Ủy hội được thành lập năm 1949 và có một sự nhấn mạnh đặc biệt trên các tiêu chuẩn pháp lý, nhân quyền, sự phát triển dân chủ, pháp quyền và việc hợp tác văn hoá. Ủy hội có 47 quốc gia thành viên với khoảng 800 triệu công dân. Ủy hội khác biệt với Liên minh châu Âu (EU) nơi có các chính sách chung, các luật ràng buộc và chỉ có 27 nước thành viên. Tuy nhiên 2 tổ chức cùng chia sẻ một số biểu tượng của châu Âu chẳng hạn như lá cờ châu Âu. Các thiết chế theo luật định của Ủy hội là Uỷ ban Bộ trưởng bao gồm các bộ trưởng ngoại giao của mỗi nước thành viên, Hội đồng Nghị viện của Ủy hội châu Âu gồm các nghị sĩ từ Quốc hội của mỗi quốc gia thành viên, và Tổng thư ký đứng đầu nha thư ký của Ủy hội châu Âu. Ủy viên Nhân quyền là một thiết chế độc lập trong Ủy hội châu Âu, được ủy nhiệm để thúc đẩy việc nhận thức và tôn trọng nhân quyền trong các quốc gia thành viên. Việc làm của Ủy hội châu Âu đã dẫn tới việc lập ra các tiêu chuẩn, điều lệ và quy ước để tạo thuận lợi cho việc hợp tác giữa các quốc gia châu Âu và việc hội nhập nhiều hơn nữa. Ngôn ngữ chính thức của Ủy hội là tiếng Anh và tiếng Pháp. Uỷ ban Bộ trưởng, Hội đồng Nghị viện và Hội nghị Ủy hội châu Âu cũng sử dụng tiếng Đức, tiếng Ý, và tiếng Nga cho một số công việc của họ. Năm 1945, vào cuối thế chiến thứ hai, châu Âu mang dấu vết của sự tàn phá chưa từng có và nỗi đau khổ của con người. Nó phải đối mặt với những thách thức mới về chính trị, đặc biệt là việc hoà giải giữa các dân tộc của châu Âu. Tình trạng này thuận lợi cho ý tưởng lâu nay về việc hội nhập châu Âu thông qua việc lập ra các thiết chế chung. Trong bài diễn văn nổi tiếng ở Đại học Zürich ngày 19.9.1946, Sir Winston Churchill đã đòi có một Hiệp chúng quốc châu Âu (United States of Europe) và việc lập ra một Ủy hội châu Âu. Ông ta đã nói tới một Ủy hội châu Âu ngay từ năm 1943 trong một buổi nói chuyện truyền thanh với quốc dân. Cấu trúc tương lai của Ủy hội châu Âu đã được thảo luận tại một hội nghị chuyên biệt gồm hàng trăm chính trị gia hàng đầu, các đại diện chính phủ và xã hội dân sự tại Den Haag, Hà Lan, vào năm 1948. Có hai xu hướng khác nhau: một số ủng hộ một tổ chức quốc tế cổ điển gồm các đại diện của các chính phủ, trong khi những người khác ưa thích một diễn đàn chính trị gồm các nghị sĩ. Cả hai xu hướng cuối cùng đã kết hợp thông qua việc lập ra Ủy ban Bộ trưởng và Hội đồng nghị viện theo Quy chế của Ủy hội châu Âu. Cấu trúc kép liên chính phủ và liên nghị viện này sau đó được sao chép cho Cộng đồng châu Âu, NATO và Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE). Nhiều nước đã gia nhập tiếp, nhất là sau các chuyển tiếp dân chủ ở Trung Âu và Đông Âu trong đầu thập niên 1990. Ủy hội châu Âu hiện nay bao gồm mọi quốc gia châu Âu, ngoại trừ Belarus, Kazakhstan, thành Vatican và các nước bị công nhận hạn chế (chưa được nhiều nước công nhận). Điều 1(a) của Quy chế nói rằng “Mục tiêu của Ủy hội châu Âu là là đạt được một sự thống nhất lớn hơn giữa các thành viên của mình nhằm mục đích bảo vệ và thực hiện những lý tưởng và nguyên tắc là di sản chung, và tạo điều kiện cho sự tiến bộ kinh tế và xã hội“. Do đó, chức hội viên được mở cho tất cả các nước châu Âu muốn tìm kiếm việc hội nhập châu Âu, chấp nhận các nguyên tắc pháp quyền và có khả năng cùng sẵn sàng bảo đảm dân chủ, các nhân quyền cơ bản và các quyền tự do. Trong khi các nước thành viên của Liên minh châu Âu chuyển giao quyền hành pháp và lập pháp cho Ủy ban châu Âu và Nghị viện châu Âu trong các lĩnh vực chuyên biệt theo luật Cộng đồng châu Âu, thì các nước thành viên của Ủy hội châu Âu vẫn giữ chủ quyền của họ, nhưng tự cam kết thông qua các công ước (tức là công pháp quốc tế) và hợp tác trên cơ sở các giá trị chung và quyết định chính trị chung. Những công ước và các quyết định đó được triển khai bởi các nước thành viên làm việc cùng nhau tại Ủy hội châu Âu, trong khi luật thứ yếu của Cộng đồng châu Âu được lập ra bởi các cơ quan của Liên minh châu Âu. Cả hai tổ chức hoạt động như những vòng tròn đồng tâm quanh các nền tảng chung cho việc hội nhập châu Âu, trong đó Ủy hội châu Âu hoạt động ở khu vực địa lý rộng hơn. Liên minh châu Âu có thể được xem như hoạt động ở khu vực địa lý nhỏ hơn, với mức độ hội nhập cao hơn thông qua việc chuyển giao các quyền lực từ cấp quốc gia cho cấp Liên minh châu Âu. Là một phần của công pháp quốc tế, các công ước của Ủy hội châu Âu cũng có thể được mở để ký với các quốc gia không là thành viên để tạo điều kiện cho việc hợp tác bình đẳng với các nước ngoài châu Âu (xem chương bên dưới). Thành tựu nổi tiếng nhất của Ủy hội châu Âu là Công ước châu Âu về Nhân quyền, được chấp nhận năm 1950 theo một báo cáo của Hội đồng nghị viện của Ủy hội châu Âu. Toà án này giám sát việc tuân thủ Công ước châu Âu về Nhân quyền và do đó có chức năng như là tòa án cao nhất châu Âu về nhân quyền và tự do cơ bản. Nếu một người châu Âu cho rằng các quyền cơ bản của mình bị một nước thành viên vi phạm, thì họ có thể kiện nước thành viên đó trước tòa án này. Các hoạt động rộng rãi và các thành tựu của Ủy hội châu Âu có thể được tìm thấy trong từng chi tiết trên trang web chính thức của Ủy hội. Tóm lại, Ủy hội châu Âu làm việc trong các lĩnh vực sau:. Bảo vệ pháp quyền, tạo thuận lợi cho việc hợp tác pháp lý thông qua khoảng 200 công ước và hiệp ước khác, trong đó có các văn kiện hàng đầu như Công ước về tội phạm mạng Internet, Công ước phòng chống khủng bố của Ủy hội châu Âu, Công ước chống tham nhũng và tội phạm có tổ chức, Công ước về hành động chống buôn người, và Công ước về nhân quyền và y sinh học. Bảo vệ dân chủ qua việc kiểm soát nghị viện và giám sát các cuộc bầu cử bởi Hội đồng nghị viện cũng như giúp đỡ các cải cách dân chủ, đặc biệt bởi Ủy ban châu Âu về Dân chủ qua Luật pháp (cũng gọi là Ủy ban Venezia). Khuyến khích hợp tác văn hóa và đa dạng theo Công ước văn hóa năm 1954 của Ủy hội châu Âu và nhiều công ước về bảo vệ di sản văn hóa cũng như thông qua Trung tâm Ngôn ngữ hiện đại của Ủy hội ở Graz, Áo, và Trung tâm Bắc-Nam ở Lisboa, Bồ Đào Nha. Khuyến khích quyền được giáo dục theo Điều 2 của Nghị định thư đầu tiên của Công ước châu Âu về Nhân quyền và nhiều công ước về việc công nhận việc học và các bằng cấp đại học. Khuyến khích nền thể thao ngay thẳng (fair sport) thông qua Công ước Anti-Doping (Chống sử dụng thuốc kích thích) và Công ước chống bạo hành khán giả. Khuyến khích các giao lưu giới trẻ châu Âu và hợp tác thông qua các Trung tâm giới trẻ ở Strasbourg và Budapest, Hungary. Làm thăng tiến chất lượng thuốc chữa bệnh trên toàn châu Âu bởi Ban giám đốc châu Âu về chất lượng thuốc chữa bệnh và Dược điển châu Âu của Ủy hội. Tổng thư ký, người được Hội đồng nghị viện bầu cho một thời hạn 5 năm, lãnh đạo Nha thư ký của Ủy hội châu Âu. Tổng thư ký hiện nay là cựu thủ tướng Na Uy, Thorbjørn Jagland, nhậm chức từ ngày 1.10.2009. Hội đồng nghị viện (PACE), gồm các nghị sĩ quốc hội của mọi nước thành viên. Hội đồng này bầu một chủ tịch cho nhiệm kỳ 1 năm, với khả năng có thể tái ứng cử cho năm sau. Tháng Giêng năm 2010, Mevlüt Çavuşoğlu của Thổ Nhĩ Kỳ được bầu làm chủ tịch Hội đồng nghị viện. Các đoàn đại biểu nghị sĩ quốc gia trong Hội đồng nghị viện phải phản ánh hình ảnh chính trị của nghị viện quốc gia mình, tức bao gồm chính phủ và các đảng đối lập. Hội đồng nghị viện bổ nhiệm các thành viên làm báo cáo viên với nhiệm vụ chuẩn bị các báo cáo Hội đồng nghị viện về các chủ đề cụ thể. Nghị sĩ Anh Sir David Maxwell-Fyfe là báo cáo viên về việc soạn thảo Công ước châu Âu về Nhân quyền. Các báo cáo của Dick Marty về bí mật các nơi giam giữ tù nhân và các chuyến bay bí mật của CIA ở châu Âu trở nên khá nổi tiếng trong năm 2007. Các báo cáo viên khác là phương tiện đem lại – ví dụ – việc bãi bỏ hình phạt tử hình ở châu Âu, tình trạng chính trị và nhân quyền ở Chechnya, các người mất tích ở Belarus, tự do ngôn luận trên báo chí và nhiều vấn đề khác. “Đại hội viên chức chính quyền địa phương và vùng của châu Âu” (Congress of Local and Regional Authorities of Europe) được thành lập năm 1994 gồm các đại diện chính trị từ các viên chức chính quyền địa phương và vùng trong mọi nước thành viên. Các công cụ có ảnh hưởng lớn nhất của Ủy hội châu Âu trong lãnh vực này là Công ước châu Âu về Tự trị địa phương năm 1985 và Hiệp định khung châu Âu về hợp tác xuyên biên giới giữa các cộng đồng lãnh thổ hoặc các chính quyền năm 1980. Tòa án Nhân quyền châu Âu, được thành lập theo Công ước châu Âu về Nhân quyền năm 1950, gồm mỗi nước thành viên một thẩm phán được Hội đồng nghị viện bầu chọn cho nhiệm kỳ 6 năm có thể được tái cử và được lãnh đạo bởi một chủ tịch Tòa án được bầu ra. Từ năm 2007, thấm phán Jean-Paul Costa người Pháp đảm nhiệm chức chủ tịch Tòa án này. Theo Nghị định thư mới số 14 của Công ước châu Âu về Nhân quyền, thì nhiệm kỳ của các thẩm phán sẽ là 9 năm và không được tái cử. Việc phê chuẩn Nghị định thư số 14 bị Nga hoãn nhiều năm, nhưng đã được phê chuẩn trong tháng 1 năm 2010. Ủy viên Nhân quyền, được lập ra năm 1999, do Hội đồng nghị viện bầu chọn cho nhiệm kỳ 6 năm không được tái cử. Chức này do Thomas Hammarberg người Thụy Điển giữ từ năm 2006. Các tổ chức phi chính phủ có thể tham gia Hội nghị các Tổ chức phi chính phủ của Ủy hội châu ÂuConference of INGOs., theo Nghi quyết số 8 (2003) của Ủy ban Bộ trưởng ngày 19.11.2003.

Summary: Công ước châu Âu về Nhân quyền, tên chính thức là Công ước bảo vệ Nhân quyền và các quyền Tự do căn bản (tiếng Anh: Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms) là một hiệp ước quốc tế nhằm bảo vệ nhân quyền và các quyền tự do căn bản ở châu Âu. Công ước được soạn thảo năm 1950 bởi Ủy hội châu Âu mới được thành lập thời đó, Công ước này có hiệu lực từ ngày 3.9.1953. Mọi nước thành viên của Ủy hội châu Âu đều là các bên ký kết Công ước và các thành viên mới được mong đợi sẽ phê chuẩn Công ước khi có cơ hôi sớm nhất. Công ước này lập ra Tòa án Nhân quyền châu Âu. Bất cứ ai cảm thấy nhân quyền của mình bị xâm phạm bởi các nước ký kết Công ước đều có thể đưa vụ việc ra tòa án nói trên. Các phán quyết về những vi phạm nhân quyền buộc các nước liên quan phải có nghĩa vụ thi hành. Uỷ ban Bộ trưởng của Ủy hội châu Âu giám sát việc thi hành các phán quyết này, đặc biệt để đảm bảo việc thanh toán cho nguyên đơn số tiền bồi thường thiệt hại mà họ đã phải chịu, do Tòa án nhân quyền quyết định.


Ba Lan (tiếng Ba Lan: Polska), tên chính thức là Cộng hòa Ba Lan (tiếng Ba Lan: Rzeczpospolita Polska), là một quốc gia có chủ quyền ở Trung Âu, tiếp giáp với các nước Đức, Slovakia, Cộng hòa Séc, Ukraina, Belarus, Litva, Nga và biển Baltic; diện tích 312.696 km², dân số 38,5 triệu (2020) gần như thuần chủng người Ba Lan, đa phần (95%) theo đạo Công giáo Rôma được truyền bá vào đây khi nhà nước Ba Lan đầu tiên hình thành vào thế kỷ thứ X. Lãnh thổ Ba Lan trong lịch sử có nhiều thay đổi, biên giới hiện nay có từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai theo Thoả thuận Yalta. Quốc gia Ba Lan được thành lập từ hơn 1.000 năm trước và đạt tới thời kỳ hoàng kim ở gần cuối thế kỷ XVI dưới thời Triều đại Jagiellonia, khi Ba Lan là một trong những nước lớn nhất, giàu nhất và mạnh nhất Châu Âu. Năm 1791, hạ viện của Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva chấp nhận Hiến pháp mùng 3 tháng 5, hiến pháp hiện đại đầu tiên của châu Âu và thứ hai trên thế giới sau Hiến pháp Hoa Kỳ. Ngay sau đó, nước này dừng tồn tại sau khi bị phân chia bởi các nước láng giềng là Nga, Áo và Phổ. Ba Lan giành lại độc lập năm 1918 sau Chiến tranh thế giới thứ nhất với tư cách Nền Cộng hoà Ba Lan thứ hai. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai nước này trở thành một quốc gia vệ tinh đi theo chủ nghĩa cộng sản của Liên bang xô viết với cái tên Cộng hòa Nhân dân Ba Lan. Năm 1989 cuộc bầu cử bán tự do đầu tiên tại Ba Lan thời hậu chiến đã chấm dứt cuộc đấu tranh giành tự do của Công đoàn Đoàn Kết (Solidarność) khi phong trào này đánh bại những người cầm quyền cộng sản. Nền Cộng hoà Ba Lan thứ ba hiện tại đã được thành lập vài năm sau khi một hiến pháp mới ra đời năm 1997. Năm 1999 gia nhập NATO, và năm 2004 tham gia vào Liên minh châu Âu. Ba Lan là một cường quốc trong khu vực Trung Âu. Nền kinh tế Ba Lan là nền kinh tế lớn thứ sáu trong EU tính theo GDP (PPP) và là một trong những nền kinh tế năng động nhất thế giới. Ba Lan nổi tiếng xuất khẩu các mặt hàng như máy móc, hàng dệt, hoá chất, khoáng sản, gỗ, sản phẩm về da và giấy. Đất nước này cũng đạt thứ hạng rất cao về Chỉ số phát triển con người. Ba Lan là một quốc gia có nền kinh tế phát triển, một trong những nền kinh tế thu nhập cao theo phân loại của Ngân hàng thế giới, với một mức sống rất cao, các bảng xếp hạng về chất lượng cuộc sống, an toàn công cộng, giáo dục và tự do kinh tế cũng xếp Ba Lan ở vị trí top đầu trong khu vực và trên thế giới. Bên cạnh một hệ thống giáo dục tiểu học và trung học rất phát triển, giáo dục đại học ở Ba Lan là hoàn toàn miễn phí, nhà nước cũng cung cấp một hệ thống an sinh xã hội rất hào phóng và một hệ thống chăm sóc sức khỏe phổ cập toàn dân. Ba Lan có tổng cộng 16 Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, 15 trong số đó là các di sản văn hóa. Tên gọi của Ba Lan trong tiếng Việt bắt nguồn từ tiếng Trung. Trong tiếng Anh, quốc gia này được goi là “Poland”. Từ rzeczpospolita là cái tên lịch sử từng được sử dụng liên tục từ thế kỷ XVI thời còn tồn tại Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva, một chế độ quân chủ do bầu cử. Thuật ngữ rzeczpospolita có thể mang ý nghĩa “thịnh vượng chung” hay “cộng hoà” (có hai cách dịch sang tiếng Ba Lan cho thuật ngữ republic của tiếng Anh: republika và rzeczpospolita; nghĩa thứ hai hiện chỉ được sử dụng riêng cho Ba Lan, ví dụ Republika Czeska – Cộng hoà Séc, Republika Francuska – Cộng hoà Pháp, vân vân). Trong thời dưới quyền cộng sản (1952-1989) tên chính thức của nước này là Cộng hòa Nhân dân Ba Lan (Polska Rzeczpospolita Ludowa), cái tên này là sự ngắt đoạn duy nhất trong lịch sử cách gọi tên chính thức. Ba Lan bắt đầu trở thành một thực thể và lãnh thổ được ghi nhận từ khoảng giữa thế kỷ thứ X dưới thời triều đại Piast. Nhà vua Ba Lan đầu tiên được ghi chép trong lịch sử, Mieszko I, được rửa tội năm 966, chấp nhận Công giáo làm tôn giáo chính thức mới của quốc gia, và đa phần dân cư đều cải theo đạo này trong thế kỷ tiếp sau. Ở thế kỷ XII, Ba Lan bị phân chia thành nhiều quốc gia nhỏ hơn, các quốc gia này sau đó đã bị các đội quân Mông Cổ tàn phá trong những năm 1241, 1259 và 1287. Năm 1320 Władysław I trở thành vua nước Ba Lan mới tái thống nhất. Con trai ông, Kazimierz III, chấn chỉnh lại nền kinh tế Ba Lan, xây dựng các lâu đài mới và chiến thắng trong cuộc chiến với Lãnh địa công tước Ruthenia (Lwów trở thành một thành phố Ba Lan). Tử thần Đen (nạn dịch hạch) ảnh hưởng tới hầu như mọi vùng châu Âu trong giai đoạn 1347-1351 không lan tới Ba Lan cho tới tận năm 1389. Thời triều đại Jagiellon, lập liên minh với nước láng giềng Litva. Một thời kỳ hoàng kim diễn ra trong thế kỷ XVI sau khi Liên minh Lublin, lập ra Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva. Các công dân Ba Lan kiêu hãnh về những quyền tự do thời trước (Złota Wolność) của mình và hệ thống nghị viện Sejm, với quyền ưu tiên lớn nhất dành cho giới quý tộc szlachta. Từ thời ấy, người Ba Lan đã coi tự do là giá trị quan trọng nhất của họ; người Ba Lan thường tự gọi mình là “quốc gia của những người tự do”. Về lãnh thổ, Ba Lan bành trướng ra xung quanh, chiếm nhiều vùng đất của Đế chế Nga (những vùng mà nay là Ucraina và Belarus) và thậm chí còn từng bao vây thủ đô Moskva của Nga vào năm 1612. Giữa thế kỷ XVII, Thụy Điển xâm lược Ba Lan trong thời kỳ hỗn loạn của quốc gia này được gọi là “Đại hồng thuỷ” (potop). Nhiều cuộc chiến chống lại Đế chế Ottoman, Nga, Cossacks, Transilvania và Brandenburg-Phổ cuối cùng kết thúc vào cuối năm 1699. Trong 80 năm tiếp theo, sự suy tàn của chính quyền trung ương và sự đình trệ của các định chế khiến quốc gia trở nên suy yếu, dẫn tới khuynh hướng vô chính phủ và tăng tình trạng phụ thuộc vào Nga. Cuối cùng điều này dẫn tới Liberum Veto (phủ quyết tự do), cho phép bất kỳ một thành viên nghị viện nào cũng có thể làm đình trệ hoạt động của Sejm trong kỳ họp, làm tê liệt hoàn toàn bất kỳ nỗ lực cải cách nào. Các Sa hoàng Nga lợi dụng tình trạng chính trị hỗn loạn này cung cấp tiền cho những kẻ phản quốc trong nghị viện để chúng ngăn cản mọi cải cách và nỗ lực thành lập hiến pháp mới cần thiết cho Ba Lan.Bản mẫu:Polish statehood. Thời đại khai sáng ở Ba Lan đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển phong trào quốc gia tái thiết đất nước, mang lại hiến pháp văn bản hiện đại đầu tiên của châu Âu, Hiến pháp mùng 3 tháng 5 năm 1791. Quá trình cải cách bị ngừng trệ với ba lần phân chia Ba Lan giữa Nga, Phổ và Áo trong các năm 1772, 1793 và 1795, khiến nước này hoàn toàn tan rã. Những người Ba Lan cảm thấy tự do của họ đang mất đi và đã nhiều lần đứng lên chống lại những kẻ xâm lược (xem Danh sách các cuộc khởi nghĩa Ba Lan). Napoléon Bonaparte tái lập quốc gia Ba Lan dưới tên Lãnh địa Warszawa,, nhưng sau các cuộc chiến tranh Napoléon, Ba Lan một lần nữa lại bị phân chia bởi Đồng Minh tại Hội nghị Wien. Phần phía đông do các Sa hoàng Nga cai quản với tư cách một Vương quốc Hội nghị, và có một hiến pháp tự do. Tuy nhiên, các Sa hoàng nhanh chóng thu hẹp các quyền tự do của người Ba Lan và cuối cùng đã sáp nhập nước này trên thực tế (de facto). Cuối thế kỷ XIX, vùng Galicia thuộc quyền quản lý của Áo đã trở thành ốc đảo tự do của Ba Lan. Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất tất cả các nước Đồng Minh đồng ý việc phục hồi quốc gia Ba Lan mà Tổng thống Hoa Kỳ Woodrow Wilson đã tuyên bố tại Điểm 13 trong văn bản Mười bốn Điểm của ông. Một thời gian ngắn sau khi Đức đầu hàng vào tháng 11 năm 1918, Ba Lan tái giành độc lập trở thành nền Cộng hòa Ba Lan thứ hai (II Rzeczpospolita Polska). Nước này tái khẳng định sự độc lập của mình sau một loạt các cuộc xung đột quân sự, nổi tiếng nhất là cuộc Chiến tranh Ba Lan-Xô viết 1919-1921, kết thúc với việc Ba Lan chiếm đóng vùng Tây Ucraina và Tây Belarus. Cuộc Đảo chính tháng 5 năm 1926 của Józef Piłsudski khiến quyền kiểm soát nền Cộng hòa Ba Lan thứ hai rơi vào tay phong trào Sanacja. Thời kỳ này kéo dài tới khi Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra ngày 1 tháng 9 năm 1939, khi nước Đức Phát xít và Liên bang Xô viết tấn công Ba Lan (17 tháng 9). Warszawa bị chiếm ngày 28 tháng 9 năm 1939 và Ba Lan được chia thành hai vùng, vùng phía Tây thuộc quyền kiểm soát của Đức Phát xít, còn vùng phía Đông (những lãnh thổ mà Ba Lan chiếm từ Liên Xô vào năm 1921) được trao trả cho Liên Xô như được đồng thuận trong Hiệp ước Ribbentrop-Molotov. Phần phía đông thuộc Phát xít Đức được gộp vào vùng Chính phủ Chung, và phần phía tây (đa số từng thuộc Đức trước Chiến tranh thế giới thứ nhất) được sáp nhập vào Nhà nước Đức. Trong số tất cả các quốc gia liên quạn tới cuộc chiến, Ba Lan có phần trăm thiệt hại nhân mạng cao nhất: hơn 6 triệu người chết, một nửa trong số đó là người Ba Lan Do Thái. Ba Lan cũng là nước có số quân tham chiến đứng thứ tư của Đồng Minh, sau Hoa Kỳ, và Anh Quốc và Liên Xô, để đánh bại hoàn toàn Phát xít Đức. Khi kết thúc chiến tranh, các biên giới của Ba Lan được mở rộng thêm về phía tây, biên giới phía tây được rời đến ranh giới Oder-Neisse, trong lúc ấy biên giới phía đông lùi về ranh giới Curzon, giống như đường biên giới năm 1919 với Liên Xô. Nước Ba Lan mới xuất hiện nhỏ hơn trước 20% với diện tích 77.500 km² (29.900 dặm vuông). Việc sửa đổi biên giới đã buộc hàng triệu người Ba Lan, Đức, Ukraina và Do Thái phải rời bỏ nhà cửa. Cuối Chiến tranh thế giới thứ hai, các lãnh thổ màu hồng được chuyển từ Ba Lan sang Liên Xô và các lãnh thổ màu vàng từ Đức sang Ba Lan. Lãnh thổ Ba Lan ngày nay về cơ bản là giống như thời lập quốc vào giữa thế kỷ 10. Hậu quả của các sự kiện trên là Ba Lan, lần đầu tiên trong lịch sử đa văn hóa của họ, trở thành một đất nước thống nhất chủng tộc. Một cộng đồng Ba Lan thiểu số vẫn đang sống ở các nước lân cận như Ukraina, Belarus và Latvia, cũng như tại các nước khác (xem bài viết người Ba Lan để biết con số dân). Số lượng người Ba Lan tại nước ngoài đông đảo nhất là ở Hoa Kỳ. Liên bang Xô viết thành lập ra một chính phủ cộng sản chủ nghĩa mới tại Ba Lan, tương tự với đa phần còn lại của Khối Đông Âu. Sự liên minh quân sự bên trong Khối Hiệp ước Warszawa) trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh cũng là một phần của sự thay đổi này. Năm 1948 một bước chuyển sang chủ nghĩa Stalin khiến nước này bắt đầu rơi vào thời kỳ cầm quyền chuyên chế. Năm 1956 chính quyền bắt đầu nới lỏng kiểm soát, thả tự do một số tù nhân và cho thêm dân chúng một số quyền tự do. Sự trấn áp những nhân vật đối lập vẫn diễn ra. Tình trạng hỗn loạn lao động năm 1980 dẫn tới việc thành lập “Công đoàn Đoàn Kết” (“Solidarność“) đối lập, và tổ chức này dần trở thành một lực lượng đối lập chính trị. Công đoàn đoàn kết làm xói mòn ảnh hưởng thống trị của Đảng Công nhân Thống nhất Ba Lan tức Đảng cộng sản Ba Lan; tới năm 1989 họ đã giành được thắng lợi vang dội trong cuộc bầu cử nghị viện, và Lech Wałęsa, một ứng cử viên của Công đoàn Đoàn kết đã thắng cử tổng thống năm 1990. Phong trào Công đoàn Đoàn kết đã góp phần to lớn vào sự sụp đổ nhanh chóng sau đó của các chính phủ chủ nghĩa cộng sản trên khắp Đông Âu. Một chương trình liệu pháp sốc đầu thập niên 1990 đã cho phép nước này chuyển đổi nền kinh tế trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất vùng Trung Âu. Dù lâm vào tình trạng sụt giảm tạm thời các tiêu chuẩn kinh tế và xã hội, nhưng nước này đã có được nhiều cải thiện về tự do ngôn luận, điều hành đất nước theo quy chế nghị viện. Ba Lan là nước hậu cộng sản đầu tiên khôi phục sau khủng hoảng, đạt tới mức GDP bằng với mức trước năm 1989. Các cử tri Ba Lan đã bỏ phiếu đồng ý gia nhập Liên minh châu Âu trong một cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức vào tháng 6 năm 2003, và nước này đã chính thức trở thành thành viên ngày 1 tháng 5 năm 2004. Ba Lan gia nhập Hiệp ước Schengen vào năm 2007, do đó, biên giới của đất nước này với các quốc gia thành viên khác của Liên minh châu Âu đã bị dỡ bỏ, cho phép người dân Ba Lan được tự do di chuyển hoàn toàn trong phạm vi lãnh thổ của hầu hết các nước EU.

Summary: Thịnh vượng chung Ba Lan và Litva (tiếng Ba Lan: Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, tiếng Litva: Lenkijos Karalystė ir Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė) hay Liên bang Ba Lan – Litva hay Thịnh vượng chung Ba Lan – Litva là một trong những quốc gia rộng lớn và đông dân nhất Châu Âu thế kỷ 16 và 17. Trong thế kỷ 15-16, nhà nước này liên tiếp bành trướng lãnh thổ, xâm chiếm và đô hộ nhiều vùng đất của người Đông Slav (mà ngày nay thuộc Nga, Ucraina và Belarus), có thời điểm họ còn đem quân bao vây Moskva và suýt nữa đã xâm chiếm được thủ đô của nước Nga. Tại thời điểm lớn mạnh nhất của nó vào đầu thế kỷ 17, nhà nước này có lãnh thổ rộng đến 450.000 dặm vuông Anh (1.200.000 km2) và dân số gồm 11 triệu người thuộc nhiều sắc tộc khác nhau. Thịnh vượng chung Ba Lan-Litva chính thức được thành lập theo liên minh Lublin vào tháng 7 năm 1569, nhưng trên thực tế vương quốc Ba Lan đã hợp nhất với đại công quốc Litva từ năm 1386, khi nữ vương Ba Lan Hedwig thành hôn với đại công tước Litva Jogaila – ông này được tấn phong làm vua Władysław II Jagiełło, đồng trị vì Ba Lan với vợ mình.


Đồ hình chữ Vạn, tiếng Phạn gọi là Swastika, là biểu tượng chữ thập ngoặc 卍 được sử dụng rất phổ biến trong nhiều trường phái tôn giáo và tín ngưỡng. Đồ hình chữ Vạn được hiểu theo tiếng Phạn có nghĩa là “phúc lộc, an khang, thành công, thịnh vượng”. Chữ Vạn đã bị Hitler biến tấu để làm biểu tượng của Đức Quốc xã, tuy nhiên trong biểu tượng của Phát-xít, ký hiệu có màu đen và hướng đầu nhọn lên trên, mang ý nghĩa là 2 chữ S đan vào nhau, tượng trưng cho “socialism” của Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa. Còn đồ hình chữ Vạn đã có từ hàng ngàn năm trước. Đồ hình chữ Vạn được cho là lấy ý tưởng từ việc quan sát vũ trụ, hệ Mặt Trời, nó thể hiện nơi phát sinh ra nguồn sống vô tận, và sự vĩnh hằng. Trong tín ngưỡng Ấn Độ giáo, chữ Vạn được đồng hóa với thần Vishnu và được liên kết với thần Shiva và việc thờ rắn thần Nagar. Trong Phật giáo, người ta coi chữ Vạn là một trong những tướng tốt của Phật, tượng trưng cho trí tuệ quang minh và lòng từ bi vô hạn của Đức Phật. Không chỉ xuất hiện trên các bức tượng và các công trình, vật dụng của các tôn giáo, tín ngưỡng phương Đông như Phật giáo và Ấn Độ giáo, các biểu tượng chữ Vạn được tìm thấy phổ biến tại khắp nơi trên thế giới, trong các nền văn minh 5.000 năm trở lại đây. Tại châu Mỹ, người ta tìm thấy biểu tượng chữ Vạn xuất hiện rất nhiều trên những ngọn đồi, trên nhà cửa, quần áo và đồ trang sức của người Aztec và người Maya. Người Anasazi, tồn tại đến khoảng năm 1250 SCN tại phía Tây Nam nước Mỹ ngày nay, cũng có rất nhiều các công trình và vật dụng có biểu tượng chữ Vạn. Tại Châu Âu, biểu tượng chữ Vạn là một hình tượng khá phổ biến và thường được đúc trên các đồng tiền cổ. Biểu tượng chữ Vạn cũng có thể thấy trong các nhà thờ, các hầm mộ La Mã và các ngôi mộ. Tại khu vực Samarra nằm cách thủ đô Baghdad, Iraq 125km về phía Bắc, người ta tìm thấy biểu tượng chữ Vạn được tạo bởi hình tượng của 4 người phụ nữ, có niên đại 5.000 năm TCN. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Ukraine tại thủ đô Kiev có trưng bày một bức tượng nhỏ hình một chú chim, bức tượng được làm từ ngà voi ma-mút. Trên bức tượng này, người ta phát hiện ra một hình mẫu hoa văn có biểu tượng là một chữ Vạn. Sử dụng phương pháp xác định độ tuổi bằng đồng vị phóng xạ carbon, các nhà khoa học đã phát hiện rằng bức tượng này có tuổi thọ khoảng 12.000 năm. Có lẽ chữ Vạn cổ xưa nhất được phát hiện cho đến nay là đồ hình xuất hiện trong các văn tự của những người thuộc nền văn minh Naacal – nền văn minh phát triển rất cao được cho là có từ hơn 50.000 năm trước – đã chìm dưới Thái Bình Dương bởi động đất và sóng thần hơn 12.000 năm trước. Những văn tự này được James Churchward (1851-1936) – một nhà văn, nhà phát minh, nhà thám hiểm người Anh – thu nhận được từ 2 nguồn: các bản ghi bằng đất sét của người Naacal ở Ấn Độ, ghi chép lại bằng các ký hiệu và ngôn ngữ Naga và hơn 2.500 bản ghi bằng đá, khắc bằng ngôn ngữ Duy Ngô Nhĩ tìm được tại Mexico bởi nhà khảo cổ học William Niven (1850-1937). Trong tác phẩm “Mu, lục địa bị biến mất” của mình, James Churchward đã công bố hình chụp bản ghi đánh số 1231 trong hơn 2.500 bản ghi do William Niven tìm được. Hình chụp là một biểu tượng chữ vạn quay sang phải. James Churdward tin rằng biểu tượng này thể hiện 4 điều linh thiêng của đấng sáng tạo tạo nên nền văn minh Mu. Chụp hình chữ Vạn trên một tấm ghi bằng đá mang mã số 1231, trình bày trong cuốn sách “Mu, lục địa bị biến mất” của James Churdward. (Ảnh: trích trong sách Mu, lục địa bị biến mất). Trong một tác phẩm khác có tên “Những ký hiệu linh thiêng của Mu”, James Churdward cũng cho biết các biểu tượng chữ thập ngoặc hay là chữ Vạn xuất hiện rất nhiều lần trên các bản ghi tại cả Ấn Độ và Mexico. Ngay đầu cuốn sách “Những ký hiệu linh thiêng của Mu”, James Churdward đã công bố bức ảnh chụp một vị thần có dáng vẻ Phật có 2 đầu 4 tay. Bức tượng được xác định là được tạo ra từ khoảng 18.000 đến hơn 20.000 năm trước. Nó được P. K. Kosloff – nhà thám hiểm, sĩ quan người Nga – tìm thấy ở thủ đô của đất nước người Duy Ngô Nhĩ (Uighur) cổ đại, tại Khara Khota, xa mạc Gobi, nay thuộc về Mông Cổ và Trung Quốc. Những dấu tích khảo cổ này đã chứng minh rằng, từ hàng chục ngàn năm trước, đã xuất hiện các nền văn minh từng tồn tại trên thế giới và họ cũng tín ngưỡng các vị thần, trong đó có cả các vị Phật. Khi đó, biểu tượng chữ Vạn cũng là biểu tượng phổ biến của các nền văn minh này. Bức ảnh chụp tượng một vị thần mang dáng vẻ Phật có 2 đầu và 4 tay trong tác phẩm “Những ký hiệu linh thiêng của Mu” (ảnh: sacred-texts.com). Cần lưu ý rằng theo thuyết tiến hóa của Darwin, hơn 10.000 năm trước, con người chúng ta vẫn chưa có nền văn minh, chỉ sống trong hang bằng săn bắt và hái lượm. Tuy vậy, những di tích khảo cổ có niên đại hàng chục nghìn năm có biểu hiện chữ Vạn đã thể hiện rằng thuyết tiến hóa là sai lầm. Ngày nay, càng ngày càng có nhiều phát hiện hơn nữa về sự tồn tại và hủy diệt bất ngờ của các nền văn minh tiền sử vốn có trình độ phát triển rất cao trong quá khứ. Sự hủy diệt của các nền văn minh này đều được cho là liên quan đến việc đạo đức nhân loại đã trở nên bại hoại, tín ngưỡng, tôn giáo cũng không giúp duy trì được đạo đức xã hội nữa, nên các nền văn minh đã gặp phải hủy diệt. Thiết nghĩ đây cũng là điều đáng suy ngẫm cho con người chúng ta trong nền văn minh đương đại. Kim tự tháp khổng lồ ở Bosnia: Chứng tích của nền văn minh tiên tiến 20.000 năm trước. Người cổ đại đã sở hữu những thiết bị bay đầy uy lực từ 6.000 năm trước?. Thêm 12.901 ca mắc mới, 356 ca tử vong; TP.HCM xét nghiệm phát hiện 42.400 trường hợp F0. Thêm 11.575 ca mắc mới, 318 ca tử vong; hơn một triệu liều vaccine Mỹ viện trợ về Việt Nam. Thêm 12.096 ca, 335 trường hợp tử vong; Bộ Y tế ban hành quy định mới về cách ly, điều trị trẻ em liên quan đến COVID-19. Việt Nam vượt mốc 9.000 người tử vong vì Covid-19; gần 100% F0 mới tại TP.HCM là ngoài cộng đồng

Summary: Chữ Vạn hoặc swastika 卐 / sauwastika 卍 là một hình dạng hình học và là một biểu tượng tôn giáo cổ xưa trong các nền văn hóa của Á-Âu. Nó được sử dụng như một biểu tượng của thần linh và tâm linh trong các tôn giáo Ấn Độ. Trong thế giới phương Tây, nó là biểu tượng của điềm lành và may mắn cho đến những năm 1930, khi nó bị lợi dụng thành một biểu tượng đặc trưng của Đức quốc xã như là một biểu tượng của bản sắc Aryan và do đó bị kỳ thị bởi sự phân biệt chủng tộc và chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc. Tên chữ Vạn (swastika) xuất phát từ tiếng Phạn (Devanagari: स्वस्तिक) có nghĩa là có lợi cho hạnh phúc hoặc tốt lành . Trong Ấn Độ giáo, biểu tượng với cánh tay chỉ theo chiều kim đồng hồ (卐) được gọi là swastika, tượng trưng cho surya ( Mặt trời ), thịnh vượng và may mắn, trong khi biểu tượng ngược chiều kim đồng hồ (卍) được gọi là sauvastika, tượng trưng cho ban đêm hoặc khía cạnh Mật tông của Kali. Trong Jaina giáo, chữ Vạn là biểu tượng cho Suparshvanatha- người thứ 7 trong số 24 Tirthankara (vị thầy tâm linh và vị cứu tinh), và trong Phật giáo, nó tượng trưng cho dấu chân tốt lành của Đức Phật.


Đọc được bài này, thấy tương đối nhiều thông tin. “Ưu nhã” và “diệt vong” quả thực tôi đã thấy ở hầu hết các tác phẩm văn học Nhật bản. Người ở đỉnh cao đương nhiên là Kawabata. Tuy Murakami là một nhà văn nhật hiện đại, được coi là khác xa truyền thống, cái làm người đọc rung động, giá trị cốt lõi của Rừng Nauy (1987) chẳng phải chính là cảm thức chân thực về sự mất mát hay sao ? Rời bỏ nó để sang siêu hình, ông toàn viết ra những thứ lòe loẹt chắp vá. Banana Yoshimoto có kiểu viết truyện ngắn trong sáng tuyệt hảo của một cô bé, tôi nghĩ bà đã dừng lại ở đấy. Ryu Murakami thì chưa để lại ấn tượng gì với tôi. Tổng kết lại, đây là một trong nhiều thứ khiến tôi nghĩ văn hóa toàn cầu đang ở trong downtrend, nếu không muốn nói là đã sắp chạm đáy. Dưới đây là bản dịch Việt ngữ của chương đầu tiên, “Mỹ học” 美学 , ở trang 14-45, trong quyển sách song ngữ “Linh hồn Nhật Bản” 英語で話す日本の心 / Keys to the Japanese Heart and Soul do nhà xuất bản Kodansha International ấn hành lần đầu năm 1996, và ngay trong năm sau, 1997, đã được tái bản đến lần thứ tám. Mục đích của quyển sách này là giới thiệu những từ khoá then chốt trong việc tìm hiểu về văn hoá Nhật Bản. Mười tám khái niệm mỹ học này được được giải thích ngắn gọn, rõ ràng theo kiểu từ điển, nhưng thiển nghĩ cũng có thể gây phần nào hứng thú cho những độc giả muốn tìm hiểu sâu hơn về văn hoá Nhật Bản, hay cũng gợi ý những từ khoá mà các bạn sinh viên có thể áp dụng vào quá trình nghiên cứu văn hoá và văn học Nhật. Đặc trưng lớn trong mỹ học truyền thống Nhật Bản là xem trọng lối biểu hiện tượng trưng hơn là lối miêu tả tả thực. Một đặc trưng khác của nghệ thuật chân chính là sự biểu hiện có chọn lọc những cái gì đẹp đẽ và loại bỏ những cái gì thô mạt và hạ phẩm như là chuyện đương nhiên. Vì vậy mà các hoạ sĩ thường lựa chọn chủ đề tự nhiên, hơn là miêu tả cuộc sống sinh hoạt đời thường của chúng dân. Sự ưu nhã của tầng lớp quý tộc thời Heian 平安 cùng với những thú vui tinh tế đã ảnh hưởng đến truyền thống văn hoá của những đời sau. Và “ưu nhã” 優雅 đã trở thành một trong những quy định quan trọng của mỹ học. Tất cả những khái niệm quan trọng khác như “Okashi” おかし, phong lưu “furyu” 風流, u huyền “Yugen” 幽玄 và “iki” 粋 đều bao hàm trong mình ý nghĩa của từ “ưu nhã”. Một khái niệm khác là “sự ngắn ngủi, phù du” (はかなさhakanasa) vốn cho rằng cái đẹp tuyệt đỉnh là cái mong manh, ngắn ngủi cũng là một biến thể của từ “ưu nhã” này. Phật giáo nhấn mạnh đến sự vô thường của cuộc đời đã hấp thu tư tưởng “phù du” này để ban cho nó một chiều sâu triết học. Khoảng trống về thời gian và không gian được tạo ra một cách nghệ thuật đã trở thành một yếu tố quan trọng của mỹ học. Sự giản phác nhấn mạnh đến sự biểu hiện tượng trưng và là kết quả tất nhiên của khái niệm mô phỏng cố gắng biểu hiện như thực cái bản chất nội tại. Những khái niệm như “đà”: “Wabi” 侘び; “tịch”: “sabi” 寂び; “khoảng trống”:“ma” 間; “dư tình”: “jojo” 余情, “shibui” 渋い trong sự hàm súc cơ bản đó, được xem như là sự hướng đến điều giản phác, và khinh ghét những gì hoa mỹ. Sự giản phác trong biểu hiện nghệ thuật mang ý nghĩa là cái tự nhiên, không kỹ xảo. Nếu so sánh với mỹ học Tây Phương thì trong mỹ học truyền thống Nhật Bản, khoảng cách giữa tự nhiện và nghệ thuật là vô cùng gần gũi. Sự thần bí của tự nhiên không thể nào biểu hiện được qua sự miêu tả mà chỉ có thể biểu hiện được qua sự ám chỉ. Và sự ám chỉ càng đơn giản thì hiệu quả càng lớn lao. Ý nghĩa từ nguyên của từ “tự nhiên” 自然trong tiếng Nhật để phiên dịch từ “nature” của tiếng Anh là “sự sinh thành phát triển tự nhiên và trạng thái phát sinh từ đó” おのずからなる生成発展とそれによって生じた状態. Theo đúng văn tự Hán ngữ “cái tự thể, tự bản thân mình” あるがままのさま, biểu thị dạng tướng của tồn tại hơn là sự tồn tại của trật tự tự nhiên. Từ “tự nhiên” trong biểu hiện chung đối với giới tự nhiên không được tìm thấy trong tiếng Nhật cổ. Người Nhật cổ xưa cho rằng tất cả các hiện tượng đều là sự hiển thị của thần linh. “Thiên địa” (天地 ametsuchi) và “tất cả mọi vật sống” 生きとし生けるもの là gần nghĩa nhất với từ chỉ khái niệm tự nhiên. Theo như thần thoại của “Nhật Bản thư kỷ” 日本書紀 (ra đời khoảng năm 720), thì những đứa con đầu tiên của cặp vợ chồng nguyên tổ Izanagi và Izanami không phải người cũng không phải thần linh mà là hòn đảo và các vùng đất. Như vậy, khác với tư tưởng Tây Phương, người Nhật không nghĩ rằng con người là ưu thắng hay đối lập với tự nhiên. Mà sinh mệnh con người được bao bọc trong tự nhiên, được tự nhiên che chở. Tư tưởng cổ điển này được thể hiện khắp các mảng văn hoá Nhật Bản khác như tranh thiền, văn nhân hoạ, trà đạo, nghệ thuật cắm hoa…Trong tự nhiên, chủ thể và khách thể hoà tan vào nhau trở thành một hiện thực nhất thể . Đó là lý do tại sao trong thi ca, phong cảnh, động vật và hoa từng mùa được trích dẫn rất nhiều. Sự du nhập của khái niệm Tây Phương về trật tự của giới tự nhiên vào nội hàm của chữ “tự nhiên” là từ thời Minh Trị trở về sau. Những tác phẩm hội hoạ cũng như các loại hình nghệ thuật khác, đều mang nặng cái nhìn tự nhiên quan truyền thống của các nghệ sĩ, thường thì giản phác, nhỏ bé, và ưu nhã một cách có mức độ. Việc miêu tả phong cảnh truyền thống của Nhật Bản cũng giống như tranh sơn dầu của Tây Phương thường không sử dụng nhiều màu sắc. Trong nghệ thuật điêu khắc cũng vậy, phần lớn đều tiêm tế và quy mô nhỏ bé. Trong dệt vải, sơn mài hay đồ gốm, thực vật và hoa điểu hay những hoa văn như thế được tái hiện lại rất nhiều bằng sắc màu tả thực. Cái nhiệt ý của những nghệ sĩ yêu những dạng thức của tự nhiên và cố gắng biểu hiện nó một cách lý tưởng đã trở thành nguyên động lực lớn nhất của sự phát triển các loại hình nghệ thuật truyền thống Nhật Bản như hoa đạo 生け花, trà đạo 茶の湯, non bộ 盆景, bonsai 盆栽, nghệ thuật đình viên 造園. Bằng cách biểu hiện này, người Nhật đã mang vẻ đẹp của tự nhiên vào cuộc sống thường ngày và những giá trị tinh thần. Trong trang trí trà thất, với lý luận “hoa phải được xem như đang mọc ngoài đồng” 花は野にあるようにいけよ, nên người ta thường chọn những bông hoa khiêm nhường lẻ loi. Để biểu hiện sự lớn lao của tự nhiên cùng với sự giản phác, người Nhật chỉ cắm vào một bình hoa nhỏ một bông hoa dại lẻ loi duy nhất. Từ này nhằm biểu hiện sự vật và những tác phẩm nghệ thuật liên quan đến những thú vui tao nhã của những người có giáo dục cao hay chính những con người đó. Theo từ nguyên Trung Quốc, “phong lưu” fengliu có nghĩa là “cách hành xử và thái độ tuyệt hảo” 良い振る舞いと物腰. Được truyền vào Nhật Bản vào thế kỷ thứ tám, từ “phong lưu” được sử dụng mang nhiều ý nghĩa thẩm mỹ hơn, biểu hiện phong cách đã được rèn luyện của người kinh đô và sau đó được áp dụng cho tất cả những vật được xem là có tính nghệ thuật, mang đậm phong vị và cái đẹp ưu nhã. Vào thế kỷ 12, từ “phong lưu” đã chia biệt ra hai ý nghĩa lớn. Một mặt nó chỉ những cái đẹp hoa lệ, thế tục của nghệ thuật bình dân tự xưng là “phong lưu”, một mặt đối lập khác nó chỉ đến sự tìm kiếm cái “phong lưu” trong hoa đạo, nghệ thuật đình viên, kiến trúc và Hán thi. Cái ý nghĩa sau đã góp phần sản sinh ra nghệ thuật trà đạo vào thời Muromachi 室町. Vào thời kỳ Edo, từ “phong lưu” mang ý nghĩa thế tục đã thịnh hành trong các loại tiểu thuyết “phù thế thảo tử” 浮世草子. Và mặt khác cái “phong lưu” đã làm sản sinh ra nghệ thuật trà đạo được tìm thấy trong Hán thi, văn nhân hoạ và các bài haikai, đề xướng nên cách sống của những ẩn sĩ xa lánh cuộc đời. Basho, trong tác phẩm “Lối lên miền Oku” (奥の細い道 Okunohosoimichi) đã sử dụng từ “phong lưu” này theo ý nghĩa thứ hai. Tuy những biến thiên lịch sử của ý nghĩa đã đi vào nội hàm của nó nhưng bây giờ ý nghĩa hiện tại của từ “phong lưu” chủ yếu dùng để thuyết minh về những biểu hiện của sở thích đã được mài giũa của người có văn hoá. Đây là một khái niệm đạo đức và mỹ học của thị dân thời Edo. Ý nghĩa nguyên thuỷ của nó là “tâm trạng” 心意気, “tâm thức” 心持 (tâm ý khí), sau đó trở thành “tâm thế cao” 一段上の心意気, “sự cao hứng” 高い心持, dùng để chỉ cách ăn mặc, hành xử, tác phong trò chuyện của người có giáo dục. Vào thế kỷ 19, “iki” đã trở thành một từ chỉ lý tưởng của người thị dân Edo và nó gần như mang ý nghĩa của từ “sui” 粋 của người Osaka. Và từ “iki” này được nhiều lần sử dụng như là từ “sui” vậy. Tuy nhiên ý nghĩa của hai từ này khác nhau vi diệu. Với tư cách là một khái niệm mỹ học, “iki” có vẻ như mang ý nghĩa thanh đạm hơn “sui”. Người “iki” là người thích những màu nâu, trà đậm, xanh đậm và không ưa gì các màu sáng, hay sặc sỡ. Và người “iki” cũng được cho rằng là có cảm giác về màu đậm hơn là “sui”. Từ “iki” này thường được sử dụng khi miêu tả những người phụ nữ, đặc biệt là du nữ, những người biết được giới hạn của mức độ khêu gợi sắc tình thượng đẳng. So sánh với những người phụ nữ “sui” thì người nữ “iki” ý khí dường như ở mức cao hơn, cách hành xử mạnh mẽ, sẵn sàng hy sinh thân mình cho người đàn ông mình yêu thương. Mặt khác, trong cách hành xử đó lại thể hiện sự cam chịu và kết quả là thường rơi vào tình trạng cô độc sầu khổ. “Iki” trong tiểu thuyết “nhân tình” (nhân tình bản) 人情本 còn được biểu hiện ra tuyệt vời hơn nữa. Trong tiểu thuyết nhân tình “Xuân sắc mơ lịch” (春色梅暦 Quyển lịch hoa mơ thời xuân sắc) của tác giả Tamenaga Shunsui 為永春水, phác hoạ những nhân vật điển hình sống theo lối “iki” này. Đây là một khái niệm đạo đức và mỹ học của thị dân thời Edo. Khái niệm “tuý” này được phát triển đầu tiên ở Osaka vào nửa sau thế kỷ 17. “Tuý” biểu thị cách hành xử của người đứng đầu về thời trang và thị hiếu, sở thích so với người cùng thời, người có lòng thông cảm với nỗi khổ người khác, thích ứng mình với mọi hoàn cảnh và hiểu thấu lòng người trong thế giới này. Những thương nhân ở Kyoto và Osaka trên bốn mươi tuổi, dư dả về tiền bạc là điển hình cho loại người này. Họ đã bỏ những năm sung sức truy cầu tài lộc và đã nắm được nó, nếm trải tất cả niềm vui hiện thế, đặc biệt ở chốn lầu xanh. Có quyền uy về nhị đại dục vọng của con người (二大欲望 tiền bạc và tình dục), họ là tấm gương cho những đàn ông khác cùng thời. “Sui” thường được miêu tả trong những tiểu thuyết “phù thế thảo tử” 浮世草子, đặc biệt trong những nhân vật tiểu thuyết của Ihara Saikaku 井原西鶴. Khái niệm mỹ học thời Edo. Khái niệm này chỉ người am hiểu một điều gì đó, đặc biệt là am hiểu các khoản ăn chơi ở khu phố lầu xanh Yoshiwara. Cùng với việc tự mình thưởng thức bằng kinh nghiệm phong phú, anh ta cũng tự do đứng ngoài như một kẻ bàng quan. Những người có thể bắt chước được vẻ bề ngoài của “tsu” được gọi là “bán khả thông” (hankatsu 半可通) và những người hoàn toàn không hiểu về “tsu” thì được gọi là “yabo” (野暮 dã mộ – kẻ quê mùa). Ba hạng người này được khắc hoạ trong các tiểu thuyết đại chúng thời Edo như Kibyoshi 黄表紙 và sharebon 洒落本. Sau thời Minh Trị, “Tsu” không chỉ giới hạn ở ý nghĩa của kẻ am hiểu chốn hoa liễu nữa mà được mở rộng biên độ, sử dụng với ý nghĩa “kẻ nhanh nhạy biết cách đắc nhân tâm” 機転の利いた. Ma 間 (gian) là một từ được sử dụng rộng rãi trong nghệ thuật truyền thống Nhật Bản, đặc biệt là trong âm nhạc, vũ đạo và sân khấu. Khái niệm này mang ý nghĩa là khoảng trống về thời gian và không gian được phối trí một cách nghệ thuật 芸術的に配置した時間的、空間的余白を意味する. Bởi sự thiếu vắng âm nhạc và màu sắc mà “gian” có thể tạo nên một sự nhấn mạnh đến nhịp điệu hay thiết kế của toàn thể. Các nhà diễn tấu Nhật Bản trong truyền thống thường tự do kéo dài hay rút ngắn các đoạn nghỉ giữa chừng tuỳ theo sự giải thích của mình. Trong vũ đạo và sân khấu người trình diễn cũng thường tuỳ tiện chêm vào hay kéo dài các đoạn nghỉ của bài ca, lời thoại, và các động tác vũ đạo. Trong kịch No, khi khoảnh khắc và diễn viên ngừng lại mọi động tác là lúc đạt đến sự sự biểu hiện kịch tính cao độ. Đối với kịch Kabuki, giữa lời thoại và động tác phải làm bật lên được hiệu quả tối đa của sự bất động. Một trong những “gian” như thế đã được quy định trong các tư thế. Trong rakugo 落語 và manzai 漫才, “gian” đóng một vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả tính hoạt kê. Khái niệm “ma”cũng được sử dụng ngoài nghệ thuật sân khấu trình diễn. Các hoạ sĩ Nhật Bản thường hay sáng tạo “những khoảng trống đầy ý nghĩa”, tức là sử dụng không gian một cách có thâm ý. Trong nghệ thuật đình viên, để nâng cao tính hiệu quả của thiết kế toàn thể, các nhà thiết kế thường phối trí không gian một cách có kế hoạch. Khái niệm “dư tình” (余情 yojo) và u huyền (幽玄 yugen) trong thơ tanka 和歌 có thể được xem là một dạng thức của khái niệm “khoảng trống” này. Đây là một khái niệm văn học và mỹ học được phát đạt vào thời Heian 平安. Trung tâm của khái niệm này là một cách lý giải sâu sắc mạnh mẽ đối với cái đẹp mong manh ngắn ngủi của tự nhiên và mọi dạng thức của cuộc đời này. Bởi vậy thường thì khái niệm này hàm ẩn một sắc nét buồn nào đó nhưng tuỳ theo trường hợp và thời điểm, nó có thể đi cùng với sự tán thưởng, sùng kính hay niềm vui. Từ này được phục hoạt lại thông qua trước tác của Motoori Norinaga 本居宣長. Hai tiếng này đều là tiếng tự nhiên phát ra khi tâm tình con người bị xúc động mạnh. Tầng lớp quý tộc triều đình thời Heian đã làm giảm sắc thái mãnh liệt về cảm tính của từ này và hạn định ý nghĩa của “aware” vào cái đẹp ưu nhã, cái u uất thầm lặng và hơn nữa nhấn mạnh đến tính vô thường của Phật Giáo. Tuy vậy, từ này dần dần mất đi ý nghĩa vui sướng và đền thời của Norinaga thì “aware” 哀れ chỉ còn biểu thị ý nghĩa của nỗi buồn bi ai, tiếng kêu cảm thán mà thôi.

Summary: Văn học Nhật Bản là một trong những nền văn học dân tộc lâu đời nhất và giàu có nhất thế giới nảy sinh trong môi trường nhân dân rộng lớn từ thuở bình minh của các bộ tộc Nhật Bản, rất lâu trước khi quốc gia Nhật Bản được thành lập. Những cội rễ của nền văn học này có từ thời tối cổ, và những kiệt tác thành văn đầu tiên có thể được xác định vào thế kỷ thứ 7 thậm chí sớm hơn. Lịch sử văn học Nhật Bản có thể được chia ra 3 thời kỳ chính: Cổ đại, Trung cổ và Hiện đại, tương đương với cách phân kỳ lịch sử thường gặp trong nhiều nền văn học thế giới nói chung. Tuy nhiên, trong cuốn Nhật Bản văn học toàn sử do Tokyo Kodanshā xuất bản, văn học Nhật Bản được chia làm 6 thời kỳ ứng với 6 tập của cuốn sách: Thượng đại, Trung cổ, Trung thế, Cận thế, Cận đại và Hiện đại. Vai trò của văn học và các nghệ thuật tạo hình trong nền văn hóa Nhật Bản có tầm quan trọng đặc biệt. Trong mọi thời đại lịch sử văn hóa Nhật Bản thể hiện khuynh hướng phi logic, phi hệ thống và phi trừu tượng hóa, và người Nhật đã thể hiện tư tưởng của mình không nhiều lắm trong các hệ thống triết học và tôn giáo trừu tượng như người châu Âu thời Trung Cổ nhưng lại biểu hiện trong các tác phẩm văn học cụ thể.


Tâm Lý Học Đám Đông là một trong những trước tác kinh điển của thế giới và cũng là tác phẩm quan trọng nhất trong sự nghiệp khoa học đồ sộ trải rộng trên nhiều lĩnh vực của Gustave Le Bon. Tâm Lý Học Đám Đông vẫn luôn được quan tâm nghiên cứu, và đặc biệt, ngày càng tỏ rõ giá trị vượt thời gian. Có lẽ sẽ thật khó khăn cho chúng ta, vào thời đại đã biết quá nhiều về dư luận và đám đông, kiên nhẫn lần theo từng dòng lập luận vừa đơn giản vừa sâu sắc của Gustave Le Bon. Nhưng nếu có thể làm thế, chúng ta sẽ nhận được một món quà vô giá của một trí tuệ hàng đầu châu Âu thuở ấy và có thể là cả bây giờ. Trong kiệt tác sáng rõ và sinh động này, Gustave Le Bon soi sáng những hoạt động vô thức – phi lý trí của các suy nghĩ tập thể cùng cảm xúc đám đông, qua đó đặt tư tưởng của đám đông đối nghịch với tư duy tự do và lý trí độc lập của cá nhân. Ông chỉ ra bằng cách nào hành vi của một cá nhân lại có tác động đến đám đông. Có rất nhiều sự thật được gợi mở nếu ta thấy hiểu về tâm lý đám đông, như Gustave Le Bon khẳng định : “Kiến thức về ngành khoa học này soi rọi rất nhiều hiện tượng lịch sử và kinh tế, mà nếu thiếu thì những hiện tượng đó sẽ hoàn toàn không thể hiểu được.”. Theo Gustave Le Bon, những đám đông luôn bị vô thức tác động, họ xử sự như người nguyên thủy, người dã man, không có khả năng suy nghĩ, suy luận, mà chỉ cảm nhận bằng hình ảnh, bằng sự liên kết các ý tưởng; họ không kiên định, thất thường, và đi từ trạng thái nhiệt tình cuồng loạn nhất đến ngây dại ngớ ngẩn nhất. Vả lại, do thể tạng của mình, những đám đông ấy cần có một thủ lĩnh, một người cầm đầu, kẻ có thể dẫn dắt họ và cho bản năng của họ một ý nghĩa. “Những người cầm đầu hiện nay càng có khuynh hướng thay thế quyền lực công thì quyền lực công càng bị chất vấn và suy yếu đi. Sự bạo ngược của những ông chủ mới này làm đám đông ngoan ngoãn vâng lời họ hơn cả khi họ đã từng vâng lời chính quyền’’. Vậy nên, thời hiện đại được định tính bằng sự lên ngôi của những đám đông được người cầm đầu dẫn dắt. Và trong thời đại hỗn loạn và lo âu ấy, bằng việc đánh mất lí tưởng của mình, chủng tộc đã đánh mất tâm hồn mình và lại trở thành đám đông. ”Nền văn minh chẳng có sự cố định nào, bị phó mặc cho mọi ngẫu nhiên. Bọn tiện nhân thành bà hoàng và những kẻ dã man tiến lên”. Ngày nay, lí thuyết của Gustave Le Bon vẫn chịu một số chỉ trích. Ông được coi là người đặt nền móng cho chủ nghĩa quốc gia hiện đại. Nhưng dù thế nào đi nữa thì Gustave Le Bon cũng chỉ là “con đẻ” của thời đại ông. Nỗi lo sợ về nạn bạo lực, sự hoành hành, khủng bố của những đám đông thể hiện rất rõ trong lí thuyết của ông. Ông dường như đã quá phóng đại về nguy cơ bạo lực và sự vô lí của đám đông. Tuy vậy, cuốn sách này thực sự là tác phẩm quan trọng và có ảnh hưởng lớn tới tư tưởng thời đại của Gustave Le Bon nói chung cũng như tâm lí học hiện đại nói riêng. Dù tán thành hay phản đối, dù đôi chỗ Gustave Le Bon có phần cực đoan, và những quan điểm, luận thuyết của ông còn phải tranh luận. Nhưng việc xem xét, tìm hiểu nhiều học thuyết trên thế giới, thậm chí trái ngược, mâu thuẫn với nhau thiết nghĩ là điều rất hữu ích, làm đa dạng hóa và phong phú thêm tri thức của chúng ta.

Summary: Tâm lý học đám đông là một nhánh của Tâm lý học xã hội nghiên cứu về tâm lý và hành xử của một người bình thường trong những hoạt động mang tính chất tập thể. Theo Gustave Le Bon, những đám đông luôn bị vô thức tác động, họ xử sự như người nguyên thuỷ, hành động theo bản năng, không có khả năng suy nghĩ, suy luận, mà chỉ cảm nhận bằng hình ảnh, bằng sự liên kết các ý tưởng, họ không kiên định, thất thường, và đi từ trạng thái nhiệt tình cuồng loạn nhất đến ngây dại ngớ ngẩn nhất. Vả lại, do thể tạng của mình, những đám đông ấy cần có một thủ lĩnh, một người cầm đầu, kẻ có thể dẫn dắt họ và cho bản năng của họ một ý nghĩa.


Phần mềm là một tập hợp các chương trình phối hợp với phần cứng để chạy máy. Nó là tập hợp các hướng dẫn hoặc dữ liệu vận hành máy tính cách hoạt động. Phần mềm thực hiện các chức năng của nó bằng cách gửi các chỉ thị trực tiếp đến phần cứng hoặc cung cấp dữ liệu để phục vụ các chương trình hay phần mềm khác. Việc thực thi nhiệm vụ có thể thể là tự động hoặc thực hiện theo các thông tin, dữ liệu đầu vào. Ứng dụng là gói thực hiện một nhiệm vụ cụ thể cho người dùng cuối. Nó là một sản phẩm hoặc một chương trình chỉ được thiết kế cho các yêu cầu của người dùng cuối. Tất cả các ứng dụng có thể nằm trong danh mục phần mềm nhưng ngược lại thì không. Ứng dụng được chạy trên nhiều nền tảng khác nhau như máy tính, điện thoại, web. Phần mềm là một tập hợp các hướng dẫn hoặc dữ liệu vận hành phần cứng. Theo phương thức hoạt độngPhần mềm hệ thống dùng để vận hành máy tính nói riêng và các thiết bị điện tử nói chung. Phần mềm ứng dụng – phần mềm máy tính : Các phần mềm văn phòng (Microsoft Office, OpenOffice), trò chơi điện tử (game), các công cụ & tiện ích khác,.v.v. Phần mềm dịch mã (trình dịch) gồm trình biên dịch và trình thông dịch, cụ thể là chúng dịch các câu lệnh từ mã nguồn của ngôn ngữ lập trình sang dạng ngôn ngữ máy sao cho thiết bị thực thi có thể hiểu được.Theo khả năng hay quyền hạn can thiệp vào mã nguồnPhần mềm mã nguồn đóng (closed source software): Là phần mềm mà mã nguồn của nó không được công bố. Để sử dụng phần mềm nguồn đóng phải được cấp bản quyền (mua, tặng là tùy).Phần mềm mã nguồn mở (open source software): Là phần mềm mà mã nguồn của nó được công bố rộng rãi, công khai và cho phép mọi người tiếp tục phát triển phần mềm đó. Thường thì loại phần mềm này miễn phí. Đây là loại ứng dụng dành cho điện thoại di động khi muốn sử dụng cần download nội dung và cài đặt vào thiết bị di động của bạn. Người dùng cần truy cập vào ứng dụng và sử dụng chúng. Các loại apps này rất phổ biến như các ứng dụng game hay tra cứu, từ điển dùng offline…. Các ứng dụng Offline này đều được tải xuống máy điện thoại của bạn từ âm thanh, đồ họa của game nên bạn có thể vận hành chúng ngay trên điện thoại. Không cần phải kết nối Internet bạn cũng có thể sử dụng các app game hay app native này để thực hiện công việc giải trí của mình. Với các apps dùng online, người dùng cần đăng nhập vào tài khoản riêng của mình và chuyển đổi cấp phép truy cập Internet để giúp bạn có thể dễ dàng thực hiện các thao tác cần thiết trên Internet. Một số ứng dụng khá nổi tiếng mà bạn có thể nắm được như app Zalo, Facebook…. Là các ứng dụng được lập trình trên các ngôn ngữ phổ biến thông quan nền tạng Browser. Người dùng có thể truy cập và sử dụng dễ dàng trên các Web app này. Phần mềm và ứng dụng luôn hiện hữu trong đời sống công nghệ của mỗi chúng ta . Từ hiểu biết về sự khác biệt giữa phần mềm và ứng dụng một phần nào giúp các bạn tránh bị nhầm lẫn và có lựa chọn nghề nghiệp theo đuổi phù hợp! Chúc các bạn luôn thành công!

Summary: Phần mềm ứng dụng (tiếng Anh: Application software, còn viết tắt là app) là một loại chương trình có khả năng làm cho thiết bị điện tử thực hiện trực tiếp một công việc nào đó người dùng muốn thực hiện. Điều này khác với phần mềm hệ thống tích hợp các chức năng của thiết bị, nhưng có thể không trực tiếp thực hiện một tác vụ nào có ích cho người dùng. Sự phân biệt giữa phần mềm hệ thống và phần mềm ứng dụng không rõ ràng. Tuy nhiên, đôi khi vấn đề này cũng được tranh cãi. Ví dụ trường hợp Bộ Tư pháp Hoa Kỳ và Microsoft tranh cãi Internet Explorer có phải là một phần của Windows không. Ví dụ tiêu biểu cho phần mềm ứng dụng là chương trình xử lý văn bản, bảng tính, chương trình giải trí. Các phần mềm ứng dụng thường được gom lại thành bộ phần mềm. Microsoft Office và OpenOffice.org là những bộ phần mềm gồm có chương trình xử lý văn bản, bảng tính và các phần mềm khác. Các phần mềm riêng biệt trong bộ phần mềm thường có giao diện và tính năng tương tự làm người dùng dễ dàng học và sử dụng.


Quy định chung về bảo vệ dữ liệu (GDPR) có hiệu lực từ ngày 25/05/2018, thiết lập các quy tắc bảo vệ dữ liệu thống nhất cho toàn châu Âu. Quy định này áp dụng cho tất cả các công ty xử lý dữ liệu cá nhân của các cá nhân sống tại EU, bất kể công ty đó có trụ sở ở đâu. Việc xử lý ở đây mang nghĩa rộng và nói đến mọi thứ liên quan đến dữ liệu cá nhân, bao gồm cả cách công ty xử lý và quản lý dữ liệu, chẳng hạn như thu thập, lưu trữ, sử dụng và phá hủy dữ liệu. Mặc dù nhiều nguyên tắc của quy định này được xây dựng dựa trên quy tắc bảo vệ dữ liệu hiện hành của EU, nhưng GDPR có phạm vi rộng hơn, tiêu chuẩn mang tính điều lệ hơn và các khoản tiền phạt lớn hơn. Ví dụ: Quy định này yêu cầu các công ty phải có sự chấp thuận của cá nhân với tiêu chuẩn cao hơn trước khi sử dụng một số loại dữ liệu, đồng thời mở rộng quyền cho cá nhân trong việc truy cập và chuyển dữ liệu của họ. Việc không tuân thủ GDPR có thể dẫn đến những khoản tiền phạt đáng kể - lên tới 4% doanh thu hàng năm trên toàn cầu đối với một số trường hợp vi phạm nhất định. Chính sách dữ liệu xác định cách chúng tôi xử lý dữ liệu cá nhân của mọi người. Chúng tôi sẽ cung cấp hướng dẫn về Chính sách dữ liệu cho những người đang sử dụng Sản phẩm của các công ty thuộc Facebook. Thông qua các thông báo tích hợp trong sản phẩm và chiến dịch đào tạo người tiêu dùng, chúng tôi muốn đảm bảo mọi người hiểu rõ cách chúng tôi sử dụng dữ liệu của họ và các lựa chọn dành cho họ. Chúng tôi sẽ tiếp tục trao cho mọi người khả năng kiểm soát xem dữ liệu của họ được sử dụng như thế nào. Chúng tôi ra mắt trung tâm kiểm soát mới để mọi người hiểu và cập nhật cài đặt quyền riêng tư dễ dàng hơn. Ngoài ra, trong suốt quá trình mọi người sử dụng Facebook thì chúng tôi cũng nhắc họ về cách xem và chỉnh sửa cài đặt. Chúng tôi đưa ra Nguyên tắc về quyền riêng tư, giải thích quan điểm của mình về quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu. Chúng tôi có hẳn một đội ngũ để đảm bảo ghi lại rõ ràng việc tuân thủ của mình trên tài liệu. Ngoài ra, chúng tôi thường xuyên gặp gỡ các nhà quản lý, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia về quyền riêng tư và nhà nghiên cứu học thuật từ khắp nơi trên thế giới để họ đánh giá và góp ý về những gì chúng tôi đang làm, rồi từ đó tiếp tục cải thiện cách bảo vệ thông tin cá nhân. Theo GDPR, có một số lý do được phê duyệt (hoặc "cơ sở pháp lý") để công ty dựa vào nhằm xử lý dữ liệu cá nhân sao cho hợp pháp. Dưới đây là các cơ sở pháp lý liên quan nhất theo GDPR. Phải có được sự chấp thuận tự nguyện, cụ thể, có hiểu biết và rõ ràng bằng hành động quả quyết chắc chắn Mọi người đều có quyền rút lại sự chấp thuận của họ. Quyền này phải được nói rõ cho mọi ngườiPhải từ người đủ tuổi thành niên theo quy định của Tiểu bang thành viên tương ứng, nếu không thì phải được cha mẹ/người giám hộ cho phép hoặc ủy quyềnPhải có sự chấp thuận rõ ràng đối với một số quá trình xử lý (ví dụ: các danh mục dữ liệu cá nhân đặc biệt). Mọi người đều có quyền rút lại sự chấp thuận của họ. Quyền này phải được nói rõ cho mọi người. Nếu một doanh nghiệp hoặc bên thứ ba có những lợi ích hợp pháp mà không bị ảnh hưởng bởi các quyền hoặc lợi ích của cá nhân. Phải tạm dừng quá trình xử lý nếu có một cá nhân phản đối. Nếu một doanh nghiệp hoặc bên thứ ba có những lợi ích hợp pháp mà không bị ảnh hưởng bởi các quyền hoặc lợi ích của cá nhân. "Bên kiểm soát dữ liệu" và "bên xử lý dữ liệu" là các khái niệm quan trọng khi tìm hiểu về trách nhiệm của công ty theo GDPR. Tùy thuộc vào tình huống, một công ty có thể là bên kiểm soát dữ liệu, bên xử lý dữ liệu hoặc cả hai - và từ đó có các trách nhiệm cụ thể như sau:. Một công ty là bên kiểm soát dữ liệu khi có trách nhiệm quyết định lý do và cách thức ("mục đích" và "phương tiện") xử lý dữ liệu cá nhân. Theo GDPR, bên kiểm soát dữ liệu phải thực hiện các biện pháp tuân thủ liên quan đến cách thu thập dữ liệu, mục đích sử dụng dữ liệu và thời gian lưu giữ dữ liệu. Ngoài ra, họ cần đảm bảo mọi người có thể truy cập dữ liệu về bản thân mình. Bên kiểm soát dữ liệu phải đảm bảo bên xử lý dữ liệu đáp ứng các cam kết theo hợp đồng của họ để xử lý dữ liệu một cách an toàn và hợp pháp. Một công ty là bên xử lý dữ liệu khi xử lý dữ liệu cá nhân thay cho bên kiểm soát dữ liệu. Theo GDPR, bên xử lý dữ liệu có nghĩa vụ xử lý dữ liệu một cách an toàn và hợp pháp. Mặc dù Facebook vận hành phần lớn các dịch vụ của mình trên cương vị là bên kiểm soát dữ liệu, nhưng có một số trường hợp chúng tôi vận hành dịch vụ trên cương vị là bên xử lý dữ liệu khi hợp tác với các doanh nghiệp và bên thứ ba khác. Khi Facebook xử lý dữ liệu thay cho nhà quảng cáo, nhà quảng cáo phải có cơ sở pháp lý phù hợp để Facebook có thể xử lý dữ liệu này. Đối tượng tùy chỉnh trên tệp dữ liệuFacebook sử dụng dữ liệu CRM của doanh nghiệp để so khớp với mọi người trong cơ sở dữ liệu của mình, nhằm tạo đối tượng tùy chỉnh cho chiến dịch quảng cáo. Facebook sử dụng dữ liệu CRM của doanh nghiệp để so khớp với mọi người trong cơ sở dữ liệu của mình, nhằm tạo đối tượng tùy chỉnh cho chiến dịch quảng cáo. Đo lường và phân tíchFacebook xử lý dữ liệu thay cho nhà quảng cáo để đo lường hiệu quả và số người tiếp cận chiến dịch quảng cáo, đồng thời báo cáo lại thông tin chi tiết về những người đã xem và tương tác với quảng cáo. Facebook xử lý dữ liệu thay cho nhà quảng cáo để đo lường hiệu quả và số người tiếp cận chiến dịch quảng cáo, đồng thời báo cáo lại thông tin chi tiết về những người đã xem và tương tác với quảng cáo. Workplace của FacebookVới Workplace Cao cấp, mọi người ở công ty có thể cộng tác với đồng nghiệp bằng cách sử dụng các công cụ của Facebook. Chúng tôi xử lý dữ liệu cá nhân để cung cấp dịch vụ này. Với Workplace Cao cấp, mọi người ở công ty có thể cộng tác với đồng nghiệp bằng cách sử dụng các công cụ của Facebook. Chúng tôi xử lý dữ liệu cá nhân để cung cấp dịch vụ này. Chúng tôi vận hành cơ sở hạ tầng toàn cầu và xử lý dữ liệu cả bên trong và bên ngoài EEA (khu vực kinh tế châu Âu). Theo tình hình hiện nay, mọi hoạt động chuyển dữ liệu cá nhân ra bên ngoài EEA đều phải đáp ứng các yêu cầu pháp lý nhất định. Điều này bao gồm việc chúng tôi đóng vai trò là người xử lý thay mặt cho nhà quảng cáo và khách hàng của Workplace. Việc chuyển giao cho khách hàng khi chúng tôi là đơn vị xử lý được thực hiện bằng cách sử dụng Điều khoản hợp đồng tiêu chuẩn (SCC) đưa ra thông qua Phụ lục chuyển dữ liệu của Liên minh Châu Âu, tham chiếu trong các điều khoản hoặc phụ lục xử lý dữ liệu áp dụng cho sản phẩm. Chúng tôi không còn dựa vào Thỏa thuận bảo vệ quyền riêng tư cho các mục đích của GDPR Chương V để chuyển dữ liệu ra bên ngoài EEA (Khu vực kinh tế Châu Âu) nhưng vẫn được chứng nhận và cam kết tuân thủ khuôn khổ của thỏa thuận này. Chúng tôi thực hiện việc này với một số sản phẩm, bao gồm Workplace và một số sản phẩm quảng cáo nhất định. Khi Facebook đóng vai trò là bên xử lý dữ liệu thay cho nhà quảng cáo và đối tác kinh doanh tại Liên minh châu Âu, chúng tôi đảm bảo tuân thủ các yêu cầu cụ thể dành cho bên xử lý dữ liệu. Chúng tôi đã cập nhật mọi điều khoản dịch vụ có liên quan để tuân thủ GDPR. Khi chỉ định các bên làm bên xử lý dữ liệu thay cho mình, chúng tôi đảm bảo đưa ra những điều khoản thích hợp để tuân thủ các yêu cầu theo GDPR và để bảo vệ dữ liệu cá nhân. Khi đóng vai trò là bên xử lý dữ liệu thay cho nhà quảng cáo, chúng tôi dựa trên cơ sở pháp lý của nhà quảng cáo trên cương vị là bên kiểm soát dữ liệu để xử lý dữ liệu này. Với Workplace, chúng tôi hoạt động trên cương vị là bên xử lý dữ liệu đối với khách hàng sử dụng phiên bản Workplace Cao cấp và bên kiểm soát dữ liệu đối với khách hàng sử dụng phiên bản Workplace Tiêu chuẩn. Khách hàng của Workplace Cao cấp đóng vai trò là bên kiểm soát dữ liệu và chỉ định Facebook làm bên xử lý dữ liệu theo thỏa thuận với Workplace. Chúng tôi đảm bảo các cam kết theo hợp đồng của mình sẽ tạo điều kiện cho khách hàng xác nhận việc họ tuân thủ GDPR. Để biết thêm thông tin về Workplace và các chứng chỉ bảo mật của nền tảng này, vui lòng truy cập trang web bảo mật Workplace của chúng tôi. Trên Nền tảng Messenger, trong hầu hết trường hợp, Facebook là bên kiểm soát dữ liệu vì các cuộc trò chuyện giữa mọi người và doanh nghiệp được xem là hoạt động trên nền tảng. Do là bên kiểm soát dữ liệu, chúng tôi sẽ xử lý dữ liệu cá nhân theo mô tả trong Chính sách dữ liệu của mình. Xin lưu ý rằng ngay cả trong các trường hợp Facebook là bên kiểm soát dữ liệu, doanh nghiệp của bạn cũng có thể được xem là bên kiểm soát dữ liệu theo GDPR. Đối với quảng cáo của bạn trên Instagram, thì Facebook hoạt động với vai trò là dịch vụ quảng cáo để hiển thị quảng cáo trên Instagram. Cả hai, tùy thuộc vào từng trường hợp. Dưới đây là chi tiết về vai trò của Facebook trong từng chức năng này. Bên kiểm soát dữ liệu: Trong hầu hết trường hợp, các Công ty thuộc Facebook hoạt động trên cương vị là bên kiểm soát dữ liệu. Khi Facebook là bên kiểm soát dữ liệu, chúng tôi sẽ xử lý dữ liệu cá nhân theo mô tả trong Chính sách dữ liệu của mình. Ví dụ: Facebook là bên kiểm soát dữ liệu của hầu hết các hoạt động trên Facebook. WhatsApp và Oculus đều xử lý dữ liệu cá nhân theo mô tả trong chính sách dữ liệu của chính các công ty này. Chúng tôi đã đảm bảo rằng dịch vụ từ các Công ty thuộc Facebook đều tuân thủ GDPR. Điều này bao gồm việc cung cấp các công cụ mới và cập nhật các công cụ hiện có để đảm bảo chúng tôi tôn trọng các nghĩa vụ của mình. Bên xử lý dữ liệu: Quá trình xử lý dữ liệu bao gồm một số hoạt động, chẳng hạn như thu thập, lưu trữ, sử dụng và phá hủy dữ liệu. Trong một số trường hợp, Facebook sẽ đóng vai trò là bên xử lý dữ liệu thay cho các nhà quảng cáo hoặc đối tác kinh doanh hiện đang hoạt động trên cương vị là bên kiểm soát dữ liệu. Một số ví dụ về việc này bao gồm Đối tượng tùy chỉnh file dữ liệu và Workplace Cao cấp. Có các yêu cầu tuân thủ cụ thể đối với bên xử lý dữ liệu mà chúng tôi sẽ tuân thủ. Chúng tôi đã cập nhật điều khoản để tuân thủ các yêu cầu cập nhật của GDPR. Cả hai, tùy thuộc vào từng trường hợp. Dưới đây là chi tiết về vai trò của Facebook trong từng chức năng này. Bên kiểm soát dữ liệu: Trong hầu hết trường hợp, các Công ty thuộc Facebook hoạt động trên cương vị là bên kiểm soát dữ liệu. Khi Facebook là bên kiểm soát dữ liệu, chúng tôi sẽ xử lý dữ liệu cá nhân theo mô tả trong Chính sách dữ liệu của mình. Ví dụ: Facebook là bên kiểm soát dữ liệu của hầu hết các hoạt động trên Facebook. WhatsApp và Oculus đều xử lý dữ liệu cá nhân theo mô tả trong chính sách dữ liệu của chính các công ty này. Chúng tôi đã đảm bảo rằng dịch vụ từ các Công ty thuộc Facebook đều tuân thủ GDPR. Điều này bao gồm việc cung cấp các công cụ mới và cập nhật các công cụ hiện có để đảm bảo chúng tôi tôn trọng các nghĩa vụ của mình. Bên xử lý dữ liệu: Quá trình xử lý dữ liệu bao gồm một số hoạt động, chẳng hạn như thu thập, lưu trữ, sử dụng và phá hủy dữ liệu. Trong một số trường hợp, Facebook sẽ đóng vai trò là bên xử lý dữ liệu thay cho các nhà quảng cáo hoặc đối tác kinh doanh hiện đang hoạt động trên cương vị là bên kiểm soát dữ liệu. Một số ví dụ về việc này bao gồm Đối tượng tùy chỉnh file dữ liệu và Workplace Cao cấp. Có các yêu cầu tuân thủ cụ thể đối với bên xử lý dữ liệu mà chúng tôi sẽ tuân thủ. Chúng tôi đã cập nhật điều khoản để tuân thủ các yêu cầu cập nhật của GDPR. Sau khi lắng nghe phản hồi từ các doanh nghiệp, chúng tôi đã hợp nhất một số điều khoản sản phẩm để bạn tìm thấy thêm nhiều điều khoản ở cùng một nơi. Chúng tôi sẽ giới thiệu thuật ngữ Công cụ kinh doanh trên Facebook, chỉ các công cụ mà chúng tôi cung cấp cho chủ sở hữu trang web, nhà phát hành, nhà phát triển, nhà quảng cáo, đối tác kinh doanh (và khách hàng của họ) cũng như những người khác để tích hợp, sử dụng và trao đổi thông tin bằng Facebook. Công cụ kinh doanh trên Facebook bao gồm:

Summary: Quy định bảo vệ dữ liệu chung (GDPR) (EU) 2016/679 là quy định của luật EU về bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư cho tất cả các cá nhân trong Liên minh châu Âu và Khu vực kinh tế châu Âu. Nó cũng đề cập đến việc xuất dữ liệu cá nhân bên ngoài EU và EEA. GDPR nhằm mục đích chủ yếu để cung cấp cho kiểm soát cho công dân và cư dân trên dữ liệu cá nhân của họ và đơn giản hóa môi trường pháp lý cho kinh doanh quốc tế bằng cách thống nhất các quy định trong EU. Quy định này cò tên đầy đủ là "Quy định (EU) 2016/679 của Nghị viện Châu Âu và của Hội đồng Châu Âu ngày 27 tháng 4 năm 2016 về bảo vệ thể nhân liên quan đến việc xử lý dữ liệu cá nhân, về việc giao thông dữ liệu tự do và về việc bãi bỏ Chỉ thị 95/46 / EC" và có hiệu lực từ ngày 25/05/2018. Thay thế Chỉ thị bảo vệ dữ liệu 95/46 / EC, quy định này bao gồm các quy định và yêu cầu liên quan đến việc xử lý thông tin nhận dạng cá nhân của các đối tượng dữ liệu trong Liên minh châu Âu và áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp, bất kể vị trí nào.


Bởi ngay khi ra mắt tại quê nhà Thái Lan vào 23-8 vừa qua, bộ phim đã tạo nên một cơn sốt hiếm có trong cộng đồng giới trẻ xứ Chùa Vàng. Lấy bối cảnh một ngôi trường cấp 3 ở Thái Lan. Nội dung chính của Thiên tài bất hảo xoay quanh áp lực thi cử, bài tập về nhà mà các nhân vật chính phải đối mặt hằng ngày. Bối cảnh phim hầu hết là môi trường học đường, hiếm có sự xuất hiện của những biệt thự xa hoa hay siêu xe đời mới. Cả Lynn hay Bank (hai nhân vật chính trong phim) đều có gia cảnh không mấy khá giả. Gian lận trong thi cử, học đường, điều mà chắc chắn ai từng trải qua đời học sinh cũng ít nhất nếm trải vài lần là cốt lõi chính của bộ phim. Không chỉ là những "chiêu thức" thông thường, Thiên tài bất hảo đã đưa "quay cóp" lên một tầm cao mới. Kỳ kiểm tra của Thái Lan buộc các học sinh phải cùng làm bài trong một hội trường rộng lớn, mỗi người một bàn và cách xa nhau. Những cách gian lận thông thường dường như vô hiệu bởi lẽ Lynn phải hoàn thành cả hai đề thi và chỉ bài cho toàn bộ các bạn còn lại. Vào thời khắc quan trọng nhất, cô nàng nghĩ ra một phương pháp cực kỳ sáng tạo để qua mặt tất cả các giám thị và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình. Nhưng đó chưa phải là tất cả khi nhân vật Lynn cùng các bạn lên kế hoạch để gian lận trong kỳ thi mang tầm cỡ quốc tế STIC. Theo múi giờ, các thí sinh sẽ làm bài ở Úc trước vài tiếng so với Thái Lan. Chỉ trong thời gian ngắn ngủi, Lynn phải hoàn thành bài thi nhớ đáp án của hàng trăm câu trắc nghiệm rồi gửi về cho bạn bè ở Thái Lan. Vấn đề của Thiên tài bất hảo đưa ra thực sự hấp dẫn và là một đề tài thời sự khi nhiều chi tiết trong phim được lấy cảm hứng từ những sự kiện có thật về bài thi Standard Test của International Colleges (STIC) đã từng bị rò rỉ ở một số nước châu Á. Không chỉ nói thẳng vào vấn nạn gian lận đang nghiêm trọng ở thời điểm hiện tại, bộ phim còn đề cập tới thực trạng giàu nghèo trong xã hội thông qua các nhân vật. Đối với những học sinh nhà giàu như anh chàng Pat trong phim thì "điểm cấp 3 hay đại học đều có thể mua được". Trong khi đó, Lynn hay Bank đều phải nổ lực hết sức để có thể thực hiện giấc mơ. Họ phải chấp nhận gian lận, bán điểm cho kẻ khác để có tiền đóng học phí ở ngôi trường hàng đầu cả nước. Đất nước cần những kẻ có bằng cấp nhưng rỗng tuếch hay những người có năng lực nhưng bị vùi dập? Đây chính là ý nghĩa sâu xa mà Thiên tài bất hảo khiến người xem phải suy ngẫm ngay cả khi bước chân ra khỏi rạp. Vui nhộn, hài hước, trẻ trung và nhất là giày ý nghĩa, Thiên tài bất hảo là một trong những bộ phim tâm lý học đường rất đáng xem, không chỉ dành riêng cho giới trẻ. TTO - Thay vì tạm dừng, TP.HCM sẽ được tổ chức cho tài xế giao hàng sử dụng công nghệ (shipper) hoạt động tại TP Thủ Đức và 7 quận huyện vùng đỏ nhưng phải xét nghiệm COVID-19 vào mỗi buổi sáng. TTO - Đại diện Công an TP.HCM cho biết TP sẽ bắt đầu triển khai khai báo y tế bằng phần mềm kiểm soát công dân tại các chốt kiểm soát nhằm kiểm tra "di biến động dân cư" và các giấy đi đường. TTO - Tại họp báo chiều 28-8, ông Kajiwara Junichi, tổng giám đốc Công ty Acecook Việt Nam, đã có mặt phản hồi thông tin liên quan sản phẩm mì Hảo Hảo và miến Good được cho là phát hiện có chất cấm tại Ireland. TTO - Sở Công thương TP.HCM vừa có văn bản đề xuất lên UBND TP.HCM cho phép những shipper đã được tiêm ít nhất một mũi vắc xin ngừa COVID-19 được tham gia hoạt động trong thời gian tăng cường giãn cách xã hội. TTO - Sau khi nhận giấy đi đường để tham gia phòng chống dịch, trong một chút hưng phấn, chị M. (tình nguyện viên) ở phường An Phú, TP Thủ Đức đã đăng lên mạng xã hội kèm nội dung nhạy cảm nên bị phường thu hồi giấy. Khoe và khoe khoang giữa đại dịch: Ranh giới giữa hai thứ này thật mỏng manh và tế nhị. TTO - Sau khi nhận giấy đi đường để tham gia phòng chống dịch, trong một chút hưng phấn, chị M. (tình nguyện viên) ở phường An Phú, TP Thủ Đức đã đăng lên mạng xã hội kèm nội dung nhạy cảm nên bị phường thu hồi giấy.

Summary: Thiên tài bất hảo (tên gốc tiếng Thái: Chalard Games Goeng (ฉลาดเกมส์โกง), còn được biết rộng rãi tại thị trường quốc tế với tên tiếng Anh: Bad Genius) là một phim điện ảnh trộm cướp tâm lý của Thái Lan năm 2017 do hãng Jor Kwang Films sản xuất và GDH 559 phát hành. Phim do Nattawut Poonpiriya đạo diễn, với sự tham gia diễn xuất của nữ người mẫu Chutimon Chuengcharoensukying với vai diễn đầu tiên cho nhân vật Lynn, một học sinh tài giỏi đã đưa kế hoạch quay cóp trong các kỳ thi của mình lên tầm quốc tế. Lấy cảm hứng từ câu chuyện có thật về các thí sinh gian lận trong kỳ thi SAT, bộ phim đã tạo ra bối cảnh học đường với các bài kiểm tra cùng với các vấn đề xã hội như bất bình đẳng giới. Dàn diễn viên chính ngoài Chuengcharoensukying còn có Chanon Santinatornkul, Teeradon Supapunpinyo và Eisaya Hosuwan trong vai các bạn học cùng lớp với Lynn là Bank, Pat và Grace, trong khi đó nam ca sĩ, nhà sản xuất âm nhạc Thaneth Warakulnukroh đảm nhiệm vai bố của Lynn. Thiên tài bất hảo được quay tại các địa điểm thuộc Thái Lan và Úc.


Phân xanh thường được sử dụng tươi, không qua quá trình ủ. Vì vậy, phân xanh chỉ phát huy hiệu quả sau khi được phân huỷ. Cho nên người ta thường dùng phân xanh để bón lót cho cây hàng năm hoặc dùng để “ép xanh” (tủ gốc) cho cây lâu năm. Cây phân xanh thường là cây họ đậu, tuy vậy cũng có một số loài cây thuộc các họ khác như cỏ lào, cây quỳ dại, v.v. cũng được nhiều nơi dùng làm phân xanh. Phân xanh có nhiều loài được nông dân gieo trồng với mục đích làm phân bón, nhưng cũng có một số loài cây mọc hoang dại được sử dụng làm phân xanh. Các loại cây họ đậu thường có các vi sinh vật cộng sinh sống trên rễ và giúp cây hút đạm từ không khí. Lượng đạm này về sau có thể cung cấp một phần cho cây trồng. Cây họ đậu còn có khả năng hút lân khó tiêu và kali từ những lớp đất sâu mạnh hơn nhiều loài cây khác. Cây phân xanh dễ trồng, phát triển nhanh và mạnh. Ngoài việc được sử dụng làm phân bón cho cây trồng, các loài cây phân xanh còn được dùng để làm cây phủ đất, cây che bóng, cây giữ đất chống xói mòn, cây cải tạo đất, nâng cao độ phì nhiêu của đất. Cây phân xanh có nhiều loài và có khả năng thích nghi rộng cho nên cây phân xanh có thể trồng được ở nhiều nơi và có thể nói, nơi nào cũng có thể trồng được phân xanh, các loại cây phân xanh có vai trò rất to lớn trong việc gìn giữ, cải tạo đất và góp phần rất đắc lực làm tăng năng suất các loại cây trồng. Các loài cây phân xanh được trồng nhiều nơi ở nước ta là: muồng, điền thanh, đậu nho nhe, keo dậu, cỏ stylô, trinh nữ không gai, v.v. Cây phân xanh có khả năng thích nghi lớn, nhưng không phải loài cây nào ở đâu trồng cũng được. Năng suất chất xanh và khả năng phát triển của các loài cây có thể thay đổi tuỳ theo chân đất và điều kiện cụ thể ở từng nơi. Có loài thích hợp ở các chân đất đồi, có loài thích hợp ở các chân đất cát, có loài thích hợp ở các tỉnh Nam Bộ, có loài thích hợp ở các tỉnh miền núi phía Bắc, v.v. Vì vậy, cần lựa chọn các loài thích hợp với điều kiện của địa phương để trồng mới thu được kết quả tốt. Cây phân xanh cũng thường chỉ phát huy tác dụng trong những cơ cấu nhất định với các loài cây trồng, vì vậy cần lựa chọn những cơ cấu cây trồng hợp lý với thành phần cây phân xanh phù hợp để trồng xen, trong vườn cây có múi. - Khi cây phân xanh ra hoa, người ra cày vùi chúng vào đất vì lúc này cây phân xanh có năng suất sinh khối cao, cây chưa có hạt nên hạt chưa rụng xuống đất mọc thành cây con gây trở ngại cho việc trồng cây chính vụ sau. Phân hữu cơ sinh học là gì? là những loại phân bón được sản xuất từ các chế phẩm có nguồn gốc chiếc xuất từ thực vật nhằm bổ sung thêm dinh dưỡng cho cây trồng. Định nghĩa: Phân vi sinh cố định đạm là lọai phân bón có chứa các nhóm vi sinh vật cố định đạm. - Định nghĩa: Là lọai phân bón có chứa các nhóm vi sinh vật chuyển hóa lân. Là lọai phân bón có chứa các vi sinh vật chuyển hóa lân hữu cơ thành lân vô cơ. Khác với phân bón hóa học, phân sinh học không quá coi trọng thành phần N.P.K mà chủ yếu tập trung vào Protein và tập đoàn vi khuẩn hữu ích. Khi phân sinh học được tưới vào đất thì các tập đoàn vi khuẩn hữu ích đó được sinh sôi nảy nở theo cấp số nhân và chúng sống tập trung chủ yếu ở quanh vùng rễ của cây. Sử dụng phân sinh học về lâu dài sẽ dần dần trả lại độ phì nhiêu cho đất như làm tăng lượng phospho và kali dễ tan trong đất canh tác, cải tạo, giữ độ bền của đất đối với cây trồng nhờ khả năng cung cấp hàng loạt các chuyển hoá chất khác nhau liên tục do nhiều quần thể vi sinh vật khác nhau tạo ra. Việc sử dụng phân sinh học còn có ý nghĩa rất lớn là tăng cường bảo vệ môi trường sống, giảm tính độc hại do hoá chất trong các loại nông sản thực phẩm do lạm dụng phân bón hóa học. Phân chuồng là loại phân do gia súc thải ra. Phân chuồng là hỗn hợp chủ yếu của: phân, nước tiểu gia súc và chất độn. Nó không những cung cấp thức ăn cho cây trồng mà còn bổ sung chất hữu cơ cho đất. Dưới đây trình bày về quy trình ủ phân Compost, quy trình này đang được áp dụng rộng rãi không chỉ ở Simacai - Lào Cai mà còn được áp dụng ở nhiều nơi khác. Bài viết này đề cập đến các nội dung liên quan đến cơ sở khoa học, tình hình sản xuất và tiêu thụ cũng như công tác quản lý các loại phân hữu cơ trên thị trường Việt Nam.

Summary: Phân xanh (như xác cây, hoa quả, cỏ, bã cà phê, vỏ chuối, lục bình, các loại cây thân thảo, .) là xác của các loại cây xanh được dùng làm phân hữu cơ tươi không qua quá trình ủ hoai và thường được sử dụng để bón lót cho cây hàng năm hoặc “ép xanh” (tủ gốc) cho cây lâu năm. Cây được dùng phổ biến để tạo ra phân xanh gọi là cây phân xanh. Cây phân xanh dễ trồng, phát triển nhanh và mạnh. Ngoài việc được sử dụng làm phân bón cho cây trồng, các loài cây phân xanh còn được dùng để làm cây phủ đất, cây che bóng, cây giữ đất chống xói mòn, cây cải tạo đất, nâng cao độ phì nhiêu của đất. Trồng cây phân xanh là trồng những cây cụ thể như cây họ đậu để cải tạo đất trong nông nghiệp trước khi trồng các loại cây chính. Cây phân xanh thường được trồng luân canh, cứ một vụ trồng cây trồng chính lại một vụ trồng cây phân xanh, khi cây phân xanh ra hoa được cầy vùi chung vào trong đất để tăng cường độ màu mỡ cho đất.


Chi phí sở hữu khách hàng trong tiếng Anh là Customer Acquisition Cost. Chi phí sở hữu khách hàng là các khoản chi phí liên quan đến việc thuyết phục người tiêu dùng mua sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp, bao gồm chi phí nghiên cứu, tiếp thị và quảng cáo. Chi phí sở hữu khách hàng còn được gọi là chi phí của việc mua lại khách hàng, chi phí của việc thu hút khách hàng. - Các ứng dụng và công cụ phần mềm cần thiết, như phần mềm quản lí quan hệ khách hàng (CRM) và tự động hóa tiếp thị. - Dịch vụ tư vấn của bên thứ ba và các cơ quan được sử dụng cho các nhu cầu tiếp thị, quảng cáo hoặc sáng tạo. - Quảng cáo, bao gồm quảng cáo trực tuyến, thư trực tiếp, quảng cáo truyền hình và quảng cáo ngoài trời. - Giảm giá (Khi giá niêm yết của sản phẩm được chiết khấu để có được một khách hàng, số tiền giảm giá được thêm vào chi phí sở hữu khách hàng). - Chi phí sở hữu khách hàng là một số liệu kinh doanh quan trọng. Do đó, chi phí này nên được xem xét cùng với các dữ liệu khác, chẳng hạn như giá trị của khách hàng đối với công ty và kết quả lợi tức đầu tư (ROI) của việc sở hữu khách hàng đó. - Việc tính toán định giá khách hàng giúp một công ty quyết định dùng bao nhiêu nguồn lực để làm hài lòng một khách hàng cụ thể. - Bước đầu tiên trong việc tính toán chi phí sở hữu khách hàng là xác định kì báo cáo. Các doanh nghiệp thường tính toán chi phí mua lại khách hàng trên cơ sở hàng tháng, hàng quí hoặc hàng năm. Lưu ý: Các giá trị trong tử số và mẫu số được xác định phải sử dụng cùng một khoảng thời gian báo cáo. Ví dụ: Nếu tổng chi phí bán hàng và tiếp thị trong một tháng là 15.000 đô la và một doanh nghiệp có được 150 khách hàng trong cùng tháng đó, thì chi phí sở hữu khách hàng là 100 đô la.

Summary: Quản lý sở hữu khách hàng (tiếng Anh: Customer acquisition management) là một tập hợp các kỹ thuật được sử dụng để quản lý khách hàng tiềm năng và các yêu cầu được tạo ra bởi tiếp thị. Quản lý sở hữu khách hàng có thể được coi là kết nối giữa quảng cáo và quản lý quan hệ khách hàng để có được khách hàng mới. Quản lý sở hữu khách hàng có điểm tương đồng với quản lý khách hàng tiềm năng. Đôi khi bị thiếu từ các định nghĩa quản lý khách hàng tiềm năng, nhưng luôn được bao gồm trong quản lý sở hữu khách hàng là hệ thống báo cáo vòng lặp đóng. Hệ thống báo cáo như vậy thường cho phép tổ chức định lượng hiệu quả của các kết quả hoạt động quảng cáo khác nhau. Điều này cho phép các tổ chức thực hiện các cải tiến liên tục trong cả hoạt động quảng cáo và hệ thống chuyển đổi khách hàng. Giống như quản lý khách hàng tiềm năng, quản lý sở hữu khách hàng tạo ra một kiến trúc có trật tự để quản lý khối lượng lớn các yêu cầu của khách hàng hoặc khách hàng tiềm năng.


Các nhà máy ở thung lũng Derwent là hệ thống các nhà máy được công nhận là Di sản thế giới nằm trong thung lũng Derwent, dọc theo sông Derwent, thuộc hạt Derbyshire, Anh. Hệ thống các nhà máy hiện đại này được dựng lên ở đây trong thế kỷ thứ 18 để thích ứng với kỹ thuật mới về kéo sợi bông, do Richard Arkwright phát triển. Với những tiến bộ trong công nghệ, nó đã có thể sản xuất sợi bông liên tục. Hệ thống này đã được áp dụng trên khắp thung lũng và sau đó lan rộng ra toàn quốc. Đến năm 1788 đã có hơn 200 nhà máy kiểu Arkwright ở Anh. Các phát minh và hệ thống tổ chức lao động của Arkwright đã được lan rộng sang cả châu Âu và Hoa Kỳ. Nhà máy tơ sử dụng năng lượng nước ở Anh được áp dụng bởi John Lombe tại nhà máy tơ lụa của ông ở Derby năm 1719 nhưng chính Richard Arkwright đã áp dụng năng lượng nước vào quá trình sản xuất bông trong những năm 1770. Cromford Mill là nhà máy đầu tiên của Richard Arkwright, với làng Cromford gần đó được mở rộng đáng kể cho lực lượng lao động mới đến đây. Hệ thống sản xuất và nhà ở của các công nhân Cromford được sao chép ra khắp thung lũng. Để đảm bảo về lực lượng lao động, cần phải xây dựng nhà ở cho công nhân các nhà máy. Do đó, các khu định cư mới được thành lập bởi các chủ sở hữu xung quanh các nhà máy (đôi khi phát triển từ một cộng đồng dân cư đã tồn tại từ trước) với các dịch vụ phúc lợi gồm trường học, nhà thờ và chợ. Hầu hết nhà ở vẫn tồn tại và vẫn đang được sử dụng cho đến ngày nay. Cùng với cơ sở hạ tầng giao thông là một phần của di sản này. Cơ sở hạ tầng giao thông đã được xây dựng để mở rộng thị trường cho sản phẩm sản xuất tại các nhà máy. Việc xây dựng khu kỹ nghệ trong một vùng nông thôn cũng cần phải xây kèm theo các nhà ở cho công nhân của các nhà máy, do đó một ngôi làng mới đã mọc lên quanh các nhà máy này. Ngôi làng hiện vẫn tồn tại. Các khu dân cư và các nhà máy được thành lập tại Belper, Darley Abbey và Milford bởi các đối thủ của Arkwright. Các nhà máy kiểu Arkwright thành công đến mức đôi khi chúng được sao chép mà không phải trả tiền bản quyền thương mại cho Richard Arkwright. Ngành công nghiệp bông ở thung lũng Derwent đã suy giảm trong quý đầu tiên của thế kỷ 19 khi thị trường chuyển hướng sang Lancashire, nơi có vị trí tốt hơn cả về thị trường và nguyên liệu thô. Các nhà máy và các tòa nhà liên quan được bảo quản tốt và đã được tái sử dụng kể từ khi ngành công nghiệp bông suy giảm. Nhiều tòa nhà nằm trong danh sách Di sản thế giới cũng là những tòa nhà được liệt kê và Di tích quốc gia. Một số nhà máy hiện có các bảo tàng và mở cửa cho công chúng tham quan. Các nhà máy ở thung lũng Derwent có tổng diện tích trải dài của thung lũng thuộc hạt Derbyshire, từ Matlock Bath ở phía bắc cho đến trung tâm thành phố Derby ở phía nam. Trong thung lũng là các nhà máy, khu dân cư bao gồm nhà ở cho công nhân, đập trên sông Derwent và mạng lưới giao thông hỗ trợ trong thung lũng. Di sản này bao gồm các cộng đồng dân cư tại Cromford, Belper, Milford và Darley Abbey với tổng cộng 838 tòa nhà được liệt kê gồm 16 tòa nhà và công trình cấp I, 42 cấp II* và 780 cấp II. Các tòa nhà là quần thể hỗn hợp các nhà máy, nhà ở cho công nhân, cấu trúc và các công trình công cộng. Kênh đào Cromford và Tuyến đường sắt Cromford và High Peak hỗ trợ cho công nghiệp tại thung lũng cũng là một phần của Di sản thế giới này. Kênh đào Erewash được xây dựng năm 1777 với ý định vận chuyển than. Nó nối từ sông Trent ở Sawley đến thị trấn Langley Mill, cách Cromford về phía nam. Năm 1788, Richard Arkwright đã yêu cầu William Jessop ước tính chi phí xây dựng kênh đào nối các nhà máy tại Cromford với Langley Mill. Con số mà Jessop đưa ra là 42.000 bảng Anh (tương đương với 5 triệu bảng năm 2019), và con số này được huy động chỉ trong vài tuần. Chủ sở hữu nhà máy địa phương Jedediah Strutt và Thomas Evans đã phản đối đề xuất xây dựng kênh đào, vì sợ nó sẽ gây trở ngại cho việc cung cấp nước cho các nhà máy của riêng họ, nhưng vào năm 1789, Quốc hội đã cho phép xây dựng kênh. Khi kênh đào Cromford được khánh thành vào năm 1794, nó đã tiêu tốn gần gấp đôi ước tính ban đầu của Jessop. Giữa Langley Mill và Cromford Wharf, điểm cuối của kênh đào trong khu liên hợp nhà máy ở Cromford, kênh đào tổng cộng chảy qua hai ống cống, 2.700 mét đường ngầm bên dưới một số xưởng sắt và mười bốn khóa nước. Ba phần tư hàng hóa vận chuyển trên kênh đào này là than đá và than cốc, phần còn lại là đá mài, quặng sắt và chì. Khi kênh đào Derby và Nottingham được hoàn thành bởi Jessop và Benjamin Outram vào năm 1796, chúng đã cung cấp các tuyến đường trực tiếp đến các trung tâm dệt may quan trọng của Derby và Nottingham. Vào tháng 1 năm 1845, Công ty kênh đào Cromford đã quyết định xây dựng một máy bơm cố định để cung cấp đủ nước trong điều kiện khô cạn. Kênh đào trở thành con đường vận chuyển quan trọng cho đến thế kỷ 19 khi tuyến đường sắt Manchester, Buxton, Matlock và Midland Junction kéo dài đến phía nam của con kênh. Năm 1852, kênh đào được bán lại cho công ty đường sắt bởi sự suy giảm nhanh chóng của nó. Đến năm 1889, kênh đào chủ yếu được sử dụng cho giao thông địa phương. Cuối cùng, nó đã bị đóng cửa vào năm 1944 vì chi phí bảo trì và sửa chữa kênh đào là quá lớn. Hội đồng hạt Derbyshire đã mua lại kênh đào vào năm 1974 và Hiệp hội kênh đào Cromford đảm nhận nhiệm vụ phục hồi nó. Vào cuối thế kỷ 19, một kênh đào được đề xuất xây dựng để nối với Peak Forest với điểm cuối tại Whaley Bridge, và nó sẽ cùng với kênh Cromford cung cấp một tuyến đường trực tiếp giữa các thị trường ở Lancashire và Derbyshire. Tuy nhiên, do chi phí nên kế hoạch bị hủy bỏ. Josias Jessop, con trai của William Jessop thì tin rằng, việc vận chuyển bằng xe ngựa sẽ rẻ hơn so với việc xây dựng một con kênh. Vào ngày 2 tháng 5 năm 1825, một đạo luật của Quốc hội về việc xây dựng tuyến đường sắt từ Cromford đến Whaley Bridge được thông qua. Đề xuất được ủng hộ bởi William Cavendish, Richard Arkwright và một số ông chủ ngân hàng đầy tham vọng ở Manchester. Người ta hy vọng rằng, đầu máy hơi nước sẽ được sử dụng trên tuyến đường sắt này, mặc dù công nghệ này vẫn còn ở giai đoạn sơ khai và George Stephenson đã không phát triển "Rocket" cho đến năm 1829. Phần phía nam của tuyến đường sắt từ Cromford Wharf đến Hurdlow ở phía đông nam


Tôi nghe “ Giáo dục khai phóng” lần đầu tiên cách đây 5 năm, khi đang ở thời kì nổi loạn của một học sinh cấp 3. Thời điểm đó, cảm giác của tôi là cái gì cũng không vừa mắt, cái gì cũng “sai sai”, cái gì cũng ngột ngạt. Học chuyên Lý ở trường Chuyên có thành thích Vật Lý nhất nhì cả nước, lại là ở miền Trung. Nói chung áp lực học hành của tôi, cá luôn là không thua kém ai, ở đâu hết. Quá trình tìm hiểu về Giáo dục khai phóng, mang lại cho tôi một chút gì đó gọi là giải phóng. Gần đây, thảo luận về Giáo dục khai phóng diễn ra sôi nổi hơn hẳn. Đây là một điều tích cực. Tôi nghĩ trước khi thảo luận về cái gì đó có vẻ hơi trừu tượng, ta cần có một số hiểu biết cơ bạn. Việc tìm hiểu về Giáo dục khai phóng vừa dễ vừa khó. Với một mức độ nào đó, nó khá dễ hiểu và diễn đạt. Còn khó là khi đi tìm hiểu về nó một cách sâu sắc, về cả lý thuyết lẫn thực hành, đặc biệt là thảo luận làm sao để cách tân giáo dục khai phóng. Tôi đang tìm hiểu sâu bằng cách đọc nhiều nguồn, từ báo chí, từ nghiên cứu, từ các tranh luận và từ những câu chuyện của các du học sinh. Dưới đây là những câu hỏi tôi đã từng đặt ra trong quá trình tìm hiểu của mình. Xin được chia sẻ cho những người cùng quan tâm. Một thách thức nữa là bản thân tôi chưa thực sự trải nghiệm nền giáo dục khai phóng, “giáo dục khai phóng” là đặc sắc của giáo dục Mỹ, một nơi quá đối lập với Việt Nam. Tôi chọn trình bày như một cuộc đối thoại vì tôi thấy đây là cách tiếp cận dễ dàng nhất đối với mọi vấn đề. Trong khả năng của mình, tôi đã tìm cách diễn đạt nó một cách ngắn gọn và dễ hiểu nhất, tôi có kèm thêm link những bài viết chi tiết hơn, sẵn các bạn muốn tìm hiểu sâu thêm. Khai phóng, gồm hai phần là “khai minh” và “giải phóng”. Khai minh là dung nạp kiến thức, giải phóng là hướng tới tự do. Theo đó, triết lý Giáo dục khai phóng cho rằng sứ mệnh cao cả nhất là đào tạo những con người tự do : những con người có tư duy mở, biết thách thức tất cả những định kiến, những rào chắn, giáo điều trong tư tưởng, đức tin ; tự ý thức được quan điểm và đánh giá của mình, hiểu rõ vai trò của mình trong xã hội. Giáo dục khai phóng (Liberal Education) là phương pháp tiếp cận thúc đẩy học sinh “Học cách học” – trao quyền (empower) cho học sinh.Đó là tạo động lực học, năng lực tự học , cách suy nghĩ chín chắn, cách giao tiếp thành thạo, cách thuyết phục, cách nhìn nhận trách nhiệm của mình với xã hội từ đó hành động như một công dân “có ích”. Bấy nhiêu là lý thuyết về triết lý giáo dục khai phóng hay là giáo dục khai phóng trong lý tưởng. Lịch sử của nền giáo dục khai phóng thật ra đang có nhiều tranh cãi về nguồn gốc. Tuy nhiên, tất cả những tranh cãi lại càng khẳng định mạnh mẽ giáo dục khai phóng là một triết lý được tôn thờ rộng rãi. Giáo dục khai phóng (Liberal Education) là một triết lý xuyên suốt trong lịch sử phát triển của phương Tây, từ đại diện đầu tiên là Hy Lạp và La Mã cổ, cho đến các hậu duệ hiện đại là các nước Châu Âu, Úc, Mỹ. Nền giáo dục khai phóng được cho là xây dựng và phát triển dựa trên khái niệm các môn khai phóng trong thời Trung cổ, và gần hơn là chủ nghĩa tự do trong thời Khai minh. (Đấy là lí do nếu tìm kiếm Giáo dục khai phóng – Liberal Eduaction trên Google kết quả chủ yếu là các bức vẽ nổi tiếng về thời kì đó… ). Các môn học khai phóng theo truyền thống gồm : Ngữ pháp, Hùng biện, Luận lý, Số học, Hình học, Thiên văn học, và Âm nhạc . Triết lí Giáo dục khai phóng được cho là thể hiện rõ nét nhất là nền giáo dục Mỹ. Người Mỹ luôn tự hào về nền giáo dục “dẫn đầu cuộc chơi” của họ. Có thể tóm tắt thế này : “Giáo dục Khai phóng” tạo điều kiện cho sinh viên khám phá sâu hơn nhiều lĩnh vực, ngành học khác nhau thay vì chỉ tập trung vào việc đào tạo một ngành nhất định phục vụ cho mục đích xây dựng nghề nghiệp sau này” (PGS. Ngày xưa tôi có một lầm tưởng là : Giáo dục khai phóng là triết lý chỉ có ở các LAC (Liberal Arts College) do có chung chữ “Liberal Arts.” Trên thực tế, triết lý này được áp dụng rộng rãi ở cả các NU(National Universities), và có thể coi là một đặc điểm nổi bật của nền Giáo dục Mỹ. Các trường Đại học ở Mỹ rất độc lập trong việc thiết kế các chương trình giảng dạy, tuy nhiên tính khai phóng của nó cũng xây dựng trên một số đặc điểm chung. Thứ nhất là khai phóng trong nội dung học. Ví dụ chương trình giáo dục tổng quát Gen.Ed ( General Education). SInh viên bắt buộc phải hoàn thành Gen.Ed trong những năm đầu tiên. Ở các trường NU thì sinh viên phải học hết Gen.Ed trong một năm đầu, và hầu như đều phải xác định chuyên nghành ngay trong năm đầu tiên, việc hoàn thành chương trình Gen Ed không được chú trọng bằng các môn chuyên ngành. Trong khi đó, các trường LAC yêu cầu sinh viên dành hẳn 2 năm đầu tiên để học Gen Ed, trong đó, việc chọn ngành có thể được quyết định sau năm 2, sau khi đã hoàn thành Gen Ed.k. Thứ hai là khai phóng trong phương pháp học. Các trường LAC chú trọng rất rất nhiều đến sự tương tác trong lớp, tư duy phản biện và khả năng thuyết phục … trong khi các trường NU lại chú trọng hơn tới đào tạo chuyên ngành. Các lớp ở LAC nhỏ ( từ 5-15 học viên, ảnh trên) để sự tương tác được đẩy lên cao nhất, các lớp học ở NU thì không được như vậy, hầu hết các lớp ở NU đều là những lớp lớn ( 50 – mấy trăm học viên, ảnh dưới). Mặc dù triết lý Giáo dục khai phóng là triết lý cốt lõi, tuy nhiên, biểu hiện của nó ở các mô hình Đại học khác nhau là khác nhau. Có thể nói, mô hình LAC là mô hình “vượt trội hơn” để có thể phát huy tối đa tính khai phóng. Cả hai mô hình đều có những nỗ lực riêng để cách tân nền giáo dục khai phóng. Theo tôi, sở dĩ họ phát triển được một nền giáo dục tự do thì ngoài tiềm lực kinh tế,lí do quan trọng hơn cả là văn hóa tự do. Sự tự do thể hiện trong mọi mặt của đời sống, từ chuyện sinh hoạt, giao tiếp hàng ngày cho đến những vấn đề lớn như văn hóa, chính trị. Thứ nhất, trong các trường Đại học hiện nay vẫn có chương trình học Đại cương. Các khối Toán Sinh vẫn có thêm các chương trình đào tạo nhân văn cho sinh viên, trong khi các khối Nhân văn lại ít khi phải học các môn Khoa học tự nhiên. Thứ hai, dù giáo dục Việt Nam hiện tại chưa có một triết lý giáo dục rõ ràng, thế nhưng, trong lịch sử , giáo dục Việt Nam đã từng đưa tính khai phóng vào trong triết lý giáo dục, bên cạnh tính nhân bản và tính dân tộc. Đó là giáo dục miền Nam Việt Nam trước năm 1975. Mặc dù vậy, chúng ta nghe Giáo dục khai phóng như là cái gì đó rất mới là cũng dễ hiểu. Chương trình đại cương thì có vẻ như làm chưa tới, các môn bổ sung chẳng qua cũng là để “cho có”, dù gọi là “tổng quát” nhưng lại chưa thực sự toàn diện, và sinh viên thậm chí kêu van không hiểu tại sao phải học Đại cương. Ví dụ như ở Mỹ, một chương trình Đại cương phải bao gồm cả bốn cột trụ Nhân văn ( Humanities), KHXH (Social Sciences) , KHTN ( Natural Sciences), Nghệ thuật ( Creative Arts). Trường hợp của mình, không những chưa đầy đủ mà còn bị đánh giá là giảng dạy chưa hiệu quả và học hành cũng chưa hiệu quả. Giáo dục miền Nam Việt Nam trước 1975 thì chúng ta ít khi đề cập bởi nhiều lý do, trong đó có một lý do là … lịch sử không đề cập. Nhiều người nhận định, giáo dục miền Nam là một niềm luyến tiếc của chúng ta. Loại bài các câu hỏi cơ bản về Giáo dục khai phóng đang được cập nhật thường xuyên. Dự kiến gồm 5 phần ( gần 30 câu hỏi) . Nếu có bất kì câu hỏi hay bình luận đóng góp thêm nào, hãy để lại dưới đây. Đón xem các bài viết mới trong loạt bài tại Chuyên mục Giáo dục Khai phóng trên College Scout.

Summary: Các môn khai phóng hay các ngành khai phóng (tiếng Anh: liberal arts; Latin: artes liberales) là những môn học hay kỹ năng mà trong thời cổ đại được xem là thiết yếu mà một con người tự do (một công dân) cần biết để có thể đóng một vai trò năng động trong đời sống công dân. Ở Hy Lạp cổ đại, những hoạt động này bao gồm tham gia vào các cuộc tranh luận công cộng, tự biện hộ trước tòa, phục vụ với tư cách thành viên bồi thẩm đoàn trong các phiên xét xử, và quan trọng hơn cả là phục vụ trong quân đội. Mục tiêu của những môn học này là để đào tạo ra một con người có đạo đức, có tri thức, và có khả năng diễn đạt ý kiến của mình một cách lưu loát. Ngữ pháp, lôgic, và hùng biện là các môn nghệ thuật tự do (liberal arts) cốt lõi, trong khi số học , hình học, lý thuyết về âm nhạc, và thiên văn học cũng đóng góp một phần tuy ít hơn trong nền giáo dục. Trong thời hiện đại, giáo dục các môn khai phóng (liberal arts education) là một thuật ngữ có thể được hiểu theo những cách khác nhau.