Vibhaga,Section,Chapter,Verse,Sanskrit_IAST,Sanskrit_Devanagari
1,Main,1.0,1,namaskṛtvāprameyāya viṣṇave kūrmarūpiṇe purāṇaṃ saṃpravakṣyāmi yaduktaṃ viśvayoninā,नमस्कृत्वाप्रमेयाय विष्णवे कूर्मरूपिणे पुराणं संप्रवक्ष्यामि यदुक्तं विश्वयोनिना
1,Main,1.0,2,satrānte sūtamanaghaṃ naimiṣīyā maharṣayaḥ purāṇasaṃhitāṃ puṇyāṃ papracchū romaharṣaṇam,सत्रान्ते सूतमनघं नैमिषीया महर्षयः पुराणसंहितां पुण्यां पप्रच्छू रोमहर्षणम्
1,Main,1.0,3,tvayā sūta mahābuddhe bhagavān brahmavittamaḥ itihāsapurāṇārthaṃ vyāsaḥ samyagupāsitaḥ,त्वया सूत महाबुद्धे भगवान् ब्रह्मवित्तमः इतिहासपुराणार्थं व्यासः सम्यगुपासितः
1,Main,1.0,4,tasya te sarvaromāṇi vacasā hṛṣitāni yat dvaipāyanasya bhagavāṃstato vai romaharṣaṇaḥ,तस्य ते सर्वरोमाणि वचसा हृषितानि यत् द्वैपायनस्य भगवांस्ततो वै रोमहर्षणः
1,Main,1.0,5,bhavantameva bhagavān vyājahāra svayaṃ prabhuḥ munīnāṃ saṃhitāṃ vaktuṃ vyāsaḥ paurāṇikīṃ purā,भवन्तमेव भगवान् व्याजहार स्वयं प्रभुः मुनीनां संहितां वक्तुं व्यासः पौराणिकीं पुरा
1,Main,1.0,6,tvaṃ hi svāyaṃbhuve yajñe sutyāhe vitate hariḥ saṃbhūtaḥ saṃhitāṃ vaktuṃ svāṃśena puruṣottamaḥ,त्वं हि स्वायंभुवे यज्ञे सुत्याहे वितते हरिः संभूतः संहितां वक्तुं स्वांशेन पुरुषोत्तमः
1,Main,1.0,7,tasmād bhavantaṃ pṛcchāmaḥ purāṇaṃ kaurmamuttamam vaktumarhasi cāsmākaṃ purāṇārthaviśārada,तस्माद् भवन्तं पृच्छामः पुराणं कौर्ममुत्तमम् वक्तुमर्हसि चास्माकं पुराणार्थविशारद
1,Main,1.0,8,munīnāṃ vacanaṃ śrutvā sūtaḥ paurāṇikottamaḥ praṇamya manasā prāha guruṃ satyavatīsutam,मुनीनां वचनं श्रुत्वा सूतः पौराणिकोत्तमः प्रणम्य मनसा प्राह गुरुं सत्यवतीसुतम्
1,Main,1.0,9,romaharṣaṇa uvāca namaskṛtvā jagadyoniṃ kūrmarūpadharaṃ harim vakṣye paurāṇikīṃ divyāṃ kathāṃ pāpapraṇāśinīm,रोमहर्षण उवाच नमस्कृत्वा जगद्योनिं कूर्मरूपधरं हरिम् वक्ष्ये पौराणिकीं दिव्यां कथां पापप्रणाशिनीम्
1,Main,1.0,10,yāṃ śrutvā pāpakarmāpi gaccheta paramāṃ gatim na nāstike kathāṃ puṇyāmimāṃ brūyāt kadācana,यां श्रुत्वा पापकर्मापि गच्छेत परमां गतिम् न नास्तिके कथां पुण्यामिमां ब्रूयात् कदाचन
1,Main,1.0,11,śraddadhānāya śāntāya dhārmikāya dvijātaye imāṃ kathāmanubrūyāt sākṣānnārāyaṇeritām,श्रद्दधानाय शान्ताय धार्मिकाय द्विजातये इमां कथामनुब्रूयात् साक्षान्नारायणेरिताम्
1,Main,1.0,12,sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam,सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्
1,Main,1.0,13,brāhmaṃ purāṇaṃ prathamaṃ pādmaṃ vaiṣṇavameva ca śaivaṃ bhāgavataṃ caiva bhaviṣyaṃ nāradīyakam,ब्राह्मं पुराणं प्रथमं पाद्मं वैष्णवमेव च शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्
1,Main,1.0,14,mārkaṇḍeyamathāgneyaṃ brahmavaivartameva ca laiṅgaṃ tathā ca vārāhaṃ skāndaṃ vāmanameva ca,मार्कण्डेयमथाग्नेयं ब्रह्मवैवर्तमेव च लैङ्गं तथा च वाराहं स्कान्दं वामनमेव च
1,Main,1.0,15,kaurmaṃ mātsyaṃ gāruḍaṃ ca vāyavīyamanantaram aṣṭādaśaṃ samuddiṣṭaṃ brahmaṇḍamiti saṃjñitam,कौर्मं मात्स्यं गारुडं च वायवीयमनन्तरम् अष्टादशं समुद्दिष्टं ब्रह्मण्डमिति संज्ञितम्
1,Main,1.0,16,anyānyuparāṇāni munibhiḥ kathitāni tu aṣṭādaśapurāṇāni śrutvā saṃkṣepato dvijāḥ,अन्यान्युपराणानि मुनिभिः कथितानि तु अष्टादशपुराणानि श्रुत्वा संक्षेपतो द्विजाः
1,Main,1.0,17,ādyaṃ sanatkumāroktaṃ nārasihamataḥ param tṛtīyaṃ skāndamuddiṣṭaṃ kumāreṇa tu bhāṣitam,आद्यं सनत्कुमारोक्तं नारसिहमतः परम् तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेण तु भाषितम्
1,Main,1.0,18,caturthaṃ śivadharmākhyaṃ sākṣānnandīśabhāṣitam durvāsasoktamāścaryaṃ nāradoktamataḥ param,चतुर्थं शिवधर्माख्यं साक्षान्नन्दीशभाषितम् दुर्वाससोक्तमाश्चर्यं नारदोक्तमतः परम्
1,Main,1.0,19,kāpilaṃ mānavaṃ caiva tathaivośanaseritam brahmāṇḍaṃ vāruṇaṃ cātha kālikāhvayameva ca,कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम् ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाह्वयमेव च
1,Main,1.0,20,māheśvaraṃ tathā sāmbaṃ sauraṃ sarvārthasaṃcayam parāśaroktamaparaṃ mārīcaṃ bhārgavāhvayam,माहेश्वरं तथा साम्बं सौरं सर्वार्थसंचयम् पराशरोक्तमपरं मारीचं भार्गवाह्वयम्
1,Main,1.0,21,idaṃ tu pañcadaśamaṃ purāṇaṃ kaurmamuttamam caturdhā saṃsthitaṃ puṇyaṃ saṃhitānāṃ prabhedataḥ,इदं तु पञ्चदशमं पुराणं कौर्ममुत्तमम् चतुर्धा संस्थितं पुण्यं संहितानां प्रभेदतः
1,Main,1.0,22,brāhmī bhagavatī saurī vaiṣṇavī ca prakīrtitāḥ catastraḥ saṃhitāḥ puṇyā dharmakāmārthamokṣadāḥ,ब्राह्मी भगवती सौरी वैष्णवी च प्रकीर्तिताः चतस्त्रः संहिताः पुण्या धर्मकामार्थमोक्षदाः
1,Main,1.0,23,iyaṃ tu saṃhitā brāhmī caturvedaistu sammitā bhavanti ṣaṭsahastrāṇi ślokānāmatra saṃkhyayā,इयं तु संहिता ब्राह्मी चतुर्वेदैस्तु सम्मिता भवन्ति षट्सहस्त्राणि श्लोकानामत्र संख्यया
1,Main,1.0,24,yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasya ca munīśvarāḥ māhātmyamakhilaṃ brahma jñāyate parameśvaraḥ,यत्र धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च मुनीश्वराः माहात्म्यमखिलं ब्रह्म ज्ञायते परमेश्वरः
1,Main,1.0,25,sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca vaṃśānucaritaṃ divyāḥ puṇyāḥ prāsaṅgikīḥ kathāḥ,सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च वंशानुचरितं दिव्याः पुण्याः प्रासङ्गिकीः कथाः
1,Main,1.0,26,brāhmaṇādyairiyaṃ dhāryā dhārmikaiḥ śāntamānasaiḥ tāmahaṃ vartayiṣyāmi vyāsena kathitāṃ purā,ब्राह्मणाद्यैरियं धार्या धार्मिकैः शान्तमानसैः तामहं वर्तयिष्यामि व्यासेन कथितां पुरा
1,Main,1.0,27,purāmṛtārthaṃ daiteyadānavaiḥ saha devatāḥ manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā mamanthuḥ kṣīrasāgaram,पुरामृतार्थं दैतेयदानवैः सह देवताः मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुः क्षीरसागरम्
1,Main,1.0,28,mathyamāne tadā tasmin kūrmarūpī janārdanaḥ babhāra mandaraṃ devo devānāṃ hitakāmyayā,मथ्यमाने तदा तस्मिन् कूर्मरूपी जनार्दनः बभार मन्दरं देवो देवानां हितकाम्यया
1,Main,1.0,29,devāśca tuṣṭuvurdevaṃ nāradādyā maharṣayaḥ kūrmarūpadharaṃ dṛṣṭvā sākṣiṇaṃ viṣṇumavyayam,देवाश्च तुष्टुवुर्देवं नारदाद्या महर्षयः कूर्मरूपधरं दृष्ट्वा साक्षिणं विष्णुमव्ययम्
1,Main,1.0,30,tadantare 'bhavad devī śrīrnārāyaṇavallabhā jagrāha bhagavān viṣṇustāmeva puruṣottamaḥ,तदन्तरे ऽभवद् देवी श्रीर्नारायणवल्लभा जग्राह भगवान् विष्णुस्तामेव पुरुषोत्तमः
1,Main,1.0,31,tejasā viṣṇumavyaktaṃ nāradādyā maharṣayaḥ mohitāḥ saha śakreṇa śriyo vacanamabruvan,तेजसा विष्णुमव्यक्तं नारदाद्या महर्षयः मोहिताः सह शक्रेण श्रियो वचनमब्रुवन्
1,Main,1.0,32,bhagavan devadeveśa nārāyaṇa jaganmaya kaiṣā devī viśālākṣī yathāvad brūhi pṛcchatām,भगवन् देवदेवेश नारायण जगन्मय कैषा देवी विशालाक्षी यथावद् ब्रूहि पृच्छताम्
1,Main,1.0,33,śrutvā teṣāṃ tadā vākyaṃ viṣṇurdānavamardanaḥ provāca devīṃ saṃprekṣya nāradādīnakalmaṣān,श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं विष्णुर्दानवमर्दनः प्रोवाच देवीं संप्रेक्ष्य नारदादीनकल्मषान्
1,Main,1.0,34,iyaṃ sā paramā śaktirmanmayī brahmarūpiṇī māyā mama priyānantā yayedaṃ mohitaṃ jagat,इयं सा परमा शक्तिर्मन्मयी ब्रह्मरूपिणी माया मम प्रियानन्ता ययेदं मोहितं जगत्
1,Main,1.0,35,anayaiva jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam mohayāmi dvijaśreṣṭhā grasāmi visṛjāmi ca,अनयैव जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् मोहयामि द्विजश्रेष्ठा ग्रसामि विसृजामि च
1,Main,1.0,36,utpattiṃ pralayaṃ caiva bhūtanāmāgatiṃ gatim vijñāyānvīkṣya cātmānaṃ taranti vipulāmimām,उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतनामागतिं गतिम् विज्ञायान्वीक्ष्य चात्मानं तरन्ति विपुलामिमाम्
1,Main,1.0,37,asyāstvaṃśānadhiṣṭhāya śaktimanto 'bhavan dvijāḥ brahmeśānādayo devāḥ sarvaśaktiriyaṃ mama,अस्यास्त्वंशानधिष्ठाय शक्तिमन्तो ऽभवन् द्विजाः ब्रह्मेशानादयो देवाः सर्वशक्तिरियं मम
1,Main,1.0,38,saiṣā sarvajagatsūtiḥ prakṛtistriguṇātmikā prāgeva mattaḥ saṃjātā śrīkalpe padmavāsinī,सैषा सर्वजगत्सूतिः प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका प्रागेव मत्तः संजाता श्रीकल्पे पद्मवासिनी
1,Main,1.0,39,caturbhujā śaṅkhacakrapadmahastā śubhānvitā koṭisūryapratīkāśā mohinī sarvadehinām,चतुर्भुजा शङ्खचक्रपद्महस्ता शुभान्विता कोटिसूर्यप्रतीकाशा मोहिनी सर्वदेहिनाम्
1,Main,1.0,40,nālaṃ devā na pitaro mānavā vasavo 'pi ca māyāmetāṃ samuttartuṃ ye cānye bhuvi dehinaḥ,नालं देवा न पितरो मानवा वसवो ऽपि च मायामेतां समुत्तर्तुं ये चान्ये भुवि देहिनः
1,Main,1.0,41,ityukto vāsudevena munayo viṣṇumabruvan brūhi tvaṃ puṇḍarīkākṣa yadi kālatraye 'pi ca ko vā tarati tāṃ māyāṃ durjayāṃ devanirmitām,इत्युक्तो वासुदेवेन मुनयो विष्णुमब्रुवन् ब्रूहि त्वं पुण्डरीकाक्ष यदि कालत्रये ऽपि च को वा तरति तां मायां दुर्जयां देवनिर्मिताम्
1,Main,1.0,42,athovāca hṛṣīkeśo munīn munigaṇārcitaḥ asti dvijātipravara indradyumna iti śrutaḥ,अथोवाच हृषीकेशो मुनीन् मुनिगणार्चितः अस्ति द्विजातिप्रवर इन्द्रद्युम्न इति श्रुतः
1,Main,1.0,43,pūrvajanmani rājāsāvadhṛṣyaḥ śaṅkarādibhiḥ dṛṣṭvā māṃ kūrmasaṃsthānaṃ śrutvā paurāṇikīṃ svayam saṃhitāṃ manmukhād divyāṃ puraskṛtya munīśvarān,पूर्वजन्मनि राजासावधृष्यः शङ्करादिभिः दृष्ट्वा मां कूर्मसंस्थानं श्रुत्वा पौराणिकीं स्वयम् संहितां मन्मुखाद् दिव्यां पुरस्कृत्य मुनीश्वरान्
1,Main,1.0,44,brahmāṇaṃ ca mahādevaṃ devāṃścānyān svaśaktibhiḥ macchaktau saṃsthitān buddhvā māmeva śaraṇaṃ gataḥ,ब्रह्माणं च महादेवं देवांश्चान्यान् स्वशक्तिभिः मच्छक्तौ संस्थितान् बुद्ध्वा मामेव शरणं गतः
1,Main,1.0,45,saṃbhāṣito mayā cātha viprayoniṃ gamiṣyasi indradyumna iti khyāto jātiṃ smarasi paurvikīm,संभाषितो मया चाथ विप्रयोनिं गमिष्यसि इन्द्रद्युम्न इति ख्यातो जातिं स्मरसि पौर्विकीम्
1,Main,1.0,46,sarveṣāmeva bhūtānāṃ devānāmapyagocaram vaktavyaṃ yad guhyatamaṃ dāsye jñānaṃ tavānagha labdhvā tanmāmakaṃ jñānaṃ māmevānte pravekṣyasi,सर्वेषामेव भूतानां देवानामप्यगोचरम् वक्तव्यं यद् गुह्यतमं दास्ये ज्ञानं तवानघ लब्ध्वा तन्मामकं ज्ञानं मामेवान्ते प्रवेक्ष्यसि
1,Main,1.0,47,aṃśāntareṇa bhūmyāṃ tvaṃ tatra tiṣṭha sunirdṛtaḥ vaivasvate 'ntare 'tite kāryārthaṃ māṃ pravekṣyasi,अंशान्तरेण भूम्यां त्वं तत्र तिष्ठ सुनिर्दृतः वैवस्वते ऽन्तरे ऽतिते कार्यार्थं मां प्रवेक्ष्यसि
1,Main,1.0,48,māṃ praṇamya purīṃ gatvā pālayāmāsa medinīm kāladharmaṃ gataḥ kālācchvetadvīpe mayā saha,मां प्रणम्य पुरीं गत्वा पालयामास मेदिनीम् कालधर्मं गतः कालाच्छ्वेतद्वीपे मया सह
1,Main,1.0,49,bhuktvā tān vaiṣṇavān bhogān yogināmapyagocarān madājñayā muniśreṣṭhā jajñe viprakule punaḥ,भुक्त्वा तान् वैष्णवान् भोगान् योगिनामप्यगोचरान् मदाज्ञया मुनिश्रेष्ठा जज्ञे विप्रकुले पुनः
1,Main,1.0,50,jñātvā māṃ vāsudevākhyaṃ yatra dve nihite 'kṣare vidyāvidye gūḍharūpe yattad brahma paraṃ viduḥ,ज्ञात्वा मां वासुदेवाख्यं यत्र द्वे निहिते ऽक्षरे विद्याविद्ये गूढरूपे यत्तद् ब्रह्म परं विदुः
1,Main,1.0,51,sor'cayāmāsa bhūtānāmāśrayaṃ parameśvaram vratopavāsaniyamairhemairbrāhmaṇatarpaṇaiḥ,सोर्ऽचयामास भूतानामाश्रयं परमेश्वरम् व्रतोपवासनियमैर्हेमैर्ब्राह्मणतर्पणैः
1,Main,1.0,52,tadāśīstannamaskārastanniṣṭhastatparāyaṇaḥ ārādhayan mahādevaṃ yogināṃ hṛdi saṃsthitam,तदाशीस्तन्नमस्कारस्तन्निष्ठस्तत्परायणः आराधयन् महादेवं योगिनां हृदि संस्थितम्
1,Main,1.0,53,tasyaivaṃ vartamānasya kadācit paramā kalā svarūpaṃ darśayāmāsa divyaṃ viṣṇusamudbhavam,तस्यैवं वर्तमानस्य कदाचित् परमा कला स्वरूपं दर्शयामास दिव्यं विष्णुसमुद्भवम्
1,Main,1.0,54,dṛṣṭvā praṇamya śirasā viṣṇorbhagavataḥ priyām saṃstūya vividhaiḥ stotraiḥ kṛtāñjalirabhāṣata,दृष्ट्वा प्रणम्य शिरसा विष्णोर्भगवतः प्रियाम् संस्तूय विविधैः स्तोत्रैः कृताञ्जलिरभाषत
1,Main,1.0,55,irnddayumna uvāca kā tvaṃ deviviśālākṣi viṣṇucihnaṅkite śubhe yāthātathyena vai bhāvaṃ tavedānīṃ bravīhi me,इर्न्द्दयुम्न उवाच का त्वं देविविशालाक्षि विष्णुचिह्नङ्किते शुभे याथातथ्येन वै भावं तवेदानीं ब्रवीहि मे
1,Main,1.0,56,tasya tad vākyamākarṇya suprasannā sumaṅgalā hasantī saṃsmaran viṣṇuṃ priyaṃ brāhmaṇamabravīt,तस्य तद् वाक्यमाकर्ण्य सुप्रसन्ना सुमङ्गला हसन्ती संस्मरन् विष्णुं प्रियं ब्राह्मणमब्रवीत्
1,Main,1.0,57,na māṃ paśyanti munayo devāḥ śakrapurogamāḥ nārāyaṇātmikā caikā māyāhaṃ tanmayā parā,न मां पश्यन्ति मुनयो देवाः शक्रपुरोगमाः नारायणात्मिका चैका मायाहं तन्मया परा
1,Main,1.0,58,na me nārāyaṇād bhedo vidyate hi vicārataḥ tanmayāhaṃ paraṃ brahma sa viṣṇuḥ parameśvaraḥ,न मे नारायणाद् भेदो विद्यते हि विचारतः तन्मयाहं परं ब्रह्म स विष्णुः परमेश्वरः
1,Main,1.0,59,yer'cayantīha bhūtānāmāśrayaṃ parameśvaram jñānena karmayogena na teṣāṃ prabhavāmyaham,येर्ऽचयन्तीह भूतानामाश्रयं परमेश्वरम् ज्ञानेन कर्मयोगेन न तेषां प्रभवाम्यहम्
1,Main,1.0,60,tasmādanādinidhanaṃ karmayogaparāyaṇaḥ jñānenārādhayānantaṃ tato mokṣamavāpsyasi,तस्मादनादिनिधनं कर्मयोगपरायणः ज्ञानेनाराधयानन्तं ततो मोक्षमवाप्स्यसि
1,Main,1.0,61,ityuktaḥ sa muniśreṣṭha indradyumno mahāmatiḥ praṇamya śirasā devīṃ prāñjaliḥ punarabravīt,इत्युक्तः स मुनिश्रेष्ठ इन्द्रद्युम्नो महामतिः प्रणम्य शिरसा देवीं प्राञ्जलिः पुनरब्रवीत्
1,Main,1.0,62,kathaṃ sa bhagavānīśaḥ śāśvato niṣkalo 'cyutaḥ jñātuṃ hi śakyate devi brūhi me parameśvari,कथं स भगवानीशः शाश्वतो निष्कलो ऽच्युतः ज्ञातुं हि शक्यते देवि ब्रूहि मे परमेश्वरि
1,Main,1.0,63,ekamuktātha vipreṇa devī kamalavāsinī sākṣānnārāyaṇo jñānaṃ dāsyatītyāha taṃ munim,एकमुक्ताथ विप्रेण देवी कमलवासिनी साक्षान्नारायणो ज्ञानं दास्यतीत्याह तं मुनिम्
1,Main,1.0,64,ubhābhyāmatha hastābhyāṃ saṃspṛśya praṇataṃ munim smṛtvā parātparaṃ viṣṇuṃ tatraivāntaradhīyata,उभाभ्यामथ हस्ताभ्यां संस्पृश्य प्रणतं मुनिम् स्मृत्वा परात्परं विष्णुं तत्रैवान्तरधीयत
1,Main,1.0,65,so 'pi nārāyaṇaṃ draṣṭuṃ parameṇa samādhinā ārādhayaddhṛṣīkeśaṃ praṇatārtiprabhañjanam,सो ऽपि नारायणं द्रष्टुं परमेण समाधिना आराधयद्धृषीकेशं प्रणतार्तिप्रभञ्जनम्
1,Main,1.0,66,tato bahutithe kāle gate nārāyaṇaḥ svayam prādurāsīnmahāyogī pītavāsā jaganmayaḥ,ततो बहुतिथे काले गते नारायणः स्वयम् प्रादुरासीन्महायोगी पीतवासा जगन्मयः
1,Main,1.0,67,dṛṣṭvā devaṃ samāyāntaṃ viṣṇumātmānamavyayam jānubhyāmavaniṃ gatvā tuṣṭāva garuḍadhvajam,दृष्ट्वा देवं समायान्तं विष्णुमात्मानमव्ययम् जानुभ्यामवनिं गत्वा तुष्टाव गरुडध्वजम्
1,Main,1.0,68,indradyumna uvāca yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava kuṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa tubhyaṃ viśvātmane namaḥ,इन्द्रद्युम्न उवाच यज्ञेशाच्युत गोविन्द माधवानन्त केशव कुष्ण विष्णो हृषीकेश तुभ्यं विश्वात्मने नमः
1,Main,1.0,69,namo 'stu te purāṇāya haraye viśvamūrtaye sargasthitivināśānāṃ hetave 'nantaśakye,नमो ऽस्तु ते पुराणाय हरये विश्वमूर्तये सर्गस्थितिविनाशानां हेतवे ऽनन्तशक्ये
1,Main,1.0,70,nirguṇāya namastubhyaṃ niṣkalāyāmalātmane puruṣāya namastubhyaṃ viśvarūpāya te namaḥ,निर्गुणाय नमस्तुभ्यं निष्कलायामलात्मने पुरुषाय नमस्तुभ्यं विश्वरूपाय ते नमः
1,Main,1.0,71,namaste vāsudevāya viṣṇave viśvayonaye ādimadhyāntahīnāya jñānagamyāya te namaḥ,नमस्ते वासुदेवाय विष्णवे विश्वयोनये आदिमध्यान्तहीनाय ज्ञानगम्याय ते नमः
1,Main,1.0,72,namaste nirvikārāya niṣprapañcāya te namaḥ bhedābhedavihīnāya namo 'stvānandarūpiṇe,नमस्ते निर्विकाराय निष्प्रपञ्चाय ते नमः भेदाभेदविहीनाय नमो ऽस्त्वानन्दरूपिणे
1,Main,1.0,73,namastārāya śāntāya namo 'pratihatātmane anantamūrtaye tubhyamamūrtāya namo namaḥ,नमस्ताराय शान्ताय नमो ऽप्रतिहतात्मने अनन्तमूर्तये तुभ्यममूर्ताय नमो नमः
1,Main,1.0,74,namaste paramārthāya māyātītāya te namaḥ namaste parameśāya brahmaṇe paramātmane,नमस्ते परमार्थाय मायातीताय ते नमः नमस्ते परमेशाय ब्रह्मणे परमात्मने
1,Main,1.0,75,namo 'stu te susūkṣmāya mahādevāya te namaḥ namaḥ śivāya śuddhāya namaste parameṣṭhine,नमो ऽस्तु ते सुसूक्ष्माय महादेवाय ते नमः नमः शिवाय शुद्धाय नमस्ते परमेष्ठिने
1,Main,1.0,76,tvayaiva sṛṣṭamakhilaṃ tvameva paramā gatiḥ tvaṃ pitā sarvabhūtānāṃ tvaṃ mātā puruṣottama,त्वयैव सृष्टमखिलं त्वमेव परमा गतिः त्वं पिता सर्वभूतानां त्वं माता पुरुषोत्तम
1,Main,1.0,77,tvamakṣaraṃ paraṃ dhāma cinmātraṃ vyoma niṣkalam sarvasyādhāramavyaktamanantaṃ tamasaḥ param,त्वमक्षरं परं धाम चिन्मात्रं व्योम निष्कलम् सर्वस्याधारमव्यक्तमनन्तं तमसः परम्
1,Main,1.0,78,prapaśyanti parātmānaṃ jñānadīpena kevalam prapadye bhavato rūpaṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,प्रपश्यन्ति परात्मानं ज्ञानदीपेन केवलम् प्रपद्ये भवतो रूपं तद्विष्णोः परमं पदम्
1,Main,1.0,79,evaṃ stuvantaṃ bhagavān bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ ubhābhyāmatha hastābhyāṃ pasparśa prahasanniva,एवं स्तुवन्तं भगवान् भूतात्मा भूतभावनः उभाभ्यामथ हस्ताभ्यां पस्पर्श प्रहसन्निव
1,Main,1.0,80,spṛṣṭamātro bhagavatā viṣṇunā munipuṅgavaḥ yathāvat paramaṃ tattvaṃ jñātavāṃstatprasādataḥ,स्पृष्टमात्रो भगवता विष्णुना मुनिपुङ्गवः यथावत् परमं तत्त्वं ज्ञातवांस्तत्प्रसादतः
1,Main,1.0,81,tataḥ prahṛṣṭamanasā praṇipatya janārdanam provāconnidrapadmākṣaṃ pītavāsasamacyutam,ततः प्रहृष्टमनसा प्रणिपत्य जनार्दनम् प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षं पीतवाससमच्युतम्
1,Main,1.0,82,tvatprasādādasaṃdigdhamutpannaṃ puruṣottama jñānaṃ brahmaikaviṣayaṃ paramānandasiddhidam,त्वत्प्रसादादसंदिग्धमुत्पन्नं पुरुषोत्तम ज्ञानं ब्रह्मैकविषयं परमानन्दसिद्धिदम्
1,Main,1.0,83,namo bhagavate tubhyaṃ vāsudevāya vedhase kiṃ kariṣyāmi yogeśa tanme vada jaganmaya,नमो भगवते तुभ्यं वासुदेवाय वेधसे किं करिष्यामि योगेश तन्मे वद जगन्मय
1,Main,1.0,84,śrutvā nārāyaṇo vākyamindradyumnasya mādhavaḥ uvāca sasmitaṃ vākyamaśeṣajagato hitam,श्रुत्वा नारायणो वाक्यमिन्द्रद्युम्नस्य माधवः उवाच सस्मितं वाक्यमशेषजगतो हितम्
1,Main,1.0,85,śrībhagavānuvāca varṇāśramācāravatāṃ puṃsāṃ devo maheśvaraḥ jñānena bhaktiyogena pūjanīyo na cānyathā,श्रीभगवानुवाच वर्णाश्रमाचारवतां पुंसां देवो महेश्वरः ज्ञानेन भक्तियोगेन पूजनीयो न चान्यथा
1,Main,1.0,86,vijñāya tatparaṃ tattvaṃ vibhūtiṃ kāryakāraṇam pravṛtiṃ cāpi me jñātvā mokṣārthośvaramarcayet,विज्ञाय तत्परं तत्त्वं विभूतिं कार्यकारणम् प्रवृतिं चापि मे ज्ञात्वा मोक्षार्थोश्वरमर्चयेत्
1,Main,1.0,87,sarvasaṅgān parityajya jñātvā māyāmayaṃ jagat advaitaṃ bhāvayātmānaṃ drakṣyase parameśvaram,सर्वसङ्गान् परित्यज्य ज्ञात्वा मायामयं जगत् अद्वैतं भावयात्मानं द्रक्ष्यसे परमेश्वरम्
1,Main,1.0,88,trividhā bhāvanā brahman procyamānā nibodha me ekā madviṣayā tatra dvitīyā vyaktasaṃśrayā anyā ca bhāvanā brāhmī vijñeyā sā guṇātigā,त्रिविधा भावना ब्रह्मन् प्रोच्यमाना निबोध मे एका मद्विषया तत्र द्वितीया व्यक्तसंश्रया अन्या च भावना ब्राह्मी विज्ञेया सा गुणातिगा
1,Main,1.0,89,āsāmanyatamāṃ cātha bhāvanāṃ bhāvayed budhaḥ aśaktaḥ saṃśrayedādyāmityeṣā vaidikī śrutiḥ,आसामन्यतमां चाथ भावनां भावयेद् बुधः अशक्तः संश्रयेदाद्यामित्येषा वैदिकी श्रुतिः
1,Main,1.0,90,tasmāt sarvaprayatnena tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ samārādhaya viśveśaṃ tato mokṣamavāpsyasi,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तन्निष्ठस्तत्परायणः समाराधय विश्वेशं ततो मोक्षमवाप्स्यसि
1,Main,1.0,91,indradyumna uvāca kiṃ tat parataraṃ tattvaṃ kā vibhūtirjanārdana kiṃ kāryaṃ kāraṇaṃ kastvaṃ pravṛttiścāpi kā tava,इन्द्रद्युम्न उवाच किं तत् परतरं तत्त्वं का विभूतिर्जनार्दन किं कार्यं कारणं कस्त्वं प्रवृत्तिश्चापि का तव
1,Main,1.0,92,parātparataraṃ tattvaṃ paraṃ brahmaikamavyayam nityānandaṃ svayañjyotirakṣaraṃ tamasaḥ param,परात्परतरं तत्त्वं परं ब्रह्मैकमव्ययम् नित्यानन्दं स्वयञ्ज्योतिरक्षरं तमसः परम्
1,Main,1.0,93,aiśvaryaṃ tasya yannityaṃ vibhūtiriti gīyate kāryaṃ jagadathāvyaktaṃ kāraṇaṃ śuddhamakṣaram,ऐश्वर्यं तस्य यन्नित्यं विभूतिरिति गीयते कार्यं जगदथाव्यक्तं कारणं शुद्धमक्षरम्
1,Main,1.0,94,ahaṃ hi sarvabhūtānāmantaryāmīśvaraḥ paraḥ sargasthityantakartṛtvaṃ pravṛttirmama gīyate,अहं हि सर्वभूतानामन्तर्यामीश्वरः परः सर्गस्थित्यन्तकर्तृत्वं प्रवृत्तिर्मम गीयते
1,Main,1.0,95,etad vijñāya bhāvena yathāvadakhilaṃ dvija tatastvaṃ karmayogena śāśvataṃ samyagarcaya,एतद् विज्ञाय भावेन यथावदखिलं द्विज ततस्त्वं कर्मयोगेन शाश्वतं सम्यगर्चय
1,Main,1.0,96,indradyumna uvāca ke te varṇāśramācārā yaiḥ samārādhyate paraḥ jñānaṃ ca kīdṛśaṃ divyaṃ bhāvanātrayasaṃsthitam,इन्द्रद्युम्न उवाच के ते वर्णाश्रमाचारा यैः समाराध्यते परः ज्ञानं च कीदृशं दिव्यं भावनात्रयसंस्थितम्
1,Main,1.0,97,kathaṃ sṛṣṭamidaṃ pūrvaṃ kathaṃ saṃhriyate punaḥ kiyatyaḥ sṛṣṭayo loke vaṃśā manvantarāṇi ca kāni teṣāṃ pramāṇāni pāvanāni vratāni ca,कथं सृष्टमिदं पूर्वं कथं संह्रियते पुनः कियत्यः सृष्टयो लोके वंशा मन्वन्तराणि च कानि तेषां प्रमाणानि पावनानि व्रतानि च
1,Main,1.0,98,tīrthānyarkādisaṃsthānaṃ pṛthivyāyāmavistare kati dvīpāḥ samudrāśca parvatāśca nadīnadāḥ brūhi me puṇḍarīkākṣa yathāvadadhunākhilam,तीर्थान्यर्कादिसंस्थानं पृथिव्यायामविस्तरे कति द्वीपाः समुद्राश्च पर्वताश्च नदीनदाः ब्रूहि मे पुण्डरीकाक्ष यथावदधुनाखिलम्
1,Main,1.0,99,śrīkūrma uvāca evamukto 'tha tenāhaṃ bhaktānugrahakāmyayā yathāvadakhilaṃ sarvamavocaṃ munipuṅgavāḥ,श्रीकूर्म उवाच एवमुक्तो ऽथ तेनाहं भक्तानुग्रहकाम्यया यथावदखिलं सर्वमवोचं मुनिपुङ्गवाः
1,Main,1.0,100,vyākhyāyāśeṣamevedaṃ yatpṛṣṭo 'haṃ dvijena tu anugṛhya ca taṃ vipraṃ tatraivāntarhito 'bhavam,व्याख्यायाशेषमेवेदं यत्पृष्टो ऽहं द्विजेन तु अनुगृह्य च तं विप्रं तत्रैवान्तर्हितो ऽभवम्
1,Main,1.0,101,so 'pi tena vidhānena maduktena dvijottamaḥ ārādhayāmāsa paraṃ bhāvapūtaḥ samāhitaḥ,सो ऽपि तेन विधानेन मदुक्तेन द्विजोत्तमः आराधयामास परं भावपूतः समाहितः
1,Main,1.0,102,tyaktvā putrādiṣu snehaṃ nirdvandvo niṣparigrahaḥ saṃnyasya sarvakarmāṇi paraṃ vairāgyamāśritaḥ,त्यक्त्वा पुत्रादिषु स्नेहं निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः संन्यस्य सर्वकर्माणि परं वैराग्यमाश्रितः
1,Main,1.0,103,ātmanyātmānamanvīkṣya svātmanyevākhilaṃ jagat saṃprāpya bhāvanāmantyāṃ brāhmīmakṣarapūrvikām,आत्मन्यात्मानमन्वीक्ष्य स्वात्मन्येवाखिलं जगत् संप्राप्य भावनामन्त्यां ब्राह्मीमक्षरपूर्विकाम्
1,Main,1.0,104,avāpa paramaṃ yogaṃ yenaikaṃ paripaśyati yaṃ vinidrā jitaśvāsāḥ kāṅkṣante mokṣakāṅkṣiṇaḥ,अवाप परमं योगं येनैकं परिपश्यति यं विनिद्रा जितश्वासाः काङ्क्षन्ते मोक्षकाङ्क्षिणः
1,Main,1.0,105,tataḥ kadācid yogīndro brahmāṇaṃ draṣṭumavyayam jagāmādityanirdeśānmānasottaraparvatam ākāśenaiva viprendro yogaiśvaryaprabhāvataḥ,ततः कदाचिद् योगीन्द्रो ब्रह्माणं द्रष्टुमव्ययम् जगामादित्यनिर्देशान्मानसोत्तरपर्वतम् आकाशेनैव विप्रेन्द्रो योगैश्वर्यप्रभावतः
1,Main,1.0,106,vimānaṃ sūryasaṃkāśaṃ prādhurbhūtamanuttamam anvagacchan devagaṇā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ dṛṣṭvānye pathi yogīndraṃ siddhā brahmarṣayo yayuḥ,विमानं सूर्यसंकाशं प्राधुर्भूतमनुत्तमम् अन्वगच्छन् देवगणा गन्धर्वाप्सरसां गणाः दृष्ट्वान्ये पथि योगीन्द्रं सिद्धा ब्रह्मर्षयो ययुः
1,Main,1.0,107,tataḥ sa gatvā tu giriṃ viveśa suravanditam sthānaṃ tadyogibhirjuṣṭaṃ yatrāste paramaḥ pumān,ततः स गत्वा तु गिरिं विवेश सुरवन्दितम् स्थानं तद्योगिभिर्जुष्टं यत्रास्ते परमः पुमान्
1,Main,1.0,108,saṃprāpya paramaṃ sthānaṃ sūryāyutasamaprabham viveśa cāntarbhavanaṃ devānāṃ ca durāsadam,संप्राप्य परमं स्थानं सूर्यायुतसमप्रभम् विवेश चान्तर्भवनं देवानां च दुरासदम्
1,Main,1.0,109,vicintayāmāsa paraṃ śaraṇyaṃ sarvadehinām anādinidhanaṃ devaṃ devadevaṃ pitāmaham,विचिन्तयामास परं शरण्यं सर्वदेहिनाम् अनादिनिधनं देवं देवदेवं पितामहम्
1,Main,1.0,110,tataḥ prādurabhūt tasmin prakāśaḥ paramātmanaḥ tanmadhye puruṣaṃ pūrvamapaśyat paramaṃ padam,ततः प्रादुरभूत् तस्मिन् प्रकाशः परमात्मनः तन्मध्ये पुरुषं पूर्वमपश्यत् परमं पदम्
1,Main,1.0,111,mahāntaṃ tejaso rāśimagamyaṃ brahmavidviṣām caturmukhamudārāṅgamarcibhirupaśobhitam,महान्तं तेजसो राशिमगम्यं ब्रह्मविद्विषाम् चतुर्मुखमुदाराङ्गमर्चिभिरुपशोभितम्
1,Main,1.0,112,so 'pi yoginamanvīkṣya praṇamantamupasthitam pratyudgamya svayaṃ devo viśvātmā pariṣasvaje,सो ऽपि योगिनमन्वीक्ष्य प्रणमन्तमुपस्थितम् प्रत्युद्गम्य स्वयं देवो विश्वात्मा परिषस्वजे
1,Main,1.0,113,pariṣvaktasya devena dvijendrasyātha dehataḥ nirgatya mahatī jyotsnā viveśādityamaṇḍalam ṛgyajuḥ sāmasaṃjñaṃ tat pavitramamalaṃ padam,परिष्वक्तस्य देवेन द्विजेन्द्रस्याथ देहतः निर्गत्य महती ज्योत्स्ना विवेशादित्यमण्डलम् ऋग्यजुः सामसंज्ञं तत् पवित्रममलं पदम्
1,Main,1.0,114,hiraṇyagarbho bhagavān yatrāste havyakavyabhuk dvāraṃ tad yogināmādyaṃ vedānteṣu pratiṣṭhitam brahmatejomayaṃ śrīmanniṣṭhā caiva manīṣiṇām,हिरण्यगर्भो भगवान् यत्रास्ते हव्यकव्यभुक् द्वारं तद् योगिनामाद्यं वेदान्तेषु प्रतिष्ठितम् ब्रह्मतेजोमयं श्रीमन्निष्ठा चैव मनीषिणाम्
1,Main,1.0,115,dṛṣṭamātro bhagavatāta brahmaṇārcirmayo muniḥ apaśyadaiśvaraṃ tejaḥ śāntaṃ sarvatragaṃ śivam,दृष्टमात्रो भगवतात ब्रह्मणार्चिर्मयो मुनिः अपश्यदैश्वरं तेजः शान्तं सर्वत्रगं शिवम्
1,Main,1.0,116,svātmānamakṣaraṃ vyomatad viṣṇoḥ paramaṃ padam ānandamacalaṃ brahma sthānaṃ tatpārameśvaram,स्वात्मानमक्षरं व्योमतद् विष्णोः परमं पदम् आनन्दमचलं ब्रह्म स्थानं तत्पारमेश्वरम्
1,Main,1.0,117,sarvabhūtātmabhūtaḥ sa paramaiśvaryamāsthitaḥ prāptavānātmano dhāma yattanmokṣākhyamavyayam,सर्वभूतात्मभूतः स परमैश्वर्यमास्थितः प्राप्तवानात्मनो धाम यत्तन्मोक्षाख्यमव्ययम्
1,Main,1.0,118,tasmāt sarvaprayatnena varṇāśramavidhau sthitaḥ samāśrityāntimaṃ bhāvaṃ māyāṃ lakṣmīṃ tared budhaḥ,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वर्णाश्रमविधौ स्थितः समाश्रित्यान्तिमं भावं मायां लक्ष्मीं तरेद् बुधः
1,Main,1.0,119,sūta uvāca vyāhṛtā hariṇā tvevaṃ nārādādyā maharṣayaḥ śakreṇa sahitāḥ sarve papracchurgaruḍadhvajam,सूत उवाच व्याहृता हरिणा त्वेवं नारादाद्या महर्षयः शक्रेण सहिताः सर्वे पप्रच्छुर्गरुडध्वजम्
1,Main,1.0,120,ṛṣaya ūcuḥ devadeva hṛṣīkeśa nātha nārāyaṇāmala tad vadāśeṣamasmākaṃ yaduktaṃ bhavatā purā,ऋषय ऊचुः देवदेव हृषीकेश नाथ नारायणामल तद् वदाशेषमस्माकं यदुक्तं भवता पुरा
1,Main,1.0,121,indradyumnāya viprayā jñānaṃ dharmādigocaram śuśrūṣuścāpyayaṃ śakraḥ sakhā tava jaganmaya,इन्द्रद्युम्नाय विप्रया ज्ञानं धर्मादिगोचरम् शुश्रूषुश्चाप्ययं शक्रः सखा तव जगन्मय
1,Main,1.0,122,tataḥ sa bhagavān viṣṇuḥ kūrmarūpī janārdanaḥ rasātalagato devo nāradādyairmaharṣibhiḥ,ततः स भगवान् विष्णुः कूर्मरूपी जनार्दनः रसातलगतो देवो नारदाद्यैर्महर्षिभिः
1,Main,1.0,123,pṛṣṭaḥ provāca sakalaṃ purāṇaṃ kaurmamuttamam sannidhau devarājasya tad vakṣye bhavatāmaham,पृष्टः प्रोवाच सकलं पुराणं कौर्ममुत्तमम् सन्निधौ देवराजस्य तद् वक्ष्ये भवतामहम्
1,Main,1.0,124,dhanyaṃ yaśasyāmāyuṣyaṃ puṇyaṃ mokṣapradaṃ nṛṇām purāṇaśravaṇaṃ viprāḥ kathanaṃ ca viśeṣataḥ,धन्यं यशस्यामायुष्यं पुण्यं मोक्षप्रदं नृणाम् पुराणश्रवणं विप्राः कथनं च विशेषतः
1,Main,1.0,125,śrutvā cādhyāyamevaikaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate upākhyānamathaikaṃ vā brahmaloke mahīyate,श्रुत्वा चाध्यायमेवैकं सर्वपापैः प्रमुच्यते उपाख्यानमथैकं वा ब्रह्मलोके महीयते
1,Main,1.0,126,idaṃ purāṇaṃ paramaṃ kaurmaṃ kūrmasvarūpiṇā uktaṃ devādhidevena śraddhātavyaṃ dvijātibhiḥ,इदं पुराणं परमं कौर्मं कूर्मस्वरूपिणा उक्तं देवाधिदेवेन श्रद्धातव्यं द्विजातिभिः
1,Main,2.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge prathamo 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve yatpṛṣṭo 'haṃ jagaddhitam vakṣyamāṇaṃ mayā sarvamindradyumnāya bhāṣitam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे प्रथमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे यत्पृष्टो ऽहं जगद्धितम् वक्ष्यमाणं मया सर्वमिन्द्रद्युम्नाय भाषितम्
1,Main,2.0,2,bhūtairbhavyairbhaviṣyadbhiścaritairupabṛṃhitam purāṇaṃ puṇyadaṃ nṛṇāṃ mokṣadharmānukīrtanam,भूतैर्भव्यैर्भविष्यद्भिश्चरितैरुपबृंहितम् पुराणं पुण्यदं नृणां मोक्षधर्मानुकीर्तनम्
1,Main,2.0,3,ahaṃ nārāyaṇo devaḥ pūrvamāsaṃ na me param upāsya vipulāṃ nidrāṃ bhogiśayyāṃ samāśritaḥ,अहं नारायणो देवः पूर्वमासं न मे परम् उपास्य विपुलां निद्रां भोगिशय्यां समाश्रितः
1,Main,2.0,4,cintayāmi punaḥ sṛṣṭiṃ niśānte pratibudhya tu tato me sahasotpannaḥ prasādo munipuṅgavā,चिन्तयामि पुनः सृष्टिं निशान्ते प्रतिबुध्य तु ततो मे सहसोत्पन्नः प्रसादो मुनिपुङ्गवा
1,Main,2.0,5,caturmukhastato jāto brahmā lokapitāmahaḥ tadantare 'bhavat krodhaḥ kasmāccit kāraṇāt tadā,चतुर्मुखस्ततो जातो ब्रह्मा लोकपितामहः तदन्तरे ऽभवत् क्रोधः कस्माच्चित् कारणात् तदा
1,Main,2.0,6,ātmano muniśārdūlāstatra devo maheśvaraḥ rudraḥ krodhātmajo jajñe śūlapāṇistrilocanaḥ tejasā sūryasaṃkāśastrailokyaṃ saṃharanniva,आत्मनो मुनिशार्दूलास्तत्र देवो महेश्वरः रुद्रः क्रोधात्मजो जज्ञे शूलपाणिस्त्रिलोचनः तेजसा सूर्यसंकाशस्त्रैलोक्यं संहरन्निव
1,Main,2.0,7,tataḥ śrīrabhavad devi kamalāyatalocanā surūpā saumyavadanā mohinī sarvadehinām,ततः श्रीरभवद् देवि कमलायतलोचना सुरूपा सौम्यवदना मोहिनी सर्वदेहिनाम्
1,Main,2.0,8,śucismitā suprasannā maṅgalā mahimāspadā divyakāntisamāyuktā divyamālyopaśobhitā,शुचिस्मिता सुप्रसन्ना मङ्गला महिमास्पदा दिव्यकान्तिसमायुक्ता दिव्यमाल्योपशोभिता
1,Main,2.0,9,nārāyaṇī mahāmāyā mūlaprakṛtiravyayā svadhāmnā pūrayantīdaṃ matpārśvaṃ samupāviśat,नारायणी महामाया मूलप्रकृतिरव्यया स्वधाम्ना पूरयन्तीदं मत्पार्श्वं समुपाविशत्
1,Main,2.0,10,tāṃ dṛṣṭavā bhagavān brahmā māmuvāca jagatpatiḥ mohāyāśeṣabhūtānāṃ niyojaya surūpiṇīm yeneyaṃ vipulā sṛṣṭirvardhate mama mādhava,तां दृष्टवा भगवान् ब्रह्मा मामुवाच जगत्पतिः मोहायाशेषभूतानां नियोजय सुरूपिणीम् येनेयं विपुला सृष्टिर्वर्धते मम माधव
1,Main,2.0,11,tathokto 'haṃ śriyaṃ devīmabruvaṃ prahasanniva devīdamakhilaṃ viśvaṃ sadevāsuramānuṣam mohayitvā mamādeśāt saṃsāre vinipātaya,तथोक्तो ऽहं श्रियं देवीमब्रुवं प्रहसन्निव देवीदमखिलं विश्वं सदेवासुरमानुषम् मोहयित्वा ममादेशात् संसारे विनिपातय
1,Main,2.0,12,jñānayogaratān dāntān brahmiṣṭhān brahmavādinaḥ akrodhanān satyaparān dūrataḥ parivarjaya,ज्ञानयोगरतान् दान्तान् ब्रह्मिष्ठान् ब्रह्मवादिनः अक्रोधनान् सत्यपरान् दूरतः परिवर्जय
1,Main,2.0,13,dhyāyino nirmamān śāntān dhārmikān vedapāragān jāpinastāpasān viprān dūrataḥ parivarjaya,ध्यायिनो निर्ममान् शान्तान् धार्मिकान् वेदपारगान् जापिनस्तापसान् विप्रान् दूरतः परिवर्जय
1,Main,2.0,14,vedavedāntavijñānasaṃchinnāśeṣasaṃśayān mahāyajñaparān viprān dūrataḥ parivarjaya,वेदवेदान्तविज्ञानसंछिन्नाशेषसंशयान् महायज्ञपरान् विप्रान् दूरतः परिवर्जय
1,Main,2.0,15,ye yajanti japairhemairdevadevaṃ maheśvaram svādhyāyenejyayā dūrāt tān prayatnena varjaya,ये यजन्ति जपैर्हेमैर्देवदेवं महेश्वरम् स्वाध्यायेनेज्यया दूरात् तान् प्रयत्नेन वर्जय
1,Main,2.0,16,bhaktiyogasamāyuktānīśvarārpitamānasān prāṇāyāmādiṣu ratān dūrāt pariharāmalān,भक्तियोगसमायुक्तानीश्वरार्पितमानसान् प्राणायामादिषु रतान् दूरात् परिहरामलान्
1,Main,2.0,17,praṇavāsaktamanaso rudrajapyaparāyaṇān atharvaśiraso 'dhyetṛn dharmajñān parivarjaya,प्रणवासक्तमनसो रुद्रजप्यपरायणान् अथर्वशिरसो ऽध्येतृन् धर्मज्ञान् परिवर्जय
1,Main,2.0,18,bahunātra kimuktena svadharmaparipālakān īśvarārādhanaratān manniyogānna mohaya,बहुनात्र किमुक्तेन स्वधर्मपरिपालकान् ईश्वराराधनरतान् मन्नियोगान्न मोहय
1,Main,2.0,19,evaṃ mayā mahāmāyā preritā harivallabhā yathādeśaṃ cakārāsau tasmāllakṣmīṃ samarcayet,एवं मया महामाया प्रेरिता हरिवल्लभा यथादेशं चकारासौ तस्माल्लक्ष्मीं समर्चयेत्
1,Main,2.0,20,śriyaṃ dadāti vipulāṃ puṣṭiṃ medhāṃ yaśo balam arcitā bhagavatpatnī tasmāllakṣmīṃ samarcayet,श्रियं ददाति विपुलां पुष्टिं मेधां यशो बलम् अर्चिता भगवत्पत्नी तस्माल्लक्ष्मीं समर्चयेत्
1,Main,2.0,21,tato 'sṛjat sa bhagavān brahmā lokapitāmahaḥ carācarāṇi bhūtāni yathāpūrvaṃ mamājñayā,ततो ऽसृजत् स भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः चराचराणि भूतानि यथापूर्वं ममाज्ञया
1,Main,2.0,22,parīcibhṛgvaṅgirasaḥ pulastyaṃ pulahaṃ kratum dakṣamatriṃ vasiṣṭhaṃ ca so 'sṛjad yogavidyayā,परीचिभृग्वङ्गिरसः पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजद् योगविद्यया
1,Main,2.0,23,navaite brahmaṇaḥ putrā brahmāṇo brāhmaṇottamāḥ brahmavādina evaite marīcyādyāstu sādhakāḥ,नवैते ब्रह्मणः पुत्रा ब्रह्माणो ब्राह्मणोत्तमाः ब्रह्मवादिन एवैते मरीच्याद्यास्तु साधकाः
1,Main,2.0,24,sasarja brāhmaṇān vaktrāt kṣatriyāṃśca bhujād vibhuḥ vaiśyānūrudvayād devaḥ pādārchūdrān pitāmahaḥ,ससर्ज ब्राह्मणान् वक्त्रात् क्षत्रियांश्च भुजाद् विभुः वैश्यानूरुद्वयाद् देवः पादार्छूद्रान् पितामहः
1,Main,2.0,25,yajñaniṣpattaye brahmā śūdravarjaṃ sasarja ha guptaye sarvavedānāṃ tebhyo yajño hi nirbabhau,यज्ञनिष्पत्तये ब्रह्मा शूद्रवर्जं ससर्ज ह गुप्तये सर्ववेदानां तेभ्यो यज्ञो हि निर्बभौ
1,Main,2.0,26,ṛco yajūṃṣi sāmāni tathaivātharvaṇāni ca brahmaṇaḥ sahajaṃ rūpaṃ nityaiṣā śaktiravyayā,ऋचो यजूंषि सामानि तथैवाथर्वणानि च ब्रह्मणः सहजं रूपं नित्यैषा शक्तिरव्यया
1,Main,2.0,27,anādinidhanā divyā vāgutsṛṣṭā svayaṃbhuvā ādau vedamayī bhūtā yataḥ sarvāḥ pravṛttayaḥ,अनादिनिधना दिव्या वागुत्सृष्टा स्वयंभुवा आदौ वेदमयी भूता यतः सर्वाः प्रवृत्तयः
1,Main,2.0,28,ato 'nyānitu śāstrāṇipṛthivyāṃyānikānicit na teṣu ramate dhīraḥ pāṣaṇḍī tena jāyate,अतो ऽन्यानितु शास्त्राणिपृथिव्यांयानिकानिचित् न तेषु रमते धीरः पाषण्डी तेन जायते
1,Main,2.0,29,vedārthavittamaiḥ kāryaṃ yatsmṛtaṃ munibhiḥ purā sa jñeyaḥ paramo dharmo nānyaśāstreṣu saṃsthitaḥ,वेदार्थवित्तमैः कार्यं यत्स्मृतं मुनिभिः पुरा स ज्ञेयः परमो धर्मो नान्यशास्त्रेषु संस्थितः
1,Main,2.0,30,yā vedabāhyāḥ smṛtayo yāśca kāśca kudṛṣṭayaḥ sarvāstā niṣphalāḥ pretyatamoniṣṭhāhitāḥ smṛtāḥ,या वेदबाह्याः स्मृतयो याश्च काश्च कुदृष्टयः सर्वास्ता निष्फलाः प्रेत्यतमोनिष्ठाहिताः स्मृताः
1,Main,2.0,31,pūrvakalpe prajā jātāḥ sarvabādāvivarjitāḥ śuddhāntaḥ karaṇāḥ sarvāḥ svadharmaniratāḥ sadā,पूर्वकल्पे प्रजा जाताः सर्वबादाविवर्जिताः शुद्धान्तः करणाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा
1,Main,2.0,32,tataḥ kālavaśāt tāsāṃ rāgadveṣādiko 'bhavat adharmo muniśārdūlāḥ svadharmapratibandhakaḥ,ततः कालवशात् तासां रागद्वेषादिको ऽभवत् अधर्मो मुनिशार्दूलाः स्वधर्मप्रतिबन्धकः
1,Main,2.0,33,tataḥ sā sahajā siddhistāsāṃ nātīva jāyate rajomātrātmikāstāsāṃ siddhayo 'nyāstadābhavan,ततः सा सहजा सिद्धिस्तासां नातीव जायते रजोमात्रात्मिकास्तासां सिद्धयो ऽन्यास्तदाभवन्
1,Main,2.0,34,tāsu kṣīṇāsvaśeṣāsu kālayogena tāḥ punaḥ vārtopāyaṃ punaścakrurhastasiddhiṃ ca karmajām tatastāsāṃ vibhurbrahmā karmājīvamakalpayat,तासु क्षीणास्वशेषासु कालयोगेन ताः पुनः वार्तोपायं पुनश्चक्रुर्हस्तसिद्धिं च कर्मजाम् ततस्तासां विभुर्ब्रह्मा कर्माजीवमकल्पयत्
1,Main,2.0,35,svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ dharmān provāca dharmadṛk sākṣāt prajāpatermūrtirnisṛṣṭā brahmaṇā dvijāḥ bhṛgvādayastadvadanācchrutvā dharmānathocire,स्वायंभुवो मनुः पूर्वं धर्मान् प्रोवाच धर्मदृक् साक्षात् प्रजापतेर्मूर्तिर्निसृष्टा ब्रह्मणा द्विजाः भृग्वादयस्तद्वदनाच्छ्रुत्वा धर्मानथोचिरे
1,Main,2.0,36,yajanaṃ yājanaṃ dānaṃ brāhmaṇasya pratigraham adhyāpanaṃ cādhyayanaṃ ṣaṭ karmāṇi dvijottamāḥ,यजनं याजनं दानं ब्राह्मणस्य प्रतिग्रहम् अध्यापनं चाध्ययनं षट् कर्माणि द्विजोत्तमाः
1,Main,2.0,37,dānamadhyayanaṃ yajño dharmaḥ kṣatriyavaiśyayoḥ daṇḍo yuddhaṃ kṣatriyasya kṛṣirvaiśyasya śasyate,दानमध्ययनं यज्ञो धर्मः क्षत्रियवैश्ययोः दण्डो युद्धं क्षत्रियस्य कृषिर्वैश्यस्य शस्यते
1,Main,2.0,38,śuśrūṣaiva dvijātīnāṃ śūdrāṇāṃ dharmasādhanam kārukarma tathājīvaḥ pākayajño 'pi dharmataḥ,शुश्रूषैव द्विजातीनां शूद्राणां धर्मसाधनम् कारुकर्म तथाजीवः पाकयज्ञो ऽपि धर्मतः
1,Main,2.0,39,tataḥ sthiteṣu varṇeṣu sthāpayāmāsa cāśramān gṛhasthaṃ ca vanasthaṃ ca bhikṣukaṃ brahmacāriṇam,ततः स्थितेषु वर्णेषु स्थापयामास चाश्रमान् गृहस्थं च वनस्थं च भिक्षुकं ब्रह्मचारिणम्
1,Main,2.0,40,agnayo 'tithiśuśrūṣā yajño dānaṃ surārcanam gṛhasthasya samāsena dharmo 'yaṃ munipuṅgavāḥ,अग्नयो ऽतिथिशुश्रूषा यज्ञो दानं सुरार्चनम् गृहस्थस्य समासेन धर्मो ऽयं मुनिपुङ्गवाः
1,Main,2.0,41,homo mūlaphalāśitvaṃ svādhyāyastapa eva ca saṃvibhāgo yathānyāyaṃ dharmo 'yaṃ vanavāsinām,होमो मूलफलाशित्वं स्वाध्यायस्तप एव च संविभागो यथान्यायं धर्मो ऽयं वनवासिनाम्
1,Main,2.0,42,bhaikṣāśanaṃ ca maunitvaṃ tapo dhyānaṃ viśeṣataḥ samyagjñānaṃ ca vairāgyaṃ dharmo 'yaṃ bhikṣuke mataḥ,भैक्षाशनं च मौनित्वं तपो ध्यानं विशेषतः सम्यग्ज्ञानं च वैराग्यं धर्मो ऽयं भिक्षुके मतः
1,Main,2.0,43,bhikṣācaryā ca śuśrūṣā guroḥ svādhyāya eva ca sandhyākarmāgnikāryaṃ ca dharmo 'yaṃ brahmacāriṇām,भिक्षाचर्या च शुश्रूषा गुरोः स्वाध्याय एव च सन्ध्याकर्माग्निकार्यं च धर्मो ऽयं ब्रह्मचारिणाम्
1,Main,2.0,44,brahmacārivanasthānāṃ bhikṣukāṇāṃ dvijottamāḥ sādhāraṇaṃ brahmacaryaṃ provāca kamalodbhavaḥ,ब्रह्मचारिवनस्थानां भिक्षुकाणां द्विजोत्तमाः साधारणं ब्रह्मचर्यं प्रोवाच कमलोद्भवः
1,Main,2.0,45,ṛtukālābhigāmitvaṃ svadāreṣu na cānyataḥ parvavarjaṃ gṛhasthasya brahmacaryamudāhṛtam,ऋतुकालाभिगामित्वं स्वदारेषु न चान्यतः पर्ववर्जं गृहस्थस्य ब्रह्मचर्यमुदाहृतम्
1,Main,2.0,46,āgarbhasaṃbhavādādyāt kāryaṃ tenāpramādataḥ akurvāṇastu viprendrā bhrūṇahā tu prajāyate,आगर्भसंभवादाद्यात् कार्यं तेनाप्रमादतः अकुर्वाणस्तु विप्रेन्द्रा भ्रूणहा तु प्रजायते
1,Main,2.0,47,vedābhyāso 'nvahaṃ śaktyā śrāddhaṃ cātithipūjanam gṛhasthasya paro dharmo devatābhyarcanaṃ tathā,वेदाभ्यासो ऽन्वहं शक्त्या श्राद्धं चातिथिपूजनम् गृहस्थस्य परो धर्मो देवताभ्यर्चनं तथा
1,Main,2.0,48,vaivāhmamagnimindhīta sāyaṃ prātaryathāvidhi deśāntaragato vātha mṛtapatnīka eva vā,वैवाह्ममग्निमिन्धीत सायं प्रातर्यथाविधि देशान्तरगतो वाथ मृतपत्नीक एव वा
1,Main,2.0,49,trayāṇāmāśramāṇāṃ tu gṛhastho yonirucyate anye tamupajīvanti tasmācchreyān gṛhāśramī,त्रयाणामाश्रमाणां तु गृहस्थो योनिरुच्यते अन्ये तमुपजीवन्ति तस्माच्छ्रेयान् गृहाश्रमी
1,Main,2.0,50,aikāśramyaṃ gṛhasthasya trayāṇāṃ śrutidarśanāt tasmād gārhasthyamevaikaṃ vijñeyaṃ dharmasādhanam,ऐकाश्रम्यं गृहस्थस्य त्रयाणां श्रुतिदर्शनात् तस्माद् गार्हस्थ्यमेवैकं विज्ञेयं धर्मसाधनम्
1,Main,2.0,51,parityajedarthakāmau yau syātāṃ dharmavarjitau sarvalokaviruddhaṃ ca dharmamapyācarenna tu,परित्यजेदर्थकामौ यौ स्यातां धर्मवर्जितौ सर्वलोकविरुद्धं च धर्ममप्याचरेन्न तु
1,Main,2.0,52,dharmāt saṃjāyate hyartho dharmāt kāmo 'bhijāyate dharma evāpavargāya tasmād dharmaṃ samāśrayet,धर्मात् संजायते ह्यर्थो धर्मात् कामो ऽभिजायते धर्म एवापवर्गाय तस्माद् धर्मं समाश्रयेत्
1,Main,2.0,53,dharmaścārthaśca kāmaśca trivargastriguṇo mataḥ sattvaṃ rajastamaśceti tasmāddharmaṃ samāśrayet,धर्मश्चार्थश्च कामश्च त्रिवर्गस्त्रिगुणो मतः सत्त्वं रजस्तमश्चेति तस्माद्धर्मं समाश्रयेत्
1,Main,2.0,54,ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ,ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः
1,Main,2.0,55,yasmin dharmasamāyuktāvarthakāmau vyavasthitau iha loke sukhī bhūtvā pretyānantyāya kalpate,यस्मिन् धर्मसमायुक्तावर्थकामौ व्यवस्थितौ इह लोके सुखी भूत्वा प्रेत्यानन्त्याय कल्पते
1,Main,2.0,56,dharmāt saṃjāyate mokṣo hyarthāt kāmo 'bhijāyate evaṃ sādhanasādhyatvaṃ cāturvidhye pradarśitam,धर्मात् संजायते मोक्षो ह्यर्थात् कामो ऽभिजायते एवं साधनसाध्यत्वं चातुर्विध्ये प्रदर्शितम्
1,Main,2.0,57,ya evaṃ veda dharmārthakāmamokṣasya mānavaḥ māhātmyaṃ cānutiṣṭheta sa cānantyāya kalpate,य एवं वेद धर्मार्थकाममोक्षस्य मानवः माहात्म्यं चानुतिष्ठेत स चानन्त्याय कल्पते
1,Main,2.0,58,tasmādarthaṃ ca kāmaṃ ca tyaktvā dharmaṃ samāśrayet dharmāt saṃjāyate sarvamityāhurbrahmavādinaḥ,तस्मादर्थं च कामं च त्यक्त्वा धर्मं समाश्रयेत् धर्मात् संजायते सर्वमित्याहुर्ब्रह्मवादिनः
1,Main,2.0,59,dharmeṇa dhāryate sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam anādinidhanā śaktiḥ saiṣā brāhmī dvijottamāḥ,धर्मेण धार्यते सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमम् अनादिनिधना शक्तिः सैषा ब्राह्मी द्विजोत्तमाः
1,Main,2.0,60,karmaṇā prāpyate dharmo jñānena ca na saṃśayaḥ tasmājjñānena sahitaṃ karmayogaṃ samācaret,कर्मणा प्राप्यते धर्मो ज्ञानेन च न संशयः तस्माज्ज्ञानेन सहितं कर्मयोगं समाचरेत्
1,Main,2.0,61,pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca dvividhaṃ karma vaidikam jñānapūrvaṃ nivṛttaṃ syāt pravṛttaṃ yadato 'nyathā,प्रवृत्तं च निवृत्तं च द्विविधं कर्म वैदिकम् ज्ञानपूर्वं निवृत्तं स्यात् प्रवृत्तं यदतो ऽन्यथा
1,Main,2.0,62,nivṛttaṃ sevamānastu yāti tat paramaṃ padam tasmānnivṛttaṃ saṃsevyamanyathā saṃsaret punaḥ,निवृत्तं सेवमानस्तु याति तत् परमं पदम् तस्मान्निवृत्तं संसेव्यमन्यथा संसरेत् पुनः
1,Main,2.0,63,kṣamā damo dayā dānamalobhastyāga eva ca ārjavaṃ cānasūyā ca tīrthānusaraṇaṃ tathā,क्षमा दमो दया दानमलोभस्त्याग एव च आर्जवं चानसूया च तीर्थानुसरणं तथा
1,Main,2.0,64,satyaṃ santoṣa āstikyaṃ śraddhā cendriyanigrahaḥ devatābhyarcanaṃ pūjā brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ,सत्यं सन्तोष आस्तिक्यं श्रद्धा चेन्द्रियनिग्रहः देवताभ्यर्चनं पूजा ब्राह्मणानां विशेषतः
1,Main,2.0,65,āhiṃsā priyavāditvamapaiśunyamakalkatā sāmāsikamimaṃ dharmaṃ cāturvarṇye 'bravīnmanuḥ,आहिंसा प्रियवादित्वमपैशुन्यमकल्कता सामासिकमिमं धर्मं चातुर्वर्ण्ये ऽब्रवीन्मनुः
1,Main,2.0,66,prājāpatyaṃ brāhmaṇānāṃ smṛtaṃ sthānaṃ kriyāvatām sthānamaindraṃ kṣatriyāṇāṃ saṃgrāmeṣvapalāyinām,प्राजापत्यं ब्राह्मणानां स्मृतं स्थानं क्रियावताम् स्थानमैन्द्रं क्षत्रियाणां संग्रामेष्वपलायिनाम्
1,Main,2.0,67,vaiśyānāṃ mārutaṃ sthānaṃ svadharmamanuvartatām gāndharvaṃ śūdrajātīnāṃ paricāreṇa vartatām,वैश्यानां मारुतं स्थानं स्वधर्ममनुवर्तताम् गान्धर्वं शूद्रजातीनां परिचारेण वर्तताम्
1,Main,2.0,68,aṣṭāśītisahastrāṇāmṛṣīṇāmūrdhvaretasām smṛtaṃ teṣāṃ tu yatsthānaṃ tadeva guruvāsinām,अष्टाशीतिसहस्त्राणामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् स्मृतं तेषां तु यत्स्थानं तदेव गुरुवासिनाम्
1,Main,2.0,69,saptarṣoṇāṃ tu yatsthānaṃ smṛtaṃ tad vai vanaukasām prājāpatyaṃ gṛhasthānāṃ sthānamuktaṃ svayaṃbhuvā,सप्तर्षोणां तु यत्स्थानं स्मृतं तद् वै वनौकसाम् प्राजापत्यं गृहस्थानां स्थानमुक्तं स्वयंभुवा
1,Main,2.0,70,yatīnāṃ yatacittānāṃ nyāsināmūrdhvaretasām hairaṇyagarbhaṃ tat sthānaṃ yasmānnāvartate punaḥ,यतीनां यतचित्तानां न्यासिनामूर्ध्वरेतसाम् हैरण्यगर्भं तत् स्थानं यस्मान्नावर्तते पुनः
1,Main,2.0,71,yogināmamṛtaṃ sthānaṃ vyomākhyaṃ paramākṣaram ānandamaiśvaraṃ dhāma sā kāṣṭhā sā parāgatiḥ,योगिनाममृतं स्थानं व्योमाख्यं परमाक्षरम् आनन्दमैश्वरं धाम सा काष्ठा सा परागतिः
1,Main,2.0,72,ṛṣaca ūcuḥ bhagavan devatārighna hiraṇyākṣaniṣūdana catvāro hyāśramāḥ proktā yogināmeka ucyate,ऋषच ऊचुः भगवन् देवतारिघ्न हिरण्याक्षनिषूदन चत्वारो ह्याश्रमाः प्रोक्ता योगिनामेक उच्यते
1,Main,2.0,73,śrīkūrma ūvāca sarvakarmāṇi saṃnyasya samādhimacalaṃ śritaḥ ya āste niścalo yogī sa saṃnyāsī na pañcamaḥ,श्रीकूर्म ऊवाच सर्वकर्माणि संन्यस्य समाधिमचलं श्रितः य आस्ते निश्चलो योगी स संन्यासी न पञ्चमः
1,Main,2.0,74,sarveṣāmāśramāṇāṃ tu dvaividhyaṃ śrutadarśitam brahmacāryupakurvāṇo naiṣṭhiko brahmatatparaḥ,सर्वेषामाश्रमाणां तु द्वैविध्यं श्रुतदर्शितम् ब्रह्मचार्युपकुर्वाणो नैष्ठिको ब्रह्मतत्परः
1,Main,2.0,75,yo 'dhītyavidhivadvedān gṛhasthāśramamāvrajet upakurvāṇako jñeyo naiṣṭhiko maraṇāntikaḥ,यो ऽधीत्यविधिवद्वेदान् गृहस्थाश्रममाव्रजेत् उपकुर्वाणको ज्ञेयो नैष्ठिको मरणान्तिकः
1,Main,2.0,76,udāsīnaḥ sādhakaśca gṛhastho dvividho bhavet kuṭumbabharaṇe yattaḥ sādhako 'sau gṛhī bhavet,उदासीनः साधकश्च गृहस्थो द्विविधो भवेत् कुटुम्बभरणे यत्तः साधको ऽसौ गृही भवेत्
1,Main,2.0,77,ṛṇānitrīṇyapākṛtyatyaktvā bhāryādhanādikam ekākī yastu vicaredudāsīnaḥ sa maukṣikaḥ,ऋणानित्रीण्यपाकृत्यत्यक्त्वा भार्याधनादिकम् एकाकी यस्तु विचरेदुदासीनः स मौक्षिकः
1,Main,2.0,78,tapastapyati yo 'raṇye yajed devān juhoti ca svādhyāye caiva nirato vanasthastāpaso mataḥ,तपस्तप्यति यो ऽरण्ये यजेद् देवान् जुहोति च स्वाध्याये चैव निरतो वनस्थस्तापसो मतः
1,Main,2.0,79,tapasā karṣito 'tyarthaṃ yastu dhyānaparo bhavet sāṃnyāsikaḥ sa vijñeyo vānaprasthāśrame sthitaḥ,तपसा कर्षितो ऽत्यर्थं यस्तु ध्यानपरो भवेत् सांन्यासिकः स विज्ञेयो वानप्रस्थाश्रमे स्थितः
1,Main,2.0,80,yogābhyāsarato nityamārurukṣurjitendriyaḥ jñānāya vartate bhikṣuḥ procyate pārameṣṭhikaḥ,योगाभ्यासरतो नित्यमारुरुक्षुर्जितेन्द्रियः ज्ञानाय वर्तते भिक्षुः प्रोच्यते पारमेष्ठिकः
1,Main,2.0,81,yastvātmaratireva syānnityatṛpto mahāmuniḥ samyag darśanasaṃpannaḥ sa yogī bhikṣurucyate,यस्त्वात्मरतिरेव स्यान्नित्यतृप्तो महामुनिः सम्यग् दर्शनसंपन्नः स योगी भिक्षुरुच्यते
1,Main,2.0,82,jñānasaṃnyāsinaḥ kecid vedasaṃnyāsino 'pare karmasanyāsinaḥ kecit trividhāḥ parāmeṣṭhikāḥ,ज्ञानसंन्यासिनः केचिद् वेदसंन्यासिनो ऽपरे कर्मसन्यासिनः केचित् त्रिविधाः परामेष्ठिकाः
1,Main,2.0,83,yogī ca trividho jñeyo bhautikaḥ sāṃkhya eva ca tṛtīyotyāśramī proktī yogamuttamamāsthitaḥ,योगी च त्रिविधो ज्ञेयो भौतिकः सांख्य एव च तृतीयोत्याश्रमी प्रोक्ती योगमुत्तममास्थितः
1,Main,2.0,84,prathamā bhāvanā pūrve sāṃkhye tvakṣarabhāvanā tṛtīye cāntimā proktā bhāvanā pārameśvarī,प्रथमा भावना पूर्वे सांख्ये त्वक्षरभावना तृतीये चान्तिमा प्रोक्ता भावना पारमेश्वरी
1,Main,2.0,85,tasmādetad vijānīdhvamāśramāṇāṃ catuṣṭayam sarveṣu vedaśāstreṣu pañcamo nopapadyate,तस्मादेतद् विजानीध्वमाश्रमाणां चतुष्टयम् सर्वेषु वेदशास्त्रेषु पञ्चमो नोपपद्यते
1,Main,2.0,86,evaṃ varṇāśramān sṛṣṭvā devadevo nirañjanaḥ dakṣādīn prāha viśvātmā sṛjadhvaṃ vividhāḥ prajāḥ,एवं वर्णाश्रमान् सृष्ट्वा देवदेवो निरञ्जनः दक्षादीन् प्राह विश्वात्मा सृजध्वं विविधाः प्रजाः
1,Main,2.0,87,brahmaṇo vacanāt putrā dakṣādyā munisattamāḥ asṛjanta prajāḥ sarvā devamānuṣapūrvikāḥ,ब्रह्मणो वचनात् पुत्रा दक्षाद्या मुनिसत्तमाः असृजन्त प्रजाः सर्वा देवमानुषपूर्विकाः
1,Main,2.0,88,ityeṣa bhagavān brahmā straṣṭvatve sa vyavasthitaḥ ahaṃ vai pālayāmīdaṃ saṃhariṣyati śūlabhṛt,इत्येष भगवान् ब्रह्मा स्त्रष्ट्वत्वे स व्यवस्थितः अहं वै पालयामीदं संहरिष्यति शूलभृत्
1,Main,2.0,89,tistrastu mūrtayaḥ proktā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ rajaḥ sattvatamoyogāt parasya paramātmanaḥ,तिस्त्रस्तु मूर्तयः प्रोक्ता ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः रजः सत्त्वतमोयोगात् परस्य परमात्मनः
1,Main,2.0,90,anoyanyamanuraktāste hyanyonyamupajīvinaḥ anyonyaṃ praṇatāścaiva līlayā parameśvarāḥ,अनोयन्यमनुरक्तास्ते ह्यन्योन्यमुपजीविनः अन्योन्यं प्रणताश्चैव लीलया परमेश्वराः
1,Main,2.0,91,brāhmī māheśvarī caiva tathaivākṣarabhāvanā tistrastu bhāvanā rudre vartante satataṃ dvijāḥ,ब्राह्मी माहेश्वरी चैव तथैवाक्षरभावना तिस्त्रस्तु भावना रुद्रे वर्तन्ते सततं द्विजाः
1,Main,2.0,92,pravartate mayyajastramādyā cākṣarabhāvanā dvitīyā brahmaṇaḥ proktā devasyākṣarabhāvanā,प्रवर्तते मय्यजस्त्रमाद्या चाक्षरभावना द्वितीया ब्रह्मणः प्रोक्ता देवस्याक्षरभावना
1,Main,2.0,93,ahaṃ caiva mahādevo na bhinnau paramārthataḥ vibhajyasvecchayātmānaṃ so 'nyaryāmīśvaraḥ sthitaḥ,अहं चैव महादेवो न भिन्नौ परमार्थतः विभज्यस्वेच्छयात्मानं सो ऽन्यर्यामीश्वरः स्थितः
1,Main,2.0,94,trailokyamakhilaṃ straṣṭuṃ sadevāsuramānuṣam puruṣaḥ parato 'vyaktād brahmatvaṃ samupāgamat,त्रैलोक्यमखिलं स्त्रष्टुं सदेवासुरमानुषम् पुरुषः परतो ऽव्यक्ताद् ब्रह्मत्वं समुपागमत्
1,Main,2.0,95,tasmād brahmā mahādevo viṣṇurviśveśvaraḥ paraḥ ekasyaiva smṛtāstistrastanūḥ kāryavaśāt prabhoḥ,तस्माद् ब्रह्मा महादेवो विष्णुर्विश्वेश्वरः परः एकस्यैव स्मृतास्तिस्त्रस्तनूः कार्यवशात् प्रभोः
1,Main,2.0,96,tasmāt sarvaprayatnena vandyāḥ pūjyāḥ prayatnataḥ yadīcchedacirāt sthānaṃ yattanmokṣākhyamavyayam,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वन्द्याः पूज्याः प्रयत्नतः यदीच्छेदचिरात् स्थानं यत्तन्मोक्षाख्यमव्ययम्
1,Main,2.0,97,varṇāśramaprayuktena dharmeṇa prītisaṃyutaḥ pūjayed bhāvayuktena yāvajjīvaṃ pratijñayā,वर्णाश्रमप्रयुक्तेन धर्मेण प्रीतिसंयुतः पूजयेद् भावयुक्तेन यावज्जीवं प्रतिज्ञया
1,Main,2.0,98,caturṇāmāśramāṇāṃ tu prokto 'yaṃ vidhivaddvijāḥ āśramo vaiṣṇavo brāhmo harāśrama iti trayaḥ,चतुर्णामाश्रमाणां तु प्रोक्तो ऽयं विधिवद्द्विजाः आश्रमो वैष्णवो ब्राह्मो हराश्रम इति त्रयः
1,Main,2.0,99,talliṅgadhārī satataṃ tadbhaktajanavatsalaḥ dhyāyedathārcayedetān brahmavidyāparāyaṇaḥ,तल्लिङ्गधारी सततं तद्भक्तजनवत्सलः ध्यायेदथार्चयेदेतान् ब्रह्मविद्यापरायणः
1,Main,2.0,100,sarveṣāmeva bhaktānāṃ śaṃbhorliṅgamanuttamam sitena bhasmanā kāryaṃ lalāṭe tu tripuṇḍrakam,सर्वेषामेव भक्तानां शंभोर्लिङ्गमनुत्तमम् सितेन भस्मना कार्यं ललाटे तु त्रिपुण्ड्रकम्
1,Main,2.0,101,yastu nārāyaṇaṃ devaṃ prapannaḥ paramaṃ padam dhārayet sarvadā śūlaṃ lalāṭe gandhavāribhiḥ,यस्तु नारायणं देवं प्रपन्नः परमं पदम् धारयेत् सर्वदा शूलं ललाटे गन्धवारिभिः
1,Main,2.0,102,prapannā ye jagadbījaṃ brahmāṇaṃ parameṣṭhinam teṣāṃ lalāṭe tilakaṃ dhāraṇīyaṃ tu sarvadā,प्रपन्ना ये जगद्बीजं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् तेषां ललाटे तिलकं धारणीयं तु सर्वदा
1,Main,2.0,103,yo 'sāvanādirbhūtādiḥ kālātmāsau dhṛto bhavet uparyadho bhāvayogāt tripuṇḍrasya tu dhāraṇāt,यो ऽसावनादिर्भूतादिः कालात्मासौ धृतो भवेत् उपर्यधो भावयोगात् त्रिपुण्ड्रस्य तु धारणात्
1,Main,2.0,104,yattat pradhānaṃ triguṇaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam dhṛtaṃ triśūladharaṇād bhavatyeva na saṃśayaḥ,यत्तत् प्रधानं त्रिगुणं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकम् धृतं त्रिशूलधरणाद् भवत्येव न संशयः
1,Main,2.0,105,brahmatejomayaṃ śuklaṃ yadetan maṇḍalaṃ raveḥ bhavatyeva dhṛtaṃ sthānamaiśvaraṃ tilake kṛte,ब्रह्मतेजोमयं शुक्लं यदेतन् मण्डलं रवेः भवत्येव धृतं स्थानमैश्वरं तिलके कृते
1,Main,2.0,106,tasmāt kāryaṃ triśūlāṅkaṃ tathā ca tilakaṃ śubham triyāyuṣaṃ ca bhaktānāṃ trayāṇāṃ vidhipūrvakam,तस्मात् कार्यं त्रिशूलाङ्कं तथा च तिलकं शुभम् त्रियायुषं च भक्तानां त्रयाणां विधिपूर्वकम्
1,Main,2.0,107,yajeta juhuyādagnau japed dadyājjitendriyaḥ śānto dānto jitakrodho varṇāśramavidhānavit,यजेत जुहुयादग्नौ जपेद् दद्याज्जितेन्द्रियः शान्तो दान्तो जितक्रोधो वर्णाश्रमविधानवित्
1,Main,2.0,108,evaṃ paricared devān yāvajjīvaṃ samāhitaḥ teṣāṃ saṃsthānamacalaṃ so 'cirādadhigacchati,एवं परिचरेद् देवान् यावज्जीवं समाहितः तेषां संस्थानमचलं सो ऽचिरादधिगच्छति
1,Main,3.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge dvitīyo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ varṇā bhagavatoddiṣṭāścatvāro 'pyāśramāstathā idānīṃ kramamasmākamāśramāṇāṃ vada prabho,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः वर्णा भगवतोद्दिष्टाश्चत्वारो ऽप्याश्रमास्तथा इदानीं क्रममस्माकमाश्रमाणां वद प्रभो
1,Main,3.0,2,śrīkūrma uvāca brahmacārī gṛhasthaśca vānaprastho yatistathā krameṇaivāśramāḥ proktāḥ kāraṇādanyathā bhavet,श्रीकूर्म उवाच ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा क्रमेणैवाश्रमाः प्रोक्ताः कारणादन्यथा भवेत्
1,Main,3.0,3,utpannajñānavijñāno vairāgyaṃ paramaṃ gataḥ pravrajed brahmacaryāt tu yadicchet paramāṃ gatim,उत्पन्नज्ञानविज्ञानो वैराग्यं परमं गतः प्रव्रजेद् ब्रह्मचर्यात् तु यदिच्छेत् परमां गतिम्
1,Main,3.0,4,dārānāhṛtya vidhivadanyathā vividhairmakhaiḥ yajedutpādayet putrān virakto yadi saṃnyaset,दारानाहृत्य विधिवदन्यथा विविधैर्मखैः यजेदुत्पादयेत् पुत्रान् विरक्तो यदि संन्यसेत्
1,Main,3.0,5,aniṣṭvā vidhivad yajñairanutpādya tathātmajam nagārhasthyaṃ gṛhītyaktvā saṃnyased buddhimān dvijaḥ,अनिष्ट्वा विधिवद् यज्ञैरनुत्पाद्य तथात्मजम् नगार्हस्थ्यं गृहीत्यक्त्वा संन्यसेद् बुद्धिमान् द्विजः
1,Main,3.0,6,atha vairāgyavegena sthātuṃ notsahate gṛhe tatraiva saṃnyased vidvānaniṣṭvāpi dvijottamaḥ,अथ वैराग्यवेगेन स्थातुं नोत्सहते गृहे तत्रैव संन्यसेद् विद्वाननिष्ट्वापि द्विजोत्तमः
1,Main,3.0,7,anyathā vividhairyajñairiṣṭvā vanamathākṣayet tapastaptvā tapoyogād viraktaḥ saṃnyased yadi,अन्यथा विविधैर्यज्ञैरिष्ट्वा वनमथाक्षयेत् तपस्तप्त्वा तपोयोगाद् विरक्तः संन्यसेद् यदि
1,Main,3.0,8,vānaprasthāśramaṃ gatvā na gṛhaṃ praviśet punaḥ na saṃnyāsī vanaṃ cātha brahmācaryaṃ na sādhakaḥ,वानप्रस्थाश्रमं गत्वा न गृहं प्रविशेत् पुनः न संन्यासी वनं चाथ ब्रह्माचर्यं न साधकः
1,Main,3.0,9,prājāpatyāṃ nirūpyeṣṭimāgneyīmathavā dvijaḥ pravrajeta gṛhī vidvān vanād vā śruticodanāt,प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमाग्नेयीमथवा द्विजः प्रव्रजेत गृही विद्वान् वनाद् वा श्रुतिचोदनात्
1,Main,3.0,10,prakartumasamartho 'pi juhotiyajatikriyāḥ andhaḥ paṅgurdaridro vā viraktaḥ saṃnyased dvijaḥ,प्रकर्तुमसमर्थो ऽपि जुहोतियजतिक्रियाः अन्धः पङ्गुर्दरिद्रो वा विरक्तः संन्यसेद् द्विजः
1,Main,3.0,11,sarveṣāmeva vairāgyaṃ saṃnyāsāya vidhīyate patatyevāvirakto yaḥ saṃnyāsaṃ kartumicchati,सर्वेषामेव वैराग्यं संन्यासाय विधीयते पतत्येवाविरक्तो यः संन्यासं कर्तुमिच्छति
1,Main,3.0,12,ekasminnathavā samyag vartetāmaraṇaṃ dvijaḥ śraddhāvanāśrame yuktaḥ so 'mṛtatvāya kalpate,एकस्मिन्नथवा सम्यग् वर्तेतामरणं द्विजः श्रद्धावनाश्रमे युक्तः सो ऽमृतत्वाय कल्पते
1,Main,3.0,13,nyāyāgatadhanaḥ śānto brahmavidyāparāyaṇaḥ svadharmapālako nityaṃ so 'mṛtatvāya kalpate,न्यायागतधनः शान्तो ब्रह्मविद्यापरायणः स्वधर्मपालको नित्यं सो ऽमृतत्वाय कल्पते
1,Main,3.0,14,brahmaṇyādhāya kramāṇi niḥsaṅgaḥ kāmavarjitaḥ prasannenaiva manasā kurvāṇo yāti tatpadam,ब्रह्मण्याधाय क्रमाणि निःसङ्गः कामवर्जितः प्रसन्नेनैव मनसा कुर्वाणो याति तत्पदम्
1,Main,3.0,15,brahmaṇā dīyate deyaṃ brahmaṇe saṃpradīyate brahmaiva dīyate ceti brahmārpaṇamidaṃ param,ब्रह्मणा दीयते देयं ब्रह्मणे संप्रदीयते ब्रह्मैव दीयते चेति ब्रह्मार्पणमिदं परम्
1,Main,3.0,16,nāhaṃ kartā sarvametad brahmaiva kurute tathā etad brahmārpaṇaṃ proktamṛṣibhiḥ tattvadarśibhiḥ,नाहं कर्ता सर्वमेतद् ब्रह्मैव कुरुते तथा एतद् ब्रह्मार्पणं प्रोक्तमृषिभिः तत्त्वदर्शिभिः
1,Main,3.0,17,prīṇātu bhagavānīśaḥ karmaṇānena śāśvataḥ karoti satataṃ buddhyā brahmārpaṇamidaṃ param,प्रीणातु भगवानीशः कर्मणानेन शाश्वतः करोति सततं बुद्ध्या ब्रह्मार्पणमिदं परम्
1,Main,3.0,18,yadvā phalānāṃ saṃnyāsaṃ prakuryāt parameśvare karmaṇāmetadapyāhuḥ brahmārpaṇamanuttamam,यद्वा फलानां संन्यासं प्रकुर्यात् परमेश्वरे कर्मणामेतदप्याहुः ब्रह्मार्पणमनुत्तमम्
1,Main,3.0,19,kāryamityeva yatkarma niyataṃ saṅgavarjitam kriyate viduṣā karma tadbhavedapi mokṣadam,कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं सङ्गवर्जितम् क्रियते विदुषा कर्म तद्भवेदपि मोक्षदम्
1,Main,3.0,20,anyathā yadi karmāṇi kuryānnityamapi dvijaḥ akṛtvā phalasaṃnyāsaṃ badhyate tatphalena tu,अन्यथा यदि कर्माणि कुर्यान्नित्यमपि द्विजः अकृत्वा फलसंन्यासं बध्यते तत्फलेन तु
1,Main,3.0,21,tasmāt sarvaprayatnena tyaktvā karmāśritaṃ phalam avidvānapi kurvota karmāpnotyacirāt padam,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन त्यक्त्वा कर्माश्रितं फलम् अविद्वानपि कुर्वोत कर्माप्नोत्यचिरात् पदम्
1,Main,3.0,22,karmaṇā kṣīyate pāpamaihikaṃ paurvikaṃ tathā manaḥ prasādamanveti brahma vijñāyate tataḥ,कर्मणा क्षीयते पापमैहिकं पौर्विकं तथा मनः प्रसादमन्वेति ब्रह्म विज्ञायते ततः
1,Main,3.0,23,karmaṇā sahitājjñānāt samyag yogo 'bijāyate jñānaṃ ca karmasahitaṃ jāyate doṣavarjitam,कर्मणा सहिताज्ज्ञानात् सम्यग् योगो ऽबिजायते ज्ञानं च कर्मसहितं जायते दोषवर्जितम्
1,Main,3.0,24,tasmāt sarvaprayatnena tatra tatrāśrame rataḥ karmāṇīśvaratuṣṭyarthaṃ kuryānnaiṣkarmyamāpnuyāt,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तत्र तत्राश्रमे रतः कर्माणीश्वरतुष्ट्यर्थं कुर्यान्नैष्कर्म्यमाप्नुयात्
1,Main,3.0,25,saṃprāpya paramaṃ jñānaṃ naiṣkarmyaṃ tatprasādataḥ ekākī nirmamaḥ śānto jīvanneva vimucyate,संप्राप्य परमं ज्ञानं नैष्कर्म्यं तत्प्रसादतः एकाकी निर्ममः शान्तो जीवन्नेव विमुच्यते
1,Main,3.0,26,vīkṣate paramātmānaṃ paraṃ brahma maheśvaram nityānandaṃ nirābhāsaṃ tasminneva layaṃ vrajet,वीक्षते परमात्मानं परं ब्रह्म महेश्वरम् नित्यानन्दं निराभासं तस्मिन्नेव लयं व्रजेत्
1,Main,3.0,27,tasmāt seveta satataṃ karmayogaṃ prasannadhīḥ tṛptaye parameśasya tat padaṃ yāti śāśvatam,तस्मात् सेवेत सततं कर्मयोगं प्रसन्नधीः तृप्तये परमेशस्य तत् पदं याति शाश्वतम्
1,Main,3.0,28,etad vaḥ sathitaṃ sarvaṃ cāturāśramyamuttamam na hyetat samatikramya siddhiṃ vindati mānavaḥ,एतद् वः सथितं सर्वं चातुराश्रम्यमुत्तमम् न ह्येतत् समतिक्रम्य सिद्धिं विन्दति मानवः
1,Main,4.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge tṛtīyo 'dhyāyaḥ sūta uvāca śrutvā'śramavidhiṃ kṛtsanamṛṣayo hṛṣṭamānasāḥ namaskṛtya hṛṣīkeśaṃ punarvacanamabruvan,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे तृतीयो ऽध्यायः सूत उवाच श्रुत्वाऽश्रमविधिं कृत्सनमृषयो हृष्टमानसाः नमस्कृत्य हृषीकेशं पुनर्वचनमब्रुवन्
1,Main,4.0,2,munaya ūcuḥ bhāṣitaṃ bhavatā sarvaṃ cāturāśramyamuttamam idānīṃ śrotumicchāmo yathā saṃbhavate jagat,मुनय ऊचुः भाषितं भवता सर्वं चातुराश्रम्यमुत्तमम् इदानीं श्रोतुमिच्छामो यथा संभवते जगत्
1,Main,4.0,3,kutaḥ sarvamidaṃ jātaṃ kasmiṃśca layameṣyati niyantā kaśca sarveṣāṃ vadasva puruṣottama,कुतः सर्वमिदं जातं कस्मिंश्च लयमेष्यति नियन्ता कश्च सर्वेषां वदस्व पुरुषोत्तम
1,Main,4.0,4,śrutvā nārāyaṇo vākyamṛṣīṇāṃ kūrmarūpadhṛk prāha gambhīrayā vācā bhūtānāṃ prabhavāpyayau,श्रुत्वा नारायणो वाक्यमृषीणां कूर्मरूपधृक् प्राह गम्भीरया वाचा भूतानां प्रभवाप्ययौ
1,Main,4.0,5,śrīkūrma uvāca maheśvaraḥ paro 'vyaktaścaturvyūhaḥ sanātanaḥ anantaścāprameyaśca niyantā viśvatomukhaḥ,श्रीकूर्म उवाच महेश्वरः परो ऽव्यक्तश्चतुर्व्यूहः सनातनः अनन्तश्चाप्रमेयश्च नियन्ता विश्वतोमुखः
1,Main,4.0,6,avyaktaṃ kāraṇaṃ yattannityaṃ sadasadātmakam pradhānaṃ prakṛtiśceti yadāhustattvacintakāḥ,अव्यक्तं कारणं यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम् प्रधानं प्रकृतिश्चेति यदाहुस्तत्त्वचिन्तकाः
1,Main,4.0,7,gandhavarṇarasairhenaṃ śabdasparśavivarjitam ajaraṃ dhruvamakṣayyaṃ nityaṃ svātmanyavasthitam,गन्धवर्णरसैर्हेनं शब्दस्पर्शविवर्जितम् अजरं ध्रुवमक्षय्यं नित्यं स्वात्मन्यवस्थितम्
1,Main,4.0,8,jagadyonirmahābhūtaṃ paraṃ brahma sanātanam vigrahaḥ sarvabhūtānāmātmanādhiṣṭhitaṃ mahat,जगद्योनिर्महाभूतं परं ब्रह्म सनातनम् विग्रहः सर्वभूतानामात्मनाधिष्ठितं महत्
1,Main,4.0,9,anādyantamajaṃ sūkṣmaṃ triguṇaṃ prabhavāpyayam asāṃpratamavijñeyaṃ brahmāgre samavartata,अनाद्यन्तमजं सूक्ष्मं त्रिगुणं प्रभवाप्ययम् असांप्रतमविज्ञेयं ब्रह्माग्रे समवर्तत
1,Main,4.0,10,guṇasāmye tadā tasmin puruṣe cātmani sthite prākṛtaḥ pralayo jñeyo yāvad viśvasamudbhavaḥ,गुणसाम्ये तदा तस्मिन् पुरुषे चात्मनि स्थिते प्राकृतः प्रलयो ज्ञेयो यावद् विश्वसमुद्भवः
1,Main,4.0,11,brāhmī rātririyaṃ proktā ahaḥ sṛṣṭirudāhṛtā aharna vidyate tasya na rātrirhyupacārataḥ,ब्राह्मी रात्रिरियं प्रोक्ता अहः सृष्टिरुदाहृता अहर्न विद्यते तस्य न रात्रिर्ह्युपचारतः
1,Main,4.0,12,niśānte pratibuddho 'sau jagadādiranādimān sarvabhūtamayo 'vyakto hyantaryāmīśvaraḥ paraḥ,निशान्ते प्रतिबुद्धो ऽसौ जगदादिरनादिमान् सर्वभूतमयो ऽव्यक्तो ह्यन्तर्यामीश्वरः परः
1,Main,4.0,13,prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva praviśyāśu maheśvaraḥ kṣobhayāmāsa yogena pareṇa parameśvaraḥ,प्रकृतिं पुरुषं चैव प्रविश्याशु महेश्वरः क्षोभयामास योगेन परेण परमेश्वरः
1,Main,4.0,14,yathā mado narastrīṇāṃ yathā vā mādhavo 'nilaḥ anupraviṣṭaḥ kṣobhāya tathāsau yogamūrtimān,यथा मदो नरस्त्रीणां यथा वा माधवो ऽनिलः अनुप्रविष्टः क्षोभाय तथासौ योगमूर्तिमान्
1,Main,4.0,15,sa eva kṣobhako viprāḥ kṣobhyaśca parameśvaraḥ sa saṃkocavikāsābhyāṃ pradhānatve 'pi ca sthitaḥ,स एव क्षोभको विप्राः क्षोभ्यश्च परमेश्वरः स संकोचविकासाभ्यां प्रधानत्वे ऽपि च स्थितः
1,Main,4.0,16,pradhānāt kṣobhyamāṇācca tathā puṃsaḥ purātanāt prādurāsīnmahad bījaṃ pradhānapuruṣātmakam,प्रधानात् क्षोभ्यमाणाच्च तथा पुंसः पुरातनात् प्रादुरासीन्महद् बीजं प्रधानपुरुषात्मकम्
1,Main,4.0,17,mahānātmā matirbrahmā prabuddhiḥ khyātirīśvaraḥ prajñādhṛtiḥ smṛtiḥ saṃvidetasmāditi tat smṛtam,महानात्मा मतिर्ब्रह्मा प्रबुद्धिः ख्यातिरीश्वरः प्रज्ञाधृतिः स्मृतिः संविदेतस्मादिति तत् स्मृतम्
1,Main,4.0,18,vaikārikastaijasaśca bhūtādiścaiva tāmasaḥ trividho 'yamahaṅkāro mahataḥ saṃbabhūva ha,वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चैव तामसः त्रिविधो ऽयमहङ्कारो महतः संबभूव ह
1,Main,4.0,19,ahaṅkāro 'bimānaśca kartā mantā ca sa smṛtaḥ ātmā ca pudgalo jīvo yataḥ sarvāḥ pravṛttayaḥ,अहङ्कारो ऽबिमानश्च कर्ता मन्ता च स स्मृतः आत्मा च पुद्गलो जीवो यतः सर्वाः प्रवृत्तयः
1,Main,4.0,20,pañcabhūtānyahaṅkārāt tanmātrāṇi ca jajñire indriyāṇi tathā devāḥ sarvaṃ tasyātmajaṃ jagat,पञ्चभूतान्यहङ्कारात् तन्मात्राणि च जज्ञिरे इन्द्रियाणि तथा देवाः सर्वं तस्यात्मजं जगत्
1,Main,4.0,21,manastvavyaktajaṃ proktaṃ vikāraḥ prathamaḥ smṛtaḥ yenāsau jāyate kartā bhūtādīṃścānupaśyati,मनस्त्वव्यक्तजं प्रोक्तं विकारः प्रथमः स्मृतः येनासौ जायते कर्ता भूतादींश्चानुपश्यति
1,Main,4.0,22,vaikārikādahaṅkārāt sargo vaikāriko 'bhavat taijasānīndriyāṇi syurdevā vaikārikā daśa,वैकारिकादहङ्कारात् सर्गो वैकारिको ऽभवत् तैजसानीन्द्रियाणि स्युर्देवा वैकारिका दश
1,Main,4.0,23,ekādaśaṃ manastatra svaguṇenobhayātmakam bhūtatanmātrasargo 'yaṃ bhūtāderabhavan prajāḥ,एकादशं मनस्तत्र स्वगुणेनोभयात्मकम् भूततन्मात्रसर्गो ऽयं भूतादेरभवन् प्रजाः
1,Main,4.0,24,bhūtādistu vikurvāṇaḥ śabdamātraṃ sasarja ha ākāśaṃ śuṣiraṃ tasmādutpannaṃ śabdalakṣaṇam,भूतादिस्तु विकुर्वाणः शब्दमात्रं ससर्ज ह आकाशं शुषिरं तस्मादुत्पन्नं शब्दलक्षणम्
1,Main,4.0,25,ākāśastu vikurvāṇaḥ sparśamātraṃ sasarja ha vāyurutpadyate tasmāt tasya sparśo guṇo mataḥ,आकाशस्तु विकुर्वाणः स्पर्शमात्रं ससर्ज ह वायुरुत्पद्यते तस्मात् तस्य स्पर्शो गुणो मतः
1,Main,4.0,26,vāyuścāpi vikurvāṇo rūpamātraṃ sasarja ha jyotirutpadyate vāyostadrūpaguṇamucyate,वायुश्चापि विकुर्वाणो रूपमात्रं ससर्ज ह ज्योतिरुत्पद्यते वायोस्तद्रूपगुणमुच्यते
1,Main,4.0,27,jyotiścāpi vikurvāṇaṃ rasamātraṃ sasarja ha saṃbhavanti tato 'mbhāṃsi rasādhārāṇi tāni tu,ज्योतिश्चापि विकुर्वाणं रसमात्रं ससर्ज ह संभवन्ति ततो ऽम्भांसि रसाधाराणि तानि तु
1,Main,4.0,28,āpaścāpi vikurvantyo gandhamātraṃ sasarjire saṃghāto jāyate tasmāt tasya gandho guṇo mataḥ,आपश्चापि विकुर्वन्त्यो गन्धमात्रं ससर्जिरे संघातो जायते तस्मात् तस्य गन्धो गुणो मतः
1,Main,4.0,29,ākāśaṃ śabdamātraṃ yat sparśamātraṃ samāvṛṇot dviguṇastu tato vāyuḥ śabdasparśātmako 'bhavat,आकाशं शब्दमात्रं यत् स्पर्शमात्रं समावृणोत् द्विगुणस्तु ततो वायुः शब्दस्पर्शात्मको ऽभवत्
1,Main,4.0,30,rūpaṃ tathaivāviśataḥ śabdasparśau guṇāvubhau triguṇaḥ syāt tato vahniḥ sa śabdasparśarūpavān,रूपं तथैवाविशतः शब्दस्पर्शौ गुणावुभौ त्रिगुणः स्यात् ततो वह्निः स शब्दस्पर्शरूपवान्
1,Main,4.0,31,śabda sparśaśca rūpaṃ ca rasamātraṃ samāviśan tasmāccaturguṇā āpo vijñeyāstu rasātmikāḥ,शब्द स्पर्शश्च रूपं च रसमात्रं समाविशन् तस्माच्चतुर्गुणा आपो विज्ञेयास्तु रसात्मिकाः
1,Main,4.0,32,śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaṃ samāviśan tasamāt pañcaguṇā bhūmiḥ sthūlā bhūteṣu śabdyate,शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धं समाविशन् तसमात् पञ्चगुणा भूमिः स्थूला भूतेषु शब्द्यते
1,Main,4.0,33,śāntā ghorāśca mūḍhāśca viśeṣāstena te smṛtāḥ parasparānupraveśād dhārayanti parasparam,शान्ता घोराश्च मूढाश्च विशेषास्तेन ते स्मृताः परस्परानुप्रवेशाद् धारयन्ति परस्परम्
1,Main,4.0,34,ete sapta mahātmāno hyanyonyasya samāśrayāt nāśaknuvan prajāḥ straṣṭumasamāgamya kṛtsnaśaḥ,एते सप्त महात्मानो ह्यन्योन्यस्य समाश्रयात् नाशक्नुवन् प्रजाः स्त्रष्टुमसमागम्य कृत्स्नशः
1,Main,4.0,35,puruṣādhiṣṭhitātvācca avyaktānugraheṇa ca mahādādayo viśeṣāntā hmaṇḍamutpādayanti te,पुरुषाधिष्ठितात्वाच्च अव्यक्तानुग्रहेण च महादादयो विशेषान्ता ह्मण्डमुत्पादयन्ति ते
1,Main,4.0,36,ekakālasamutpannaṃ jalabudbudavacca tat viśeṣebhyo 'ṇḍamabhavad bṛhat tadudakeśayam,एककालसमुत्पन्नं जलबुद्बुदवच्च तत् विशेषेभ्यो ऽण्डमभवद् बृहत् तदुदकेशयम्
1,Main,4.0,37,tasmin kāryasya karaṇaṃ saṃsiddhiḥ parameṣṭhinaḥ prākṛte 'ṇḍe vivṛttaḥ sa kṣetrajño brahmasaṃjñitaḥ,तस्मिन् कार्यस्य करणं संसिद्धिः परमेष्ठिनः प्राकृते ऽण्डे विवृत्तः स क्षेत्रज्ञो ब्रह्मसंज्ञितः
1,Main,4.0,38,sa vai śarīrī prathamaḥ sa vai puruṣa ucyate ādikartā sa bhūtānāṃ brahmāgre samavartata,स वै शरीरी प्रथमः स वै पुरुष उच्यते आदिकर्ता स भूतानां ब्रह्माग्रे समवर्तत
1,Main,4.0,39,yamāhuḥ puruṣaṃ haṃsaṃ pradhānāt parataḥ sthitam hiraṇyagarbhaṃ kapilaṃ chandomūrti sanātanam,यमाहुः पुरुषं हंसं प्रधानात् परतः स्थितम् हिरण्यगर्भं कपिलं छन्दोमूर्ति सनातनम्
1,Main,4.0,40,merurulbamabhūt tasya jarāyuścāpi parvatāḥ garbhodakaṃ samudrāśca tasyāsan paramātmanaḥ,मेरुरुल्बमभूत् तस्य जरायुश्चापि पर्वताः गर्भोदकं समुद्राश्च तस्यासन् परमात्मनः
1,Main,4.0,41,tasminnaṇḍe 'bhavad viśvaṃ sadevāsuramānuṣam candrādityau sanakṣatrau sagrahau saha vāyunā,तस्मिन्नण्डे ऽभवद् विश्वं सदेवासुरमानुषम् चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना
1,Main,4.0,42,adbhirdaśaguṇābhiśca bāhyato 'ṇḍaṃ samāvṛtam āpo daśaguṇenaiva tejasā bāhyato vṛtāḥ,अद्भिर्दशगुणाभिश्च बाह्यतो ऽण्डं समावृतम् आपो दशगुणेनैव तेजसा बाह्यतो वृताः
1,Main,4.0,43,tejo daśaguṇenaiva bāhyato vāyunāvṛtam ākāśenāvṛto vāyuḥ khaṃ tu bhūtādināvṛtam,तेजो दशगुणेनैव बाह्यतो वायुनावृतम् आकाशेनावृतो वायुः खं तु भूतादिनावृतम्
1,Main,4.0,44,bhūtādirmahatā tadvadavyaktenāvṛto mahān ete lokā mahātmanaḥ sarvatattvābhimāninaḥ,भूतादिर्महता तद्वदव्यक्तेनावृतो महान् एते लोका महात्मनः सर्वतत्त्वाभिमानिनः
1,Main,4.0,45,vasanti tatra puruṣāstadātmāno vyavasthitāḥ īśvarā yogadharmāṇo ye cānye tattvacintakāḥ,वसन्ति तत्र पुरुषास्तदात्मानो व्यवस्थिताः ईश्वरा योगधर्माणो ये चान्ये तत्त्वचिन्तकाः
1,Main,4.0,46,sarvajñāḥ śāntarajaso nityaṃ muditamānasāḥ etairāvaraṇairaṇḍaṃ saptabhiḥ prākṛtairvṛtam,सर्वज्ञाः शान्तरजसो नित्यं मुदितमानसाः एतैरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर्वृतम्
1,Main,4.0,47,etāvacchakyate vaktuṃ māyaiṣā gahanā dvijāḥ etat prādhānikaṃ kāryaṃ yanmayā bījamīritam prajāpateḥ parā mūrtiritīyaṃ vaidikī śrutiḥ,एतावच्छक्यते वक्तुं मायैषा गहना द्विजाः एतत् प्राधानिकं कार्यं यन्मया बीजमीरितम् प्रजापतेः परा मूर्तिरितीयं वैदिकी श्रुतिः
1,Main,4.0,48,brahmāṇḍametat sakalaṃ saptalokatalānvitam dvitīyaṃ tasya devasya śarīraṃ parameṣṭhinaḥ,ब्रह्माण्डमेतत् सकलं सप्तलोकतलान्वितम् द्वितीयं तस्य देवस्य शरीरं परमेष्ठिनः
1,Main,4.0,49,hiraṇyagarbho bhagavān brahmā vai kanakāṇḍajaḥ tṛtīyaṃ bhagavadrūpaṃ prāhurvedārthavedinaḥ,हिरण्यगर्भो भगवान् ब्रह्मा वै कनकाण्डजः तृतीयं भगवद्रूपं प्राहुर्वेदार्थवेदिनः
1,Main,4.0,50,rajoguṇamayaṃ cānyad rūpaṃ tasyaiva dhīmataḥ caturmukhaḥ sa bhagavān jagatsṛṣṭau pravartate,रजोगुणमयं चान्यद् रूपं तस्यैव धीमतः चतुर्मुखः स भगवान् जगत्सृष्टौ प्रवर्तते
1,Main,4.0,51,sṛṣṭaṃ ca pāti sakalaṃ viśvātmā viśvatomukhaḥ sattvaṃ guṇamupāśritya viṣṇurviśveśvaraḥ svayam,सृष्टं च पाति सकलं विश्वात्मा विश्वतोमुखः सत्त्वं गुणमुपाश्रित्य विष्णुर्विश्वेश्वरः स्वयम्
1,Main,4.0,52,antakāle svayaṃ devaḥ sarvātmā parameśvaraḥ tamoguṇaṃ samāśritya rudraḥ saṃharate jagat,अन्तकाले स्वयं देवः सर्वात्मा परमेश्वरः तमोगुणं समाश्रित्य रुद्रः संहरते जगत्
1,Main,4.0,53,eko 'pi sanmahādevastridhāsau samavasthitaḥ sargarakṣālayaguṇairnirguṇo 'pi nirañjanaḥ ekadhā sa dvidhā caiva tridhā ca bahudhā punaḥ,एको ऽपि सन्महादेवस्त्रिधासौ समवस्थितः सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः एकधा स द्विधा चैव त्रिधा च बहुधा पुनः
1,Main,4.0,54,yogeśvaraḥ śarīrāṇi karoti vikaroti ca nānākṛtikriyārūpanāmavanti svalīlayā,योगेश्वरः शरीराणि करोति विकरोति च नानाकृतिक्रियारूपनामवन्ति स्वलीलया
1,Main,4.0,55,hitāya caiva bhaktānāṃ sa eva grasate punaḥ tridhā vibhajya cātmānaṃ traikālye saṃpravartate sṛjate grasate caiva vīkṣate ca viśeṣataḥ,हिताय चैव भक्तानां स एव ग्रसते पुनः त्रिधा विभज्य चात्मानं त्रैकाल्ये संप्रवर्तते सृजते ग्रसते चैव वीक्षते च विशेषतः
1,Main,4.0,56,yasmāt sṛṣṭvānugṛhṇāti grasate ca punaḥ prajāḥ guṇātmakatvāt traikālye tasmādekaḥ sa ucyate,यस्मात् सृष्ट्वानुगृह्णाति ग्रसते च पुनः प्रजाः गुणात्मकत्वात् त्रैकाल्ये तस्मादेकः स उच्यते
1,Main,4.0,57,agre hiraṇyagarbhaḥ sa prādurbhūtaḥ sanātanaḥ āditvādādidevo 'sau ajātatvādajaḥ smṛtaḥ,अग्रे हिरण्यगर्भः स प्रादुर्भूतः सनातनः आदित्वादादिदेवो ऽसौ अजातत्वादजः स्मृतः
1,Main,4.0,58,pātiyasmāt prajāḥ sarvāḥ prajāpatiriti smṛtaḥ deveṣu ca mahādevo māhadeva iti smṛtaḥ,पातियस्मात् प्रजाः सर्वाः प्रजापतिरिति स्मृतः देवेषु च महादेवो माहदेव इति स्मृतः
1,Main,4.0,59,bṛhattvācca smṛto brahmā paratvāt parameśvaraḥ vaśitvādapyavaśyatvādīśvaraḥ paribhāṣitaḥ,बृहत्त्वाच्च स्मृतो ब्रह्मा परत्वात् परमेश्वरः वशित्वादप्यवश्यत्वादीश्वरः परिभाषितः
1,Main,4.0,60,ṛṣiḥ sarvatragatvena hariḥ sarvaharo yataḥ anutpādācca pūrvatvāt svayaṃbhūriti sa smṛtaḥ,ऋषिः सर्वत्रगत्वेन हरिः सर्वहरो यतः अनुत्पादाच्च पूर्वत्वात् स्वयंभूरिति स स्मृतः
1,Main,4.0,61,narāṇāmayano yasmāt tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ haraḥ saṃsāraharaṇād vibhutvād viṣṇurucyate,नराणामयनो यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः हरः संसारहरणाद् विभुत्वाद् विष्णुरुच्यते
1,Main,4.0,62,bhagavān sarvavijñānādavanādomiti smṛtaḥ sarvajñaḥ sarvavijñānāt sarvaḥ sarvamayo yataḥ,भगवान् सर्वविज्ञानादवनादोमिति स्मृतः सर्वज्ञः सर्वविज्ञानात् सर्वः सर्वमयो यतः
1,Main,4.0,63,śivaḥ sa nirmalo yasmād vibhuḥ sarvagato yataḥ tāraṇāt sarvaduḥ khānāṃ tārakaḥ parigīyate,शिवः स निर्मलो यस्माद् विभुः सर्वगतो यतः तारणात् सर्वदुः खानां तारकः परिगीयते
1,Main,4.0,64,bahunātra kimuktena sarvaṃ brahmamayaṃ jagat anekabhedabhinnastu krīḍate parameśvaraḥ,बहुनात्र किमुक्तेन सर्वं ब्रह्ममयं जगत् अनेकभेदभिन्नस्तु क्रीडते परमेश्वरः
1,Main,4.0,65,ityeṣa prākṛtaḥ sargaḥ saṃkṣepāt kathito mayā abuddhipūrvako viprā brāhmīṃ sṛṣṭiṃ nibodhata,इत्येष प्राकृतः सर्गः संक्षेपात् कथितो मया अबुद्धिपूर्वको विप्रा ब्राह्मीं सृष्टिं निबोधत
1,Main,5.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvaṃvibhāge caturtho 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca svayaṃbhuvo vivṛttasya kālasaṃkhyā dvijottamāḥ na śakyate samākhyātuṃ bahuvarṣairapi svayam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वंविभागे चतुर्थो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच स्वयंभुवो विवृत्तस्य कालसंख्या द्विजोत्तमाः न शक्यते समाख्यातुं बहुवर्षैरपि स्वयम्
1,Main,5.0,2,kālasaṃkhyā samāsena parārdhadvayakalpitā sa eva syāt paraḥ kālaḥ tadante pratisṛjyate,कालसंख्या समासेन परार्धद्वयकल्पिता स एव स्यात् परः कालः तदन्ते प्रतिसृज्यते
1,Main,5.0,3,nijena tasya mānena āyurvarṣaśataṃ smṛtam tat parākhyaṃ tadardhaṃ ca parārdhamabhidīyate,निजेन तस्य मानेन आयुर्वर्षशतं स्मृतम् तत् पराख्यं तदर्धं च परार्धमभिदीयते
1,Main,5.0,4,kāṣṭhā pañcadaśa khyātā nimeṣā dvijasattamāḥ kāṣṭhāstriṃśat kalā triṃśat kalā mauhūrtikī gatiḥ,काष्ठा पञ्चदश ख्याता निमेषा द्विजसत्तमाः काष्ठास्त्रिंशत् कला त्रिंशत् कला मौहूर्तिकी गतिः
1,Main,5.0,5,tāvatsaṃkhyairahorātraṃ muhūrtairmānuṣaṃ smṛtam ahorātrāṇi tāvanti māsaḥ pakṣadvayātmakaḥ,तावत्संख्यैरहोरात्रं मुहूर्तैर्मानुषं स्मृतम् अहोरात्राणि तावन्ति मासः पक्षद्वयात्मकः
1,Main,5.0,6,taiḥ ṣaḍbhirayanaṃ varṣaṃ dve 'yane dakṣiṇottare ayanaṃ dakṣiṇaṃ rātrirdevānāmuttaraṃ dinam,तैः षड्भिरयनं वर्षं द्वे ऽयने दक्षिणोत्तरे अयनं दक्षिणं रात्रिर्देवानामुत्तरं दिनम्
1,Main,5.0,7,divyairvarṣasahastraistu kṛtatretādisaṃjñitam caturyugaṃ dvādaśabhiḥ tadvibhāgaṃ nibodhata,दिव्यैर्वर्षसहस्त्रैस्तु कृतत्रेतादिसंज्ञितम् चतुर्युगं द्वादशभिः तद्विभागं निबोधत
1,Main,5.0,8,catvāryāhuḥ sahastrāṇi varṣāṇāṃ tatkṛtaṃ yugam tasya tāvacchatī sandhyā sandhyāṃśaśca kṛtasya tu,चत्वार्याहुः सहस्त्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च कृतस्य तु
1,Main,5.0,9,triśatī dviśatī sandhyā tathā caikaśatī kramāt aṃśakaṃ ṣaṭśataṃ tasmāt kṛsandhyāṃśakaṃ vinā,त्रिशती द्विशती सन्ध्या तथा चैकशती क्रमात् अंशकं षट्शतं तस्मात् कृसन्ध्यांशकं विना
1,Main,5.0,10,tridvyekasāhastramato vinā sandhyāṃśakena tu tretādvāparatiṣyāṇāṃ kālajñāne prakīrtitam,त्रिद्व्येकसाहस्त्रमतो विना सन्ध्यांशकेन तु त्रेताद्वापरतिष्याणां कालज्ञाने प्रकीर्तितम्
1,Main,5.0,11,etad dvādaśasāhastraṃ sādhikaṃ parikalpitam tadekasaptatiguṇaṃ manorantaramucyate,एतद् द्वादशसाहस्त्रं साधिकं परिकल्पितम् तदेकसप्ततिगुणं मनोरन्तरमुच्यते
1,Main,5.0,12,brahmaṇo divase viprā manavaḥ syuścaturdaśa svāyaṃbhuvādayaḥ sarve tataḥ sāvarṇikādayaḥ,ब्रह्मणो दिवसे विप्रा मनवः स्युश्चतुर्दश स्वायंभुवादयः सर्वे ततः सावर्णिकादयः
1,Main,5.0,13,tairiyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā saparvatā pūrṇaṃ yugasahastraṃ vai paripālyā nareśvaraiḥ,तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता पूर्णं युगसहस्त्रं वै परिपाल्या नरेश्वरैः
1,Main,5.0,14,manvantareṇa caikena sarvāṇyevāntarāṇi vai vyākhyātāni na saṃdehaḥ kalpaṃ kalpena caiva hi,मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि वै व्याख्यातानि न संदेहः कल्पं कल्पेन चैव हि
1,Main,5.0,15,brāhmamekamahaḥ kalpastāvatī rātririṣyate caturyugasahastraṃ tu kalpamāhurmanīṣiṇaḥ,ब्राह्ममेकमहः कल्पस्तावती रात्रिरिष्यते चतुर्युगसहस्त्रं तु कल्पमाहुर्मनीषिणः
1,Main,5.0,16,trīṇi kalpaśatāni syuḥ tathā ṣaṣṭirdvijottamāḥ brahmaṇaḥ kathitaṃ varṣaṃ parākhyaṃ tacchataṃ viduḥ,त्रीणि कल्पशतानि स्युः तथा षष्टिर्द्विजोत्तमाः ब्रह्मणः कथितं वर्षं पराख्यं तच्छतं विदुः
1,Main,5.0,17,tasyānte sarvatattvānāṃ svahetau prakṛtau layaḥ tenāyaṃ procyate sadbhiḥ prākṛtaḥ pratisaṃcaraḥ,तस्यान्ते सर्वतत्त्वानां स्वहेतौ प्रकृतौ लयः तेनायं प्रोच्यते सद्भिः प्राकृतः प्रतिसंचरः
1,Main,5.0,18,brahmanārāyaṇeśānāṃ trayāṇāṃ prakṛtau layaḥ procyate kālayogena punareva ca saṃbhavaḥ,ब्रह्मनारायणेशानां त्रयाणां प्रकृतौ लयः प्रोच्यते कालयोगेन पुनरेव च संभवः
1,Main,5.0,19,evaṃ brahmā ca bhūtāni vāsudevo 'pi śaṅkaraḥ kālenaiva tu sṛjyante sa eva grasate punaḥ,एवं ब्रह्मा च भूतानि वासुदेवो ऽपि शङ्करः कालेनैव तु सृज्यन्ते स एव ग्रसते पुनः
1,Main,5.0,20,anādireṣa bhagavān kālo 'nanto 'jaro 'maraḥ sarvagatvāt svatantratvāt sarvātmāsau maheśvaraḥ,अनादिरेष भगवान् कालो ऽनन्तो ऽजरो ऽमरः सर्वगत्वात् स्वतन्त्रत्वात् सर्वात्मासौ महेश्वरः
1,Main,5.0,21,brahmāṇo bahavo rudrā hyanye nārāyaṇādayaḥ eko hi bhagavānīśaḥ kālaḥ kaviriti śruti,ब्रह्माणो बहवो रुद्रा ह्यन्ये नारायणादयः एको हि भगवानीशः कालः कविरिति श्रुति
1,Main,5.0,22,ekamatra vyatītaṃ tu parārdhaṃ brahmaṇo dvijāḥ sāṃprataṃ vartate tadvat tasya kalpo 'yamaṣṭamaḥ,एकमत्र व्यतीतं तु परार्धं ब्रह्मणो द्विजाः सांप्रतं वर्तते तद्वत् तस्य कल्पो ऽयमष्टमः
1,Main,5.0,23,yo 'tītaḥ saptamaḥ kalpaḥ pādma ityucyate budhaiḥ vārāho vartate kalpaḥ tasya vakṣyāmi vistaram,यो ऽतीतः सप्तमः कल्पः पाद्म इत्युच्यते बुधैः वाराहो वर्तते कल्पः तस्य वक्ष्यामि विस्तरम्
1,Main,6.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge pañcamo 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca āsīdekārṇavaṃ ghoramavibhāgaṃ tamomayam śāntavātādikaṃ sarvaṃ na prajñāyata kiñcana,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच आसीदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् शान्तवातादिकं सर्वं न प्रज्ञायत किञ्चन
1,Main,6.0,2,ekārṇave tadā tasmin naṣṭe sthāvarajaṅgame tadā samabhavad brahmā sahastrākṣaḥ sahastrapāt,एकार्णवे तदा तस्मिन् नष्टे स्थावरजङ्गमे तदा समभवद् ब्रह्मा सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात्
1,Main,6.0,3,sahastraśīrṣā puruṣo rukmavarṇastvatīndriyaḥ brahmā nārāyaṇākhyastu suṣvāpa salile tadā,सहस्त्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णस्त्वतीन्द्रियः ब्रह्मा नारायणाख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा
1,Main,6.0,4,imaṃ codāharantyatra ślokaṃ nārāyaṇaṃ prati brahmasvarūpiṇaṃ devaṃ jagataḥ prabhavāpyayam,इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं नारायणं प्रति ब्रह्मस्वरूपिणं देवं जगतः प्रभवाप्ययम्
1,Main,6.0,5,āpo nārā iti proktā nāmnā pūrvamiti śrutiḥ ayanaṃ tasya tā yasmāt tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ,आपो नारा इति प्रोक्ता नाम्ना पूर्वमिति श्रुतिः अयनं तस्य ता यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः
1,Main,6.0,6,tulyaṃ yugasahastrasya naiśaṃ kālamupāsya saḥ śarvaryante prakurute brahmatvaṃ sargakāraṇāt,तुल्यं युगसहस्त्रस्य नैशं कालमुपास्य सः शर्वर्यन्ते प्रकुरुते ब्रह्मत्वं सर्गकारणात्
1,Main,6.0,7,tatastu salile tasmin vijñāyāntargatāṃ mahīm anumānāt taduddhāraṃ kartukāmaḥ prajāpatiḥ,ततस्तु सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गतां महीम् अनुमानात् तदुद्धारं कर्तुकामः प्रजापतिः
1,Main,6.0,8,jalakrīḍāsu ruciraṃ vārāhaṃ rupamāsthitaḥ adhṛṣyaṃ manasāpyanyairvāṅmayaṃ brahmasaṃjñitam,जलक्रीडासु रुचिरं वाराहं रुपमास्थितः अधृष्यं मनसाप्यन्यैर्वाङ्मयं ब्रह्मसंज्ञितम्
1,Main,6.0,9,pṛthivyuddharaṇārthāya praviśya ca rasātalam daṃṣṭrayābhyujjahāraināmātmādhāro dharādharaḥ,पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविश्य च रसातलम् दंष्ट्रयाभ्युज्जहारैनामात्माधारो धराधरः
1,Main,6.0,10,dṛṣṭvā daṃṣṭrāgravinyastāṃ pṛthivīṃ prathitapauruṣam astuvañjanalokasthāḥ siddhā brahmarṣayo harim,दृष्ट्वा दंष्ट्राग्रविन्यस्तां पृथिवीं प्रथितपौरुषम् अस्तुवञ्जनलोकस्थाः सिद्धा ब्रह्मर्षयो हरिम्
1,Main,6.0,11,ṛṣaya ūcuḥ namaste devadevāya brahmaṇe parameṣṭhine puruṣāya purāṇāya śāśvatāya jayāya ca,ऋषय ऊचुः नमस्ते देवदेवाय ब्रह्मणे परमेष्ठिने पुरुषाय पुराणाय शाश्वताय जयाय च
1,Main,6.0,12,namaḥ svayaṃbhuve tubhyaṃ straṣṭre sarvārthavedine namo hiraṇyagarbhāya vedhase paramātmane,नमः स्वयंभुवे तुभ्यं स्त्रष्ट्रे सर्वार्थवेदिने नमो हिरण्यगर्भाय वेधसे परमात्मने
1,Main,6.0,13,namaste vāsudevāya viṣṇave viśvayonaye nārāyaṇāya devāya devānāṃ hitakāriṇe,नमस्ते वासुदेवाय विष्णवे विश्वयोनये नारायणाय देवाय देवानां हितकारिणे
1,Main,6.0,14,namo 'stu te caturvaktre śārṅgacakrāsidhāriṇe sarvabhūtātmabhūtāya kūṭasthāya namo namaḥ,नमो ऽस्तु ते चतुर्वक्त्रे शार्ङ्गचक्रासिधारिणे सर्वभूतात्मभूताय कूटस्थाय नमो नमः
1,Main,6.0,15,namo vedarahasyāya namaste vedayonaye namo buddhāya śuddhāya namaste jñānarūpiṇe,नमो वेदरहस्याय नमस्ते वेदयोनये नमो बुद्धाय शुद्धाय नमस्ते ज्ञानरूपिणे
1,Main,6.0,16,namo 'stvānandarūpāya sākṣiṇe jagatāṃ namaḥ anantāyāprameyāya kāryāya karaṇāya ca,नमो ऽस्त्वानन्दरूपाय साक्षिणे जगतां नमः अनन्तायाप्रमेयाय कार्याय करणाय च
1,Main,6.0,17,namaste pañcabūtāya pañcabhūtātmane namaḥ namo mūlaprakṛtaye māyārūpāya te namaḥ,नमस्ते पञ्चबूताय पञ्चभूतात्मने नमः नमो मूलप्रकृतये मायारूपाय ते नमः
1,Main,6.0,18,namo 'stu te varāhāya namaste matsyarūpiṇe namo yogādhigamyāya namaḥ sakarṣaṇāya te,नमो ऽस्तु ते वराहाय नमस्ते मत्स्यरूपिणे नमो योगाधिगम्याय नमः सकर्षणाय ते
1,Main,6.0,19,namastrimūrtaye tubhyaṃ tridhāmne divyatejase namaḥ siddhāya pūjyāya guṇatrayavibhāvine,नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं त्रिधाम्ने दिव्यतेजसे नमः सिद्धाय पूज्याय गुणत्रयविभाविने
1,Main,6.0,20,tamo 'stvādityavarṇāya namaste padmayonaye namo 'mūrtāya mūrtāya mādhavāya namo namaḥ,तमो ऽस्त्वादित्यवर्णाय नमस्ते पद्मयोनये नमो ऽमूर्ताय मूर्ताय माधवाय नमो नमः
1,Main,6.0,21,tvayaiva sṛṣṭamakhilaṃ tvayyeva layameṣyati pālayaitajjagat sarvaṃ trātā tvaṃ śaraṇaṃ gati,त्वयैव सृष्टमखिलं त्वय्येव लयमेष्यति पालयैतज्जगत् सर्वं त्राता त्वं शरणं गति
1,Main,6.0,22,itthaṃ sa bhagavān viṣṇuḥ sanakādyairabhiṣṭutaḥ prasādamakarot teṣāṃ varāhavapurīśvaraḥ,इत्थं स भगवान् विष्णुः सनकाद्यैरभिष्टुतः प्रसादमकरोत् तेषां वराहवपुरीश्वरः
1,Main,6.0,23,tataḥ saṃsthānamānīya pṛthivīṃ pṛthivīpatiḥ mumoca rūpaṃ manasā dhārayitvā prijāpatiḥ,ततः संस्थानमानीय पृथिवीं पृथिवीपतिः मुमोच रूपं मनसा धारयित्वा प्रिजापतिः
1,Main,6.0,24,tasyopari jalaughasya mahatī nauriva sthitā vitatatvācca dehasya na mahī yāti saṃplavam,तस्योपरि जलौघस्य महती नौरिव स्थिता विततत्वाच्च देहस्य न मही याति संप्लवम्
1,Main,6.0,25,pṛthivīṃ tu samīkṛtya pṛthivyāṃ so 'cinod girīn prāksargadagdhānakhilāṃstataḥ sarge 'dadhanmanaḥ,पृथिवीं तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद् गिरीन् प्राक्सर्गदग्धानखिलांस्ततः सर्गे ऽदधन्मनः
1,Main,7.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭasāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca sṛṣṭiṃ cintayatastasya kalpādiṣu yathā purā abuddhipūrvakaḥ sargaḥ prādurbhūtastamomayaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षटसाहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षष्ठो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच सृष्टिं चिन्तयतस्तस्य कल्पादिषु यथा पुरा अबुद्धिपूर्वकः सर्गः प्रादुर्भूतस्तमोमयः
1,Main,7.0,2,tamo moho mahāmohastāmistraścāndhasaṃjñitaḥ avidyā pañcaparvaiṣā prādurbhūtā mahātmanaḥ,तमो मोहो महामोहस्तामिस्त्रश्चान्धसंज्ञितः अविद्या पञ्चपर्वैषा प्रादुर्भूता महात्मनः
1,Main,7.0,3,pañcadhāvasthitaḥ sargo dhyāyataḥ so 'bhimāninaḥ saṃvṛtastamasā caiva bījakambhuvanāvṛtaḥ,पञ्चधावस्थितः सर्गो ध्यायतः सो ऽभिमानिनः संवृतस्तमसा चैव बीजकम्भुवनावृतः
1,Main,7.0,4,varhirantaścāprakāśaḥ stabdho niḥ saṃjña eva ca mukyā nagā iti proktā mukhyasargastu sa smṛtaḥ,वर्हिरन्तश्चाप्रकाशः स्तब्धो निः संज्ञ एव च मुक्या नगा इति प्रोक्ता मुख्यसर्गस्तु स स्मृतः
1,Main,7.0,5,taṃ dṛṣṭvāsādhakaṃ sargamamanyadaparaṃ prabhuḥ tasyābhidhyāyataḥ sargastiryakstroto 'bhyavartata,तं दृष्ट्वासाधकं सर्गममन्यदपरं प्रभुः तस्याभिध्यायतः सर्गस्तिर्यक्स्त्रोतो ऽभ्यवर्तत
1,Main,7.0,6,yasmāt tiryak pravṛttaḥ sa tiryakstrotastataḥ smṛtaḥ paśvādayaste vikhyātā utpathagrāhiṇo dvijāḥ,यस्मात् तिर्यक् प्रवृत्तः स तिर्यक्स्त्रोतस्ततः स्मृतः पश्वादयस्ते विख्याता उत्पथग्राहिणो द्विजाः
1,Main,7.0,7,tamapyasādhakaṃ jñātvā sargamanyaṃ sasarja ha ūrdhvastrota iti prokto devasargastu sāttvikaḥ,तमप्यसाधकं ज्ञात्वा सर्गमन्यं ससर्ज ह ऊर्ध्वस्त्रोत इति प्रोक्तो देवसर्गस्तु सात्त्विकः
1,Main,7.0,8,te sukhapratibahulā bahirantaśca nāvṛtāḥ prakāśā bahirantaśca svabhāvād devasaṃjñitāḥ,ते सुखप्रतिबहुला बहिरन्तश्च नावृताः प्रकाशा बहिरन्तश्च स्वभावाद् देवसंज्ञिताः
1,Main,7.0,9,tato 'bidhāyāyatastasya satyābhidhyāyinastadā prādurāsīt tadāvyaktādarvākstrotastu sādhakaḥ,ततो ऽबिधायायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्तदा प्रादुरासीत् तदाव्यक्तादर्वाक्स्त्रोतस्तु साधकः
1,Main,7.0,10,te ca prakāśabahulāstamodriktā rajodhikāḥ duḥ khotkaṭāḥ sattvayutā manuṣyāḥ parikīrtitā,ते च प्रकाशबहुलास्तमोद्रिक्ता रजोधिकाः दुः खोत्कटाः सत्त्वयुता मनुष्याः परिकीर्तिता
1,Main,7.0,11,taṃ dṛṣṭvā cāparaṃ sargamamanyad bhagavānajaḥ tasyābhidhyāyataḥ sargaṃ sargo bhūtādiko 'bhavat,तं दृष्ट्वा चापरं सर्गममन्यद् भगवानजः तस्याभिध्यायतः सर्गं सर्गो भूतादिको ऽभवत्
1,Main,7.0,12,te 'parigrāhiṇaḥ sarve saṃvibhāgaratāḥ punaḥ khādanāścāpyaśīlāśca bhūtādyāḥ parikīrtitāḥ ityete pañca kathitāḥ sargā vai dvijapuṅgavāḥ,ते ऽपरिग्राहिणः सर्वे संविभागरताः पुनः खादनाश्चाप्यशीलाश्च भूताद्याः परिकीर्तिताः इत्येते पञ्च कथिताः सर्गा वै द्विजपुङ्गवाः
1,Main,7.0,13,prathamo mahataḥ sargo vijñeyo brahmaṇastu saḥ tanmātrāṇāṃ dvitīyastu bhūtasargo hi sa smṛtaḥ,प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गो हि स स्मृतः
1,Main,7.0,14,vaikārikastṛtīyastu sarga aindriyakaḥ smṛtaḥ ityeṣa prākṛtaḥ sargaḥ saṃbhūto 'buddhipūrvakaḥ,वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः इत्येष प्राकृतः सर्गः संभूतो ऽबुद्धिपूर्वकः
1,Main,7.0,15,mukhyasargaścaturthastu mukhyā vai sthāvarāḥ smṛtāḥ tiryakstrotastu yaḥ proktastiryagyonyaḥ sa pañcamaḥ,मुख्यसर्गश्चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः तिर्यक्स्त्रोतस्तु यः प्रोक्तस्तिर्यग्योन्यः स पञ्चमः
1,Main,7.0,16,tathordhvastrotasāṃ ṣaṣṭho devasargastu sa smṛtaḥ tator'vākstrotasāṃ sargaḥ saptamaḥ sa tu mānuṣaḥ,तथोर्ध्वस्त्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः ततोर्ऽवाक्स्त्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः
1,Main,7.0,17,aṣṭamo bhautikaḥ sargo bhūtādīnāṃ prakīrtitaḥ navamaścaiva kaumāraḥ prākṛtā vaikṛtāstvime,अष्टमो भौतिकः सर्गो भूतादीनां प्रकीर्तितः नवमश्चैव कौमारः प्राकृता वैकृतास्त्विमे
1,Main,7.0,18,prākṛtāstu trayaḥ pūrve sargāste 'buddhipūrvakāḥ buddhipūrvaṃ pravartante mukhyādyā munipuṅgavāḥ,प्राकृतास्तु त्रयः पूर्वे सर्गास्ते ऽबुद्धिपूर्वकाः बुद्धिपूर्वं प्रवर्तन्ते मुख्याद्या मुनिपुङ्गवाः
1,Main,7.0,19,agre sasarja vai brahmā mānasānātmanaḥ samān sanakaṃ sanātanaṃ caiva tathaiva ca sanandanam ṛbhuṃ sanātkumāraṃ ca pūrvameva prajāpatiḥ,अग्रे ससर्ज वै ब्रह्मा मानसानात्मनः समान् सनकं सनातनं चैव तथैव च सनन्दनम् ऋभुं सनात्कुमारं च पूर्वमेव प्रजापतिः
1,Main,7.0,20,pañcaite yogino viprāḥ paraṃ vairāgyamāsthitāḥ īśvarāsaktamanaso na sṛṣṭau dadhire matim,पञ्चैते योगिनो विप्राः परं वैराग्यमास्थिताः ईश्वरासक्तमनसो न सृष्टौ दधिरे मतिम्
1,Main,7.0,21,teṣvevaṃ nirapekṣeṣu lokasṛṣṭau prajāpatiḥ mumoha māyayā sadyo māyinaḥ parameṣṭhinaḥ,तेष्वेवं निरपेक्षेषु लोकसृष्टौ प्रजापतिः मुमोह मायया सद्यो मायिनः परमेष्ठिनः
1,Main,7.0,22,taṃ bodhayāmāsa sutaṃ jaganmāyo mahāmuniḥ nārāyaṇo mahāyogī yogicittānurañjanaḥ,तं बोधयामास सुतं जगन्मायो महामुनिः नारायणो महायोगी योगिचित्तानुरञ्जनः
1,Main,7.0,23,bodhitastena viśvātmā tatāpa paramaṃ tapaḥ sa tapyamāno bhagavān na kiñcit pratipadyata,बोधितस्तेन विश्वात्मा तताप परमं तपः स तप्यमानो भगवान् न किञ्चित् प्रतिपद्यत
1,Main,7.0,24,tato dīrgheṇa kālena dukhāt krodho vyajāyata krodhāviṣṭasya netrābhyāṃ prāpatannaśru bindavaḥ,ततो दीर्घेण कालेन दुखात् क्रोधो व्यजायत क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रु बिन्दवः
1,Main,7.0,25,bhrukuṭīkuṭilāt tasya lalāṭāt parameśvaraḥ samutpanno mahādevaḥ śaraṇyo nīlalohitaḥ,भ्रुकुटीकुटिलात् तस्य ललाटात् परमेश्वरः समुत्पन्नो महादेवः शरण्यो नीललोहितः
1,Main,7.0,26,sa eva bhagavānīśastejorāśiḥ sanātanaḥ yaṃ prapaśyanti vidvāṃsaḥ svātmasthaṃ parameśvaram,स एव भगवानीशस्तेजोराशिः सनातनः यं प्रपश्यन्ति विद्वांसः स्वात्मस्थं परमेश्वरम्
1,Main,7.0,27,oṅkāraṃ samanusmṛtya praṇamya ca kṛtāñjaliḥ tāma bhagavān brahmā sṛjemā vividhāḥ prajāḥ,ओङ्कारं समनुस्मृत्य प्रणम्य च कृताञ्जलिः ताम भगवान् ब्रह्मा सृजेमा विविधाः प्रजाः
1,Main,7.0,28,niśamya bhagavān vākyaṃ śaṅkaro dharmavāhanaḥ svātmanā sadśān rudrān sasarja manasā śivaḥ kapardino nirātaṅkāṃstrinetrān nīlalohitān,निशम्य भगवान् वाक्यं शङ्करो धर्मवाहनः स्वात्मना सद्शान् रुद्रान् ससर्ज मनसा शिवः कपर्दिनो निरातङ्कांस्त्रिनेत्रान् नीललोहितान्
1,Main,7.0,29,taṃ prāha bhagavān brahmā janmamṛtyuyutāḥ prajāḥ sṛjeti so 'bravīdīśo nāhaṃ mṛtyujarānvitāḥ prajāḥ strakṣye jagannātha sṛja tvamaśubhāḥ prajāḥ,तं प्राह भगवान् ब्रह्मा जन्ममृत्युयुताः प्रजाः सृजेति सो ऽब्रवीदीशो नाहं मृत्युजरान्विताः प्रजाः स्त्रक्ष्ये जगन्नाथ सृज त्वमशुभाः प्रजाः
1,Main,7.0,30,nivārya ca tadā rudraṃ sasarja kamalodbhavaḥ sthānābhimāninaḥ sarvān gadatastān nibodhata,निवार्य च तदा रुद्रं ससर्ज कमलोद्भवः स्थानाभिमानिनः सर्वान् गदतस्तान् निबोधत
1,Main,7.0,31,apo 'gnirantarikṣaṃ ca dyaurvāyuḥ pṛthivī tathā nadyaḥ samudrāḥ śailāśca vṛkṣā vīrudha eva ca,अपो ऽग्निरन्तरिक्षं च द्यौर्वायुः पृथिवी तथा नद्यः समुद्राः शैलाश्च वृक्षा वीरुध एव च
1,Main,7.0,32,lavāḥ kāṣṭhāḥ kalāścaiva muhūrtā divasāḥ kṣapāḥ ardhamāsāśca māsāśca ayanābdayugādayaḥ,लवाः काष्ठाः कलाश्चैव मुहूर्ता दिवसाः क्षपाः अर्धमासाश्च मासाश्च अयनाब्दयुगादयः
1,Main,7.0,33,sthānābimāninaḥ sṛṣṭvā sādhakānasṛjat punaḥ marīcibhṛgvaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum dakṣamatriṃ vasiṣṭhaṃ ca dharmaṃ saṃkalpameva ca,स्थानाबिमानिनः सृष्ट्वा साधकानसृजत् पुनः मरीचिभृग्वङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् दक्षमत्रिं वसिष्ठं च धर्मं संकल्पमेव च
1,Main,7.0,34,prāṇād brahmāsṛjad dakṣaṃ cakṣuṣaśca marīcinam śiraso 'ṅgirasaṃ devo hṛdayād bhṛgumeva ca,प्राणाद् ब्रह्मासृजद् दक्षं चक्षुषश्च मरीचिनम् शिरसो ऽङ्गिरसं देवो हृदयाद् भृगुमेव च
1,Main,7.0,35,śrotrābhyāmatrināmānaṃ dharmaṃ ca vyavasāyataḥ saṃkalpaṃ caiva saṃkalpāt sarvalokapitāmahaḥ,श्रोत्राभ्यामत्रिनामानं धर्मं च व्यवसायतः संकल्पं चैव संकल्पात् सर्वलोकपितामहः
1,Main,7.0,36,pulastyaṃ ca tathodānād vyanācca pulahaṃ munim apānāt kratumavyagraṃ samānācca vasiṣṭhakam,पुलस्त्यं च तथोदानाद् व्यनाच्च पुलहं मुनिम् अपानात् क्रतुमव्यग्रं समानाच्च वसिष्ठकम्
1,Main,7.0,37,ityete brahmaṇā sṛṣṭāḥ sādhakā gṛhamedhinaḥ āsthāya mānavaṃ rūpaṃ dharmastaiḥ saṃpravartitaḥ,इत्येते ब्रह्मणा सृष्टाः साधका गृहमेधिनः आस्थाय मानवं रूपं धर्मस्तैः संप्रवर्तितः
1,Main,7.0,38,tato devāsurapitṛn manuṣyāṃśca catuṣṭayam sisṛkṣurambhāṃsyetāni svamātmānamayūyujat,ततो देवासुरपितृन् मनुष्यांश्च चतुष्टयम् सिसृक्षुरम्भांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत्
1,Main,7.0,39,yuktātmanastamomātrā udriktābhūt prajāpateḥ tato 'sya jaghanāt pūrvamasurā jajñire sutāḥ,युक्तात्मनस्तमोमात्रा उद्रिक्ताभूत् प्रजापतेः ततो ऽस्य जघनात् पूर्वमसुरा जज्ञिरे सुताः
1,Main,7.0,40,utsasarjāsurān sṛṣṭvā tāṃ tanuṃ puruṣottamaḥ sā cotsṛṣṭā tanustena sadyo rātrirajāyata sā tamobahulā yasmāt prajāstasyāṃsvapantyataḥ,उत्ससर्जासुरान् सृष्ट्वा तां तनुं पुरुषोत्तमः सा चोत्सृष्टा तनुस्तेन सद्यो रात्रिरजायत सा तमोबहुला यस्मात् प्रजास्तस्यांस्वपन्त्यतः
1,Main,7.0,41,sattvamātratmikāṃ devastanumanyāmagṛhṇata tato 'sya mukhato devā dīvyataḥ saṃprajajñire,सत्त्वमात्रत्मिकां देवस्तनुमन्यामगृह्णत ततो ऽस्य मुखतो देवा दीव्यतः संप्रजज्ञिरे
1,Main,7.0,42,tyaktā sāpi tanustena sattvaprāyamabhūd dinam tasmādaho dharmayuktā devatāḥ samupāsate,त्यक्ता सापि तनुस्तेन सत्त्वप्रायमभूद् दिनम् तस्मादहो धर्मयुक्ता देवताः समुपासते
1,Main,7.0,43,sattvamātrātmikāmeva tato 'nyāṃ jagṛhe tanum pitṛvanmanyamānasya pitaraḥ saṃprajajñire,सत्त्वमात्रात्मिकामेव ततो ऽन्यां जगृहे तनुम् पितृवन्मन्यमानस्य पितरः संप्रजज्ञिरे
1,Main,7.0,44,utsasarja pitṛn sṛṣṭvā tatastāmapi viśvasṛk sāpaviddhā tanustena sadyaḥ sandhyā vyajāyata,उत्ससर्ज पितृन् सृष्ट्वा ततस्तामपि विश्वसृक् सापविद्धा तनुस्तेन सद्यः सन्ध्या व्यजायत
1,Main,7.0,45,tasmādahardevatānāṃ rātriḥ syād devavidviṣām tayormadhye pitṝṇāṃ tu mūrtiḥ sandhyā garīyasī,तस्मादहर्देवतानां रात्रिः स्याद् देवविद्विषाम् तयोर्मध्ये पितॄणां तु मूर्तिः सन्ध्या गरीयसी
1,Main,7.0,46,tasmād devāsurāḥ sarve manavo mānavāstathā upāsate tadā yuktā rātryahnormadhyamāṃ tanum,तस्माद् देवासुराः सर्वे मनवो मानवास्तथा उपासते तदा युक्ता रात्र्यह्नोर्मध्यमां तनुम्
1,Main,7.0,47,rajomātrātmikāṃ brahmā tanumanyāmagṛhṇata tato 'sya jajñire putrā manuṣyā rajasāvṛtāḥ,रजोमात्रात्मिकां ब्रह्मा तनुमन्यामगृह्णत ततो ऽस्य जज्ञिरे पुत्रा मनुष्या रजसावृताः
1,Main,7.0,48,tāmapyāśu sa tatyāja tanuṃ sadyaḥ prajāpatiḥ jyotstrā sā cābhavadviprāḥ prāksandhyā yābidhīyate,तामप्याशु स तत्याज तनुं सद्यः प्रजापतिः ज्योत्स्त्रा सा चाभवद्विप्राः प्राक्सन्ध्या याबिधीयते
1,Main,7.0,49,tataḥ sa bhagavān brahmā saṃprāpya dvijapuṅgavāḥ mūrti tamorajaḥ prāyāṃ punarevābhyayūyujat,ततः स भगवान् ब्रह्मा संप्राप्य द्विजपुङ्गवाः मूर्ति तमोरजः प्रायां पुनरेवाभ्ययूयुजत्
1,Main,7.0,50,andhakāre kṣudhāviṣṭā rākṣasāstasya jajñire putrāstamorajaḥ prāyā balinaste niśācarāḥ,अन्धकारे क्षुधाविष्टा राक्षसास्तस्य जज्ञिरे पुत्रास्तमोरजः प्राया बलिनस्ते निशाचराः
1,Main,7.0,51,sarpā yakṣāstathā būtā gandharvāḥ saṃprajajñire rajastamobhyāmāviṣṭāṃstato 'nyānasṛjat prabhuḥ,सर्पा यक्षास्तथा बूता गन्धर्वाः संप्रजज्ञिरे रजस्तमोभ्यामाविष्टांस्ततो ऽन्यानसृजत् प्रभुः
1,Main,7.0,52,vayāṃsi vayasaḥ sṛṣṭvā avayo vakṣaso 'sṛjat mukhato 'jān sasarjānyān udarādgāścanirmame,वयांसि वयसः सृष्ट्वा अवयो वक्षसो ऽसृजत् मुखतो ऽजान् ससर्जान्यान् उदराद्गाश्चनिर्ममे
1,Main,7.0,53,padbhyāñcāśvān samātaṅgān rāsabhān gavayān mṛgān uṣṭrānaśvatarāṃścaiva nyaṅkūnanyāṃśva jātayaḥ aupadhyaḥ phalamūlinyo romabhyastasya jajñire,पद्भ्याञ्चाश्वान् समातङ्गान् रासभान् गवयान् मृगान् उष्ट्रानश्वतरांश्चैव न्यङ्कूनन्यांश्व जातयः औपध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे
1,Main,7.0,54,gāyatraṃ ca ṛcaṃ caiva trivṛtsāma rathantaram agniṣṭomaṃ ca yajñānāṃ nirmame prathamānmukhāt,गायत्रं च ऋचं चैव त्रिवृत्साम रथन्तरम् अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात्
1,Main,7.0,55,yajūṃṣi traiṣṭubhaṃ chandaḥ stomaṃ pañcadaśaṃ tathā bṛhatsāma tathokthaṃ ca dakṣiṇādasṛjanmukhāt,यजूंषि त्रैष्टुभं छन्दः स्तोमं पञ्चदशं तथा बृहत्साम तथोक्थं च दक्षिणादसृजन्मुखात्
1,Main,7.0,56,sāmāni jāgataṃ chandastomaṃ saptadaśaṃ tathā vairūpamatirātraṃ ca paścimādasṛjanmukhāt,सामानि जागतं छन्दस्तोमं सप्तदशं तथा वैरूपमतिरात्रं च पश्चिमादसृजन्मुखात्
1,Main,7.0,57,ekaviśamatharvāṇamāptoryāmāṇameva ca anuṣṭubhaṃ savairājamuttarādasṛjanmukhāt,एकविशमथर्वाणमाप्तोर्यामाणमेव च अनुष्टुभं सवैराजमुत्तरादसृजन्मुखात्
1,Main,7.0,58,uccāvacāni bhūtāni gātrebhyastasya jajñire brahmaṇo hi prajāsargaṃ sṛjatastu prajāpateḥ,उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे ब्रह्मणो हि प्रजासर्गं सृजतस्तु प्रजापतेः
1,Main,7.0,59,sṛṣṭvā catuṣṭayaṃ sargaṃ devarṣipitṛmānuṣam tato 'sṛjacca bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca,सृष्ट्वा चतुष्टयं सर्गं देवर्षिपितृमानुषम् ततो ऽसृजच्च भूतानि स्थावराणि चराणि च
1,Main,7.0,60,yakṣān piśācān gandharvāṃstathaivāpsarasaḥ śubhāḥ narakinnararakṣāṃsi vayaḥ puśumṛgoragān avyayaṃ ca vyayaṃ caiva dvayaṃ sthāvarajaṅgamam,यक्षान् पिशाचान् गन्धर्वांस्तथैवाप्सरसः शुभाः नरकिन्नररक्षांसि वयः पुशुमृगोरगान् अव्ययं च व्ययं चैव द्वयं स्थावरजङ्गमम्
1,Main,7.0,61,teṣāṃ ye yāni karmāṇi prāksṛṣṭau pratipedire tānyeva te prapadyante sṛjyamānāḥ punaḥ punaḥ,तेषां ये यानि कर्माणि प्राक्सृष्टौ प्रतिपेदिरे तान्येव ते प्रपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः
1,Main,7.0,62,hiṃstrāhiṃstre mṛdukrūre dharmādharmāvṛtānṛte tadbhāvitāḥ prapadyante tasmāt tat tasya rocate,हिंस्त्राहिंस्त्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात् तत् तस्य रोचते
1,Main,7.0,63,mahābhūteṣu nānātvamindriyārtheṣu mūrtiṣu viniyogaṃ ca bhūtānāṃ dhātaiva vidadhāt svayam,महाभूतेषु नानात्वमिन्द्रियार्थेषु मूर्तिषु विनियोगं च भूतानां धातैव विदधात् स्वयम्
1,Main,7.0,64,nāmarūpaṃ ca bhūtānāṃ kṛtyānāṃ ca prapañcanam vedaśabdebhya evādau nirmame sa maheśvaraḥ,नामरूपं च भूतानां कृत्यानां च प्रपञ्चनम् वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे स महेश्वरः
1,Main,7.0,65,ārṣāṇi caiva nāmāni yāśca vedeṣu dṛṣṭayaḥ śarvaryante prasūtānāṃ tānyevaibhyo dadātyajaḥ,आर्षाणि चैव नामानि याश्च वेदेषु दृष्टयः शर्वर्यन्ते प्रसूतानां तान्येवैभ्यो ददात्यजः
1,Main,7.0,66,yathartāvṛtuliṅgāni nānārūpāṇi paryaye dṛśyante tāni tānyeva tathā bhāvā yugādiṣu,यथर्तावृतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्यये दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा भावा युगादिषु
1,Main,8.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge saptamo 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca evaṃ bhūtāni sṛṣṭāni sthāvarāṇi carāṇi ca yadā cāsya prajāḥ sṛṣṭā na vyavardhanta dhīmataḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं भूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च यदा चास्य प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त धीमतः
1,Main,8.0,2,tamomātrāvṛto brahmā tadāśocata duḥ khitaḥ tataḥ sa vidadhe buddhimarthaniścayagāminīm,तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदाशोचत दुः खितः ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम्
1,Main,8.0,3,athātmani samadrākṣīt tamomātrāṃ niyāmikām rajaḥ sattvaṃ ca saṃvṛtya vartamānāṃ svadharmataḥ,अथात्मनि समद्राक्षीत् तमोमात्रां नियामिकाम् रजः सत्त्वं च संवृत्य वर्तमानां स्वधर्मतः
1,Main,8.0,4,tamastad vyanudat paścāt rajaḥ sattvena saṃyutaḥ tat tamaḥ pratinunnaṃ vai mithunaṃ samajāyata,तमस्तद् व्यनुदत् पश्चात् रजः सत्त्वेन संयुतः तत् तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत
1,Main,8.0,5,adharmācaraṇo viprā hiṃsā cāśubhalakṣaṇā svāṃ tanuṃ sa tato brahmā tāmapohata bhāsvarām,अधर्माचरणो विप्रा हिंसा चाशुभलक्षणा स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्
1,Main,8.0,6,dvidhākarot punardehamardhena puruṣo 'bhavat ardhena nārī puruṣo virājamasṛjat prabhuḥ,द्विधाकरोत् पुनर्देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् अर्धेन नारी पुरुषो विराजमसृजत् प्रभुः
1,Main,8.0,7,nārīṃ ca śatarūpākhyāṃ yoginīṃ sasṛje śubhām sā divaṃ pṛthivīṃ caiva mahamnā vyāpya saṃsthitā,नारीं च शतरूपाख्यां योगिनीं ससृजे शुभाम् सा दिवं पृथिवीं चैव महम्ना व्याप्य संस्थिता
1,Main,8.0,8,yogaiśvaryabalopetā jñānavijñānasaṃyutā yo 'bhavat puruṣāt putro virāḍavyaktajanmanaḥ,योगैश्वर्यबलोपेता ज्ञानविज्ञानसंयुता यो ऽभवत् पुरुषात् पुत्रो विराडव्यक्तजन्मनः
1,Main,8.0,9,svāyaṃbhuvo manurdevaḥ so 'bhavat puruṣo muniḥ sā devī śatarūpākhyā tapaḥ kṛtvā suduścaram,स्वायंभुवो मनुर्देवः सो ऽभवत् पुरुषो मुनिः सा देवी शतरूपाख्या तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
1,Main,8.0,10,bhartāraṃ brahmaṇaḥ putraṃ manumevānupadyata tasmācca śatarūpā sā putradvayamasūyata,भर्तारं ब्रह्मणः पुत्रं मनुमेवानुपद्यत तस्माच्च शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत
1,Main,8.0,11,priyavratottānapādau kanyādvayamanuttamam tayoḥ prasūtiṃ dakṣāya manuḥ kanyāṃ dadau punaḥ,प्रियव्रतोत्तानपादौ कन्याद्वयमनुत्तमम् तयोः प्रसूतिं दक्षाय मनुः कन्यां ददौ पुनः
1,Main,8.0,12,prajāpatirathākūtiṃ mānaso jagṛhe ruciḥ ākūtyāṃ mithunaṃ jajñe mānasasya ruceḥ śubham yajñaśca dakṣiṇā caiva yābhyāṃ saṃvardhitaṃ jagat,प्रजापतिरथाकूतिं मानसो जगृहे रुचिः आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम् यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्धितं जगत्
1,Main,8.0,13,yajñasya dakṣiṇāyāṃ tu putrā dvādaśa jajñire yāmā iti samākyatā devāḥ svāyaṃbhuve 'ntare,यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे यामा इति समाक्यता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे
1,Main,8.0,14,prasūtyāṃ ca tathā dakṣaścatastro viṃśatiṃ tathā sasarja kanyā nāmāni tāsāṃ samyam nibodhata,प्रसूत्यां च तथा दक्षश्चतस्त्रो विंशतिं तथा ससर्ज कन्या नामानि तासां सम्यम् निबोधत
1,Main,8.0,15,śraddhā lakṣmīrdhṛtistuṣṭiḥ puṣṭirmedhā kriyā tathā buddhirlajjāvapuḥ śāntiḥ siddhiḥ kīrtistrayodaśī,श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा बुद्धिर्लज्जावपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी
1,Main,8.0,16,patnyarthaṃ pratijagrāha dharmo dākṣāyaṇīḥ śubhāḥ tābhyaḥ śiṣṭā yavīyasya ekādaśa sulocanāḥ,पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः शुभाः ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः
1,Main,8.0,17,khyātiḥ satyatha saṃbhūtiḥ smṛtiḥ prītiḥ kṣamā tathā saṃtatiścānasūyā ca ūrjā svāhā svadhā tathā,ख्यातिः सत्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा संततिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा
1,Main,8.0,18,bhṛgurbhavo marīciśca tathā caivāṅgirā muniḥ pulastyaḥ pulahaścaiva kratuḥ paramadharmavit,भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवाङ्गिरा मुनिः पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुः परमधर्मवित्
1,Main,8.0,19,atrirvasiṣṭho vahniśca pitaraśca yathākramam khyātyādyā jagṛhuḥ kanyā munayo munisattamāḥ,अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः
1,Main,8.0,20,śraddhāyā ātmajaḥ kāmo darpo lakṣmīsutaḥ smṛtaḥ dhṛtyāstu niyamaḥ putrastuṣṭyāḥ saṃtoṣa ucyate,श्रद्धाया आत्मजः कामो दर्पो लक्ष्मीसुतः स्मृतः धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते
1,Main,8.0,21,puṣṭyā lābhaḥ sutaścāpi medhāputraḥ śrutastathā kriyāyāścābhavat putro daṇḍaḥ samaya eva ca,पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा क्रियायाश्चाभवत् पुत्रो दण्डः समय एव च
1,Main,8.0,22,buddhyā bodhaḥ sutastadvadapramādo vyajāyata lajjāyā vinayaḥ putro vapuṣo vyavasāyakaḥ,बुद्ध्या बोधः सुतस्तद्वदप्रमादो व्यजायत लज्जाया विनयः पुत्रो वपुषो व्यवसायकः
1,Main,8.0,23,kṣemaḥ śāntisutaścāpi sukhaṃ siddhirajāyata yaśaḥ kīrtisutastadvadityete dharmasūnavaḥ,क्षेमः शान्तिसुतश्चापि सुखं सिद्धिरजायत यशः कीर्तिसुतस्तद्वदित्येते धर्मसूनवः
1,Main,8.0,24,kāmasya harṣaḥ putro 'bhūd devānando vyajāyata ityeṣa vai sukhodarkaḥ sargo dharmasya kīrtitaḥ,कामस्य हर्षः पुत्रो ऽभूद् देवानन्दो व्यजायत इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः
1,Main,8.0,25,jajñe hiṃsā tvadharmād vai nikṛtiṃ cānṛtaṃ sutam nikṛtyanṛtayorjajñe bhayaṃ naraka eva ca,जज्ञे हिंसा त्वधर्माद् वै निकृतिं चानृतं सुतम् निकृत्यनृतयोर्जज्ञे भयं नरक एव च
1,Main,8.0,26,māyā ca vedanā caiva mithunaṃ tvidametayoḥ bhayājjajñe 'tha vai māyā mṛtyuṃ bhūtāpahāriṇam,माया च वेदना चैव मिथुनं त्विदमेतयोः भयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम्
1,Main,8.0,27,vedanā ca sutaṃ cāpi duḥ khaṃ jajñe 'tha rauravāt mṛtyorvyādhijarāśokatṛṣṇākrodhāśca jajñire,वेदना च सुतं चापि दुः खं जज्ञे ऽथ रौरवात् मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे
1,Main,8.0,28,duḥ khottarāḥ smṛtā hyete sarve cādharmalakṣaṇāḥ naiṣāṃ bhāryāsti putro vā sarve te hyūrdhvaretasaḥ,दुः खोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः
1,Main,8.0,29,ityeṣa tāmasaḥ sargo jajñe dharmaniyāmakaḥ saṃkṣepeṇa mayā proktā visṛṣṭirmunipuṅgavā,इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः संक्षेपेण मया प्रोक्ता विसृष्टिर्मुनिपुङ्गवा
1,Main,9.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge 'ṣṭamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca etacchrutvā tu vacanaṃ nāradādyā maharṣayaḥ praṇamya varadaṃ viṣṇuṃ papracchuḥ saṃśayānvitā,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे ऽष्टमो ऽध्यायः सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा तु वचनं नारदाद्या महर्षयः प्रणम्य वरदं विष्णुं पप्रच्छुः संशयान्विता
1,Main,9.0,2,ṛṣaya ūcuḥ kathito bhavatā sargo mukhyādīnāṃ janārdana idānīṃ saṃśayaṃ cemamasmākaṃ chettumarhasi,ऋषय ऊचुः कथितो भवता सर्गो मुख्यादीनां जनार्दन इदानीं संशयं चेममस्माकं छेत्तुमर्हसि
1,Main,9.0,3,kathaṃ sa bhagavānīśaḥ pūrvajo 'pi pinākadhṛk putratvamagacchaṃbhurbrahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ,कथं स भगवानीशः पूर्वजो ऽपि पिनाकधृक् पुत्रत्वमगच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
1,Main,9.0,4,kathaṃ ca bhagavāñjajñe brahmā lokapitāmahaḥ aṇḍajo jagatāmīśastanno vaktumihārhasi,कथं च भगवाञ्जज्ञे ब्रह्मा लोकपितामहः अण्डजो जगतामीशस्तन्नो वक्तुमिहार्हसि
1,Main,9.0,5,śrīkūrma uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve śaṅkarasyāmitaujasaḥ putratvaṃ brahmaṇastasya padmayonitvameva ca,श्रीकूर्म उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे शङ्करस्यामितौजसः पुत्रत्वं ब्रह्मणस्तस्य पद्मयोनित्वमेव च
1,Main,9.0,6,atītakalpāvasāne tamobhūtaṃ jagat trayam āsīdekārṇavaṃ sarvaṃ na devādyā na carṣayaḥ,अतीतकल्पावसाने तमोभूतं जगत् त्रयम् आसीदेकार्णवं सर्वं न देवाद्या न चर्षयः
1,Main,9.0,7,tatra nārāyaṇo devo nirjane nirupaplave āśritya śeṣaśayanaṃ suṣvāpa puruṣottamaḥ,तत्र नारायणो देवो निर्जने निरुपप्लवे आश्रित्य शेषशयनं सुष्वाप पुरुषोत्तमः
1,Main,9.0,8,sahastraśīrṣā bhūtvā sa sahastrākṣaḥ sahastrapāt sahastrabāhuḥ sarvajñaścintyamāno manīṣibhiḥ,सहस्त्रशीर्षा भूत्वा स सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् सहस्त्रबाहुः सर्वज्ञश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः
1,Main,9.0,9,pītavāsā viśālākṣo nīlajimūtasannibhaḥ mahāvibhūtiryogātmā yogināṃ hṛdayālayaḥ,पीतवासा विशालाक्षो नीलजिमूतसन्निभः महाविभूतिर्योगात्मा योगिनां हृदयालयः
1,Main,9.0,10,kadācit tasya suptasya līlārthaṃ divyamadbhutam trailokyasāraṃ vimalaṃ nābhyāṃ paṅkajamudvabhau,कदाचित् तस्य सुप्तस्य लीलार्थं दिव्यमद्भुतम् त्रैलोक्यसारं विमलं नाभ्यां पङ्कजमुद्वभौ
1,Main,9.0,11,śatayojanavistīrṇaṃ taruṇādityasannibham divyagandhamayaṃ puṇyaṃ karṇikākesarānvitam,शतयोजनविस्तीर्णं तरुणादित्यसन्निभम् दिव्यगन्धमयं पुण्यं कर्णिकाकेसरान्वितम्
1,Main,9.0,12,tasyaivaṃ suciraṃ kālaṃ vartamānasya śārṅgiṇaḥ hiraṇyagarbho bhagavāṃstaṃ deśamupacakrame,तस्यैवं सुचिरं कालं वर्तमानस्य शार्ङ्गिणः हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे
1,Main,9.0,13,sa taṃ kareṇa viśvātmā samutthāpya sanātanam provāca madhuraṃ vākyaṃ māyayā tasya mohitaḥ,स तं करेण विश्वात्मा समुत्थाप्य सनातनम् प्रोवाच मधुरं वाक्यं मायया तस्य मोहितः
1,Main,9.0,14,asminnekārṇave ghore nirjane tamasāvṛte ekākī ko bhavāñchete brūhi me puruṣarṣabha,अस्मिन्नेकार्णवे घोरे निर्जने तमसावृते एकाकी को भवाञ्छेते ब्रूहि मे पुरुषर्षभ
1,Main,9.0,15,tasya tad vacanaṃ śrutvā vihasya garuḍadhvajaḥ uvāca devaṃ brahmāṇaṃ meghagambhīraniḥ svanaḥ,तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विहस्य गरुडध्वजः उवाच देवं ब्रह्माणं मेघगम्भीरनिः स्वनः
1,Main,9.0,16,bho bho nārāyaṇaṃ devaṃ lokānāṃ prabhavāpyayam mahāyogeśvaraṃ māṃ tvaṃ jānīhi puruṣottamam,भो भो नारायणं देवं लोकानां प्रभवाप्ययम् महायोगेश्वरं मां त्वं जानीहि पुरुषोत्तमम्
1,Main,9.0,17,mayi paśya jagat kṛtsnaṃ tvāṃ ca lokapitāmaham saparvatamahādvīpaṃ samudraiḥ saptabhirvṛtam,मयि पश्य जगत् कृत्स्नं त्वां च लोकपितामहम् सपर्वतमहाद्वीपं समुद्रैः सप्तभिर्वृतम्
1,Main,9.0,18,evamābhāṣya viścātmā provāca puruṣaṃ hariḥ jānannapi mahāyogī ko bhavāniti vedhasam,एवमाभाष्य विश्चात्मा प्रोवाच पुरुषं हरिः जानन्नपि महायोगी को भवानिति वेधसम्
1,Main,9.0,19,tataḥ prahasya bhagavān brahmā vedanidhiḥ prabhuḥ pratyuvācāmbujābhākṣaṃ sasmitaṃ ślakṣṇayā girā,ततः प्रहस्य भगवान् ब्रह्मा वेदनिधिः प्रभुः प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं सस्मितं श्लक्ष्णया गिरा
1,Main,9.0,20,ahaṃ dhātā vidhātā ca svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ mayyeva saṃsthitaṃ viśvaṃ brahmāhaṃ viśvatomukhaḥ,अहं धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः मय्येव संस्थितं विश्वं ब्रह्माहं विश्वतोमुखः
1,Main,9.0,21,śrutvā vācaṃ sa bhagavān viṣṇuḥ satyaparākramaḥ anujñāpyātha yogena praviṣṭo brahmaṇastanum,श्रुत्वा वाचं स भगवान् विष्णुः सत्यपराक्रमः अनुज्ञाप्याथ योगेन प्रविष्टो ब्रह्मणस्तनुम्
1,Main,9.0,22,tralokyametat sakalaṃ sadevāsuramānuṣam udare tasya devasya dṛṣṭvā vismayamāgataḥ,त्रलोक्यमेतत् सकलं सदेवासुरमानुषम् उदरे तस्य देवस्य दृष्ट्वा विस्मयमागतः
1,Main,9.0,23,tadāsya vaktrānniṣkramya pannagendraniketanaḥ ajātaśatrurbhagavān pitāmahamathābravīt,तदास्य वक्त्रान्निष्क्रम्य पन्नगेन्द्रनिकेतनः अजातशत्रुर्भगवान् पितामहमथाब्रवीत्
1,Main,9.0,24,bhavānapyevamevādya śāśvataṃ hi mamoharam praviśya lokān paśyaitān vicitrān puruṣarṣabha,भवानप्येवमेवाद्य शाश्वतं हि ममोहरम् प्रविश्य लोकान् पश्यैतान् विचित्रान् पुरुषर्षभ
1,Main,9.0,25,tataḥ prahlādanīṃ vāṇī śrutvā tasyābhinandya ca śrīpaterudaraṃ bhūyaḥ praviveśa kuśadhvajaḥ,ततः प्रह्लादनीं वाणी श्रुत्वा तस्याभिनन्द्य च श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश कुशध्वजः
1,Main,9.0,26,tāneva lokān garbhasthānapaśyat satyavikramaḥ paryaṭitvā tu devasya dadṛśe 'ntaṃ na vai hareḥ,तानेव लोकान् गर्भस्थानपश्यत् सत्यविक्रमः पर्यटित्वा तु देवस्य ददृशे ऽन्तं न वै हरेः
1,Main,9.0,27,tato dvārāṇi sarvāṇi pihitāni mahātmanā janārdanena brahmāsau nābhyāṃ dvāramavindata,ततो द्वाराणि सर्वाणि पिहितानि महात्मना जनार्दनेन ब्रह्मासौ नाभ्यां द्वारमविन्दत
1,Main,9.0,28,tatra yogabalenāsau praviśya kanakāṇḍajaḥ ujjahārātmano rūpaṃ puṣkarāccaturānanaḥ,तत्र योगबलेनासौ प्रविश्य कनकाण्डजः उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः
1,Main,9.0,29,virarājāravindasthaḥ padmagarbhasamadyutiḥ brahmā svayaṃbhūrbhagavān jagadyoniḥ pitāmahaḥ,विरराजारविन्दस्थः पद्मगर्भसमद्युतिः ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् जगद्योनिः पितामहः
1,Main,9.0,30,samanyamāno viśveśamātmānaṃ paramaṃ padam provāca puruṣaṃ viṣṇuṃ meghagambhīrayā girā,समन्यमानो विश्वेशमात्मानं परमं पदम् प्रोवाच पुरुषं विष्णुं मेघगम्भीरया गिरा
1,Main,9.0,31,kiṃ kṛtaṃ bhavatedānīmātmano jayakāṅkṣayā eko 'haṃ prabalo nānyo māṃ vai ko 'bibhaviṣyati,किं कृतं भवतेदानीमात्मनो जयकाङ्क्षया एको ऽहं प्रबलो नान्यो मां वै को ऽबिभविष्यति
1,Main,9.0,32,śrutvā nārāyaṇo vākyaṃ brahmaṇo lokatantriṇaḥ sāntvapūrvamidaṃ vākyaṃ babhāṣe madhuraṃ hariḥ,श्रुत्वा नारायणो वाक्यं ब्रह्मणो लोकतन्त्रिणः सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यं बभाषे मधुरं हरिः
1,Main,9.0,33,bhavān dhātā vidhātā ca svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ na mātsaryābhiyogena dvārāṇi pihitāni me,भवान् धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः न मात्सर्याभियोगेन द्वाराणि पिहितानि मे
1,Main,9.0,34,kintu līlārthamevaitanna tvāṃ bādhitumicchayā ko hi bādhitumanvicched devadevaṃ pitāmaham,किन्तु लीलार्थमेवैतन्न त्वां बाधितुमिच्छया को हि बाधितुमन्विच्छेद् देवदेवं पितामहम्
1,Main,9.0,35,na te 'nyathāvagantavyaṃ mānyo me sarvathā bhavān sarvamanvaya kalyāṇaṃ yanmayāpahṛtaṃ tava,न ते ऽन्यथावगन्तव्यं मान्यो मे सर्वथा भवान् सर्वमन्वय कल्याणं यन्मयापहृतं तव
1,Main,9.0,36,asmācca kāraṇād brahman putro bhavatu me bhavān padmayoniriti khyāto matpriyārthaṃ jaganmaya,अस्माच्च कारणाद् ब्रह्मन् पुत्रो भवतु मे भवान् पद्मयोनिरिति ख्यातो मत्प्रियार्थं जगन्मय
1,Main,9.0,37,tataḥ sa bhagavān devo varaṃ dattvā kirīṭine praharṣamatulaṃ gatvā punarviṣṇumabhāṣata,ततः स भगवान् देवो वरं दत्त्वा किरीटिने प्रहर्षमतुलं गत्वा पुनर्विष्णुमभाषत
1,Main,9.0,38,bhavān sarvātmako 'nantaḥ sarveṣāṃ parameśvaraḥ sarvabhūtāntarātmā vai paraṃ bahma sanātanam,भवान् सर्वात्मको ऽनन्तः सर्वेषां परमेश्वरः सर्वभूतान्तरात्मा वै परं बह्म सनातनम्
1,Main,9.0,39,ahaṃ vai sarvalokānāmātmā lokamaheśvaraḥ manmayaṃ sarvamevedaṃ brahmāhaṃ puruṣaḥ paraḥ,अहं वै सर्वलोकानामात्मा लोकमहेश्वरः मन्मयं सर्वमेवेदं ब्रह्माहं पुरुषः परः
1,Main,9.0,40,nāvābhyāṃ vidyate hyanyo lokānāṃ parameśvaraḥ ekā mūrtirdvidhā bhinnā nārāyaṇapitāmahau,नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः एका मूर्तिर्द्विधा भिन्ना नारायणपितामहौ
1,Main,9.0,41,tenaivamukto brahmāṇaṃ vāsudevo 'bravīdidam iyaṃ pratijñā bhavato vināśāya bhaviṣyati,तेनैवमुक्तो ब्रह्माणं वासुदेवो ऽब्रवीदिदम् इयं प्रतिज्ञा भवतो विनाशाय भविष्यति
1,Main,9.0,42,kiṃ na paśyasi yogeśaṃ brahmādhipatimavyayam pradhānapuruṣeśānaṃ vedāhaṃ parameśvaram,किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम् प्रधानपुरुषेशानं वेदाहं परमेश्वरम्
1,Main,9.0,43,yaṃ na paśyanti yogīndrāḥ sāṃkhyā api maheśvaram anādinidhanaṃ brahma tameva śaraṇaṃ vraja,यं न पश्यन्ति योगीन्द्राः सांख्या अपि महेश्वरम् अनादिनिधनं ब्रह्म तमेव शरणं व्रज
1,Main,9.0,44,tataḥ kruddho 'mbujābhākṣaṃ brahmā provāca keśavam bhavān na nūnamātmānaṃ vetti tat paramakṣaram,ततः क्रुद्धो ऽम्बुजाभाक्षं ब्रह्मा प्रोवाच केशवम् भवान् न नूनमात्मानं वेत्ति तत् परमक्षरम्
1,Main,9.0,45,brahmāṇaṃ jagatāmekamātmānaṃ paramaṃ padam nāvābhyāṃ vidyate hyanyo lokānāṃ parameśvaraḥ,ब्रह्माणं जगतामेकमात्मानं परमं पदम् नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः
1,Main,9.0,46,saṃtyajya nidrāṃ vipulāṃ svamātmānaṃ vilokaya tasya tat krodhajaṃ vākyaṃ śrutvā viṣṇurabhāṣata,संत्यज्य निद्रां विपुलां स्वमात्मानं विलोकय तस्य तत् क्रोधजं वाक्यं श्रुत्वा विष्णुरभाषत
1,Main,9.0,47,mā maivaṃ vada kalyāṇa parivādaṃ mahātmanaḥ na me 'styaviditaṃ brahman nānyathāhaṃ vadāmite,मा मैवं वद कल्याण परिवादं महात्मनः न मे ऽस्त्यविदितं ब्रह्मन् नान्यथाहं वदामिते
1,Main,9.0,48,kintu mohayati brahman bhavantaṃ pārameśvarī māyāśeṣaviśeṣāṇāṃ heturātmasamudbhāvā,किन्तु मोहयति ब्रह्मन् भवन्तं पारमेश्वरी मायाशेषविशेषाणां हेतुरात्मसमुद्भावा
1,Main,9.0,49,etāvaduktvā bhagavān viṣṇustūṣṇīṃ babhūva ha jñātvā tat paramaṃ tattvaṃ svamātmānaṃ maheśvaram,एतावदुक्त्वा भगवान् विष्णुस्तूष्णीं बभूव ह ज्ञात्वा तत् परमं तत्त्वं स्वमात्मानं महेश्वरम्
1,Main,9.0,50,kuto 'pyaparimeyātmā bhūtānāṃ parameśvaraḥ prasādaṃ brahmaṇe kartuṃ prādurāsīt tato haraḥ,कुतो ऽप्यपरिमेयात्मा भूतानां परमेश्वरः प्रसादं ब्रह्मणे कर्तुं प्रादुरासीत् ततो हरः
1,Main,9.0,51,lalāṭanayano 'nanto jaṭāmaṇḍalamaṇḍitaḥ triśūlapāṇirbhagavāṃstejasāṃ paramo nidhiḥ,ललाटनयनो ऽनन्तो जटामण्डलमण्डितः त्रिशूलपाणिर्भगवांस्तेजसां परमो निधिः
1,Main,9.0,52,divyāṃ viśālāṃ grathitāṃ grahaiḥ sārkendutārakaiḥ mālāmatyadbhutākārāṃ dhārayan pādalambinīm,दिव्यां विशालां ग्रथितां ग्रहैः सार्केन्दुतारकैः मालामत्यद्भुताकारां धारयन् पादलम्बिनीम्
1,Main,9.0,53,taṃ dṛṣṭvā devamīśānaṃ brahmā lokapitāmahaḥ mohito māyayātyarthaṃ pītavāsasamabvīt,तं दृष्ट्वा देवमीशानं ब्रह्मा लोकपितामहः मोहितो माययात्यर्थं पीतवाससमब्वीत्
1,Main,9.0,54,ka eṣa puruṣo 'nantaḥ śūlapāṇistrilocanaḥ tejorāśirameyātmā samāyāti janārdana,क एष पुरुषो ऽनन्तः शूलपाणिस्त्रिलोचनः तेजोराशिरमेयात्मा समायाति जनार्दन
1,Main,9.0,55,tasya tad vacanaṃ śrutvā viṣṇurdānavamardanaḥ apaśyadīśvaraṃ devaṃ jvalantaṃ vimale 'mbhasi,तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विष्णुर्दानवमर्दनः अपश्यदीश्वरं देवं ज्वलन्तं विमले ऽम्भसि
1,Main,9.0,56,jñātvā tatparamaṃ bhāvamaiśvaraṃ brahmabhāvanam provācotthāya bhagavān devadevaṃ pitāmaham,ज्ञात्वा तत्परमं भावमैश्वरं ब्रह्मभावनम् प्रोवाचोत्थाय भगवान् देवदेवं पितामहम्
1,Main,9.0,57,ayaṃ devo mahādevaḥ svayañjyotiḥ sanātanaḥ anādinidhano 'cintyo lokānāmīśvaro mahān,अयं देवो महादेवः स्वयञ्ज्योतिः सनातनः अनादिनिधनो ऽचिन्त्यो लोकानामीश्वरो महान्
1,Main,9.0,58,śaṅkaraḥ śaṃbhurīśānaḥ sarvātmā parameśvaraḥ bhūtānāmadhipo yogī maheśo vimalaḥ śivaḥ,शङ्करः शंभुरीशानः सर्वात्मा परमेश्वरः भूतानामधिपो योगी महेशो विमलः शिवः
1,Main,9.0,59,eṣa dhātā vidhātā ca pradhānapuruṣeśvaraḥ yaṃ prapaśyanti yatayo brahmabhāvena bhāvitāḥ,एष धाता विधाता च प्रधानपुरुषेश्वरः यं प्रपश्यन्ति यतयो ब्रह्मभावेन भाविताः
1,Main,9.0,60,sṛjatyeṣa jagat kṛtsnaṃ pāti saṃharate tathā kālo bhūtvā mahādevaḥ kevalo niṣkalaḥ śivaḥ,सृजत्येष जगत् कृत्स्नं पाति संहरते तथा कालो भूत्वा महादेवः केवलो निष्कलः शिवः
1,Main,9.0,61,brahmāṇaṃ vidadhe pūrvaṃ bhavantaṃ yaḥ sanātanaḥ vedāṃśca pradadau tubhyaṃ so 'yamāyāti śaṅkaraḥ,ब्रह्माणं विदधे पूर्वं भवन्तं यः सनातनः वेदांश्च प्रददौ तुभ्यं सो ऽयमायाति शङ्करः
1,Main,9.0,62,asyaiva cāparāṃ mūrti viśvayoniṃ sanātanīm vāsudevābhidhānāṃ māmavehi prapitāmaha,अस्यैव चापरां मूर्ति विश्वयोनिं सनातनीम् वासुदेवाभिधानां मामवेहि प्रपितामह
1,Main,9.0,63,kiṃ na paśyasi yogeśaṃ brahmādhipatimavyayam divyaṃ bhavatu te cakṣuryena drakṣyasi tatparam,किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम् दिव्यं भवतु ते चक्षुर्येन द्रक्ष्यसि तत्परम्
1,Main,9.0,64,labdhvā śaivaṃ tadā cakṣurviṣṇorlokapitāmahaḥ bubudhe parameśānaṃ purataḥ samavasthitam,लब्ध्वा शैवं तदा चक्षुर्विष्णोर्लोकपितामहः बुबुधे परमेशानं पुरतः समवस्थितम्
1,Main,9.0,65,sa labdhvā paramaṃ jñānamaiśvaraṃ prapitāmahaḥ prapede śaraṇaṃ devaṃ tameva pitaraṃ śivam,स लब्ध्वा परमं ज्ञानमैश्वरं प्रपितामहः प्रपेदे शरणं देवं तमेव पितरं शिवम्
1,Main,9.0,66,oṅkāraṃ samanusmṛtya saṃstabhyātmānamātmanā atharvaśirasā devaṃ tuṣṭāva ca kṛtāñjaliḥ,ओङ्कारं समनुस्मृत्य संस्तभ्यात्मानमात्मना अथर्वशिरसा देवं तुष्टाव च कृताञ्जलिः
1,Main,9.0,67,saṃstutastena bhagavān brahmaṇā parameśvaraḥ avāpa paramāṃ prītiṃ vyājahāra smayanniva,संस्तुतस्तेन भगवान् ब्रह्मणा परमेश्वरः अवाप परमां प्रीतिं व्याजहार स्मयन्निव
1,Main,9.0,68,matsamastvaṃ na saṃdeho madbhaktaśca yato bhavān mayaivotpāditaḥ pūrvaṃ lokasṛṣṭyarthamavyayam,मत्समस्त्वं न संदेहो मद्भक्तश्च यतो भवान् मयैवोत्पादितः पूर्वं लोकसृष्ट्यर्थमव्ययम्
1,Main,9.0,69,tvamātmā hyādipuruṣo mama dehasamudbhavaḥ varaṃ varaya viśvātman varado 'haṃ tavānagha,त्वमात्मा ह्यादिपुरुषो मम देहसमुद्भवः वरं वरय विश्वात्मन् वरदो ऽहं तवानघ
1,Main,9.0,70,sa devadevavacanaṃ niśamya kamalodbhavaḥ nirīkṣya viṣṇuṃ puruṣaṃ praṇamyāha vṛṣadhvajam,स देवदेववचनं निशम्य कमलोद्भवः निरीक्ष्य विष्णुं पुरुषं प्रणम्याह वृषध्वजम्
1,Main,9.0,71,bhagavan bhūtabhavyeśa mahādevāmbikāpate tvāmeva putramicchāmi tvayā vā sadṛśaṃ satam,भगवन् भूतभव्येश महादेवाम्बिकापते त्वामेव पुत्रमिच्छामि त्वया वा सदृशं सतम्
1,Main,9.0,72,mohito 'smi mahādeva māyayā sūkṣmayā tvayā na jāne paramaṃ bhāvaṃ yāthātathyena te śiva,मोहितो ऽस्मि महादेव मायया सूक्ष्मया त्वया न जाने परमं भावं याथातथ्येन ते शिव
1,Main,9.0,73,tvameva deva bhaktānāṃ bhrātā mātā pitā suhṛt prasīda tava pādābjaṃ namāmi śaraṇaṃ gataḥ,त्वमेव देव भक्तानां भ्राता माता पिता सुहृत् प्रसीद तव पादाब्जं नमामि शरणं गतः
1,Main,9.0,74,sa tasya vacanaṃ śrutvā jagannātho vṛṣadhvajaḥ vyājahāra tadā putraṃ samālokya janārdanam,स तस्य वचनं श्रुत्वा जगन्नाथो वृषध्वजः व्याजहार तदा पुत्रं समालोक्य जनार्दनम्
1,Main,9.0,75,yadarthitaṃ bhagavatā tat kariṣyāmi putraka vijñānamaiśvaraṃ divyamutpatsyati tavānagha,यदर्थितं भगवता तत् करिष्यामि पुत्रक विज्ञानमैश्वरं दिव्यमुत्पत्स्यति तवानघ
1,Main,9.0,76,tvameva sarvabhūtānāmādikartā niyojitaḥ tathā kuruṣva deveśa mayā lokapitāmaha,त्वमेव सर्वभूतानामादिकर्ता नियोजितः तथा कुरुष्व देवेश मया लोकपितामह
1,Main,9.0,77,eṣa nārāyaṇo 'nanto mamaiva paramā tanuḥ bhaviṣyati taveśāno yogakṣemavaho hariḥ,एष नारायणो ऽनन्तो ममैव परमा तनुः भविष्यति तवेशानो योगक्षेमवहो हरिः
1,Main,9.0,78,evaṃ vyāhṛtya hastābhyāṃ prītātmā parameśvaraḥ saṃspṛśya devaṃ brahmāṇaṃ hariṃ vacanamabravīt,एवं व्याहृत्य हस्ताभ्यां प्रीतात्मा परमेश्वरः संस्पृश्य देवं ब्रह्माणं हरिं वचनमब्रवीत्
1,Main,9.0,79,tṛṣṭo 'smi sarvathāhante bhaktyā tava jaganmaya varaṃ vṛṇīṣvaṃ nahyāvāṃ vibhinnau paramārthataḥ,तृष्टो ऽस्मि सर्वथाहन्ते भक्त्या तव जगन्मय वरं वृणीष्वं नह्यावां विभिन्नौ परमार्थतः
1,Main,9.0,80,śrutvātha devavacanaṃ viṣṇurviśvajaganmayaḥ prāha prasannayā vācā samālokya caturmukham,श्रुत्वाथ देववचनं विष्णुर्विश्वजगन्मयः प्राह प्रसन्नया वाचा समालोक्य चतुर्मुखम्
1,Main,9.0,81,eṣa eva varaḥ śloghyo yadahaṃ parameśvaram paśyāmi paramātmānaṃ bhaktirbhavatu me tvayi,एष एव वरः श्लोघ्यो यदहं परमेश्वरम् पश्यामि परमात्मानं भक्तिर्भवतु मे त्वयि
1,Main,9.0,82,tathetyuktvā mahādevaḥ punarviṣṇumabhāṣata bhavān sarvasya kāryasya kartāha'madhidaivatam,तथेत्युक्त्वा महादेवः पुनर्विष्णुमभाषत भवान् सर्वस्य कार्यस्य कर्ताहऽमधिदैवतम्
1,Main,9.0,83,manmayaṃ tvanmayaṃ caiva sarvametanna saṃśayaḥ bhavān somastvahaṃ sūryo bhavān rātrirahaṃ dinam,मन्मयं त्वन्मयं चैव सर्वमेतन्न संशयः भवान् सोमस्त्वहं सूर्यो भवान् रात्रिरहं दिनम्
1,Main,9.0,84,bhavān prakṛtiravyaktamahaṃ puruṣa eva ca bhavān jñānamahaṃ jñātā bhavān māyāhamīśvaraḥ,भवान् प्रकृतिरव्यक्तमहं पुरुष एव च भवान् ज्ञानमहं ज्ञाता भवान् मायाहमीश्वरः
1,Main,9.0,85,bhavān vidyātmikā śaktiḥ śaktimānahamīśvaraḥ yo 'haṃ suniṣkalo devaḥ so 'pi nārāyaṇaḥ paraḥ,भवान् विद्यात्मिका शक्तिः शक्तिमानहमीश्वरः यो ऽहं सुनिष्कलो देवः सो ऽपि नारायणः परः
1,Main,9.0,86,ekībhāvena paśyanti yogino brahmavādinaḥ tvāmanāśritya viśvātman na yogī māmupaiṣyati pālayaitajjagat kṛtsnaṃ sadevāsuramānuṣam,एकीभावेन पश्यन्ति योगिनो ब्रह्मवादिनः त्वामनाश्रित्य विश्वात्मन् न योगी मामुपैष्यति पालयैतज्जगत् कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम्
1,Main,9.0,87,itīdamuktvā bhagavānanādiḥ svamāyayā mohitabhūtabhedaḥ jagāma janmardhivināśahīnaṃ dhāmaikamavyaktamanantaśaktiḥ,इतीदमुक्त्वा भगवाननादिः स्वमायया मोहितभूतभेदः जगाम जन्मर्धिविनाशहीनं धामैकमव्यक्तमनन्तशक्तिः
1,Main,10.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge navamo 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca gate maheśvare deve svādhivāsaṃ pitāmahaḥ tadeva sumahat padmaṃ bheje nābhisamutthitam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे नवमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच गते महेश्वरे देवे स्वाधिवासं पितामहः तदेव सुमहत् पद्मं भेजे नाभिसमुत्थितम्
1,Main,10.0,2,atha dīrgheṇa kālena tatrāpratimapauruṣau mahāsurau samāyātau bhrātarau madhukaiṭabhau,अथ दीर्घेण कालेन तत्राप्रतिमपौरुषौ महासुरौ समायातौ भ्रातरौ मधुकैटभौ
1,Main,10.0,3,krodhena mahatāviṣṭau mahāparvatavigrahau karṇāntarasamudbhūtau devadevasya śārṅgiṇaḥ,क्रोधेन महताविष्टौ महापर्वतविग्रहौ कर्णान्तरसमुद्भूतौ देवदेवस्य शार्ङ्गिणः
1,Main,10.0,4,tāvāgatau samīkṣyāha nārāyaṇamajo vibhuḥ trailokyakaṇṭakāvetāvasurau hantumarhasi,तावागतौ समीक्ष्याह नारायणमजो विभुः त्रैलोक्यकण्टकावेतावसुरौ हन्तुमर्हसि
1,Main,10.0,5,tasya tad vacanaṃ śrutvā harirnārāyaṇaḥ prabhuḥ ājñāpayāmāsa tayorvadhārthaṃ puruṣāvubhau,तस्य तद् वचनं श्रुत्वा हरिर्नारायणः प्रभुः आज्ञापयामास तयोर्वधार्थं पुरुषावुभौ
1,Main,10.0,6,tadājñayā mahadyuddhaṃ tayostābhyāmabhūd dvijāḥ vyanayat kaiṭabhaṃ viṣṇurjiṣṇuśca vyanayanmadhum,तदाज्ञया महद्युद्धं तयोस्ताभ्यामभूद् द्विजाः व्यनयत् कैटभं विष्णुर्जिष्णुश्च व्यनयन्मधुम्
1,Main,10.0,7,tataḥ padmāsanāsīnaṃ jagannāthaṃ pitāmaham babhāṣe madhuraṃ vākyaṃ snehāviṣṭamanā hariḥ,ततः पद्मासनासीनं जगन्नाथं पितामहम् बभाषे मधुरं वाक्यं स्नेहाविष्टमना हरिः
1,Main,10.0,8,asmānmayocyamānastvaṃ padmādavatara prabho nāhaṃ bhavantaṃ śaknomi voḍhuṃ tejāmayaṃ gurum,अस्मान्मयोच्यमानस्त्वं पद्मादवतर प्रभो नाहं भवन्तं शक्नोमि वोढुं तेजामयं गुरुम्
1,Main,10.0,9,tato 'vatīrya viśvātmā dehamāviśya cakriṇaḥ avāca vaiṣṇavīṃ nidrāmekībhūyātha viṣṇunā,ततो ऽवतीर्य विश्वात्मा देहमाविश्य चक्रिणः अवाच वैष्णवीं निद्रामेकीभूयाथ विष्णुना
1,Main,10.0,10,sahastraśīrṣanayanaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ brahmā nārāyaṇākhyo 'sau suṣvāpa salile tadā,सहस्त्रशीर्षनयनः शङ्खचक्रगदाधरः ब्रह्मा नारायणाख्यो ऽसौ सुष्वाप सलिले तदा
1,Main,10.0,11,so 'nubhūya ciraṃ kālamānandaṃ paramātmanaḥ anādyanantamadvaitaṃ svātmānaṃ brahmasaṃjñitam,सो ऽनुभूय चिरं कालमानन्दं परमात्मनः अनाद्यनन्तमद्वैतं स्वात्मानं ब्रह्मसंज्ञितम्
1,Main,10.0,12,tataḥ prabhāte yogātmā bhūtvā devaścaturmukhaḥ sasarja sṛṣṭiṃ tadrūpāṃ vaiṣṇavaṃ bhāvamāśritaḥ,ततः प्रभाते योगात्मा भूत्वा देवश्चतुर्मुखः ससर्ज सृष्टिं तद्रूपां वैष्णवं भावमाश्रितः
1,Main,10.0,13,purastādasṛjad devaḥ sanandaṃ sanakaṃ tathā ṛbhuṃ sanatkumāraṃ ca purvajaṃ taṃ sanātanam,पुरस्तादसृजद् देवः सनन्दं सनकं तथा ऋभुं सनत्कुमारं च पुर्वजं तं सनातनम्
1,Main,10.0,14,te dvandvamohanirmuktāḥ paraṃ vairāgyamāsthitāḥ viditvā paramaṃ bhāvaṃ na sṛṣṭau dadhire matim,ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ताः परं वैराग्यमास्थिताः विदित्वा परमं भावं न सृष्टौ दधिरे मतिम्
1,Main,10.0,15,teṣvevaṃ nirapekṣeṣu lokasṛṣṭau pitāmahaḥ babhūva naṣṭacetā vai māyayā parameṣṭhinaḥ,तेष्वेवं निरपेक्षेषु लोकसृष्टौ पितामहः बभूव नष्टचेता वै मायया परमेष्ठिनः
1,Main,10.0,16,tataḥ purāṇapuruṣo jaganmūrtirjanārdanaḥ vyājahārātmanaḥ putraṃ mohanāśāya padmajam,ततः पुराणपुरुषो जगन्मूर्तिर्जनार्दनः व्याजहारात्मनः पुत्रं मोहनाशाय पद्मजम्
1,Main,10.0,17,viṣṇuruvāca kaccinna vismṛto devaḥ śūlapāṇiḥ sanātanaḥ yaduktavānātmano 'sau putratve tava śaṅkaraḥ,विष्णुरुवाच कच्चिन्न विस्मृतो देवः शूलपाणिः सनातनः यदुक्तवानात्मनो ऽसौ पुत्रत्वे तव शङ्करः
1,Main,10.0,18,avāpya saṃjñāṃ govindāt padmayoniḥ pitāmahaḥ prajāḥ straṣṭumanāstepe tapaḥ paramaduścaram,अवाप्य संज्ञां गोविन्दात् पद्मयोनिः पितामहः प्रजाः स्त्रष्टुमनास्तेपे तपः परमदुश्चरम्
1,Main,10.0,19,tasyaivaṃ tapyamānasya na kiñcit samavartata tato dīrgheṇa kālena duḥ khāt krodho 'bhyajāyata,तस्यैवं तप्यमानस्य न किञ्चित् समवर्तत ततो दीर्घेण कालेन दुः खात् क्रोधो ऽभ्यजायत
1,Main,10.0,20,krodhāviṣṭasya netrābhyāṃ prāpatannaśrubindavaḥ tatastebhyo 'śrubindubhyo bhūtāḥ pretāstathābhavan,क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तथाभवन्
1,Main,10.0,21,sarvāṃstānaśrujān dṛṣṭvā brahmātmānamanindana jahau prāṇāṃśca bhagavān krodhāviṣṭaḥ prajāpatiḥ,सर्वांस्तानश्रुजान् दृष्ट्वा ब्रह्मात्मानमनिन्दन जहौ प्राणांश्च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः
1,Main,10.0,22,tadā prāṇamayo rudraḥ prādurasīt prabhīrmukhāt sahastrādityasaṃkāśo yugāntadahanopamaḥ,तदा प्राणमयो रुद्रः प्रादुरसीत् प्रभीर्मुखात् सहस्त्रादित्यसंकाशो युगान्तदहनोपमः
1,Main,10.0,23,ruroda susvaraṃ ghoraṃ devadevaḥ svayaṃ śivaḥ rodamānaṃ tato brahmā mā rodīrityabhāṣata rodanād rudra ityevaṃ loke khyātiṃ gamiṣyasi,रुरोद सुस्वरं घोरं देवदेवः स्वयं शिवः रोदमानं ततो ब्रह्मा मा रोदीरित्यभाषत रोदनाद् रुद्र इत्येवं लोके ख्यातिं गमिष्यसि
1,Main,10.0,24,anyāni sapta nāmāni patnīḥ putrāṃścaśāśvatān sthānāni caiṣāmaṣṭānāṃ dadau lokapitāmahaḥ,अन्यानि सप्त नामानि पत्नीः पुत्रांश्चशाश्वतान् स्थानानि चैषामष्टानां ददौ लोकपितामहः
1,Main,10.0,25,bhavaḥ śarvastatheśānaḥ paśūnāṃ patireva ca bhīmaścogro mahādevastāni nāmāni sapta vai,भवः शर्वस्तथेशानः पशूनां पतिरेव च भीमश्चोग्रो महादेवस्तानि नामानि सप्त वै
1,Main,10.0,26,sūryo jalaṃ mahī vahnirvāyurākāśameva ca dīkṣito brāhmaṇaścandra ityetā aṣṭamūrtayaḥ,सूर्यो जलं मही वह्निर्वायुराकाशमेव च दीक्षितो ब्राह्मणश्चन्द्र इत्येता अष्टमूर्तयः
1,Main,10.0,27,sthāneṣveteṣu ye rudraṃ dhyāyanti praṇamanti ca teṣāmaṣṭatanurdevo dadāti paramaṃ padam,स्थानेष्वेतेषु ये रुद्रं ध्यायन्ति प्रणमन्ति च तेषामष्टतनुर्देवो ददाति परमं पदम्
1,Main,10.0,28,suvarcalā tathaivomā vikeśī ca tathā śivā svāhā diśaśca dīkṣā ca rohiṇī ceti patnayaḥ,सुवर्चला तथैवोमा विकेशी च तथा शिवा स्वाहा दिशश्च दीक्षा च रोहिणी चेति पत्नयः
1,Main,10.0,29,śanaiścarastathā śukro lohitāṅgo manojavaḥ skandaḥ sargo 'tha santāno budhaścaiṣāṃ sutāḥ smṛtāḥ,शनैश्चरस्तथा शुक्रो लोहिताङ्गो मनोजवः स्कन्दः सर्गो ऽथ सन्तानो बुधश्चैषां सुताः स्मृताः
1,Main,10.0,30,evaṃprakāro bhagavān devadevo maheśvaraḥ prajādharmaṃ ca kāma ca tyaktvā vairāgyamāśritaḥ,एवंप्रकारो भगवान् देवदेवो महेश्वरः प्रजाधर्मं च काम च त्यक्त्वा वैराग्यमाश्रितः
1,Main,10.0,31,ātmanyādhya cātmānamaiśvaraṃ bhāvamāsthitaḥ pītvā tadakṣaraṃ brahma śāśvataṃ paramāmṛtam,आत्मन्याध्य चात्मानमैश्वरं भावमास्थितः पीत्वा तदक्षरं ब्रह्म शाश्वतं परमामृतम्
1,Main,10.0,32,prajāḥ sṛjeti cādiṣṭo brahmaṇā nīlalohitaḥ svātmanā sadṛśān rudrān sasarja manasā śivaḥ,प्रजाः सृजेति चादिष्टो ब्रह्मणा नीललोहितः स्वात्मना सदृशान् रुद्रान् ससर्ज मनसा शिवः
1,Main,10.0,33,kapardino nirātaṅkān nīlakaṇṭhān pinākinaḥ triśūlahastānṛṣṭighnān mahānandāṃstrilocanān,कपर्दिनो निरातङ्कान् नीलकण्ठान् पिनाकिनः त्रिशूलहस्तानृष्टिघ्नान् महानन्दांस्त्रिलोचनान्
1,Main,10.0,34,jarāmaraṇanirmuktān mahāvṛṣabhavāhanān vītarāgāṃśca sarvajñān koṭikoṭiśatān prabhuḥ,जरामरणनिर्मुक्तान् महावृषभवाहनान् वीतरागांश्च सर्वज्ञान् कोटिकोटिशतान् प्रभुः
1,Main,10.0,35,tān dṛṣṭvā vividhān rudrāna nirmalān nīlalohitān jarāmaraṇanirmuktān vyājaharā haraṃ guruḥ,तान् दृष्ट्वा विविधान् रुद्रान निर्मलान् नीललोहितान् जरामरणनिर्मुक्तान् व्याजहरा हरं गुरुः
1,Main,10.0,36,mā strākṣīrīdṛśīrdeva prajā mṛtyuvivarjitāḥ anyāḥ sṛjasva bhūteśa janmamṛtyusamanvitāḥ,मा स्त्राक्षीरीदृशीर्देव प्रजा मृत्युविवर्जिताः अन्याः सृजस्व भूतेश जन्ममृत्युसमन्विताः
1,Main,10.0,37,tatastamāha bhagavān kaparde kāmaśāsanaḥ nāsti me tādṛśaḥ sargaḥ sṛja tvamaśubhāḥ prajāḥ,ततस्तमाह भगवान् कपर्दे कामशासनः नास्ति मे तादृशः सर्गः सृज त्वमशुभाः प्रजाः
1,Main,10.0,38,tataḥ prabhṛti devo 'sau na prasūte 'śubhāḥ prajāḥ svātmajaireva tai rudrairnivṛttātmā hyatiṣṭhata sthāṇutvaṃ tena tasyāsīd devadevasya śūlinaḥ,ततः प्रभृति देवो ऽसौ न प्रसूते ऽशुभाः प्रजाः स्वात्मजैरेव तै रुद्रैर्निवृत्तात्मा ह्यतिष्ठत स्थाणुत्वं तेन तस्यासीद् देवदेवस्य शूलिनः
1,Main,10.0,39,jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ tapaḥ satyaṃ kṣamā dhṛtiḥ straṣṭṛtvamātmasaṃbodho hyadhiṣṭhātṛtvameva ca,ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं तपः सत्यं क्षमा धृतिः स्त्रष्टृत्वमात्मसंबोधो ह्यधिष्ठातृत्वमेव च
1,Main,10.0,40,avyayāni daśaitāni nityaṃ tiṣṭhanti śaṅkare sa eva śaṅkaraḥ sākṣāt pinākī parameśvaraḥ,अव्ययानि दशैतानि नित्यं तिष्ठन्ति शङ्करे स एव शङ्करः साक्षात् पिनाकी परमेश्वरः
1,Main,10.0,41,tataḥ sa bhagavān brahmā vīkṣya devaṃ trilocanam sahaiva mānasaiḥ putraiḥ prītivisphārilocanaḥ,ततः स भगवान् ब्रह्मा वीक्ष्य देवं त्रिलोचनम् सहैव मानसैः पुत्रैः प्रीतिविस्फारिलोचनः
1,Main,10.0,42,jñātvā parataraṃ bhāvamaiśvaraṃ jñānacakṣuṣā tuṣṭāva jagatāmekaṃ kṛtvā śirasi cāñjalim,ज्ञात्वा परतरं भावमैश्वरं ज्ञानचक्षुषा तुष्टाव जगतामेकं कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्
1,Main,10.0,43,brahmovāca namaste 'stu mahādeva namaste parameśvara namaḥ śivāya devāya namaste brahmarūpiṇe,ब्रह्मोवाच नमस्ते ऽस्तु महादेव नमस्ते परमेश्वर नमः शिवाय देवाय नमस्ते ब्रह्मरूपिणे
1,Main,10.0,44,namo 'stu te maheśāya namaḥ śāntāya hetave pradhānapuruṣeśāya yogādhipataye namaḥ,नमो ऽस्तु ते महेशाय नमः शान्ताय हेतवे प्रधानपुरुषेशाय योगाधिपतये नमः
1,Main,10.0,45,namaḥ kālāya rudrāya mahāgrāsāya śūline namaḥ pinākahastāya trinetrāya namo namaḥ,नमः कालाय रुद्राय महाग्रासाय शूलिने नमः पिनाकहस्ताय त्रिनेत्राय नमो नमः
1,Main,10.0,46,namastrimūrtaye tubhyaṃ brahmaṇo janakāya te brahmavidyādhipataye brahmavidyāpradāyine,नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं ब्रह्मणो जनकाय ते ब्रह्मविद्याधिपतये ब्रह्मविद्याप्रदायिने
1,Main,10.0,47,namo vedarahasyāya kālakālāya te namaḥ vedāntasārasārāya namo vedātmamūrtaye,नमो वेदरहस्याय कालकालाय ते नमः वेदान्तसारसाराय नमो वेदात्ममूर्तये
1,Main,10.0,48,namo buddhāya śuddhāya yogināṃ gurave namaḥ prahīṇaśokairvividhairbhūtaiḥ varivṛtāya te,नमो बुद्धाय शुद्धाय योगिनां गुरवे नमः प्रहीणशोकैर्विविधैर्भूतैः वरिवृताय ते
1,Main,10.0,49,namo brahmaṇyadevāya brahmādhipataye namaḥ triyambakāya devāya namaste parameṣṭhine,नमो ब्रह्मण्यदेवाय ब्रह्माधिपतये नमः त्रियम्बकाय देवाय नमस्ते परमेष्ठिने
1,Main,10.0,50,namo digvāsase tubhyaṃ namo muṇḍāyā daṇḍine anādimalahīnāya jñānagamyāya te namaḥ,नमो दिग्वाससे तुभ्यं नमो मुण्डाया दण्डिने अनादिमलहीनाय ज्ञानगम्याय ते नमः
1,Main,10.0,51,namastārāya tīrthāya namo yogardhihetave namo dharmādhigamyāya yogagamyāya te namaḥ,नमस्ताराय तीर्थाय नमो योगर्धिहेतवे नमो धर्माधिगम्याय योगगम्याय ते नमः
1,Main,10.0,52,namaste niṣprapañcāya nirābhāsāya te namaḥ brahmaṇe viśvarūpāya namaste paramātmane,नमस्ते निष्प्रपञ्चाय निराभासाय ते नमः ब्रह्मणे विश्वरूपाय नमस्ते परमात्मने
1,Main,10.0,53,tvayaiva sṛṣṭamakhilaṃ tvayyeva sakalaṃ sthitam tvayā saṃhriyate viśvaṃ pradhānādyaṃ jaganmaya,त्वयैव सृष्टमखिलं त्वय्येव सकलं स्थितम् त्वया संह्रियते विश्वं प्रधानाद्यं जगन्मय
1,Main,10.0,54,tvamīśvaro mahādevaḥ paraṃ brahma maheśvaraḥ parameṣṭhī śivaḥ śāntaḥ puruṣo niṣkalo haraḥ,त्वमीश्वरो महादेवः परं ब्रह्म महेश्वरः परमेष्ठी शिवः शान्तः पुरुषो निष्कलो हरः
1,Main,10.0,55,tvamakṣaraṃ paraṃ jyotistvaṃ kālaḥ parameśvaraḥ tvameva puruṣo 'nantaḥ pradhānaṃ prakṛtistathā,त्वमक्षरं परं ज्योतिस्त्वं कालः परमेश्वरः त्वमेव पुरुषो ऽनन्तः प्रधानं प्रकृतिस्तथा
1,Main,10.0,56,bhūmirāpo 'nalo vāyurvyomāhaṅkāra eva ca yasya rūpaṃ namasyāmi bhavantaṃ brahmasaṃjñitam,भूमिरापो ऽनलो वायुर्व्योमाहङ्कार एव च यस्य रूपं नमस्यामि भवन्तं ब्रह्मसंज्ञितम्
1,Main,10.0,57,yasya dyaurabhavanmūrdhā pādau pṛthvī diśo bhujāḥ ākāśamudaraṃ tasmai virāje praṇamāmyaham,यस्य द्यौरभवन्मूर्धा पादौ पृथ्वी दिशो भुजाः आकाशमुदरं तस्मै विराजे प्रणमाम्यहम्
1,Main,10.0,58,saṃtāpayati yo viśvaṃ svabhābhirbhāsayan diśaḥ brahmatejomayaṃ nityaṃ tasmai sūryātmane namaḥ,संतापयति यो विश्वं स्वभाभिर्भासयन् दिशः ब्रह्मतेजोमयं नित्यं तस्मै सूर्यात्मने नमः
1,Main,10.0,59,havyaṃ vahati yo nityaṃ raudrī tejomayo tanuḥ kavyaṃ pitṛgaṇānāṃ ca tasmai vahnyātmane namaḥ,हव्यं वहति यो नित्यं रौद्री तेजोमयो तनुः कव्यं पितृगणानां च तस्मै वह्न्यात्मने नमः
1,Main,10.0,60,āpyāyati yo nityaṃ svadhāmnā sakalaṃ jagat pīyate devatāsaṅghaistasmai somātmane namaḥ,आप्यायति यो नित्यं स्वधाम्ना सकलं जगत् पीयते देवतासङ्घैस्तस्मै सोमात्मने नमः
1,Main,10.0,61,vibhartyaśeṣabhūtāni yo 'ntaścarati sarvadā śaktirmāheścarī tubhyaṃ tasmai vāyvātmane namaḥ,विभर्त्यशेषभूतानि यो ऽन्तश्चरति सर्वदा शक्तिर्माहेश्चरी तुभ्यं तस्मै वाय्वात्मने नमः
1,Main,10.0,62,sṛjatyaśeṣamevedaṃ yaḥ svakarmānurūpataḥ svātmanyavasthitastasmai caturvaktrātmane namaḥ,सृजत्यशेषमेवेदं यः स्वकर्मानुरूपतः स्वात्मन्यवस्थितस्तस्मै चतुर्वक्त्रात्मने नमः
1,Main,10.0,63,yaḥ śeṣaśayane śete viśvamāvṛtya māyayā svātmānubhūtiyogena tasmai viśvātmane namaḥ,यः शेषशयने शेते विश्वमावृत्य मायया स्वात्मानुभूतियोगेन तस्मै विश्वात्मने नमः
1,Main,10.0,64,vibharti śirasā nityaṃ dvisaptabhuvanātmakam brahmāṇḍaṃ yo 'khilādhārastasmai śeṣātmane namaḥ,विभर्ति शिरसा नित्यं द्विसप्तभुवनात्मकम् ब्रह्माण्डं यो ऽखिलाधारस्तस्मै शेषात्मने नमः
1,Main,10.0,65,yaḥ parānte parānandaṃ pītvā divyaikasākṣikam nṛtyatyanantamahimā tasmai rudrātmane namaḥ,यः परान्ते परानन्दं पीत्वा दिव्यैकसाक्षिकम् नृत्यत्यनन्तमहिमा तस्मै रुद्रात्मने नमः
1,Main,10.0,66,yo 'ntarā sarvabhūtānāṃ niyantā tiṣṭhatīśvaraḥ taṃ sarvasākṣiṇaṃ devaṃ namasye bhavatastanum,यो ऽन्तरा सर्वभूतानां नियन्ता तिष्ठतीश्वरः तं सर्वसाक्षिणं देवं नमस्ये भवतस्तनुम्
1,Main,10.0,67,yaṃ vinindrā jitaśvāsāḥ saṃtuṣṭāḥ samadarśinaḥ jyotiḥ paśyanti yuñjānāstasmai yogātmane namaḥ,यं विनिन्द्रा जितश्वासाः संतुष्टाः समदर्शिनः ज्योतिः पश्यन्ति युञ्जानास्तस्मै योगात्मने नमः
1,Main,10.0,68,yayā saṃtarate māyāṃ yogī saṃkṣīṇakalmaṣaḥ apārataraparyantāṃ tasmai vidyātmane namaḥ,यया संतरते मायां योगी संक्षीणकल्मषः अपारतरपर्यन्तां तस्मै विद्यात्मने नमः
1,Main,10.0,69,yasya bhāsā vibhātīdamadvayaṃ tamasaḥ param prapadye tat paraṃ tattvaṃ tadrūpaṃ parameśvaram,यस्य भासा विभातीदमद्वयं तमसः परम् प्रपद्ये तत् परं तत्त्वं तद्रूपं परमेश्वरम्
1,Main,10.0,70,nityānandaṃ nirādhāraṃ niṣkalaṃ paramaṃ śivam prapadye paramātmānaṃ bhavantaṃ parameśvaram,नित्यानन्दं निराधारं निष्कलं परमं शिवम् प्रपद्ये परमात्मानं भवन्तं परमेश्वरम्
1,Main,10.0,71,evaṃ stutvā mahādevaṃ brahmā tadbhāvabhāvitaḥ prāñjaliḥ praṇatastasthau gṛṇan brahma sanātanam,एवं स्तुत्वा महादेवं ब्रह्मा तद्भावभावितः प्राञ्जलिः प्रणतस्तस्थौ गृणन् ब्रह्म सनातनम्
1,Main,10.0,72,tatastasmai mahādevo divyaṃ yogamanuttamam aiśvaryaṃ brahmasadbhāvaṃ vairāgyaṃ ca dadau haraḥ,ततस्तस्मै महादेवो दिव्यं योगमनुत्तमम् ऐश्वर्यं ब्रह्मसद्भावं वैराग्यं च ददौ हरः
1,Main,10.0,73,karābhyāṃ suśubhābhyāṃ ca saṃspṛśya praṇatārtihā vyājaharā svayaṃ devaḥ so 'nugṛhya pitāmaham,कराभ्यां सुशुभाभ्यां च संस्पृश्य प्रणतार्तिहा व्याजहरा स्वयं देवः सो ऽनुगृह्य पितामहम्
1,Main,10.0,74,yattvayābhyarthitaṃ brahman putratve bhavato mama kṛtaṃ mayā tat sakalaṃ sṛjasva vividhaṃ jagat,यत्त्वयाभ्यर्थितं ब्रह्मन् पुत्रत्वे भवतो मम कृतं मया तत् सकलं सृजस्व विविधं जगत्
1,Main,10.0,75,tridhā bhinno 'smyahaṃ brahman brahmaviṣṇuharākhyayā sargarakṣālayaguṇairniṣkalaḥ parameśvaraḥ,त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं ब्रह्मन् ब्रह्मविष्णुहराख्यया सर्गरक्षालयगुणैर्निष्कलः परमेश्वरः
1,Main,10.0,76,sa tvaṃ mamāgrajaḥ putraḥ sṛṣṭihetorvinirmitaḥ mamaiva dakṣiṇādaṅgād vāmāṅgāt puruṣottamaḥ,स त्वं ममाग्रजः पुत्रः सृष्टिहेतोर्विनिर्मितः ममैव दक्षिणादङ्गाद् वामाङ्गात् पुरुषोत्तमः
1,Main,10.0,77,tasya devādidevasya śaṃbhorhṛdayadeśataḥ saṃbabhūvātha rudro 'sāvahaṃ tasyāparā tanuḥ,तस्य देवादिदेवस्य शंभोर्हृदयदेशतः संबभूवाथ रुद्रो ऽसावहं तस्यापरा तनुः
1,Main,10.0,78,brahmaviṣṇuśivā brahman sargasthityantahetavaḥ vibhajyātmānameko 'pi svecchayā śaṅkaraḥ sthitaḥ,ब्रह्मविष्णुशिवा ब्रह्मन् सर्गस्थित्यन्तहेतवः विभज्यात्मानमेको ऽपि स्वेच्छया शङ्करः स्थितः
1,Main,10.0,79,tathānyāni ca rūpāṇi mama māyākṛtāni tu nirūpaḥ kevalaḥ svaccho mahādevaḥ svabhāvataḥ,तथान्यानि च रूपाणि मम मायाकृतानि तु निरूपः केवलः स्वच्छो महादेवः स्वभावतः
1,Main,10.0,80,ebhyaḥ parataro devastrimūrtiḥ paramā tanuḥ māheśvarī trinayanā yogināṃ śāntidā sadā,एभ्यः परतरो देवस्त्रिमूर्तिः परमा तनुः माहेश्वरी त्रिनयना योगिनां शान्तिदा सदा
1,Main,10.0,81,tasyā eva parāṃ mūrti māmavehi pitāmaha śāśvataiśvaryavijñānatejoyogasamanvitām,तस्या एव परां मूर्ति मामवेहि पितामह शाश्वतैश्वर्यविज्ञानतेजोयोगसमन्विताम्
1,Main,10.0,82,so 'haṃ grasāmi sakalamadhiṣṭhāya tamoguṇam kālo bhūtvā na tamasā māmanyo 'bhibhaviṣyati,सो ऽहं ग्रसामि सकलमधिष्ठाय तमोगुणम् कालो भूत्वा न तमसा मामन्यो ऽभिभविष्यति
1,Main,10.0,83,yadā yadā hi māṃ nityaṃ vicintayasi padmaja tadā tadā me sānnidhyaṃ bhaviṣyati tavānagha,यदा यदा हि मां नित्यं विचिन्तयसि पद्मज तदा तदा मे सान्निध्यं भविष्यति तवानघ
1,Main,10.0,84,etāvaduktvā brahmāṇaṃ so 'bhivandya guruṃ haraḥ sahaiva mānasaiḥ putraiḥ kṣaṇādantaradhīyata,एतावदुक्त्वा ब्रह्माणं सो ऽभिवन्द्य गुरुं हरः सहैव मानसैः पुत्रैः क्षणादन्तरधीयत
1,Main,10.0,85,so 'pi yogaṃ samāsthāya sasarja vividhaṃ jagat nārāyaṇākhyo bhagavān yathāpūrvaṃ prijāpatiḥ,सो ऽपि योगं समास्थाय ससर्ज विविधं जगत् नारायणाख्यो भगवान् यथापूर्वं प्रिजापतिः
1,Main,10.0,86,marīcibhṛgvaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum dakṣamatriṃ vasiṣṭhaṃ ca so 'sṛjad yogavidyayā,मरीचिभृग्वङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजद् योगविद्यया
1,Main,10.0,87,nava brahmāṇa ityete purāṇe niścayaṃ gatāḥ sarve te brahmaṇā tulyāḥ sādhakā brahmavādinaḥ,नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः सर्वे ते ब्रह्मणा तुल्याः साधका ब्रह्मवादिनः
1,Main,10.0,88,saṃkalpaṃ caiva dharmaṃ ca yugadharmāṃśca śāśvatān sthānābhimāninaḥ sarvān yathā te kathitaṃ purā,संकल्पं चैव धर्मं च युगधर्मांश्च शाश्वतान् स्थानाभिमानिनः सर्वान् यथा ते कथितं पुरा
1,Main,11.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge deśamo 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca evaṃ sṛṣṭvā parīcyādīn devadevaḥ pitāmahaḥ sahaiva mānasaiḥ putraistatāpa paramaṃ tapaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे देशमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं सृष्ट्वा परीच्यादीन् देवदेवः पितामहः सहैव मानसैः पुत्रैस्तताप परमं तपः
1,Main,11.0,2,tasyaivaṃ tapato vaktrād rudraḥ kālāgnisannibhaḥ triśūlapāṇirīśānaḥ pradurāsīt trilocanaḥ,तस्यैवं तपतो वक्त्राद् रुद्रः कालाग्निसन्निभः त्रिशूलपाणिरीशानः प्रदुरासीत् त्रिलोचनः
1,Main,11.0,3,ardhanārīnaravapuḥ duṣprekṣyo 'tibhayaṅkaraḥ vibhajātmānamityuktvā brahmā cāntardadhe bhayāt,अर्धनारीनरवपुः दुष्प्रेक्ष्यो ऽतिभयङ्करः विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चान्तर्दधे भयात्
1,Main,11.0,4,tathokto 'sau dvidhā strītvaṃ puruṣatvamathākarot bibheda puruṣatvaṃ ca daśadhā caikadhā punaḥ,तथोक्तो ऽसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वमथाकरोत् बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः
1,Main,11.0,5,ekādaśaite kathitā rudrāstribhuvaneśvarāḥ kapālośādayo viprā devakārye niyojitāḥ,एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः कपालोशादयो विप्रा देवकार्ये नियोजिताः
1,Main,11.0,6,saumyāsaumyaistathā śāntāśāntaiḥ strītvaṃ ca sa prabhuḥ bibheda bahudhā devaḥ svarūpairasitaiḥ sitaiḥ,सौम्यासौम्यैस्तथा शान्ताशान्तैः स्त्रीत्वं च स प्रभुः बिभेद बहुधा देवः स्वरूपैरसितैः सितैः
1,Main,11.0,7,tā vai vibhūtayo viprā viśrutāḥ śaktayo bhuvi lakṣmyādayo yābhirīśā viśvaṃvyāpnoti śāṅkarī,ता वै विभूतयो विप्रा विश्रुताः शक्तयो भुवि लक्ष्म्यादयो याभिरीशा विश्वंव्याप्नोति शाङ्करी
1,Main,11.0,8,vibhajya purarīśānī svātmānaṃ śaṅkarād vibhoḥ mahādevaniyogena pitāmahamupasthitā,विभज्य पुररीशानी स्वात्मानं शङ्कराद् विभोः महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता
1,Main,11.0,9,tāmāha bhagavān brahmā dakṣasya duhitā bhava sāpi tasya niyogena prādurāsīt prajāpateḥ,तामाह भगवान् ब्रह्मा दक्षस्य दुहिता भव सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत् प्रजापतेः
1,Main,11.0,10,niyogād brahmaṇo devīṃ dadau rudrāya tāṃ satīm dakṣād rudro 'pi jagrāha svakīyāmeva śūlabhṛt,नियोगाद् ब्रह्मणो देवीं ददौ रुद्राय तां सतीम् दक्षाद् रुद्रो ऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत्
1,Main,11.0,11,prajāpatiṃ vinindyaiṣā kālena parameśvarī menāyāmabhavat putrī tadā himavataḥ satī,प्रजापतिं विनिन्द्यैषा कालेन परमेश्वरी मेनायामभवत् पुत्री तदा हिमवतः सती
1,Main,11.0,12,sa cāpi parvatavaro dadau rudrāya pārvatīm hitāya sarvadevānāṃ trilokasyātmano 'pi ca,स चापि पर्वतवरो ददौ रुद्राय पार्वतीम् हिताय सर्वदेवानां त्रिलोकस्यात्मनो ऽपि च
1,Main,11.0,13,saiṣā māheśvarī devī śaṅkarārdhaśarīriṇī śivā satī haimavatī surāsuranamaskṛtā,सैषा माहेश्वरी देवी शङ्करार्धशरीरिणी शिवा सती हैमवती सुरासुरनमस्कृता
1,Main,11.0,14,tasyāḥ prabhāvamatulaṃ sarve devāḥ savāsavāḥ vindanti munayo vetti śaṅkaro vā svayaṃ hariḥ,तस्याः प्रभावमतुलं सर्वे देवाः सवासवाः विन्दन्ति मुनयो वेत्ति शङ्करो वा स्वयं हरिः
1,Main,11.0,15,etad vaḥ kathitaṃ viprāḥ putratvaṃ parameṣṭhinaḥ brahmaṇaḥ padmayonitvaṃ śaṅkarasyāmitaujasaḥ,एतद् वः कथितं विप्राः पुत्रत्वं परमेष्ठिनः ब्रह्मणः पद्मयोनित्वं शङ्करस्यामितौजसः
1,Main,11.0,16,sūta uvāca ityākarṇyātha munayaḥ kūrmarūpeṇa bhāṣitam viṣṇunā punarevainaṃ praṇatā harim,सूत उवाच इत्याकर्ण्याथ मुनयः कूर्मरूपेण भाषितम् विष्णुना पुनरेवैनं प्रणता हरिम्
1,Main,11.0,17,ṛṣaya ūcuḥ kaiṣā bhagavatī devī śaṅkarārdhaśarīriṇī śivā satī haimavatī yathāvad brūhi pṛcchatām,ऋषय ऊचुः कैषा भगवती देवी शङ्करार्धशरीरिणी शिवा सती हैमवती यथावद् ब्रूहि पृच्छताम्
1,Main,11.0,18,teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā munīnāṃ puruṣottamaḥ pratyuvāca mahāyogī dhyātvā svaṃ paramaṃ padam,तेषां तद् वचनं श्रुत्वा मुनीनां पुरुषोत्तमः प्रत्युवाच महायोगी ध्यात्वा स्वं परमं पदम्
1,Main,11.0,19,śrīkūrma uvāca purā pitāmahenoktaṃ merupṛṣṭhe suśobhanam rahasyametad vijñānaṃ gopanīyaṃ viśeṣataḥ,श्रीकूर्म उवाच पुरा पितामहेनोक्तं मेरुपृष्ठे सुशोभनम् रहस्यमेतद् विज्ञानं गोपनीयं विशेषतः
1,Main,11.0,20,sāṃkhyānāṃ paramaṃ sāṃkhyaṃ brahmavijñānamuttamam saṃsārārṇavamagnānāṃ jantūnāmekamocanam,सांख्यानां परमं सांख्यं ब्रह्मविज्ञानमुत्तमम् संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामेकमोचनम्
1,Main,11.0,21,yā sā māheśvarī śaktirjñānarūpātilālasā vyomasaṃjñā parā kāṣṭhā seyaṃ haimavatī matā,या सा माहेश्वरी शक्तिर्ज्ञानरूपातिलालसा व्योमसंज्ञा परा काष्ठा सेयं हैमवती मता
1,Main,11.0,22,śivā sarvagatānāntā guṇātītā suniṣkalā ekānekavibhāgasthā jñānarūpātilālasā,शिवा सर्वगतानान्ता गुणातीता सुनिष्कला एकानेकविभागस्था ज्ञानरूपातिलालसा
1,Main,11.0,23,ananyā niṣkale tattve saṃsthitā tasya tejasā svābhāvikī ca tanmūlā prabhā bhānorivāmalā,अनन्या निष्कले तत्त्वे संस्थिता तस्य तेजसा स्वाभाविकी च तन्मूला प्रभा भानोरिवामला
1,Main,11.0,24,ekā māheśvarī śaktiranekopādhiyogataḥ parāvareṇa rūpeṇa krīḍate tasya sannidhau,एका माहेश्वरी शक्तिरनेकोपाधियोगतः परावरेण रूपेण क्रीडते तस्य सन्निधौ
1,Main,11.0,25,seyaṃ karoti sakalaṃ tasyāḥ kāryamidaṃ jagat na kāryaṃ nāpi karaṇamīśvarasyeti sūrayaḥ,सेयं करोति सकलं तस्याः कार्यमिदं जगत् न कार्यं नापि करणमीश्वरस्येति सूरयः
1,Main,11.0,26,catastraḥ śaktayo devyāḥ svarūpatvena saṃsthitāḥ adhiṣṭhānavaśāt tasyāḥ śṛṇudhvaṃ munipuṅgavāḥ,चतस्त्रः शक्तयो देव्याः स्वरूपत्वेन संस्थिताः अधिष्ठानवशात् तस्याः शृणुध्वं मुनिपुङ्गवाः
1,Main,11.0,27,śāntirvidyā pratiṣṭhā ca nivṛttiścetitāḥ smṛtaḥ caturvyūhastato devaḥ procyate parameśvaraḥ,शान्तिर्विद्या प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्चेतिताः स्मृतः चतुर्व्यूहस्ततो देवः प्रोच्यते परमेश्वरः
1,Main,11.0,28,anayā parayā devaḥ svātmānandaṃ samaśnute caturṣvapi ca vedeṣu caturmūrtirmaheśvaraḥ,अनया परया देवः स्वात्मानन्दं समश्नुते चतुर्ष्वपि च वेदेषु चतुर्मूर्तिर्महेश्वरः
1,Main,11.0,29,asyāstvanādisaṃsiddhamaiśvaryamatulaṃ mahat tatsambandhādanantāyā rudreṇa paramātmanā,अस्यास्त्वनादिसंसिद्धमैश्वर्यमतुलं महत् तत्सम्बन्धादनन्ताया रुद्रेण परमात्मना
1,Main,11.0,30,saiṣā sarveśvarī devī sarvabhūtapravartikā procyate bhagavān kālo hariḥ prāṇo maheśvaraḥ,सैषा सर्वेश्वरी देवी सर्वभूतप्रवर्तिका प्रोच्यते भगवान् कालो हरिः प्राणो महेश्वरः
1,Main,11.0,31,tatra sarvamidaṃ protamotaṃ caivākhilaṃ jagat sa kālo 'gnirharo rudro gīyate vedavādibhiḥ,तत्र सर्वमिदं प्रोतमोतं चैवाखिलं जगत् स कालो ऽग्निर्हरो रुद्रो गीयते वेदवादिभिः
1,Main,11.0,32,kālaḥ sṛjati bhūtāni kālaḥ saṃharate prajāḥ sarve kālasya vaśagā na kālaḥ kasyacid vaśe,कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे
1,Main,11.0,33,pradhānaṃ puruṣastattvaṃ mahānātmā tvahaṅkṛtiḥ kālenānyāni tattvāni samāviṣṭāni yoginā,प्रधानं पुरुषस्तत्त्वं महानात्मा त्वहङ्कृतिः कालेनान्यानि तत्त्वानि समाविष्टानि योगिना
1,Main,11.0,34,tasya sarvajagatsūtiḥ śaktirmāyeti viśrutā tayedaṃ bhrāmayedīśo māyāvī puruṣottamaḥ,तस्य सर्वजगत्सूतिः शक्तिर्मायेति विश्रुता तयेदं भ्रामयेदीशो मायावी पुरुषोत्तमः
1,Main,11.0,35,saiṣā māyātmikā śaktiḥ sarvākārā sanātanī vaiśvarūpyaṃ maheśasya sarvadā saṃprakāśayet,सैषा मायात्मिका शक्तिः सर्वाकारा सनातनी वैश्वरूप्यं महेशस्य सर्वदा संप्रकाशयेत्
1,Main,11.0,36,anyāśca śaktayo mukhyāstasya devasya nirmitāḥ jñānaśaktiḥ kriyāśaktiḥ prāṇaśaktiriti trayam,अन्याश्च शक्तयो मुख्यास्तस्य देवस्य निर्मिताः ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिः प्राणशक्तिरिति त्रयम्
1,Main,11.0,37,sarvāsāmeva śaktīnāṃ śaktimanto vinirmitāḥ māyayaivātha viprendrāḥ sā cānādiranantayā,सर्वासामेव शक्तीनां शक्तिमन्तो विनिर्मिताः माययैवाथ विप्रेन्द्राः सा चानादिरनन्तया
1,Main,11.0,38,sarvaśaktyātmikā māyā durnivārā duratyayā māyāvī sarvaśaktīśaḥ kālaḥ kālakāraḥ prabhuḥ,सर्वशक्त्यात्मिका माया दुर्निवारा दुरत्यया मायावी सर्वशक्तीशः कालः कालकारः प्रभुः
1,Main,11.0,39,karoti kālaḥ sakalaṃ saṃharet kāla eva hi kālaḥ sthāpayate viśvaṃ kālādhīnamidaṃ jagat,करोति कालः सकलं संहरेत् काल एव हि कालः स्थापयते विश्वं कालाधीनमिदं जगत्
1,Main,11.0,40,labdhvā devādhidevasya sannidhiṃ parameṣṭhinaḥ anantasyākhileśasya śaṃbhoḥ kālātmanaḥ prabhoḥ,लब्ध्वा देवाधिदेवस्य सन्निधिं परमेष्ठिनः अनन्तस्याखिलेशस्य शंभोः कालात्मनः प्रभोः
1,Main,11.0,41,pradhānaṃ puruṣo māyā māyā caivaṃ prapadyate ekā sarvagatānantā kevalā niṣkalā śivā,प्रधानं पुरुषो माया माया चैवं प्रपद्यते एका सर्वगतानन्ता केवला निष्कला शिवा
1,Main,11.0,42,ekā śaktiḥ śivaiko 'pi śaktimānucyate śivaḥ śaktayaḥ śaktimanto 'nye sarvaśaktisamudbhavāḥ,एका शक्तिः शिवैको ऽपि शक्तिमानुच्यते शिवः शक्तयः शक्तिमन्तो ऽन्ये सर्वशक्तिसमुद्भवाः
1,Main,11.0,43,śaktiśaktimatorbhedaṃ vadanti paramārthataḥ abhedaṃ cānupaśyanti yoginastattvacintakāḥ,शक्तिशक्तिमतोर्भेदं वदन्ति परमार्थतः अभेदं चानुपश्यन्ति योगिनस्तत्त्वचिन्तकाः
1,Main,11.0,44,śaktayo girajā devī śaktimanto 'tha śaṅkaraḥ viśeṣaḥ kathyate cāyaṃ purāṇe brahmavādibhiḥ,शक्तयो गिरजा देवी शक्तिमन्तो ऽथ शङ्करः विशेषः कथ्यते चायं पुराणे ब्रह्मवादिभिः
1,Main,11.0,45,bhogyā viśveśvarī devī maheśvarapativratā procyate bhagavān bhoktā kaparde nīlalohitaḥ,भोग्या विश्वेश्वरी देवी महेश्वरपतिव्रता प्रोच्यते भगवान् भोक्ता कपर्दे नीललोहितः
1,Main,11.0,46,mantā viśveśvaro devaḥ śaṅkaro manmathāntakaḥ procyate matirīśānī mantavyā ca vicārataḥ,मन्ता विश्वेश्वरो देवः शङ्करो मन्मथान्तकः प्रोच्यते मतिरीशानी मन्तव्या च विचारतः
1,Main,11.0,47,ityetadakhilaṃ viprāḥ śaktiśaktimadudbhavam procyate sarvavedeṣu munibhistattvadarśibhiḥ,इत्येतदखिलं विप्राः शक्तिशक्तिमदुद्भवम् प्रोच्यते सर्ववेदेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
1,Main,11.0,48,etat pradarśitaṃ divyaṃ devyā māhātmyamuttamam sarvavedāntavedeṣu niścitaṃ brahmavādibhiḥ,एतत् प्रदर्शितं दिव्यं देव्या माहात्म्यमुत्तमम् सर्ववेदान्तवेदेषु निश्चितं ब्रह्मवादिभिः
1,Main,11.0,49,ekaṃ sarvagataṃ sūkṣmaṃ kūṭasthamacalaṃ dhruvam yoginastat prapaśyanti mahādevyāḥ paraṃ padam,एकं सर्वगतं सूक्ष्मं कूटस्थमचलं ध्रुवम् योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्
1,Main,11.0,50,ānandamakṣaraṃ brahma kevalaṃ niṣkalaṃ param yoginastat prapaśyanti mahādevyāḥ paraṃ padam,आनन्दमक्षरं ब्रह्म केवलं निष्कलं परम् योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्
1,Main,11.0,51,parātparataraṃ tattvaṃ śāśvataṃ śivamacyutam anantaprakṛtau līnaṃ devyāstat paramaṃ padam,परात्परतरं तत्त्वं शाश्वतं शिवमच्युतम् अनन्तप्रकृतौ लीनं देव्यास्तत् परमं पदम्
1,Main,11.0,52,śubhaṃ nirañjanaṃ śuddhaṃ nirguṇaṃ dvaitavarjitam ātmopalabdhiviṣayaṃ devyāstat paramaṃ padam,शुभं निरञ्जनं शुद्धं निर्गुणं द्वैतवर्जितम् आत्मोपलब्धिविषयं देव्यास्तत् परमं पदम्
1,Main,11.0,53,saiṣā dhātrī vidhātrī ca paramānandamicchatām saṃsāratāpānakhilān nihantīśvarasaṃśrayā,सैषा धात्री विधात्री च परमानन्दमिच्छताम् संसारतापानखिलान् निहन्तीश्वरसंश्रया
1,Main,11.0,54,tasmād vimuktimanvicchan pārvatīṃ parameśvarīm āśrayet sarvabhāvānāmātmabhūtāṃ śivātmikām,तस्माद् विमुक्तिमन्विच्छन् पार्वतीं परमेश्वरीम् आश्रयेत् सर्वभावानामात्मभूतां शिवात्मिकाम्
1,Main,11.0,55,labdhvā ca putrīṃ śarvāṇīṃ tapastaptvā suduścaram sabhāryaḥ śaraṃ yātaḥ pārvatīṃ parameśvarīm,लब्ध्वा च पुत्रीं शर्वाणीं तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् सभार्यः शरं यातः पार्वतीं परमेश्वरीम्
1,Main,11.0,56,tāṃ dṛṣṭvā jāyamānāṃ ca svecchayaiva varānanām menā himavataḥ patnī prāhedaṃ parvateśvaram,तां दृष्ट्वा जायमानां च स्वेच्छयैव वराननाम् मेना हिमवतः पत्नी प्राहेदं पर्वतेश्वरम्
1,Main,11.0,57,menovāca paśya bālāmimāṃ rājan rājīvasadṛśānanām hitāya sarvabhūtānāṃ jātā ca tapasāvayoḥ,मेनोवाच पश्य बालामिमां राजन् राजीवसदृशाननाम् हिताय सर्वभूतानां जाता च तपसावयोः
1,Main,11.0,58,so 'pi dṛṣṭvā tataḥ putrīṃ taruṇādityasannibhām kapardinīṃ caturvaktrāṃ trinetrāmatilālasām,सो ऽपि दृष्ट्वा ततः पुत्रीं तरुणादित्यसन्निभाम् कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम्
1,Main,11.0,59,aṣṭahastāṃ viśālākṣīṃ candrāvayavabhūṣaṇām nirguṇāṃ saguṇāṃ sākṣāt sadasadvyaktivarjitām,अष्टहस्तां विशालाक्षीं चन्द्रावयवभूषणाम् निर्गुणां सगुणां साक्षात् सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्
1,Main,11.0,60,praṇamya śirasā bhūmau tejasā cātivihvalaḥ bhītaḥ kṛtāñjalistasyāḥ provāca parameśvarīm,प्रणम्य शिरसा भूमौ तेजसा चातिविह्वलः भीतः कृताञ्जलिस्तस्याः प्रोवाच परमेश्वरीम्
1,Main,11.0,61,hīmavānuvāca kā tvaṃ devi viśālākṣi śaśāṅkāvayavāṅkite na jāne tvāmahaṃ vatse yathāvad brūhi pṛcchate,हीमवानुवाच का त्वं देवि विशालाक्षि शशाङ्कावयवाङ्किते न जाने त्वामहं वत्से यथावद् ब्रूहि पृच्छते
1,Main,11.0,62,girīndravacanaṃ śrutvā tataḥ sā parameśvarī vyājahāra mahāśailaṃ yogināmabhayapradā,गिरीन्द्रवचनं श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी व्याजहार महाशैलं योगिनामभयप्रदा
1,Main,11.0,63,devyuvāca māṃ viddha paramāṃ śaktiṃ parameśvarasamāśrayām ananyāmavyayāmekāṃ yāṃ paśyanti mumukṣavaḥ,देव्युवाच मां विद्ध परमां शक्तिं परमेश्वरसमाश्रयाम् अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यन्ति मुमुक्षवः
1,Main,11.0,64,ahaṃ vai sarvabhāvānātmā sarvāntarā śivā śāśvataiśvaryavijñānamūrtiḥ sarvapravartikā,अहं वै सर्वभावानात्मा सर्वान्तरा शिवा शाश्वतैश्वर्यविज्ञानमूर्तिः सर्वप्रवर्तिका
1,Main,11.0,65,anantānantamahimā saṃsārārṇavatāriṇī divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me rūpamaiśvaram,अनन्तानन्तमहिमा संसारार्णवतारिणी दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम्
1,Main,11.0,66,etāvaduktvā vijñānaṃ dattvā himavate svayam svaṃ rūpaṃ darśayāmāsa divyaṃ tat pārameśvaram,एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम् स्वं रूपं दर्शयामास दिव्यं तत् पारमेश्वरम्
1,Main,11.0,67,koṭisūryapritīkāśaṃ tejobimbaṃ nirākulam jvālāmālāsahastrāḍhyaṃ kālānalaśatopamam,कोटिसूर्यप्रितीकाशं तेजोबिम्बं निराकुलम् ज्वालामालासहस्त्राढ्यं कालानलशतोपमम्
1,Main,11.0,68,daṃṣṭrākarālaṃ durdharṣa jaṭāmaṇḍalamaṇḍitam triśūlavarahastaṃ ca ghorarūpaṃ bhayānakam,दंष्ट्राकरालं दुर्धर्ष जटामण्डलमण्डितम् त्रिशूलवरहस्तं च घोररूपं भयानकम्
1,Main,11.0,69,praśāntaṃ saumyavadanamanantāścaryasaṃyutam candrāvayavalakṣmāṇaṃ candrakoṭisamaprabham,प्रशान्तं सौम्यवदनमनन्ताश्चर्यसंयुतम् चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रकोटिसमप्रभम्
1,Main,11.0,70,kirīṭinaṃ gadāhastaṃ nūpurairupaśobhitam divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam,किरीटिनं गदाहस्तं नूपुरैरुपशोभितम् दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्
1,Main,11.0,71,śaṅkhacakradharaṃ kāmyaṃ trinetraṃ kṛttivāsasam aṇḍasthaṃ cāṇḍabāhyasthaṃ bāhyamābhyantaraṃ param,शङ्खचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम् अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमाभ्यन्तरं परम्
1,Main,11.0,72,sarvaśaktimayaṃ śubhraṃ sarvākāraṃ sanātanam brahmondropendrayogīndrairvandyamānapadāmbujam,सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वाकारं सनातनम् ब्रह्मोन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमानपदाम्बुजम्
1,Main,11.0,73,sarvataḥ pāṇipādāntaṃ sarvato 'kṣiśiromukham sarvamāvṛtya tiṣṭhantaṃ dadarśa parameśvaram,सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् सर्वमावृत्य तिष्ठन्तं ददर्श परमेश्वरम्
1,Main,11.0,74,dṛṣṭvā tadīdṛśaṃ rūpaṃ devyā māheśvaraṃ param bhayena ca samāviṣṭaḥ sa rājā hṛṣṭamānasaḥ,दृष्ट्वा तदीदृशं रूपं देव्या माहेश्वरं परम् भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः
1,Main,11.0,75,ātmanyādhāya cātmānamoṅkāraṃ samanusmaran nāmnāmaṣṭasahastreṇa tuṣṭāva parameśvarīm,आत्मन्याधाय चात्मानमोङ्कारं समनुस्मरन् नाम्नामष्टसहस्त्रेण तुष्टाव परमेश्वरीम्
1,Main,11.0,76,hīmavānuvāca śivomā paramā śaktiranantā niṣkalāmalā śāntā māheśvarī nityā śāśvatī paramākṣarā,हीमवानुवाच शिवोमा परमा शक्तिरनन्ता निष्कलामला शान्ता माहेश्वरी नित्या शाश्वती परमाक्षरा
1,Main,11.0,77,acintyā kevalānantyā śivātmā paramātmikā anādiravyayā śuddhā devātmā sarvagācalā,अचिन्त्या केवलानन्त्या शिवात्मा परमात्मिका अनादिरव्यया शुद्धा देवात्मा सर्वगाचला
1,Main,11.0,78,ekānekavibhāgasthā māyātītā sunirmalā mahāmāheśvarī satyā mahādevī nirañjanā,एकानेकविभागस्था मायातीता सुनिर्मला महामाहेश्वरी सत्या महादेवी निरञ्जना
1,Main,11.0,79,kāṣṭhā sarvāntarasthā ca cicchaktiratilālasā nandā sarvātmikā vidyā jyotīrūpāmṛtākṣarā,काष्ठा सर्वान्तरस्था च चिच्छक्तिरतिलालसा नन्दा सर्वात्मिका विद्या ज्योतीरूपामृताक्षरा
1,Main,11.0,80,śāntiḥ pratiṣṭhā sarveṣāṃ nivṛttiramṛtapradā vyomamūrtirvyomalayā vyomādhārācyutāmarā,शान्तिः प्रतिष्ठा सर्वेषां निवृत्तिरमृतप्रदा व्योममूर्तिर्व्योमलया व्योमाधाराच्युतामरा
1,Main,11.0,81,anādinidhanāmoghā kāraṇātmā kalākalā kratuḥ prathamajā nābhiramṛtasyātmasaṃśrayā,अनादिनिधनामोघा कारणात्मा कलाकला क्रतुः प्रथमजा नाभिरमृतस्यात्मसंश्रया
1,Main,11.0,82,prāṇeśvarapriyā mātā mahāmahiṣaghātinī prāṇeśvarī prāṇarūpā pradhānapuruṣeśvarī,प्राणेश्वरप्रिया माता महामहिषघातिनी प्राणेश्वरी प्राणरूपा प्रधानपुरुषेश्वरी
1,Main,11.0,83,sarvaśaktikalākārā jyotsnā dyormahimāspadā sarvakāryaniyantrī ca sarvabhūteśvareśvarī,सर्वशक्तिकलाकारा ज्योत्स्ना द्योर्महिमास्पदा सर्वकार्यनियन्त्री च सर्वभूतेश्वरेश्वरी
1,Main,11.0,84,anādiravyaktaguhā mahānandā sanātanī ākāśayoniryogasthā mahāyogeśvareśvarī,अनादिरव्यक्तगुहा महानन्दा सनातनी आकाशयोनिर्योगस्था महायोगेश्वरेश्वरी
1,Main,11.0,85,mahāmāyā suduṣpūrā mūlaprakṛtirīśvarī saṃsārayoniḥ sakalā sarvaśaktisamudbhavā,महामाया सुदुष्पूरा मूलप्रकृतिरीश्वरी संसारयोनिः सकला सर्वशक्तिसमुद्भवा
1,Main,11.0,86,saṃsārapārā durvārā durnirokṣyā durāsadā prāṇaśaktiḥ praṇavidyā yoginī paramā kalā,संसारपारा दुर्वारा दुर्निरोक्ष्या दुरासदा प्राणशक्तिः प्रणविद्या योगिनी परमा कला
1,Main,11.0,87,mahāvibhūtirdurdharṣā mūlaprakṛtisaṃbhavā anādyanantavibhavā parārthā puruṣāraṇiḥ,महाविभूतिर्दुर्धर्षा मूलप्रकृतिसंभवा अनाद्यनन्तविभवा परार्था पुरुषारणिः
1,Main,11.0,88,sargasthityantakaraṇī sudurvācyā duratyayā śabdayoniḥ śabdamayī nādākhyā nādavigrahā,सर्गस्थित्यन्तकरणी सुदुर्वाच्या दुरत्यया शब्दयोनिः शब्दमयी नादाख्या नादविग्रहा
1,Main,11.0,89,pradhānapuruṣātītā pradhānapuruṣātmikā purāṇī cinmayī puṃsāmādiḥ puruṣarūpiṇī,प्रधानपुरुषातीता प्रधानपुरुषात्मिका पुराणी चिन्मयी पुंसामादिः पुरुषरूपिणी
1,Main,11.0,90,bhūtāntarātmā kūṭasthā mahāpuruṣasaṃjñitā janmamṛtyujarātītā sarvaśaktisamanvitā,भूतान्तरात्मा कूटस्था महापुरुषसंज्ञिता जन्ममृत्युजरातीता सर्वशक्तिसमन्विता
1,Main,11.0,91,vyāpinī cānavacchinnā pradhānānupraveśinī kṣetrajñaśaktiravyaktalakṣaṇā malavarjitā,व्यापिनी चानवच्छिन्ना प्रधानानुप्रवेशिनी क्षेत्रज्ञशक्तिरव्यक्तलक्षणा मलवर्जिता
1,Main,11.0,92,anādimāyasaṃbhinnā tritattvā prakṛtirguhā mahāmāyāsamutpannā tāmasī pauruṣī dhruvā,अनादिमायसंभिन्ना त्रितत्त्वा प्रकृतिर्गुहा महामायासमुत्पन्ना तामसी पौरुषी ध्रुवा
1,Main,11.0,93,vyaktāvyaktātmikākṛṣṇā raktāśuklā prasūtikā akāryā kāryajananī nityaṃ prasavadharmiṇī,व्यक्ताव्यक्तात्मिकाकृष्णा रक्ताशुक्ला प्रसूतिका अकार्या कार्यजननी नित्यं प्रसवधर्मिणी
1,Main,11.0,94,sargapralayanirmuktā sṛṣṭisthityantadharmiṇī brahmagarbhā caturviśā padmanābhācyutātmikā,सर्गप्रलयनिर्मुक्ता सृष्टिस्थित्यन्तधर्मिणी ब्रह्मगर्भा चतुर्विशा पद्मनाभाच्युतात्मिका
1,Main,11.0,95,vaidyutī śāśvatī yonirjaganmāteśvarapriyā sarvādhārā mahārūpā sarvaiśvaryasamanvitā,वैद्युती शाश्वती योनिर्जगन्मातेश्वरप्रिया सर्वाधारा महारूपा सर्वैश्वर्यसमन्विता
1,Main,11.0,96,viśvarūpā mahāgarbhā viśveśecchānuvartinī mahīyasī brahmayonirmahālakṣmīsamudbhāvā,विश्वरूपा महागर्भा विश्वेशेच्छानुवर्तिनी महीयसी ब्रह्मयोनिर्महालक्ष्मीसमुद्भावा
1,Main,11.0,97,mahāvimānamadhyasthā mahānidrātmahetukā sarvasādhāraṇī sūkṣmā hyavidyā pāramārthikā,महाविमानमध्यस्था महानिद्रात्महेतुका सर्वसाधारणी सूक्ष्मा ह्यविद्या पारमार्थिका
1,Main,11.0,98,anantarūpānantasthā devī puruṣamohinī anekākārasaṃsthānā kālatrayavivarjitā,अनन्तरूपानन्तस्था देवी पुरुषमोहिनी अनेकाकारसंस्थाना कालत्रयविवर्जिता
1,Main,11.0,99,brahmajanmā harermūrtirbrahmaviṣṇuśivātmikā brahmeśaviṣṇujananī brahmākhyā brahmasaṃśrayā,ब्रह्मजन्मा हरेर्मूर्तिर्ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका ब्रह्मेशविष्णुजननी ब्रह्माख्या ब्रह्मसंश्रया
1,Main,11.0,100,vyaktā prathamajā brāhmī mahatī jñānarūpiṇī vairāgyaiśvaryadharmātmā brahmamūrtirhṛdisthitā apāṃyoniḥ svayaṃbhūtirmānasī tattvasaṃbhavā,व्यक्ता प्रथमजा ब्राह्मी महती ज्ञानरूपिणी वैराग्यैश्वर्यधर्मात्मा ब्रह्ममूर्तिर्हृदिस्थिता अपांयोनिः स्वयंभूतिर्मानसी तत्त्वसंभवा
1,Main,11.0,101,īśvarāṇī ca śarvāṇī śaṅkarārdhaśarīriṇī bhavānī caiva rudrāṇī mahālakṣmīrathāmbikā,ईश्वराणी च शर्वाणी शङ्करार्धशरीरिणी भवानी चैव रुद्राणी महालक्ष्मीरथाम्बिका
1,Main,11.0,102,maheśvarasamutpannā bhuktimuktiphalapradā sarveśvarī sarvavandyā nityaṃ muditamānasā,महेश्वरसमुत्पन्ना भुक्तिमुक्तिफलप्रदा सर्वेश्वरी सर्ववन्द्या नित्यं मुदितमानसा
1,Main,11.0,103,brahmendropendranamitā śaṅkarecchānuvartinī īśvarārdhāsanagatā maheśvarapativratā,ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रनमिता शङ्करेच्छानुवर्तिनी ईश्वरार्धासनगता महेश्वरपतिव्रता
1,Main,11.0,104,sakṛdvibhāvitā sarvā samudrapariśoṣiṇī pārvatī himavatputrī paramānandadāyinī,सकृद्विभाविता सर्वा समुद्रपरिशोषिणी पार्वती हिमवत्पुत्री परमानन्ददायिनी
1,Main,11.0,105,guṇāḍhyā yogajā yogyā jñānamūrtirvikāsinī sāvitrīkamalā lakṣmīḥ śrīranantorasi sthitā,गुणाढ्या योगजा योग्या ज्ञानमूर्तिर्विकासिनी सावित्रीकमला लक्ष्मीः श्रीरनन्तोरसि स्थिता
1,Main,11.0,106,sarojanilayā mudrā yoganidrā surārdinā sarasvatī sarvavidyā jagajjyeṣṭhā sumaṅgalā,सरोजनिलया मुद्रा योगनिद्रा सुरार्दिना सरस्वती सर्वविद्या जगज्ज्येष्ठा सुमङ्गला
1,Main,11.0,107,vāgdevī varadā vācyā kīrtiḥ sarvārthasādhikā yogīśvarī brahmavidyā mahāvidyā suśobhanā,वाग्देवी वरदा वाच्या कीर्तिः सर्वार्थसाधिका योगीश्वरी ब्रह्मविद्या महाविद्या सुशोभना
1,Main,11.0,108,guhyavidyātmavidyā ca dharmavidyātmabhāvitā svāhā viśvaṃbharā siddhiḥ svadhā medhā dhṛtiḥ śrutiḥ,गुह्यविद्यात्मविद्या च धर्मविद्यात्मभाविता स्वाहा विश्वंभरा सिद्धिः स्वधा मेधा धृतिः श्रुतिः
1,Main,11.0,109,nītiḥ sunītiḥ sukṛtirmādhavī naravāhinī ajā vibhāvarī saumyā bhoginī bhogadāyinī,नीतिः सुनीतिः सुकृतिर्माधवी नरवाहिनी अजा विभावरी सौम्या भोगिनी भोगदायिनी
1,Main,11.0,110,śobhā vaṃśakarī lolā mālinī parameṣṭhinī trailokyasundarī ramyā sundarī kāmacāriṇī,शोभा वंशकरी लोला मालिनी परमेष्ठिनी त्रैलोक्यसुन्दरी रम्या सुन्दरी कामचारिणी
1,Main,11.0,111,mahānubhāvā sattvasthā mahāmahiṣamardanī padmamālā pāpaharā vicitrā mukuṭānanā,महानुभावा सत्त्वस्था महामहिषमर्दनी पद्ममाला पापहरा विचित्रा मुकुटानना
1,Main,11.0,112,niryantrā yantravāhasthā nandinī bhadrakālikā ādityavarṇā kaumārī mayūravaravāhinī,निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी
1,Main,11.0,113,niryantrā yantravāhasthā nandinī bhadrakālikā ādityavarṇā kaumārī mayūravaravāhinī,निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी
1,Main,11.0,114,vṛṣāsanagatā gauro mahākālī surārcitā aditirniyatā raudrī padmagarbhā vivāhanā,वृषासनगता गौरो महाकाली सुरार्चिता अदितिर्नियता रौद्री पद्मगर्भा विवाहना
1,Main,11.0,115,virūpākṣī lelihānā mahāpuranivāsinī mahāphalānavadyāṅgī kāmapūrā vibhāvarī,विरूपाक्षी लेलिहाना महापुरनिवासिनी महाफलानवद्याङ्गी कामपूरा विभावरी
1,Main,11.0,116,vicitraratnamukuṭā praṇatārtiprabhañjanī kauśikī karṣaṇī rātristridaśārtivināśinī,विचित्ररत्नमुकुटा प्रणतार्तिप्रभञ्जनी कौशिकी कर्षणी रात्रिस्त्रिदशार्तिविनाशिनी
1,Main,11.0,117,bahurūpā surūpā ca virūpā rūpavarjitā bhaktārtiśamanī bhavyā bhavabhāvavināśanī,बहुरूपा सुरूपा च विरूपा रूपवर्जिता भक्तार्तिशमनी भव्या भवभावविनाशनी
1,Main,11.0,118,nirguṇā nityavibhavā niḥ sārā nirapatrapā yaśasvinī sāmagītirbhavāṅganilayālayā,निर्गुणा नित्यविभवा निः सारा निरपत्रपा यशस्विनी सामगीतिर्भवाङ्गनिलयालया
1,Main,11.0,119,dīkṣā vidyādharī dīptā mahendravinipātinī sarvātiśāyinī vidyā sarvasiddhipradāyinī,दीक्षा विद्याधरी दीप्ता महेन्द्रविनिपातिनी सर्वातिशायिनी विद्या सर्वसिद्धिप्रदायिनी
1,Main,11.0,120,sarveśvarapriyā tārkṣyā samudrāntaravāsinī akalaṅkā nirādhārā nityasiddhā nirāmayā,सर्वेश्वरप्रिया तार्क्ष्या समुद्रान्तरवासिनी अकलङ्का निराधारा नित्यसिद्धा निरामया
1,Main,11.0,121,kāmadhenurbṛhadgarbhā dhīmatī mohanāśinī niḥ saṅkalpā nirātaṅkā vinayā vinayapradā,कामधेनुर्बृहद्गर्भा धीमती मोहनाशिनी निः सङ्कल्पा निरातङ्का विनया विनयप्रदा
1,Main,11.0,122,jvālāmālāsahastrāḍhyā devadevī manonmanī mahābhagavatī durgā vāsudevasamudbhavā,ज्वालामालासहस्त्राढ्या देवदेवी मनोन्मनी महाभगवती दुर्गा वासुदेवसमुद्भवा
1,Main,11.0,123,mahendropendrabhaginī bhaktigamyā parāvarā jñānajñeyā jarātītā vedāntaviṣayā gatiḥ,महेन्द्रोपेन्द्रभगिनी भक्तिगम्या परावरा ज्ञानज्ञेया जरातीता वेदान्तविषया गतिः
1,Main,11.0,124,dakṣiṇā dahanā dāhyā sarvabhūtanamaskṛtā yogamāyā vibhāvajñā mahāmāyā mahīyasī,दक्षिणा दहना दाह्या सर्वभूतनमस्कृता योगमाया विभावज्ञा महामाया महीयसी
1,Main,11.0,125,saṃdhyā sarvasamudbhūtirbrahmavṛkṣāśrayānatiḥ bījāṅkurasamudbhūtirmahāśaktirmahāmatiḥ,संध्या सर्वसमुद्भूतिर्ब्रह्मवृक्षाश्रयानतिः बीजाङ्कुरसमुद्भूतिर्महाशक्तिर्महामतिः
1,Main,11.0,126,khyātiḥ prajñā citiḥ saṃvit mahābhogīndraśāyinī vikṛtiḥ śāṃsarī śāstrī gaṇagandharvasevitā,ख्यातिः प्रज्ञा चितिः संवित् महाभोगीन्द्रशायिनी विकृतिः शांसरी शास्त्री गणगन्धर्वसेविता
1,Main,11.0,127,vaiśvānarī mahāśālā devasenā guhapriyā mahārātriḥ śivānandā śacī duḥ svapnanāśinī,वैश्वानरी महाशाला देवसेना गुहप्रिया महारात्रिः शिवानन्दा शची दुः स्वप्ननाशिनी
1,Main,11.0,128,ijyā pūjyā jagaddhātrī durvijñeyā surūpiṇī guhāmbikā guṇotpattirmahāpīṭhā marutsutā,इज्या पूज्या जगद्धात्री दुर्विज्ञेया सुरूपिणी गुहाम्बिका गुणोत्पत्तिर्महापीठा मरुत्सुता
1,Main,11.0,129,havyavāhāntarāgādiḥ havyavāhasamudbhavā jagadyonirjaganmātā janmamṛtyujarātigā,हव्यवाहान्तरागादिः हव्यवाहसमुद्भवा जगद्योनिर्जगन्माता जन्ममृत्युजरातिगा
1,Main,11.0,130,buddhimātā buddhimatī puruṣāntaravāsinī tarasvinī samādhisthā trinetrā divisaṃsthitā,बुद्धिमाता बुद्धिमती पुरुषान्तरवासिनी तरस्विनी समाधिस्था त्रिनेत्रा दिविसंस्थिता
1,Main,11.0,131,sarvendriyamanomātā sarvabhūtahṛdi sthitā saṃsāratāriṇī vidyā brahmavādimanolayā,सर्वेन्द्रियमनोमाता सर्वभूतहृदि स्थिता संसारतारिणी विद्या ब्रह्मवादिमनोलया
1,Main,11.0,132,brahmāṇī bṛhatī brāhmī brahmabhūtā bhavāraṇiḥ hiraṇmayī mahārātriḥ saṃsāraparivartikā,ब्रह्माणी बृहती ब्राह्मी ब्रह्मभूता भवारणिः हिरण्मयी महारात्रिः संसारपरिवर्तिका
1,Main,11.0,133,sumālinī surūpā ca bhāvinī tāriṇī prabhā unmīlanī sarvasahā sarvapratyayasākṣiṇī,सुमालिनी सुरूपा च भाविनी तारिणी प्रभा उन्मीलनी सर्वसहा सर्वप्रत्ययसाक्षिणी
1,Main,11.0,134,susaumyā candravadanā tāṇḍavāsaktamānasā sattvaśuddhikarī śuddhirmalatrayavināśinī,सुसौम्या चन्द्रवदना ताण्डवासक्तमानसा सत्त्वशुद्धिकरी शुद्धिर्मलत्रयविनाशिनी
1,Main,11.0,135,jagatpriyā jaganmūrtistrimūrtiramṛtāśrayā nirāśrayā nirāhārā niraṅkuravanodbhavā,जगत्प्रिया जगन्मूर्तिस्त्रिमूर्तिरमृताश्रया निराश्रया निराहारा निरङ्कुरवनोद्भवा
1,Main,11.0,136,candrahastā vicitrāṅgī stragviṇī padmadhāriṇī parāvaravidhānajñā mahāpuruṣapūrvajā,चन्द्रहस्ता विचित्राङ्गी स्त्रग्विणी पद्मधारिणी परावरविधानज्ञा महापुरुषपूर्वजा
1,Main,11.0,137,vidyeśvarapriyā vidyā vidyujjihvā jitaśramā vidyāmayī sahastrākṣī sahastravadanātmajā,विद्येश्वरप्रिया विद्या विद्युज्जिह्वा जितश्रमा विद्यामयी सहस्त्राक्षी सहस्त्रवदनात्मजा
1,Main,11.0,138,sahastraraśmiḥ sattvasthā maheśvarapadāśrayā kṣālinī sanmayī vyāptā taijasī padmabodhikā,सहस्त्ररश्मिः सत्त्वस्था महेश्वरपदाश्रया क्षालिनी सन्मयी व्याप्ता तैजसी पद्मबोधिका
1,Main,11.0,139,mahāmāyāśrayā mānyā mahādevamanoramā vyomalakṣmīḥ siharathā cekitānāmitaprabhā,महामायाश्रया मान्या महादेवमनोरमा व्योमलक्ष्मीः सिहरथा चेकितानामितप्रभा
1,Main,11.0,140,vīreśvarī vimānasthā viśokāśokanāśinī anāhatā kuṇḍalinā nalinī padmavāsinī,वीरेश्वरी विमानस्था विशोकाशोकनाशिनी अनाहता कुण्डलिना नलिनी पद्मवासिनी
1,Main,11.0,141,sadānandā sadākīrtiḥ sarvabhūtāśrayasthitā vāgdevatā brahmakalā kalātītā kalāraṇiḥ,सदानन्दा सदाकीर्तिः सर्वभूताश्रयस्थिता वाग्देवता ब्रह्मकला कलातीता कलारणिः
1,Main,11.0,142,brahmaśrīrbrahmahṛdayā brahmaviṣṇuśivapriyā vyomaśaktiḥ kriyāśaktirjñānaśaktiḥ parāgatiḥ,ब्रह्मश्रीर्ब्रह्महृदया ब्रह्मविष्णुशिवप्रिया व्योमशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिः परागतिः
1,Main,11.0,143,kṣobhikā bandhikā bhedyā bhedābhedavivarjitā abhinnābhinnasaṃsthānā vaṃśinī vaṃśahāriṇī,क्षोभिका बन्धिका भेद्या भेदाभेदविवर्जिता अभिन्नाभिन्नसंस्थाना वंशिनी वंशहारिणी
1,Main,11.0,144,guhyaśaktirguṇātītā sarvadā sarvatomukhī bhaginī bhagavatpatnī sakalā kālakāriṇī,गुह्यशक्तिर्गुणातीता सर्वदा सर्वतोमुखी भगिनी भगवत्पत्नी सकला कालकारिणी
1,Main,11.0,145,sarvavit sarvatobhadrā guhyātītā guhāraṇiḥ prakriyā yogamātā ca gaṅgā viśveśvareśvarī,सर्ववित् सर्वतोभद्रा गुह्यातीता गुहारणिः प्रक्रिया योगमाता च गङ्गा विश्वेश्वरेश्वरी
1,Main,11.0,146,kapilā kāpilā kāntākanakābhākalāntarā puṇyā puṣkariṇī bhoktrī purandarapurassarā,कपिला कापिला कान्ताकनकाभाकलान्तरा पुण्या पुष्करिणी भोक्त्री पुरन्दरपुरस्सरा
1,Main,11.0,147,poṣaṇī paramaiśvaryabhūtidā bhūtibhūṣaṇā pañcabrahmasamutpattiḥ paramārthārthavigrahā,पोषणी परमैश्वर्यभूतिदा भूतिभूषणा पञ्चब्रह्मसमुत्पत्तिः परमार्थार्थविग्रहा
1,Main,11.0,148,dharmodayā bhānumatī yogijñeya manojavā manoharā manorakṣā tāpasī vedarūpiṇī,धर्मोदया भानुमती योगिज्ञेय मनोजवा मनोहरा मनोरक्षा तापसी वेदरूपिणी
1,Main,11.0,149,vedaśaktirvedamātā vedavidyāprakāśinī yogeśvareśvarī mātā mahāśaktirmanomayī,वेदशक्तिर्वेदमाता वेदविद्याप्रकाशिनी योगेश्वरेश्वरी माता महाशक्तिर्मनोमयी
1,Main,11.0,150,viśvāvasthā viyanmūrtirvidyunmālā vihāyasī kiṃnarī surabhī vandyā nandinī nandivallabhā,विश्वावस्था वियन्मूर्तिर्विद्युन्माला विहायसी किंनरी सुरभी वन्द्या नन्दिनी नन्दिवल्लभा
1,Main,11.0,151,bhāratī paramānandā parāparavibhedikā sarvapraharaṇopetā kāmyā kāmeśvareśvarī,भारती परमानन्दा परापरविभेदिका सर्वप्रहरणोपेता काम्या कामेश्वरेश्वरी
1,Main,11.0,152,acintyācintyavibhavā hṛllekhā kanakaprabhā kūṣmāṇḍī dhanaratnāḍhyā sugandhā gandhāyinī,अचिन्त्याचिन्त्यविभवा हृल्लेखा कनकप्रभा कूष्माण्डी धनरत्नाढ्या सुगन्धा गन्धायिनी
1,Main,11.0,153,trivikramapadodbhūtā dhanuṣpāṇiḥ śivodayā sudurlabhā dhanādyakṣā dhanyā piṅgalalocanā,त्रिविक्रमपदोद्भूता धनुष्पाणिः शिवोदया सुदुर्लभा धनाद्यक्षा धन्या पिङ्गललोचना
1,Main,11.0,154,śāntiḥ prabhāvatī dīptiḥ paṅkajāyatalocanā ādyā hṛtkamalodbhūtā gavāṃ matā raṇapriyā,शान्तिः प्रभावती दीप्तिः पङ्कजायतलोचना आद्या हृत्कमलोद्भूता गवां मता रणप्रिया
1,Main,11.0,155,satkriyā girijā śuddhā nityapuṣṭā nirantarā durgākātyāyanīcaṇḍī carcikā śāntavigrahā,सत्क्रिया गिरिजा शुद्धा नित्यपुष्टा निरन्तरा दुर्गाकात्यायनीचण्डी चर्चिका शान्तविग्रहा
1,Main,11.0,156,hiraṇyavarṇā rajanī jagadyantrapravartikā mandarādrinivāsā ca śāradā svarṇamālinī,हिरण्यवर्णा रजनी जगद्यन्त्रप्रवर्तिका मन्दराद्रिनिवासा च शारदा स्वर्णमालिनी
1,Main,11.0,157,ratnamālā ratnagarbhā pṛthvī viśvapramāthinī padmānanā padmanibhā nityatuṣṭāmṛtodbhavā,रत्नमाला रत्नगर्भा पृथ्वी विश्वप्रमाथिनी पद्मानना पद्मनिभा नित्यतुष्टामृतोद्भवा
1,Main,11.0,158,dhunvatī duḥ prakampyā ca sūryamātā dṛṣadvatī mahendrabhaginī mānyā vareṇyā varadarpitā,धुन्वती दुः प्रकम्प्या च सूर्यमाता दृषद्वती महेन्द्रभगिनी मान्या वरेण्या वरदर्पिता
1,Main,11.0,159,kalyāṇī kamalā rāmā pañcabhūtā varapradā vācyā vareśvarī vandyā durjayā duratikramā,कल्याणी कमला रामा पञ्चभूता वरप्रदा वाच्या वरेश्वरी वन्द्या दुर्जया दुरतिक्रमा
1,Main,11.0,160,kālarātrirmahāvegā vīrabhadrapriyā hitā bhadrakālī jaganmātā bhaktānāṃ bhadradāyinī,कालरात्रिर्महावेगा वीरभद्रप्रिया हिता भद्रकाली जगन्माता भक्तानां भद्रदायिनी
1,Main,11.0,161,karālā piṅgalākārā nāmabhedāmahāmadā yaśasvinī yaśodā ca ṣaḍadhvaparivartikā,कराला पिङ्गलाकारा नामभेदामहामदा यशस्विनी यशोदा च षडध्वपरिवर्तिका
1,Main,11.0,162,śaṅkhinī padminī sāṃkhyā sāṃkhyayogapravartikā caitrā saṃvatsarārūḍhā jagatsaṃpūraṇīndrajā,शङ्खिनी पद्मिनी सांख्या सांख्ययोगप्रवर्तिका चैत्रा संवत्सरारूढा जगत्संपूरणीन्द्रजा
1,Main,11.0,163,śumbhāriḥ khecarīsvasthā kambugrīvā kalipriyā khagadhvajī khagārūḍhā parārghyā paramālinī,शुम्भारिः खेचरीस्वस्था कम्बुग्रीवा कलिप्रिया खगध्वजी खगारूढा परार्घ्या परमालिनी
1,Main,11.0,164,aiśvaryavartmanilayā viraktā garuḍāsanā jayantī hṛdguhā ramyā gahvireṣṭhā gaṇāgraṇīḥ,ऐश्वर्यवर्त्मनिलया विरक्ता गरुडासना जयन्ती हृद्गुहा रम्या गह्विरेष्ठा गणाग्रणीः
1,Main,11.0,165,saṃkalpasiddhā sāmyasthā sarvavijñānadāyinī kalikalpaṣahantrī ca guhyopaniṣaduttamā,संकल्पसिद्धा साम्यस्था सर्वविज्ञानदायिनी कलिकल्पषहन्त्री च गुह्योपनिषदुत्तमा
1,Main,11.0,166,niṣṭhā dṛṣṭiḥ smṛtirvyāptiḥ puṣṭistuṣṭiḥ kriyāvatī viśvāmareśvareśānā bhuktirmuktīḥ śivāmṛtā,निष्ठा दृष्टिः स्मृतिर्व्याप्तिः पुष्टिस्तुष्टिः क्रियावती विश्वामरेश्वरेशाना भुक्तिर्मुक्तीः शिवामृता
1,Main,11.0,167,lohitā sarpamālā ca bhīṣaṇī vanamālinī anantaśayanānanyā naranārāyaṇodbhavā,लोहिता सर्पमाला च भीषणी वनमालिनी अनन्तशयनानन्या नरनारायणोद्भवा
1,Main,11.0,168,nṛsiṃhī daityamathanī śaṅkhacakragadādharā saṃkarṣaṇasamutpattirambikāpādasaṃśrayā,नृसिंही दैत्यमथनी शङ्खचक्रगदाधरा संकर्षणसमुत्पत्तिरम्बिकापादसंश्रया
1,Main,11.0,169,mahājvālā mahāmūrtiḥ sumūrtiḥ sarvakāmadhuk suprabhā sustanā gaurī dharmakāmārthamokṣadā,महाज्वाला महामूर्तिः सुमूर्तिः सर्वकामधुक् सुप्रभा सुस्तना गौरी धर्मकामार्थमोक्षदा
1,Main,11.0,170,bhrūmadhyanilayā pūrvā purāṇapuruṣāraṇiḥ mahāvibhūtidā madhyā sarojanayanā samā,भ्रूमध्यनिलया पूर्वा पुराणपुरुषारणिः महाविभूतिदा मध्या सरोजनयना समा
1,Main,11.0,171,aṣṭādaśabhujānādyā nīlotpaladalaprabhā sarvaśaktyāsanārūḍhā dharmādharmārthavarjitā,अष्टादशभुजानाद्या नीलोत्पलदलप्रभा सर्वशक्त्यासनारूढा धर्माधर्मार्थवर्जिता
1,Main,11.0,172,vairāgyajñānaniratā nirālokā nirindriyā vicitragahanādhārā śāśvatasthānavāsinī,वैराग्यज्ञाननिरता निरालोका निरिन्द्रिया विचित्रगहनाधारा शाश्वतस्थानवासिनी
1,Main,11.0,173,sthāneśvarī nirānandā triśūlavaradhāriṇī aśeṣadevatāmūrtirdevatā varadevatā gaṇāmbikā gireḥ putrī niśumbhavinipātinī,स्थानेश्वरी निरानन्दा त्रिशूलवरधारिणी अशेषदेवतामूर्तिर्देवता वरदेवता गणाम्बिका गिरेः पुत्री निशुम्भविनिपातिनी
1,Main,11.0,174,avarṇa varṇarahitā nivarṇā bījasaṃbhavā anantavarṇānanyasthā śaṅkarī śāntamānasā,अवर्ण वर्णरहिता निवर्णा बीजसंभवा अनन्तवर्णानन्यस्था शङ्करी शान्तमानसा
1,Main,11.0,175,agotrā gomatī goptrī guhyarūpā guṇottarā gaurgorgavyapriyā gauṇī gaṇeśvaranamaskṛtā,अगोत्रा गोमती गोप्त्री गुह्यरूपा गुणोत्तरा गौर्गोर्गव्यप्रिया गौणी गणेश्वरनमस्कृता
1,Main,11.0,176,satyamātrā satyasaṃdhā trisaṃdhyā saṃdhivarjitā sarvavādāśrayā saṃkhyā saṃkhyayogasamudbhavā,सत्यमात्रा सत्यसंधा त्रिसंध्या संधिवर्जिता सर्ववादाश्रया संख्या संख्ययोगसमुद्भवा
1,Main,11.0,177,asaṃkhyeyāprameyākhyā śūnyā śuddhakulodbhavā bindunādasamutpattiḥ śaṃbhuvāmā śaśiprabhā,असंख्येयाप्रमेयाख्या शून्या शुद्धकुलोद्भवा बिन्दुनादसमुत्पत्तिः शंभुवामा शशिप्रभा
1,Main,11.0,178,visaṅgā bhedarahitā manojñā madhusūdanī mahāśrīḥ śrīsamutpattistamaḥ pāre pratiṣṭhitā,विसङ्गा भेदरहिता मनोज्ञा मधुसूदनी महाश्रीः श्रीसमुत्पत्तिस्तमः पारे प्रतिष्ठिता
1,Main,11.0,179,tritattvamātā trividhā susūkṣmapadasaṃśrayā śāntyatītā malātītā nirvikārā nirāśrayā,त्रितत्त्वमाता त्रिविधा सुसूक्ष्मपदसंश्रया शान्त्यतीता मलातीता निर्विकारा निराश्रया
1,Main,11.0,180,śivākhyā cittanilayā śivajñānasvarūpiṇī daityadānavanirmātrī kāśyapī kālakalpikā,शिवाख्या चित्तनिलया शिवज्ञानस्वरूपिणी दैत्यदानवनिर्मात्री काश्यपी कालकल्पिका
1,Main,11.0,181,śāstrayoniḥ kriyāmūrtiścaturvargapradarśikā nārāyaṇī narodbhūtiḥ kaumudī liṅgadhāriṇī,शास्त्रयोनिः क्रियामूर्तिश्चतुर्वर्गप्रदर्शिका नारायणी नरोद्भूतिः कौमुदी लिङ्गधारिणी
1,Main,11.0,182,kāmukī lalitā bhāvā parāparavibhūtidā parāntajātamahimā baḍavā vāmalocanā,कामुकी ललिता भावा परापरविभूतिदा परान्तजातमहिमा बडवा वामलोचना
1,Main,11.0,183,subhadrā devakī sītā vedavedāṅgapāragā manasvinī manyumātā mahāmanyusamudbhavā,सुभद्रा देवकी सीता वेदवेदाङ्गपारगा मनस्विनी मन्युमाता महामन्युसमुद्भवा
1,Main,11.0,184,amṛtyuramṛtā svāhā puruhūtā puruṣṭutā aśocyā bhinnaviṣayā hiraṇyarajatapriyā,अमृत्युरमृता स्वाहा पुरुहूता पुरुष्टुता अशोच्या भिन्नविषया हिरण्यरजतप्रिया
1,Main,11.0,185,hiraṇyā rājatī haimī hemābharaṇabhūṣitā vibhrājamānā durjñeyā jyotiṣṭomaphalapradā,हिरण्या राजती हैमी हेमाभरणभूषिता विभ्राजमाना दुर्ज्ञेया ज्योतिष्टोमफलप्रदा
1,Main,11.0,186,mahānidrāsamudbhūtiranidrā satyadevatā dīrghākakudminī hṛdyā śāntidā śāntivardhinī,महानिद्रासमुद्भूतिरनिद्रा सत्यदेवता दीर्घाककुद्मिनी हृद्या शान्तिदा शान्तिवर्धिनी
1,Main,11.0,187,lakṣmyādiśaktijananī śakticakrapravartikā triśaktijananī janyā ṣaḍūrmiparirjitā,लक्ष्म्यादिशक्तिजननी शक्तिचक्रप्रवर्तिका त्रिशक्तिजननी जन्या षडूर्मिपरिर्जिता
1,Main,11.0,188,sudhāmā karmakaraṇī yugāntadahanātmikā saṃkarṣaṇī jagaddhātrī kāmayoniḥ kirīṭinī,सुधामा कर्मकरणी युगान्तदहनात्मिका संकर्षणी जगद्धात्री कामयोनिः किरीटिनी
1,Main,11.0,189,aindrī trailokyanamitā vaiṣṇavī parameśvarī pradyumnadayitā dāntā yugmadṛṣṭistrilocanā,ऐन्द्री त्रैलोक्यनमिता वैष्णवी परमेश्वरी प्रद्युम्नदयिता दान्ता युग्मदृष्टिस्त्रिलोचना
1,Main,11.0,190,madotkaṭā haṃsagatiḥ pracaṇḍā caṇḍavikramā vṛṣāveśā viyanmātā vindhyaparvatavāsinī,मदोत्कटा हंसगतिः प्रचण्डा चण्डविक्रमा वृषावेशा वियन्माता विन्ध्यपर्वतवासिनी
1,Main,11.0,191,himavanmerunilayā kailāsagirivāsinī cāṇūrahantṛtanayā nītijñā kāmarūpiṇī,हिमवन्मेरुनिलया कैलासगिरिवासिनी चाणूरहन्तृतनया नीतिज्ञा कामरूपिणी
1,Main,11.0,192,vedavidyāvratasnātā dharmaśīlānilāśanā vīrabhadrapriyā vīrā mahākālasamudbhavā,वेदविद्याव्रतस्नाता धर्मशीलानिलाशना वीरभद्रप्रिया वीरा महाकालसमुद्भवा
1,Main,11.0,193,vidyādharapriyā siddhā vidyādharanirākṛtiḥ āpyāyanī harantī ca pāvanī poṣaṇī khilā,विद्याधरप्रिया सिद्धा विद्याधरनिराकृतिः आप्यायनी हरन्ती च पावनी पोषणी खिला
1,Main,11.0,194,mātṛkā manmathodbhūtā vārijā vāhanapriyā karīṣiṇī sudhāvāṇī vīṇāvādanatatparā,मातृका मन्मथोद्भूता वारिजा वाहनप्रिया करीषिणी सुधावाणी वीणावादनतत्परा
1,Main,11.0,195,sevitā sevikā sevyā sinīvālī garutmatī arundhatī hiraṇyākṣī mṛgāṅkā mānadāyinī,सेविता सेविका सेव्या सिनीवाली गरुत्मती अरुन्धती हिरण्याक्षी मृगाङ्का मानदायिनी
1,Main,11.0,196,vasupradā vasumatī vasordhārā vasuṃdharā dhārādharā varārohā varāvarasahastradā,वसुप्रदा वसुमती वसोर्धारा वसुंधरा धाराधरा वरारोहा वरावरसहस्त्रदा
1,Main,11.0,197,śrīphalā śrīmatī śrīśā śrīnivāsā śivapriyā śrīdharā śrīkarī kalyā śrīdharārdhaśarīriṇī,श्रीफला श्रीमती श्रीशा श्रीनिवासा शिवप्रिया श्रीधरा श्रीकरी कल्या श्रीधरार्धशरीरिणी
1,Main,11.0,198,anantadṛṣṭirakṣudrā dhātrīśā dhanadapriyā nihantrī daityasaṅghānāṃ sihikā sihavāhanā,अनन्तदृष्टिरक्षुद्रा धात्रीशा धनदप्रिया निहन्त्री दैत्यसङ्घानां सिहिका सिहवाहना
1,Main,11.0,199,suṣeṇā candranilayā sukīrtiśchinnasaṃśayā rasajñā rasadā rāmā lelihānāmṛtastravā,सुषेणा चन्द्रनिलया सुकीर्तिश्छिन्नसंशया रसज्ञा रसदा रामा लेलिहानामृतस्त्रवा
1,Main,11.0,200,nityoditā svayañjyotirutsukā mṛtajīvanī vajradaṇḍā vajrajihvā vaidevī vajravigrahā,नित्योदिता स्वयञ्ज्योतिरुत्सुका मृतजीवनी वज्रदण्डा वज्रजिह्वा वैदेवी वज्रविग्रहा
1,Main,11.0,201,maṅgalyā maṅgalā mālā malinā malahāriṇī gāndharvo gāruḍī cāndrī kambalāśvatarapriyā,मङ्गल्या मङ्गला माला मलिना मलहारिणी गान्धर्वो गारुडी चान्द्री कम्बलाश्वतरप्रिया
1,Main,11.0,202,saudāminī janānandā bhrukuṭīkuṭilānanā karṇikārakarā kakṣyā kaṃsaprāṇāpahāriṇī,सौदामिनी जनानन्दा भ्रुकुटीकुटिलानना कर्णिकारकरा कक्ष्या कंसप्राणापहारिणी
1,Main,11.0,203,yugandharā yugāvartā trisaṃdhyā harṣavardhanī pratyakṣadevatā divyā divyagandhā divāparā,युगन्धरा युगावर्ता त्रिसंध्या हर्षवर्धनी प्रत्यक्षदेवता दिव्या दिव्यगन्धा दिवापरा
1,Main,11.0,204,śakrāsanagatā śākrī sādhvī nārī śavāsanā iṣṭā viśiṣṭā śiṣṭeṣṭā śiṣṭāśiṣṭaprapūjitā,शक्रासनगता शाक्री साध्वी नारी शवासना इष्टा विशिष्टा शिष्टेष्टा शिष्टाशिष्टप्रपूजिता
1,Main,11.0,205,śatarūpā śatāvartā vinatā surabhiḥ surā surendramātā sudyumnā suṣumnā sūryasaṃsthitā,शतरूपा शतावर्ता विनता सुरभिः सुरा सुरेन्द्रमाता सुद्युम्ना सुषुम्ना सूर्यसंस्थिता
1,Main,11.0,206,samīkṣyā satpratiṣṭhā ca nivṛttirjñānapāragā dharmaśāstrārthakuśalā dharmajñā dharmavāhanā,समीक्ष्या सत्प्रतिष्ठा च निवृत्तिर्ज्ञानपारगा धर्मशास्त्रार्थकुशला धर्मज्ञा धर्मवाहना
1,Main,11.0,207,dharmādharmavinirmātrī dhārmikāṇāṃ śivapradā dharmaśaktirdharmamayī vidharmā viśvadharmiṇī,धर्माधर्मविनिर्मात्री धार्मिकाणां शिवप्रदा धर्मशक्तिर्धर्ममयी विधर्मा विश्वधर्मिणी
1,Main,11.0,208,dharmāntarā dharmameghā dharmapūrvā dhanāvahā dharmopadeṣṭrī dharmatmā dharmagamyā dharādharā,धर्मान्तरा धर्ममेघा धर्मपूर्वा धनावहा धर्मोपदेष्ट्री धर्मत्मा धर्मगम्या धराधरा
1,Main,11.0,209,kāpālī śākalā mūrtiḥ kalā kalitavigrahā sarvaśaktivinirmuktā sarvaśaktyāśrayāśrayā,कापाली शाकला मूर्तिः कला कलितविग्रहा सर्वशक्तिविनिर्मुक्ता सर्वशक्त्याश्रयाश्रया
1,Main,11.0,210,sarvā sarveśvarī sūkṣmā susūkṣmā jñānarūpiṇī pradhānapuruṣeśeśā mahādevaikasākṣiṇī sadāśivā viyanmūrtirviśvamūrtiramūrtikā,सर्वा सर्वेश्वरी सूक्ष्मा सुसूक्ष्मा ज्ञानरूपिणी प्रधानपुरुषेशेशा महादेवैकसाक्षिणी सदाशिवा वियन्मूर्तिर्विश्वमूर्तिरमूर्तिका
1,Main,11.0,211,evaṃ nāmnāṃ sahastreṇa stutvāsau himavān giriḥ bhūyaḥ praṇamya bhītātmā provācedaṃ kṛtāñjaliḥ,एवं नाम्नां सहस्त्रेण स्तुत्वासौ हिमवान् गिरिः भूयः प्रणम्य भीतात्मा प्रोवाचेदं कृताञ्जलिः
1,Main,11.0,212,yadetadaiśvaraṃ rūpaṃ ghoraṃ te parameśvari bhīto 'smi sāmprataṃ dṛṣṭvā rūpamanyat pradarśaya,यदेतदैश्वरं रूपं घोरं ते परमेश्वरि भीतो ऽस्मि साम्प्रतं दृष्ट्वा रूपमन्यत् प्रदर्शय
1,Main,11.0,213,evamuktātha sā devī tena śailena pārvatī saṃhṛtya darśayāmāsa svarūpamaparaṃ punaḥ,एवमुक्ताथ सा देवी तेन शैलेन पार्वती संहृत्य दर्शयामास स्वरूपमपरं पुनः
1,Main,11.0,214,nīlotpaladalaprakhyaṃ nīlotpalasugandhikam dvinetraṃ dvibhujaṃ saumyaṃ nīlālakavibhūṣitam,नीलोत्पलदलप्रख्यं नीलोत्पलसुगन्धिकम् द्विनेत्रं द्विभुजं सौम्यं नीलालकविभूषितम्
1,Main,11.0,215,raktapādāmbujatalaṃ suraktakarapallavam śrīmad viśālasaṃvṛttalalāṭatilakojjvalam,रक्तपादाम्बुजतलं सुरक्तकरपल्लवम् श्रीमद् विशालसंवृत्तललाटतिलकोज्ज्वलम्
1,Main,11.0,216,bhūṣitaṃ cārusarvāṅgaṃ bhūṣaṇairatikomalam dadhānamurasā mālāṃ viśālāṃ hemanirmitām,भूषितं चारुसर्वाङ्गं भूषणैरतिकोमलम् दधानमुरसा मालां विशालां हेमनिर्मिताम्
1,Main,11.0,217,īṣatsmitaṃ suvimboṣṭhaṃ nūpurārāvasaṃyutam prasannavadanaṃ divyamanantamahimāspadam,ईषत्स्मितं सुविम्बोष्ठं नूपुरारावसंयुतम् प्रसन्नवदनं दिव्यमनन्तमहिमास्पदम्
1,Main,11.0,218,tadīdṛśaṃ samālokya svarūpaṃ śailasattamaḥ bhītiṃ saṃtyajya hṛṣṭātmā babhāṣe parameśvarīm,तदीदृशं समालोक्य स्वरूपं शैलसत्तमः भीतिं संत्यज्य हृष्टात्मा बभाषे परमेश्वरीम्
1,Main,11.0,219,himavānuvāca adya me saphalaṃ janma adya me saphalaṃ tapaḥ yanme sākṣāt tvamavyaktāprasannā dṛṣṭigocarā,हिमवानुवाच अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः यन्मे साक्षात् त्वमव्यक्ताप्रसन्ना दृष्टिगोचरा
1,Main,11.0,220,tvayā sṛṣṭaṃ jagat sarvaṃ pradhānādyantvayi sthitam tvayyeva līyate devi tvameva ca parā gatiḥ,त्वया सृष्टं जगत् सर्वं प्रधानाद्यन्त्वयि स्थितम् त्वय्येव लीयते देवि त्वमेव च परा गतिः
1,Main,11.0,221,vadanti kecit tvāmeva prakṛtiṃ prakṛteḥ parām apare paramārthajñāḥ śiveti śivasaṃśraye,वदन्ति केचित् त्वामेव प्रकृतिं प्रकृतेः पराम् अपरे परमार्थज्ञाः शिवेति शिवसंश्रये
1,Main,11.0,222,tvayi pradhānaṃ puruṣo mahān brahmā tatheśvaraḥ avidyā niyatirmāyā kalādyāḥ śataśo 'bhavan,त्वयि प्रधानं पुरुषो महान् ब्रह्मा तथेश्वरः अविद्या नियतिर्माया कलाद्याः शतशो ऽभवन्
1,Main,11.0,223,tvaṃ hi sā paramā śaktiranantā parameṣṭhinī sarvabhedavinirmuktā sarvebhedāśrayā nijā,त्वं हि सा परमा शक्तिरनन्ता परमेष्ठिनी सर्वभेदविनिर्मुक्ता सर्वेभेदाश्रया निजा
1,Main,11.0,224,tvāmadhiṣṭhāya yogeśi mahādevo maheśvaraḥ pradhānādyaṃ jagat kṛtsnaṃ karoti vikaroti ca,त्वामधिष्ठाय योगेशि महादेवो महेश्वरः प्रधानाद्यं जगत् कृत्स्नं करोति विकरोति च
1,Main,11.0,225,tvayaiva saṃgato devaḥ svamānandaṃ samaśnute tvameva paramānandastvamevānandadāyinī,त्वयैव संगतो देवः स्वमानन्दं समश्नुते त्वमेव परमानन्दस्त्वमेवानन्ददायिनी
1,Main,11.0,226,tvamakṣaraṃ paraṃ vyoma mahajjyotirnirañjanam śivaṃ sarvagataṃ sūkṣmaṃ paraṃ brahmā sanātanam,त्वमक्षरं परं व्योम महज्ज्योतिर्निरञ्जनम् शिवं सर्वगतं सूक्ष्मं परं ब्रह्मा सनातनम्
1,Main,11.0,227,tvaṃ śakraḥ sarvadevānāṃ brahmā brahmavidāmasi vāyurbalavatāṃ devi yogināṃ tvaṃ kumārakaḥ,त्वं शक्रः सर्वदेवानां ब्रह्मा ब्रह्मविदामसि वायुर्बलवतां देवि योगिनां त्वं कुमारकः
1,Main,11.0,228,ṛṣīṇāṃ ca vasiṣṭhastvaṃ vyāso vedavidāmasi sāṃkhyānāṃ kapilo devo rudrāṇāmasi śaṅkaraḥ,ऋषीणां च वसिष्ठस्त्वं व्यासो वेदविदामसि सांख्यानां कपिलो देवो रुद्राणामसि शङ्करः
1,Main,11.0,229,ādityānāmupendrastvaṃ vasūnāṃ caiva pāvakaḥ vedānāṃ sāmavedastvaṃ gāyatrī chandasāmasi,आदित्यानामुपेन्द्रस्त्वं वसूनां चैव पावकः वेदानां सामवेदस्त्वं गायत्री छन्दसामसि
1,Main,11.0,230,adhyātmavidyā vidyānāṃ gatīnāṃ param gatiḥ māyā tvaṃ sarvaśaktīnāṃ kālaḥ kalayatāmasi,अध्यात्मविद्या विद्यानां गतीनां परम् गतिः माया त्वं सर्वशक्तीनां कालः कलयतामसि
1,Main,11.0,231,oṅkāraḥ sarvaguhyānāṃ varṇānāṃ ca dvijāttamaḥ āśramāṇāṃ ca gārhasthyamīśvarāṇāṃ maheśvaraḥ,ओङ्कारः सर्वगुह्यानां वर्णानां च द्विजात्तमः आश्रमाणां च गार्हस्थ्यमीश्वराणां महेश्वरः
1,Main,11.0,232,puṃsāṃ tvamekaḥ puruṣaḥ sarvabhūtahṛdi sthitaḥ sarvopaniṣadāṃ devi guhyopaniṣaducyate,पुंसां त्वमेकः पुरुषः सर्वभूतहृदि स्थितः सर्वोपनिषदां देवि गुह्योपनिषदुच्यते
1,Main,11.0,233,īśānaścāsi kalpānāṃ yugānāṃ kṛtameva ca ādityaḥ sarvamārgāṇāṃ vācāṃ devi sarasvatī,ईशानश्चासि कल्पानां युगानां कृतमेव च आदित्यः सर्वमार्गाणां वाचां देवि सरस्वती
1,Main,11.0,234,tvaṃ lakṣmīścārurūpāṇāṃ viṣṇurmāyāvināmasi arundhatī satīnāṃ tvaṃ suparṇaḥ patatāmasi,त्वं लक्ष्मीश्चारुरूपाणां विष्णुर्मायाविनामसि अरुन्धती सतीनां त्वं सुपर्णः पततामसि
1,Main,11.0,235,sūktānāṃ pauruṣaṃ sūktaṃ jyeṣṭhasāma ca sāmasu sāvitrī cāsi japyānāṃ yajuṣāṃ śatarudriyam,सूक्तानां पौरुषं सूक्तं ज्येष्ठसाम च सामसु सावित्री चासि जप्यानां यजुषां शतरुद्रियम्
1,Main,11.0,236,parvatānāṃ mahāmerurananto bhogināmasi sarveṣāṃ tvaṃ paraṃ brahma tvanmayaṃ sarvameva hi,पर्वतानां महामेरुरनन्तो भोगिनामसि सर्वेषां त्वं परं ब्रह्म त्वन्मयं सर्वमेव हि
1,Main,11.0,237,rūpaṃ tavośeṣakalāvihīna- magocaraṃ nirmalamekarūpam anādimadhyāntamanantāmādyaṃ namāmi satyaṃ tamasaḥ parastāt,रूपं तवोशेषकलाविहीन- मगोचरं निर्मलमेकरूपम् अनादिमध्यान्तमनन्तामाद्यं नमामि सत्यं तमसः परस्तात्
1,Main,11.0,238,yadeva paśyanti jagatprasūtiṃ vedāntavijñānaviniścitārthāḥ ānandamātraṃ praṇavābhidhānaṃ tadeva rūpaṃ śaraṇaṃ prapadye,यदेव पश्यन्ति जगत्प्रसूतिं वेदान्तविज्ञानविनिश्चितार्थाः आनन्दमात्रं प्रणवाभिधानं तदेव रूपं शरणं प्रपद्ये
1,Main,11.0,239,aśeṣabhūtāntarasanniviṣṭaṃ pradhānapuṃyogaviyogahetum tejomayaṃ janmavināśahīnaṃ prāṇābhidhānaṃ praṇato 'smi rūpam,अशेषभूतान्तरसन्निविष्टं प्रधानपुंयोगवियोगहेतुम् तेजोमयं जन्मविनाशहीनं प्राणाभिधानं प्रणतो ऽस्मि रूपम्
1,Main,11.0,240,ādyantahīnaṃ jagadātmabhūtaṃ vibhinnasaṃsthaṃ prakṛteḥ parastāt kūṭasthamavyaktavapustavaiva namāmi rūpaṃ puruṣābhidhānam,आद्यन्तहीनं जगदात्मभूतं विभिन्नसंस्थं प्रकृतेः परस्तात् कूटस्थमव्यक्तवपुस्तवैव नमामि रूपं पुरुषाभिधानम्
1,Main,11.0,241,sarvāśrayaṃ sarvajagadvidhānaṃ sarvatragaṃ janmavināśahīnam sūkṣmaṃ vicitraṃ triguṇaṃ pradhānaṃ nato 'smi te rūpamaluptabhedam,सर्वाश्रयं सर्वजगद्विधानं सर्वत्रगं जन्मविनाशहीनम् सूक्ष्मं विचित्रं त्रिगुणं प्रधानं नतो ऽस्मि ते रूपमलुप्तभेदम्
1,Main,11.0,242,ādyaṃ mahat te puruṣātmarūpaṃ prakṛtyavasthaṃ triguṇātmabījam aiśvaryavijñānavirāgadharmaiḥ samanvitaṃ devi nato 'smi rūpam,आद्यं महत् ते पुरुषात्मरूपं प्रकृत्यवस्थं त्रिगुणात्मबीजम् ऐश्वर्यविज्ञानविरागधर्मैः समन्वितं देवि नतो ऽस्मि रूपम्
1,Main,11.0,243,dvisaptalokātmakamambusaṃsthaṃ vicitrabhedaṃ puruṣaikanātham anantabhūtairadhivāsitaṃ te nato 'smi rūpaṃ jagadaṇḍasaṃjñam,द्विसप्तलोकात्मकमम्बुसंस्थं विचित्रभेदं पुरुषैकनाथम् अनन्तभूतैरधिवासितं ते नतो ऽस्मि रूपं जगदण्डसंज्ञम्
1,Main,11.0,244,aśeṣavedātmakamekamādyaṃ svatejasā pūritalokabhedam trikālahetuṃ rapameṣṭhisaṃjñaṃ namāmi rūpaṃ ravimaṇḍalastham,अशेषवेदात्मकमेकमाद्यं स्वतेजसा पूरितलोकभेदम् त्रिकालहेतुं रपमेष्ठिसंज्ञं नमामि रूपं रविमण्डलस्थम्
1,Main,11.0,245,sahastramūrdhānamanantaśaktiṃ sahastrabāhuṃ puruṣaṃ purāṇam śayānamantaḥ salile tathaiva nārāyaṇākhyaṃ praṇato 'smi rūpam,सहस्त्रमूर्धानमनन्तशक्तिं सहस्त्रबाहुं पुरुषं पुराणम् शयानमन्तः सलिले तथैव नारायणाख्यं प्रणतो ऽस्मि रूपम्
1,Main,11.0,246,daṃṣṭrākarālaṃ tridaśābhivandyaṃ yugāntakālānalakalparūpam aśeṣabhūtāṇḍavināśahetuṃ namāmi rūpaṃ tava kālasaṃjñam,दंष्ट्राकरालं त्रिदशाभिवन्द्यं युगान्तकालानलकल्परूपम् अशेषभूताण्डविनाशहेतुं नमामि रूपं तव कालसंज्ञम्
1,Main,11.0,247,phaṇāsahastreṇa virājamānaṃ bhogīndramukhyairabhipūjyamānam janārdanārūḍhatanuṃ prasuptaṃ nato 'smi rūpaṃ tava śeṣasaṃjñam,फणासहस्त्रेण विराजमानं भोगीन्द्रमुख्यैरभिपूज्यमानम् जनार्दनारूढतनुं प्रसुप्तं नतो ऽस्मि रूपं तव शेषसंज्ञम्
1,Main,11.0,248,avyāhataiśvaryamayugmanetraṃ brahmāmṛtānandarasajñamekam yugāntaśeṣaṃ divi nṛtyamānaṃ nato 'smi rūpaṃ tava rudrasaṃjñam,अव्याहतैश्वर्यमयुग्मनेत्रं ब्रह्मामृतानन्दरसज्ञमेकम् युगान्तशेषं दिवि नृत्यमानं नतो ऽस्मि रूपं तव रुद्रसंज्ञम्
1,Main,11.0,249,prahīṇaśokaṃ vimalaṃ pavitraṃ surāsurairarcitāpādapadmam sukomalaṃ devi viśālaśumraṃ namāmi te rūpamidaṃ namāsi,प्रहीणशोकं विमलं पवित्रं सुरासुरैरर्चितापादपद्मम् सुकोमलं देवि विशालशुम्रं नमामि ते रूपमिदं नमासि
1,Main,11.0,250,oṃ namaste mahādevi namaste parameśvari namo bhagavatīśāni śivāyai te namo namaḥ,ॐ नमस्ते महादेवि नमस्ते परमेश्वरि नमो भगवतीशानि शिवायै ते नमो नमः
1,Main,11.0,251,tvanmayo 'haṃ tvadādhārastvameva ca gatirmama tvāmeva śaraṇaṃ yāsye prasīda parameśvari,त्वन्मयो ऽहं त्वदाधारस्त्वमेव च गतिर्मम त्वामेव शरणं यास्ये प्रसीद परमेश्वरि
1,Main,11.0,252,mayā nāsti samo loke devo vādānavo 'pi vā jaganmātaiva matputrī saṃbhūtā tapasā yataḥ,मया नास्ति समो लोके देवो वादानवो ऽपि वा जगन्मातैव मत्पुत्री संभूता तपसा यतः
1,Main,11.0,253,eṣā tavāmbikā devi kilābhūta pitṛkanyakā menāśeṣajaganmāturaho vuṇyasya gauravam,एषा तवाम्बिका देवि किलाभूत पितृकन्यका मेनाशेषजगन्मातुरहो वुण्यस्य गौरवम्
1,Main,11.0,254,pāhi māmamareśāni menayā saha sarvadā namāmi tava pādābjaṃ vrajāmi śaraṇaṃ śivām,पाहि माममरेशानि मेनया सह सर्वदा नमामि तव पादाब्जं व्रजामि शरणं शिवाम्
1,Main,11.0,255,aho me sumahad bhāgyaṃ mahādevīsamāgamāt ājñāpaya mahādevi kiṃ kariṣyāmi śaṅkari,अहो मे सुमहद् भाग्यं महादेवीसमागमात् आज्ञापय महादेवि किं करिष्यामि शङ्करि
1,Main,11.0,256,etāvaduktvā vacanaṃ tadā himagirīśvaraḥ saṃprekṣaṇamāṇo girijāṃ prāñjaliḥ pārśvato 'bhavat,एतावदुक्त्वा वचनं तदा हिमगिरीश्वरः संप्रेक्षणमाणो गिरिजां प्राञ्जलिः पार्श्वतो ऽभवत्
1,Main,11.0,257,atha sā tasya vacanaṃ niśamya jagato 'raṇiḥ sasmitaṃ prāha pitaraṃ smṛtvā paśupatiṃ patim,अथ सा तस्य वचनं निशम्य जगतो ऽरणिः सस्मितं प्राह पितरं स्मृत्वा पशुपतिं पतिम्
1,Main,11.0,258,devyuvāca śṛṇuṣva caitat paramaṃ guhyamīśvaragocaram upadeśaṃ giriśreṣṭha sevitaṃ brahmavādibhiḥ,देव्युवाच शृणुष्व चैतत् परमं गुह्यमीश्वरगोचरम् उपदेशं गिरिश्रेष्ठ सेवितं ब्रह्मवादिभिः
1,Main,11.0,259,yanme sākṣāt paraṃ rūpamaiśvaraṃ dṛṣṭamadbhutam sarvaśaktisamāyuktamanantaṃ prerakaṃ param,यन्मे साक्षात् परं रूपमैश्वरं दृष्टमद्भुतम् सर्वशक्तिसमायुक्तमनन्तं प्रेरकं परम्
1,Main,11.0,260,śāntaḥ samāhitamanā dambhāhaṅkāravarjitaḥ tanniṣṭhastatparo bhūtvā tadeva śaraṇaṃ vraja,शान्तः समाहितमना दम्भाहङ्कारवर्जितः तन्निष्ठस्तत्परो भूत्वा तदेव शरणं व्रज
1,Main,11.0,261,bhaktyā tvananyayā tāta padbhāvaṃ paramāśritaḥ sarvayajñatapodānaistadevārcaya sarvadā,भक्त्या त्वनन्यया तात पद्भावं परमाश्रितः सर्वयज्ञतपोदानैस्तदेवार्चय सर्वदा
1,Main,11.0,262,tadeva manasā paśya tad dhyāyasva japasva ca mamopadeśāt saṃsāraṃ nāśayāmi tavānagha,तदेव मनसा पश्य तद् ध्यायस्व जपस्व च ममोपदेशात् संसारं नाशयामि तवानघ
1,Main,11.0,263,ahaṃ vai matparān bhaktānaiśvaraṃ yogamāsthitān saṃsārasāgarādasmāduddharāmyacireṇa tu,अहं वै मत्परान् भक्तानैश्वरं योगमास्थितान् संसारसागरादस्मादुद्धराम्यचिरेण तु
1,Main,11.0,264,dhyānena karmayogena bhaktyā jñānena caiva hi prāpyāhaṃ te giriśreṣṭha nānyathā karmakoṭibhiḥ,ध्यानेन कर्मयोगेन भक्त्या ज्ञानेन चैव हि प्राप्याहं ते गिरिश्रेष्ठ नान्यथा कर्मकोटिभिः
1,Main,11.0,265,śrutismṛtyuditaṃ samyak karma varṇāśramātmakam adhyātmajñānasahitaṃ muktaye satataṃ kuru,श्रुतिस्मृत्युदितं सम्यक् कर्म वर्णाश्रमात्मकम् अध्यात्मज्ञानसहितं मुक्तये सततं कुरु
1,Main,11.0,266,dharmāt saṃjāyate bhaktirbhaktyā saṃprāpyate param śrutismṛtibhyāmudito dharmo yajñādiko mataḥ,धर्मात् संजायते भक्तिर्भक्त्या संप्राप्यते परम् श्रुतिस्मृतिभ्यामुदितो धर्मो यज्ञादिको मतः
1,Main,11.0,267,nānyato jāyate dharmo vedād dharmo hi nirbabhau tasmānmumukṣurdharmārtho madrūpaṃ vedamāśrayet,नान्यतो जायते धर्मो वेदाद् धर्मो हि निर्बभौ तस्मान्मुमुक्षुर्धर्मार्थो मद्रूपं वेदमाश्रयेत्
1,Main,11.0,268,mamaivaiṣā parā śaktirvedasaṃjñā purātanī ṛgyajuḥ sāmarūpeṇa sargādau saṃpravartate,ममैवैषा परा शक्तिर्वेदसंज्ञा पुरातनी ऋग्यजुः सामरूपेण सर्गादौ संप्रवर्तते
1,Main,11.0,269,teṣāmeva ca guptyarthaṃ vedānāṃ bhagavānajaḥ brāhmaṇādīn sasarjātha sve sve karmaṇyayojayat,तेषामेव च गुप्त्यर्थं वेदानां भगवानजः ब्राह्मणादीन् ससर्जाथ स्वे स्वे कर्मण्ययोजयत्
1,Main,11.0,270,ye na kurvanti tad dharmaṃ tadarthaṃ brahmanirmitam teṣāmadhastād narakāṃstāmistrādīnakalpayat,ये न कुर्वन्ति तद् धर्मं तदर्थं ब्रह्मनिर्मितम् तेषामधस्ताद् नरकांस्तामिस्त्रादीनकल्पयत्
1,Main,11.0,271,na ca vedād ṛte kiñcicchāstradharmābhidhāyakam yo 'nyatraramateso 'saunasaṃbhāṣyo dvijātibhiḥ,न च वेदाद् ऋते किञ्चिच्छास्त्रधर्माभिधायकम् यो ऽन्यत्ररमतेसो ऽसौनसंभाष्यो द्विजातिभिः
1,Main,11.0,272,yāni śāstrāṇi dṛśyante loke 'smin vividhānitu śrutismṛtiviruddhāni niṣṭhā teṣāṃ hi tāmasī,यानि शास्त्राणि दृश्यन्ते लोके ऽस्मिन् विविधानितु श्रुतिस्मृतिविरुद्धानि निष्ठा तेषां हि तामसी
1,Main,11.0,273,kāpālaṃ pañcarātraṃ ca yāmalaṃ vāmamārhatam evaṃvidhāni cānyāni mohanārthāni tāni tu,कापालं पञ्चरात्रं च यामलं वाममार्हतम् एवंविधानि चान्यानि मोहनार्थानि तानि तु
1,Main,11.0,274,ye kuśāstrābhiyogena mohayantīha mānavān mayā sṛṣṭāni śāstrāṇi mohāyaiṣāṃ bhavāntare,ये कुशास्त्राभियोगेन मोहयन्तीह मानवान् मया सृष्टानि शास्त्राणि मोहायैषां भवान्तरे
1,Main,11.0,275,vedārthavittamaiḥ kāryaṃ yat smṛtaṃ karma vaidikam tat prayatnena kurvanti matpriyāste hi ye narāḥ,वेदार्थवित्तमैः कार्यं यत् स्मृतं कर्म वैदिकम् तत् प्रयत्नेन कुर्वन्ति मत्प्रियास्ते हि ये नराः
1,Main,11.0,276,varṇānāmanukampārthaṃ manniyogād virāṭ svayam svāyaṃbhuvo manurdhārmān munīnāṃ pūrvamuktavānā,वर्णानामनुकम्पार्थं मन्नियोगाद् विराट् स्वयम् स्वायंभुवो मनुर्धार्मान् मुनीनां पूर्वमुक्तवाना
1,Main,11.0,277,śrutvā cānye 'pi munayastanmukhād dharmamuttamam cakrurdharmapratiṣṭhārthaṃ dharmaśāstrāṇi caiva hi,श्रुत्वा चान्ये ऽपि मुनयस्तन्मुखाद् धर्ममुत्तमम् चक्रुर्धर्मप्रतिष्ठार्थं धर्मशास्त्राणि चैव हि
1,Main,11.0,278,teṣu cāntarhiteṣvevaṃ yugānteṣu maharṣayaḥ brahmaṇo vacanāt tāni kariṣyanti yuge yuge,तेषु चान्तर्हितेष्वेवं युगान्तेषु महर्षयः ब्रह्मणो वचनात् तानि करिष्यन्ति युगे युगे
1,Main,11.0,279,aṣṭādaśa purāṇāni vyāsena kathitāni tu niyogād brahmaṇo rājaṃsteṣu dharmaḥ pratiṣṭhitaḥ,अष्टादश पुराणानि व्यासेन कथितानि तु नियोगाद् ब्रह्मणो राजंस्तेषु धर्मः प्रतिष्ठितः
1,Main,11.0,280,anyānyupapurāṇāni tacchiṣyaiḥ kathitāni tu yuge yuge 'tra sarveṣāṃ kartā vai dharmaśāstravit,अन्यान्युपपुराणानि तच्छिष्यैः कथितानि तु युगे युगे ऽत्र सर्वेषां कर्ता वै धर्मशास्त्रवित्
1,Main,11.0,281,śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chanda eva ca jyotiḥ śāstraṃ nyāyavidyā mīmāṃsā copabṛṃhaṇam,शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्द एव च ज्योतिः शास्त्रं न्यायविद्या मीमांसा चोपबृंहणम्
1,Main,11.0,282,evaṃ caturdaśaitāni vidyāsthānāni sattama caturvedaiḥ sahoktāni dharmo nānyatra vidyate,एवं चतुर्दशैतानि विद्यास्थानानि सत्तम चतुर्वेदैः सहोक्तानि धर्मो नान्यत्र विद्यते
1,Main,11.0,283,evaṃ paitāmahaṃ dharmaṃ manuvyāsādayaḥ param sthāpayanti mamādeśād yāvadābhūtasaṃplavam,एवं पैतामहं धर्मं मनुव्यासादयः परम् स्थापयन्ति ममादेशाद् यावदाभूतसंप्लवम्
1,Main,11.0,284,brahmaṇā saha te sarve saṃprāpte pratisaṃcare parasyānte kṛtātmānaḥ praviśanti paraṃ padam,ब्रह्मणा सह ते सर्वे संप्राप्ते प्रतिसंचरे परस्यान्ते कृतात्मानः प्रविशन्ति परं पदम्
1,Main,11.0,285,tasmāt sarvaprayatnena dharmārthaṃ vedamāśrayet dharmeṇa sahitaṃ jñānaṃ paraṃ brahma prakāśayet,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन धर्मार्थं वेदमाश्रयेत् धर्मेण सहितं ज्ञानं परं ब्रह्म प्रकाशयेत्
1,Main,11.0,286,ye tu saṅgān parityajya māmeva śaraṇaṃ gatāḥ upāsate sadā bhaktyā yogamaiśvaramāsthitāḥ,ये तु सङ्गान् परित्यज्य मामेव शरणं गताः उपासते सदा भक्त्या योगमैश्वरमास्थिताः
1,Main,11.0,287,sarvabhūtadayāvantaḥ śāntā dāntā vimatsarāḥ amānino buddhimantastāpasāḥ śaṃsitavratāḥ,सर्वभूतदयावन्तः शान्ता दान्ता विमत्सराः अमानिनो बुद्धिमन्तस्तापसाः शंसितव्रताः
1,Main,11.0,288,maccittā madgataprāṇā majjñānakathane ratāḥ saṃnyāsino gṛhasthāśca vanasthā brahmacāriṇaḥ,मच्चित्ता मद्गतप्राणा मज्ज्ञानकथने रताः संन्यासिनो गृहस्थाश्च वनस्था ब्रह्मचारिणः
1,Main,11.0,289,teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ māyātattvasamutthitam nāśayāmi tamaḥ kṛtsnaṃ jñānadīpane mā cirāt,तेषां नित्याभियुक्तानां मायातत्त्वसमुत्थितम् नाशयामि तमः कृत्स्नं ज्ञानदीपने मा चिरात्
1,Main,11.0,290,te sunirdhūtatamaso jñānenaikena manmayāḥ sadānandāstu saṃsāre na jāyante punaḥ punaḥ,ते सुनिर्धूततमसो ज्ञानेनैकेन मन्मयाः सदानन्दास्तु संसारे न जायन्ते पुनः पुनः
1,Main,11.0,291,tasmāt sarvaprakāreṇa madbhakto matparāyaṇaḥ māmevārcaya sarvatra menayā saha saṃgataḥ,तस्मात् सर्वप्रकारेण मद्भक्तो मत्परायणः मामेवार्चय सर्वत्र मेनया सह संगतः
1,Main,11.0,292,aśakto yadi me dhyātumaiśvaraṃ rūpamavyayam tato me sakalaṃ rūpaṃ kālādyaṃ śaraṇaṃ vraja,अशक्तो यदि मे ध्यातुमैश्वरं रूपमव्ययम् ततो मे सकलं रूपं कालाद्यं शरणं व्रज
1,Main,11.0,293,yad yat svarūpaṃ me tāta manaso gocaraṃ bhavet tanniṣṭhastatparo bhūtvā tadarcanaparo bhava,यद् यत् स्वरूपं मे तात मनसो गोचरं भवेत् तन्निष्ठस्तत्परो भूत्वा तदर्चनपरो भव
1,Main,11.0,294,yattu me niṣkalaṃ rūpaṃ cinmātraṃ kevalaṃ śivam sarvopādhivinirmuktamanantamamṛtaṃ param,यत्तु मे निष्कलं रूपं चिन्मात्रं केवलं शिवम् सर्वोपाधिविनिर्मुक्तमनन्तममृतं परम्
1,Main,11.0,295,jñānenaikena tallabhyaṃ kleśena paramaṃ padam jñānameva prapaśyanto māmeva praviśanti te,ज्ञानेनैकेन तल्लभ्यं क्लेशेन परमं पदम् ज्ञानमेव प्रपश्यन्तो मामेव प्रविशन्ति ते
1,Main,11.0,296,tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ,तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः
1,Main,11.0,297,māmanāśritya paramaṃ nirvāṇamamalaṃ padam prāpyate na hi rājendra tato māṃ śaraṇaṃ vraja,मामनाश्रित्य परमं निर्वाणममलं पदम् प्राप्यते न हि राजेन्द्र ततो मां शरणं व्रज
1,Main,11.0,298,ekatvena pṛthaktvena tathā cobhayato 'pi vā māmupāsya mahārāja tato yāsyāsi tatpadam,एकत्वेन पृथक्त्वेन तथा चोभयतो ऽपि वा मामुपास्य महाराज ततो यास्यासि तत्पदम्
1,Main,11.0,299,māmanāśritya tat tattvaṃ svabhāvavimalaṃ śivam jñāyate na hi rājendra tato māṃ śaraṇaṃ vraja,मामनाश्रित्य तत् तत्त्वं स्वभावविमलं शिवम् ज्ञायते न हि राजेन्द्र ततो मां शरणं व्रज
1,Main,11.0,300,tasmāt tvamakṣaraṃ rūpaṃ nityaṃ cārūpamaiśvaram ārādhaya prayatnena tato bandhaṃ prahāsyasi,तस्मात् त्वमक्षरं रूपं नित्यं चारूपमैश्वरम् आराधय प्रयत्नेन ततो बन्धं प्रहास्यसि
1,Main,11.0,301,karmaṇā manasā vācā śivaṃ sarvatra sarvadā samārādhaya bhāvena tato yāsyasi tatpadam,कर्मणा मनसा वाचा शिवं सर्वत्र सर्वदा समाराधय भावेन ततो यास्यसि तत्पदम्
1,Main,11.0,302,na vai paśyanti tat tattvaṃ mohitā mama māyayā anādyanantaṃ paramaṃ maheśvaramajaṃ śivam,न वै पश्यन्ति तत् तत्त्वं मोहिता मम मायया अनाद्यनन्तं परमं महेश्वरमजं शिवम्
1,Main,11.0,303,sarvabhūtātmabhūtasthaṃ sarvādhāraṃ nirañjanam nityānandaṃ nirābhāsaṃ nirguṇaṃ tamasaḥ param,सर्वभूतात्मभूतस्थं सर्वाधारं निरञ्जनम् नित्यानन्दं निराभासं निर्गुणं तमसः परम्
1,Main,11.0,304,advaitamacalaṃ brahma niṣkalaṃ niṣprapañcakam svasaṃvedyamavedyaṃ tat pare vyomni vyavasthitam,अद्वैतमचलं ब्रह्म निष्कलं निष्प्रपञ्चकम् स्वसंवेद्यमवेद्यं तत् परे व्योम्नि व्यवस्थितम्
1,Main,11.0,305,sūkṣmeṇa tamasā nityaṃ veṣṭitā mama māyayā saṃsārasāgare ghore jāyante ca punaḥ punaḥ,सूक्ष्मेण तमसा नित्यं वेष्टिता मम मायया संसारसागरे घोरे जायन्ते च पुनः पुनः
1,Main,11.0,306,bhaktyā tvananyayā rājan samyag jñānena caiva hi anveṣṭavyaṃ hi tad brahma janmabandhanivṛttaye,भक्त्या त्वनन्यया राजन् सम्यग् ज्ञानेन चैव हि अन्वेष्टव्यं हि तद् ब्रह्म जन्मबन्धनिवृत्तये
1,Main,11.0,307,ahaṅkāraṃ ca mātsaryaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham adharmābhiniveśaṃ ca tyaktvā vairāgyamāsthitaḥ,अहङ्कारं च मात्सर्यं कामं क्रोधं परिग्रहम् अधर्माभिनिवेशं च त्यक्त्वा वैराग्यमास्थितः
1,Main,11.0,308,sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani anvīkṣya cātmanātmānaṃ brahmabhūyāya kalpate,सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि अन्वीक्ष्य चात्मनात्मानं ब्रह्मभूयाय कल्पते
1,Main,11.0,309,brahmabhūtaḥ prasannātmā sarvabhūtābhayapradaḥ aiśvarīṃ paramāṃ bhaktiṃ vindetānanyagāminīm,ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा सर्वभूताभयप्रदः ऐश्वरीं परमां भक्तिं विन्देतानन्यगामिनीम्
1,Main,11.0,310,vīkṣate tat paraṃ tattvamaiśvaraṃ brahmaniṣkalam sarvasaṃsāranirmukto brahmaṇeyavāvatiṣṭhate,वीक्षते तत् परं तत्त्वमैश्वरं ब्रह्मनिष्कलम् सर्वसंसारनिर्मुक्तो ब्रह्मणेयवावतिष्ठते
1,Main,11.0,311,brahmaṇo hi pratiṣṭhāyaṃ parasya paramaḥ śivaḥ anantasyāvyayasyaikaḥ svātmādhāro maheśvaraḥ,ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठायं परस्य परमः शिवः अनन्तस्याव्ययस्यैकः स्वात्माधारो महेश्वरः
1,Main,11.0,312,jñānena karmayogena bhaktiyogena vā nṛpa sarvasaṃsāramuktyarthamīśvaraṃ satataṃ śraya,ज्ञानेन कर्मयोगेन भक्तियोगेन वा नृप सर्वसंसारमुक्त्यर्थमीश्वरं सततं श्रय
1,Main,11.0,313,eṣa guhyopadeśaste mayā datto girīśvara anvīkṣya caitadakhilaṃ yatheṣṭaṃ kartumarhasi,एष गुह्योपदेशस्ते मया दत्तो गिरीश्वर अन्वीक्ष्य चैतदखिलं यथेष्टं कर्तुमर्हसि
1,Main,11.0,314,ahaṃ vai yācitā devaiḥ saṃjātā parameśvarāt vinindya dakṣaṃ pitaraṃ maheśvaravinindakam,अहं वै याचिता देवैः संजाता परमेश्वरात् विनिन्द्य दक्षं पितरं महेश्वरविनिन्दकम्
1,Main,11.0,315,dharmasaṃsthāpanārthāya tavārādhanakāraṇāt menādehasamutpannā tvāmeva pitaraṃ śritā,धर्मसंस्थापनार्थाय तवाराधनकारणात् मेनादेहसमुत्पन्ना त्वामेव पितरं श्रिता
1,Main,11.0,316,sa tvaṃ niyogād devasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ pridāsyase māṃ rudrāya svayaṃvarasamāgame,स त्वं नियोगाद् देवस्य ब्रह्मणः परमात्मनः प्रिदास्यसे मां रुद्राय स्वयंवरसमागमे
1,Main,11.0,317,tatsaṃbandhācca te rājan sarve devāḥ savāsavāḥ tvāṃ namasyanti vai tāta prasīdati ca śaṅkaraḥ,तत्संबन्धाच्च ते राजन् सर्वे देवाः सवासवाः त्वां नमस्यन्ति वै तात प्रसीदति च शङ्करः
1,Main,11.0,318,tasmāt sarvaprayatnena māṃ viddhīśvaragocarām saṃpūjya devamīśānaṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ vraja,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मां विद्धीश्वरगोचराम् संपूज्य देवमीशानं शरण्यं शरणं व्रज
1,Main,11.0,319,sa evamukto bhagavān devadevyā girīśvaraḥ praṇamya śirasā devīṃ prāñjaliḥ punarabravīt,स एवमुक्तो भगवान् देवदेव्या गिरीश्वरः प्रणम्य शिरसा देवीं प्राञ्जलिः पुनरब्रवीत्
1,Main,11.0,320,vistareṇa maheśāni yogaṃ māheśvaraṃ param jñānaṃ caivātmano yogaṃ sādhanāni pracakṣva me,विस्तरेण महेशानि योगं माहेश्वरं परम् ज्ञानं चैवात्मनो योगं साधनानि प्रचक्ष्व मे
1,Main,11.0,321,tasyaitat paramaṃ jñānamātmayogamanuttamam yathāvad vyājahāreśāsādhanānica vistarāt,तस्यैतत् परमं ज्ञानमात्मयोगमनुत्तमम् यथावद् व्याजहारेशासाधनानिच विस्तरात्
1,Main,11.0,322,niśamya vadanāmbhojād girīndro lokapūjitaḥ lokamātuḥ paraṃ jñānaṃ yogāsakto 'bhavatpunaḥ,निशम्य वदनाम्भोजाद् गिरीन्द्रो लोकपूजितः लोकमातुः परं ज्ञानं योगासक्तो ऽभवत्पुनः
1,Main,11.0,323,pradadau ca maheśāya pārvatīṃ bhāgyagauravāt niyogād brahmaṇaḥ sādhvīṃ devānāṃ caiva saṃnidhau,प्रददौ च महेशाय पार्वतीं भाग्यगौरवात् नियोगाद् ब्रह्मणः साध्वीं देवानां चैव संनिधौ
1,Main,11.0,324,ya imaṃ paṭhate 'dhyāyaṃ devyā māhātmyakīrtanam śivasya saṃnidhau bhaktyā sucistadbhāvabhāvitaḥ,य इमं पठते ऽध्यायं देव्या माहात्म्यकीर्तनम् शिवस्य संनिधौ भक्त्या सुचिस्तद्भावभावितः
1,Main,11.0,325,sarvapāpavinirmukto divyayogasamanvitaḥ ullaṅghya brahmaṇo lokandevyāḥ sthānamavāpnuyāt,सर्वपापविनिर्मुक्तो दिव्ययोगसमन्वितः उल्लङ्घ्य ब्रह्मणो लोकन्देव्याः स्थानमवाप्नुयात्
1,Main,11.0,326,yaścaitat paṭhate stotraṃ brāhmaṇānāṃ samīpataḥ devyāḥ samāhitamanāḥ sarvapāpaiḥ pramucyate,यश्चैतत् पठते स्तोत्रं ब्राह्मणानां समीपतः देव्याः समाहितमनाः सर्वपापैः प्रमुच्यते
1,Main,11.0,327,nāmnāmaṣṭasahastraṃ tu devyā yat samudīritam jñātvār'kamaṇḍalagatāṃ saṃbhāvya parameśvarīm,नाम्नामष्टसहस्त्रं तु देव्या यत् समुदीरितम् ज्ञात्वार्ऽकमण्डलगतां संभाव्य परमेश्वरीम्
1,Main,11.0,328,abhyarcya gandhapuṣpādyairbhaktiyogasamanvitaḥ saṃsmaran paramaṃ bhāvaṃ devyā māheśvaraṃ param,अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्भक्तियोगसमन्वितः संस्मरन् परमं भावं देव्या माहेश्वरं परम्
1,Main,11.0,329,ananyamānaso nityaṃ japedāmaraṇād dvijaḥ so 'ntakāle smṛtiṃ labdhvāparaṃ brahmādhigacchati,अनन्यमानसो नित्यं जपेदामरणाद् द्विजः सो ऽन्तकाले स्मृतिं लब्ध्वापरं ब्रह्माधिगच्छति
1,Main,11.0,330,athavā jāyate vipro brāhmaṇānāṃ kule śucau pūrvasaṃskāramāhātmyād brahmavidyāmavāpya saḥ,अथवा जायते विप्रो ब्राह्मणानां कुले शुचौ पूर्वसंस्कारमाहात्म्याद् ब्रह्मविद्यामवाप्य सः
1,Main,11.0,331,saṃprāpya yogaṃ paramaṃ divyaṃ tat pārameśvaram śāntaḥ sarvagāto bhūtvā śivasāyujyamānapnuyāt,संप्राप्य योगं परमं दिव्यं तत् पारमेश्वरम् शान्तः सर्वगातो भूत्वा शिवसायुज्यमानप्नुयात्
1,Main,11.0,332,pratyekaṃ cātha nāmāni juhuyāt savanatrayam pūtanādikṛtairdeṣairgrahadoṣaiśca mucyate,प्रत्येकं चाथ नामानि जुहुयात् सवनत्रयम् पूतनादिकृतैर्देषैर्ग्रहदोषैश्च मुच्यते
1,Main,11.0,333,japed vāharaharnityaṃ saṃvatsaramatandritaḥ śrīkāmaḥ pārvatīṃ devīṃ pūjayitvā vidhānataḥ,जपेद् वाहरहर्नित्यं संवत्सरमतन्द्रितः श्रीकामः पार्वतीं देवीं पूजयित्वा विधानतः
1,Main,11.0,334,saṃpūjya pārśvataḥ śaṃbhuṃ trinetraṃ bhaktisaṃyutaḥ labhate mahatīṃ lakṣmīṃ mahādevaprasādataḥ,संपूज्य पार्श्वतः शंभुं त्रिनेत्रं भक्तिसंयुतः लभते महतीं लक्ष्मीं महादेवप्रसादतः
1,Main,11.0,335,tasmāt sarvaprayatnena japtavyaṃ hi dvijātibhiḥ sarvapāpānodārthaṃ devyā nāma sahastrakam,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन जप्तव्यं हि द्विजातिभिः सर्वपापानोदार्थं देव्या नाम सहस्त्रकम्
1,Main,11.0,336,prasaṅgāt kathitaṃ viprā devyā māhātmyamuttamam ataḥ paraṃ prajāsargaṃ bhṛgvādīnāṃ nibodhata,प्रसङ्गात् कथितं विप्रा देव्या माहात्म्यमुत्तमम् अतः परं प्रजासर्गं भृग्वादीनां निबोधत
1,Main,12.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ekādaśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca bhṛgoḥ khyātyāṃ samutpannā lakṣmīrnārāyaṇapriyā devau dhātāvidhātārau merorjāmātarau tathā,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकादशो ऽध्यायः सूत उवाच भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्नारायणप्रिया देवौ धाताविधातारौ मेरोर्जामातरौ तथा
1,Main,12.0,2,āyatirniyatirmeroḥ kanye caiva mahātmanaḥ dhātāvidhātroste bhārye tayorjātau sutāvubhau,आयतिर्नियतिर्मेरोः कन्ये चैव महात्मनः धाताविधात्रोस्ते भार्ये तयोर्जातौ सुतावुभौ
1,Main,12.0,3,prāṇaścaiva mṛkaṇḍuśca mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍutaḥ tathā vedaśirā nāma prāṇasya dyutimān sutaḥ,प्राणश्चैव मृकण्डुश्च मार्कण्डेयो मृकण्डुतः तथा वेदशिरा नाम प्राणस्य द्युतिमान् सुतः
1,Main,12.0,4,marīcerapi saṃbhūtiḥ paurṇamāsamasūyata kanyācatuṣṭayaṃ caiva sarvalakṣaṇasaṃyutam,मरीचेरपि संभूतिः पौर्णमासमसूयत कन्याचतुष्टयं चैव सर्वलक्षणसंयुतम्
1,Main,12.0,5,tuṣṭirjyeṣṭhā tathā vṛṣṭiḥ kṛṣṭiścāpacitistathā virajāḥ parvaścaiva paurṇamāsasya tau sutau,तुष्टिर्ज्येष्ठा तथा वृष्टिः कृष्टिश्चापचितिस्तथा विरजाः पर्वश्चैव पौर्णमासस्य तौ सुतौ
1,Main,12.0,6,kṣamā tu suṣuve putrān pulahasya prajāpateḥ kardamaṃ ca varīyāṃsaṃ sahiṣṇuṃ munisattamam,क्षमा तु सुषुवे पुत्रान् पुलहस्य प्रजापतेः कर्दमं च वरीयांसं सहिष्णुं मुनिसत्तमम्
1,Main,12.0,7,tathaiva ca kanīyāsaṃ taponirdhūtakalpaṣam anasūyā tathaivātrerjajñe putrānakalpaṣān,तथैव च कनीयासं तपोनिर्धूतकल्पषम् अनसूया तथैवात्रेर्जज्ञे पुत्रानकल्पषान्
1,Main,12.0,8,somaṃ durvāsasaṃ caiva dattātreyaṃ ca yoginam smṛtiścāṅgirasaḥ putrīrjajñe lakṣaṇasaṃyutāḥ,सोमं दुर्वाससं चैव दत्तात्रेयं च योगिनम् स्मृतिश्चाङ्गिरसः पुत्रीर्जज्ञे लक्षणसंयुताः
1,Main,12.0,9,sinīvālīṃ kuhūṃ caiva rākāmanumatiṃ tathā prītyāṃ pulastyo bhagavān dattātrimasṛjat prabhuḥ,सिनीवालीं कुहूं चैव राकामनुमतिं तथा प्रीत्यां पुलस्त्यो भगवान् दत्तात्रिमसृजत् प्रभुः
1,Main,12.0,10,pūrvajanmani so 'gastyaḥ smṛtaḥ svāyaṃbhuve 'ntare vedabāhuṃ tathā kanyāṃ sannatiṃ nāma nāmataḥ,पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे वेदबाहुं तथा कन्यां सन्नतिं नाम नामतः
1,Main,12.0,11,putrāṇāṃ ṣaṣṭisāhastraṃ saṃtatiḥ suṣuve kratoḥ te cordhvaretasaḥ sarve bālakhilyā iti smṛtāḥ,पुत्राणां षष्टिसाहस्त्रं संततिः सुषुवे क्रतोः ते चोर्ध्वरेतसः सर्वे बालखिल्या इति स्मृताः
1,Main,12.0,12,vasiṣṭhaśca tathorjāyāṃ saptaputrānajījanat kanyāṃ ca puṇḍarīkākṣāṃ sarveśobhāsamanvitām,वसिष्ठश्च तथोर्जायां सप्तपुत्रानजीजनत् कन्यां च पुण्डरीकाक्षां सर्वेशोभासमन्विताम्
1,Main,12.0,13,rajohaścordhvabāhuśca savanaścānaghastathā sutapāḥ śukra ityete sapta putrā mahaujasaḥ,रजोहश्चोर्ध्वबाहुश्च सवनश्चानघस्तथा सुतपाः शुक्र इत्येते सप्त पुत्रा महौजसः
1,Main,12.0,14,yo 'sau rudrātmako vahnirbrahmaṇastanayo dvijāḥ svāhā tasmāt sutān lebhe trīnudārān mahaujasaḥ,यो ऽसौ रुद्रात्मको वह्निर्ब्रह्मणस्तनयो द्विजाः स्वाहा तस्मात् सुतान् लेभे त्रीनुदारान् महौजसः
1,Main,12.0,15,pāvakaḥ pavamānaśca śuciragniśca te trayaḥ nirmathyaḥ pavamānaḥ syād vaidyutaḥ pāvakaḥ smṛtaḥ,पावकः पवमानश्च शुचिरग्निश्च ते त्रयः निर्मथ्यः पवमानः स्याद् वैद्युतः पावकः स्मृतः
1,Main,12.0,16,yaścāsau tapate sūryaḥ śuciragnistvasau smṛtaḥ teṣāṃ tu saṃtatāvanye catvāriṃśca pañca ca,यश्चासौ तपते सूर्यः शुचिरग्निस्त्वसौ स्मृतः तेषां तु संततावन्ये चत्वारिंश्च पञ्च च
1,Main,12.0,17,pāvakaḥ pavamānaśca śucisteṣāṃ pitā ca yaḥ ete caikonapañcāśad vahnayaḥ parikīrtitaḥ,पावकः पवमानश्च शुचिस्तेषां पिता च यः एते चैकोनपञ्चाशद् वह्नयः परिकीर्तितः
1,Main,12.0,18,sarve tapasvinaḥ proktāḥ sarve yajñeṣu bhāginaḥ rudrātmakāḥ smṛtāḥ sarve tripuṇḍrāṅkitamastakāḥ,सर्वे तपस्विनः प्रोक्ताः सर्वे यज्ञेषु भागिनः रुद्रात्मकाः स्मृताः सर्वे त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकाः
1,Main,12.0,19,ayajvānaśca yajvānaḥ pitaro brahmaṇaḥ smṛtāḥ agniṣvāttā barhiṣado dvidhā teṣāṃ vyavasthitiḥ,अयज्वानश्च यज्वानः पितरो ब्रह्मणः स्मृताः अग्निष्वात्ता बर्हिषदो द्विधा तेषां व्यवस्थितिः
1,Main,12.0,20,tebhyaḥ svadhā sutāṃ jajñe menāṃ vaitaraṇīṃ tathā te ubhe brahmavādinyau yoginyau munisattamāḥ,तेभ्यः स्वधा सुतां जज्ञे मेनां वैतरणीं तथा ते उभे ब्रह्मवादिन्यौ योगिन्यौ मुनिसत्तमाः
1,Main,12.0,21,asūta menā mainākaṃ krauñcaṃ tasyānujaṃ tathā gaṅgā himavato jajñe sarvalokaikapāvanī,असूत मेना मैनाकं क्रौञ्चं तस्यानुजं तथा गङ्गा हिमवतो जज्ञे सर्वलोकैकपावनी
1,Main,12.0,22,svayogāgnibalād devīṃ lebhe putrīṃ maheśvarīṃ yathāvat kathitaṃ pūrvaṃ devyā māhātmyamuttamam,स्वयोगाग्निबलाद् देवीं लेभे पुत्रीं महेश्वरीं यथावत् कथितं पूर्वं देव्या माहात्म्यमुत्तमम्
1,Main,12.0,23,eṣā dakṣasya kanyānāṃ mayāpatyānusaṃtatiḥ vyākhyātā bhavatāmadya manoḥ sṛṣṭiṃ nibodhata,एषा दक्षस्य कन्यानां मयापत्यानुसंततिः व्याख्याता भवतामद्य मनोः सृष्टिं निबोधत
1,Main,13.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge dvādaśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca priyavratottānapādau manoḥ svāyaṃbhuvasya tu dharmajñau sumahāvīryau śatarūpā vyajījanat,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वादशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायंभुवस्य तु धर्मज्ञौ सुमहावीर्यौ शतरूपा व्यजीजनत्
1,Main,13.0,2,tatastūttānapādasya dhruvo nāma suto 'bhavat bhakto nārāyaṇe deve prāptavān sthānamuttamam,ततस्तूत्तानपादस्य ध्रुवो नाम सुतो ऽभवत् भक्तो नारायणे देवे प्राप्तवान् स्थानमुत्तमम्
1,Main,13.0,3,dhruvāt śliṣṭiñca bhavyaṃ ca bhāryā śambhurvyajāyata śliṣṭerādhatta succhāyā pañca putrānakalpaṣān,ध्रुवात् श्लिष्टिञ्च भव्यं च भार्या शम्भुर्व्यजायत श्लिष्टेराधत्त सुच्छाया पञ्च पुत्रानकल्पषान्
1,Main,13.0,4,vasiṣṭhavacanād devī tapastaptvā suduścaram ārādhya puruṣaṃ viṣṇuṃ śālagrāme janārdanam,वसिष्ठवचनाद् देवी तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् आराध्य पुरुषं विष्णुं शालग्रामे जनार्दनम्
1,Main,13.0,5,ripuṃ ripuñjayaṃ vipraṃ vṛkalaṃ vṛṣatejasam nārāyaṇaparān śuddhān svadharmaparipālakān,रिपुं रिपुञ्जयं विप्रं वृकलं वृषतेजसम् नारायणपरान् शुद्धान् स्वधर्मपरिपालकान्
1,Main,13.0,6,riporādhatta bṛhatī cakṣuṣaṃ sarvatejasam so 'jījanat puṣkariṇyāṃ vairaṇyāṃ cākṣuṣaṃ manum prajāpaterātmajāyāṃ vīraṇasya mahātmanaḥ,रिपोराधत्त बृहती चक्षुषं सर्वतेजसम् सो ऽजीजनत् पुष्करिण्यां वैरण्यां चाक्षुषं मनुम् प्रजापतेरात्मजायां वीरणस्य महात्मनः
1,Main,13.0,7,manorajāyanta daśa naḍvalāyāṃ mahaujasaḥ kanyāyāṃ sumahāvīryā vairājasya prajāpateḥ,मनोरजायन्त दश नड्वलायां महौजसः कन्यायां सुमहावीर्या वैराजस्य प्रजापतेः
1,Main,13.0,8,ūruḥ pūruḥ śatadyumnastapasvī satyavāk śuciḥ agniṣṭudatirātraśca sudyumnaścābhimanyukaḥ,ऊरुः पूरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक् शुचिः अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः
1,Main,13.0,9,ūrorajanayat putrān ṣaḍāgneyī mahābalān aṅgaṃ sumanasaṃ svātiṃ kratumaṅgirasaṃ śivam,ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडाग्नेयी महाबलान् अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसं शिवम्
1,Main,13.0,10,aṅgād veno 'bhavat paścād bainyo venādajāyata yo 'sau pṛthuriti khyātaḥ prajāpālo mahābalaḥ,अङ्गाद् वेनो ऽभवत् पश्चाद् बैन्यो वेनादजायत यो ऽसौ पृथुरिति ख्यातः प्रजापालो महाबलः
1,Main,13.0,11,yena dugdhā mahī pūrvaṃ prājānāṃ hitakāraṇāt niyogād brahmaṇaḥ sārdhaṃ devendreṇa mahaujasā,येन दुग्धा मही पूर्वं प्राजानां हितकारणात् नियोगाद् ब्रह्मणः सार्धं देवेन्द्रेण महौजसा
1,Main,13.0,12,venaputrasya vitate purā paitāmahe makhe sūtaḥ paurāṇiko jajñe māyārūpaḥ svayaṃ hariḥ,वेनपुत्रस्य वितते पुरा पैतामहे मखे सूतः पौराणिको जज्ञे मायारूपः स्वयं हरिः
1,Main,13.0,13,pravaktā sarvaśāstrāṇāṃ dharmajño guṇavatsalaḥ taṃ māṃ nitta muniśreṣṭhāḥ pūrvodbhūtaṃ sanātanam,प्रवक्ता सर्वशास्त्राणां धर्मज्ञो गुणवत्सलः तं मां नित्त मुनिश्रेष्ठाः पूर्वोद्भूतं सनातनम्
1,Main,13.0,14,asmin manvantare vyāsaḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ svayam śrāvayāmāsa māṃ prītyā purāṇaṃ puruṣo hariḥ,अस्मिन् मन्वन्तरे व्यासः कृष्णद्वैपायनः स्वयम् श्रावयामास मां प्रीत्या पुराणं पुरुषो हरिः
1,Main,13.0,15,madanvaye tu ye sūtāḥ saṃbhūtā vedavarjitāḥ teṣāṃ purāṇavaktṛtvaṃ vṛttirāsīdajājñayā,मदन्वये तु ये सूताः संभूता वेदवर्जिताः तेषां पुराणवक्तृत्वं वृत्तिरासीदजाज्ञया
1,Main,13.0,16,sa tu vainyaḥ pṛthurdhomān satyasaṃdho jitendriyaḥ sārvabhaumo mahātejāḥ svadharmaparipālakaḥ,स तु वैन्यः पृथुर्धोमान् सत्यसंधो जितेन्द्रियः सार्वभौमो महातेजाः स्वधर्मपरिपालकः
1,Main,13.0,17,tasya bālyāt prabhṛtyeva bhaktirnārāyaṇe 'bhavat govardhanagiriṃ prāpya tapastepe jitendriyaḥ,तस्य बाल्यात् प्रभृत्येव भक्तिर्नारायणे ऽभवत् गोवर्धनगिरिं प्राप्य तपस्तेपे जितेन्द्रियः
1,Main,13.0,18,tapasā bhagavān prītaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ āgatya devo rājānaṃ prāha dāmodaraḥ svayam,तपसा भगवान् प्रीतः शङ्खचक्रगदाधरः आगत्य देवो राजानं प्राह दामोदरः स्वयम्
1,Main,13.0,19,dhramikau rūpasaṃpannau sarvaśastrabhṛtāṃ varau matprasādādasaṃdigdhaṃ putrau tava bhaviṣyataḥ ekamuktvā hṛṣīkeśaḥ svakīyāṃ prakṛtiṃ gataḥ,ध्रमिकौ रूपसंपन्नौ सर्वशस्त्रभृतां वरौ मत्प्रसादादसंदिग्धं पुत्रौ तव भविष्यतः एकमुक्त्वा हृषीकेशः स्वकीयां प्रकृतिं गतः
1,Main,13.0,20,vainyo 'pi vedavidhinā niścalāṃ bhaktimudvahan apālayat svakaṃ rājyaṃ nyāyena madhusūdane,वैन्यो ऽपि वेदविधिना निश्चलां भक्तिमुद्वहन् अपालयत् स्वकं राज्यं न्यायेन मधुसूदने
1,Main,13.0,21,acirādeva tanvaṅgo bhāryā tasya sucismitā khikhaṇḍanaṃ havirdhānamantardhānā vyajāyata,अचिरादेव तन्वङ्गो भार्या तस्य सुचिस्मिता खिखण्डनं हविर्धानमन्तर्धाना व्यजायत
1,Main,13.0,22,śikhaṇḍano 'bhavat putraḥ suśīla iti viśrutaḥ dhārmiko rūpasaṃpanno vedavedāṅgapāragaḥ,शिखण्डनो ऽभवत् पुत्रः सुशील इति विश्रुतः धार्मिको रूपसंपन्नो वेदवेदाङ्गपारगः
1,Main,13.0,23,so 'dhītya vidhivad vedān dharmeṇa tapasi sthitaḥ matiṃ cakre bhāgyayogāt saṃnyāṃ prati dharmavit,सो ऽधीत्य विधिवद् वेदान् धर्मेण तपसि स्थितः मतिं चक्रे भाग्ययोगात् संन्यां प्रति धर्मवित्
1,Main,13.0,24,sa kṛtvā tīrthasaṃsevāṃ svādhyāye tapasi sthitaḥ jagāma himavatpṛṣṭhaṃ kadācit siddhasevitam,स कृत्वा तीर्थसंसेवां स्वाध्याये तपसि स्थितः जगाम हिमवत्पृष्ठं कदाचित् सिद्धसेवितम्
1,Main,13.0,25,tatra dharmapadaṃ nāma dharmasiddhipradaṃ vanam apaśyad yogināṃ gamyamagamyaṃ brahmavidviṣām,तत्र धर्मपदं नाम धर्मसिद्धिप्रदं वनम् अपश्यद् योगिनां गम्यमगम्यं ब्रह्मविद्विषाम्
1,Main,13.0,26,tatra mandākinī nāma supuṇyā vimalā nadī padmotpalavanopetā siddhāśramavibhūṣitā,तत्र मन्दाकिनी नाम सुपुण्या विमला नदी पद्मोत्पलवनोपेता सिद्धाश्रमविभूषिता
1,Main,13.0,27,sa tasyā dakṣiṇe tīre munīndrairyogibhirvṛtam supuṇyamāśramaṃ ramyamapaśyat prītisaṃyutaḥ,स तस्या दक्षिणे तीरे मुनीन्द्रैर्योगिभिर्वृतम् सुपुण्यमाश्रमं रम्यमपश्यत् प्रीतिसंयुतः
1,Main,13.0,28,mandākinījale strātvā saṃtarpya pitṛdevatāḥ arcayitvā mahādevaṃ puṣpaiḥ padmotpalādibhiḥ,मन्दाकिनीजले स्त्रात्वा संतर्प्य पितृदेवताः अर्चयित्वा महादेवं पुष्पैः पद्मोत्पलादिभिः
1,Main,13.0,29,dhyātvārkaṃsaṃsthamīśānaṃ śirasyādhāya cāñjalim saṃprekṣamāṇo bhāsvantaṃ tuṣṭāva parameśvaram,ध्यात्वार्कंसंस्थमीशानं शिरस्याधाय चाञ्जलिम् संप्रेक्षमाणो भास्वन्तं तुष्टाव परमेश्वरम्
1,Main,13.0,30,rudrādhyāyena giriśaṃ rudrasya caritena ca anyaiśca vividhaiḥ stotraiḥ śāṃbhavairvedasaṃbhavaiḥ,रुद्राध्यायेन गिरिशं रुद्रस्य चरितेन च अन्यैश्च विविधैः स्तोत्रैः शांभवैर्वेदसंभवैः
1,Main,13.0,31,athāsminnantare 'paśyat tamāyāntaṃ mahāmunim śvetāśvataranāmānaṃ mahāpāśupatottamam,अथास्मिन्नन्तरे ऽपश्यत् तमायान्तं महामुनिम् श्वेताश्वतरनामानं महापाशुपतोत्तमम्
1,Main,13.0,32,bhasmasaṃdigdhasavāṅgaṃ kaupīnācchādanānvitam tapasā karṣitātmānaṃ śuklayajñopavītinam,भस्मसंदिग्धसवाङ्गं कौपीनाच्छादनान्वितम् तपसा कर्षितात्मानं शुक्लयज्ञोपवीतिनम्
1,Main,13.0,33,samāpya saṃstavaṃ śaṃbhorānandāstrāvilekṣaṇaḥ vavande śirasā pādau prāñjalirvākyamabravīt,समाप्य संस्तवं शंभोरानन्दास्त्राविलेक्षणः ववन्दे शिरसा पादौ प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्
1,Main,13.0,34,dhanyo 'smyanugṛhīto 'smi yanme sākṣānmunīśvaraḥ yogīśvaro 'dya bhagavān dṛṣṭo yogavidāṃ varaḥ,धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि यन्मे साक्षान्मुनीश्वरः योगीश्वरो ऽद्य भगवान् दृष्टो योगविदां वरः
1,Main,13.0,35,aho me sumahadbhāgyaṃ tapāṃsi saphalāni me kiṃ kariṣyāmi śiṣyo 'haṃ tava māṃ pālayānagha,अहो मे सुमहद्भाग्यं तपांसि सफलानि मे किं करिष्यामि शिष्यो ऽहं तव मां पालयानघ
1,Main,13.0,36,so 'nugṛhyātha rājānaṃ suśīlaṃ śīlasaṃyutam śiṣyatve parijagrāha tapasā kṣīṇakalpaṣam,सो ऽनुगृह्याथ राजानं सुशीलं शीलसंयुतम् शिष्यत्वे परिजग्राह तपसा क्षीणकल्पषम्
1,Main,13.0,37,sāṃnyāsikaṃ vidhiṃ kṛtsnaṃ kārayitvā vicakṣaṇaḥ dadau tadaiśvaraṃ jñānaṃ svaśākhāvihitaṃ vratam,सांन्यासिकं विधिं कृत्स्नं कारयित्वा विचक्षणः ददौ तदैश्वरं ज्ञानं स्वशाखाविहितं व्रतम्
1,Main,13.0,38,aśeṣavedasāraṃ tat paśupāśavimocanam antyāśramamiti khyātaṃ brahmādibhiranuṣṭhitam,अशेषवेदसारं तत् पशुपाशविमोचनम् अन्त्याश्रममिति ख्यातं ब्रह्मादिभिरनुष्ठितम्
1,Main,13.0,39,uvāca śiṣyān saṃprekṣya ye tadāśramavāsinaḥ brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyān brahmacaryaparāyaṇān,उवाच शिष्यान् संप्रेक्ष्य ये तदाश्रमवासिनः ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् ब्रह्मचर्यपरायणान्
1,Main,13.0,40,mayā pravartitāṃ śākhāmadhītyaiveha yoginaḥ samāsate mahādevaṃ dhyāyanto niṣkalaṃ śivam,मया प्रवर्तितां शाखामधीत्यैवेह योगिनः समासते महादेवं ध्यायन्तो निष्कलं शिवम्
1,Main,13.0,41,iha devo mahādevo ramamāṇaḥ sahomayā adhyāste bhagavānīśo bhaktānāmanukampayā,इह देवो महादेवो रममाणः सहोमया अध्यास्ते भगवानीशो भक्तानामनुकम्पया
1,Main,13.0,42,ihāśeṣajagaddhātā purā nārāyaṇaḥ svayam ārādhayanmahādevaṃ lokānāṃ hitakāmyayā,इहाशेषजगद्धाता पुरा नारायणः स्वयम् आराधयन्महादेवं लोकानां हितकाम्यया
1,Main,13.0,43,ihaiva devamīśānaṃ devānāmapi daivatam ārādhya mahatīṃ siddhiṃ lebhire devadānavāḥ,इहैव देवमीशानं देवानामपि दैवतम् आराध्य महतीं सिद्धिं लेभिरे देवदानवाः
1,Main,13.0,44,ihaiva munayaḥ pūrvaṃ marīcyādyā maheśvaram dṛṣṭvā tapobalājjñānaṃ lebhire sārvakālikam,इहैव मुनयः पूर्वं मरीच्याद्या महेश्वरम् दृष्ट्वा तपोबलाज्ज्ञानं लेभिरे सार्वकालिकम्
1,Main,13.0,45,tasmāt tvamapi rājendra tapoyogasamanvitaḥ tiṣṭha nityaṃ mayā sārdhaṃ tataḥ siddhimavāpsyasi,तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र तपोयोगसमन्वितः तिष्ठ नित्यं मया सार्धं ततः सिद्धिमवाप्स्यसि
1,Main,13.0,46,evamābhāṣya viprendro devaṃ dhyātvā pinākinam ācacakṣe mahāmantraṃ yathāvat svārthasiddhaye,एवमाभाष्य विप्रेन्द्रो देवं ध्यात्वा पिनाकिनम् आचचक्षे महामन्त्रं यथावत् स्वार्थसिद्धये
1,Main,13.0,47,sarvapāpopaśamanaṃ vedasāraṃ vimuktidam agnirityādikaṃ puṇyamṛṣibhiḥ saṃpravartitam,सर्वपापोपशमनं वेदसारं विमुक्तिदम् अग्निरित्यादिकं पुण्यमृषिभिः संप्रवर्तितम्
1,Main,13.0,48,so 'pi tadvacanād rājā suśīlaḥ śraddhayānvitaḥ sākṣāt pāśupato bhūtvā vedābhyāsarato 'bhavat,सो ऽपि तद्वचनाद् राजा सुशीलः श्रद्धयान्वितः साक्षात् पाशुपतो भूत्वा वेदाभ्यासरतो ऽभवत्
1,Main,13.0,49,bhasmoddhūlitasarvāṅgaḥ kandamūlaphalāśanaḥ śānto dānto jitakrodhaḥ saṃnyāsavidhimāśritaḥ,भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गः कन्दमूलफलाशनः शान्तो दान्तो जितक्रोधः संन्यासविधिमाश्रितः
1,Main,13.0,50,havirdhānastathāgneyyāṃ janayāmāsa satsutam prācīnabarhiṣaṃ nāmnā dhanurvedasya pāragam,हविर्धानस्तथाग्नेय्यां जनयामास सत्सुतम् प्राचीनबर्हिषं नाम्ना धनुर्वेदस्य पारगम्
1,Main,13.0,51,prācīnabarhirbhāgavān sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ samudratanayāyāṃ vai daśa putrānajījanat,प्राचीनबर्हिर्भागवान् सर्वशस्त्रभृतां वरः समुद्रतनयायां वै दश पुत्रानजीजनत्
1,Main,13.0,52,pracetasaste vikhyātā rājānaḥ prathitaijasaḥ adhītavantaḥ svaṃ vedaṃ nārāyaṇaparāyaṇāḥ,प्रचेतसस्ते विख्याता राजानः प्रथितैजसः अधीतवन्तः स्वं वेदं नारायणपरायणाः
1,Main,13.0,53,daśabhyastu pracetobhyo māriṣāyāṃ prajāpatiḥ dakṣo jajñe mahābhāgo yaḥ pūrvaṃ brahmaṇaḥ sutaḥ,दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः दक्षो जज्ञे महाभागो यः पूर्वं ब्रह्मणः सुतः
1,Main,13.0,54,sa tu dakṣo maheśena rudreṇa saha dhīmatā kṛtvā vivādaṃ rudreṇa śaptaḥ prācetaso 'bhavat,स तु दक्षो महेशेन रुद्रेण सह धीमता कृत्वा विवादं रुद्रेण शप्तः प्राचेतसो ऽभवत्
1,Main,13.0,55,samāyāntaṃ mahādevo dakṣaṃ devyā gṛhaṃ haraḥ dṛṣṭvā yathocitāṃ pūjāṃ dakṣāya pradadau svayam,समायान्तं महादेवो दक्षं देव्या गृहं हरः दृष्ट्वा यथोचितां पूजां दक्षाय प्रददौ स्वयम्
1,Main,13.0,56,tadā vai tamasāviṣṭaḥ so 'dikāṃ brahmaṇaḥ sutaḥ pūjāmanarhāmanvicchan jagāma kupito gṛham,तदा वै तमसाविष्टः सो ऽदिकां ब्रह्मणः सुतः पूजामनर्हामन्विच्छन् जगाम कुपितो गृहम्
1,Main,13.0,57,kadācit svagṛhaṃ prāptāṃ satīṃ dakṣaḥ sudurmanāḥ bhartrā saha vinindyaināṃ bhartsayāmasā vai ruṣā,कदाचित् स्वगृहं प्राप्तां सतीं दक्षः सुदुर्मनाः भर्त्रा सह विनिन्द्यैनां भर्त्सयामसा वै रुषा
1,Main,13.0,58,anye jāmātaraḥ śreṣṭhā bhartustava pinākinaḥ tvamapyasatsutāsmākaṃ gṛhād gaccha yathāgatam,अन्ये जामातरः श्रेष्ठा भर्तुस्तव पिनाकिनः त्वमप्यसत्सुतास्माकं गृहाद् गच्छ यथागतम्
1,Main,13.0,59,tasya tadvākyamākarṇya sā devī śaṅkarapriyā vinindya pitaraṃ dakṣaṃ dadāhātmānamātmanā,तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सा देवी शङ्करप्रिया विनिन्द्य पितरं दक्षं ददाहात्मानमात्मना
1,Main,13.0,60,praṇamya paśubhartāraṃ bhartāraṃ kṛttivāsasam himavadduhitā sābhūt tapasā tasya toṣitā,प्रणम्य पशुभर्तारं भर्तारं कृत्तिवाससम् हिमवद्दुहिता साभूत् तपसा तस्य तोषिता
1,Main,13.0,61,jñātvā tadbhāgavān rudraḥ prapannārtiharo haraḥ śaśāpa dakṣaṃ kupitaḥ samāgatyātha tadgṛham,ज्ञात्वा तद्भागवान् रुद्रः प्रपन्नार्तिहरो हरः शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्
1,Main,13.0,62,tyaktvā dehamimaṃ brahman kṣatriyāṇāṃ kulodbhavaḥ svasyāṃ sutāyāṃ mūḍhātmā putramutpādayiṣyasi,त्यक्त्वा देहमिमं ब्रह्मन् क्षत्रियाणां कुलोद्भवः स्वस्यां सुतायां मूढात्मा पुत्रमुत्पादयिष्यसि
1,Main,13.0,63,evamuktvā mahādevo yayau kālāsaparvatam svāyaṃbhuvo 'pi kālena dakṣaḥ prācetaso 'bhavat,एवमुक्त्वा महादेवो ययौ कालासपर्वतम् स्वायंभुवो ऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसो ऽभवत्
1,Main,13.0,64,etad vaḥ kathitaṃ sarvaṃ manoḥ svāyaṃbhuvasya tu visargaṃ dakṣaparyantaṃ śṛṇvatāṃ pāpanāśanam,एतद् वः कथितं सर्वं मनोः स्वायंभुवस्य तु विसर्गं दक्षपर्यन्तं शृण्वतां पापनाशनम्
1,Main,14.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭmāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge trayodaśo 'dhyāyaḥ naimiṣīyā ūcuḥ devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām utpattiṃ vistarāt sūta brūhi vaivasvate 'ntare,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्माहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयोदशो ऽध्यायः नैमिषीया ऊचुः देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् उत्पत्तिं विस्तरात् सूत ब्रूहि वैवस्वते ऽन्तरे
1,Main,14.0,2,sa śaptaḥ śaṃbhunā pūrvaṃ dakṣaḥ prācetaso nṛpaḥ kimakārṣonmahābuddhe śrotumicchāma sāṃpratam,स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः किमकार्षोन्महाबुद्धे श्रोतुमिच्छाम सांप्रतम्
1,Main,14.0,3,sūta uvāca vakṣye nārāyaṇenoktaṃ pūrvakalpānuṣaṅgikam trikālabaddhaṃ pāpaghnaṃ prajāsargasya vistaram,सूत उवाच वक्ष्ये नारायणेनोक्तं पूर्वकल्पानुषङ्गिकम् त्रिकालबद्धं पापघ्नं प्रजासर्गस्य विस्तरम्
1,Main,14.0,4,sa śaptaḥ śaṃbhunā pūrvaṃ dakṣaḥ prācetaso nṛpaḥ vinindya pūrvavaireṇa gaṅgādvare 'yajad bhavam,स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः विनिन्द्य पूर्ववैरेण गङ्गाद्वरे ऽयजद् भवम्
1,Main,14.0,5,devāśca sarve bhāgārthamāhūtā viṣṇunā saha sahaiva munibhiḥ sarvairāgatā munipuṅgavāḥ,देवाश्च सर्वे भागार्थमाहूता विष्णुना सह सहैव मुनिभिः सर्वैरागता मुनिपुङ्गवाः
1,Main,14.0,6,dṛṣṭvā devakulaṃ kṛtsnaṃ śaṅkareṇa vināgatam dadhīco nāma viprarṣiḥ prācetasamathābravīt,दृष्ट्वा देवकुलं कृत्स्नं शङ्करेण विनागतम् दधीचो नाम विप्रर्षिः प्राचेतसमथाब्रवीत्
1,Main,14.0,7,dadhīca uvāca brahmādayaḥ piśācāntā yasyājñānuvidhāyinaḥ sa devaḥ sāṃprataṃ rudro vidhinā kiṃ na pūjyate,दधीच उवाच ब्रह्मादयः पिशाचान्ता यस्याज्ञानुविधायिनः स देवः सांप्रतं रुद्रो विधिना किं न पूज्यते
1,Main,14.0,8,dakṣa uvāca sarveṣveva hi yajñeṣu na bhāgaḥ parikalpitaḥ na mantrā bhāryayā sārdhaṃ śaṅkarasyeti nejyate,दक्ष उवाच सर्वेष्वेव हि यज्ञेषु न भागः परिकल्पितः न मन्त्रा भार्यया सार्धं शङ्करस्येति नेज्यते
1,Main,14.0,9,vihasya dakṣaṃ kupito vacaḥ prāha mahāmuniḥ śṛṇvatāṃ sarvadevānāṃ sarvajñānamayaḥ svayam,विहस्य दक्षं कुपितो वचः प्राह महामुनिः शृण्वतां सर्वदेवानां सर्वज्ञानमयः स्वयम्
1,Main,14.0,10,dadhīca uvāca yataḥ pravṛttirviśveṣāṃ yaścāsya parameśvaraḥ saṃpūjyate sarvayajñairviditvā kila śaṅkaraḥ,दधीच उवाच यतः प्रवृत्तिर्विश्वेषां यश्चास्य परमेश्वरः संपूज्यते सर्वयज्ञैर्विदित्वा किल शङ्करः
1,Main,14.0,11,na hyaṃ śaṅkaro rudraḥ saṃhartā tāmaso haraḥ nagnaḥ kapālī vikṛto viśvātmā nopapadyate,न ह्यं शङ्करो रुद्रः संहर्ता तामसो हरः नग्नः कपाली विकृतो विश्वात्मा नोपपद्यते
1,Main,14.0,12,īśvaro hi jagatstraṣṭā prabhurnārāyaṇaḥ svarāṭ sattvātmako 'sau bhagavānijyate sarvakarmasu,ईश्वरो हि जगत्स्त्रष्टा प्रभुर्नारायणः स्वराट् सत्त्वात्मको ऽसौ भगवानिज्यते सर्वकर्मसु
1,Main,14.0,13,dadhīca uvāca kiṃ tvayā bhagavāneṣa sahastrāṃśurna dṛśyate sarvalokaikasaṃhartā kālātmā parameśvaraḥ,दधीच उवाच किं त्वया भगवानेष सहस्त्रांशुर्न दृश्यते सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः
1,Main,14.0,14,yaṃ gṛṇantīha vidvāṃso dhārmikā brahmavādinaḥ so 'yaṃ sākṣī tīvrarociḥ kālātmā śāṅkarītanuḥ,यं गृणन्तीह विद्वांसो धार्मिका ब्रह्मवादिनः सो ऽयं साक्षी तीव्ररोचिः कालात्मा शाङ्करीतनुः
1,Main,14.0,15,eṣa rudro mahādevaḥ kaparde ca ghṛṇī haraḥ ādityo bhagavān sūryo nīlagrīvo vilohitaḥ,एष रुद्रो महादेवः कपर्दे च घृणी हरः आदित्यो भगवान् सूर्यो नीलग्रीवो विलोहितः
1,Main,14.0,16,saṃstūyate sahastrāṃśuḥ sāmagādhvaryuhotṛbhiḥ paśyainaṃ viśvakarmāṇaṃ rudramūrti trayīmayam,संस्तूयते सहस्त्रांशुः सामगाध्वर्युहोतृभिः पश्यैनं विश्वकर्माणं रुद्रमूर्ति त्रयीमयम्
1,Main,14.0,17,dakṣa uvāca ya ete dvādaśādityā āgatā yajñabhāginaḥ sarve sūryā iti jñeyā na hyānyo vidyate raviḥ,दक्ष उवाच य एते द्वादशादित्या आगता यज्ञभागिनः सर्वे सूर्या इति ज्ञेया न ह्यान्यो विद्यते रविः
1,Main,14.0,18,evamukte tu munayaḥ samāyātā didṛkṣavaḥ bāḍhamityabruvan vākyaṃ tasya sāhāyyakāriṇaḥ,एवमुक्ते तु मुनयः समायाता दिदृक्षवः बाढमित्यब्रुवन् वाक्यं तस्य साहाय्यकारिणः
1,Main,14.0,19,tamasāviṣṭamanaso na paśyanti vṛṣadhvajam sahastraśo 'tha śataśo bhūya eva vinindyate,तमसाविष्टमनसो न पश्यन्ति वृषध्वजम् सहस्त्रशो ऽथ शतशो भूय एव विनिन्द्यते
1,Main,14.0,20,nindanto vaidikān mantrān sarvabhūtapatiṃ haram apūjayan dakṣavākyaṃ mohitā viṣṇumāyayā,निन्दन्तो वैदिकान् मन्त्रान् सर्वभूतपतिं हरम् अपूजयन् दक्षवाक्यं मोहिता विष्णुमायया
1,Main,14.0,21,devāśca sarve bhāgārthamāgatā vāsavādayaḥ nāpaśyan devamīśānamṛte nārāyaṇaṃ harim,देवाश्च सर्वे भागार्थमागता वासवादयः नापश्यन् देवमीशानमृते नारायणं हरिम्
1,Main,14.0,22,hiraṇyagarbho bhagavān brahmā brahmavidāṃ varaḥ paśyatāmeva sarveṣāṃ kṣaṇādantaradhīyata,हिरण्यगर्भो भगवान् ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः पश्यतामेव सर्वेषां क्षणादन्तरधीयत
1,Main,14.0,23,antarhite bhagavati dakṣo nārāyaṇaṃ harim rakṣakaṃ jagatāṃ devaṃ jagāma śaraṇaṃ svayam,अन्तर्हिते भगवति दक्षो नारायणं हरिम् रक्षकं जगतां देवं जगाम शरणं स्वयम्
1,Main,14.0,24,pravartayāmāsa ca taṃ yajñaṃ dakṣo 'tha nirbhayaḥ rakṣate bhagavān viṣṇuḥ śaraṇāgatarakṣakaḥ,प्रवर्तयामास च तं यज्ञं दक्षो ऽथ निर्भयः रक्षते भगवान् विष्णुः शरणागतरक्षकः
1,Main,14.0,25,punaḥ prāha ca taṃ dakṣaṃ dadhīco bhagavānṛṣiḥ saṃprekṣyarṣigaṇān devān sarvān vai brahmavidviṣaḥ,पुनः प्राह च तं दक्षं दधीचो भगवानृषिः संप्रेक्ष्यर्षिगणान् देवान् सर्वान् वै ब्रह्मविद्विषः
1,Main,14.0,26,apūjyapūjane caiva pūjyānāṃ cāpyapūjane naraḥ pāpamavāpnoti mahad vai nātra saṃśayaḥ,अपूज्यपूजने चैव पूज्यानां चाप्यपूजने नरः पापमवाप्नोति महद् वै नात्र संशयः
1,Main,14.0,27,asatāṃ pragraho yatra satāṃ caiva vimānanā daṇḍo devakṛtastatra sadyaḥ patati dāruṇaḥ,असतां प्रग्रहो यत्र सतां चैव विमानना दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः
1,Main,14.0,28,evamuktvā tu viprarṣiḥ śaśāpeśvaravidviṣaḥ samāgatān brāhmaṇāṃstān dakṣasāhāyyakāriṇaḥ,एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिः शशापेश्वरविद्विषः समागतान् ब्राह्मणांस्तान् दक्षसाहाय्यकारिणः
1,Main,14.0,29,yasmād bahiṣkṛtā vedā bhavadbhiḥ parameśvaraḥ vinindito mahādevaḥ śaṅkaro lokavanditaḥ,यस्माद् बहिष्कृता वेदा भवद्भिः परमेश्वरः विनिन्दितो महादेवः शङ्करो लोकवन्दितः
1,Main,14.0,30,bhaviṣyadhvaṃ trayībāhyāḥ sarve 'pīśvaravidviṣaḥ nindanto hyaiśvaraṃ mārgaṃ kuśāstrāsaktamānasāḥ,भविष्यध्वं त्रयीबाह्याः सर्वे ऽपीश्वरविद्विषः निन्दन्तो ह्यैश्वरं मार्गं कुशास्त्रासक्तमानसाः
1,Main,14.0,31,mithyādhītasamācārā mithyājñānapralāpinaḥ prāpya ghoraṃ kaliyugaṃ kalijaiḥ kila pīḍitāḥ,मिथ्याधीतसमाचारा मिथ्याज्ञानप्रलापिनः प्राप्य घोरं कलियुगं कलिजैः किल पीडिताः
1,Main,14.0,32,tyaktvā tapobalaṃ kṛtsnaṃ gacchadhvaṃ narakān punaḥ bhaviṣyati hṛṣīkeśaḥ svāśrito 'pi parāṅmukhaḥ,त्यक्त्वा तपोबलं कृत्स्नं गच्छध्वं नरकान् पुनः भविष्यति हृषीकेशः स्वाश्रितो ऽपि पराङ्मुखः
1,Main,14.0,33,evamuktvā tu viprarṣirvirarāma taponidhiḥ jagāma manasā rudramaśeṣāghavināśanam,एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिर्विरराम तपोनिधिः जगाम मनसा रुद्रमशेषाघविनाशनम्
1,Main,14.0,34,etasminnantare devī mahādevaṃ maheśvaram patiṃ paśupatiṃ devaṃ jñātvaitat prāha sarvadṛk,एतस्मिन्नन्तरे देवी महादेवं महेश्वरम् पतिं पशुपतिं देवं ज्ञात्वैतत् प्राह सर्वदृक्
1,Main,14.0,35,devyuvāca dakṣo yajñena yajate pitā me pūrvajanmani vinindya bhavato bhāvamātmānaṃ cāpi śaṅkara,देव्युवाच दक्षो यज्ञेन यजते पिता मे पूर्वजन्मनि विनिन्द्य भवतो भावमात्मानं चापि शङ्कर
1,Main,14.0,36,devāḥ saharṣibhiścāsaṃstatra sāhāyyakāriṇaḥ vināśayāśu taṃ yajñaṃ varamekaṃ vṛṇomyaham,देवाः सहर्षिभिश्चासंस्तत्र साहाय्यकारिणः विनाशयाशु तं यज्ञं वरमेकं वृणोम्यहम्
1,Main,14.0,37,evaṃ vijñāpito devyā devo devavaraḥ prabhuḥ sasarja sahasā rudraṃ dakṣayajñajighāṃsayā,एवं विज्ञापितो देव्या देवो देववरः प्रभुः ससर्ज सहसा रुद्रं दक्षयज्ञजिघांसया
1,Main,14.0,38,sahastraśīrṣapādaṃ ca sahastrākṣaṃ mahābhujam sahastrapāṇiṃ durdharṣaṃ yugāntānalasannibham,सहस्त्रशीर्षपादं च सहस्त्राक्षं महाभुजम् सहस्त्रपाणिं दुर्धर्षं युगान्तानलसन्निभम्
1,Main,14.0,39,daṃṣṭrākarālaṃ duṣprekṣyaṃ śaṅkhacakragadādharam daṇḍahastaṃ mahānādaṃ śārṅgiṇaṃ bhūtibhūṣaṇam,दंष्ट्राकरालं दुष्प्रेक्ष्यं शङ्खचक्रगदाधरम् दण्डहस्तं महानादं शार्ङ्गिणं भूतिभूषणम्
1,Main,14.0,40,vīrabhadra iti khyātaṃ devadevasamanvitam sa jātamātro deveśamupatasthe kṛtāñjaliḥ,वीरभद्र इति ख्यातं देवदेवसमन्वितम् स जातमात्रो देवेशमुपतस्थे कृताञ्जलिः
1,Main,14.0,41,tamāha dakṣasya makhaṃ vināśaya śivostviti vinindya māṃ sa yajate gaṅgādvāre gaṇeśvara,तमाह दक्षस्य मखं विनाशय शिवोस्त्विति विनिन्द्य मां स यजते गङ्गाद्वारे गणेश्वर
1,Main,14.0,42,tato bandhuprayuktena siṃhenaikena līlayā vīrabhadreṇa dakṣasya vināśamagamat kratuḥ,ततो बन्धुप्रयुक्तेन सिंहेनैकेन लीलया वीरभद्रेण दक्षस्य विनाशमगमत् क्रतुः
1,Main,14.0,43,manyunā comayā sṛṣṭā bhadrakālī maheśvarī tayā ca sārdhaṃ vṛṣabhaṃ samāruhya yayau gaṇaḥ,मन्युना चोमया सृष्टा भद्रकाली महेश्वरी तया च सार्धं वृषभं समारुह्य ययौ गणः
1,Main,14.0,44,anye sahastraśo rudrā nisṛṣṭāstena dhīmatā romajā iti vikhyātāstasya sāhāyyakāriṇaḥ,अन्ये सहस्त्रशो रुद्रा निसृष्टास्तेन धीमता रोमजा इति विख्यातास्तस्य साहाय्यकारिणः
1,Main,14.0,45,śūlaśaktigadāhastāṣṭaṅkopalakarāstathā kālāgnirudrasaṃkāśā nādayanto diśo daśa,शूलशक्तिगदाहस्ताष्टङ्कोपलकरास्तथा कालाग्निरुद्रसंकाशा नादयन्तो दिशो दश
1,Main,14.0,46,sarve vṛṣāsanārūḍhāḥ sabhāryāścātibhīṣaṇāḥ samāvṛtya gaṇaśreṣṭhaṃ yayurdakṣamakhaṃ prati,सर्वे वृषासनारूढाः सभार्याश्चातिभीषणाः समावृत्य गणश्रेष्ठं ययुर्दक्षमखं प्रति
1,Main,14.0,47,sarve śaṃprāpya taṃ deśaṃ gaṅgādvāramiti śrutam dadṛśuryajñadeśaṃ taṃ dakṣasyāmitatejasaḥ,सर्वे शंप्राप्य तं देशं गङ्गाद्वारमिति श्रुतम् ददृशुर्यज्ञदेशं तं दक्षस्यामिततेजसः
1,Main,14.0,48,devāṅganāsahastrāḍhyamapsarogītanāditam vīṇāveṇuninādāḍhyaṃ vedavādābhināditam,देवाङ्गनासहस्त्राढ्यमप्सरोगीतनादितम् वीणावेणुनिनादाढ्यं वेदवादाभिनादितम्
1,Main,14.0,49,dṛṣṭvā saharṣibhirdevaiḥ samāsīnaṃ prajāpatim uvāca bhadrayā rudrairvorabhadraḥ smayanniva,दृष्ट्वा सहर्षिभिर्देवैः समासीनं प्रजापतिम् उवाच भद्रया रुद्रैर्वोरभद्रः स्मयन्निव
1,Main,14.0,50,vayaṃ hyanucarāḥ sarve śarvasyāmitatejasaḥ bhāgābhilapsayā prāptā bhāgān yacchadhvamīpsitān,वयं ह्यनुचराः सर्वे शर्वस्यामिततेजसः भागाभिलप्सया प्राप्ता भागान् यच्छध्वमीप्सितान्
1,Main,14.0,51,atha cet kasyacidiyamājñā munisurottamāḥ bhāgo bhavadbhyo deyastu nāsmabhyamiti kathyatām taṃ brūtājñāpayati yo vetsyāmo hi vayaṃ tataḥ,अथ चेत् कस्यचिदियमाज्ञा मुनिसुरोत्तमाः भागो भवद्भ्यो देयस्तु नास्मभ्यमिति कथ्यताम् तं ब्रूताज्ञापयति यो वेत्स्यामो हि वयं ततः
1,Main,14.0,52,evamuktā gaṇeśena prajāpatipuraḥ sarāḥ devā ūcuryajñabhāge na ca mantrā iti prabhum,एवमुक्ता गणेशेन प्रजापतिपुरः सराः देवा ऊचुर्यज्ञभागे न च मन्त्रा इति प्रभुम्
1,Main,14.0,53,mantrā ūcuḥ surān yūyaṃ tamopahatacetasaḥ ye nādhvarasya rājānaṃ pūjayadhvaṃ maheśvaram,मन्त्रा ऊचुः सुरान् यूयं तमोपहतचेतसः ये नाध्वरस्य राजानं पूजयध्वं महेश्वरम्
1,Main,14.0,54,īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtatanurharaḥ pūjyate sarvayajñeṣu sarvābhyudasiddhidaḥ,ईश्वरः सर्वभूतानां सर्वभूततनुर्हरः पूज्यते सर्वयज्ञेषु सर्वाभ्युदसिद्धिदः
1,Main,14.0,55,evamuktā apīśānaṃ māyayā naṣṭacetasaḥ na menire yayurmantrā devān muktvā svamālayam,एवमुक्ता अपीशानं मायया नष्टचेतसः न मेनिरे ययुर्मन्त्रा देवान् मुक्त्वा स्वमालयम्
1,Main,14.0,56,tataḥ sa rudro bhagavān sabhāryaḥ sagaṇeśvaraḥ spṛśan karābhyāṃ brahmarṣi dadhīcaṃ prāha devatāḥ,ततः स रुद्रो भगवान् सभार्यः सगणेश्वरः स्पृशन् कराभ्यां ब्रह्मर्षि दधीचं प्राह देवताः
1,Main,14.0,57,mantrāḥ pramāṇaṃ na kṛtā yuṣmābhirbalagarvitaiḥ yasmāt prasahya tasmād vo nāśayāmyadya garvitam,मन्त्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः यस्मात् प्रसह्य तस्माद् वो नाशयाम्यद्य गर्वितम्
1,Main,14.0,58,ityuktvā yajñaśālāṃ tāṃ dadāha gaṇapuṅgavaḥ gaṇeśvarāśca saṃkruddhā yūpānutpāṭya cikṣipuḥ,इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां ददाह गणपुङ्गवः गणेश्वराश्च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः
1,Main,14.0,59,prastotrā saha hotrā ca aśvaṃ caiva gaṇeśvarāḥ gṛhītvā bhīṣaṇāḥ sarve gaṅgāstrotasi cikṣipuḥ,प्रस्तोत्रा सह होत्रा च अश्वं चैव गणेश्वराः गृहीत्वा भीषणाः सर्वे गङ्गास्त्रोतसि चिक्षिपुः
1,Main,14.0,60,vīrabhadro 'pi dīptātmā śakrasyodyacchataḥ karam vyaṣṭambhayadadīnātmā tathānyeṣāṃ divaukasām,वीरभद्रो ऽपि दीप्तात्मा शक्रस्योद्यच्छतः करम् व्यष्टम्भयददीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम्
1,Main,14.0,61,bhagasya netre cotpāṭya karajāgreṇa līlayā nihatya muṣṭinā dantān pūṣṇaścaivamapātayat,भगस्य नेत्रे चोत्पाट्य करजाग्रेण लीलया निहत्य मुष्टिना दन्तान् पूष्णश्चैवमपातयत्
1,Main,14.0,62,tathā candramasaṃ devaṃ pādāṅguṣṭhena līlayā dharṣayāmāsa balavān smayamāno gaṇeśvaraḥ,तथा चन्द्रमसं देवं पादाङ्गुष्ठेन लीलया धर्षयामास बलवान् स्मयमानो गणेश्वरः
1,Main,14.0,63,vahnerhastadvayaṃ chittvā jihvāmutpāṭya līlayā jaghāna mūrdhni pādena munīnapi munīśvarāḥ,वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया जघान मूर्ध्नि पादेन मुनीनपि मुनीश्वराः
1,Main,14.0,64,tathā viṣṇuṃ saharuḍaṃ samāyāntaṃ mahābalaḥ vivyādha niśetairbāṇaiḥ stambhayitvā sudarśanam,तथा विष्णुं सहरुडं समायान्तं महाबलः विव्याध निशेतैर्बाणैः स्तम्भयित्वा सुदर्शनम्
1,Main,14.0,65,samālokya mahābāhurāgatya garuḍo gaṇam jaghāna pakṣaiḥ sahasā nanādāmbunidhiryathā,समालोक्य महाबाहुरागत्य गरुडो गणम् जघान पक्षैः सहसा ननादाम्बुनिधिर्यथा
1,Main,14.0,66,tataḥ sahastraśo bhadraḥ sasarja garuḍān svayam vainateyādabhyadhikān garuḍaṃ te pradudruvuḥ,ततः सहस्त्रशो भद्रः ससर्ज गरुडान् स्वयम् वैनतेयादभ्यधिकान् गरुडं ते प्रदुद्रुवुः
1,Main,14.0,67,tān dṛṣṭvā garuḍo dhīmān palāyata mahājavaḥ visṛjya mādhavaṃ vegāt tadadbhutamivābhavat,तान् दृष्ट्वा गरुडो धीमान् पलायत महाजवः विसृज्य माधवं वेगात् तदद्भुतमिवाभवत्
1,Main,14.0,68,antarhite vainateye bhagavān padmasaṃbhavaḥ āgatya vārayāmāsa vīrabhadraṃ ca keśavam,अन्तर्हिते वैनतेये भगवान् पद्मसंभवः आगत्य वारयामास वीरभद्रं च केशवम्
1,Main,14.0,69,prasādayāmāsa ca taṃ gauravāt parameṣṭhinaḥ saṃstūya bhagavānīśaḥ sāmbastatrāgamat svayam,प्रसादयामास च तं गौरवात् परमेष्ठिनः संस्तूय भगवानीशः साम्बस्तत्रागमत् स्वयम्
1,Main,14.0,70,vīkṣya devādhidevaṃ taṃ sāmbaṃ sarvagaṇairvṛtam tuṣṭāva bhagavān brahmā dakṣaḥ sarve divaukasaḥ,वीक्ष्य देवाधिदेवं तं साम्बं सर्वगणैर्वृतम् तुष्टाव भगवान् ब्रह्मा दक्षः सर्वे दिवौकसः
1,Main,14.0,71,viśeṣāt pārvatīṃ devīmīśvarārdhaśarīriṇīm stotrairnānāvidhairdakṣaḥ praṇamya ca kṛtāñjaliḥ,विशेषात् पार्वतीं देवीमीश्वरार्धशरीरिणीम् स्तोत्रैर्नानाविधैर्दक्षः प्रणम्य च कृताञ्जलिः
1,Main,14.0,72,tato bhagavatī devī prahasantī maheśvaram prasannamānasā rudraṃ vacaḥ prāha ghṛṇānidhiḥ,ततो भगवती देवी प्रहसन्ती महेश्वरम् प्रसन्नमानसा रुद्रं वचः प्राह घृणानिधिः
1,Main,14.0,73,tvameva jagataḥ straṣṭā śāsitā caiva rakṣakaḥ anugrāhyo bhagavatā dakṣaścāpi divaukasaḥ,त्वमेव जगतः स्त्रष्टा शासिता चैव रक्षकः अनुग्राह्यो भगवता दक्षश्चापि दिवौकसः
1,Main,14.0,74,tataḥ prahasya bhagavān kaparde nīlalohitaḥ uvāca praṇatān devān prācetasamatho haraḥ,ततः प्रहस्य भगवान् कपर्दे नीललोहितः उवाच प्रणतान् देवान् प्राचेतसमथो हरः
1,Main,14.0,75,gacchadhvaṃ devatāḥ sarvāḥ prasanno bhavatāmaham saṃpūjyaḥ sarvayajñeṣu na nindyo 'haṃ viśeṣataḥ,गच्छध्वं देवताः सर्वाः प्रसन्नो भवतामहम् संपूज्यः सर्वयज्ञेषु न निन्द्यो ऽहं विशेषतः
1,Main,14.0,76,tvaṃ cāpi śṛṇu me dakṣa vacanaṃ sarvarakṣaṇam tyaktvā lokaiṣaṇāmetāṃ madbhakto bhava yatnataḥ,त्वं चापि शृणु मे दक्ष वचनं सर्वरक्षणम् त्यक्त्वा लोकैषणामेतां मद्भक्तो भव यत्नतः
1,Main,14.0,77,bhaviṣyasi gaṇeśānaḥ kalpānte 'nugrahānmama tāvat tiṣṭha mamādeśāt svādhikāreṣu nirvṛtaḥ,भविष्यसि गणेशानः कल्पान्ते ऽनुग्रहान्मम तावत् तिष्ठ ममादेशात् स्वाधिकारेषु निर्वृतः
1,Main,14.0,78,evamuktvā sa bhagavān sapatnīkaḥ sahānugaḥ adarśanamanuprāpto dakṣasyāmitatejasaḥ,एवमुक्त्वा स भगवान् सपत्नीकः सहानुगः अदर्शनमनुप्राप्तो दक्षस्यामिततेजसः
1,Main,14.0,79,antarhite mahādeve śaṅkare padmasaṃbhavaḥ vyājahāra svayaṃ dakṣamaśeṣajagato hitam,अन्तर्हिते महादेवे शङ्करे पद्मसंभवः व्याजहार स्वयं दक्षमशेषजगतो हितम्
1,Main,14.0,80,brahmovāca kiṃ tavāpagato mohaḥ prasanne vṛṣabhadhvaje yadācaṣṭa svayaṃ devaḥ pālayaitadatandritaḥ,ब्रह्मोवाच किं तवापगतो मोहः प्रसन्ने वृषभध्वजे यदाचष्ट स्वयं देवः पालयैतदतन्द्रितः
1,Main,14.0,81,sarveṣāmeva bhūtānāṃ hṛdyeṣa vasatīśvaraḥ paśyantyenaṃ brahmabhūtā vidvāṃso vedavādinaḥ,सर्वेषामेव भूतानां हृद्येष वसतीश्वरः पश्यन्त्येनं ब्रह्मभूता विद्वांसो वेदवादिनः
1,Main,14.0,82,sa ātmā sarvabhūtānāṃ sa bījaṃ paramā gatiḥ stūyate vaidikairmantrairdevadevo maheśvaraḥ,स आत्मा सर्वभूतानां स बीजं परमा गतिः स्तूयते वैदिकैर्मन्त्रैर्देवदेवो महेश्वरः
1,Main,14.0,83,tamarcayati yo rudraṃ svātmanyekaṃ sanātanam cetasā bhāvayuktena sa yāti paramaṃ padam,तमर्चयति यो रुद्रं स्वात्मन्येकं सनातनम् चेतसा भावयुक्तेन स याति परमं पदम्
1,Main,14.0,84,tasmādanādimadhyāntaṃ vijñāya parameśvaram karmaṇā manasā vācā samārādhaya yatnataḥ,तस्मादनादिमध्यान्तं विज्ञाय परमेश्वरम् कर्मणा मनसा वाचा समाराधय यत्नतः
1,Main,14.0,85,yatnāt parihareśasya nindāmātmavināśanīm bhavanti sarvadoṣāya nindakasya kriyā yataḥ,यत्नात् परिहरेशस्य निन्दामात्मविनाशनीम् भवन्ति सर्वदोषाय निन्दकस्य क्रिया यतः
1,Main,14.0,86,yastavaiṣa mahāyogī rakṣako viṣṇuravyayaḥ sa devadevo bhagavān mahādevo na saṃśayaḥ,यस्तवैष महायोगी रक्षको विष्णुरव्ययः स देवदेवो भगवान् महादेवो न संशयः
1,Main,14.0,87,manyante ye jagadyoniṃ vibhinnaṃ viṣṇumīśvarāt mohādavedaniṣṭhatvāt te yānti narakaṃ narāḥ,मन्यन्ते ये जगद्योनिं विभिन्नं विष्णुमीश्वरात् मोहादवेदनिष्ठत्वात् ते यान्ति नरकं नराः
1,Main,14.0,88,vedānuvartino rudraṃ devaṃ nārāyaṇaṃ tathā ekībhāvena paśyanti muktibhājo bhavanti te,वेदानुवर्तिनो रुद्रं देवं नारायणं तथा एकीभावेन पश्यन्ति मुक्तिभाजो भवन्ति ते
1,Main,14.0,89,yo viṣṇuḥ sa svayaṃ rudro yo rudraḥ sa janārdanaḥ iti matvā yajed devaṃ sa yāti paramāṃ gatim,यो विष्णुः स स्वयं रुद्रो यो रुद्रः स जनार्दनः इति मत्वा यजेद् देवं स याति परमां गतिम्
1,Main,14.0,90,sṛjatyetajjagat sarvaṃ viṣṇustat paśyatīśvaraḥ itthaṃ jagat sarvamidaṃ rudranārāyaṇodbhavam,सृजत्येतज्जगत् सर्वं विष्णुस्तत् पश्यतीश्वरः इत्थं जगत् सर्वमिदं रुद्रनारायणोद्भवम्
1,Main,14.0,91,tasmāt tyaktvā harernindāṃ viṣṇāvapi samāhitaḥ samāśrayenmahādevaṃ śaraṇyaṃ brahmavādinām,तस्मात् त्यक्त्वा हरेर्निन्दां विष्णावपि समाहितः समाश्रयेन्महादेवं शरण्यं ब्रह्मवादिनाम्
1,Main,14.0,92,upaśrutyātha vacanaṃ viriñcasya prajāpatiḥ jagāma śaraṇaṃ devaṃ gopatiṃ kṛttivāsasam,उपश्रुत्याथ वचनं विरिञ्चस्य प्रजापतिः जगाम शरणं देवं गोपतिं कृत्तिवाससम्
1,Main,14.0,93,ye 'nye śāpāgninirdagdhā dadhīcasya maharṣayaḥ dviṣanto mohitā devaṃ saṃbabhūvuḥ kaliṣvatha,ये ऽन्ये शापाग्निनिर्दग्धा दधीचस्य महर्षयः द्विषन्तो मोहिता देवं संबभूवुः कलिष्वथ
1,Main,14.0,94,tyaktvā tapobalaṃ kṛtsnaṃ viprāṇāṃ kulasaṃbhavāḥ pūrvasaṃskāramahātmyād brahmaṇo vacanādiha,त्यक्त्वा तपोबलं कृत्स्नं विप्राणां कुलसंभवाः पूर्वसंस्कारमहात्म्याद् ब्रह्मणो वचनादिह
1,Main,14.0,95,muktaśāpāstataḥ sarve kalpānte rauravādiṣu nipātyamānāḥ kālena saṃprāpyādityavarcasam brahmāṇaṃ jagatāmīśamanujñātāḥ svayaṃbhuvā,मुक्तशापास्ततः सर्वे कल्पान्ते रौरवादिषु निपात्यमानाः कालेन संप्राप्यादित्यवर्चसम् ब्रह्माणं जगतामीशमनुज्ञाताः स्वयंभुवा
1,Main,14.0,96,samārādhya tapoyogādīśānaṃ tridaśādhipam bhaviṣyanti yathā pūrvaṃ śaṅkarasya prasādataḥ,समाराध्य तपोयोगादीशानं त्रिदशाधिपम् भविष्यन्ति यथा पूर्वं शङ्करस्य प्रसादतः
1,Main,14.0,97,etad vaḥ kathitaṃ sarvaṃ dakṣayajñaniṣūdanam śṛṇudhvaṃ dakṣaputrīṇāṃ sarvāsāṃ caiva saṃtatim,एतद् वः कथितं सर्वं दक्षयज्ञनिषूदनम् शृणुध्वं दक्षपुत्रीणां सर्वासां चैव संततिम्
1,Main,15.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge caturdaśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca prajāḥ sṛjeti vyādiṣṭaḥ pūrvaṃ dakṣaḥ svayaṃbhuvā sasarja devān gandharvān ṛṣīṃścaivāsuroragān,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा ससर्ज देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चैवासुरोरगान्
1,Main,15.0,2,yadāsya sṛjamānasya na vyavardhanta tāḥ prajāḥ tadā sasarja bhūtāni maithunenaiva dharmataḥ,यदास्य सृजमानस्य न व्यवर्धन्त ताः प्रजाः तदा ससर्ज भूतानि मैथुनेनैव धर्मतः
1,Main,15.0,3,asiknyāṃ janayāmāsa vīraṇasya prajāpateḥ sutāyāṃ dharmayuktāyāṃ putrāṇāṃ tu sahastrakam,असिक्न्यां जनयामास वीरणस्य प्रजापतेः सुतायां धर्मयुक्तायां पुत्राणां तु सहस्त्रकम्
1,Main,15.0,4,teṣu putreṣu naṣṭeṣu māyayā nāradasya saḥ ṣaṣṭiṃ dakṣo 'sṛjat kanyā vairaṇyāṃ vai prajāpatiḥ,तेषु पुत्रेषु नष्टेषु मायया नारदस्य सः षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरण्यां वै प्रजापतिः
1,Main,15.0,5,dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa viṃśat sapta ca somāya catastro 'riṣṭanemine,ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश विंशत् सप्त च सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने
1,Main,15.0,6,dve caiva bahuputrāya dve kṛśāśvāya dhīmate dve caivāṅgirase tadvat tāsāṃ vakṣye 'tha nistaram,द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां वक्ष्ये ऽथ निस्तरम्
1,Main,15.0,7,arundhatī vasurjāmī lambā bhānurmarutvatī saṃkalpā ca muhūrtā ca sādhyā viśvā ca bhāminī,अरुन्धती वसुर्जामी लम्बा भानुर्मरुत्वती संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी
1,Main,15.0,8,dharmapatnyo daśa tvetāstāsāṃ putrān nibodhata viśvāyā viśvadevāstu sādhyā sādhyānajījanat,धर्मपत्न्यो दश त्वेतास्तासां पुत्रान् निबोधत विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत्
1,Main,15.0,9,marutvanto marutvatyāṃ vasavo 'ṣṭau vasoḥ sutāḥ bhānostu bhānavaścaiva muhūrtā vai muhūrtajāḥ,मरुत्वन्तो मरुत्वत्यां वसवो ऽष्टौ वसोः सुताः भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः
1,Main,15.0,10,lambāyāścātha ghoṣo vai nāgavīthī tu jāmijā pṛthivīviṣayaṃ sarvamarundatyāmajāyata saṃkalpāyāstu saṃkalpo dharmaputrā daśa smṛtāḥ,लम्बायाश्चाथ घोषो वै नागवीथी तु जामिजा पृथिवीविषयं सर्वमरुन्दत्यामजायत संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः
1,Main,15.0,11,āpo dhruvaśca somaśca dharaścaivānilo 'nalaḥ pratyūṣaśca prabhāsaśca vasavo 'ṣṭau prakīrtitāḥ,आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः
1,Main,15.0,12,āpasya putro vaitaṇḍyaḥ śramaḥ śrānto dhunistathā dhruvasya putro bhagavān kālo lokaprakālanaḥ,आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः श्रान्तो धुनिस्तथा ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः
1,Main,15.0,13,somasya bhagavān varcā dharasya draviṇaḥ sutaḥ purojavo 'nilasya syādavijñātagatistathā,सोमस्य भगवान् वर्चा धरस्य द्रविणः सुतः पुरोजवो ऽनिलस्य स्यादविज्ञातगतिस्तथा
1,Main,15.0,14,kumāro hyanalasyāsīt senāpatiriti smṛtaḥ devalo bhagavān yogī pratyūṣasyābhavat sutaḥ viśvakarmā prabhāsasya śilpakartā prajāpatiḥ,कुमारो ह्यनलस्यासीत् सेनापतिरिति स्मृतः देवलो भगवान् योगी प्रत्यूषस्याभवत् सुतः विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः
1,Main,15.0,15,aditirditirdanustadvadariṣṭā surasā tathā surabhirvinatā caiva tāmra krodhavaśā irā kadrurmuniśca dharmajñā tatputrān vai nibodhata,अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसा तथा सुरभिर्विनता चैव ताम्र क्रोधवशा इरा कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत
1,Main,15.0,16,aṃśo dhātā bhagastvaṣṭā mitro 'tha varuṇor'yamā vivasvān savitā pūṣā hyaṃśumān viṣṇureva ca,अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणोर्ऽयमा विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च
1,Main,15.0,17,tuṣitā nāma te pūrvaṃ cākṣuṣasyāntare manoḥ vaivasvate 'ntare proktā ādityāścāditeḥ sutāḥ,तुषिता नाम ते पूर्वं चाक्षुषस्यान्तरे मनोः वैवस्वते ऽन्तरे प्रोक्ता आदित्याश्चादितेः सुताः
1,Main,15.0,18,ditiḥ putradvayaṃ lebhe kaśyapād balasaṃyutam hiraṇyakaśipuṃ jyeṣṭhaṃ hiraṇyākṣaṃ tathāparam,दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् बलसंयुतम् हिरण्यकशिपुं ज्येष्ठं हिरण्याक्षं तथापरम्
1,Main,15.0,19,hiraṇyakaśipurdaityo mahābalaparākramaḥ ārādhya tapasā devaṃ brahmāṇaṃ parameṣṭhinam dṛṣṭvālebhevarān divyān stutvāsau vividhaiḥ stavai,हिरण्यकशिपुर्दैत्यो महाबलपराक्रमः आराध्य तपसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् दृष्ट्वालेभेवरान् दिव्यान् स्तुत्वासौ विविधैः स्तवै
1,Main,15.0,20,atha tasya balād devāḥ sarva eva surarṣayaḥ bādhitāstāḍitā jagmurdevadevaṃ pitāmaham,अथ तस्य बलाद् देवाः सर्व एव सुरर्षयः बाधितास्ताडिता जग्मुर्देवदेवं पितामहम्
1,Main,15.0,21,śaraṇyaṃ śaraṇaṃ devaṃ śaṃbhuṃ sarvajaganmayam brahmāṇaṃ lokakartāraṃ trātāraṃ puruṣaṃ param kūṭasthaṃ jagatāmekaṃ purāṇaṃ puruṣottamam,शरण्यं शरणं देवं शंभुं सर्वजगन्मयम् ब्रह्माणं लोककर्तारं त्रातारं पुरुषं परम् कूटस्थं जगतामेकं पुराणं पुरुषोत्तमम्
1,Main,15.0,22,sa yācito devavarairmunibhiśca munīśvarāḥ sarvadevahitārthāya jagāma kamalāsanaḥ,स याचितो देववरैर्मुनिभिश्च मुनीश्वराः सर्वदेवहितार्थाय जगाम कमलासनः
1,Main,15.0,23,saṃstūyamānaḥ praṇatairmunīndrairamarairapi kṣīrodasyottaraṃ kūlaṃ yatrāste harirīśvaraḥ,संस्तूयमानः प्रणतैर्मुनीन्द्रैरमरैरपि क्षीरोदस्योत्तरं कूलं यत्रास्ते हरिरीश्वरः
1,Main,15.0,24,dṛṣṭvā devaṃ jagadyoniṃ viṣṇuṃ viśvaguruṃ śivam vavande caraṇau mūrdhnā kṛtāñjalirabhāṣata,दृष्ट्वा देवं जगद्योनिं विष्णुं विश्वगुरुं शिवम् ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिरभाषत
1,Main,15.0,25,brahmovāca tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāmananto 'syakhilātmakaḥ vyāpī sarvāmaravapurmahāyogī sanātanaḥ,ब्रह्मोवाच त्वं गतिः सर्वभूतानामनन्तो ऽस्यखिलात्मकः व्यापी सर्वामरवपुर्महायोगी सनातनः
1,Main,15.0,26,tvamātmā sarvabhūtānāṃ pradhānaṃ prakṛtiḥ parā vairāgyaiśvaryanirato rāgātīto nirañjanaḥ,त्वमात्मा सर्वभूतानां प्रधानं प्रकृतिः परा वैराग्यैश्वर्यनिरतो रागातीतो निरञ्जनः
1,Main,15.0,27,tvaṃ kartā caiva bhartā ca nihantā suravidviṣām trātumarhasyananteśa trātā hi parameśvaraḥ,त्वं कर्ता चैव भर्ता च निहन्ता सुरविद्विषाम् त्रातुमर्हस्यनन्तेश त्राता हि परमेश्वरः
1,Main,15.0,28,itthaṃ sa viṣṇurbhagavān brahmaṇā saṃprabodhitaḥ provāconnidrapadmākṣaḥ pītavāsāsuradviṣaḥ,इत्थं स विष्णुर्भगवान् ब्रह्मणा संप्रबोधितः प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षः पीतवासासुरद्विषः
1,Main,15.0,29,kimarthaṃ sumahāvīryāḥ saprajāpatikāḥ surāḥ imaṃ deśamanuprāptāḥ kiṃ vā kāryaṃ karomi vaḥ,किमर्थं सुमहावीर्याः सप्रजापतिकाः सुराः इमं देशमनुप्राप्ताः किं वा कार्यं करोमि वः
1,Main,15.0,30,devā ūcuḥ hiraṇyakaśipurnāma brahmaṇo varadarpitaḥ bādhate bhagavan daityo devān sarvān saharṣibhiḥ,देवा ऊचुः हिरण्यकशिपुर्नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः बाधते भगवन् दैत्यो देवान् सर्वान् सहर्षिभिः
1,Main,15.0,31,avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ tvāmṛte puruṣottama hantumarhasi sarveṣāṃ tvaṃ trātāsi jaganmaya,अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते पुरुषोत्तम हन्तुमर्हसि सर्वेषां त्वं त्रातासि जगन्मय
1,Main,15.0,32,śrutvā taddaivatairuktaṃ sa viṣṇurlokabhāvanaḥ vadhāya daityamukhyasya so 'sṛjat puruṣaṃ svayam,श्रुत्वा तद्दैवतैरुक्तं स विष्णुर्लोकभावनः वधाय दैत्यमुख्यस्य सो ऽसृजत् पुरुषं स्वयम्
1,Main,15.0,33,meruparvatavarṣmāṇaṃ ghorarūpaṃ bhayānakam śaṅkhacakragadāpāṇiṃ taṃ prāha garuḍadhvajaḥ,मेरुपर्वतवर्ष्माणं घोररूपं भयानकम् शङ्खचक्रगदापाणिं तं प्राह गरुडध्वजः
1,Main,15.0,34,hatvā taṃ daityarājaṃ tvaṃ hiraṇyakaśipuṃ punaḥ imaṃ deśaṃ samāgantuṃ kṣipramarhasi pauruṣāt,हत्वा तं दैत्यराजं त्वं हिरण्यकशिपुं पुनः इमं देशं समागन्तुं क्षिप्रमर्हसि पौरुषात्
1,Main,15.0,35,niśamya vaiṣṇavaṃ vākyaṃ praṇamya puruṣottamam mahāpuruṣamavyaktaṃ yayau daityamahāpuram,निशम्य वैष्णवं वाक्यं प्रणम्य पुरुषोत्तमम् महापुरुषमव्यक्तं ययौ दैत्यमहापुरम्
1,Main,15.0,36,vimuñcan bhairavaṃ nādaṃ śaṅkhacakragadādharaḥ āruhya garuḍaṃ devo mahāmerurivāparaḥ,विमुञ्चन् भैरवं नादं शङ्खचक्रगदाधरः आरुह्य गरुडं देवो महामेरुरिवापरः
1,Main,15.0,37,ākarṇya daityapravarā mahāmegharavopamam samācacakṣire nādaṃ tadā daityapaterbhayāt,आकर्ण्य दैत्यप्रवरा महामेघरवोपमम् समाचचक्षिरे नादं तदा दैत्यपतेर्भयात्
1,Main,15.0,38,asurā ūcuḥ kaścidāgacchati mahān puruṣo devacoditaḥ vimuñcan bhairavaṃ nādaṃ taṃ jānīmo 'marārdana,असुरा ऊचुः कश्चिदागच्छति महान् पुरुषो देवचोदितः विमुञ्चन् भैरवं नादं तं जानीमो ऽमरार्दन
1,Main,15.0,39,tataḥ sahāsuravarairhiraṇyakaśipuḥ svayam saṃnaddhaiḥ sāyudhaiḥ putraiḥ prahrādādyaistadā yayau,ततः सहासुरवरैर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् संनद्धैः सायुधैः पुत्रैः प्रह्रादाद्यैस्तदा ययौ
1,Main,15.0,40,dṛṣṭvā taṃ garuḍāsīnaṃ sūryakoṭisamaprabham puruṣaṃ parvatākāraṃ nārāyaṇamivāparam,दृष्ट्वा तं गरुडासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम् पुरुषं पर्वताकारं नारायणमिवापरम्
1,Main,15.0,41,dudruvuḥ kecidanyonmamūcuḥ saṃbhrāntalocanāḥ ayaṃ sa devo devānāṃ goptā nārāyaṇo ripuḥ,दुद्रुवुः केचिदन्योन्ममूचुः संभ्रान्तलोचनाः अयं स देवो देवानां गोप्ता नारायणो रिपुः
1,Main,15.0,42,asmākamavyayo nūnaṃ tatsuto vā samāgataḥ ityuktvā śastravarṣāṇi sasṛjuḥ puruṣāya te tāni cāśeṣato devo nāśayāmāsa līlayā,अस्माकमव्ययो नूनं तत्सुतो वा समागतः इत्युक्त्वा शस्त्रवर्षाणि ससृजुः पुरुषाय ते तानि चाशेषतो देवो नाशयामास लीलया
1,Main,15.0,43,tadā hiraṇyakaśipoścatvāraḥ prathitaujasaḥ putrā nārāyaṇodbhūtaṃ yuyudhurmeghaniḥ svanāḥ prahrādaścāpyanuhrādaḥ saṃhrādo hrāda eva ca,तदा हिरण्यकशिपोश्चत्वारः प्रथितौजसः पुत्रा नारायणोद्भूतं युयुधुर्मेघनिः स्वनाः प्रह्रादश्चाप्यनुह्रादः संह्रादो ह्राद एव च
1,Main,15.0,44,prahrādaḥ prāhiṇod brāhmamanuhrādo 'tha vaiṣṇavam saṃhrādaścāpi kaumāramāgneyaṃ hrāda eva ca,प्रह्रादः प्राहिणोद् ब्राह्ममनुह्रादो ऽथ वैष्णवम् संह्रादश्चापि कौमारमाग्नेयं ह्राद एव च
1,Main,15.0,45,tāni taṃ puruṣaṃ prāpya catvāryastrāṇi vaiṣṇavam na śekurbādhituṃ viṣṇuṃ vāsudevaṃ yathā tathā,तानि तं पुरुषं प्राप्य चत्वार्यस्त्राणि वैष्णवम् न शेकुर्बाधितुं विष्णुं वासुदेवं यथा तथा
1,Main,15.0,46,athāsau caturaḥ putrān mahābāhurmahābalaḥ pragṛhya pādeṣu karaiḥ saṃcikṣepa nanāda ca,अथासौ चतुरः पुत्रान् महाबाहुर्महाबलः प्रगृह्य पादेषु करैः संचिक्षेप ननाद च
1,Main,15.0,47,vimukteṣvatha putreṣu hiraṇyakaśipuḥ svayam pādena tāḍayāmāsa vegenorasi taṃ balī,विमुक्तेष्वथ पुत्रेषु हिरण्यकशिपुः स्वयम् पादेन ताडयामास वेगेनोरसि तं बली
1,Main,15.0,48,sa tena pīḍito 'tyarthaṃ garuḍena tathā'śugaḥ adṛśyaḥ prayayau tūrṇaṃ yatra nārāyaṇaḥ prabhuḥ gatvā vijñāpayāmāsa pravṛttamakhilaṃ tathā,स तेन पीडितो ऽत्यर्थं गरुडेन तथाऽशुगः अदृश्यः प्रययौ तूर्णं यत्र नारायणः प्रभुः गत्वा विज्ञापयामास प्रवृत्तमखिलं तथा
1,Main,15.0,49,saṃcintya manasā devaḥ sarvajñānamayo 'malaḥ narasyārdhatanuṃ kṛtvā siṃhasyārdhatanuṃ tathā,संचिन्त्य मनसा देवः सर्वज्ञानमयो ऽमलः नरस्यार्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्धतनुं तथा
1,Main,15.0,50,nṛsiṃhavapuravyakto hiraṇyakaśipoḥ pure āvirbabhūva sahasā mohayan daityapuṅgavān,नृसिंहवपुरव्यक्तो हिरण्यकशिपोः पुरे आविर्बभूव सहसा मोहयन् दैत्यपुङ्गवान्
1,Main,15.0,51,daṃṣṭrākarālo yogātmā yugāntadahanopamaḥ samāruhyātmanaḥ śaktiṃ sarvasaṃhārakārikām bhāti nārāyaṇo 'nanto yathā madhyandine raviḥ,दंष्ट्राकरालो योगात्मा युगान्तदहनोपमः समारुह्यात्मनः शक्तिं सर्वसंहारकारिकाम् भाति नारायणो ऽनन्तो यथा मध्यन्दिने रविः
1,Main,15.0,52,dṛṣṭvā nṛsiṃhavapuṣaṃ prahrādaṃ jyeṣṭhaputrakam vadhāya prerayāmāsa narasihasya so 'suraḥ,दृष्ट्वा नृसिंहवपुषं प्रह्रादं ज्येष्ठपुत्रकम् वधाय प्रेरयामास नरसिहस्य सो ऽसुरः
1,Main,15.0,53,imaṃ nṛsiṃhavapuṣaṃ pūrvasmād bahuśaktikam sahaiva tvanujaiḥ sarvairnāśayāśu mayeritaḥ,इमं नृसिंहवपुषं पूर्वस्माद् बहुशक्तिकम् सहैव त्वनुजैः सर्वैर्नाशयाशु मयेरितः
1,Main,15.0,54,tatsaṃniyogādasuraḥ prahrādo viṣṇumavyayam yuyudhe sarvayatnena narasiṃhena nirjitaḥ,तत्संनियोगादसुरः प्रह्रादो विष्णुमव्ययम् युयुधे सर्वयत्नेन नरसिंहेन निर्जितः
1,Main,15.0,55,tataḥ saṃcodito daityo hiraṇyākṣastadānujaḥ dhyātvā paśupaterastraṃ sasarja ca nanāda ca,ततः संचोदितो दैत्यो हिरण्याक्षस्तदानुजः ध्यात्वा पशुपतेरस्त्रं ससर्ज च ननाद च
1,Main,15.0,56,tasya devādidevasya viṣṇoramitatejasaḥ na hānimakarodastraṃ yathā devasya śūlinaḥ,तस्य देवादिदेवस्य विष्णोरमिततेजसः न हानिमकरोदस्त्रं यथा देवस्य शूलिनः
1,Main,15.0,57,dṛṣṭvā parāhataṃ tvastraṃ prahrādo bhāgyagauravāt mene sarvātmakaṃ devaṃ vāsudevaṃ sanātanam,दृष्ट्वा पराहतं त्वस्त्रं प्रह्रादो भाग्यगौरवात् मेने सर्वात्मकं देवं वासुदेवं सनातनम्
1,Main,15.0,58,saṃtyajya sarvaśastrāṇi sattvayuktena cetasā nanāma śirasā devaṃ yogināṃ hṛdayeśayam,संत्यज्य सर्वशस्त्राणि सत्त्वयुक्तेन चेतसा ननाम शिरसा देवं योगिनां हृदयेशयम्
1,Main,15.0,59,stutvā nārāyaṇaiḥ stotraiḥ ṛgyajuḥ sāmasaṃbhavaiḥ nivārya pitaraṃ bhrātṛn hiraṇyākṣaṃ tadābravīt,स्तुत्वा नारायणैः स्तोत्रैः ऋग्यजुः सामसंभवैः निवार्य पितरं भ्रातृन् हिरण्याक्षं तदाब्रवीत्
1,Main,15.0,60,ayaṃ nārāyaṇo 'nantaḥ śāśvato bhagavānajaḥ purāṇapuruṣo devo mahāyogī jaganmayaḥ,अयं नारायणो ऽनन्तः शाश्वतो भगवानजः पुराणपुरुषो देवो महायोगी जगन्मयः
1,Main,15.0,61,ayaṃ dhātā vidhātā ca svayañjyotirnirañjanaḥ pradhānapuruṣastattvaṃ mūlaprakṛtiravyayaḥ,अयं धाता विधाता च स्वयञ्ज्योतिर्निरञ्जनः प्रधानपुरुषस्तत्त्वं मूलप्रकृतिरव्ययः
1,Main,15.0,62,īśvaraḥ sarvabhūtānāmantaryāmī guṇātigaḥ gacchadhvamenaṃ śaraṇaṃ viṣṇumavyaktamavyayam,ईश्वरः सर्वभूतानामन्तर्यामी गुणातिगः गच्छध्वमेनं शरणं विष्णुमव्यक्तमव्ययम्
1,Main,15.0,63,evamukte sudurbuddhirhiraṇyakaśipuḥ svayam provāca putramatyarthaṃ mohito viṣṇumāyayā,एवमुक्ते सुदुर्बुद्धिर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् प्रोवाच पुत्रमत्यर्थं मोहितो विष्णुमायया
1,Main,15.0,64,ayaṃ sarvātmanā vadhyo nṛsiṃho 'lpaparākramaḥ samāgato 'smadbhavanamidānīṃ kālacoditaḥ,अयं सर्वात्मना वध्यो नृसिंहो ऽल्पपराक्रमः समागतो ऽस्मद्भवनमिदानीं कालचोदितः
1,Main,15.0,65,vihasya pitaraṃ putro vacaḥ prāha mahāmatiḥ mā nindasvainamīśānaṃ bhūtānāmekamavyayam,विहस्य पितरं पुत्रो वचः प्राह महामतिः मा निन्दस्वैनमीशानं भूतानामेकमव्ययम्
1,Main,15.0,66,kathaṃ devo mahādevaḥ śāśvataḥ kālavarjitaḥ kālena hanyate viṣṇuḥ kālātmā kālarūpadhṛk,कथं देवो महादेवः शाश्वतः कालवर्जितः कालेन हन्यते विष्णुः कालात्मा कालरूपधृक्
1,Main,15.0,67,tataḥ suvarṇakaśipurdurātmā vidhicoditaḥ nivārito 'pi putreṇa yuyodha harimavyayam,ततः सुवर्णकशिपुर्दुरात्मा विधिचोदितः निवारितो ऽपि पुत्रेण युयोध हरिमव्ययम्
1,Main,15.0,68,saṃraktanayano 'nto hiraṇyanayanāgrajam nakhairvidārayāmāsa prahrādasyaiva paśyataḥ,संरक्तनयनो ऽन्तो हिरण्यनयनाग्रजम् नखैर्विदारयामास प्रह्रादस्यैव पश्यतः
1,Main,15.0,69,hate hiraṇyakaśipau hiraṇyākṣo mahābalaḥ visṛjya putraṃ prahrādaṃ dudruve bhayavihvalaḥ,हते हिरण्यकशिपौ हिरण्याक्षो महाबलः विसृज्य पुत्रं प्रह्रादं दुद्रुवे भयविह्वलः
1,Main,15.0,70,anuhrādādayaḥ putrā anye ca śataśo 'surāḥ nṛsiṃhadehasaṃbhūtaiḥ siṃhairnotā yamālayam,अनुह्रादादयः पुत्रा अन्ये च शतशो ऽसुराः नृसिंहदेहसंभूतैः सिंहैर्नोता यमालयम्
1,Main,15.0,71,tataḥ saṃhṛtya tadrūpaṃ harirnārāyaṇaḥ prabhuḥ svameva paramaṃ rūpaṃ yayau nārāyaṇāhvayam,ततः संहृत्य तद्रूपं हरिर्नारायणः प्रभुः स्वमेव परमं रूपं ययौ नारायणाह्वयम्
1,Main,15.0,72,gate nārāyaṇe daityaḥ prahrādo 'surasattamaḥ abhiṣekeṇa yuktena hiraṇyākṣamayojayat,गते नारायणे दैत्यः प्रह्रादो ऽसुरसत्तमः अभिषेकेण युक्तेन हिरण्याक्षमयोजयत्
1,Main,15.0,73,sa bādhayāmāsa surān raṇe jitvā munīnapi labdhvāndhakaṃ mahāputraṃ tapasārādhya śaṅkaram,स बाधयामास सुरान् रणे जित्वा मुनीनपि लब्ध्वान्धकं महापुत्रं तपसाराध्य शङ्करम्
1,Main,15.0,74,devāñjitvā sadevendrān badhvāca dharaṇīmimām nītvā rasātalaṃ cakre vandīmindīvaraprabhām,देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान् बध्वाच धरणीमिमाम् नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीमिन्दीवरप्रभाम्
1,Main,15.0,75,tataḥ sabrahmakā devāḥ parimlānamukhaśriyaḥ gatvā vijñāpayāmāsurviṣṇave harimandiram,ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः गत्वा विज्ञापयामासुर्विष्णवे हरिमन्दिरम्
1,Main,15.0,76,sa cintayitvā viśvātmā tadvadhopāyamavyayaḥ sarvedevamayaṃ śubhraṃ vārāhaṃ vapurādadhe,स चिन्तयित्वा विश्वात्मा तद्वधोपायमव्ययः सर्वेदेवमयं शुभ्रं वाराहं वपुरादधे
1,Main,15.0,77,gatvā hiraṇyanayanaṃ hatvā taṃ puruṣottamaḥ daṃṣṭrayoddhārayāmāsa kalpādau dharaṇīmimām,गत्वा हिरण्यनयनं हत्वा तं पुरुषोत्तमः दंष्ट्रयोद्धारयामास कल्पादौ धरणीमिमाम्
1,Main,15.0,78,tyaktvā varāhasaṃsthānaṃ saṃsthāpya ca suradvijān svāmeva prakṛtiṃ divyāṃ yayau viṣṇuḥ paraṃ padam,त्यक्त्वा वराहसंस्थानं संस्थाप्य च सुरद्विजान् स्वामेव प्रकृतिं दिव्यां ययौ विष्णुः परं पदम्
1,Main,15.0,79,tasmin hate 'mararipau prahrādau viṣṇutatparaḥ apālayat svakaṃrājyaṃ bhāvaṃ tyaktvā tadā'suram,तस्मिन् हते ऽमररिपौ प्रह्रादौ विष्णुतत्परः अपालयत् स्वकंराज्यं भावं त्यक्त्वा तदाऽसुरम्
1,Main,15.0,80,iyāja vidhivad devān viṣṇorārādhane rataḥ niḥ sapatnaṃ tadā rājyaṃ tasyāsīd viṣṇuvaibhavāt,इयाज विधिवद् देवान् विष्णोराराधने रतः निः सपत्नं तदा राज्यं तस्यासीद् विष्णुवैभवात्
1,Main,15.0,81,tataḥ kadācidasuro brāhmaṇaṃ gṛhamāgatam tāpasaṃ nārcayāmāsa devānāṃ caiva māyayā,ततः कदाचिदसुरो ब्राह्मणं गृहमागतम् तापसं नार्चयामास देवानां चैव मायया
1,Main,15.0,82,sa tena tāpaso 'tyarthaṃ mohitenāvamānitaḥ śaśāpāsurarājānaṃ krodhasaṃraktalocanaḥ,स तेन तापसो ऽत्यर्थं मोहितेनावमानितः शशापासुरराजानं क्रोधसंरक्तलोचनः
1,Main,15.0,83,yattadvalaṃ samāśritya brāhmaṇānavamanyase sā bhaktirvaiṣṇavī divyā vināśaṃ te gamiṣyati,यत्तद्वलं समाश्रित्य ब्राह्मणानवमन्यसे सा भक्तिर्वैष्णवी दिव्या विनाशं ते गमिष्यति
1,Main,15.0,84,ityuktvā prayayau tūrṇaṃ prahrādasya gṛhād dvijaḥ mumoha rājyasaṃsaktaḥ so 'pi śāpabalāt tataḥ,इत्युक्त्वा प्रययौ तूर्णं प्रह्रादस्य गृहाद् द्विजः मुमोह राज्यसंसक्तः सो ऽपि शापबलात् ततः
1,Main,15.0,85,bādhayāmāsa viprendrān na viveda janārdanam piturvadhamanusmṛtya krodhaṃ cakre hariṃ prati,बाधयामास विप्रेन्द्रान् न विवेद जनार्दनम् पितुर्वधमनुस्मृत्य क्रोधं चक्रे हरिं प्रति
1,Main,15.0,86,tayoḥ samabhavad yuddhaṃ sughoraṃ romaharṣaṇam nārāyaṇasya devasya prahrādasyāmaradviṣaḥ,तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् नारायणस्य देवस्य प्रह्रादस्यामरद्विषः
1,Main,15.0,87,kṛtvā tu sumahad yuddhaṃ viṣṇunā tena nirjitaḥ purvasaṃskāramāhātmyāt parasmin puruṣe harau saṃjātaṃ tasya vijñānaṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yayau,कृत्वा तु सुमहद् युद्धं विष्णुना तेन निर्जितः पुर्वसंस्कारमाहात्म्यात् परस्मिन् पुरुषे हरौ संजातं तस्य विज्ञानं शरण्यं शरणं ययौ
1,Main,15.0,88,tataḥ prabhṛti daityendro hyananyāṃ bhaktimudvahan nārāyaṇe mahāyogamavāpa puruṣottame,ततः प्रभृति दैत्येन्द्रो ह्यनन्यां भक्तिमुद्वहन् नारायणे महायोगमवाप पुरुषोत्तमे
1,Main,15.0,89,hiraṇyakaśipoḥ putre yogasaṃsaktacetasi avāpa tanmahad rājyamandhako 'surapuṅgavaḥ,हिरण्यकशिपोः पुत्रे योगसंसक्तचेतसि अवाप तन्महद् राज्यमन्धको ऽसुरपुङ्गवः
1,Main,15.0,90,hiraṇyanetratanayaḥ śaṃbhordehasamudbhavaḥ mandarasthāmumāṃ devīṃ cakame parvatātmajām,हिरण्यनेत्रतनयः शंभोर्देहसमुद्भवः मन्दरस्थामुमां देवीं चकमे पर्वतात्मजाम्
1,Main,15.0,91,purā dāruvane puṇye munayo gṛhamedhinaḥ īśvarārādhanārthāya tapaśceruḥ sahastraśaḥ,पुरा दारुवने पुण्ये मुनयो गृहमेधिनः ईश्वराराधनार्थाय तपश्चेरुः सहस्त्रशः
1,Main,15.0,92,tataḥ kadācinmahati kālayogena dustarā anāvṛṣṭiratīvogrā hyāsīd bhūtavināśinī,ततः कदाचिन्महति कालयोगेन दुस्तरा अनावृष्टिरतीवोग्रा ह्यासीद् भूतविनाशिनी
1,Main,15.0,93,sametya sarve munayo gautamaṃ tapasāṃ nidhim ayācanta kṣudhāviṣṭā āhāraṃ prāṇadhāraṇam,समेत्य सर्वे मुनयो गौतमं तपसां निधिम् अयाचन्त क्षुधाविष्टा आहारं प्राणधारणम्
1,Main,15.0,94,sa tebhyaḥ pradadāvannaṃ mṛṣṭaṃ bahutaraṃ budhaḥ sarve bubujire viprā nirviśaṅkena cetasā,स तेभ्यः प्रददावन्नं मृष्टं बहुतरं बुधः सर्वे बुबुजिरे विप्रा निर्विशङ्केन चेतसा
1,Main,15.0,95,gate tu dvādaśe varṣe kalpānta iva śaṅkarī babhūva vṛṣṭirmahatī yathāpūrvamabhūjjagat,गते तु द्वादशे वर्षे कल्पान्त इव शङ्करी बभूव वृष्टिर्महती यथापूर्वमभूज्जगत्
1,Main,15.0,96,tataḥ sarve munivarāḥ samāmantrya parasparam maharṣi gautamaṃ procurgacchāma iti vegataḥ,ततः सर्वे मुनिवराः समामन्त्र्य परस्परम् महर्षि गौतमं प्रोचुर्गच्छाम इति वेगतः
1,Main,15.0,97,nivārayāmāsa ca tān kañcit kālaṃ yathāsukham uṣitvā madgṛhe 'vaśyaṃ gacchadhvamiti paṇḍitāḥ,निवारयामास च तान् कञ्चित् कालं यथासुखम् उषित्वा मद्गृहे ऽवश्यं गच्छध्वमिति पण्डिताः
1,Main,15.0,98,tato māyāmayīṃ sṛṣṭvā kṛśāṃ gāṃ sarva eva te samīpaṃ prāpayāmāsugautamasya mahātmanaḥ,ततो मायामयीं सृष्ट्वा कृशां गां सर्व एव ते समीपं प्रापयामासुगौतमस्य महात्मनः
1,Main,15.0,99,so 'nuvīkṣya kṛpāviṣṭastasyāḥ saṃrakṣaṇotsukaḥ goṣṭhe tāṃ bandhayāmāsa spṛṣṭamātrā mamāra sā,सो ऽनुवीक्ष्य कृपाविष्टस्तस्याः संरक्षणोत्सुकः गोष्ठे तां बन्धयामास स्पृष्टमात्रा ममार सा
1,Main,15.0,100,sa śokenābhisaṃtaptaḥ kāryākāryaṃ mahāmuniḥ na paśyati sma sahasā tādṛśaṃ munayo 'bruvan,स शोकेनाभिसंतप्तः कार्याकार्यं महामुनिः न पश्यति स्म सहसा तादृशं मुनयो ऽब्रुवन्
1,Main,15.0,101,govadhyeyaṃ dvijaśreṣṭha yāvat tava śarīragā tāvat te 'nnaṃ na bhoktavyaṃ gacchāmo vayameva hi,गोवध्येयं द्विजश्रेष्ठ यावत् तव शरीरगा तावत् ते ऽन्नं न भोक्तव्यं गच्छामो वयमेव हि
1,Main,15.0,102,tena te muditāḥ santo devadāruvanaṃ śubham jagmuḥ pāpavaśaṃ nītāstapaścartuṃ yathā purā,तेन ते मुदिताः सन्तो देवदारुवनं शुभम् जग्मुः पापवशं नीतास्तपश्चर्तुं यथा पुरा
1,Main,15.0,103,sa teṣāṃ māyayā jātāṃ govadhyāṃ gautamo muniḥ kenāpi hetunā jñātvā śaśāpātīvakopanaḥ,स तेषां मायया जातां गोवध्यां गौतमो मुनिः केनापि हेतुना ज्ञात्वा शशापातीवकोपनः
1,Main,15.0,104,bhaviṣyanti trayībāhyā mahāpātakibhiḥ samāḥ babhūvuste tathā śāpājjāyamānāḥ punaḥ punaḥ,भविष्यन्ति त्रयीबाह्या महापातकिभिः समाः बभूवुस्ते तथा शापाज्जायमानाः पुनः पुनः
1,Main,15.0,105,sarve saṃprāpya deveśaṃ śaṅkaraṃ viṣṇumavyayam astuvan laukikaiḥ stotrairucchiṣṭā iva sarvagau,सर्वे संप्राप्य देवेशं शङ्करं विष्णुमव्ययम् अस्तुवन् लौकिकैः स्तोत्रैरुच्छिष्टा इव सर्वगौ
1,Main,15.0,106,devadevau mahādevau bhaktānāmārtināśanau kāmavṛttyā mahāyogau pāpānnastrātumarhathaḥ,देवदेवौ महादेवौ भक्तानामार्तिनाशनौ कामवृत्त्या महायोगौ पापान्नस्त्रातुमर्हथः
1,Main,15.0,107,tadā pārśvasthitaṃ viṣṇuṃ saṃprekṣya vṛṣabhadhvajaḥ kimeteṣāṃ bhavet kāryaṃ prāha puṇyaiṣiṇāmiti,तदा पार्श्वस्थितं विष्णुं संप्रेक्ष्य वृषभध्वजः किमेतेषां भवेत् कार्यं प्राह पुण्यैषिणामिति
1,Main,15.0,108,tataḥ sa bhagavān viṣṇuḥ śaraṇyo bhaktavatsalaḥ gopatiṃ prāha viprendrānālokya praṇatān hariḥ,ततः स भगवान् विष्णुः शरण्यो भक्तवत्सलः गोपतिं प्राह विप्रेन्द्रानालोक्य प्रणतान् हरिः
1,Main,15.0,109,na vedabāhye puruṣe puṇyaleśo 'pi śaṅkara saṃgacchate mahādeva dharmo vedād vinirbabhau,न वेदबाह्ये पुरुषे पुण्यलेशो ऽपि शङ्कर संगच्छते महादेव धर्मो वेदाद् विनिर्बभौ
1,Main,15.0,110,tathāpi bhaktavātsalyād rakṣitavyā maheśvara asmābhiḥ sarva eveme gantāro narakānapi,तथापि भक्तवात्सल्याद् रक्षितव्या महेश्वर अस्माभिः सर्व एवेमे गन्तारो नरकानपि
1,Main,15.0,111,tasmād vai vedabāhyānāṃ rakṣaṇārthāya pāpinām vimohanāya śāstrāṇi kariṣyāmo vṛṣadhvaja,तस्माद् वै वेदबाह्यानां रक्षणार्थाय पापिनाम् विमोहनाय शास्त्राणि करिष्यामो वृषध्वज
1,Main,15.0,112,evaṃ saṃbodhito rudro mādhavena murāriṇā cakāra mohaśāstrāṇi keśavo 'pi śiveritaḥ,एवं संबोधितो रुद्रो माधवेन मुरारिणा चकार मोहशास्त्राणि केशवो ऽपि शिवेरितः
1,Main,15.0,113,kāpālaṃ nākulaṃ vāmaṃ bhairavaṃ pūrvapaścimam pañcarātraṃ pāśupataṃ tathānyāni sahastraśaḥ,कापालं नाकुलं वामं भैरवं पूर्वपश्चिमम् पञ्चरात्रं पाशुपतं तथान्यानि सहस्त्रशः
1,Main,15.0,114,sṛṣṭvā tānūcaturdevau kurvāṇāḥ śāstracoditam patanto niraye ghore bahūn kalpān punaḥ punaḥ,सृष्ट्वा तानूचतुर्देवौ कुर्वाणाः शास्त्रचोदितम् पतन्तो निरये घोरे बहून् कल्पान् पुनः पुनः
1,Main,15.0,115,jāyanto mānuṣe loke kṣīṇapāpacayāstataḥ īśvarārādhanabalād gacchadhvaṃ sukṛtāṃ gatim vartadhvaṃ matprasādena nānyathā niṣkṛtirhi vaḥ,जायन्तो मानुषे लोके क्षीणपापचयास्ततः ईश्वराराधनबलाद् गच्छध्वं सुकृतां गतिम् वर्तध्वं मत्प्रसादेन नान्यथा निष्कृतिर्हि वः
1,Main,15.0,116,evamīśvaraviṣṇubhyāṃ coditāste maharṣayaḥ ādeśaṃ pratyapadyanta śirasāsuravidviṣoḥ,एवमीश्वरविष्णुभ्यां चोदितास्ते महर्षयः आदेशं प्रत्यपद्यन्त शिरसासुरविद्विषोः
1,Main,15.0,117,cakruste 'nyāni śāstrāṇi tatra tatra ratāḥ punaḥ śiṣyānadhyāpayāmāsurdarśayitvā phalāni tu,चक्रुस्ते ऽन्यानि शास्त्राणि तत्र तत्र रताः पुनः शिष्यानध्यापयामासुर्दर्शयित्वा फलानि तु
1,Main,15.0,118,mohayanta imaṃ lokamavatīrya mahītale cakāra śaṅkaro bhikṣāṃ hitāyaiṣāṃ dvijaiḥ saha,मोहयन्त इमं लोकमवतीर्य महीतले चकार शङ्करो भिक्षां हितायैषां द्विजैः सह
1,Main,15.0,119,kapālamālābharaṇaḥ pretabhasmāvaguṇṭhitaḥ vimohayaṃllokamimaṃ jaṭāmaṇḍalamaṇḍitaḥ,कपालमालाभरणः प्रेतभस्मावगुण्ठितः विमोहयंल्लोकमिमं जटामण्डलमण्डितः
1,Main,15.0,120,nikṣipya pārvatīṃ devīṃ viṣṇāvamitatejasi niyojyāṅgabhavaṃ rudraṃ bhairavaṃ duṣṭanigrahe,निक्षिप्य पार्वतीं देवीं विष्णावमिततेजसि नियोज्याङ्गभवं रुद्रं भैरवं दुष्टनिग्रहे
1,Main,15.0,121,dattvā nārāyaṇe devīṃ nandinaṃ kulanandinam saṃsthāpya tatra gaṇapān devānindrapurogamān,दत्त्वा नारायणे देवीं नन्दिनं कुलनन्दिनम् संस्थाप्य तत्र गणपान् देवानिन्द्रपुरोगमान्
1,Main,15.0,122,prasthite 'tha mahādeve viṣṇurviśvatanuḥ svayam strīrūpadhārī niyataṃ sevate sma maheśvarīm,प्रस्थिते ऽथ महादेवे विष्णुर्विश्वतनुः स्वयम् स्त्रीरूपधारी नियतं सेवते स्म महेश्वरीम्
1,Main,15.0,123,brahmā hutāśanaḥ śakro yamo 'nye surapuṅgavāḥ siṣevire mahādevīṃ strīveśaṃ śobhanaṃ gatāḥ,ब्रह्मा हुताशनः शक्रो यमो ऽन्ये सुरपुङ्गवाः सिषेविरे महादेवीं स्त्रीवेशं शोभनं गताः
1,Main,15.0,124,nandīśvaraśca bhagavān śaṃbhoratyantavallabhaḥ dvāradeśe gaṇādhyakṣo yathāpūrvamatiṣṭhata,नन्दीश्वरश्च भगवान् शंभोरत्यन्तवल्लभः द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमतिष्ठत
1,Main,15.0,125,etasminnantare daityo hyandhako nāma durmatiḥ āhartukāmo girijāmājagāmātha mandaram,एतस्मिन्नन्तरे दैत्यो ह्यन्धको नाम दुर्मतिः आहर्तुकामो गिरिजामाजगामाथ मन्दरम्
1,Main,15.0,126,saṃprāptamandhakaṃ dṛṣṭvā śaṅkaraḥ kālabhairavaḥ nyaṣedhayadameyātmā kālarūpadharo haraḥ,संप्राप्तमन्धकं दृष्ट्वा शङ्करः कालभैरवः न्यषेधयदमेयात्मा कालरूपधरो हरः
1,Main,15.0,127,tayoḥ samabhavad yuddhaṃ sughoraṃ romaharṣaṇam śūlenorasi taṃ daityamājaghāna vṛṣadhvajaḥ,तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् शूलेनोरसि तं दैत्यमाजघान वृषध्वजः
1,Main,15.0,128,tataḥ sahastraśo daityaḥ sasarjāndhakasaṃjñitān nandiṣeṇādayo daityairandhakairabhinirjitāḥ,ततः सहस्त्रशो दैत्यः ससर्जान्धकसंज्ञितान् नन्दिषेणादयो दैत्यैरन्धकैरभिनिर्जिताः
1,Main,15.0,129,ghaṇṭākarṇo meghanādaścaṇḍeśaścaṇḍatāpanaḥ vināyako meghavāhaḥ somanandī ca vaidyutaḥ,घण्टाकर्णो मेघनादश्चण्डेशश्चण्डतापनः विनायको मेघवाहः सोमनन्दी च वैद्युतः
1,Main,15.0,130,sarve 'ndhakaṃ daityavaraṃ saṃprāpyātibalānvitāḥ yuyudhuḥ śūlaśaktyṛṣṭigirikūṭaparaśvadhaiḥ,सर्वे ऽन्धकं दैत्यवरं संप्राप्यातिबलान्विताः युयुधुः शूलशक्त्यृष्टिगिरिकूटपरश्वधैः
1,Main,15.0,131,bhrāmayitvātha hastābhyāṃ gṛhītacaraṇadvayāḥ daityendreṇātibalinā kṣiptāste śatayojanam,भ्रामयित्वाथ हस्ताभ्यां गृहीतचरणद्वयाः दैत्येन्द्रेणातिबलिना क्षिप्तास्ते शतयोजनम्
1,Main,15.0,132,tato 'ndhakanisṛṣṭāste śataśo 'tha sahastraśaḥ kālasūryapratīkāśā bhairavaṃ tvabhidudruvuḥ,ततो ऽन्धकनिसृष्टास्ते शतशो ऽथ सहस्त्रशः कालसूर्यप्रतीकाशा भैरवं त्वभिदुद्रुवुः
1,Main,15.0,133,hā heti śabdaḥ sumahān babhūvātibhayaṅkaraḥ yuyodha bhairavo rudraḥ śūlamādāya bhīṣaṇam,हा हेति शब्दः सुमहान् बभूवातिभयङ्करः युयोध भैरवो रुद्रः शूलमादाय भीषणम्
1,Main,15.0,134,dṛṣṭvāndhakānāṃ subalaṃ durjayaṃ tarjito haraḥ jagāma śaraṇaṃ devaṃ vāsudevamajaṃ vibhum,दृष्ट्वान्धकानां सुबलं दुर्जयं तर्जितो हरः जगाम शरणं देवं वासुदेवमजं विभुम्
1,Main,15.0,135,so 'sṛjad bhagavān viṣṇurdevīnāṃ śatamuttamam devīpārśvasthito devo vināśāyāmaradviṣām,सो ऽसृजद् भगवान् विष्णुर्देवीनां शतमुत्तमम् देवीपार्श्वस्थितो देवो विनाशायामरद्विषाम्
1,Main,15.0,136,tathāndhakasahastraṃ tu devībhiryamasādanam nītaṃ keśavamāhātmyāllīlayaiva raṇājire,तथान्धकसहस्त्रं तु देवीभिर्यमसादनम् नीतं केशवमाहात्म्याल्लीलयैव रणाजिरे
1,Main,15.0,137,dṛṣṭvā parāhataṃ sainyamandhako 'pi mahāsuraḥ parāṅmukhoraṇāt tasmāt palāyata mahājavaḥ,दृष्ट्वा पराहतं सैन्यमन्धको ऽपि महासुरः पराङ्मुखोरणात् तस्मात् पलायत महाजवः
1,Main,15.0,138,tataḥ krīḍāṃ mahādevaḥ kṛtvā dvādaśavārṣikīm hitāya loke bhaktānāmājagāmātha mandaram,ततः क्रीडां महादेवः कृत्वा द्वादशवार्षिकीम् हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम्
1,Main,15.0,139,saṃprāptamīśvaraṃ jñātvā sarva eva gaṇeśvarāḥ samāgamyopatasthustaṃ bhānumantamiva dvijāḥ,संप्राप्तमीश्वरं ज्ञात्वा सर्व एव गणेश्वराः समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः
1,Main,15.0,140,praviśya bhavanaṃ puṇyamayuktānāṃ durāsadam dadarśa nandinaṃ devaṃ bhairavaṃ keśavaṃ śivaḥ,प्रविश्य भवनं पुण्यमयुक्तानां दुरासदम् ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः
1,Main,15.0,141,praṇāmapravaṇaṃ devaṃ so 'nugṛhyātha nandinam āghrāya mūrdhanīśānaḥ keśavaṃ pariṣasvaje,प्रणामप्रवणं देवं सो ऽनुगृह्याथ नन्दिनम् आघ्राय मूर्धनीशानः केशवं परिषस्वजे
1,Main,15.0,142,dṛṣṭvā devī mahādevaṃ prītivisphāritekṣaṇā nanāma śirasā tasya pādayorīśvarasya sā,दृष्ट्वा देवी महादेवं प्रीतिविस्फारितेक्षणा ननाम शिरसा तस्य पादयोरीश्वरस्य सा
1,Main,15.0,143,nivedya vijayaṃ tasmai śaṅkarāyātha śaṅkarī bhairavo viṣṇumāhātmyaṃ praṇataḥ pārśvago 'vadat,निवेद्य विजयं तस्मै शङ्करायाथ शङ्करी भैरवो विष्णुमाहात्म्यं प्रणतः पार्श्वगो ऽवदत्
1,Main,15.0,144,śrutvā tadvijayaṃ śaṃbhurvikramaṃ keśavasya ca samāste bhagavānīśo devyā saha varāsane,श्रुत्वा तद्विजयं शंभुर्विक्रमं केशवस्य च समास्ते भगवानीशो देव्या सह वरासने
1,Main,15.0,145,tato devagaṇāḥ sarve marīcipramukhā dvijāḥ ājagmurmandaraṃ druṣṭaṃ devadevaṃ trilocanam,ततो देवगणाः सर्वे मरीचिप्रमुखा द्विजाः आजग्मुर्मन्दरं द्रुष्टं देवदेवं त्रिलोचनम्
1,Main,15.0,146,yena tad vijitaṃ pūrvaṃ devīnāṃ śatamuttamam samāgataṃ daityasainyamīśdarśanavāñchayā,येन तद् विजितं पूर्वं देवीनां शतमुत्तमम् समागतं दैत्यसैन्यमीश्दर्शनवाञ्छया
1,Main,15.0,147,dṛṣṭvā varāsanāsīnaṃ devyā candravibhūṣaṇam praṇemurādarād devyo gāyanti smātilālasāḥ,दृष्ट्वा वरासनासीनं देव्या चन्द्रविभूषणम् प्रणेमुरादराद् देव्यो गायन्ति स्मातिलालसाः
1,Main,15.0,148,praṇemurgirijāṃ devīṃ vāmapārśve pinākinaḥ devāsanagataṃ devaṃ nārāyaṇamanāmayam,प्रणेमुर्गिरिजां देवीं वामपार्श्वे पिनाकिनः देवासनगतं देवं नारायणमनामयम्
1,Main,15.0,149,dṛṣṭvā siṃhāsanāsīnaṃ devyā nārāyaṇena ca praṇamya devamīśānaṃ pṛṣṭavatyo varāṅganāḥ,दृष्ट्वा सिंहासनासीनं देव्या नारायणेन च प्रणम्य देवमीशानं पृष्टवत्यो वराङ्गनाः
1,Main,15.0,150,kanyā ūcuḥ kastvaṃ vibhrājase kāntyā keyaṃ bālaraviprabhā ko 'nvayaṃ bhti vapuṣā paṅkajāyatalocanaḥ,कन्या ऊचुः कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या केयं बालरविप्रभा को ऽन्वयं भ्ति वपुषा पङ्कजायतलोचनः
1,Main,15.0,151,niśamya tāsāṃ vacanaṃ vṛṣendravaravāhanaḥ vyājahāra mahāyogī bhūtādhipatiravyayaḥ,निशम्य तासां वचनं वृषेन्द्रवरवाहनः व्याजहार महायोगी भूताधिपतिरव्ययः
1,Main,15.0,152,ahaṃ nārāyaṇo gaurī jaganmātā sanātanī vibhajya saṃsthito devaḥ svātmānaṃ bahudheśvaraḥ,अहं नारायणो गौरी जगन्माता सनातनी विभज्य संस्थितो देवः स्वात्मानं बहुधेश्वरः
1,Main,15.0,153,na me viduḥ paraṃ tattvaṃ devādyā na maharṣayaḥ eko 'yaṃ veda viśvātmā bhavānī viṣṇureva ca,न मे विदुः परं तत्त्वं देवाद्या न महर्षयः एको ऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च
1,Main,15.0,154,ahaṃ hi niṣkriyaḥ śāntaḥ kevalo niṣparigrahaḥ māmeva keśavaṃ devamāhurdevīmathāmbikām,अहं हि निष्क्रियः शान्तः केवलो निष्परिग्रहः मामेव केशवं देवमाहुर्देवीमथाम्बिकाम्
1,Main,15.0,155,eṣa dhātā vidhātā ca kāraṇaṃ kāryameva ca kartā kārayitā viṣṇurbhuktimuktiphalapradaḥ,एष धाता विधाता च कारणं कार्यमेव च कर्ता कारयिता विष्णुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः
1,Main,15.0,156,bhoktā pumānaprameyaḥ saṃhartā kālarūpadhṛk straṣṭā pātā vāsudevo viśvātmā viśvatomukhaḥ,भोक्ता पुमानप्रमेयः संहर्ता कालरूपधृक् स्त्रष्टा पाता वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः
1,Main,15.0,157,kṛṭastho hyakṣaro vyāpī yogī nārāyaṇaḥ svayam tārakaḥ puruṣo hyātmā kevalaṃ paramaṃ padam,कृटस्थो ह्यक्षरो व्यापी योगी नारायणः स्वयम् तारकः पुरुषो ह्यात्मा केवलं परमं पदम्
1,Main,15.0,158,saiṣā māheśvarī gaurī mama śaktirnirañjanā sāntā satyā sadānandā paraṃ padamiti śrutiḥ,सैषा माहेश्वरी गौरी मम शक्तिर्निरञ्जना सान्ता सत्या सदानन्दा परं पदमिति श्रुतिः
1,Main,15.0,159,asyāḥ sarvamidaṃ jātamatraiva layameṣyati eṣaiva sarvabhūtānāṃ gatīnāmuttamā gatiḥ,अस्याः सर्वमिदं जातमत्रैव लयमेष्यति एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः
1,Main,15.0,160,tayāhaṃ saṃgato devyā kevalo niṣkalaḥ paraḥ paśyāmyaśeṣamevedaṃ yastad veda sa mucyate,तयाहं संगतो देव्या केवलो निष्कलः परः पश्याम्यशेषमेवेदं यस्तद् वेद स मुच्यते
1,Main,15.0,161,tasmādanādimadvaitaṃ viṣṇumātmānamīśvaram ekameva vijānīdhvaṃ tato yāsyatha nirvṛtim,तस्मादनादिमद्वैतं विष्णुमात्मानमीश्वरम् एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम्
1,Main,15.0,162,manyante viṣṇumavyaktamātmānaṃ śraddhayānvitāḥ ye bhinnadṛṣṭyāpīśānaṃ pūjayanto na me priyāḥ,मन्यन्ते विष्णुमव्यक्तमात्मानं श्रद्धयान्विताः ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः
1,Main,15.0,163,dviṣanti ye jagatsūtiṃ mohitā rauravādiṣu pacyamānā na mucyante kalpakoṭiśatairapi,द्विषन्ति ये जगत्सूतिं मोहिता रौरवादिषु पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि
1,Main,15.0,164,tasamādaśeṣabhūtānāṃ rakṣako viṣṇuravyayaḥ yathāvadiha vijñāya dhyeyaḥ sarvāpadi prabhuḥ,तसमादशेषभूतानां रक्षको विष्णुरव्ययः यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः
1,Main,15.0,165,śrutvā bhagavato vākyaṃ devyaḥ sarvagaṇeśvarāḥ nemurnārāyaṇaṃ devaṃ devīṃ ca himaśailajām,श्रुत्वा भगवतो वाक्यं देव्यः सर्वगणेश्वराः नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम्
1,Main,15.0,166,prārthayāmāsurīśāne bhaktiṃ bhaktajanapriye bhavānīpādayugale nārāyaṇapadāmbuje,प्रार्थयामासुरीशाने भक्तिं भक्तजनप्रिये भवानीपादयुगले नारायणपदाम्बुजे
1,Main,15.0,167,tato nārāyaṇaṃ devaṃ gaṇeśā mātaro 'pi ca na paśyanti jagatsūtiṃ tadbhutamivābhavat,ततो नारायणं देवं गणेशा मातरो ऽपि च न पश्यन्ति जगत्सूतिं तद्भुतमिवाभवत्
1,Main,15.0,168,tadantare mahādaityo hyandhako manmathārditaḥ mohito girijāṃ devīmāhartuṃ girimāyayau,तदन्तरे महादैत्यो ह्यन्धको मन्मथार्दितः मोहितो गिरिजां देवीमाहर्तुं गिरिमाययौ
1,Main,15.0,169,athānantavapuḥ śrīmān yogī nārāyaṇo 'malaḥ tatraivāvirabhūd daityairyuddhāya puruṣottamaḥ,अथानन्तवपुः श्रीमान् योगी नारायणो ऽमलः तत्रैवाविरभूद् दैत्यैर्युद्धाय पुरुषोत्तमः
1,Main,15.0,170,kṛtvātha pārśve bhagavantamīśo yuddhāya viṣṇuṃ gaṇadevamukhyaiḥ śilādaputreṇa ca mātṛkābhiḥ sa kālarudro 'bhijagāma devaḥ,कृत्वाथ पार्श्वे भगवन्तमीशो युद्धाय विष्णुं गणदेवमुख्यैः शिलादपुत्रेण च मातृकाभिः स कालरुद्रो ऽभिजगाम देवः
1,Main,15.0,171,triśūlamādāya kṛśānukalpaṃ sa devadevaḥ prayayau purastāt tamanvayuste gaṇarājavaryā jagāma devo 'pi sahastrabāhuḥ,त्रिशूलमादाय कृशानुकल्पं स देवदेवः प्रययौ पुरस्तात् तमन्वयुस्ते गणराजवर्या जगाम देवो ऽपि सहस्त्रबाहुः
1,Main,15.0,172,rarāja madhye bhagavān surāṇāṃ vivāhano vāridavarṇavarṇaḥ tadā sumeroḥ śikharādhirūḍha- strilokadṛṣṭirbhagavānivārkaḥ,रराज मध्ये भगवान् सुराणां विवाहनो वारिदवर्णवर्णः तदा सुमेरोः शिखराधिरूढ- स्त्रिलोकदृष्टिर्भगवानिवार्कः
1,Main,15.0,173,jagatyanādirbhagavānameyo haraḥ sahastrākṛtirāvirāsīt triśūlapāṇirgagane sughoṣaḥ papāta devopari puṣpavṛṣṭiḥ,जगत्यनादिर्भगवानमेयो हरः सहस्त्राकृतिराविरासीत् त्रिशूलपाणिर्गगने सुघोषः पपात देवोपरि पुष्पवृष्टिः
1,Main,15.0,174,samāgataṃ vīkṣya gaṇeśarājaṃ samāvṛtaṃ devaripurgaṇeśaiḥ yuyodha śakreṇa samātṛkābhi- r gaṇairaśeṣairamapapradhānaiḥ,समागतं वीक्ष्य गणेशराजं समावृतं देवरिपुर्गणेशैः युयोध शक्रेण समातृकाभि- र् गणैरशेषैरमपप्रधानैः
1,Main,15.0,175,vijitya sarvānapi bāhuvīryāt sa saṃyuge śaṃbhumanantadhāma samāyayau yatra sa kālarudro vimānamāruhya vihīnasattvaḥ,विजित्य सर्वानपि बाहुवीर्यात् स संयुगे शंभुमनन्तधाम समाययौ यत्र स कालरुद्रो विमानमारुह्य विहीनसत्त्वः
1,Main,15.0,176,dṛṣṭvāndhakaṃ samayāntaṃ bhagavān garuḍadhvajaḥ vyājahāra mahādevaṃ bhairavaṃ bhūtibhūṣaṇam,दृष्ट्वान्धकं समयान्तं भगवान् गरुडध्वजः व्याजहार महादेवं भैरवं भूतिभूषणम्
1,Main,15.0,177,hantumarhasi daityeśamandhakaṃ lokakaṇṭakam tvāmṛte bhagavān śakto hantā nānyo 'sya vidyate,हन्तुमर्हसि दैत्येशमन्धकं लोककण्टकम् त्वामृते भगवान् शक्तो हन्ता नान्यो ऽस्य विद्यते
1,Main,15.0,178,tvaṃ hartā sarvalokānāṃ kālātmā hyaiśvarī tanuḥ stūyate vividhairmantrarvedavidbhirvicakṣaṇaiḥ,त्वं हर्ता सर्वलोकानां कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः स्तूयते विविधैर्मन्त्रर्वेदविद्भिर्विचक्षणैः
1,Main,15.0,179,sa vāsudevasya vaco niśamya bhagavān haraḥ nirīkṣya viṣṇuṃ hanane daityandrasya matiṃ dadhau,स वासुदेवस्य वचो निशम्य भगवान् हरः निरीक्ष्य विष्णुं हनने दैत्यन्द्रस्य मतिं दधौ
1,Main,15.0,180,jagāma devatānīkaṃ gaṇānāṃ harṣamuttamam stuvanti bhairavaṃ devamantarikṣacarā janāḥ,जगाम देवतानीकं गणानां हर्षमुत्तमम् स्तुवन्ति भैरवं देवमन्तरिक्षचरा जनाः
1,Main,15.0,181,jayānanta mahādeva kālamūrte sanātana tvamagniḥ sarvabhūtānāmantaścarasi nityaśaḥ,जयानन्त महादेव कालमूर्ते सनातन त्वमग्निः सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः
1,Main,15.0,182,tvaṃ yatrajñastvaṃ vaṣaṭkārastvaṃ dhātā hariravyayaḥ tvaṃ brahmā tvaṃ mahādevastvaṃ dhāma paramaṃ padam,त्वं यत्रज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम्
1,Main,15.0,183,oṅkāramūrtiryogātmā trayīnetrastrilocanaḥ mahāvibhūtirdeveśo jayāśeṣajagatpate,ओङ्कारमूर्तिर्योगात्मा त्रयीनेत्रस्त्रिलोचनः महाविभूतिर्देवेशो जयाशेषजगत्पते
1,Main,15.0,184,tataḥ kālāgnirudro 'sau gṛhītvāndhakamīśvaraḥ triśūlāgreṣu vinyasya prananarta satāṃ gatiḥ,ततः कालाग्निरुद्रो ऽसौ गृहीत्वान्धकमीश्वरः त्रिशूलाग्रेषु विन्यस्य प्रननर्त सतां गतिः
1,Main,15.0,185,dṛṣṭvāndhakaṃ devagaṇāḥ śūlaprotaṃ pitāmahaḥ praṇemurīśvaraṃ devaṃ bhairavaṃ bhavamocakam,दृष्ट्वान्धकं देवगणाः शूलप्रोतं पितामहः प्रणेमुरीश्वरं देवं भैरवं भवमोचकम्
1,Main,15.0,186,astuvan munayaḥ siddhā jagurgandharvikiṃnarāḥ antarikṣe 'psaraḥ saṅghā nṛtyantisma manoramāḥ,अस्तुवन् मुनयः सिद्धा जगुर्गन्धर्विकिंनराः अन्तरिक्षे ऽप्सरः सङ्घा नृत्यन्तिस्म मनोरमाः
1,Main,15.0,187,saṃsthāpito 'thaśūlāgre so 'ndhako dagdhakilbiṣaḥ utpannākhilavijñānastuṣṭāva parameśvaram,संस्थापितो ऽथशूलाग्रे सो ऽन्धको दग्धकिल्बिषः उत्पन्नाखिलविज्ञानस्तुष्टाव परमेश्वरम्
1,Main,15.0,188,andhaka uvāca namāmi mūrdhnā bhagavantamekaṃ samāhitā yaṃ vidurīśatattvam purātanaṃ puṇyamanantarūpaṃ kālaṃ kaviṃ yogaviyogahetum,अन्धक उवाच नमामि मूर्ध्ना भगवन्तमेकं समाहिता यं विदुरीशतत्त्वम् पुरातनं पुण्यमनन्तरूपं कालं कविं योगवियोगहेतुम्
1,Main,15.0,189,daṃṣṭrākarālaṃ divi nṛtyamānaṃ hutāśavaktraṃ jvalanārkarūpam sahastrapādākṣiśirobhiyuktaṃ bhavantamekaṃ praṇamāmi rudram,दंष्ट्राकरालं दिवि नृत्यमानं हुताशवक्त्रं ज्वलनार्करूपम् सहस्त्रपादाक्षिशिरोभियुक्तं भवन्तमेकं प्रणमामि रुद्रम्
1,Main,15.0,190,jayādidevāmarapūjitāṅghre vibhāgahīnāmalatattvarūpa tvamagnireko bahudhābhipūjyase vāyvādibhedairakhilātmarūpa,जयादिदेवामरपूजिताङ्घ्रे विभागहीनामलतत्त्वरूप त्वमग्निरेको बहुधाभिपूज्यसे वाय्वादिभेदैरखिलात्मरूप
1,Main,15.0,191,tvāmekamāhuḥ puruṣaṃ purāṇam ādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt tvaṃ paśyasīdaṃ paripāsyajastraṃ tvamantako yogigaṇābhijuṣṭaḥ,त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराणम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् त्वं पश्यसीदं परिपास्यजस्त्रं त्वमन्तको योगिगणाभिजुष्टः
1,Main,15.0,192,eko 'ntarātmā bahudhā niviṣṭo deheṣu dehādiviśeṣahīnaḥ tvamātmaśabdaṃ paramātmatattvaṃ bhavantamāhuḥ śivameva kecit,एको ऽन्तरात्मा बहुधा निविष्टो देहेषु देहादिविशेषहीनः त्वमात्मशब्दं परमात्मतत्त्वं भवन्तमाहुः शिवमेव केचित्
1,Main,15.0,193,tvamakṣaraṃ brahma paraṃ pavitra- mānandarūpaṃ praṇavābhidhānam tvamīśvaro vedapadeṣu siddhaḥ svayaṃ prabho 'śeṣaviśeṣahīnaḥ,त्वमक्षरं ब्रह्म परं पवित्र- मानन्दरूपं प्रणवाभिधानम् त्वमीश्वरो वेदपदेषु सिद्धः स्वयं प्रभो ऽशेषविशेषहीनः
1,Main,15.0,194,tvamindrarūpo varuṇāgnirūpo haṃsaḥ prāṇo mṛtyurantāsi yajñaḥ prajāpatirbhagavānekarudro nīlagrīvaḥ stūyase vedavidbhiḥ,त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्तासि यज्ञः प्रजापतिर्भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवः स्तूयसे वेदविद्भिः
1,Main,15.0,195,nārāyaṇastvaṃ jagatāmathādiḥ pitāmahastvaṃ prapitāmahaśca vedāntaguhyopaniṣatsu gītaḥ sadāśivastvaṃ parameśvaro 'si,नारायणस्त्वं जगतामथादिः पितामहस्त्वं प्रपितामहश्च वेदान्तगुह्योपनिषत्सु गीतः सदाशिवस्त्वं परमेश्वरो ऽसि
1,Main,15.0,196,namaḥ parastāt tamasaḥ parasmai parātmane pañcapadāntarāya triśaktyatītāya nirañjanāya sahastraśaktyāsanasaṃsthitāya,नमः परस्तात् तमसः परस्मै परात्मने पञ्चपदान्तराय त्रिशक्त्यतीताय निरञ्जनाय सहस्त्रशक्त्यासनसंस्थिताय
1,Main,15.0,197,trimūrtaye 'nandapadātmamūrte jagannivāsāya jaganmayāya namo lalāṭārpitalocanāya namo janānāṃ hṛdi saṃsthitāya,त्रिमूर्तये ऽनन्दपदात्ममूर्ते जगन्निवासाय जगन्मयाय नमो ललाटार्पितलोचनाय नमो जनानां हृदि संस्थिताय
1,Main,15.0,198,phaṇīndrahārāya namo 'stu tubhyaṃ munīndrasiddhārcitapādayugma aiśvaryadharmāsanasaṃsthitāya namaḥ parāntāya bhavodbhavāya,फणीन्द्रहाराय नमो ऽस्तु तुभ्यं मुनीन्द्रसिद्धार्चितपादयुग्म ऐश्वर्यधर्मासनसंस्थिताय नमः परान्ताय भवोद्भवाय
1,Main,15.0,199,sahastracandrārkavilocanāya namo 'stu te soma sumadhyamāya namo 'stu te deva hiraṇyabāho namo 'mbikāyāḥ pataye mṛḍāya,सहस्त्रचन्द्रार्कविलोचनाय नमो ऽस्तु ते सोम सुमध्यमाय नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यबाहो नमो ऽम्बिकायाः पतये मृडाय
1,Main,15.0,200,namo 'tiguhyāya guhāntarāya vedāntavijñānasuniścitāya trikālahīnāmaladhāmadhāmne namo maheśāya namaḥ śivāya,नमो ऽतिगुह्याय गुहान्तराय वेदान्तविज्ञानसुनिश्चिताय त्रिकालहीनामलधामधाम्ने नमो महेशाय नमः शिवाय
1,Main,15.0,201,evaṃ stuvantaṃ bhagavān śūlāgrādavaropya tam tuṣṭaḥ provāca hastābhyāṃ spṛṣṭvātha parameśvaraḥ,एवं स्तुवन्तं भगवान् शूलाग्रादवरोप्य तम् तुष्टः प्रोवाच हस्ताभ्यां स्पृष्ट्वाथ परमेश्वरः
1,Main,15.0,202,prīto 'haṃ sarvathā daitya stavenānena sāṃpratam saṃprāpya gāṇapatyaṃ me sannidhāne vasāmaraḥ,प्रीतो ऽहं सर्वथा दैत्य स्तवेनानेन सांप्रतम् संप्राप्य गाणपत्यं मे सन्निधाने वसामरः
1,Main,15.0,203,arogaśchinnasaṃdeho devairapi supūjitaḥ nandīśvarasyānucaraḥ sarvaduḥ khavivarjitaḥ,अरोगश्छिन्नसंदेहो देवैरपि सुपूजितः नन्दीश्वरस्यानुचरः सर्वदुः खविवर्जितः
1,Main,15.0,204,evaṃ vyāhṛtamātre tu devadevena devatāḥ gaṇeśvarā mahādevamandhakaṃ devasannidhau,एवं व्याहृतमात्रे तु देवदेवेन देवताः गणेश्वरा महादेवमन्धकं देवसन्निधौ
1,Main,15.0,205,sahastrasūryasaṃkāśaṃ trinetraṃ candracihnitam nīlakaṇṭhaṃ jaṭāmauliṃ śūlāsaktamahākaram,सहस्त्रसूर्यसंकाशं त्रिनेत्रं चन्द्रचिह्नितम् नीलकण्ठं जटामौलिं शूलासक्तमहाकरम्
1,Main,15.0,206,dṛṣṭvā taṃ tuṣṭuvurdaityamāścaryaṃ paramaṃ gatāḥ uvāca bhagavān viṣṇurdevadevaṃ smayanniva,दृष्ट्वा तं तुष्टुवुर्दैत्यमाश्चर्यं परमं गताः उवाच भगवान् विष्णुर्देवदेवं स्मयन्निव
1,Main,15.0,207,sthāne tava mahādeva prabhāvaḥ puruṣo mahān nekṣate 'jñānajān doṣān gṛhṇāti ca guṇānapi,स्थाने तव महादेव प्रभावः पुरुषो महान् नेक्षते ऽज्ञानजान् दोषान् गृह्णाति च गुणानपि
1,Main,15.0,208,itīrito 'tha bhairavo gaṇeśadevapuṅgavaiḥ sakeśavaḥ sahāndhako jagāma śaṅkarāntikam,इतीरितो ऽथ भैरवो गणेशदेवपुङ्गवैः सकेशवः सहान्धको जगाम शङ्करान्तिकम्
1,Main,15.0,209,nirīkṣya devamāgataṃ saśaṅkaraḥ sahāndhakam samādhavaṃ samātṛkaṃ jagāma nirvṛtiṃ haraḥ,निरीक्ष्य देवमागतं सशङ्करः सहान्धकम् समाधवं समातृकं जगाम निर्वृतिं हरः
1,Main,15.0,210,pragṛhya pāṇineśvaro hiraṇyalocanātmajam jagāma yatra śailajā vimānamīśavallabhā,प्रगृह्य पाणिनेश्वरो हिरण्यलोचनात्मजम् जगाम यत्र शैलजा विमानमीशवल्लभा
1,Main,15.0,211,vilokya sā samāgataṃ bhavaṃ bhavārtihāriṇam avāpa sāndhakaṃ sukhaṃ prasādamandhakaṃ prati,विलोक्य सा समागतं भवं भवार्तिहारिणम् अवाप सान्धकं सुखं प्रसादमन्धकं प्रति
1,Main,15.0,212,athāndhako maheśvarīṃ dadarśa devapārśvagām papāta daṇḍavatkṣitau nanāma pādapadmayoḥ,अथान्धको महेश्वरीं ददर्श देवपार्श्वगाम् पपात दण्डवत्क्षितौ ननाम पादपद्मयोः
1,Main,15.0,213,namāmi devavallabhāmanādimadrijāmimām yataḥ pradhānapūruṣau nihanti yākhilaṃ jagat,नमामि देववल्लभामनादिमद्रिजामिमाम् यतः प्रधानपूरुषौ निहन्ति याखिलं जगत्
1,Main,15.0,214,vibhāti yā śivāsane śivena sākamavyayā hiraṇmaye 'tinirmale namāmi tāmimāmajām,विभाति या शिवासने शिवेन साकमव्यया हिरण्मये ऽतिनिर्मले नमामि तामिमामजाम्
1,Main,15.0,215,yadantarākhilaṃ jagajjaganti yānti saṃkṣayam namāmi yatra tāmumāmaśeṣabedavarjitām,यदन्तराखिलं जगज्जगन्ति यान्ति संक्षयम् नमामि यत्र तामुमामशेषबेदवर्जिताम्
1,Main,15.0,216,na jāyate nahīyate na vardhate ca tāmumām namāmi yā guṇātigā girīśaputrikāmimām,न जायते नहीयते न वर्धते च तामुमाम् नमामि या गुणातिगा गिरीशपुत्रिकामिमाम्
1,Main,15.0,217,kṣamasva devi śailaje kṛtaṃ mayā vimāhataḥ surāsurairyadarcitaṃ namāmi te padāmbujam,क्षमस्व देवि शैलजे कृतं मया विमाहतः सुरासुरैर्यदर्चितं नमामि ते पदाम्बुजम्
1,Main,15.0,218,itthaṃ bhagavatī gaurī bhaktinamreṇa pārvatī saṃstutā daityapatinā putratve jagṛhe 'ndhakam,इत्थं भगवती गौरी भक्तिनम्रेण पार्वती संस्तुता दैत्यपतिना पुत्रत्वे जगृहे ऽन्धकम्
1,Main,15.0,219,tataḥ sa mātṛbhiḥ sārdhaṃ bhairavo rudrasaṃbhavaḥ jagāmānujñayā śaṃbhoḥ pātālaṃ parameśvaraḥ,ततः स मातृभिः सार्धं भैरवो रुद्रसंभवः जगामानुज्ञया शंभोः पातालं परमेश्वरः
1,Main,15.0,220,yatra sā tāmasī viṣṇormūrtiḥ saṃhārakārikā samāste hariravyakto nṛsiṃhākṛtirīśvaraḥ,यत्र सा तामसी विष्णोर्मूर्तिः संहारकारिका समास्ते हरिरव्यक्तो नृसिंहाकृतिरीश्वरः
1,Main,15.0,221,tato 'nantākṛtiḥ śaṃbhuḥ śeṣeṇāpi supūjitaḥ kālāgnirudro bhagavān yuyojātmānamātmani,ततो ऽनन्ताकृतिः शंभुः शेषेणापि सुपूजितः कालाग्निरुद्रो भगवान् युयोजात्मानमात्मनि
1,Main,15.0,222,yuñjatastasya devasya sarvā evātha mātaraḥ bubhukṣitā mahādevaṃ praṇamyāhustriśūlinam,युञ्जतस्तस्य देवस्य सर्वा एवाथ मातरः बुभुक्षिता महादेवं प्रणम्याहुस्त्रिशूलिनम्
1,Main,15.0,223,mātara ūcuḥ bubhukṣitā mahādeva anujñā dīyatāṃ tvayā trailokyaṃ bhakṣayiṣyāmo nānyathā tṛptirastinaḥ,मातर ऊचुः बुभुक्षिता महादेव अनुज्ञा दीयतां त्वया त्रैलोक्यं भक्षयिष्यामो नान्यथा तृप्तिरस्तिनः
1,Main,15.0,224,etāvaduktvā vacanaṃ mātaro viṣṇusaṃbhavāḥ bhakṣayāñcakrire sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram,एतावदुक्त्वा वचनं मातरो विष्णुसंभवाः भक्षयाञ्चक्रिरे सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्
1,Main,15.0,225,tataḥ sa bhairavo devo nṛsiṃhavapuṣaṃ harim dadhyau nārāyaṇaṃ devaṃ kṣaṇātprādurabhūddhariḥ,ततः स भैरवो देवो नृसिंहवपुषं हरिम् दध्यौ नारायणं देवं क्षणात्प्रादुरभूद्धरिः
1,Main,15.0,226,vijñāpayāmāsa ca taṃ bhakṣayantīha mātaraḥ nivārayāśu trailokyaṃ tvadīyā bhagavanniti,विज्ञापयामास च तं भक्षयन्तीह मातरः निवारयाशु त्रैलोक्यं त्वदीया भगवन्निति
1,Main,15.0,227,saṃsmṛtā viṣṇunā devyo nṛsiṃhavapuṣā punaḥ upatasthurmahādevaṃ narasiṃhākṛtiṃ ca tam,संस्मृता विष्णुना देव्यो नृसिंहवपुषा पुनः उपतस्थुर्महादेवं नरसिंहाकृतिं च तम्
1,Main,15.0,228,saṃprāpya sannidhiṃ viṣṇoḥ sarvāḥ saṃhārakārikāḥ pradaduḥ śaṃbhave śaktiṃ bhairavāyātitejase,संप्राप्य सन्निधिं विष्णोः सर्वाः संहारकारिकाः प्रददुः शंभवे शक्तिं भैरवायातितेजसे
1,Main,15.0,229,apaśyaṃstā jagatsūtiṃ nṛsiṃhamatha bhairavam kṣaṇādekatvamāpannaṃ śeṣāhiṃ cāpi mātaraḥ,अपश्यंस्ता जगत्सूतिं नृसिंहमथ भैरवम् क्षणादेकत्वमापन्नं शेषाहिं चापि मातरः
1,Main,15.0,230,vyājahāra hṛṣīkeśo ye bhaktāḥ śūlapāṇinaḥ ye ca māṃ saṃsmarantīha pālanīyāḥ prayatnataḥ,व्याजहार हृषीकेशो ये भक्ताः शूलपाणिनः ये च मां संस्मरन्तीह पालनीयाः प्रयत्नतः
1,Main,15.0,231,mamaiva mūrtiratulā sarvasaṃhārakārikā maheśvarāṃśasaṃbhūtā bhuktimuktipradā tviyam,ममैव मूर्तिरतुला सर्वसंहारकारिका महेश्वरांशसंभूता भुक्तिमुक्तिप्रदा त्वियम्
1,Main,15.0,232,ananto bhagavān kālo dvidhāvasthā mamaiva tu tāmasī rājasī mūrtirdevadevaścaturmukhaḥ,अनन्तो भगवान् कालो द्विधावस्था ममैव तु तामसी राजसी मूर्तिर्देवदेवश्चतुर्मुखः
1,Main,15.0,233,so 'yaṃ devo durādharṣaḥ kālo lokaprakālanaḥ bhakṣayiṣyati kalpānte rudrātmā nikhilaṃ jagat,सो ऽयं देवो दुराधर्षः कालो लोकप्रकालनः भक्षयिष्यति कल्पान्ते रुद्रात्मा निखिलं जगत्
1,Main,15.0,234,yā sā vimohikā mūrtirmama nārāyaṇāhvayā sattvodriktājagat kṛtsnaṃ saṃsthāpayati nityadā,या सा विमोहिका मूर्तिर्मम नारायणाह्वया सत्त्वोद्रिक्ताजगत् कृत्स्नं संस्थापयति नित्यदा
1,Main,15.0,235,sa hi viṣṇuḥ paraṃ brahma paramātmā parā gatiḥ mūlaprakṛtiravyaktā sadānandeti kathyate,स हि विष्णुः परं ब्रह्म परमात्मा परा गतिः मूलप्रकृतिरव्यक्ता सदानन्देति कथ्यते
1,Main,15.0,236,ityevaṃ bodhitā devyo viṣṇunā viśvamātaraḥ prapedire mahādevaṃ tameva śaraṇaṃ harim,इत्येवं बोधिता देव्यो विष्णुना विश्वमातरः प्रपेदिरे महादेवं तमेव शरणं हरिम्
1,Main,15.0,237,etad vaḥ kathitaṃ sarvaṃ mayāndhakanibarhaṇam māhātmyaṃ devadevasya bhairavasyāmitaujasaḥ,एतद् वः कथितं सर्वं मयान्धकनिबर्हणम् माहात्म्यं देवदेवस्य भैरवस्यामितौजसः
1,Main,16.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge pañcadaśo 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca andake nigṛhīte vai prahlādasya mahātmanaḥ virocano nāma suto babhūva nṛpatiḥ purā,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चदशो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच अन्दके निगृहीते वै प्रह्लादस्य महात्मनः विरोचनो नाम सुतो बभूव नृपतिः पुरा
1,Main,16.0,2,devāñjitvā sadevendrāna bahūn varṣān mahāsuraḥ pālayāmāsa dharmeṇa trailokyaṃ sacarācaram,देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान बहून् वर्षान् महासुरः पालयामास धर्मेण त्रैलोक्यं सचराचरम्
1,Main,16.0,3,tasyaivaṃ vartamānasya kadācid viṣṇucoditaḥ sanatkumāro bhagavān puraṃ prāpa mahāmuniḥ,तस्यैवं वर्तमानस्य कदाचिद् विष्णुचोदितः सनत्कुमारो भगवान् पुरं प्राप महामुनिः
1,Main,16.0,4,dṛṣṭvā sihāsanagato brahmaputraṃ mahāsuraḥ nanāmotthāya śirasā prāñjalirvākyamabravīt,दृष्ट्वा सिहासनगतो ब्रह्मपुत्रं महासुरः ननामोत्थाय शिरसा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्
1,Main,16.0,5,dhanyo 'smyanugṛhīto 'smi saṃprāpto me purātanaḥ yogīśvaro 'dya bhagavān yato 'sau brahmavit svayam,धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि संप्राप्तो मे पुरातनः योगीश्वरो ऽद्य भगवान् यतो ऽसौ ब्रह्मवित् स्वयम्
1,Main,16.0,6,kimarthamāgato brahman svayaṃ devaḥ pitāmahaḥ brūhi me brahmaṇaḥ putra kiṃ kāryaṃ karavāṇyaham,किमर्थमागतो ब्रह्मन् स्वयं देवः पितामहः ब्रूहि मे ब्रह्मणः पुत्र किं कार्यं करवाण्यहम्
1,Main,16.0,7,so 'bravīd bhagavān devo dharmayuktaṃ mahāsuram draṣṭumabhyāgato 'haṃ vai bhavantaṃ bhāgyavānasi,सो ऽब्रवीद् भगवान् देवो धर्मयुक्तं महासुरम् द्रष्टुमभ्यागतो ऽहं वै भवन्तं भाग्यवानसि
1,Main,16.0,8,sudurlabhā nītireṣā daityānāṃ daityasattama triloke dhārmiko nūnaṃ tvādṛśo 'nyo na vidyate,सुदुर्लभा नीतिरेषा दैत्यानां दैत्यसत्तम त्रिलोके धार्मिको नूनं त्वादृशो ऽन्यो न विद्यते
1,Main,16.0,9,ityukto 'surarājastaṃ punaḥ prāha mahāmunim dharmāṇāṃ paramaṃ dharmaṃ brūhi me brahmavittama,इत्युक्तो ऽसुरराजस्तं पुनः प्राह महामुनिम् धर्माणां परमं धर्मं ब्रूहि मे ब्रह्मवित्तम
1,Main,16.0,10,so 'bravīd bhagavān yogī daityendrāya mahātmane sarvaguhyatamaṃ dharmamātmajñānamanuttamam,सो ऽब्रवीद् भगवान् योगी दैत्येन्द्राय महात्मने सर्वगुह्यतमं धर्ममात्मज्ञानमनुत्तमम्
1,Main,16.0,11,sa labdhvā paramaṃ jñānaṃ dattvā ca gurudakṣiṇām nidhāya putre tadrājyaṃ yogābhyāsarato 'bhavat,स लब्ध्वा परमं ज्ञानं दत्त्वा च गुरुदक्षिणाम् निधाय पुत्रे तद्राज्यं योगाभ्यासरतो ऽभवत्
1,Main,16.0,12,sa tasya putro matimān balirnāma mahāsuraḥ brahmaṇyo dhārmiko 'tyarthaṃ vijigye 'tha purandaram,स तस्य पुत्रो मतिमान् बलिर्नाम महासुरः ब्रह्मण्यो धार्मिको ऽत्यर्थं विजिग्ये ऽथ पुरन्दरम्
1,Main,16.0,13,kṛtvā tena mahad yuddhaṃ śakraḥ sarvāmarairvṛtaḥ jagāma nirjito viṣṇuṃ devaṃ śaraṇamacyutam,कृत्वा तेन महद् युद्धं शक्रः सर्वामरैर्वृतः जगाम निर्जितो विष्णुं देवं शरणमच्युतम्
1,Main,16.0,14,tadantare 'ditirdevī devamātā suduḥ khitā daityendrāṇāṃ vadhārthāya putro me syāditi svayam,तदन्तरे ऽदितिर्देवी देवमाता सुदुः खिता दैत्येन्द्राणां वधार्थाय पुत्रो मे स्यादिति स्वयम्
1,Main,16.0,15,tatāpa sumahad ghoraṃ taporāśistapaḥ param prapannā viṣṇumavyaktaṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ harim,तताप सुमहद् घोरं तपोराशिस्तपः परम् प्रपन्ना विष्णुमव्यक्तं शरण्यं शरणं हरिम्
1,Main,16.0,16,kṛtvā hṛtpadmakiñjalke niṣkalaṃ paramaṃ padam vāsudevamanādyantamānandaṃ vyoma kevalam,कृत्वा हृत्पद्मकिञ्जल्के निष्कलं परमं पदम् वासुदेवमनाद्यन्तमानन्दं व्योम केवलम्
1,Main,16.0,17,prasanno bhagavān viṣṇuḥ śaṅkhacakragadādharaḥ āvirbabhūva yogātmā devamātuḥ puro hariḥ,प्रसन्नो भगवान् विष्णुः शङ्खचक्रगदाधरः आविर्बभूव योगात्मा देवमातुः पुरो हरिः
1,Main,16.0,18,dṛṣṭvā samāgataṃ viṣṇumaditirbhaktisaṃyutā mene kṛtārthamātmānaṃ toṣayāmāsa keśavam,दृष्ट्वा समागतं विष्णुमदितिर्भक्तिसंयुता मेने कृतार्थमात्मानं तोषयामास केशवम्
1,Main,16.0,19,aditiruvāca jayāśeṣaduḥ khaughanāśaikaheto jayānantamāhātmyayogābhiyukta jayānādimadhyāntavijñānamūrte jayāśeṣakalpāmalānandarūpa,अदितिरुवाच जयाशेषदुः खौघनाशैकहेतो जयानन्तमाहात्म्ययोगाभियुक्त जयानादिमध्यान्तविज्ञानमूर्ते जयाशेषकल्पामलानन्दरूप
1,Main,16.0,20,namo viṣṇave kālarūpāya tubhyaṃ namo nārasiṃhāya śeṣāya tubhyam namaḥ kālarudrāya saṃhārakartre namo vāsudevāya tubhyaṃ namaste,नमो विष्णवे कालरूपाय तुभ्यं नमो नारसिंहाय शेषाय तुभ्यम् नमः कालरुद्राय संहारकर्त्रे नमो वासुदेवाय तुभ्यं नमस्ते
1,Main,16.0,21,namo viśvamāyāvidhānāya tubhyaṃ namo yogagamyāya satyāya tubhyam namo dharmavijñānaniṣṭhāya tubhyaṃ namaste varāhāya bhūyo namaste,नमो विश्वमायाविधानाय तुभ्यं नमो योगगम्याय सत्याय तुभ्यम् नमो धर्मविज्ञाननिष्ठाय तुभ्यं नमस्ते वराहाय भूयो नमस्ते
1,Main,16.0,22,namaste sahastrārkacandrābhamūrte namo vedavijñānadharmābhigamya namo devadevādidevādideva prabho viśvayone 'tha bhūyo namaste,नमस्ते सहस्त्रार्कचन्द्राभमूर्ते नमो वेदविज्ञानधर्माभिगम्य नमो देवदेवादिदेवादिदेव प्रभो विश्वयोने ऽथ भूयो नमस्ते
1,Main,16.0,23,namaḥ śaṃbhave satyaniṣṭhāya tubhyaṃ namo hetave viśvarūpāya tubhyam namo yogapīṭhāntarasthāya tubhyaṃ śivāyaikarūpāya bhūyo namaste,नमः शंभवे सत्यनिष्ठाय तुभ्यं नमो हेतवे विश्वरूपाय तुभ्यम् नमो योगपीठान्तरस्थाय तुभ्यं शिवायैकरूपाय भूयो नमस्ते
1,Main,16.0,24,evaṃ sa bhagavān kṛṣṇo devamātrā jaganmayaḥ toṣitaśchandayāmāsa vareṇa prahasanniva,एवं स भगवान् कृष्णो देवमात्रा जगन्मयः तोषितश्छन्दयामास वरेण प्रहसन्निव
1,Main,16.0,25,praṇamya śirasā bhūmau sā vabre varamuttamam tvāmeva putraṃ devānāṃ hitāya varaye varam,प्रणम्य शिरसा भूमौ सा वब्रे वरमुत्तमम् त्वामेव पुत्रं देवानां हिताय वरये वरम्
1,Main,16.0,26,tathāstvityāha bhagavān prapannajanavatsalaḥ dattvā varānaprameyastatraivāntaradhīyata,तथास्त्वित्याह भगवान् प्रपन्नजनवत्सलः दत्त्वा वरानप्रमेयस्तत्रैवान्तरधीयत
1,Main,16.0,27,tato bahutithe kāle bhagavantaṃ janārdanam dadhāra garbhaṃ devānāṃ mātā nārāyaṇaṃ svayam,ततो बहुतिथे काले भगवन्तं जनार्दनम् दधार गर्भं देवानां माता नारायणं स्वयम्
1,Main,16.0,28,samāviṣṭe hṛṣīkeśe devamāturathodaram utpātā jajñire ghorā balervairocaneḥ pure,समाविष्टे हृषीकेशे देवमातुरथोदरम् उत्पाता जज्ञिरे घोरा बलेर्वैरोचनेः पुरे
1,Main,16.0,29,nirīkṣya sarvānutpātān daityendro bhayavihvalaḥ prahlādamasuraṃ vṛddhaṃ praṇamyāha pitāmaham,निरीक्ष्य सर्वानुत्पातान् दैत्येन्द्रो भयविह्वलः प्रह्लादमसुरं वृद्धं प्रणम्याह पितामहम्
1,Main,16.0,30,baliruvāca pitāmaha mahāprājña jāyante 'smatpure 'dhunā kimutpātā bhavet kāryamasmākaṃ kiṃnimittakāḥ,बलिरुवाच पितामह महाप्राज्ञ जायन्ते ऽस्मत्पुरे ऽधुना किमुत्पाता भवेत् कार्यमस्माकं किंनिमित्तकाः
1,Main,16.0,31,niśamya tasya vacanaṃ ciraṃ dhyātvā mahāsuraḥ namaskṛtya hṛṣīkeśamidaṃ vacanamabravīt,निशम्य तस्य वचनं चिरं ध्यात्वा महासुरः नमस्कृत्य हृषीकेशमिदं वचनमब्रवीत्
1,Main,16.0,32,prahlāda uvāca yo yajñairijyate viṣṇuryasya sarvamidaṃ jagat dadhārāsuranāśārthaṃ mātā taṃ tridivaukasām,प्रह्लाद उवाच यो यज्ञैरिज्यते विष्णुर्यस्य सर्वमिदं जगत् दधारासुरनाशार्थं माता तं त्रिदिवौकसाम्
1,Main,16.0,33,yasmādabhinnaṃ sakalaṃ bhidyate yo 'khilādapi sa vāsudevo devānāṃ māturdehaṃ samāviśat,यस्मादभिन्नं सकलं भिद्यते यो ऽखिलादपि स वासुदेवो देवानां मातुर्देहं समाविशत्
1,Main,16.0,34,na yasya devā jānanti svarūpaṃ paramārthataḥ sa viṣṇuraditerdehaṃ svecchayādya samāviśat,न यस्य देवा जानन्ति स्वरूपं परमार्थतः स विष्णुरदितेर्देहं स्वेच्छयाद्य समाविशत्
1,Main,16.0,35,yasmād bhavanti bhūtāni yatra saṃyānti saṃkṣayam so 'vatīrṇo mahāyogī purāṇapuruṣo hariḥ,यस्माद् भवन्ति भूतानि यत्र संयान्ति संक्षयम् सो ऽवतीर्णो महायोगी पुराणपुरुषो हरिः
1,Main,16.0,36,na yatra vidyate nāmajātyādiparikalpanā sattāmātrātmarūpo 'sau viṣṇuraṃśena jāyate,न यत्र विद्यते नामजात्यादिपरिकल्पना सत्तामात्रात्मरूपो ऽसौ विष्णुरंशेन जायते
1,Main,16.0,37,yasya sā jagatāṃ mātā śaktistaddharmadhāriṇī māyā bhagavatī lakṣmīḥ so 'vatīrṇo janārdanaḥ,यस्य सा जगतां माता शक्तिस्तद्धर्मधारिणी माया भगवती लक्ष्मीः सो ऽवतीर्णो जनार्दनः
1,Main,16.0,38,yasya sā tāmasī mūrtiḥ śaṅkaro rājasī tanuḥ brahmā saṃjāyate viṣṇuraṃśenaikena sattvabhṛt,यस्य सा तामसी मूर्तिः शङ्करो राजसी तनुः ब्रह्मा संजायते विष्णुरंशेनैकेन सत्त्वभृत्
1,Main,16.0,39,itthaṃ vicintya govindaṃ bhaktinamreṇa cetasā tameva gaccha śaraṇaṃ tato yāsyasi nirvṛtim,इत्थं विचिन्त्य गोविन्दं भक्तिनम्रेण चेतसा तमेव गच्छ शरणं ततो यास्यसि निर्वृतिम्
1,Main,16.0,40,tataḥ prahlādavacanād balirvairocanirharim jagāma śaraṇaṃ viśvaṃ pālayāmāsa dharmataḥ,ततः प्रह्लादवचनाद् बलिर्वैरोचनिर्हरिम् जगाम शरणं विश्वं पालयामास धर्मतः
1,Main,16.0,41,kāle prāpte mahāviṣṇuṃ devānāṃ harṣavardhanam asūta kaśyapāccainaṃ devamātāditiḥ svayam,काले प्राप्ते महाविष्णुं देवानां हर्षवर्धनम् असूत कश्यपाच्चैनं देवमातादितिः स्वयम्
1,Main,16.0,42,caturbhujaṃ viśālākṣaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam nīlameghapratīkāśaṃ bhrājamānaṃ śriyāvṛtam,चतुर्भुजं विशालाक्षं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् नीलमेघप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्
1,Main,16.0,43,upatasthuḥ surāḥ sarve siddhāḥ sādhyāśca cāraṇāḥ upendramindrapramukhā brahmā carṣigamairvṛtaḥ,उपतस्थुः सुराः सर्वे सिद्धाः साध्याश्च चारणाः उपेन्द्रमिन्द्रप्रमुखा ब्रह्मा चर्षिगमैर्वृतः
1,Main,16.0,44,kṛtopanayano vedānadhyaiṣṭa bhagavān hariḥ samācāraṃ bharadvājāt trilokāya pradarśayan,कृतोपनयनो वेदानध्यैष्ट भगवान् हरिः समाचारं भरद्वाजात् त्रिलोकाय प्रदर्शयन्
1,Main,16.0,45,evaṃ hi laukikaṃ mārgaṃ pradarśayati sa prabhuḥ sa yat pramāṇaṃ kurute lokastadanuvartate,एवं हि लौकिकं मार्गं प्रदर्शयति स प्रभुः स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते
1,Main,16.0,46,tataḥ kālena matimān balirvairocaniḥ svayam yajñairyajñeśvaraṃ viṣṇumarcayāmāsa sarvagam,ततः कालेन मतिमान् बलिर्वैरोचनिः स्वयम् यज्ञैर्यज्ञेश्वरं विष्णुमर्चयामास सर्वगम्
1,Main,16.0,47,brāhmaṇān pūjayāmāsa dattvā bahutaraṃ dhanam brahmarṣayaḥ samājagmuryajñavāṭaṃ mahātmanaḥ,ब्राह्मणान् पूजयामास दत्त्वा बहुतरं धनम् ब्रह्मर्षयः समाजग्मुर्यज्ञवाटं महात्मनः
1,Main,16.0,48,vijñāya viṣṇurbhagavān bharadvājapracoditaḥ āsthāya vāmanaṃ rūpaṃ yajñadeśamathāgamat,विज्ञाय विष्णुर्भगवान् भरद्वाजप्रचोदितः आस्थाय वामनं रूपं यज्ञदेशमथागमत्
1,Main,16.0,49,kṛṣṇājinopavītāṅga āṣāḍhena virājitaḥ brāhmaṇo jaṭilo vedānudgiran bhasmamaṇḍitaḥ,कृष्णाजिनोपवीताङ्ग आषाढेन विराजितः ब्राह्मणो जटिलो वेदानुद्गिरन् भस्ममण्डितः
1,Main,16.0,50,saṃprāpyāsurarājasya samīpaṃ bhikṣuko hariḥ svapādairvimitaṃ deśamayācata baliṃ tribhiḥ,संप्राप्यासुरराजस्य समीपं भिक्षुको हरिः स्वपादैर्विमितं देशमयाचत बलिं त्रिभिः
1,Main,16.0,51,prakṣālya caraṇau viṣṇorbalirbhāsamanvitaḥ ācāmayitvā bhṛṅgāramādāya svarṇanirmitam,प्रक्षाल्य चरणौ विष्णोर्बलिर्भासमन्वितः आचामयित्वा भृङ्गारमादाय स्वर्णनिर्मितम्
1,Main,16.0,52,dāsye tavedaṃ bhavate padatrayaṃ prīṇātu devo hariravyayākṛtiḥ vicintya devasya karāgrapallave nipātayāmāsa jalaṃ suśītalam,दास्ये तवेदं भवते पदत्रयं प्रीणातु देवो हरिरव्ययाकृतिः विचिन्त्य देवस्य कराग्रपल्लवे निपातयामास जलं सुशीतलम्
1,Main,16.0,53,vicakrame pṛthivīmeṣa etā- mathāntarikṣaṃ divamādidevaḥ vyapetarāgaṃ ditijeśvaraṃ taṃ prakartukāmaḥ śaraṇaṃ prapannam,विचक्रमे पृथिवीमेष एता- मथान्तरिक्षं दिवमादिदेवः व्यपेतरागं दितिजेश्वरं तं प्रकर्तुकामः शरणं प्रपन्नम्
1,Main,16.0,54,ākramya lokatrayamīśapādaḥ prājāpatyād brahmalokaṃ jagāma praṇemurādityasahastrakalpaṃ ye tatra loke nivasanti siddhāḥ,आक्रम्य लोकत्रयमीशपादः प्राजापत्याद् ब्रह्मलोकं जगाम प्रणेमुरादित्यसहस्त्रकल्पं ये तत्र लोके निवसन्ति सिद्धाः
1,Main,16.0,55,athopatasthe bhagavānanādiḥ pitāmahāstoṣayāmāsa viṣṇum bhittvā tadaṇḍasya kapālamūrdhvaṃ jagāma divyāvaraṇāni bhūyaḥ,अथोपतस्थे भगवाननादिः पितामहास्तोषयामास विष्णुम् भित्त्वा तदण्डस्य कपालमूर्ध्वं जगाम दिव्यावरणानि भूयः
1,Main,16.0,56,athāṇḍabhedānnipapāta śītalaṃ mahājalaṃ tat puṇyakṛdbhiścajuṣṭam pravartate cāpi saridvarā tadā gaṅgetyuktā brahmaṇā vyomasaṃsthā,अथाण्डभेदान्निपपात शीतलं महाजलं तत् पुण्यकृद्भिश्चजुष्टम् प्रवर्तते चापि सरिद्वरा तदा गङ्गेत्युक्ता ब्रह्मणा व्योमसंस्था
1,Main,16.0,57,gatvā mahāntaṃ prakṛtiṃ pradhānaṃ brahmāṇamekaṃ puruṣaṃ svabījam atiṣṭhadīśasya padaṃ tadavyayaṃ dṛṣṭvā devāstatra tatra stuvanti,गत्वा महान्तं प्रकृतिं प्रधानं ब्रह्माणमेकं पुरुषं स्वबीजम् अतिष्ठदीशस्य पदं तदव्ययं दृष्ट्वा देवास्तत्र तत्र स्तुवन्ति
1,Main,16.0,58,ālokya taṃ puruṣaṃ viśvakāyaṃ mahān balirbhaktiyogena viṣṇum nanāma nārāyaṇamekamavyayaṃ svacetasā yaṃ praṇamanti devāḥ,आलोक्य तं पुरुषं विश्वकायं महान् बलिर्भक्तियोगेन विष्णुम् ननाम नारायणमेकमव्ययं स्वचेतसा यं प्रणमन्ति देवाः
1,Main,16.0,59,tamabravīd bhagavānādikartā bhūtvā punarvāmano vāsudevaḥ mamaiva daityādhipate 'dhunedaṃ lokatrayaṃ bhavatā bhāvadattam,तमब्रवीद् भगवानादिकर्ता भूत्वा पुनर्वामनो वासुदेवः ममैव दैत्याधिपते ऽधुनेदं लोकत्रयं भवता भावदत्तम्
1,Main,16.0,60,praṇamya mūrdhnā punareva daityo nipātayāmāsa jalaṃ karāgre dāsye tavātmānamanantadhāmne trivikramāyāmitavikramāya,प्रणम्य मूर्ध्ना पुनरेव दैत्यो निपातयामास जलं कराग्रे दास्ये तवात्मानमनन्तधाम्ने त्रिविक्रमायामितविक्रमाय
1,Main,16.0,61,pragṛhya sūnorapi saṃpradattaṃ prahlādasūnoratha śaṅkhapāṇiḥ jagāda daityaṃ jagadantarātmā pātālamūlaṃ praviśeti bhūyaḥ,प्रगृह्य सूनोरपि संप्रदत्तं प्रह्लादसूनोरथ शङ्खपाणिः जगाद दैत्यं जगदन्तरात्मा पातालमूलं प्रविशेति भूयः
1,Main,16.0,62,samāsyatāṃ bhavatā tatra nityaṃ bhuktvā bhogān devatānāmalabhyān dhyāyasva māṃ satataṃ bhaktiyogāt pravekṣyase kalpadāhe punarmām,समास्यतां भवता तत्र नित्यं भुक्त्वा भोगान् देवतानामलभ्यान् ध्यायस्व मां सततं भक्तियोगात् प्रवेक्ष्यसे कल्पदाहे पुनर्माम्
1,Main,16.0,63,uktvaivaṃ daityasiṃhaṃ taṃ viṣṇuḥ satyaparākramaḥ purandarāya trailokyaṃ dadau viṣṇururukramaḥ,उक्त्वैवं दैत्यसिंहं तं विष्णुः सत्यपराक्रमः पुरन्दराय त्रैलोक्यं ददौ विष्णुरुरुक्रमः
1,Main,16.0,64,saṃstuvanti mahāyogaṃ siddhā devarṣikinnarāḥ brahmā śakro 'tha bhagavān rudrādityamarudgaṇāḥ,संस्तुवन्ति महायोगं सिद्धा देवर्षिकिन्नराः ब्रह्मा शक्रो ऽथ भगवान् रुद्रादित्यमरुद्गणाः
1,Main,16.0,65,kṛtvaitadadbhutaṃ karma viṣṇurvāmanarūpadhṛk paśyatāmeva sarveṣāṃ tatraivāntaradhīyata,कृत्वैतदद्भुतं कर्म विष्णुर्वामनरूपधृक् पश्यतामेव सर्वेषां तत्रैवान्तरधीयत
1,Main,16.0,66,so 'pi daityavaraḥ śrīmān pātālaṃ prāpa coditaḥ prahlādenāsuravarairviṣṇunā viṣṇutatparaḥ,सो ऽपि दैत्यवरः श्रीमान् पातालं प्राप चोदितः प्रह्लादेनासुरवरैर्विष्णुना विष्णुतत्परः
1,Main,16.0,67,apṛcchad viṣṇumāhātmayaṃ bhaktiyogamanuttamam pūjāvidhānaṃ prahlādaṃ tadāhāsau cakāra saḥ,अपृच्छद् विष्णुमाहात्मयं भक्तियोगमनुत्तमम् पूजाविधानं प्रह्लादं तदाहासौ चकार सः
1,Main,16.0,68,atha rathacaraṇāsiśaṅkhapāṇiṃ sarasijolacanamīśamaprameyam śaraṇamupapayau sa bhāvayogāt praṇatagatiṃ praṇidhāya karmayogam,अथ रथचरणासिशङ्खपाणिं सरसिजोलचनमीशमप्रमेयम् शरणमुपपयौ स भावयोगात् प्रणतगतिं प्रणिधाय कर्मयोगम्
1,Main,16.0,69,eṣa vaḥ kathito viprā vāmanasya parākramaḥ sa devakāryāṇi sadā karoti puruṣottamaḥ,एष वः कथितो विप्रा वामनस्य पराक्रमः स देवकार्याणि सदा करोति पुरुषोत्तमः
1,Main,17.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ṣoḍaśo 'dhyāya baleḥ putraśataṃ tvāsīnmahābalaparākramam teṣāṃ pradhāno dyutimān bāṇo nāma mahābalaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षोडशो ऽध्याय बलेः पुत्रशतं त्वासीन्महाबलपराक्रमम् तेषां प्रधानो द्युतिमान् बाणो नाम महाबलः
1,Main,17.0,2,so 'tīva śaṅkare bhakto rājā rājyamapālayat trailokyaṃ vaśamānīya bādhayāmāsa vāsavam,सो ऽतीव शङ्करे भक्तो राजा राज्यमपालयत् त्रैलोक्यं वशमानीय बाधयामास वासवम्
1,Main,17.0,3,tataḥ śakrādayo devā gatvocuḥ kṛttivāsasam tvadīyo bādhate hyasmān bāṇo nāma mahāsuraḥ,ततः शक्रादयो देवा गत्वोचुः कृत्तिवाससम् त्वदीयो बाधते ह्यस्मान् बाणो नाम महासुरः
1,Main,17.0,4,vyāhṛto daivadaiḥ sarvairdevadevo maheśvaraḥ dadāha bāṇasya puraṃ śareṇaikena līlayā,व्याहृतो दैवदैः सर्वैर्देवदेवो महेश्वरः ददाह बाणस्य पुरं शरेणैकेन लीलया
1,Main,17.0,5,dahyamāne pure tasmin bāṇo rudraṃ triśūlinam yayau śaraṇamīśānaṃ gopatiṃ nīlalohitam,दह्यमाने पुरे तस्मिन् बाणो रुद्रं त्रिशूलिनम् ययौ शरणमीशानं गोपतिं नीललोहितम्
1,Main,17.0,6,mūrdhanyādhāya talliṅgaṃ śāṃbhavaṃ bhītavarjitaḥ nirgatya tu purāt tasmāt tuṣṭāva parameśvaram,मूर्धन्याधाय तल्लिङ्गं शांभवं भीतवर्जितः निर्गत्य तु पुरात् तस्मात् तुष्टाव परमेश्वरम्
1,Main,17.0,7,saṃstuto bhagavānīśaḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ gāṇapatyena bāṇaṃ taṃ yojayāmāsa bhāvataḥ,संस्तुतो भगवानीशः शङ्करो नीललोहितः गाणपत्येन बाणं तं योजयामास भावतः
1,Main,17.0,8,athābhavan danoḥ putrāstārādyā hyatibhīṣaṇāḥ tārastathā śambaraśca kapilaḥ śaṅkarastathā svarbhānurvṛṣaparvā ca prādhānyena prakīrtitāḥ,अथाभवन् दनोः पुत्रास्ताराद्या ह्यतिभीषणाः तारस्तथा शम्बरश्च कपिलः शङ्करस्तथा स्वर्भानुर्वृषपर्वा च प्राधान्येन प्रकीर्तिताः
1,Main,17.0,9,surasāyāḥ sahastraṃ tu sarpāṇāmabhavad dvijāḥ anekaśirasāṃ tadvat khecarāṇāṃ mahātmanām,सुरसायाः सहस्त्रं तु सर्पाणामभवद् द्विजाः अनेकशिरसां तद्वत् खेचराणां महात्मनाम्
1,Main,17.0,10,ariṣṭā janayāmāsa gandharvāṇāṃ sahastrakam anantādyā mahānāgāḥ kādraveyāḥ prakīrtitāḥ,अरिष्टा जनयामास गन्धर्वाणां सहस्त्रकम् अनन्ताद्या महानागाः काद्रवेयाः प्रकीर्तिताः
1,Main,17.0,11,tāmrā ca janayāmāsa ṣaṭ kanyā dvijapuṅgavāḥ śukīṃ śyenīṃ ca bhāsīṃ ca sugrīvāṅgṛdhrikāṃ śucim,ताम्रा च जनयामास षट् कन्या द्विजपुङ्गवाः शुकीं श्येनीं च भासीं च सुग्रीवाङ्गृध्रिकां शुचिम्
1,Main,17.0,12,gāstathā janayāmāsa surabhirmahiṣīstathā irā vṛkṣalatāvallīstṛṇajātīśca sarvaśaḥ,गास्तथा जनयामास सुरभिर्महिषीस्तथा इरा वृक्षलतावल्लीस्तृणजातीश्च सर्वशः
1,Main,17.0,13,khasā vai yakṣarakṣāṃsi munirapsarasastathā rakṣogaṇaṃ krodhavaśā janayāmāsa sattamāḥ,खसा वै यक्षरक्षांसि मुनिरप्सरसस्तथा रक्षोगणं क्रोधवशा जनयामास सत्तमाः
1,Main,17.0,14,vinatāyāśca putrau dvau prakhyātau garuḍāruṇau tayośca garuḍo dhīmān tapastaptvā suduścaram prasādācchūnilaḥ prāpto vāhanatvaṃ hareḥ svayam,विनतायाश्च पुत्रौ द्वौ प्रख्यातौ गरुडारुणौ तयोश्च गरुडो धीमान् तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् प्रसादाच्छूनिलः प्राप्तो वाहनत्वं हरेः स्वयम्
1,Main,17.0,15,ārādhya tapasā rudraṃ mahdevaṃ tathāruṇaḥ sārathye kalpitaḥ pūrvaṃ prītenārkasya śaṃbhunā,आराध्य तपसा रुद्रं मह्देवं तथारुणः सारथ्ये कल्पितः पूर्वं प्रीतेनार्कस्य शंभुना
1,Main,17.0,16,ete kaśyapadāyādāḥ kīrtitāḥ sthāṇujaṅgamāḥ vaivasvate 'nte hyasmiñchṛṇvatāṃ pāpanāśanāḥ,एते कश्यपदायादाः कीर्तिताः स्थाणुजङ्गमाः वैवस्वते ऽन्ते ह्यस्मिञ्छृण्वतां पापनाशनाः
1,Main,17.0,17,saptaviṃśat sutāḥ proktāḥ somapatnyaśca suvratāḥ ariṣṭanemipatnīnāmapatyānīha ṣoḍaśa,सप्तविंशत् सुताः प्रोक्ताः सोमपत्न्यश्च सुव्रताः अरिष्टनेमिपत्नीनामपत्यानीह षोडश
1,Main,17.0,18,bahuputrasya viduṣaścatastro vidyutaḥ smṛtāḥ tadvadaṅgirasaḥ putrā ṛṣayo brahmasatkṛtāḥ,बहुपुत्रस्य विदुषश्चतस्त्रो विद्युतः स्मृताः तद्वदङ्गिरसः पुत्रा ऋषयो ब्रह्मसत्कृताः
1,Main,17.0,19,kuśāśvasya tu devarṣerdevapraharaṇāḥ sutāḥ ete yugasahastrānte jāyante punareva hi manvantareṣu niyataṃ tulyaiḥ kāryaiḥ svanāmabhiḥ,कुशाश्वस्य तु देवर्षेर्देवप्रहरणाः सुताः एते युगसहस्त्रान्ते जायन्ते पुनरेव हि मन्वन्तरेषु नियतं तुल्यैः कार्यैः स्वनामभिः
1,Main,18.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge saptadaśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca etānutpādya putrāṃstu prajāsaṃtānakāraṇāt kaśyapo gotrakāmastu cacāra sumahat tapaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तदशो ऽध्यायः सूत उवाच एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासंतानकारणात् कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार सुमहत् तपः
1,Main,18.0,2,tasya vai tapato 'tyarthaṃ prādurbhūtau sutāvimau vatsaraścāsitaścaiva tāvubhau brahmavādinau,तस्य वै तपतो ऽत्यर्थं प्रादुर्भूतौ सुताविमौ वत्सरश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्मवादिनौ
1,Main,18.0,3,vatsarānnaidhruvo jajñe raibhyaśca sumahāyaśāḥ raibhyasya jajñire raibhyāḥ putrā dyutimatāṃ varāḥ,वत्सरान्नैध्रुवो जज्ञे रैभ्यश्च सुमहायशाः रैभ्यस्य जज्ञिरे रैभ्याः पुत्रा द्युतिमतां वराः
1,Main,18.0,4,cyavanasya sutā patnī naidhruvasya mahātmanaḥ sumedhā janayāmāsa putrān vai kuṇḍapāyinaḥ,च्यवनस्य सुता पत्नी नैध्रुवस्य महात्मनः सुमेधा जनयामास पुत्रान् वै कुण्डपायिनः
1,Main,18.0,5,asitasyaikaparṇāyāṃ brahmiṣṭhaḥ samapadyata nāmnā vai devalaḥ putro yogācāryo mahātapāḥ,असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत नाम्ना वै देवलः पुत्रो योगाचार्यो महातपाः
1,Main,18.0,6,śāṇḍilyānāṃ paraḥ śrīmān sarvatattvārthavit sudhīḥ prasādāt pārvatīśasya yogamuttamamāptavān,शाण्डिल्यानां परः श्रीमान् सर्वतत्त्वार्थवित् सुधीः प्रसादात् पार्वतीशस्य योगमुत्तममाप्तवान्
1,Main,18.0,7,śāṇḍilyā naidhru vāraibhyāstrayaḥ pakṣāstu kāśyapāḥ naraprakṛtayo viprāḥ pulastyasya vadāmi vaḥ,शाण्डिल्या नैध्रु वारैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः नरप्रकृतयो विप्राः पुलस्त्यस्य वदामि वः
1,Main,18.0,8,tṛṇabindoḥ sutā viprā nāmnā tvilavilā smṛtā pulastyāya sa rājarṣistāṃ kanyāṃ pratyapādayat,तृणबिन्दोः सुता विप्रा नाम्ना त्विलविला स्मृता पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत्
1,Main,18.0,9,ṛṣistvailavilistasyāṃ viśravāḥ samapadyata tasya patnyaścatastrastu paulastyakulavardhikāḥ,ऋषिस्त्वैलविलिस्तस्यां विश्रवाः समपद्यत तस्य पत्न्यश्चतस्त्रस्तु पौलस्त्यकुलवर्धिकाः
1,Main,18.0,10,puṣpotkaṭā ca rākā ca kaikasī devavarṇinī rūpalāvaṇyasaṃpannāstāsāṃ vai śṛṇuta prajāḥ,पुष्पोत्कटा च राका च कैकसी देववर्णिनी रूपलावण्यसंपन्नास्तासां वै शृणुत प्रजाः
1,Main,18.0,11,jyeṣṭhaṃ vaiśravaṇaṃ tasya suṣuve devarūpiṇī kaikasī janayat putraṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam,ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देवरूपिणी कैकसी जनयत् पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम्
1,Main,18.0,12,kumbhakarṇaṃ śūrpaṇakhāṃ tathaiva ca vibhīṣaṇam puṣpotkaṭā vyajanayat putrān viśravasaḥ śubhān,कुम्भकर्णं शूर्पणखां तथैव च विभीषणम् पुष्पोत्कटा व्यजनयत् पुत्रान् विश्रवसः शुभान्
1,Main,18.0,13,mahodaraṃ prahastaṃ ca mahāpārśvaṃ kharaṃ tathā kumbhīnasīṃ tathā kanyāṃ rākāyāṃ śṛṇuta prajāḥ,महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा कुम्भीनसीं तथा कन्यां राकायां शृणुत प्रजाः
1,Main,18.0,14,triśirā dūṣaṇaścaiva vidyujjihvo mahābalaḥ ityete krūrakarmāṇaḥ paulastyā rākṣasā daśa sarve tapobalotkṛṣṭā rudrabhaktāḥ subhīṣaṇāḥ,त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वो महाबलः इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा दश सर्वे तपोबलोत्कृष्टा रुद्रभक्ताः सुभीषणाः
1,Main,18.0,15,pulahasya mṛgāḥ putrāḥ sarve vyālāśca daṃṣṭriṇaḥ bhūtāḥ piśācāḥ sarpāśca śūkarā hastinastathā,पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा
1,Main,18.0,16,anapatyaḥ kratustasmin smṛto vaivasvate 'ntare marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ svayameva prajāpatiḥ,अनपत्यः क्रतुस्तस्मिन् स्मृतो वैवस्वते ऽन्तरे मरीचेः कश्यपः पुत्रः स्वयमेव प्रजापतिः
1,Main,18.0,17,bhṛgorapyabhavacchukro daityācāryo mahātapāḥ svādhyāyayoganirato harabhakto mahādyutiḥ,भृगोरप्यभवच्छुक्रो दैत्याचार्यो महातपाः स्वाध्याययोगनिरतो हरभक्तो महाद्युतिः
1,Main,18.0,18,atreḥ patnyo 'bhavan bahvyaḥ sodaryāstāḥ pativratāḥ kṛśāśvasya tu viprendrā ghṛtācyāmiti me śrutam,अत्रेः पत्न्यो ऽभवन् बह्व्यः सोदर्यास्ताः पतिव्रताः कृशाश्वस्य तु विप्रेन्द्रा घृताच्यामिति मे श्रुतम्
1,Main,18.0,19,sa tāsu janayāmāsa svastyātreyān mahaujasaḥ vedavedāṅganiratāṃstapasā hatakilbiṣān,स तासु जनयामास स्वस्त्यात्रेयान् महौजसः वेदवेदाङ्गनिरतांस्तपसा हतकिल्बिषान्
1,Main,18.0,20,nāradastu vasiṣṭhāya dadau devīmarundhatīm ūrdhvaretāstatra muniḥ śāpād dakṣasya nāradaḥ,नारदस्तु वसिष्ठाय ददौ देवीमरुन्धतीम् ऊर्ध्वरेतास्तत्र मुनिः शापाद् दक्षस्य नारदः
1,Main,18.0,21,haryaśveṣu tu naṣṭeṣu māyayā nāradasya tu śaśāpa nāradaṃ dakṣaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ,हर्यश्वेषु तु नष्टेषु मायया नारदस्य तु शशाप नारदं दक्षः क्रोधसंरक्तलोचनः
1,Main,18.0,22,yasmānmama sutāḥ sarve bhavato māyayā dvija kṣayaṃ nītāstvaśeṣeṇa nirapatyo bhaviṣyati,यस्मान्मम सुताः सर्वे भवतो मायया द्विज क्षयं नीतास्त्वशेषेण निरपत्यो भविष्यति
1,Main,18.0,23,arundhatyāṃ vasiṣṭhastu śaktimutpādayat sutam śakteḥ parāśaraḥ śrīmān sarvajñastapatāṃ varaḥ,अरुन्धत्यां वसिष्ठस्तु शक्तिमुत्पादयत् सुतम् शक्तेः पराशरः श्रीमान् सर्वज्ञस्तपतां वरः
1,Main,18.0,24,ārādhya devadeveśamīśānaṃ tripurāntakam lebhe tvapratimaṃ putraṃ kṛṣṇādvaipāyanaṃ prabhum,आराध्य देवदेवेशमीशानं त्रिपुरान्तकम् लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं कृष्णाद्वैपायनं प्रभुम्
1,Main,18.0,25,dvaipāyanācchrako jajñe bhagavāneva śaṅkaraḥ aṃśāṃśenāvatīryorvyāṃ svaṃ prāpa paramaṃ padam,द्वैपायनाच्छ्रको जज्ञे भगवानेव शङ्करः अंशांशेनावतीर्योर्व्यां स्वं प्राप परमं पदम्
1,Main,18.0,26,śukasyāpyabhavan putrāḥ pañcātyantatapasvinaḥ bhūriśravāḥ prabhuḥ śaṃbhuḥ kṛṣṇo gauraśca pañcamaḥ kanyā kīrtimatī caiva yogamātā dhṛtavratā,शुकस्याप्यभवन् पुत्राः पञ्चात्यन्ततपस्विनः भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरश्च पञ्चमः कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता
1,Main,18.0,27,ete 'tra vaṃśyāḥ kathitā brāhmaṇā brahmavādinām ata ūrdhvaṃ nibodhadhvaṃ kaśyapādrājasaṃtatim,एते ऽत्र वंश्याः कथिता ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनाम् अत ऊर्ध्वं निबोधध्वं कश्यपाद्राजसंततिम्
1,Main,19.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca aditiḥ suṣuve putramādityaṃ kaśyapāt prabhum tasyādityasya caivasīd bhāryāṇāṃ tu catuṣṭayam saṃjñā rājñī prabhā chāyā putrāṃstāsāṃ nibodhata,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टादशो ऽध्यायः सूत उवाच अदितिः सुषुवे पुत्रमादित्यं कश्यपात् प्रभुम् तस्यादित्यस्य चैवसीद् भार्याणां तु चतुष्टयम् संज्ञा राज्ञी प्रभा छाया पुत्रांस्तासां निबोधत
1,Main,19.0,2,saṃjñā tvāṣṭrī ca suṣuve sūryānmanumanuttamam yamaṃ ca yamunāṃ caiva rājñī raivatameva ca,संज्ञा त्वाष्ट्री च सुषुवे सूर्यान्मनुमनुत्तमम् यमं च यमुनां चैव राज्ञी रैवतमेव च
1,Main,19.0,3,prabhā prabhātamādityācchāyā sāvarṇamātmajam śaniṃ ca tapatīṃ caiva viṣṭiṃ caiva yathākramam,प्रभा प्रभातमादित्याच्छाया सावर्णमात्मजम् शनिं च तपतीं चैव विष्टिं चैव यथाक्रमम्
1,Main,19.0,4,manostu prathamasyāsan nava putrāstu saṃyamāḥ ikṣvākurnabhagaścaiva dhṛṣṭaḥ śaryātireva ca,मनोस्तु प्रथमस्यासन् नव पुत्रास्तु संयमाः इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेव च
1,Main,19.0,5,nariṣyantaśca nābhāgo hyariṣṭaḥ kāruṣakastathā pṛṣadhraśca mahātejā navaite śakrasannibhāḥ,नरिष्यन्तश्च नाभागो ह्यरिष्टः कारुषकस्तथा पृषध्रश्च महातेजा नवैते शक्रसन्निभाः
1,Main,19.0,6,ilā jyeṣṭhā variṣṭhā ca somavaṃśavivṛddhaye budhasya gatvā bhavanaṃ somaputreṇa saṃgatā,इला ज्येष्ठा वरिष्ठा च सोमवंशविवृद्धये बुधस्य गत्वा भवनं सोमपुत्रेण संगता
1,Main,19.0,7,asūta saumyajaṃ devī purūravasamuttamam pitṝṇāṃ tṛptikartāraṃ budhāditi hi naḥ śrutam,असूत सौम्यजं देवी पुरूरवसमुत्तमम् पितॄणां तृप्तिकर्तारं बुधादिति हि नः श्रुतम्
1,Main,19.0,8,saṃprāpya puṃstvamamalaṃ sudyumna iti viśrutaḥ ilā putratrayaṃ lebhe punaḥ strītvamavindata,संप्राप्य पुंस्त्वममलं सुद्युम्न इति विश्रुतः इला पुत्रत्रयं लेभे पुनः स्त्रीत्वमविन्दत
1,Main,19.0,9,utkalaśca gayaścaiva vinatāśvastathaiva ca sarve te 'pratimaprakhyāḥ prapannāḥ kamalodbhavam,उत्कलश्च गयश्चैव विनताश्वस्तथैव च सर्वे ते ऽप्रतिमप्रख्याः प्रपन्नाः कमलोद्भवम्
1,Main,19.0,10,ikṣvākoścābhavad vīro vikukṣirnāma pārthivaḥ jyeṣṭhaḥ putraśatasyāpi daśa pañca ca tatsutāḥ,इक्ष्वाकोश्चाभवद् वीरो विकुक्षिर्नाम पार्थिवः ज्येष्ठः पुत्रशतस्यापि दश पञ्च च तत्सुताः
1,Main,19.0,11,teṣāñjyeṣṭhaḥ kakutstho 'bhūt kākutstho hi suyodhanaḥ suyodhanāt pṛthuḥ śrīmān viśvakaśca pṛthoḥ sutaḥ,तेषाञ्ज्येष्ठः ककुत्स्थो ऽभूत् काकुत्स्थो हि सुयोधनः सुयोधनात् पृथुः श्रीमान् विश्वकश्च पृथोः सुतः
1,Main,19.0,12,viśvakādārdrako dhīmān yuvanāśvastu tatsutaḥ sa gokarṇamanuprāpya yuvanāśvaḥ pratāpavān,विश्वकादार्द्रको धीमान् युवनाश्वस्तु तत्सुतः स गोकर्णमनुप्राप्य युवनाश्वः प्रतापवान्
1,Main,19.0,13,dṛṣṭvā tu gautamaṃ vipraṃ tapantamanalaprabham praṇamya daṇḍavad bhūmau putrakāmo mahīpatiḥ apṛcchat karmaṇā kena dhārmikaṃ prāpnuyāt sutam,दृष्ट्वा तु गौतमं विप्रं तपन्तमनलप्रभम् प्रणम्य दण्डवद् भूमौ पुत्रकामो महीपतिः अपृच्छत् कर्मणा केन धार्मिकं प्राप्नुयात् सुतम्
1,Main,19.0,14,gautama uvāca ārādhya pūrvapuruṣaṃ nārāyaṇamanāmayam anādinidhanaṃ devaṃ dhārmikaṃ prāpnuyāt sutam,गौतम उवाच आराध्य पूर्वपुरुषं नारायणमनामयम् अनादिनिधनं देवं धार्मिकं प्राप्नुयात् सुतम्
1,Main,19.0,15,yasya putraḥ svayaṃ brahmā pautraḥ syānnīlalohitaḥ tamādikṛṣṇamīśānamārādhyāpnoti satsutam,यस्य पुत्रः स्वयं ब्रह्मा पौत्रः स्यान्नीललोहितः तमादिकृष्णमीशानमाराध्याप्नोति सत्सुतम्
1,Main,19.0,16,na yasya bhagavān brahmā prabhāvaṃ vetti tattvataḥ tamārādhya hṛṣīkeśaṃ prāpnuyāddhārmikaṃ sutam,न यस्य भगवान् ब्रह्मा प्रभावं वेत्ति तत्त्वतः तमाराध्य हृषीकेशं प्राप्नुयाद्धार्मिकं सुतम्
1,Main,19.0,17,sa gautamavacaḥ śrutvā yuvanāśvo mahīpatiḥ ārādhayanmahāyogaṃ vāsudevaṃ sanātanam,स गौतमवचः श्रुत्वा युवनाश्वो महीपतिः आराधयन्महायोगं वासुदेवं सनातनम्
1,Main,19.0,18,tasya putro 'bhavad vīraḥ śrāvastiriti viśrutaḥ nirmitā yena śrāvastirgauḍadeśe mahāpurī,तस्य पुत्रो ऽभवद् वीरः श्रावस्तिरिति विश्रुतः निर्मिता येन श्रावस्तिर्गौडदेशे महापुरी
1,Main,19.0,19,tasmācca bṛhadaśvo 'bhūt tasmāt kuvalayāśvakaḥ dhundhumāratvamagamad dhundhuṃ hatvā mahāsuram,तस्माच्च बृहदश्वो ऽभूत् तस्मात् कुवलयाश्वकः धुन्धुमारत्वमगमद् धुन्धुं हत्वा महासुरम्
1,Main,19.0,20,dhundhumārasya tanayāstrayaḥ proktā dvijottamāḥ dṛḍhāśvaścaiva daṇḍāśvaḥ kapilāśvastathaiva ca,धुन्धुमारस्य तनयास्त्रयः प्रोक्ता द्विजोत्तमाः दृढाश्वश्चैव दण्डाश्वः कपिलाश्वस्तथैव च
1,Main,19.0,21,dṛḍhāśvasya pramodastu haryaśvastasya cātmajaḥ haryaśvasya nikumbhastu nikumbhāt saṃhatāśvakaḥ,दृढाश्वस्य प्रमोदस्तु हर्यश्वस्तस्य चात्मजः हर्यश्वस्य निकुम्भस्तु निकुम्भात् संहताश्वकः
1,Main,19.0,22,kṛśāśvaśca raṇāśvaśca saṃhatāśvasya vai sutau yuvanāśvo raṇāśvasya śakratulyabalo yudhi,कृशाश्वश्च रणाश्वश्च संहताश्वस्य वै सुतौ युवनाश्वो रणाश्वस्य शक्रतुल्यबलो युधि
1,Main,19.0,23,kṛtvā tu vāruṇīmiṣṭimṛṣīṇāṃ vai prasādataḥ lebhe tvapratimaṃ putraṃ viṣṇubhaktamanuttamam māndhātāraṃ mahāprājñaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam,कृत्वा तु वारुणीमिष्टिमृषीणां वै प्रसादतः लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं विष्णुभक्तमनुत्तमम् मान्धातारं महाप्राज्ञं सर्वशस्त्रभृतां वरम्
1,Main,19.0,24,māndhātuḥ purukutso 'bhūdambarīṣaśca vīryavān mucukundaśca puṇyātmā sarve śakrasamā yudhi,मान्धातुः पुरुकुत्सो ऽभूदम्बरीषश्च वीर्यवान् मुचुकुन्दश्च पुण्यात्मा सर्वे शक्रसमा युधि
1,Main,19.0,25,ambarīṣasya dāyādo yuvanāśvo 'paraḥ smṛtaḥ harito yuvanāśvasya hāritastatsuto 'bhavat,अम्बरीषस्य दायादो युवनाश्वो ऽपरः स्मृतः हरितो युवनाश्वस्य हारितस्तत्सुतो ऽभवत्
1,Main,19.0,26,purukutsasya dāyādastrasadasyurmahāyaśāḥ narmadāyāṃ samutpannaḥ saṃbhūtistatsuto 'bhavat,पुरुकुत्सस्य दायादस्त्रसदस्युर्महायशाः नर्मदायां समुत्पन्नः संभूतिस्तत्सुतो ऽभवत्
1,Main,19.0,27,viṣṇuvṛddhaḥ sutastasya tvanaraṇyo 'bhavat paraḥ bṛhadaśavo 'naraṇyasya haryaśvastatsuto 'bhavat,विष्णुवृद्धः सुतस्तस्य त्वनरण्यो ऽभवत् परः बृहदशवो ऽनरण्यस्य हर्यश्वस्तत्सुतो ऽभवत्
1,Main,19.0,28,so 'tīva dhārmiko rājā kardamasya prajāpateḥ prasādāddhārmikaṃ putraṃ lebhe sūryaparāyaṇam,सो ऽतीव धार्मिको राजा कर्दमस्य प्रजापतेः प्रसादाद्धार्मिकं पुत्रं लेभे सूर्यपरायणम्
1,Main,19.0,29,sa tu sūryaṃ samabhyarcya rājā vasumanāḥ śubham lebhe tvapratimaṃ putraṃ tridhanvānamarindamam,स तु सूर्यं समभ्यर्च्य राजा वसुमनाः शुभम् लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं त्रिधन्वानमरिन्दमम्
1,Main,19.0,30,ayajaccāśvamedhena śatrūn jitvā dvijottamāḥ svādhyāyavān dānaśīlastitikṣurdharmatatparaḥ,अयजच्चाश्वमेधेन शत्रून् जित्वा द्विजोत्तमाः स्वाध्यायवान् दानशीलस्तितिक्षुर्धर्मतत्परः
1,Main,19.0,31,ṛṣayastu samājagmuryajñavāṭaṃ mahātmanaḥ vasiṣṭhakaśyapamukhā devāścendrapurogamāḥ,ऋषयस्तु समाजग्मुर्यज्ञवाटं महात्मनः वसिष्ठकश्यपमुखा देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः
1,Main,19.0,32,tān praṇamya mahārājaḥ papraccha vinayānvitaḥ samāpya vidhivad yajñaṃ vasiṣṭhādīn dvijottamān,तान् प्रणम्य महाराजः पप्रच्छ विनयान्वितः समाप्य विधिवद् यज्ञं वसिष्ठादीन् द्विजोत्तमान्
1,Main,19.0,33,vasumanā uvāca kiṃsviccheyaskarataraṃ loke 'smin brāhmaṇarṣabhāḥ yajñastapo vā saṃnyāso brūta me sarvavedinaḥ,वसुमना उवाच किंस्विच्छेयस्करतरं लोके ऽस्मिन् ब्राह्मणर्षभाः यज्ञस्तपो वा संन्यासो ब्रूत मे सर्ववेदिनः
1,Main,19.0,34,vasiṣṭha uvāca adhītya vedān vidhivat putrānutpādya dharmataḥ iṣṭvā yajñeśvaraṃ yajñair gaccheda vanamathātmavān,वसिष्ठ उवाच अधीत्य वेदान् विधिवत् पुत्रानुत्पाद्य धर्मतः इष्ट्वा यज्ञेश्वरं यज्ञैर् गच्छेद वनमथात्मवान्
1,Main,19.0,35,pulastya uvāca ārādhya tapasā devaṃ yoginaṃ parameṣṭhinam pravrajed vidhivad yajñairiṣṭvā pūrvaṃ surottamān,पुलस्त्य उवाच आराध्य तपसा देवं योगिनं परमेष्ठिनम् प्रव्रजेद् विधिवद् यज्ञैरिष्ट्वा पूर्वं सुरोत्तमान्
1,Main,19.0,36,pulaha uvāca yamāhurekaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ parameśvaram tamārādhya sahastrāṃśuṃ tapasā mokṣamāpnuyāt,पुलह उवाच यमाहुरेकं पुरुषं पुराणं परमेश्वरम् तमाराध्य सहस्त्रांशुं तपसा मोक्षमाप्नुयात्
1,Main,19.0,37,jamadagniruvāca ajasya nābhāvadhyekamīśvareṇa samarpitam bījaṃ bhagavatā yena sa devastapasejyate,जमदग्निरुवाच अजस्य नाभावध्येकमीश्वरेण समर्पितम् बीजं भगवता येन स देवस्तपसेज्यते
1,Main,19.0,38,viśvāmitra uvāca yo 'gniḥ sarvātmako 'nantaḥ svayaṃbhūrviśvatomukhaḥ sa rudrastapasogreṇa pūjyate netarairmakhaiḥ,विश्वामित्र उवाच यो ऽग्निः सर्वात्मको ऽनन्तः स्वयंभूर्विश्वतोमुखः स रुद्रस्तपसोग्रेण पूज्यते नेतरैर्मखैः
1,Main,19.0,39,bharadvāja uvāca yo yajñairijyate devo jātavedāḥ sanātanaḥ sa sarvadaivatatanuḥ pūjyate tapaseśvaraḥ,भरद्वाज उवाच यो यज्ञैरिज्यते देवो जातवेदाः सनातनः स सर्वदैवततनुः पूज्यते तपसेश्वरः
1,Main,19.0,40,atriruvāca yataḥ sarvamidaṃ jātaṃ yasyāpatyaṃ prajāpatiḥ tapaḥ sumahadāsthāya pūjyate sa maheśvaraḥ,अत्रिरुवाच यतः सर्वमिदं जातं यस्यापत्यं प्रजापतिः तपः सुमहदास्थाय पूज्यते स महेश्वरः
1,Main,19.0,41,gautama uvāca yataḥ pradhānapuruṣau yasya śaktimayaṃ jagat sa devadevastapasā pūjanīyaḥ sanātanaḥ,गौतम उवाच यतः प्रधानपुरुषौ यस्य शक्तिमयं जगत् स देवदेवस्तपसा पूजनीयः सनातनः
1,Main,19.0,42,kaśyapa uvāca sahastranayano devaḥ sākṣī sa tu prajāpatiḥ prasīdati mahāyogī pūjitastapasā paraḥ,कश्यप उवाच सहस्त्रनयनो देवः साक्षी स तु प्रजापतिः प्रसीदति महायोगी पूजितस्तपसा परः
1,Main,19.0,43,kraturuvāca prāptādhyayanayajñas labdhaputrasya caiva hi nāntareṇa tapaḥ kaściddharmaḥ śāstreṣu dṛśyate,क्रतुरुवाच प्राप्ताध्ययनयज्ञस् लब्धपुत्रस्य चैव हि नान्तरेण तपः कश्चिद्धर्मः शास्त्रेषु दृश्यते
1,Main,19.0,44,ityākarṇya sa rājarṣistān praṇamyātihṛṣṭadhīḥ visarjayitvā saṃpūjya tridhanvānamathābravīt,इत्याकर्ण्य स राजर्षिस्तान् प्रणम्यातिहृष्टधीः विसर्जयित्वा संपूज्य त्रिधन्वानमथाब्रवीत्
1,Main,19.0,45,ārādhayiṣye tapasā devamekākṣarāhvayam prāṇaṃ bṛhantaṃ puruṣamādityāntarasaṃsthitam,आराधयिष्ये तपसा देवमेकाक्षराह्वयम् प्राणं बृहन्तं पुरुषमादित्यान्तरसंस्थितम्
1,Main,19.0,46,tvaṃ tu dharmarato nityaṃ pālayaitadatandritaḥ cāturvarṇyasamāyuktamaśeṣaṃ kṣitimaṇḍalam,त्वं तु धर्मरतो नित्यं पालयैतदतन्द्रितः चातुर्वर्ण्यसमायुक्तमशेषं क्षितिमण्डलम्
1,Main,19.0,47,evamuktvā sa tadrājyaṃ nidhāyātmabhave nṛpaḥ jagāmāraṇyamanaghastapaścartumanuttamam,एवमुक्त्वा स तद्राज्यं निधायात्मभवे नृपः जगामारण्यमनघस्तपश्चर्तुमनुत्तमम्
1,Main,19.0,48,himavacchikhare ramye devadāruvane śubhe kandamūlaphalāhāro munyannairayajat surān,हिमवच्छिखरे रम्ये देवदारुवने शुभे कन्दमूलफलाहारो मुन्यन्नैरयजत् सुरान्
1,Main,19.0,49,saṃvatsaraśataṃ sāgraṃ taponirdhūtakalmaṣaḥ jajāpa manasā devīṃ sāvitrariṃ vedamātaram,संवत्सरशतं साग्रं तपोनिर्धूतकल्मषः जजाप मनसा देवीं सावित्ररिं वेदमातरम्
1,Main,19.0,50,tasyaivaṃ japato devaḥ svayaṃbhūḥ parameśvaraḥ hiraṇyagarbho viśvātmā taṃ deśamagamat svayam,तस्यैवं जपतो देवः स्वयंभूः परमेश्वरः हिरण्यगर्भो विश्वात्मा तं देशमगमत् स्वयम्
1,Main,19.0,51,dṛṣṭvā devaṃ samāyāntaṃ brahmāṇaṃ viśvatomukham nanāma śirasā tasya pādayornāma kīrtayan,दृष्ट्वा देवं समायान्तं ब्रह्माणं विश्वतोमुखम् ननाम शिरसा तस्य पादयोर्नाम कीर्तयन्
1,Main,19.0,52,namo devādhidevāya brahmaṇe paramātmane hirṇyamūrtaye tubhyaṃ sahastrākṣāya vedhase,नमो देवाधिदेवाय ब्रह्मणे परमात्मने हिर्ण्यमूर्तये तुभ्यं सहस्त्राक्षाय वेधसे
1,Main,19.0,53,namo dhātre vidhātre ca namo vedātmamūrtaye sāṃkhyayogādhigamyāya namaste jñānamūrtaye,नमो धात्रे विधात्रे च नमो वेदात्ममूर्तये सांख्ययोगाधिगम्याय नमस्ते ज्ञानमूर्तये
1,Main,19.0,54,namastrimūrtaye tubhyaṃ straṣṭre sarvārthavedine puruṣāya purāṇāya yogināṃ gurave namaḥ,नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं स्त्रष्ट्रे सर्वार्थवेदिने पुरुषाय पुराणाय योगिनां गुरवे नमः
1,Main,19.0,55,tataḥ prasanno bhagavān viriñco viśvabhāvanaḥ varaṃ varaya bhadraṃ te varado 'smītyabhāṣata,ततः प्रसन्नो भगवान् विरिञ्चो विश्वभावनः वरं वरय भद्रं ते वरदो ऽस्मीत्यभाषत
1,Main,19.0,56,rājovāca japeyaṃ devadeveśa gāyatrīṃ vedamātaram bhūyo varṣaśataṃ sāgraṃ tāvadāyurbhavenmama,राजोवाच जपेयं देवदेवेश गायत्रीं वेदमातरम् भूयो वर्षशतं साग्रं तावदायुर्भवेन्मम
1,Main,19.0,57,bāḍhamityāha viśvātmā samālokya narādhipam spṛṣṭvā karābhyāṃ suprītastatraivāntaradhīyata,बाढमित्याह विश्वात्मा समालोक्य नराधिपम् स्पृष्ट्वा कराभ्यां सुप्रीतस्तत्रैवान्तरधीयत
1,Main,19.0,58,so 'pi labdhavaraḥ śrīmān jajāpātiprasannadhīḥ śāntastriṣavaṇasnāyī kandamūlaphalāśanaḥ,सो ऽपि लब्धवरः श्रीमान् जजापातिप्रसन्नधीः शान्तस्त्रिषवणस्नायी कन्दमूलफलाशनः
1,Main,19.0,59,tasya pūrṇe varṣaśate bhagavānugradīdhitiḥ prādurāsīnmahāyogī bhānormaṇḍalamadhyataḥ,तस्य पूर्णे वर्षशते भगवानुग्रदीधितिः प्रादुरासीन्महायोगी भानोर्मण्डलमध्यतः
1,Main,19.0,60,taṃ dṛṣṭvā vedaviduṣaṃ maṇḍalasthaṃ sanātanam svayaṃbhuvamanādyantaṃ brahmāṇaṃ vismayaṃ gataḥ,तं दृष्ट्वा वेदविदुषं मण्डलस्थं सनातनम् स्वयंभुवमनाद्यन्तं ब्रह्माणं विस्मयं गतः
1,Main,19.0,61,tuṣṭāva vaidikairmantraiḥ sāvitryā ca viśeṣataḥ kṣaṇādapaśyat puruṣaṃ tameva parameśvaram,तुष्टाव वैदिकैर्मन्त्रैः सावित्र्या च विशेषतः क्षणादपश्यत् पुरुषं तमेव परमेश्वरम्
1,Main,19.0,62,caturmukhaṃ jaṭāmaulimaṣṭahastaṃ trilocanam candrāvayavalakṣamāṇaṃ naranārītanuṃ haram,चतुर्मुखं जटामौलिमष्टहस्तं त्रिलोचनम् चन्द्रावयवलक्षमाणं नरनारीतनुं हरम्
1,Main,19.0,63,bhāsayantaṃ jagat kṛtsnaṃ nīlakaṇṭhaṃ svaraśmibhiḥ raktāmbaradharaṃ raktaṃ raktamālyānulepanam,भासयन्तं जगत् कृत्स्नं नीलकण्ठं स्वरश्मिभिः रक्ताम्बरधरं रक्तं रक्तमाल्यानुलेपनम्
1,Main,19.0,64,tadbhāvabhāvito dṛṣṭvā sadbhāvena pareṇa hi nanāma śirasā rudraṃ sāvitryānena caiva hi,तद्भावभावितो दृष्ट्वा सद्भावेन परेण हि ननाम शिरसा रुद्रं सावित्र्यानेन चैव हि
1,Main,19.0,65,namaste nīlakaṇṭhāya bhāsvate parameṣṭhine trayīmayāya rudrāya kālarūpāya hetave,नमस्ते नीलकण्ठाय भास्वते परमेष्ठिने त्रयीमयाय रुद्राय कालरूपाय हेतवे
1,Main,19.0,66,tadā prāha mahādevo rājānaṃ prītamānasaḥ imāni me rahasyāni nāmāni śṛṇu cānagha,तदा प्राह महादेवो राजानं प्रीतमानसः इमानि मे रहस्यानि नामानि शृणु चानघ
1,Main,19.0,67,sarvavedeṣu gītāni saṃsāraśamanāni tu namaskuruṣva nṛpate ebhirmāṃ satataṃ śuciḥ,सर्ववेदेषु गीतानि संसारशमनानि तु नमस्कुरुष्व नृपते एभिर्मां सततं शुचिः
1,Main,19.0,68,adhyāyaṃ śatarudrīyaṃ yajuṣāṃ sāramuddhṛtam japasvānanyacetasko mayyāsaktamanā nṛpa,अध्यायं शतरुद्रीयं यजुषां सारमुद्धृतम् जपस्वानन्यचेतस्को मय्यासक्तमना नृप
1,Main,19.0,69,brahmacārī mitāhāro bhasmaniṣṭhaḥ samāhitaḥ japedāmaraṇād rudraṃ sa yāti paramaṃ padam,ब्रह्मचारी मिताहारो भस्मनिष्ठः समाहितः जपेदामरणाद् रुद्रं स याति परमं पदम्
1,Main,19.0,70,ityuktvā bhagavān rudro bhaktānugrahakāmyayā punaḥ saṃvatsaraśataṃ rājñe hyāyurakalpayat,इत्युक्त्वा भगवान् रुद्रो भक्तानुग्रहकाम्यया पुनः संवत्सरशतं राज्ञे ह्यायुरकल्पयत्
1,Main,19.0,71,dattvāsmai tat paraṃ jñānaṃ vairāgyaṃ parameśvaraḥ kṣaṇādantardadhe rudrastadadbhutamivābhavat,दत्त्वास्मै तत् परं ज्ञानं वैराग्यं परमेश्वरः क्षणादन्तर्दधे रुद्रस्तदद्भुतमिवाभवत्
1,Main,19.0,72,rājāpi tapasā rudraṃ jajāpānanyamānasaḥ bhasmacchannastriṣavaṇaṃ snātvā śāntaḥ samāhitaḥ,राजापि तपसा रुद्रं जजापानन्यमानसः भस्मच्छन्नस्त्रिषवणं स्नात्वा शान्तः समाहितः
1,Main,19.0,73,japatastasya nṛpateḥ pūrṇe varṣaśate punaḥ yogapravṛttirabhavat kālāt kālātmakaṃ param,जपतस्तस्य नृपतेः पूर्णे वर्षशते पुनः योगप्रवृत्तिरभवत् कालात् कालात्मकं परम्
1,Main,19.0,74,viveśa tad vedasāraṃ sthānaṃ vai parameṣṭhinaḥ bhānoḥ sa maṇḍalaṃ śubhraṃ tato yāto maheśvaram,विवेश तद् वेदसारं स्थानं वै परमेष्ठिनः भानोः स मण्डलं शुभ्रं ततो यातो महेश्वरम्
1,Main,19.0,75,yaḥ paṭhecchṛṇuyād vāpi rājñaścaritamuttamam sarvapāpavinirmukto brahmaloke mahīyate,यः पठेच्छृणुयाद् वापि राज्ञश्चरितमुत्तमम् सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
1,Main,20.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ekonaviśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca tridhanvā rājaputrastu dharmeṇāpālayanmahīm tasya putro 'bhavad vidvāṃstrayyāruṇa iti smṛtaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकोनविशो ऽध्यायः सूत उवाच त्रिधन्वा राजपुत्रस्तु धर्मेणापालयन्महीम् तस्य पुत्रो ऽभवद् विद्वांस्त्रय्यारुण इति स्मृतः
1,Main,20.0,2,tasya satyavrato nāma kumāro 'bhūnmahābalaḥ bhāryā satyadhanā nāma hariścandramajījanat,तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः भार्या सत्यधना नाम हरिश्चन्द्रमजीजनत्
1,Main,20.0,3,hariścandrasya putro 'bhūd rohito nāma vīryavān harito rohitasyātha dhundhustasya suto 'bhavat,हरिश्चन्द्रस्य पुत्रो ऽभूद् रोहितो नाम वीर्यवान् हरितो रोहितस्याथ धुन्धुस्तस्य सुतो ऽभवत्
1,Main,20.0,4,vijayaśca sudevaśca dhundhuputrau babhūvatuḥ vijayasyābhavat putraḥ kāruko nāma vīryavān,विजयश्च सुदेवश्च धुन्धुपुत्रौ बभूवतुः विजयस्याभवत् पुत्रः कारुको नाम वीर्यवान्
1,Main,20.0,5,kārukasya vṛkaḥ putrastasmād bāhurajāyata sagarastasya putrau'bhūd rājā paramadhārmikaḥ,कारुकस्य वृकः पुत्रस्तस्माद् बाहुरजायत सगरस्तस्य पुत्रौऽभूद् राजा परमधार्मिकः
1,Main,20.0,6,dve bhārye sagarasyāpi prabhā bhānumatī tathā tābhyāmārādhitaḥ prādādaurvāgnirvaramuttamam,द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा ताभ्यामाराधितः प्रादादौर्वाग्निर्वरमुत्तमम्
1,Main,20.0,7,ekaṃ bhānumatī putramagṛhṇādasamañjasam prabhā ṣaṣṭisahastraṃ tu putrāṇāṃ jagṛhe śubhā,एकं भानुमती पुत्रमगृह्णादसमञ्जसम् प्रभा षष्टिसहस्त्रं तु पुत्राणां जगृहे शुभा
1,Main,20.0,8,asamañsasya tanayo hyaṃśumān nāma pārthivaḥ tasya putro dilīpastu dilīpāt tu bhagīrathaḥ,असमञ्सस्य तनयो ह्यंशुमान् नाम पार्थिवः तस्य पुत्रो दिलीपस्तु दिलीपात् तु भगीरथः
1,Main,20.0,9,yena bhāgīrathī gaṅgā tapaḥ kṛtvāvatāritā prasādād devadevasya mahādevasya dhīmataḥ,येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता प्रसादाद् देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः
1,Main,20.0,10,bhagīrathasya tapasā devaḥ prītamanā haraḥ babhāra śirasā gaṅgāṃ somānte somabhūṣaṇaḥ,भगीरथस्य तपसा देवः प्रीतमना हरः बभार शिरसा गङ्गां सोमान्ते सोमभूषणः
1,Main,20.0,11,bhagīrathasutaścāpi śruto nāma babhūva ha nābhāgastasya dāyādaḥ sindhudvīpastato 'bhavat,भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूव ह नाभागस्तस्य दायादः सिन्धुद्वीपस्ततो ऽभवत्
1,Main,20.0,12,ayutāyuḥ sutastasya ṛtuparṇastu tatsutaḥ ṛtuparṇasya putro 'bhūt sudāso nāma dhārmikāḥ saudāsastasya tanayaḥ khyātaḥ kalmāṣapādakaḥ,अयुतायुः सुतस्तस्य ऋतुपर्णस्तु तत्सुतः ऋतुपर्णस्य पुत्रो ऽभूत् सुदासो नाम धार्मिकाः सौदासस्तस्य तनयः ख्यातः कल्माषपादकः
1,Main,20.0,13,vasiṣṭhastu mahātejāḥ kṣetre kalmāṣapādake aśmakaṃ janayāmasā tamikṣvākukuladhvajam,वसिष्ठस्तु महातेजाः क्षेत्रे कल्माषपादके अश्मकं जनयामसा तमिक्ष्वाकुकुलध्वजम्
1,Main,20.0,14,aśmakasyotkalāyāṃ tu nakulo nāma pārthivaḥ sa hi rāmabhayād rājā vanaṃ prāpa suduḥ khitaḥ,अश्मकस्योत्कलायां तु नकुलो नाम पार्थिवः स हि रामभयाद् राजा वनं प्राप सुदुः खितः
1,Main,20.0,15,vibhrat sa nārīkavacaṃ tasmācchataratho 'bhavat tasmād bilibiliḥ śrīmānvṛddhaśarmācatatsutaḥ,विभ्रत् स नारीकवचं तस्माच्छतरथो ऽभवत् तस्माद् बिलिबिलिः श्रीमान्वृद्धशर्माचतत्सुतः
1,Main,20.0,16,tasmād viśvasahastasmāt khaṭvāṅga iti viśrutaḥ dīrghabāhuḥ sutastasya raghustasmādajāyata,तस्माद् विश्वसहस्तस्मात् खट्वाङ्ग इति विश्रुतः दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत
1,Main,20.0,17,raghorajaḥ samutpanno rājā daśarathastataḥ rāmo dāśarathirvoro dharmajño lokaviśrutaḥ,रघोरजः समुत्पन्नो राजा दशरथस्ततः रामो दाशरथिर्वोरो धर्मज्ञो लोकविश्रुतः
1,Main,20.0,18,bharato lakṣmaṇaścaiva śatrughnaśca mahābalaḥ sarve śakrasamā yuddhe viṣṇuśaktisamanvitāḥ jajñe rāvaṇanāśārthaṃ viṣṇuraṃśena viśvakṛt,भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश्च महाबलः सर्वे शक्रसमा युद्धे विष्णुशक्तिसमन्विताः जज्ञे रावणनाशार्थं विष्णुरंशेन विश्वकृत्
1,Main,20.0,19,rāmasya subhagā bhāryā janakasyātmajā śubhā sītā trilokavikhyātā śīlaudāryaguṇānvitā,रामस्य सुभगा भार्या जनकस्यात्मजा शुभा सीता त्रिलोकविख्याता शीलौदार्यगुणान्विता
1,Main,20.0,20,tapasā toṣitā devī janakena girīndrajā prāyacchajjānakīṃ sītāṃ rāmamevāśritā patim,तपसा तोषिता देवी जनकेन गिरीन्द्रजा प्रायच्छज्जानकीं सीतां राममेवाश्रिता पतिम्
1,Main,20.0,21,prītaśca bhagavānīśastriśūlī nīlalohitaḥ pradadau śatrunāśārthaṃ janakāyādbhutaṃ dhanuḥ,प्रीतश्च भगवानीशस्त्रिशूली नीललोहितः प्रददौ शत्रुनाशार्थं जनकायाद्भुतं धनुः
1,Main,20.0,22,sa rājā janako vidvān dātukāmaḥ sutāmimām aghoṣayadamitraghno loke 'smin dvijapuṅgavāḥ,स राजा जनको विद्वान् दातुकामः सुतामिमाम् अघोषयदमित्रघ्नो लोके ऽस्मिन् द्विजपुङ्गवाः
1,Main,20.0,23,idaṃ dhanuḥ samādātuṃ yaḥ śaknoti jagattraye devo vā dānavo vāpi sa sītāṃ labdhumarhati,इदं धनुः समादातुं यः शक्नोति जगत्त्रये देवो वा दानवो वापि स सीतां लब्धुमर्हति
1,Main,20.0,24,vijñāya rāmo balavān janakasya gṛhaṃ prabhuḥ bhañjayāmāsa cādāya gatvāsau līlayaiva hi,विज्ञाय रामो बलवान् जनकस्य गृहं प्रभुः भञ्जयामास चादाय गत्वासौ लीलयैव हि
1,Main,20.0,25,udvavāha ca tāṃ kanyāṃ pārvatīmiva śaṅkaraḥ rāmaḥ paramadharmātmā senāmiva ca ṣaṇmukhaḥ,उद्ववाह च तां कन्यां पार्वतीमिव शङ्करः रामः परमधर्मात्मा सेनामिव च षण्मुखः
1,Main,20.0,26,tato bahutithe kāle rājā daśarathaḥ svayam rāmaṃ jyeṣṭhaṃ sutaṃ vīraṃ rājānaṃ kartumārabhat,ततो बहुतिथे काले राजा दशरथः स्वयम् रामं ज्येष्ठं सुतं वीरं राजानं कर्तुमारभत्
1,Main,20.0,27,tasyātha patnī subhagā kaikeyī cārubhāṣiṇī nivārayāmāsa patiṃ prāha saṃbhrāntamānasā,तस्याथ पत्नी सुभगा कैकेयी चारुभाषिणी निवारयामास पतिं प्राह संभ्रान्तमानसा
1,Main,20.0,28,matsutaṃ bharataṃ vīraṃ rājānaṃ kartumarhasi pūrvameva varo yasmād datto me bhavatā yataḥ,मत्सुतं भरतं वीरं राजानं कर्तुमर्हसि पूर्वमेव वरो यस्माद् दत्तो मे भवता यतः
1,Main,20.0,29,sa tasyā vacanaṃ śrutvā rājā duḥ khitamānasaḥ bāḍhamityabravīd vākyaṃ tathā rāmo 'pi dharmavit,स तस्या वचनं श्रुत्वा राजा दुः खितमानसः बाढमित्यब्रवीद् वाक्यं तथा रामो ऽपि धर्मवित्
1,Main,20.0,30,praṇamyātha pituḥ pādau lakṣmaṇena sahācyutaḥ yayau vanaṃ sapatnīkaḥ kṛtvā samayamātmavān,प्रणम्याथ पितुः पादौ लक्ष्मणेन सहाच्युतः ययौ वनं सपत्नीकः कृत्वा समयमात्मवान्
1,Main,20.0,31,saṃvatsarāṇāṃ catvāri daśa caiva mahābalaḥ uvāsa tatra matimān lakṣmaṇena saha prabhuḥ,संवत्सराणां चत्वारि दश चैव महाबलः उवास तत्र मतिमान् लक्ष्मणेन सह प्रभुः
1,Main,20.0,32,kadācid vasato 'raṇye rāvaṇo nāma rākṣasaḥ parivrājakaveṣeṇa sītāṃ hṛtvā yayau purīm,कदाचिद् वसतो ऽरण्ये रावणो नाम राक्षसः परिव्राजकवेषेण सीतां हृत्वा ययौ पुरीम्
1,Main,20.0,33,adṛṣṭvā lakṣmaṇo rāmaḥ sītāmākulitendriyau duḥ khaśokābhisaṃtaptau babhūvaturarindamau,अदृष्ट्वा लक्ष्मणो रामः सीतामाकुलितेन्द्रियौ दुः खशोकाभिसंतप्तौ बभूवतुररिन्दमौ
1,Main,20.0,34,tataḥ kadācit kapinā sugrīveṇa dvijottamāḥ vānarāṇāmabhūt sakhyaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ,ततः कदाचित् कपिना सुग्रीवेण द्विजोत्तमाः वानराणामभूत् सख्यं रामस्याक्लिष्टकर्मणः
1,Main,20.0,35,sugrīvasyānugo vīro hanumān nma vānaraḥ vāyuputrau mahātejā rāmasyāsīt priyaḥ sadā,सुग्रीवस्यानुगो वीरो हनुमान् न्म वानरः वायुपुत्रौ महातेजा रामस्यासीत् प्रियः सदा
1,Main,20.0,36,sa kṛtvā paramaṃ dhairyaṃ rāmāya kṛtaniścayaḥ ānayiṣyāmi tāṃ sītāmityuktvā vicacāra ha,स कृत्वा परमं धैर्यं रामाय कृतनिश्चयः आनयिष्यामि तां सीतामित्युक्त्वा विचचार ह
1,Main,20.0,37,mahīṃ sāgaraparyantāṃ sītādarśanatatparaḥ jagāma rāvaṇapurīṃ laṅkāṃ sāgarasaṃsthitām,महीं सागरपर्यन्तां सीतादर्शनतत्परः जगाम रावणपुरीं लङ्कां सागरसंस्थिताम्
1,Main,20.0,38,tatrātha nirjane deśe vṛkṣmūle śucismitām apaśyadamalāṃ sītāṃ rākṣasībhiḥ samāvṛtām,तत्राथ निर्जने देशे वृक्ष्मूले शुचिस्मिताम् अपश्यदमलां सीतां राक्षसीभिः समावृताम्
1,Main,20.0,39,aśrupūrṇekṣaṇāṃ hṛdyāṃ saṃsmarantīmaninditām rāmamindīvaraśyāmaṃ lakṣmaṇaṃ cātmasaṃsthitam,अश्रुपूर्णेक्षणां हृद्यां संस्मरन्तीमनिन्दिताम् राममिन्दीवरश्यामं लक्ष्मणं चात्मसंस्थितम्
1,Main,20.0,40,nivedayitvā cātmānaṃ sītāyai rahasi svayam asaṃśayāya pradadāvasyai rāmāṅgulīyakam,निवेदयित्वा चात्मानं सीतायै रहसि स्वयम् असंशयाय प्रददावस्यै रामाङ्गुलीयकम्
1,Main,20.0,41,dṛṣṭvāṅgulīyakaṃ sītā patyuḥ paramaśobhanam mene samāgataṃ rāmaṃ prītivisphāritekṣaṇā,दृष्ट्वाङ्गुलीयकं सीता पत्युः परमशोभनम् मेने समागतं रामं प्रीतिविस्फारितेक्षणा
1,Main,20.0,42,samāśvāsya tadā sītāṃ dṛṣṭvā rāmasya cāntikam nayiṣye tvāṃ mahābāhuruktvā rāmaṃ yayau punaḥ,समाश्वास्य तदा सीतां दृष्ट्वा रामस्य चान्तिकम् नयिष्ये त्वां महाबाहुरुक्त्वा रामं ययौ पुनः
1,Main,20.0,43,nivedayitvā rāmāya sītādarśanamātmavān tasthau rāmeṇa purato lakṣmaṇena ca pūjitaḥ,निवेदयित्वा रामाय सीतादर्शनमात्मवान् तस्थौ रामेण पुरतो लक्ष्मणेन च पूजितः
1,Main,20.0,44,tataḥ sa rāmo balavān sārdhaṃ hanumatā svayam lakṣmaṇena ca yuddhāya buddhiṃ cakre hi rakṣasām,ततः स रामो बलवान् सार्धं हनुमता स्वयम् लक्ष्मणेन च युद्धाय बुद्धिं चक्रे हि रक्षसाम्
1,Main,20.0,45,kṛtvātha vānaraśatairlaṅkāmārgaṃ mahodadheḥ setuṃ paramadharmātmā rāvaṇaṃ hatavān prabhuḥ,कृत्वाथ वानरशतैर्लङ्कामार्गं महोदधेः सेतुं परमधर्मात्मा रावणं हतवान् प्रभुः
1,Main,20.0,46,sapatnīkaṃ ca sasutaṃ sabhrātṛkamaridamaḥ ānayāmāsa tāṃ sītāṃ vāyuputrasahāyavān,सपत्नीकं च ससुतं सभ्रातृकमरिदमः आनयामास तां सीतां वायुपुत्रसहायवान्
1,Main,20.0,47,setumadhye mahādevamīśānaṃ kṛttivāsasam sthāpayāmāsa liṅgasthaṃ pūjayāmāsa rāghavaḥ,सेतुमध्ये महादेवमीशानं कृत्तिवाससम् स्थापयामास लिङ्गस्थं पूजयामास राघवः
1,Main,20.0,48,tasya devo mahādevaḥ pārvatyā saha śaṅkaraḥ pratyakṣameva bhagavān dattavān varamuttamam,तस्य देवो महादेवः पार्वत्या सह शङ्करः प्रत्यक्षमेव भगवान् दत्तवान् वरमुत्तमम्
1,Main,20.0,49,yat tvayā sthāpitaṃ liṅgaṃ drakṣyantīha dvijātayaḥ mahāpātakasaṃyuktāsteṣāṃ pāpaṃ vinaśyatu,यत् त्वया स्थापितं लिङ्गं द्रक्ष्यन्तीह द्विजातयः महापातकसंयुक्तास्तेषां पापं विनश्यतु
1,Main,20.0,50,anyāni caiva pāpāni snātasyātra mahodadhau darśanādeva liṅgasalya nāśaṃ yānti na saṃśayaḥ,अन्यानि चैव पापानि स्नातस्यात्र महोदधौ दर्शनादेव लिङ्गसल्य नाशं यान्ति न संशयः
1,Main,20.0,51,yāvat sthāsyanti girayo yāvadeṣā ca medinī yāvat setuśca tāvacca sthāsyāmyatra tirohitaḥ,यावत् स्थास्यन्ति गिरयो यावदेषा च मेदिनी यावत् सेतुश्च तावच्च स्थास्याम्यत्र तिरोहितः
1,Main,20.0,52,snānaṃ dānaṃ japaḥ śrāddhaṃ bhaviṣyatyakṣyaṃ kṛtam smaraṇādeva liṅgasya dinapāpaṃ praṇaśyati,स्नानं दानं जपः श्राद्धं भविष्यत्यक्ष्यं कृतम् स्मरणादेव लिङ्गस्य दिनपापं प्रणश्यति
1,Main,20.0,53,ityuktvā bhagavāñchaṃbhuḥ pariṣvajya tu rāghavam sanandī sagaṇo rudrastatraivāntaradhīyata,इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुः परिष्वज्य तु राघवम् सनन्दी सगणो रुद्रस्तत्रैवान्तरधीयत
1,Main,20.0,54,rāmo 'pi pālayāmāsa rājyaṃ dharmaparāyaṇaḥ abhiṣikto mahātejā bharatena mahābalaḥ,रामो ऽपि पालयामास राज्यं धर्मपरायणः अभिषिक्तो महातेजा भरतेन महाबलः
1,Main,20.0,55,viśeṣāḍh brāhmaṇān sarvān pūjayāmasaceśvaram yajñena yajñahantāramaśvamedhena śaṅkaram,विशेषाढ् ब्राह्मणान् सर्वान् पूजयामसचेश्वरम् यज्ञेन यज्ञहन्तारमश्वमेधेन शङ्करम्
1,Main,20.0,56,rāmasya tanayo jajñe kuśa ityabhiviśrutaḥ lavaśca sumahābhāgaḥ sarvatattvārthavit sudhīḥ,रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्यभिविश्रुतः लवश्च सुमहाभागः सर्वतत्त्वार्थवित् सुधीः
1,Main,20.0,57,atithistu kuśājjajñe niṣadhastatsuto 'bhavat nalastu niṣadhasyābhūnnabhastamādajāyata,अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तत्सुतो ऽभवत् नलस्तु निषधस्याभून्नभस्तमादजायत
1,Main,20.0,58,nabhasaḥ puṇḍarīkākhyaḥ kṣemadhanvā ca tatsutaḥ tasya putro 'bhavad vīro devānīkaḥ pratāpavān,नभसः पुण्डरीकाख्यः क्षेमधन्वा च तत्सुतः तस्य पुत्रो ऽभवद् वीरो देवानीकः प्रतापवान्
1,Main,20.0,59,ahīnagustasya suto sahasvāṃstatsuto 'bhavat tasmāccandrāvalokastu tārāpīḍastu tatsutaḥ,अहीनगुस्तस्य सुतो सहस्वांस्तत्सुतो ऽभवत् तस्माच्चन्द्रावलोकस्तु तारापीडस्तु तत्सुतः
1,Main,20.0,60,tārāpīḍāccandragirirbhānuvittastato 'bhavat śrutāyurabhavat tasmādete ikṣvākuvaṃśajāḥ sarve prādhānyataḥ proktāḥ samāsena dvijottamāḥ,तारापीडाच्चन्द्रगिरिर्भानुवित्तस्ततो ऽभवत् श्रुतायुरभवत् तस्मादेते इक्ष्वाकुवंशजाः सर्वे प्राधान्यतः प्रोक्ताः समासेन द्विजोत्तमाः
1,Main,20.0,61,ya imaṃ śṛṇuyānnityamikṣvākorvaṃśamuttamam sarvapāpavinirmukto svargaloke mahīyate,य इमं शृणुयान्नित्यमिक्ष्वाकोर्वंशमुत्तमम् सर्वपापविनिर्मुक्तो स्वर्गलोके महीयते
1,Main,21.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge viśo 'dhyāyaḥ romaharṣaṇa uvāca ailaḥ purūravāścātha rājā rājyamapālayat tasya putrā babhūvurhi ṣaḍindrasamatejasaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे विशो ऽध्यायः रोमहर्षण उवाच ऐलः पुरूरवाश्चाथ राजा राज्यमपालयत् तस्य पुत्रा बभूवुर्हि षडिन्द्रसमतेजसः
1,Main,21.0,2,āyurmāyuramāvāyurviśvāyuścaiva vīryavān śatāyuśca śrutāyuśca divyāścaivorvaśīsutāḥ,आयुर्मायुरमावायुर्विश्वायुश्चैव वीर्यवान् शतायुश्च श्रुतायुश्च दिव्याश्चैवोर्वशीसुताः
1,Main,21.0,3,āyuṣastanayā vīrāḥ pañcaivāsan mahaujasaḥ svarbhānutanayāyāṃ vai prabhāyāmiti naḥ śrutam,आयुषस्तनया वीराः पञ्चैवासन् महौजसः स्वर्भानुतनयायां वै प्रभायामिति नः श्रुतम्
1,Main,21.0,4,nahuṣaḥ prathamasteṣāṃ dharmajño lokaviśrutaḥ nahuṣasya tu dāyādāḥ ṣaḍindropamatejasaḥ,नहुषः प्रथमस्तेषां धर्मज्ञो लोकविश्रुतः नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः
1,Main,21.0,5,utpannāḥ pitṛkanyāyāṃ virajāyāṃ mahābalāḥ yatiryayātiḥ saṃyātirāyātiḥ pañcako 'śvakaḥ,उत्पन्नाः पितृकन्यायां विरजायां महाबलाः यतिर्ययातिः संयातिरायातिः पञ्चको ऽश्वकः
1,Main,21.0,6,teṣāṃ yayātiḥ pañcānāṃ mahābalaparākramaḥ devayānīmukhanasaḥ sutāṃ bhāryāmavāpa saḥ śarmiṣṭhāmāsurīṃ caiva tanayāṃ vṛṣaparvaṇaḥ,तेषां ययातिः पञ्चानां महाबलपराक्रमः देवयानीमुखनसः सुतां भार्यामवाप सः शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः
1,Main,21.0,7,yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā cāpyajījanat,यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा चाप्यजीजनत्
1,Main,21.0,8,so 'bhyaṣiñcadatikramya jyeṣṭhaṃ yadumaninditam purumeva kanīyāsaṃ piturvacanapālakam,सो ऽभ्यषिञ्चदतिक्रम्य ज्येष्ठं यदुमनिन्दितम् पुरुमेव कनीयासं पितुर्वचनपालकम्
1,Main,21.0,9,diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ turvasuṃ putramādiśat dakṣiṇāparayo rājā yaduṃ jyeṣṭhaṃ nyayojayat pratīcyāmuttārāyāṃ ca druhyuṃ cānumakalpayat,दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं पुत्रमादिशत् दक्षिणापरयो राजा यदुं ज्येष्ठं न्ययोजयत् प्रतीच्यामुत्तारायां च द्रुह्युं चानुमकल्पयत्
1,Main,21.0,10,tairiyaṃ pṛthivī sarvā dharmataḥ paripālitā rājāpi dārasahito navaṃ prāpa mahāyaśāḥ,तैरियं पृथिवी सर्वा धर्मतः परिपालिता राजापि दारसहितो नवं प्राप महायशाः
1,Main,21.0,11,yadorapyabhavan putrāḥ pañca devasutopamāḥ sahastrajit tathājyeṣṭhaḥ kroṣaṭurnālo 'jitoraghuḥ,यदोरप्यभवन् पुत्राः पञ्च देवसुतोपमाः सहस्त्रजित् तथाज्येष्ठः क्रोषटुर्नालो ऽजितोरघुः
1,Main,21.0,12,sahastrajitsutastadvacchatajinnāma pārthivaḥ sutāḥ śatajito 'pyāsaṃstrayaḥ paramadhārmikāḥ,सहस्त्रजित्सुतस्तद्वच्छतजिन्नाम पार्थिवः सुताः शतजितो ऽप्यासंस्त्रयः परमधार्मिकाः
1,Main,21.0,13,haihayaśca hayaścaiva rājā veṇuhayaḥ paraḥ haihayasyābhavat putro dharma ityabhiviśrutaḥ,हैहयश्च हयश्चैव राजा वेणुहयः परः हैहयस्याभवत् पुत्रो धर्म इत्यभिविश्रुतः
1,Main,21.0,14,tasya putro 'bhavad viprā dharmanetraḥ pratāpavān dharmanetrasya kīrtistu saṃjitastatsuto 'bhavat,तस्य पुत्रो ऽभवद् विप्रा धर्मनेत्रः प्रतापवान् धर्मनेत्रस्य कीर्तिस्तु संजितस्तत्सुतो ऽभवत्
1,Main,21.0,15,mahiṣmān saṃjitasyābhūd bhadraśreṇyastadanvayaḥ bhadraśreṇyasya dāyādo durdamo nāma pārthivaḥ,महिष्मान् संजितस्याभूद् भद्रश्रेण्यस्तदन्वयः भद्रश्रेण्यस्य दायादो दुर्दमो नाम पार्थिवः
1,Main,21.0,16,durdamasya suto dhīmān dhanako nāma vīryavān dhanakasya tu dāyādāścatvāro lokasammatāḥ,दुर्दमस्य सुतो धीमान् धनको नाम वीर्यवान् धनकस्य तु दायादाश्चत्वारो लोकसम्मताः
1,Main,21.0,17,kṛtavīryaḥ kṛtāgniśca kṛtavarmā tathaiva ca kṛtaujāśca caturtho 'bhūt kārtavīryor'juno 'bhavat,कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत् कार्तवीर्योर्ऽजुनो ऽभवत्
1,Main,21.0,18,sahastrabāhurdyutimān dhanurvedavidāṃ varaḥ tasya rāmo 'bhavanmṛtyurjāmadagnyo janārdanaḥ,सहस्त्रबाहुर्द्युतिमान् धनुर्वेदविदां वरः तस्य रामो ऽभवन्मृत्युर्जामदग्न्यो जनार्दनः
1,Main,21.0,19,tasya putraśatānyāsan pañca tatra mahārathāḥ kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno namasvinaḥ,तस्य पुत्रशतान्यासन् पञ्च तत्र महारथाः कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो नमस्विनः
1,Main,21.0,20,śūraśca śūrasenaśca dhṛṣṇaḥ kṛṣṇastathaiva ca jayadhvajaśca balavān nārāyaṇaparo nṛpaḥ,शूरश्च शूरसेनश्च धृष्णः कृष्णस्तथैव च जयध्वजश्च बलवान् नारायणपरो नृपः
1,Main,21.0,21,śūrasenādayaḥ sarve catvāraḥ prathitaujasaḥ rudrabhaktā mahātmānaḥ pūjayanti sma śaṅkaram,शूरसेनादयः सर्वे चत्वारः प्रथितौजसः रुद्रभक्ता महात्मानः पूजयन्ति स्म शङ्करम्
1,Main,21.0,22,jayadhvajastu matimān devaṃ nārāyaṇaṃ harim jagāma śaraṇaṃ viṣṇuṃ daivataṃ dharmatatparaḥ,जयध्वजस्तु मतिमान् देवं नारायणं हरिम् जगाम शरणं विष्णुं दैवतं धर्मतत्परः
1,Main,21.0,23,tamūcuritare putrā nāyaṃ dharmastavānagha īśvarārādhanarataḥ pitāsmākamabhūditi,तमूचुरितरे पुत्रा नायं धर्मस्तवानघ ईश्वराराधनरतः पितास्माकमभूदिति
1,Main,21.0,24,tānabravīnmahātejā eṣa dharmaḥ paro mama viṣṇoraṃśena saṃbhūtā rājāno yanmahītale,तानब्रवीन्महातेजा एष धर्मः परो मम विष्णोरंशेन संभूता राजानो यन्महीतले
1,Main,21.0,25,rājyaṃ pālayatāvaśyaṃ bhagavān puruṣottamaḥ pūjanīyo yato viṣṇuḥ pālako jagato hariḥ,राज्यं पालयतावश्यं भगवान् पुरुषोत्तमः पूजनीयो यतो विष्णुः पालको जगतो हरिः
1,Main,21.0,26,sāttvikī rājasī caiva tāmasī ca svayaṃbhuvaḥ tistrastu mūrtayaḥ proktāḥ sṛṣṭisthityantahetavaḥ,सात्त्विकी राजसी चैव तामसी च स्वयंभुवः तिस्त्रस्तु मूर्तयः प्रोक्ताः सृष्टिस्थित्यन्तहेतवः
1,Main,21.0,27,sattvātmā bhagavān viṣṇuḥ saṃsthāpayati sarvadā sṛjed brahmā rajomūrtiḥ saṃharet tāmaso haraḥ,सत्त्वात्मा भगवान् विष्णुः संस्थापयति सर्वदा सृजेद् ब्रह्मा रजोमूर्तिः संहरेत् तामसो हरः
1,Main,21.0,28,tasmānmahīpatīnāṃ tu rājyaṃ pālayatāmayam ārādhyo bhagavān viṣṇuḥ keśavaḥ keśimardanaḥ,तस्मान्महीपतीनां तु राज्यं पालयतामयम् आराध्यो भगवान् विष्णुः केशवः केशिमर्दनः
1,Main,21.0,29,niśamya tasya vacanaṃ bhrātaro 'nye manasvinaḥ procuḥ saṃhārakṛd rudraḥ pūjanīyo mumukṣubhiḥ,निशम्य तस्य वचनं भ्रातरो ऽन्ये मनस्विनः प्रोचुः संहारकृद् रुद्रः पूजनीयो मुमुक्षुभिः
1,Main,21.0,30,ayaṃ hi bhagavān rudraḥ sarvaṃ jagadidaṃ śivaḥ tamoguṇaṃ samāśritya kalpānte saṃharet prabhuḥ,अयं हि भगवान् रुद्रः सर्वं जगदिदं शिवः तमोगुणं समाश्रित्य कल्पान्ते संहरेत् प्रभुः
1,Main,21.0,31,yā sā ghoratarā mūrtirasya tejāmayī parā saṃhared vidyayā sarvaṃ saṃsāraṃ śūlabhṛt tayā,या सा घोरतरा मूर्तिरस्य तेजामयी परा संहरेद् विद्यया सर्वं संसारं शूलभृत् तया
1,Main,21.0,32,tatastānabravīd rājā vicintyāsau jayadhvajaḥ sattvena mucyate jantuḥ sattvātmā bhagavān hariḥ,ततस्तानब्रवीद् राजा विचिन्त्यासौ जयध्वजः सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वात्मा भगवान् हरिः
1,Main,21.0,33,tamūcurbhrātaro rudraḥ sevitaḥ sāttvikairjanaiḥ mocayet sattvasaṃyuktaḥ pūjayeśaṃ tato haram,तमूचुर्भ्रातरो रुद्रः सेवितः सात्त्विकैर्जनैः मोचयेत् सत्त्वसंयुक्तः पूजयेशं ततो हरम्
1,Main,21.0,34,athābravīd rājaputraḥ prahasan vai jayadhvajaḥ svadharmo muktaye panthā nānyo munibhiraṣyate,अथाब्रवीद् राजपुत्रः प्रहसन् वै जयध्वजः स्वधर्मो मुक्तये पन्था नान्यो मुनिभिरष्यते
1,Main,21.0,35,tathā ca vaiṣṇavī śaktirnṛpāṇāṃ devatā sadā ārādhanaṃ paro dharmo purāreramitaujasaḥ,तथा च वैष्णवी शक्तिर्नृपाणां देवता सदा आराधनं परो धर्मो पुरारेरमितौजसः
1,Main,21.0,36,tamabravīd rājaputraḥ kṛṣṇo matimatāṃ varaḥ yadarjuno 'smajjanakaḥ svadharmaṃ kṛtavāniti,तमब्रवीद् राजपुत्रः कृष्णो मतिमतां वरः यदर्जुनो ऽस्मज्जनकः स्वधर्मं कृतवानिति
1,Main,21.0,37,evaṃ vivāde vitate śūraseno 'bravīd vacaḥ pramāṇamṛṣayo hyatra brūyuste yat tathaiva tat,एवं विवादे वितते शूरसेनो ऽब्रवीद् वचः प्रमाणमृषयो ह्यत्र ब्रूयुस्ते यत् तथैव तत्
1,Main,21.0,38,tataste rājaśārdūlāḥ papracchurbrahmavādinaḥ gatvā sarve susaṃrabdhāḥ saptarṣoṇāṃ tadāśramam,ततस्ते राजशार्दूलाः पप्रच्छुर्ब्रह्मवादिनः गत्वा सर्वे सुसंरब्धाः सप्तर्षोणां तदाश्रमम्
1,Main,21.0,39,tānabruvaṃste munayo vasiṣṭhādyā yathārthataḥ yā yasyābhimatā puṃsaḥ sā hi tasyaiva devatā,तानब्रुवंस्ते मुनयो वसिष्ठाद्या यथार्थतः या यस्याभिमता पुंसः सा हि तस्यैव देवता
1,Main,21.0,40,kintu kāryaviśeṣeṇa pūjitāśceṣṭadā nṛṇām viśeṣāt sarvadā nāyaṃ niyamo hyanyathā nṛpāḥ,किन्तु कार्यविशेषेण पूजिताश्चेष्टदा नृणाम् विशेषात् सर्वदा नायं नियमो ह्यन्यथा नृपाः
1,Main,21.0,41,nṛpāṇāṃ daivataṃ viṣṇustathaiva ca purandaraḥ viprāṇāmagnirādityo brahmā caiva pinākadhṛk,नृपाणां दैवतं विष्णुस्तथैव च पुरन्दरः विप्राणामग्निरादित्यो ब्रह्मा चैव पिनाकधृक्
1,Main,21.0,42,devānāṃ daivataṃ viṣṇurdānavānāṃ triśūlabhṛt gandharvāṇāṃ tathā somo yakṣāṇāmapi kathyate,देवानां दैवतं विष्णुर्दानवानां त्रिशूलभृत् गन्धर्वाणां तथा सोमो यक्षाणामपि कथ्यते
1,Main,21.0,43,vidyādharāṇāṃ vāgdevī sādhyānāṃ bhagavānraviḥ rakṣasāṃ śaṅkaro rudraḥ kiṃnarāṇāṃ ca pārvatī,विद्याधराणां वाग्देवी साध्यानां भगवान्रविः रक्षसां शङ्करो रुद्रः किंनराणां च पार्वती
1,Main,21.0,44,ṛṣīṇāṃ daivataṃ brahmā mahādevaśca śūlabhṛt manūnāṃ syādumā devī tathā viṣṇuḥ sabhāskaraḥ,ऋषीणां दैवतं ब्रह्मा महादेवश्च शूलभृत् मनूनां स्यादुमा देवी तथा विष्णुः सभास्करः
1,Main,21.0,45,gṛhasthānāṃ ca sarve syurbrahmā vai brahmacāriṇām vaikhānasānāmarkaḥ syād yatīnāṃ ca maheśvaraḥ,गृहस्थानां च सर्वे स्युर्ब्रह्मा वै ब्रह्मचारिणाम् वैखानसानामर्कः स्याद् यतीनां च महेश्वरः
1,Main,21.0,46,bhūtānāṃ bhagavān rudraḥ kūṣmāṇḍānāṃ vināyakaḥ sarveṣāṃ bhagavān brahmā devadevaḥ prajāpatiḥ,भूतानां भगवान् रुद्रः कूष्माण्डानां विनायकः सर्वेषां भगवान् ब्रह्मा देवदेवः प्रजापतिः
1,Main,21.0,47,ityevaṃ bhagavān brahmā svayaṃ devo 'bhyabhāṣata tasmājjayadhvajo nūnaṃ viṣṇvārādhanamarhati,इत्येवं भगवान् ब्रह्मा स्वयं देवो ऽभ्यभाषत तस्माज्जयध्वजो नूनं विष्ण्वाराधनमर्हति
1,Main,21.0,48,tān praṇamyātha te jagmuḥ purīṃ paramaśobhanām pālayāñcakrire pṛthvīṃ jitvā sarvaripūn raṇe,तान् प्रणम्याथ ते जग्मुः पुरीं परमशोभनाम् पालयाञ्चक्रिरे पृथ्वीं जित्वा सर्वरिपून् रणे
1,Main,21.0,49,tataḥ kadācid viprendrā videho nāma dānavaḥ bhīṣaṇaḥ sarvasattvānāṃ purīṃ teṣāṃ samāyayau,ततः कदाचिद् विप्रेन्द्रा विदेहो नाम दानवः भीषणः सर्वसत्त्वानां पुरीं तेषां समाययौ
1,Main,21.0,50,daṃṣṭrākarālo dīptātmā yugāntadahanopamaḥ śūlamādāya sūryābhaṃ nādayan vai diśo daśa,दंष्ट्राकरालो दीप्तात्मा युगान्तदहनोपमः शूलमादाय सूर्याभं नादयन् वै दिशो दश
1,Main,21.0,51,tannādaśravaṇānmartyāstatra ye nivasanti te tatyajurjovitaṃ tvanye dudruvurbhayavihvalāḥ,तन्नादश्रवणान्मर्त्यास्तत्र ये निवसन्ति ते तत्यजुर्जोवितं त्वन्ये दुद्रुवुर्भयविह्वलाः
1,Main,21.0,52,tataḥ sarve susaṃyattāḥ kārtavīryātmajāstadā yuyudhurdānavaṃ śaktigirikūṭāsimudgaraiḥ,ततः सर्वे सुसंयत्ताः कार्तवीर्यात्मजास्तदा युयुधुर्दानवं शक्तिगिरिकूटासिमुद्गरैः
1,Main,21.0,53,tān sarvān dānavo viprāḥ śūlena prahasanniva vārayāmāsa ghorātmā kalpānte bhairavo yathā,तान् सर्वान् दानवो विप्राः शूलेन प्रहसन्निव वारयामास घोरात्मा कल्पान्ते भैरवो यथा
1,Main,21.0,54,śūrasenādayaḥ pañca rājānastu mahābalāḥ yuddhāya kṛtasaṃrambhā videhaṃ tvabhidudruvuḥ,शूरसेनादयः पञ्च राजानस्तु महाबलाः युद्धाय कृतसंरम्भा विदेहं त्वभिदुद्रुवुः
1,Main,21.0,55,śūro 'straṃ prāhiṇod raudraṃ śūrasenastu vāruṇam prājāpatyaṃ tathā kṛṣṇo vāyavyaṃ dhṛṣṇa eva ca,शूरो ऽस्त्रं प्राहिणोद् रौद्रं शूरसेनस्तु वारुणम् प्राजापत्यं तथा कृष्णो वायव्यं धृष्ण एव च
1,Main,21.0,56,jayadhvajaśca kauberamaindramāgneyameva ca bhañjayāmāsa śūlena tānyastrāṇi sa dānavaḥ,जयध्वजश्च कौबेरमैन्द्रमाग्नेयमेव च भञ्जयामास शूलेन तान्यस्त्राणि स दानवः
1,Main,21.0,57,tataḥ kṛṣṇo mahāvīryo gadāmādāya bhīṣaṇām spṛṣṭvā mantreṇa tarasā cikṣepa na nanāda ca,ततः कृष्णो महावीर्यो गदामादाय भीषणाम् स्पृष्ट्वा मन्त्रेण तरसा चिक्षेप न ननाद च
1,Main,21.0,58,saṃprāpya sā gādāsyoro videhasya śilopamam na dānavaṃ cālayituṃ śaśākāntakasaṃnibham,संप्राप्य सा गादास्योरो विदेहस्य शिलोपमम् न दानवं चालयितुं शशाकान्तकसंनिभम्
1,Main,21.0,59,dudruvuste bhayagrastā dṛṣṭvā tasyātipauruṣam jayadhvajastu matimān sasmāra jagataḥ patim,दुद्रुवुस्ते भयग्रस्ता दृष्ट्वा तस्यातिपौरुषम् जयध्वजस्तु मतिमान् सस्मार जगतः पतिम्
1,Main,21.0,60,viṣṇuṃ grasiṣṇuṃ lokādimaprameyamanāmayam trātāraṃ puruṣaṃ pūrvaṃ śrīpatiṃ pītavāsasam,विष्णुं ग्रसिष्णुं लोकादिमप्रमेयमनामयम् त्रातारं पुरुषं पूर्वं श्रीपतिं पीतवाससम्
1,Main,21.0,61,tataḥ prādurabhūccakraṃ sūryāyutasamaprabham ādeśād vāsudevasya bhaktānugrahakāraṇāt,ततः प्रादुरभूच्चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम् आदेशाद् वासुदेवस्य भक्तानुग्रहकारणात्
1,Main,21.0,62,jagrāha jagatāṃ yoniṃ smṛtvā nārāyaṇaṃ nṛpaḥ prāhiṇod vai videhāya dānavebhyo yathā hariḥ,जग्राह जगतां योनिं स्मृत्वा नारायणं नृपः प्राहिणोद् वै विदेहाय दानवेभ्यो यथा हरिः
1,Main,21.0,63,saṃprāpya tasya ghorasya skandhadeśaṃ sudarśanam pṛthivyāṃ pātayāmāsa śiro 'driśikharākṛti,संप्राप्य तस्य घोरस्य स्कन्धदेशं सुदर्शनम् पृथिव्यां पातयामास शिरो ऽद्रिशिखराकृति
1,Main,21.0,64,tasmin hate devaripau śīrādyā bhrātaro nṛpāḥ samāyayuḥ purīṃ ramyāṃ bhrātaraṃ cāpyapūjayan,तस्मिन् हते देवरिपौ शीराद्या भ्रातरो नृपाः समाययुः पुरीं रम्यां भ्रातरं चाप्यपूजयन्
1,Main,21.0,65,śrutvājagāma bhagavān jayadhvajaparākramam kārtavīryasutaṃ draṣṭuṃ viśvāmitro mahāmuniḥ,श्रुत्वाजगाम भगवान् जयध्वजपराक्रमम् कार्तवीर्यसुतं द्रष्टुं विश्वामित्रो महामुनिः
1,Main,21.0,66,tamāgatamatho dṛṣṭvā rājā saṃbhrāntamānasaḥ samāveśyāsane ramye pūjayāmāsa bhāvataḥ,तमागतमथो दृष्ट्वा राजा संभ्रान्तमानसः समावेश्यासने रम्ये पूजयामास भावतः
1,Main,21.0,67,uvāca bhagavān ghoraḥ prasādād bhavato 'suraḥ nipātito mayā saṃkhye videho dānaveśvaraḥ,उवाच भगवान् घोरः प्रसादाद् भवतो ऽसुरः निपातितो मया संख्ये विदेहो दानवेश्वरः
1,Main,21.0,68,tvadvākyācchinnasaṃdeho viṣṇuṃ satyaparākramam prapannaḥ śaraṇaṃ tena prasādo me kṛtaḥ śubhaḥ,त्वद्वाक्याच्छिन्नसंदेहो विष्णुं सत्यपराक्रमम् प्रपन्नः शरणं तेन प्रसादो मे कृतः शुभः
1,Main,21.0,69,yakṣyāmi parameśānaṃ viṣṇuṃ padmadalekṣaṇam kathaṃ kena vidhānena saṃpūjyo harirīśvaraḥ,यक्ष्यामि परमेशानं विष्णुं पद्मदलेक्षणम् कथं केन विधानेन संपूज्यो हरिरीश्वरः
1,Main,21.0,70,ko 'yaṃ nārāyaṇo devaḥ kiṃprabhāvaśca suvrata sarvametanmamācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi me,को ऽयं नारायणो देवः किंप्रभावश्च सुव्रत सर्वमेतन्ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे
1,Main,21.0,71,viśvāmitra uvāca yataḥ pravṛttirbhūtānāṃ yasmin sarvamidaṃ jagat sa viṣṇuḥ sarvabhūtātmā tamāśritya vimucyate,विश्वामित्र उवाच यतः प्रवृत्तिर्भूतानां यस्मिन् सर्वमिदं जगत् स विष्णुः सर्वभूतात्मा तमाश्रित्य विमुच्यते
1,Main,21.0,72,svavarṇāśramadharmeṇa pūjyo 'yaṃ puruṣottamaḥ akāmahatabhāvena samārādhyo na cānyathā,स्ववर्णाश्रमधर्मेण पूज्यो ऽयं पुरुषोत्तमः अकामहतभावेन समाराध्यो न चान्यथा
1,Main,21.0,73,etāvaduktvā bhagavāna viśvāmitro mahāmuniḥ śūrādyaiḥ pūjito viprā jagāmātha svamālayam,एतावदुक्त्वा भगवान विश्वामित्रो महामुनिः शूराद्यैः पूजितो विप्रा जगामाथ स्वमालयम्
1,Main,21.0,74,atha śūrādayo devamayajanta maheśvaram yajñena yajñagamyaṃ taṃ niṣkāmā rudramavyayam,अथ शूरादयो देवमयजन्त महेश्वरम् यज्ञेन यज्ञगम्यं तं निष्कामा रुद्रमव्ययम्
1,Main,21.0,75,tān vasiṣṭhastu bhagavān yājayāmāsa sarvavit gautamo 'triragastyaśca sarve rudraparāyaṇāḥ,तान् वसिष्ठस्तु भगवान् याजयामास सर्ववित् गौतमो ऽत्रिरगस्त्यश्च सर्वे रुद्रपरायणाः
1,Main,21.0,76,viśvāmitrastu bhagavān jayadhvajamarindamam yājayāmāsa bhūtādimādidevaṃ janārdanam,विश्वामित्रस्तु भगवान् जयध्वजमरिन्दमम् याजयामास भूतादिमादिदेवं जनार्दनम्
1,Main,21.0,77,tasya yajñe mahāyogī sākṣād devaḥ svayaṃ hariḥ āvirāsīt sa bhagavān tadadbhutamivābhavat,तस्य यज्ञे महायोगी साक्षाद् देवः स्वयं हरिः आविरासीत् स भगवान् तदद्भुतमिवाभवत्
1,Main,21.0,78,ya imaṃ śṛṇuyānnityaṃ jayadhvajaparākramam sarvapāpavimuktātmā viṣṇulokaṃ sa gacchati,य इमं शृणुयान्नित्यं जयध्वजपराक्रमम् सर्वपापविमुक्तात्मा विष्णुलोकं स गच्छति
1,Main,22.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ekaviśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca jayadhvajasya putro 'bhūt tālājaṅgha iti smṛtaḥ śataputrāstu tasyāsan tālajaṅghāḥ prakīrtitāḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकविशो ऽध्यायः सूत उवाच जयध्वजस्य पुत्रो ऽभूत् तालाजङ्घ इति स्मृतः शतपुत्रास्तु तस्यासन् तालजङ्घाः प्रकीर्तिताः
1,Main,22.0,2,teṣāṃ jyeṣṭho mahāvīryo vītihotro 'bhavannṛpaḥ vṛṣaprabhṛtayaścānye yādavāḥ puṇyakarmiṇaḥ,तेषां ज्येष्ठो महावीर्यो वीतिहोत्रो ऽभवन्नृपः वृषप्रभृतयश्चान्ये यादवाः पुण्यकर्मिणः
1,Main,22.0,3,vṛṣo vaṃśakarasteṣāṃ tasya putro 'bhavanmadhuḥ madhoḥ putraśataṃ tvāsīd vṛṣaṇastasya vaṃśabhāk,वृषो वंशकरस्तेषां तस्य पुत्रो ऽभवन्मधुः मधोः पुत्रशतं त्वासीद् वृषणस्तस्य वंशभाक्
1,Main,22.0,4,vītihotrasutaścāpi viśruto 'nanta ityuta durjayastasya putro 'būt sarvaśāstraviśāradaḥ,वीतिहोत्रसुतश्चापि विश्रुतो ऽनन्त इत्युत दुर्जयस्तस्य पुत्रो ऽबूत् सर्वशास्त्रविशारदः
1,Main,22.0,5,tasya bhāryā rūpavatī guṇaiḥ sarvairalaṅkṛtā pativratāsīt patinā svadharmaparipālikā,तस्य भार्या रूपवती गुणैः सर्वैरलङ्कृता पतिव्रतासीत् पतिना स्वधर्मपरिपालिका
1,Main,22.0,6,sa kadācinmahābhāgaḥ kālindītīrasaṃsthitām apaśyadurvaśīṃ devīṃ gāyantīṃ madhurasvanām,स कदाचिन्महाभागः कालिन्दीतीरसंस्थिताम् अपश्यदुर्वशीं देवीं गायन्तीं मधुरस्वनाम्
1,Main,22.0,7,tataḥ kāmāhatamanāstatsamīpamupetya vai provāca suciraṃ kālaṃ devi rantuṃ mayār'hasi,ततः कामाहतमनास्तत्समीपमुपेत्य वै प्रोवाच सुचिरं कालं देवि रन्तुं मयार्ऽहसि
1,Main,22.0,8,sā devī nṛpatiṃ dṛṣṭvā rūpalāvaṇyasaṃyutam reme tena ciraṃ kālaṃ kāmadevamivāparam,सा देवी नृपतिं दृष्ट्वा रूपलावण्यसंयुतम् रेमे तेन चिरं कालं कामदेवमिवापरम्
1,Main,22.0,9,kālāt prabuddho rājā tāmurvaśīṃ prāha śobhanām gamiṣyāmi purīṃ ramyāṃ hasantī sābravīd vacaḥ,कालात् प्रबुद्धो राजा तामुर्वशीं प्राह शोभनाम् गमिष्यामि पुरीं रम्यां हसन्ती साब्रवीद् वचः
1,Main,22.0,10,na hyanenopabhogena bhavatā rājasundara prītiḥ saṃjāyate mahyaṃ sthātavyaṃ vatsaraṃ punaḥ,न ह्यनेनोपभोगेन भवता राजसुन्दर प्रीतिः संजायते मह्यं स्थातव्यं वत्सरं पुनः
1,Main,22.0,11,tāmabravīt sa matimān gatvā śīghrataraṃ purīm āgamiṣyāmi bhūyo 'tra tanme 'nujñātumarhasi,तामब्रवीत् स मतिमान् गत्वा शीघ्रतरं पुरीम् आगमिष्यामि भूयो ऽत्र तन्मे ऽनुज्ञातुमर्हसि
1,Main,22.0,12,tamabravīt sā subhagā tathā kuru viśāṃpate nānyayāpsarasā tāvad rantavyaṃ bhavat punaḥ,तमब्रवीत् सा सुभगा तथा कुरु विशांपते नान्ययाप्सरसा तावद् रन्तव्यं भवत् पुनः
1,Main,22.0,13,omityuktvā yayau tūrṇaṃ purīṃ paramaśobhanām gatvā pativratāṃ patnīṃ dṛṣṭvā bīto 'bhavannṛpaḥ,ओमित्युक्त्वा ययौ तूर्णं पुरीं परमशोभनाम् गत्वा पतिव्रतां पत्नीं दृष्ट्वा बीतो ऽभवन्नृपः
1,Main,22.0,14,saṃprekṣya sā guṇavatī bhāryā tasya pativratā bhītaṃ prasannayā prāha vācā pīnapayodharā,संप्रेक्ष्य सा गुणवती भार्या तस्य पतिव्रता भीतं प्रसन्नया प्राह वाचा पीनपयोधरा
1,Main,22.0,15,svāmin kimatra bhavato bhītiradya pravartate tad brūhi me yathā tattvaṃ na rājñāṃ kīrtaye tvidam,स्वामिन् किमत्र भवतो भीतिरद्य प्रवर्तते तद् ब्रूहि मे यथा तत्त्वं न राज्ञां कीर्तये त्विदम्
1,Main,22.0,16,sa tasyā vākyamākarṇya lajjāvanatacetanaḥ novāca kiñcinnṛpatirjñānadṛṣṭyā viveda sā,स तस्या वाक्यमाकर्ण्य लज्जावनतचेतनः नोवाच किञ्चिन्नृपतिर्ज्ञानदृष्ट्या विवेद सा
1,Main,22.0,17,na bhetavyaṃ tvayā svāmin kāryaṃ pāpaviśodhanam bhīte tvayi mahārāja rāṣṭraṃ te nāśameṣyati,न भेतव्यं त्वया स्वामिन् कार्यं पापविशोधनम् भीते त्वयि महाराज राष्ट्रं ते नाशमेष्यति
1,Main,22.0,18,tadā sa rājā dyutimān nirgatya tu purāt tataḥ gatvā kaṇvāśramaṃ puṇyaṃ dṛṣṭvā tatra mahāmunim,तदा स राजा द्युतिमान् निर्गत्य तु पुरात् ततः गत्वा कण्वाश्रमं पुण्यं दृष्ट्वा तत्र महामुनिम्
1,Main,22.0,19,niśamya kaṇvavadanāt prāyaścittavidhiṃ śubham jagāma himavatpṛṣṭhaṃ samuddiśya mahābalaḥ,निशम्य कण्ववदनात् प्रायश्चित्तविधिं शुभम् जगाम हिमवत्पृष्ठं समुद्दिश्य महाबलः
1,Main,22.0,20,so 'paśyat pathi rājendro gandharvavaramuttamam bhrājamānaṃ śriyā vyomni bhūṣitaṃ divyamālayā,सो ऽपश्यत् पथि राजेन्द्रो गन्धर्ववरमुत्तमम् भ्राजमानं श्रिया व्योम्नि भूषितं दिव्यमालया
1,Main,22.0,21,vīkṣya mālāmamitraghnaḥ sasmārāpsarasāṃ varām urvaśīṃ tāṃ manaścakre tasyā eveyamarhati,वीक्ष्य मालाममित्रघ्नः सस्माराप्सरसां वराम् उर्वशीं तां मनश्चक्रे तस्या एवेयमर्हति
1,Main,22.0,22,so 'tīva kāmuko rājā gandharveṇātha tena hi cakāra sumahad yuddhaṃ mālāmādātumudyataḥ,सो ऽतीव कामुको राजा गन्धर्वेणाथ तेन हि चकार सुमहद् युद्धं मालामादातुमुद्यतः
1,Main,22.0,23,vijitya samare mālāṃ gṛhītvā durjayo dvijāḥ jagāma tāmapsarasaṃ kālindīṃ draṣṭumādarāt,विजित्य समरे मालां गृहीत्वा दुर्जयो द्विजाः जगाम तामप्सरसं कालिन्दीं द्रष्टुमादरात्
1,Main,22.0,24,adṛṣṭvāpsarasaṃ tatra kāmabāṇābhipīḍitaḥ babhrāma sakalāṃ pṛthvīṃ saptadvīpasamanvitām,अदृष्ट्वाप्सरसं तत्र कामबाणाभिपीडितः बभ्राम सकलां पृथ्वीं सप्तद्वीपसमन्विताम्
1,Main,22.0,25,ākramya himavatpārśvamurvaśīdarśanotsukaḥ jagāma śailapravaraṃ hemakūṭamiti śrutam,आक्रम्य हिमवत्पार्श्वमुर्वशीदर्शनोत्सुकः जगाम शैलप्रवरं हेमकूटमिति श्रुतम्
1,Main,22.0,26,tatra tatrāpsarovaryā dṛṣṭvā taṃ siṃhavikramam kāmaṃ saṃdadhire ghoraṃ bhūṣitaṃ citramālayā,तत्र तत्राप्सरोवर्या दृष्ट्वा तं सिंहविक्रमम् कामं संदधिरे घोरं भूषितं चित्रमालया
1,Main,22.0,27,saṃsmarannurvaśīvākyaṃ tasyāṃ saṃsaktamānasaḥ na paśyati smatāḥ sarvāgiriśṛṅgāṇijagmivān,संस्मरन्नुर्वशीवाक्यं तस्यां संसक्तमानसः न पश्यति स्मताः सर्वागिरिशृङ्गाणिजग्मिवान्
1,Main,22.0,28,tatrāpyapsarasaṃ divyāmadṛṣṭvā kāmapīḍitaḥ devalokaṃ mahāmeruṃ yayau devaparākramaḥ,तत्राप्यप्सरसं दिव्यामदृष्ट्वा कामपीडितः देवलोकं महामेरुं ययौ देवपराक्रमः
1,Main,22.0,29,sa tatra mānasaṃ nāma sarastrailokyaviśrutam bheje śṛṅgāṇyatikramya svabāhubalabhāvitaḥ,स तत्र मानसं नाम सरस्त्रैलोक्यविश्रुतम् भेजे शृङ्गाण्यतिक्रम्य स्वबाहुबलभावितः
1,Main,22.0,30,sa tasya tīre subhagāṃ carantīmatilālasām dṛṣṭavānanavadyāṅgīṃ tasyai mālāṃ dadau punaḥ,स तस्य तीरे सुभगां चरन्तीमतिलालसाम् दृष्टवाननवद्याङ्गीं तस्यै मालां ददौ पुनः
1,Main,22.0,31,sa mālayā tadā devīṃ bhūṣitāṃ prekṣya mohitaḥ reme kṛtārthamātmānaṃ jānānaḥ suciraṃ tayā,स मालया तदा देवीं भूषितां प्रेक्ष्य मोहितः रेमे कृतार्थमात्मानं जानानः सुचिरं तया
1,Main,22.0,32,athorvaśī rājavaryaṃ ratānte vākyamabravīt kiṃ kṛtaṃ bhavatā pūrvaṃ purīṃ gatvā vṛthā nṛpa,अथोर्वशी राजवर्यं रतान्ते वाक्यमब्रवीत् किं कृतं भवता पूर्वं पुरीं गत्वा वृथा नृप
1,Main,22.0,33,sa tasyai sarvamācaṣṭa patnyā yat samudīritam kaṇvasya darśanaṃ caiva mālāpaharaṇaṃ tathā,स तस्यै सर्वमाचष्ट पत्न्या यत् समुदीरितम् कण्वस्य दर्शनं चैव मालापहरणं तथा
1,Main,22.0,34,śrutvaitad vyāhṛtaṃ tena gacchetyāha hitaiṣiṇī śāpaṃ dāsyati te kaṇvo mamāpi bhavataḥ priyā,श्रुत्वैतद् व्याहृतं तेन गच्छेत्याह हितैषिणी शापं दास्यति ते कण्वो ममापि भवतः प्रिया
1,Main,22.0,35,tayāsakṛnmahārājaḥ prokto 'pi madamohitaḥ na tatyajātha tatpārśvaṃ tatra saṃnyastamānasaḥ,तयासकृन्महाराजः प्रोक्तो ऽपि मदमोहितः न तत्यजाथ तत्पार्श्वं तत्र संन्यस्तमानसः
1,Main,22.0,36,tatorvaśī kāmarūpā rājñe svaṃ rūpamutkaṭam suromaśaṃ piṅgalākṣaṃ darśayāmāsa sarvadā,ततोर्वशी कामरूपा राज्ञे स्वं रूपमुत्कटम् सुरोमशं पिङ्गलाक्षं दर्शयामास सर्वदा
1,Main,22.0,37,tasyāṃ viraktacetaskaḥ smṛtvā kaṇvābhibhāṣitam dhiṅmāmiti viniścityatapaḥ kartuṃ samārabhat,तस्यां विरक्तचेतस्कः स्मृत्वा कण्वाभिभाषितम् धिङ्मामिति विनिश्चित्यतपः कर्तुं समारभत्
1,Main,22.0,38,saṃvatsaradvādaśakaṃ kandamūlaphalāśanaḥ bhūya eva dvādaśakaṃ vāyubhakṣo 'bhavannṛpaḥ,संवत्सरद्वादशकं कन्दमूलफलाशनः भूय एव द्वादशकं वायुभक्षो ऽभवन्नृपः
1,Main,22.0,39,gatvā kaṇvāśramaṃ bhītyā tasmai sarvaṃ nyavedayat vāsamapsarasā bhūyastapoyogamanuttamam,गत्वा कण्वाश्रमं भीत्या तस्मै सर्वं न्यवेदयत् वासमप्सरसा भूयस्तपोयोगमनुत्तमम्
1,Main,22.0,40,vīkṣya taṃ rājaśārdūlaṃ prasanno bhagavānṛṣiḥ kartukāmo hi nirbojaṃ tasyāghamidamabravīt,वीक्ष्य तं राजशार्दूलं प्रसन्नो भगवानृषिः कर्तुकामो हि निर्बोजं तस्याघमिदमब्रवीत्
1,Main,22.0,41,gaccha vārāṇasīṃ divyāmīśvarādhyuṣitāṃ purīm āste mocayituṃ lokaṃ tatra devo maheśvaraḥ,गच्छ वाराणसीं दिव्यामीश्वराध्युषितां पुरीम् आस्ते मोचयितुं लोकं तत्र देवो महेश्वरः
1,Main,22.0,42,snātvā saṃtarpya vidhivad gaṅgāyāndevatāḥ pitṝn dṛṣṭvā viśveśvaraṃ liṅgaṅkilbiṣānmokṣyase 'khilāt,स्नात्वा संतर्प्य विधिवद् गङ्गायान्देवताः पितॄन् दृष्ट्वा विश्वेश्वरं लिङ्गङ्किल्बिषान्मोक्ष्यसे ऽखिलात्
1,Main,22.0,43,praṇamya śirasā kaṇvamanujñāpya ca durjayaḥ vārāṇasyāṃ haraṃ dṛṣṭvā pāpānmukto 'bhavat tataḥ,प्रणम्य शिरसा कण्वमनुज्ञाप्य च दुर्जयः वाराणस्यां हरं दृष्ट्वा पापान्मुक्तो ऽभवत् ततः
1,Main,22.0,44,jagāma svapurīṃ śubhrāṃ pālayāmāsa medinīm yājayāmāsa taṃ kaṇvo yācito ghṛṇayā muniḥ,जगाम स्वपुरीं शुभ्रां पालयामास मेदिनीम् याजयामास तं कण्वो याचितो घृणया मुनिः
1,Main,22.0,45,tasya putro 'tha matimān supratīka iti śrutaḥ babhūva jātamātraṃ taṃ rājānamupatasthire,तस्य पुत्रो ऽथ मतिमान् सुप्रतीक इति श्रुतः बभूव जातमात्रं तं राजानमुपतस्थिरे
1,Main,22.0,46,urvaśyāṃ ca mahāvīryāḥ sapta devasutopamāḥ kanyā jagṛhire sarvā jandharvadayitā dvijāḥ,उर्वश्यां च महावीर्याः सप्त देवसुतोपमाः कन्या जगृहिरे सर्वा जन्धर्वदयिता द्विजाः
1,Main,22.0,47,eṣa va kathitaḥ samyak sahastrajita uttamaḥ vaṃśaḥ pāpaharo nṛṇāṃ kroṣṭorapi nibodhata,एष व कथितः सम्यक् सहस्त्रजित उत्तमः वंशः पापहरो नृणां क्रोष्टोरपि निबोधत
1,Main,23.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge dvāviśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca kroṣṭoreko 'bhavat putro vṛjinīvāniti śrutiḥ tasya putro mahān svātiruśadgustatsuto 'bhavat,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वाविशो ऽध्यायः सूत उवाच क्रोष्टोरेको ऽभवत् पुत्रो वृजिनीवानिति श्रुतिः तस्य पुत्रो महान् स्वातिरुशद्गुस्तत्सुतो ऽभवत्
1,Main,23.0,2,uśadgorabhavat putro nāmnā citraratho balī atha caitrarathirloke śaśabinduriti smṛtaḥ,उशद्गोरभवत् पुत्रो नाम्ना चित्ररथो बली अथ चैत्ररथिर्लोके शशबिन्दुरिति स्मृतः
1,Main,23.0,3,tasya putraḥ pṛthuyaśā rājābhūd dharmatatparaḥ pṛthukarmā ca tatputrastasmāt pṛthujayo 'bhavat,तस्य पुत्रः पृथुयशा राजाभूद् धर्मतत्परः पृथुकर्मा च तत्पुत्रस्तस्मात् पृथुजयो ऽभवत्
1,Main,23.0,4,pṛthukīrtirabhūt tasmāt pṛthudānastato 'bhavat pṛthuśravāstasya putrastasyāsīt pṛthusattamaḥ,पृथुकीर्तिरभूत् तस्मात् पृथुदानस्ततो ऽभवत् पृथुश्रवास्तस्य पुत्रस्तस्यासीत् पृथुसत्तमः
1,Main,23.0,5,uśanā tasya putro 'būt siteṣustatsuto 'bhavat tasyābhūd rukmakavacaḥ parāvṛt tasya sattamāḥ,उशना तस्य पुत्रो ऽबूत् सितेषुस्तत्सुतो ऽभवत् तस्याभूद् रुक्मकवचः परावृत् तस्य सत्तमाः
1,Main,23.0,6,parāvṛtaḥ suto jajñe jyāmagho lokaviśrutaḥ tasmād vidarbhaḥ saṃjajñe vidarbhāt krathakaiśikau,परावृतः सुतो जज्ञे ज्यामघो लोकविश्रुतः तस्माद् विदर्भः संजज्ञे विदर्भात् क्रथकैशिकौ
1,Main,23.0,7,romapādastṛtīyastu babhrustasyātmajo nṛpaḥ dhṛtistasyābhavat putraḥ saṃstastasyāpyabhūt sutaḥ,रोमपादस्तृतीयस्तु बभ्रुस्तस्यात्मजो नृपः धृतिस्तस्याभवत् पुत्रः संस्तस्तस्याप्यभूत् सुतः
1,Main,23.0,8,saṃstasya putro balavān nāmnā viśvasahastu saḥ tasya putro mahāvīryaḥ prajāvān kauśikastataḥ abhūt tasya suto dhīmān sumantustatsuto 'nalaḥ,संस्तस्य पुत्रो बलवान् नाम्ना विश्वसहस्तु सः तस्य पुत्रो महावीर्यः प्रजावान् कौशिकस्ततः अभूत् तस्य सुतो धीमान् सुमन्तुस्तत्सुतो ऽनलः
1,Main,23.0,9,kaiśikasya sutaścediścaidyāstasyābhavan sutāḥ teṣāṃ pradhāno jyotiṣmān vapuṣmāṃstatsuto 'bhavat,कैशिकस्य सुतश्चेदिश्चैद्यास्तस्याभवन् सुताः तेषां प्रधानो ज्योतिष्मान् वपुष्मांस्तत्सुतो ऽभवत्
1,Main,23.0,10,vapuṣmato bṛhanmedhā śrīdevastatsuto 'bhavat tasya vītaratho viprā rudrabhakto mahābalaḥ,वपुष्मतो बृहन्मेधा श्रीदेवस्तत्सुतो ऽभवत् तस्य वीतरथो विप्रा रुद्रभक्तो महाबलः
1,Main,23.0,11,krathasyāpyabhavat kuntī vṛṣṇī tasyābhavat sutaḥ vṛṣṇernivṛttirutpanno daśārhastasya tu dvijāḥ,क्रथस्याप्यभवत् कुन्ती वृष्णी तस्याभवत् सुतः वृष्णेर्निवृत्तिरुत्पन्नो दशार्हस्तस्य तु द्विजाः
1,Main,23.0,12,daśārhaputropyāroho jīmūtastatsuto 'bhavat jaimūtirabhavad vīro vikṛtiḥ paravīrahā,दशार्हपुत्रोप्यारोहो जीमूतस्तत्सुतो ऽभवत् जैमूतिरभवद् वीरो विकृतिः परवीरहा
1,Main,23.0,13,tasya bhīmarathaḥ putraḥ tasmānnavaratho 'bhavat dānadharmarato nityaṃ samyakśīlaparāyaṇaḥ,तस्य भीमरथः पुत्रः तस्मान्नवरथो ऽभवत् दानधर्मरतो नित्यं सम्यक्शीलपरायणः
1,Main,23.0,14,kadācinmṛgayāṃ yāto dṛṣṭvā rākṣasamūrjitam dudrāva mahātaviṣṭo bhayena munipuṅgavāḥ,कदाचिन्मृगयां यातो दृष्ट्वा राक्षसमूर्जितम् दुद्राव महातविष्टो भयेन मुनिपुङ्गवाः
1,Main,23.0,15,anvadhāvata saṃkruddho rākṣasastaṃ mahābalaḥ duryodhano 'gnisaṃkāśaḥ śūlāsaktamahākaraḥ,अन्वधावत संक्रुद्धो राक्षसस्तं महाबलः दुर्योधनो ऽग्निसंकाशः शूलासक्तमहाकरः
1,Main,23.0,16,rājā navaratho bhītyā nātidūrādanuttamam apaśyat paramaṃ sthānaṃ sarasvatyā sugopitam,राजा नवरथो भीत्या नातिदूरादनुत्तमम् अपश्यत् परमं स्थानं सरस्वत्या सुगोपितम्
1,Main,23.0,17,sa tadvegena mahatā saṃprāpya matimān nṛpaḥ vavande śirasā dṛṣṭvā sākṣād devīṃ sarasvatīm,स तद्वेगेन महता संप्राप्य मतिमान् नृपः ववन्दे शिरसा दृष्ट्वा साक्षाद् देवीं सरस्वतीम्
1,Main,23.0,18,tuṣṭāva vāgbhiriṣṭābhirbaddhāñjaliramitrajit papāta daṇḍavad bhūmau tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ,तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिर्बद्धाञ्जलिरमित्रजित् पपात दण्डवद् भूमौ त्वामहं शरणं गतः
1,Main,23.0,19,namasyāmi mahādevīṃ sākṣād devīṃ sarasvatīm vāgdevatāmanādyantāmīśvarīṃ brahmacāriṇīm,नमस्यामि महादेवीं साक्षाद् देवीं सरस्वतीम् वाग्देवतामनाद्यन्तामीश्वरीं ब्रह्मचारिणीम्
1,Main,23.0,20,namasye jagatāṃ yoniṃ yoginīṃ paramāṃ kalām hiraṇyagarbhamahiṣīṃ trinetrāṃ candraśekharām,नमस्ये जगतां योनिं योगिनीं परमां कलाम् हिरण्यगर्भमहिषीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम्
1,Main,23.0,21,namasye paramānandāṃ citkalāṃ brahmarūpiṇīm pāhi māṃ parameśāni bhītaṃ śaraṇamāgatam,नमस्ये परमानन्दां चित्कलां ब्रह्मरूपिणीम् पाहि मां परमेशानि भीतं शरणमागतम्
1,Main,23.0,22,etasminnantare kruddho rājānaṃ rākṣaseśvaraḥ hantuṃ samāgataḥ sthānaṃ yatra devī sarasvatī,एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राजानं राक्षसेश्वरः हन्तुं समागतः स्थानं यत्र देवी सरस्वती
1,Main,23.0,23,samudyamya tadā śūlaṃ praveṣṭuṃ baladarpitaḥ trilokamātustatsthānaṃ śaśāṅkādityasaṃnnibham,समुद्यम्य तदा शूलं प्रवेष्टुं बलदर्पितः त्रिलोकमातुस्तत्स्थानं शशाङ्कादित्यसंन्निभम्
1,Main,23.0,24,tadantare mahad bhūtaṃ yugāntādityasannibham śūlenorasi nirbhidya pātayāmāsa taṃ bhuvi,तदन्तरे महद् भूतं युगान्तादित्यसन्निभम् शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि
1,Main,23.0,25,gacchetyāha mahārāja na sthātavyaṃ tvayā punaḥ idānīṃ nirbhayastūrṇaṃ sthāne 'smin rākṣaso hataḥ,गच्छेत्याह महाराज न स्थातव्यं त्वया पुनः इदानीं निर्भयस्तूर्णं स्थाने ऽस्मिन् राक्षसो हतः
1,Main,23.0,26,tataḥ praṇamya hṛṣṭātmā rājā navarathaḥ parām purīṃ jagāma viprendrāḥ purandarapuropamām,ततः प्रणम्य हृष्टात्मा राजा नवरथः पराम् पुरीं जगाम विप्रेन्द्राः पुरन्दरपुरोपमाम्
1,Main,23.0,27,sthāpayāmāsa deveśīṃ tatra bhaktisamanvitaḥ īje ca vividhairyajñairhemairdevīṃ sarasvatīm,स्थापयामास देवेशीं तत्र भक्तिसमन्वितः ईजे च विविधैर्यज्ञैर्हेमैर्देवीं सरस्वतीम्
1,Main,23.0,28,tasya cāsīd daśarathaḥ putraḥ paramadhārmikaḥ devyā bhakto mahātejāḥ śakunistasya cātmajaḥ,तस्य चासीद् दशरथः पुत्रः परमधार्मिकः देव्या भक्तो महातेजाः शकुनिस्तस्य चात्मजः
1,Main,23.0,29,tasmāt karambhaḥ saṃbhūto devarāto 'bhavat tataḥ īje sa cāśvamedhena devakṣatraśca tatsutaḥ,तस्मात् करम्भः संभूतो देवरातो ऽभवत् ततः ईजे स चाश्वमेधेन देवक्षत्रश्च तत्सुतः
1,Main,23.0,30,madhustasya tu dāyādastasmāt kuruvaśo 'bhavat putradvayamabhūt tasya sutrāmā cānureva ca,मधुस्तस्य तु दायादस्तस्मात् कुरुवशो ऽभवत् पुत्रद्वयमभूत् तस्य सुत्रामा चानुरेव च
1,Main,23.0,31,anostu purukutso 'bhūdaṃśustasya ca rikthabhāk athāṃśoḥ sattvato nāma viṣṇubhaktaḥ pratāpavān mahātmā dānanirato dhanurvedavidāṃ varaḥ,अनोस्तु पुरुकुत्सो ऽभूदंशुस्तस्य च रिक्थभाक् अथांशोः सत्त्वतो नाम विष्णुभक्तः प्रतापवान् महात्मा दाननिरतो धनुर्वेदविदां वरः
1,Main,23.0,32,sa nāradasya vacanād vāsudevārcanānvitam śāstraṃ pravartayāmāsa kuṇḍagolādibhiḥ śrutam,स नारदस्य वचनाद् वासुदेवार्चनान्वितम् शास्त्रं प्रवर्तयामास कुण्डगोलादिभिः श्रुतम्
1,Main,23.0,33,tasya nāmnā tu vikhyātaṃ sāttvataṃ nāma śobhanam pravartate mahāśāstraṃ kuṇḍādīnāṃ hitāvaham,तस्य नाम्ना तु विख्यातं सात्त्वतं नाम शोभनम् प्रवर्तते महाशास्त्रं कुण्डादीनां हितावहम्
1,Main,23.0,34,sāttvatastasya putro 'bhūt sarvaśāstraviśāradaḥ puṇyaśloko mahārājastena vai tatpravartitam,सात्त्वतस्तस्य पुत्रो ऽभूत् सर्वशास्त्रविशारदः पुण्यश्लोको महाराजस्तेन वै तत्प्रवर्तितम्
1,Main,23.0,35,sāttvataḥ sattvasaṃpannaḥ kauśalyāṃ suṣuve sutān andhakaṃ vai mahābhojaṃ vṛṣṇiṃ devāvṛdhaṃ nṛpam jyeṣṭhaṃ ca bhajamānākhyaṃ dhanurvedavidāṃ varam,सात्त्वतः सत्त्वसंपन्नः कौशल्यां सुषुवे सुतान् अन्धकं वै महाभोजं वृष्णिं देवावृधं नृपम् ज्येष्ठं च भजमानाख्यं धनुर्वेदविदां वरम्
1,Main,23.0,36,teṣāṃ devāvṛdho rājā cacāra paramaṃ tapaḥ putraḥ sarvaguṇopeto mama bhūyāditi prabhuḥ,तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति प्रभुः
1,Main,23.0,37,tasya babhruriti khyātaḥ puṇyaśloko 'bhavannṛpaḥ dhārmiko rūpasaṃpannastattvajñānarataḥ sadā,तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको ऽभवन्नृपः धार्मिको रूपसंपन्नस्तत्त्वज्ञानरतः सदा
1,Main,23.0,38,bhajamānasya sṛñjayyāṃ bhajamānā vijajñire teṣāṃ pradhānau vikhyātau nimiḥ kṛkaṇa eva ca,भजमानस्य सृञ्जय्यां भजमाना विजज्ञिरे तेषां प्रधानौ विख्यातौ निमिः कृकण एव च
1,Main,23.0,39,mahābhojakule jātā bhojā vaimārtikāstathā vṛṣṇeḥ sumitro balavānanamitraḥ śinastathā,महाभोजकुले जाता भोजा वैमार्तिकास्तथा वृष्णेः सुमित्रो बलवाननमित्रः शिनस्तथा
1,Main,23.0,40,anamitrādabhūnnighno nighnasya dvau babhūvatuḥ prasenastu mahābhāgaḥ satrājinnāma cottamaḥ,अनमित्रादभून्निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः प्रसेनस्तु महाभागः सत्राजिन्नाम चोत्तमः
1,Main,23.0,41,anamitrācchinirjajñe kaniṣṭhād vṛṣṇinandanāt satyavān satyasaṃpannaḥ satyakastatsuto 'bhavat,अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात् सत्यवान् सत्यसंपन्नः सत्यकस्तत्सुतो ऽभवत्
1,Main,23.0,42,sātyakiryuyudhānastu tasyāsaṅgo 'bhavat sutaḥ kuṇistasya suto dhīmāṃstasya putro yugandharaḥ,सात्यकिर्युयुधानस्तु तस्यासङ्गो ऽभवत् सुतः कुणिस्तस्य सुतो धीमांस्तस्य पुत्रो युगन्धरः
1,Main,23.0,43,mādrayā vṛṣṇeḥ suto jajñe pṛśnirvai yadunandanaḥ jajñāte tanayau pṛśneḥ śvaphalkaścitrakaśca ha,माद्रया वृष्णेः सुतो जज्ञे पृश्निर्वै यदुनन्दनः जज्ञाते तनयौ पृश्नेः श्वफल्कश्चित्रकश्च ह
1,Main,23.0,44,śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryāmavindata tasyāmajanayat putramakrūraṃ nāma dhārmikam upamaṅgustathā maṅguranye ca bahavaḥ sutāḥ,श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत तस्यामजनयत् पुत्रमक्रूरं नाम धार्मिकम् उपमङ्गुस्तथा मङ्गुरन्ये च बहवः सुताः
1,Main,23.0,45,akrūrasya smṛtaḥ putro devavāniti viśrutaḥ upadevaśca puṇyātmā tayorviśvapramāthinau,अक्रूरस्य स्मृतः पुत्रो देववानिति विश्रुतः उपदेवश्च पुण्यात्मा तयोर्विश्वप्रमाथिनौ
1,Main,23.0,46,citrakasyābhavat putraḥ pṛthurvipṛthureva ca aśvagrīvaḥ subāhuśca supārśvakagaveṣaṇau,चित्रकस्याभवत् पुत्रः पृथुर्विपृथुरेव च अश्वग्रीवः सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ
1,Main,23.0,47,andhakāt kāśyaduhitā lebhe ca caturaḥ sutān kukuraṃ bhajamānaṃ ca śuciṃ kambalabarhiṣam,अन्धकात् काश्यदुहिता लेभे च चतुरः सुतान् कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषम्
1,Main,23.0,48,kukurasya suto vṛṣṇirvṛṣṇestu tanayo 'bhavat kapotaromā vipulastasya putro vilomakaḥ,कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत् कपोतरोमा विपुलस्तस्य पुत्रो विलोमकः
1,Main,23.0,49,tasyāsīt tumburusakhā vidvān putro nalaḥ kila khyāyate tasya nāmānuranorānakadundubhiḥ,तस्यासीत् तुम्बुरुसखा विद्वान् पुत्रो नलः किल ख्यायते तस्य नामानुरनोरानकदुन्दुभिः
1,Main,23.0,50,sa govardhanamāsādya tatāpa vipulaṃ tapaḥ varaṃ tasmai dadau devo brahmā lokamaheśvaraḥ,स गोवर्धनमासाद्य तताप विपुलं तपः वरं तस्मै ददौ देवो ब्रह्मा लोकमहेश्वरः
1,Main,23.0,51,vaṃśasya cākṣayāṃ kīrti gānayogamanuttamam gurorabhyadhikaṃ viprāḥ kāmarūpitvameva ca,वंशस्य चाक्षयां कीर्ति गानयोगमनुत्तमम् गुरोरभ्यधिकं विप्राः कामरूपित्वमेव च
1,Main,23.0,52,sa labdhvā varamavyagro vareṇyaṃ vṛṣavāhanam pūjayāmāsa gānena sthāṇuṃ tridaśapūjitam,स लब्ध्वा वरमव्यग्रो वरेण्यं वृषवाहनम् पूजयामास गानेन स्थाणुं त्रिदशपूजितम्
1,Main,23.0,53,tasya gānaratasyātha bhagavānambikāpatiḥ kanyāratnaṃ dadau devo durlabhaṃ tridaśairapi,तस्य गानरतस्याथ भगवानम्बिकापतिः कन्यारत्नं ददौ देवो दुर्लभं त्रिदशैरपि
1,Main,23.0,54,tayā sa saṅgato rājā gānayogamanuttamam aśikṣayadamitraghnaḥ priyāṃ tāṃ bhrāntalocanām,तया स सङ्गतो राजा गानयोगमनुत्तमम् अशिक्षयदमित्रघ्नः प्रियां तां भ्रान्तलोचनाम्
1,Main,23.0,55,tasyāmutpādayāmāsa subhujaṃ nāma śobhanam rūpalāvaṇyasaṃpannāṃ hrīmatīmapi kanyakām,तस्यामुत्पादयामास सुभुजं नाम शोभनम् रूपलावण्यसंपन्नां ह्रीमतीमपि कन्यकाम्
1,Main,23.0,56,tatastaṃ jananī putraṃ bālye vayasi śobhanam śikṣayāmāsa vidhivad gānavidyāṃ ca kanyakām,ततस्तं जननी पुत्रं बाल्ये वयसि शोभनम् शिक्षयामास विधिवद् गानविद्यां च कन्यकाम्
1,Main,23.0,57,kṛtopanayano vedānadhītya vidhivad guroḥ udvavāhātmajāṃ kanyāṃ gandharvāṇāṃ tu mānasīm,कृतोपनयनो वेदानधीत्य विधिवद् गुरोः उद्ववाहात्मजां कन्यां गन्धर्वाणां तु मानसीम्
1,Main,23.0,58,tasyāmutpādayāmāsa pañca putrānanuttamān vīṇāvādanatattvajñān gānaśāstraviśāradān,तस्यामुत्पादयामास पञ्च पुत्राननुत्तमान् वीणावादनतत्त्वज्ञान् गानशास्त्रविशारदान्
1,Main,23.0,59,putraiḥ pautraiḥ sapatnīko rājā gānaviśāradaḥ pūjayāmāsa gānena devaṃ tripuranāśanam,पुत्रैः पौत्रैः सपत्नीको राजा गानविशारदः पूजयामास गानेन देवं त्रिपुरनाशनम्
1,Main,23.0,60,hrīmatī cāpi yā kanyā śrīrivāyatalocanā subāhurnāma gandharvastāmādāya yayau purīm,ह्रीमती चापि या कन्या श्रीरिवायतलोचना सुबाहुर्नाम गन्धर्वस्तामादाय ययौ पुरीम्
1,Main,23.0,61,tasyāmapyabhavan putrā gandharvasya sutejasaḥ suṣeṇavīrasugrīvasubhojanaravāhanāḥ,तस्यामप्यभवन् पुत्रा गन्धर्वस्य सुतेजसः सुषेणवीरसुग्रीवसुभोजनरवाहनाः
1,Main,23.0,62,athāsīdabhijit putro vīrastvānakadundubheḥ punarvasuścābhijitaḥ saṃbabhūvāhukaḥ sutaḥ,अथासीदभिजित् पुत्रो वीरस्त्वानकदुन्दुभेः पुनर्वसुश्चाभिजितः संबभूवाहुकः सुतः
1,Main,23.0,63,āhukasyograsenaśca devakaśca dvijottamāḥ devakasya sutā vīrā jajñire tridaśopamāḥ,आहुकस्योग्रसेनश्च देवकश्च द्विजोत्तमाः देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः
1,Main,23.0,64,devavānupadevaśca sudevo devarakṣitaḥ teṣāṃ svasāraḥ saptāsan vasudevāya tā dadau,देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ
1,Main,23.0,65,vṛkadevopadevā ca tathānyā devarakṣitā śrīdevā śāntidevā ca sahadevā sahadevā ca suvratā devakī cāpi tāsāṃ tu variṣṭhābhūt sumadhyamā,वृकदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा सहदेवा च सुव्रता देवकी चापि तासां तु वरिष्ठाभूत् सुमध्यमा
1,Main,23.0,66,agrasenasya putro 'bhūnnyagrodhaḥ kaṃsa eva ca subhūmī rāṣṭrapālaśca tuṣṭimāñchaṅkureva ca,अग्रसेनस्य पुत्रो ऽभून्न्यग्रोधः कंस एव च सुभूमी राष्ट्रपालश्च तुष्टिमाञ्छङ्कुरेव च
1,Main,23.0,67,bhajamānādabūt putraḥ prakhyāto 'sau vidūrathaḥ tasya śūraḥ śamistasmāt pratikṣatrastato 'bhavat,भजमानादबूत् पुत्रः प्रख्यातो ऽसौ विदूरथः तस्य शूरः शमिस्तस्मात् प्रतिक्षत्रस्ततो ऽभवत्
1,Main,23.0,68,svayaṃbhojastatastasmād hṛdikaḥ śatrutāpanaḥ kṛtavarmātha tatputro devarastatsutaḥ smṛtaḥ sa śūrastatsuto dhīmān vasudevo 'tha tatsutaḥ,स्वयंभोजस्ततस्तस्माद् हृदिकः शत्रुतापनः कृतवर्माथ तत्पुत्रो देवरस्तत्सुतः स्मृतः स शूरस्तत्सुतो धीमान् वसुदेवो ऽथ तत्सुतः
1,Main,23.0,69,vasudevāvanmahābāhurvāsudevo jagadguruḥ babhūva devakīputro devairabhyarthito hariḥ,वसुदेवावन्महाबाहुर्वासुदेवो जगद्गुरुः बभूव देवकीपुत्रो देवैरभ्यर्थितो हरिः
1,Main,23.0,70,rohiṇī ca mahābhāgā vasudevasya śobhanā asūta patnī saṃkarṣaṃ rāmaṃ jyeṣṭhaṃ halāyudham,रोहिणी च महाभागा वसुदेवस्य शोभना असूत पत्नी संकर्षं रामं ज्येष्ठं हलायुधम्
1,Main,23.0,71,sa eva paramātmāsau vāsudevo jaganmayaḥ halāyudhaḥ svayaṃ sākṣāccheṣaḥ saṃkarṣaṇaḥ prabhuḥ,स एव परमात्मासौ वासुदेवो जगन्मयः हलायुधः स्वयं साक्षाच्छेषः संकर्षणः प्रभुः
1,Main,23.0,72,bhṛguśāpacchalenaiva mānayan mānuṣīṃ tanum babhūta tasyāṃ devakyāṃ rohiṇyāmapi mādhavaḥ,भृगुशापच्छलेनैव मानयन् मानुषीं तनुम् बभूत तस्यां देवक्यां रोहिण्यामपि माधवः
1,Main,23.0,73,umādehasamudbhūtā yoganidrā ca kauśīkī niyogād vāsudevasya yaśodātanayā hyabhūt,उमादेहसमुद्भूता योगनिद्रा च कौशीकी नियोगाद् वासुदेवस्य यशोदातनया ह्यभूत्
1,Main,23.0,74,ye cānye vasudevasya vāsudevāgrajāḥ sutāḥ prāgeva kaṃsastān sarvān jaghāna munipuṅgavāḥ,ये चान्ये वसुदेवस्य वासुदेवाग्रजाः सुताः प्रागेव कंसस्तान् सर्वान् जघान मुनिपुङ्गवाः
1,Main,23.0,75,suṣeṇaśca tathodāyī bhadraseno mahābalaḥ ṛjudāso bhadradāsaḥ kīrtimānapi pūrvajaḥ,सुषेणश्च तथोदायी भद्रसेनो महाबलः ऋजुदासो भद्रदासः कीर्तिमानपि पूर्वजः
1,Main,23.0,76,hateṣveteṣu sarveṣu rohiṇī vasudevataḥ asūta rāmaṃ lokeśaṃ balabhadraṃ halāyudham,हतेष्वेतेषु सर्वेषु रोहिणी वसुदेवतः असूत रामं लोकेशं बलभद्रं हलायुधम्
1,Main,23.0,77,jāte 'tha rāme devānāmādimātmānamacyutam asūta devakī kṛṣṇaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam,जाते ऽथ रामे देवानामादिमात्मानमच्युतम् असूत देवकी कृष्णं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्
1,Main,23.0,78,revatī nāma rāmasya bhāryāsīt suguṇānvitā tasyāmutpādayāmāsa putrau dvau niśaṭholmukau,रेवती नाम रामस्य भार्यासीत् सुगुणान्विता तस्यामुत्पादयामास पुत्रौ द्वौ निशठोल्मुकौ
1,Main,23.0,79,ṣoḍaśastrīsahastrāṇi kṛṣṇasyākliṣṭakarmaṇaḥ babhūvurātmajāstāsu śataśo 'tha sahastraśaḥ,षोडशस्त्रीसहस्त्राणि कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः बभूवुरात्मजास्तासु शतशो ऽथ सहस्त्रशः
1,Main,23.0,80,cārudeṣṇaḥ sucāruśca cāruveṣo yaśodharaḥ cāruśravāścāruyaśāḥ pradyumnaḥ śaṅkha eva ca,चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेषो यशोधरः चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः शङ्ख एव च
1,Main,23.0,81,rukmiṇya vāsudevasyāṃ mahābalaparākramāḥ viśiṣṭāḥ sarvaputrāṇāṃ saṃbabhūvurim sutāḥ,रुक्मिण्य वासुदेवस्यां महाबलपराक्रमाः विशिष्टाः सर्वपुत्राणां संबभूवुरिम् सुताः
1,Main,23.0,82,tān dṛṣṭvā tanayān vīrān raukmiṇeyāñjanārdanam jāmbavatyabravīt kṛṣṇaṃ bhāryā tasya śucismitā,तान् दृष्ट्वा तनयान् वीरान् रौक्मिणेयाञ्जनार्दनम् जाम्बवत्यब्रवीत् कृष्णं भार्या तस्य शुचिस्मिता
1,Main,23.0,83,mama tvaṃ puṇḍarīkākṣa viśiṣṭaṃ guṇavattamam sureśasadṛśaṃ putraṃ dehi dānavasūdana,मम त्वं पुण्डरीकाक्ष विशिष्टं गुणवत्तमम् सुरेशसदृशं पुत्रं देहि दानवसूदन
1,Main,23.0,84,jātbavatyā vacaḥ śrutvā jagannāthaḥ svayaṃ hariḥ samārebhe tapaḥ kartuṃ taponidhirarindamaḥ,जात्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथः स्वयं हरिः समारेभे तपः कर्तुं तपोनिधिररिन्दमः
1,Main,23.0,85,tacchṛṇudhvaṃ muniśreṣṭhā yathāsau devakīsutaḥ dṛṣṭvā lebhe sutaṃ rudraṃ taptvā tīvraṃ mahat tapaḥ,तच्छृणुध्वं मुनिश्रेष्ठा यथासौ देवकीसुतः दृष्ट्वा लेभे सुतं रुद्रं तप्त्वा तीव्रं महत् तपः
1,Main,24.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge trayoviṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca atha devo hṛṣīkeśo bhagavān puruṣottamaḥ tatāpa ghoraṃ putrārthaṃ nidānaṃ tapasastapaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयोविंशो ऽध्यायः सूत उवाच अथ देवो हृषीकेशो भगवान् पुरुषोत्तमः तताप घोरं पुत्रार्थं निदानं तपसस्तपः
1,Main,24.0,2,svecchayāpyavatīrṇo 'sau kṛtakṛtyo 'pi viśvadhṛk cacāra svātmano mūlaṃ bodhayan bhāvamaiśvaram,स्वेच्छयाप्यवतीर्णो ऽसौ कृतकृत्यो ऽपि विश्वधृक् चचार स्वात्मनो मूलं बोधयन् भावमैश्वरम्
1,Main,24.0,3,jagāma yogibhirjuṣṭaṃ nānāpakṣisamākulam āśramaṃ tūpamanyorvai munīndrasya mahātmanaḥ,जगाम योगिभिर्जुष्टं नानापक्षिसमाकुलम् आश्रमं तूपमन्योर्वै मुनीन्द्रस्य महात्मनः
1,Main,24.0,4,tapattrirājamārūḍhaḥ suparṇamatitejasam śaṅkhacakragadāpāṇiḥ śrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ,तपत्त्रिराजमारूढः सुपर्णमतितेजसम् शङ्खचक्रगदापाणिः श्रीवत्सकृतलक्षणः
1,Main,24.0,5,nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpuṣpopaśobhitam ṛṣīṇāmāśramairjuṣṭaṃ vedaghoṣanināditam,नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम् ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं वेदघोषनिनादितम्
1,Main,24.0,6,siṃharkṣaśarabhākīrṇaṃ śārdūlagajasaṃyutam vimalasvādupānīyaiḥ sarobhirupaśobhitam,सिंहर्क्षशरभाकीर्णं शार्दूलगजसंयुतम् विमलस्वादुपानीयैः सरोभिरुपशोभितम्
1,Main,24.0,7,ārāmairvividhairjuṣṭaṃ devatāyatanaiḥ śubhaiḥ ṛṣikairṛṣiputraiśca mahāmunigaṇaistathā,आरामैर्विविधैर्जुष्टं देवतायतनैः शुभैः ऋषिकैरृषिपुत्रैश्च महामुनिगणैस्तथा
1,Main,24.0,8,vedādhyayanasaṃpannaiḥ sevitaṃ cāgnihotribhiḥ yogibhirdhyānaniratairnāsāgragatalocanaiḥ,वेदाध्ययनसंपन्नैः सेवितं चाग्निहोत्रिभिः योगिभिर्ध्याननिरतैर्नासाग्रगतलोचनैः
1,Main,24.0,9,upetaṃ sarvataḥ puṇyaṃ jñānibhistattvadarśibhiḥ nadībhirabhito juṣṭaṃ jāpakairbrahmavādibhiḥ,उपेतं सर्वतः पुण्यं ज्ञानिभिस्तत्त्वदर्शिभिः नदीभिरभितो जुष्टं जापकैर्ब्रह्मवादिभिः
1,Main,24.0,10,sevitaṃ tāpasaiḥ puṇyairīśārādhanatatparaiḥ praśāntaiḥ satyasaṃkalpairniḥ śokairnirupadravaiḥ,सेवितं तापसैः पुण्यैरीशाराधनतत्परैः प्रशान्तैः सत्यसंकल्पैर्निः शोकैर्निरुपद्रवैः
1,Main,24.0,11,bhasmāvadātasarvāṅgai rudrajāpyaparāyaṇaiḥ muṇḍitairjaṭilaiḥ śuddhaistathānyaiśca śikhājaṭaiḥ sevitaṃ tāpasairnitya jñānibhirbrahmacāribhiḥ,भस्मावदातसर्वाङ्गै रुद्रजाप्यपरायणैः मुण्डितैर्जटिलैः शुद्धैस्तथान्यैश्च शिखाजटैः सेवितं तापसैर्नित्य ज्ञानिभिर्ब्रह्मचारिभिः
1,Main,24.0,12,tatrāśramavare ramye siddhāśramavibhūṣite gaṅgā bhagavatī nityaṃ vahatyevāghanāśinī,तत्राश्रमवरे रम्ये सिद्धाश्रमविभूषिते गङ्गा भगवती नित्यं वहत्येवाघनाशिनी
1,Main,24.0,13,sa tānanviṣya viśvātmā tāpasān vītakalmaṣān praṇāmenātha vacasā pūjayāmāsa mādhavaḥ,स तानन्विष्य विश्वात्मा तापसान् वीतकल्मषान् प्रणामेनाथ वचसा पूजयामास माधवः
1,Main,24.0,14,te te dṛṣṭvā jagadyoniṃ śaṅkhacakragadādharam praṇemurbhaktisaṃyuktā yogināṃ paramaṃ gurum,ते ते दृष्ट्वा जगद्योनिं शङ्खचक्रगदाधरम् प्रणेमुर्भक्तिसंयुक्ता योगिनां परमं गुरुम्
1,Main,24.0,15,stuvanti vaidikairmantraiḥ kṛtvā hṛdi sanātanam procuranyonyamavyaktamādidevaṃ mahāmunim,स्तुवन्ति वैदिकैर्मन्त्रैः कृत्वा हृदि सनातनम् प्रोचुरन्योन्यमव्यक्तमादिदेवं महामुनिम्
1,Main,24.0,16,ayaṃ sa bhagavānekaḥ sākṣānnārāyaṇaḥ paraḥ agacchatyadhunā devaḥ purāṇapuruṣaḥ svayam,अयं स भगवानेकः साक्षान्नारायणः परः अगच्छत्यधुना देवः पुराणपुरुषः स्वयम्
1,Main,24.0,17,ayamevāvyayaḥ straṣṭā saṃhartā caiva rakṣakaḥ amūrto mūrtimān bhūtvā munīn draṣṭumihāgataḥ,अयमेवाव्ययः स्त्रष्टा संहर्ता चैव रक्षकः अमूर्तो मूर्तिमान् भूत्वा मुनीन् द्रष्टुमिहागतः
1,Main,24.0,18,eṣa dhātā vidhātā ca samāgacchati sarvagaḥ anādirakṣayo 'nanto mahābhūto maheśvaraḥ,एष धाता विधाता च समागच्छति सर्वगः अनादिरक्षयो ऽनन्तो महाभूतो महेश्वरः
1,Main,24.0,19,śrutvā śrutvā haristeṣāṃ vacāṃsi vacanātigaḥ yayau sa tūrṇaṃ govindaḥ sthānaṃ tasya mahātmanaḥ,श्रुत्वा श्रुत्वा हरिस्तेषां वचांसि वचनातिगः ययौ स तूर्णं गोविन्दः स्थानं तस्य महात्मनः
1,Main,24.0,20,upaspṛśyātha bhāvena tīrthe tīrthe sa yādavaḥ cakāra devakīsūnurdevarṣipitṛtarpaṇam,उपस्पृश्याथ भावेन तीर्थे तीर्थे स यादवः चकार देवकीसूनुर्देवर्षिपितृतर्पणम्
1,Main,24.0,21,nadīnāṃ tīrasaṃsthāni sthāpitāni munīśvaraiḥ liṅgāni pūjayāmāsa śaṃbhoramitatejasaḥ,नदीनां तीरसंस्थानि स्थापितानि मुनीश्वरैः लिङ्गानि पूजयामास शंभोरमिततेजसः
1,Main,24.0,22,dṛṣṭvā dṛṣṭvā samāyāntaṃ yatra yatra janārdanam pūjayāñcakrire puṣpairakṣataistatra vāsinaḥ,दृष्ट्वा दृष्ट्वा समायान्तं यत्र यत्र जनार्दनम् पूजयाञ्चक्रिरे पुष्पैरक्षतैस्तत्र वासिनः
1,Main,24.0,23,samīkṣya vāsudevaṃ taṃ śārṅgaśaṅkhāsidhāriṇam tasthire niścalāḥ sarve śubhāṅgaṃ tannivāsinaḥ,समीक्ष्य वासुदेवं तं शार्ङ्गशङ्खासिधारिणम् तस्थिरे निश्चलाः सर्वे शुभाङ्गं तन्निवासिनः
1,Main,24.0,24,yāni tatrārurukṣūṇāṃ mānasāni janārdanam dṛṣṭvā samīhitānyāsan niṣkrāmanti purāhiram,यानि तत्रारुरुक्षूणां मानसानि जनार्दनम् दृष्ट्वा समीहितान्यासन् निष्क्रामन्ति पुराहिरम्
1,Main,24.0,25,athāvagāhya gaṅgāyāṃ kṛtvā devāditarpaṇam ādāya puṣpavaryāṇi munīndrasyāviśad gṛham,अथावगाह्य गङ्गायां कृत्वा देवादितर्पणम् आदाय पुष्पवर्याणि मुनीन्द्रस्याविशद् गृहम्
1,Main,24.0,26,dṛṣṭvā taṃ yogināṃ śreṣṭhaṃ bhasmoddhūlitavigraham jaṭācīradharaṃ śāntaṃ nanāma śirasā munim,दृष्ट्वा तं योगिनां श्रेष्ठं भस्मोद्धूलितविग्रहम् जटाचीरधरं शान्तं ननाम शिरसा मुनिम्
1,Main,24.0,27,ālokya kṛṣṇamāyāntaṃ pūjayāmāsa tattvavit āsane cāsayāmāsa yogināṃ prathamātithim,आलोक्य कृष्णमायान्तं पूजयामास तत्त्ववित् आसने चासयामास योगिनां प्रथमातिथिम्
1,Main,24.0,28,uvāca vacasāṃ yoniṃ jānīmaḥ paramaṃ padam viṣṇumavyaktasaṃsthānaṃ śiṣyabhāvena saṃsthitam,उवाच वचसां योनिं जानीमः परमं पदम् विष्णुमव्यक्तसंस्थानं शिष्यभावेन संस्थितम्
1,Main,24.0,29,svāgataṃ te hṛṣīkeśa saphalāni tapāṃsi naḥ yad sākṣādeva viśvātmā madgehaṃ viṣṇurāgataḥ,स्वागतं ते हृषीकेश सफलानि तपांसि नः यद् साक्षादेव विश्वात्मा मद्गेहं विष्णुरागतः
1,Main,24.0,30,tvāṃ na paśyanti munayo yatanto 'pi hi yoginaḥ tādṛśasyātha bhavataḥ kimāgamanakāraṇam,त्वां न पश्यन्ति मुनयो यतन्तो ऽपि हि योगिनः तादृशस्याथ भवतः किमागमनकारणम्
1,Main,24.0,31,śrutvopamanyostad vākyaṃ bhagavān keśimardanaḥ vyājahāra mahāyogī vacanaṃ praṇipatya tam,श्रुत्वोपमन्योस्तद् वाक्यं भगवान् केशिमर्दनः व्याजहार महायोगी वचनं प्रणिपत्य तम्
1,Main,24.0,32,śrīkṛṣṇa uvāca bhagavan draṣṭumicchāmi girīśaṃ kṛttivāsasam saṃprāpto bhavataḥ sthānaṃ bhagavaddarśanotsukaḥ,श्रीकृष्ण उवाच भगवन् द्रष्टुमिच्छामि गिरीशं कृत्तिवाससम् संप्राप्तो भवतः स्थानं भगवद्दर्शनोत्सुकः
1,Main,24.0,33,kathaṃ sa bhagavānīśo dṛśyo yogavidāṃ varaḥ mayācireṇa kutrāhaṃ drakṣyāmi tamumāpatim,कथं स भगवानीशो दृश्यो योगविदां वरः मयाचिरेण कुत्राहं द्रक्ष्यामि तमुमापतिम्
1,Main,24.0,34,ityāha bhagavānukto dṛśyate parameśvaraḥ bhaktyā cogreṇa tapasā tatkuruṣveha yatnataḥ,इत्याह भगवानुक्तो दृश्यते परमेश्वरः भक्त्या चोग्रेण तपसा तत्कुरुष्वेह यत्नतः
1,Main,24.0,35,iheśvaraṃ devadevaṃ munīndrā brahmavādinaḥ dhyāyanto 'trāsate devaṃ jāpinastāpasāśca ye,इहेश्वरं देवदेवं मुनीन्द्रा ब्रह्मवादिनः ध्यायन्तो ऽत्रासते देवं जापिनस्तापसाश्च ये
1,Main,24.0,36,iha devaḥ sapatnīko bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ krīḍate vividhairbhūtairyogibhiḥ parivāritaḥ,इह देवः सपत्नीको भगवान् वृषभध्वजः क्रीडते विविधैर्भूतैर्योगिभिः परिवारितः
1,Main,24.0,37,ihāśrame purā rudrāt tapastaptvā sudāruṇam lebhe maheśvarād yogaṃ vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ,इहाश्रमे पुरा रुद्रात् तपस्तप्त्वा सुदारुणम् लेभे महेश्वराद् योगं वसिष्ठो भगवानृषिः
1,Main,24.0,38,ihaiva bhagavān vyasaḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ dṛṣṭvā taṃ paramaṃ jñānaṃ labdhavānīśvareśvaram,इहैव भगवान् व्यसः कृष्णद्वैपायनः प्रभुः दृष्ट्वा तं परमं ज्ञानं लब्धवानीश्वरेश्वरम्
1,Main,24.0,39,ihāśramavare ramye tapastaptvā kapardinaḥ avindat putrakān rudrāt surabhirbhaktisaṃyutā,इहाश्रमवरे रम्ये तपस्तप्त्वा कपर्दिनः अविन्दत् पुत्रकान् रुद्रात् सुरभिर्भक्तिसंयुता
1,Main,24.0,40,ihaiva devatāḥ pūrvaṃ kālād bhītā maheśvaram dṛṣṭavanto haraṃ śrīmannirbhayā nirvṛtiṃ yayuḥ,इहैव देवताः पूर्वं कालाद् भीता महेश्वरम् दृष्टवन्तो हरं श्रीमन्निर्भया निर्वृतिं ययुः
1,Main,24.0,41,ihārādhya mahādevaṃ sāvarṇistapatāṃ varaḥ labdhavān paramaṃ yogaṃ granthakāratvamuttamam,इहाराध्य महादेवं सावर्णिस्तपतां वरः लब्धवान् परमं योगं ग्रन्थकारत्वमुत्तमम्
1,Main,24.0,42,pravartayāmāsa śubhāṃ kṛtvā vai saṃhitāṃ dvijaḥ paurāṇikīṃ supuṇyārthāṃ sacchiṣyeṣu dvijātiṣu,प्रवर्तयामास शुभां कृत्वा वै संहितां द्विजः पौराणिकीं सुपुण्यार्थां सच्छिष्येषु द्विजातिषु
1,Main,24.0,43,ihaiva saṃhitāṃ dṛṣṭvā kāpeyaḥ śāṃśapāyanaḥ mahādevaṃ cakāremāṃ paurāṇīṃ tanniyogataḥ dvādaśaiva sahastrāṇi ślokānāṃ puruṣottama,इहैव संहितां दृष्ट्वा कापेयः शांशपायनः महादेवं चकारेमां पौराणीं तन्नियोगतः द्वादशैव सहस्त्राणि श्लोकानां पुरुषोत्तम
1,Main,24.0,44,iha pravartitā puṇyā dvyaṣṭasāhastrikottarā vāyavīyottaraṃ nāma purāṇaṃ vedasaṃmitam ihaiva khyāpitaṃ śiṣyaiḥ śāṃśapāyanabhāṣitam,इह प्रवर्तिता पुण्या द्व्यष्टसाहस्त्रिकोत्तरा वायवीयोत्तरं नाम पुराणं वेदसंमितम् इहैव ख्यापितं शिष्यैः शांशपायनभाषितम्
1,Main,24.0,45,yājñavalkyo mahāyogī dṛṣṭvātra tapasā haram cakāra tanniyogena yogaśāstramanuttamam,याज्ञवल्क्यो महायोगी दृष्ट्वात्र तपसा हरम् चकार तन्नियोगेन योगशास्त्रमनुत्तमम्
1,Main,24.0,46,ihaiva bhṛguṇā pūrvaṃ taptvā vai paramaṃ tapaḥ śukro maheśvarāt putro labdho yogavidāṃ varaḥ,इहैव भृगुणा पूर्वं तप्त्वा वै परमं तपः शुक्रो महेश्वरात् पुत्रो लब्धो योगविदां वरः
1,Main,24.0,47,tasmādihaiva deveśaṃ tapastaptvā maheśvaram draṣṭumarhasi viśveśamugraṃ bhīmaṃ kapardinam,तस्मादिहैव देवेशं तपस्तप्त्वा महेश्वरम् द्रष्टुमर्हसि विश्वेशमुग्रं भीमं कपर्दिनम्
1,Main,24.0,48,evamuktvā dadau jñānamupamanyurmahāmuniḥ vrataṃ pāśupataṃ yogaṃ kṛṣṇāyākliṣṭakarmaṇe,एवमुक्त्वा ददौ ज्ञानमुपमन्युर्महामुनिः व्रतं पाशुपतं योगं कृष्णायाक्लिष्टकर्मणे
1,Main,24.0,49,sa tena munivaryeṇa vyāhṛto madhusūdanaḥ tatraiva tapasā devaṃ rudramārādhayat prabhuḥ,स तेन मुनिवर्येण व्याहृतो मधुसूदनः तत्रैव तपसा देवं रुद्रमाराधयत् प्रभुः
1,Main,24.0,50,bhasmauddhūlitasarvāṅgo muṇḍo valkalasaṃyutaḥ jajāpa rudramaniśaṃ śivaikāhitamānasaḥ,भस्मौद्धूलितसर्वाङ्गो मुण्डो वल्कलसंयुतः जजाप रुद्रमनिशं शिवैकाहितमानसः
1,Main,24.0,51,tato bahutithe kāle somaḥ somārdhabhūṣaṇaḥ adṛśyata mahādevo vyomni devyā maheśvaraḥ,ततो बहुतिथे काले सोमः सोमार्धभूषणः अदृश्यत महादेवो व्योम्नि देव्या महेश्वरः
1,Main,24.0,52,kirīṭinaṃ gadinaṃ citramālaṃ pinākinaṃ śūlinaṃ devadevam śārdūlacarmāmbarasaṃvṛtāṅgaṃ devyā mahādevamasau dadarśa,किरीटिनं गदिनं चित्रमालं पिनाकिनं शूलिनं देवदेवम् शार्दूलचर्माम्बरसंवृताङ्गं देव्या महादेवमसौ ददर्श
1,Main,24.0,53,paraśvadhāsaktakaraṃ trinetraṃ nṛsiṃhacarmāvṛtasarvagātram samudgirantaṃ praṇavaṃ bṛhantaṃ sahastrasūryapratimaṃ dadarśa,परश्वधासक्तकरं त्रिनेत्रं नृसिंहचर्मावृतसर्वगात्रम् समुद्गिरन्तं प्रणवं बृहन्तं सहस्त्रसूर्यप्रतिमं ददर्श
1,Main,24.0,54,prabhuṃ purāṇaṃ puruṣaṃ purastāt sanātanaṃ yoginamīśitāram aṇoraṇīyāṃsamanantaśaktiṃ prāṇeśvaraṃ śaṃbhumasau dadarśa,प्रभुं पुराणं पुरुषं पुरस्तात् सनातनं योगिनमीशितारम् अणोरणीयांसमनन्तशक्तिं प्राणेश्वरं शंभुमसौ ददर्श
1,Main,24.0,55,na yasya devā na pitāmaho 'pi nendro na cāgnirvaruṇo na mṛtyuḥ prabhāvamadyāpi vadanti rudraṃ tamādidevaṃ purato dadarśa,न यस्य देवा न पितामहो ऽपि नेन्द्रो न चाग्निर्वरुणो न मृत्युः प्रभावमद्यापि वदन्ति रुद्रं तमादिदेवं पुरतो ददर्श
1,Main,24.0,56,tadānvapaśyad giriśasya vāme svātmānamavyaktamanantarūpam stuvantamīśaṃ bahubhirvacobhiḥ śaṅkhāsicakrārpitahastamādyam,तदान्वपश्यद् गिरिशस्य वामे स्वात्मानमव्यक्तमनन्तरूपम् स्तुवन्तमीशं बहुभिर्वचोभिः शङ्खासिचक्रार्पितहस्तमाद्यम्
1,Main,24.0,57,kṛtāñjaliṃ dakṣiṇataḥ sureśaṃ haṃsādhirūḍhaṃ puruṣaṃ dadarśa stuvānamīśasya paraṃ prabhāvaṃ pitāmahaṃ lokaguruṃ divastham,कृताञ्जलिं दक्षिणतः सुरेशं हंसाधिरूढं पुरुषं ददर्श स्तुवानमीशस्य परं प्रभावं पितामहं लोकगुरुं दिवस्थम्
1,Main,24.0,58,gaṇeśvarānarkasahastrakalpān nandīśvarādīnamitaprabhāvān trilokabhartuḥ purato 'nvapaśyat kumāramagnipatimaṃ saśākham,गणेश्वरानर्कसहस्त्रकल्पान् नन्दीश्वरादीनमितप्रभावान् त्रिलोकभर्तुः पुरतो ऽन्वपश्यत् कुमारमग्निपतिमं सशाखम्
1,Main,24.0,59,marīcimatriṃ pulahaṃ pulastyaṃ pracetasaṃ dakṣamathāpi kaṇvam parāśaraṃ tatparato vasiṣṭhaṃ svāyaṃbhuvaṃ cāpi manuṃ dadarśa,मरीचिमत्रिं पुलहं पुलस्त्यं प्रचेतसं दक्षमथापि कण्वम् पराशरं तत्परतो वसिष्ठं स्वायंभुवं चापि मनुं ददर्श
1,Main,24.0,60,tuṣṭāva mantrairamarapradhānaṃ baddhāñjalirviṣṇurudārabuddhiḥ praṇamya devyā giriśaṃ sabhaktyā svātmanyathātmānamasau vicintya,तुष्टाव मन्त्रैरमरप्रधानं बद्धाञ्जलिर्विष्णुरुदारबुद्धिः प्रणम्य देव्या गिरिशं सभक्त्या स्वात्मन्यथात्मानमसौ विचिन्त्य
1,Main,24.0,61,śrīkṛṣṇa uvāca namo 'stu te śāśvata sarvayone brahmādhipaṃ tvāmṛṣayo vadanti tapaśca sattvaṃ ca rajastamaśca tvāmeva sarva pravadanti santaḥ,श्रीकृष्ण उवाच नमो ऽस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ब्रह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति तपश्च सत्त्वं च रजस्तमश्च त्वामेव सर्व प्रवदन्ति सन्तः
1,Main,24.0,62,tvaṃ brahmā hariratha viśvayoniragniḥ saṃhartā dinakaramaṇḍalādhivāsaḥ prāṇastvaṃ hutavahavāsavādibheda- satvāmekaṃ śaraṇamupaimi devamīśam,त्वं ब्रह्मा हरिरथ विश्वयोनिरग्निः संहर्ता दिनकरमण्डलाधिवासः प्राणस्त्वं हुतवहवासवादिभेद- सत्वामेकं शरणमुपैमि देवमीशम्
1,Main,24.0,63,sāṃkhyāstvāṃ viguṇamathāhurekarūpaṃ yogāstvāṃ satatamupāsate hṛdistham vedāstvāmabhidadhatīha rudramagniṃ tvāmekaṃ śaraṇamupaimi devamīśam,सांख्यास्त्वां विगुणमथाहुरेकरूपं योगास्त्वां सततमुपासते हृदिस्थम् वेदास्त्वामभिदधतीह रुद्रमग्निं त्वामेकं शरणमुपैमि देवमीशम्
1,Main,24.0,64,tvātpāde kusumamathāpi patramekaṃ dattvāsau bhavati vimuktaviśvabandhaḥ sarvāghaṃ praṇudati siddhayogijuṣṭaṃ smṛtvā te padayugalaṃ bhavatprasādāt,त्वात्पादे कुसुममथापि पत्रमेकं दत्त्वासौ भवति विमुक्तविश्वबन्धः सर्वाघं प्रणुदति सिद्धयोगिजुष्टं स्मृत्वा ते पदयुगलं भवत्प्रसादात्
1,Main,24.0,65,yasyāśeṣavibhāgahīnamamalaṃ hṛdyantarāvasthitaṃ tattvaṃ jyotiranantamekamacalaṃ satyaṃ paraṃ sarvagam sthānaṃ prāhuranādimadhyanidhanaṃ yasmādidaṃ jāyate nityaṃ tvāmahamupaimi satyavibhavaṃviśveśvarantaṃśivam,यस्याशेषविभागहीनममलं हृद्यन्तरावस्थितं तत्त्वं ज्योतिरनन्तमेकमचलं सत्यं परं सर्वगम् स्थानं प्राहुरनादिमध्यनिधनं यस्मादिदं जायते नित्यं त्वामहमुपैमि सत्यविभवंविश्वेश्वरन्तंशिवम्
1,Main,24.0,66,oṃ namo nīlakaṇṭhāya trinetrāya ca raṃhase mahādevāya te nityamīśānāya namo namaḥ,ॐ नमो नीलकण्ठाय त्रिनेत्राय च रंहसे महादेवाय ते नित्यमीशानाय नमो नमः
1,Main,24.0,67,namaḥ pinākine tubhyaṃ namo muṇḍāya daṇḍine namaste vajrahastāya digvastrāya kapardine,नमः पिनाकिने तुभ्यं नमो मुण्डाय दण्डिने नमस्ते वज्रहस्ताय दिग्वस्त्राय कपर्दिने
1,Main,24.0,68,namo bhairavanādāya kālarūpāya daṃṣṭriṇe nāgayajñopavītāya namaste vahniretase,नमो भैरवनादाय कालरूपाय दंष्ट्रिणे नागयज्ञोपवीताय नमस्ते वह्निरेतसे
1,Main,24.0,69,namo 'stu te girīśāya svāhākārāya te namaḥ namo muktāṭṭahāsāya bhīmāya ca namo namaḥ,नमो ऽस्तु ते गिरीशाय स्वाहाकाराय ते नमः नमो मुक्ताट्टहासाय भीमाय च नमो नमः
1,Main,24.0,70,namaste kāmanāśāya namaḥ kālapramāthine namo bhairavaveṣāya harāya ca niṣaṅgiṇe,नमस्ते कामनाशाय नमः कालप्रमाथिने नमो भैरववेषाय हराय च निषङ्गिणे
1,Main,24.0,71,namo 'stu te tryambakāya namaste kṛttivāsase namo 'mbikādhipataye paśūnāṃ pataye namaḥ,नमो ऽस्तु ते त्र्यम्बकाय नमस्ते कृत्तिवाससे नमो ऽम्बिकाधिपतये पशूनां पतये नमः
1,Main,24.0,72,namaste vyomarūpāya vyomādhipataye namaḥ naranārīśarīrāya sāṃkhyayogapravartine,नमस्ते व्योमरूपाय व्योमाधिपतये नमः नरनारीशरीराय सांख्ययोगप्रवर्तिने
1,Main,24.0,73,namo daivatanāthāya devānugataliṅgine kumāragurave tubhyaṃ devadevāya te namaḥ,नमो दैवतनाथाय देवानुगतलिङ्गिने कुमारगुरवे तुभ्यं देवदेवाय ते नमः
1,Main,24.0,74,tamo yajñādhipataye namaste brahmacāriṇe mṛgavyādhāya mahate brahmādhipataye namaḥ,तमो यज्ञाधिपतये नमस्ते ब्रह्मचारिणे मृगव्याधाय महते ब्रह्माधिपतये नमः
1,Main,24.0,75,namo haṃsāya viśvāya mohanāya namo namaḥ yogine yogagamyāya yogamāyāya te namaḥ,नमो हंसाय विश्वाय मोहनाय नमो नमः योगिने योगगम्याय योगमायाय ते नमः
1,Main,24.0,76,namaste prāṇapālāya ghaṇṭānādapriyāya ca kapāline namastubhyaṃ jyotiṣāṃ pataye namaḥ,नमस्ते प्राणपालाय घण्टानादप्रियाय च कपालिने नमस्तुभ्यं ज्योतिषां पतये नमः
1,Main,24.0,77,namo namo namastubhyaṃ bhūya eva namo namaḥ mahyaṃ sarvātmanā kāmān prayaccha parameśvara,नमो नमो नमस्तुभ्यं भूय एव नमो नमः मह्यं सर्वात्मना कामान् प्रयच्छ परमेश्वर
1,Main,24.0,78,evaṃ hi bhaktyā deveśamabhiṣṭūya sa mādhavaḥ papāta pādayorviprā devadevyoḥ sa daṇḍavat,एवं हि भक्त्या देवेशमभिष्टूय स माधवः पपात पादयोर्विप्रा देवदेव्योः स दण्डवत्
1,Main,24.0,79,utthāpya bhagavān somaḥ kṛṣṇaṃ keśiniṣūdanam babhāṣe madhuraṃ vākyaṃ meghagambhīraniḥ svanaḥ,उत्थाप्य भगवान् सोमः कृष्णं केशिनिषूदनम् बभाषे मधुरं वाक्यं मेघगम्भीरनिः स्वनः
1,Main,24.0,80,kimarthaṃ puṇḍarīkākṣa tapastaptaṃ tvayāvyaya tvameva dātā sarveṣāṃ kāmānāṃ kāmināmiha,किमर्थं पुण्डरीकाक्ष तपस्तप्तं त्वयाव्यय त्वमेव दाता सर्वेषां कामानां कामिनामिह
1,Main,24.0,81,tvaṃ hi sā paramā mūrtirmama nārāyaṇāhvayā nānavāptaṃ tvayā tāta vidyate puruṣottama,त्वं हि सा परमा मूर्तिर्मम नारायणाह्वया नानवाप्तं त्वया तात विद्यते पुरुषोत्तम
1,Main,24.0,82,vettha nārāyaṇānantamātmānaṃ parameśvaram mahādevaṃ mahāyogaṃ svena yogena keśava,वेत्थ नारायणानन्तमात्मानं परमेश्वरम् महादेवं महायोगं स्वेन योगेन केशव
1,Main,24.0,83,śrutvā tadvacanaṃ kṛṣṇaḥ prahasan vai vṛṣadhvajam uvāca vīkṣya viśveśaṃ devīṃ ca himaśailajām,श्रुत्वा तद्वचनं कृष्णः प्रहसन् वै वृषध्वजम् उवाच वीक्ष्य विश्वेशं देवीं च हिमशैलजाम्
1,Main,24.0,84,jñātaṃ hi bhavatā sarvaṃ svena yogena śaṅkara icchāmyātmasamaṃ putraṃ tvadbhaktaṃ dehi śaṅkara,ज्ञातं हि भवता सर्वं स्वेन योगेन शङ्कर इच्छाम्यात्मसमं पुत्रं त्वद्भक्तं देहि शङ्कर
1,Main,24.0,85,tathāstvityāha viśvātmā prahṛṣṭamanasā haraḥ devīmālokya girijāṃ keśavaṃ pariṣasvaje,तथास्त्वित्याह विश्वात्मा प्रहृष्टमनसा हरः देवीमालोक्य गिरिजां केशवं परिषस्वजे
1,Main,24.0,86,tataḥ sā jagatāṃ mātā śaṅkarārdhaśarīriṇī vyājahāra hṛṣīkeśaṃ devī himagirīndrajā,ततः सा जगतां माता शङ्करार्धशरीरिणी व्याजहार हृषीकेशं देवी हिमगिरीन्द्रजा
1,Main,24.0,87,vatsa jāne tavānantāṃ niścalāṃ sarvadācyuta ananyāmīśvare bhaktimātmanyapi ca keśava,वत्स जाने तवानन्तां निश्चलां सर्वदाच्युत अनन्यामीश्वरे भक्तिमात्मन्यपि च केशव
1,Main,24.0,88,tvaṃ hi nārāyaṇaḥ sākṣāt sarvātmā puruṣottamaḥ prārthito daivataiḥ pūrvaṃ saṃjāto daivakīsutaḥ,त्वं हि नारायणः साक्षात् सर्वात्मा पुरुषोत्तमः प्रार्थितो दैवतैः पूर्वं संजातो दैवकीसुतः
1,Main,24.0,89,paśya tvamātmanātmānamātmīyamamalaṃ padam nāvayorvidyate bheda evaṃ paśyanti sūrayaḥ,पश्य त्वमात्मनात्मानमात्मीयममलं पदम् नावयोर्विद्यते भेद एवं पश्यन्ति सूरयः
1,Main,24.0,90,imānimān varāniṣṭān matto gṛhṇīṣva keśava sarvajñatvaṃ tathaiśvaryaṃ jñānaṃ tat pārameśvaram īśvare niścalāṃ bhaktimātmanyapi paraṃ balam,इमानिमान् वरानिष्टान् मत्तो गृह्णीष्व केशव सर्वज्ञत्वं तथैश्वर्यं ज्ञानं तत् पारमेश्वरम् ईश्वरे निश्चलां भक्तिमात्मन्यपि परं बलम्
1,Main,24.0,91,evamuktastayā kṛṣṇo mahādevyā janārdanaḥ āśiṣaṃ śirasāhṛṅṇād devo 'pyāha maheśvaraḥ,एवमुक्तस्तया कृष्णो महादेव्या जनार्दनः आशिषं शिरसाहृङ्णाद् देवो ऽप्याह महेश्वरः
1,Main,24.0,92,pragṛhya kṛṣṇaṃ bhagavānatheśaḥ kareṇa devyā saha devadevaḥ saṃpūjyamāno munibhiḥ sureśai- r jagāma kailāsagiriṃ girīśaḥ,प्रगृह्य कृष्णं भगवानथेशः करेण देव्या सह देवदेवः संपूज्यमानो मुनिभिः सुरेशै- र् जगाम कैलासगिरिं गिरीशः
1,Main,25.0,1,iti śrīkūrmapūrāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge caturviśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca praviśya meruśikharaṃ kailāsaṃ kanakaprabham rarāma bhagavān somaḥ keśavena maheśvaraḥ,इति श्रीकूर्मपूराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्विशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रविश्य मेरुशिखरं कैलासं कनकप्रभम् रराम भगवान् सोमः केशवेन महेश्वरः
1,Main,25.0,2,apaśyaṃstaṃ mahātmānaṃ kailāsagirivāsinaḥ pūjayāñcakrire kṛṣṇaṃ devadevamathācyutam,अपश्यंस्तं महात्मानं कैलासगिरिवासिनः पूजयाञ्चक्रिरे कृष्णं देवदेवमथाच्युतम्
1,Main,25.0,3,caturbāhumudārāṅgaṃ kālameghasamaprabham kirīṭinaṃ śārṅgapāṇi śrīvatsāṅkitavakṣasam,चतुर्बाहुमुदाराङ्गं कालमेघसमप्रभम् किरीटिनं शार्ङ्गपाणि श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्
1,Main,25.0,4,dīrghabāhuṃ viśālākṣaṃ pītavāsasamacyutam dadhānamurasā mālāṃ vaijayantīmanuttamām,दीर्घबाहुं विशालाक्षं पीतवाससमच्युतम् दधानमुरसा मालां वैजयन्तीमनुत्तमाम्
1,Main,25.0,5,bhrājamānaṃ śriyā divyaṃ yuvānamatikomalam padmāṅghrinayanaṃ cāru susmitaṃ sugatipradam,भ्राजमानं श्रिया दिव्यं युवानमतिकोमलम् पद्माङ्घ्रिनयनं चारु सुस्मितं सुगतिप्रदम्
1,Main,25.0,6,kadācit tatra līlārthaṃ devakīnandavardhanaḥ bhrājamānaḥ śrīyā kṛṣṇaścacāra girikandare,कदाचित् तत्र लीलार्थं देवकीनन्दवर्धनः भ्राजमानः श्रीया कृष्णश्चचार गिरिकन्दरे
1,Main,25.0,7,gandharvāpsarasāṃ mukhyā nāgakanyāśca kṛtsnaśaḥ siddhā yakṣāśca gandharvāstatra tatra jaganmayam,गन्धर्वाप्सरसां मुख्या नागकन्याश्च कृत्स्नशः सिद्धा यक्षाश्च गन्धर्वास्तत्र तत्र जगन्मयम्
1,Main,25.0,8,dṛṣṭvāścaryaṃ paraṃ gatvā harṣādutphullocanāḥ mumucuḥ puṣpavarṣāṇi tasya mūrdhni mahātmanaḥ,दृष्ट्वाश्चर्यं परं गत्वा हर्षादुत्फुल्लोचनाः मुमुचुः पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि महात्मनः
1,Main,25.0,9,gandharvakanyakā divyāstadvadapsarasāṃ varāḥ dṛṣṭvā cakamire kṛṣṇaṃ strastavastravibhūṣaṇāḥ,गन्धर्वकन्यका दिव्यास्तद्वदप्सरसां वराः दृष्ट्वा चकमिरे कृष्णं स्त्रस्तवस्त्रविभूषणाः
1,Main,25.0,10,kāścid gāyanti vividhāṃ gītiṃ gītaviśāradāḥ saṃprekṣya devakīsūnuṃ sundaryaḥ kāmamohitāḥ,काश्चिद् गायन्ति विविधां गीतिं गीतविशारदाः संप्रेक्ष्य देवकीसूनुं सुन्दर्यः काममोहिताः
1,Main,25.0,11,kāścidvilāsabahulā nṛtyanti sma tadagrataḥ saṃprekṣya saṃsthitāḥ kāścit papustadvadanāmṛtam,काश्चिद्विलासबहुला नृत्यन्ति स्म तदग्रतः संप्रेक्ष्य संस्थिताः काश्चित् पपुस्तद्वदनामृतम्
1,Main,25.0,12,kāścid bhūṣaṇavaryāṇi svāṅgādādāya sādaram bhūṣayāñcakrire kṛṣṇaṃ kāminyo lokabhūṣaṇam,काश्चिद् भूषणवर्याणि स्वाङ्गादादाय सादरम् भूषयाञ्चक्रिरे कृष्णं कामिन्यो लोकभूषणम्
1,Main,25.0,13,kāścid bhūṣaṇavaryāṇi samādāya tadaṅgataḥ svātmānaṃ būṣayāmāsuḥ svātmagairapi mādhavam,काश्चिद् भूषणवर्याणि समादाय तदङ्गतः स्वात्मानं बूषयामासुः स्वात्मगैरपि माधवम्
1,Main,25.0,14,kāścidāgatya kṛṣṇasya samīpaṃ kāmamohitāḥ cucumburvadanāmbhojaṃ harermugdhamṛgekṣaṇāḥ,काश्चिदागत्य कृष्णस्य समीपं काममोहिताः चुचुम्बुर्वदनाम्भोजं हरेर्मुग्धमृगेक्षणाः
1,Main,25.0,15,pragṛhya kāścid govindaṃ kareṇa bhavanaṃ svakam prāpayāmāsurlokādiṃ māyayā tasya mohitāḥ,प्रगृह्य काश्चिद् गोविन्दं करेण भवनं स्वकम् प्रापयामासुर्लोकादिं मायया तस्य मोहिताः
1,Main,25.0,16,tāsāṃ sa bhagavān kṛṣṇaḥ kāmān kamalalocanaḥ bahūni kṛtvā rūpāṇi pūrayāmāsa līlayā,तासां स भगवान् कृष्णः कामान् कमललोचनः बहूनि कृत्वा रूपाणि पूरयामास लीलया
1,Main,25.0,17,evaṃ vai suciraṃ kālaṃ devadevapure hariḥ reme nārāyaṇaḥ śrīmān māyayā mohayañjagat,एवं वै सुचिरं कालं देवदेवपुरे हरिः रेमे नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्
1,Main,25.0,18,gate bahutithe kāle dvāravatyāṃ nivāsinaḥ babhūvurvihvalā bhītā govindavirahe janāḥ,गते बहुतिथे काले द्वारवत्यां निवासिनः बभूवुर्विह्वला भीता गोविन्दविरहे जनाः
1,Main,25.0,19,tataḥ suparṇo balavān pūrvameva visajitaḥ kṛṣṇena mārgamāṇastaṃ himavantaṃ yayau girim,ततः सुपर्णो बलवान् पूर्वमेव विसजितः कृष्णेन मार्गमाणस्तं हिमवन्तं ययौ गिरिम्
1,Main,25.0,20,adṛṣṭvā tatra govindaṃ praṇamya śirasā munim ājagāmopamanyuṃ taṃ purīṃ dvāravatīṃ punaḥ,अदृष्ट्वा तत्र गोविन्दं प्रणम्य शिरसा मुनिम् आजगामोपमन्युं तं पुरीं द्वारवतीं पुनः
1,Main,25.0,21,tadantare mahādaityā rākṣasāścātibhīṣaṇāḥ ājagmurdvārakāṃ śubhrāṃ bhīṣayantaḥ sahastraśaḥ,तदन्तरे महादैत्या राक्षसाश्चातिभीषणाः आजग्मुर्द्वारकां शुभ्रां भीषयन्तः सहस्त्रशः
1,Main,25.0,22,sa tān suparṇo balavān kṛṣṇatulyaparākramaḥ hatvā yuddhena mahatā rakṣati sma purīṃ śubhām,स तान् सुपर्णो बलवान् कृष्णतुल्यपराक्रमः हत्वा युद्धेन महता रक्षति स्म पुरीं शुभाम्
1,Main,25.0,23,etasminneva kāle tu nārado bhagavānṛṣiḥ dṛṣṭvā kailāsaśikhare kṛṣṇaṃ dvāravatīṃ gataḥ,एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः दृष्ट्वा कैलासशिखरे कृष्णं द्वारवतीं गतः
1,Main,25.0,24,taṃ dṛṣṭvā nāradamṛṣiṃ sarve tatra nivāsinaḥ procurnārāyaṇo nāthaḥ kutrāste bhagavān hariḥ,तं दृष्ट्वा नारदमृषिं सर्वे तत्र निवासिनः प्रोचुर्नारायणो नाथः कुत्रास्ते भगवान् हरिः
1,Main,25.0,25,sa tānuvāca bhagavān kailasaśikhare hariḥ ramate 'dya mahāyogīṃ taṃ dṛṣṭvāhamihāgataḥ,स तानुवाच भगवान् कैलसशिखरे हरिः रमते ऽद्य महायोगीं तं दृष्ट्वाहमिहागतः
1,Main,25.0,26,tasyopaśrutya vacanaṃ suparṇaḥ patatāṃ varaḥ jagāmākāśago viprāḥ kailāsaṃ girimuttamam,तस्योपश्रुत्य वचनं सुपर्णः पततां वरः जगामाकाशगो विप्राः कैलासं गिरिमुत्तमम्
1,Main,25.0,27,dadarśa devakīsūnuṃ bhavane ratnamaṇḍite varāsanasthaṃ govindaṃ devadevāntike harim,ददर्श देवकीसूनुं भवने रत्नमण्डिते वरासनस्थं गोविन्दं देवदेवान्तिके हरिम्
1,Main,25.0,28,upāsyamānamamarairdivyastrībhiḥ samantataḥ mahādevagaṇaiḥ siddhairyogibhiḥ parivāritam,उपास्यमानममरैर्दिव्यस्त्रीभिः समन्ततः महादेवगणैः सिद्धैर्योगिभिः परिवारितम्
1,Main,25.0,29,praṇamya daṇḍavad bhūmau suparṇaḥ śaṅkaraṃ śivam nivedayāmāsa hareḥ pravṛttiṃ dvārake pure,प्रणम्य दण्डवद् भूमौ सुपर्णः शङ्करं शिवम् निवेदयामास हरेः प्रवृत्तिं द्वारके पुरे
1,Main,25.0,30,tataḥ praṇamya śirasā śaṅkaraṃ nīlalohitam ājagāma purīṃ kṛṣṇaḥ so 'nujñāto hareṇa tu,ततः प्रणम्य शिरसा शङ्करं नीललोहितम् आजगाम पुरीं कृष्णः सो ऽनुज्ञातो हरेण तु
1,Main,25.0,31,āruhya kaśyapasutaṃ strīgaṇairabhipūjitaḥ vacobhiramṛtāsvādairmānito madhusūdanaḥ,आरुह्य कश्यपसुतं स्त्रीगणैरभिपूजितः वचोभिरमृतास्वादैर्मानितो मधुसूदनः
1,Main,25.0,32,vīkṣya yāntamamitraghnaṃ gandharvāpsarasāṃ varāḥ anvagacchan mahoyogaṃ śaṅkhacakragadādharam,वीक्ष्य यान्तममित्रघ्नं गन्धर्वाप्सरसां वराः अन्वगच्छन् महोयोगं शङ्खचक्रगदाधरम्
1,Main,25.0,33,visarjayitvā viśvātmā sarvā evāṅganā hariḥ yayau sa tūrṇaṃ govindo divyāṃ dvāravatīṃ purīm,विसर्जयित्वा विश्वात्मा सर्वा एवाङ्गना हरिः ययौ स तूर्णं गोविन्दो दिव्यां द्वारवतीं पुरीम्
1,Main,25.0,34,gate muraripau naiva kāminyo munipuṅgavāḥ niśeva candrarahitā vinā tena cakāśire,गते मुररिपौ नैव कामिन्यो मुनिपुङ्गवाः निशेव चन्द्ररहिता विना तेन चकाशिरे
1,Main,25.0,35,śrutvā paurajanāstūrṇaṃ kṛṣṇāgamanamuttamam maṇḍayāñcakrire divyāṃ purīṃ dvāravatīṃ śubhām,श्रुत्वा पौरजनास्तूर्णं कृष्णागमनमुत्तमम् मण्डयाञ्चक्रिरे दिव्यां पुरीं द्वारवतीं शुभाम्
1,Main,25.0,36,patākābhirviśālābhirdhvajai ratnapariṣkṛtaiḥ lājādibhiḥ purīṃ ramyāṃ bhūṣayāñcakrire tadā,पताकाभिर्विशालाभिर्ध्वजै रत्नपरिष्कृतैः लाजादिभिः पुरीं रम्यां भूषयाञ्चक्रिरे तदा
1,Main,25.0,37,avādayanta vividhān vāditrān madhurasvanān śaṅkhān sahastraśo dadhmurvoṇāvādān vitenire,अवादयन्त विविधान् वादित्रान् मधुरस्वनान् शङ्खान् सहस्त्रशो दध्मुर्वोणावादान् वितेनिरे
1,Main,25.0,38,praviṣṭamātre govinde purīṃ dvāravatīṃ śubhām agāyan madhuraṃ gānaṃ striyo yauvanaśālinaḥ,प्रविष्टमात्रे गोविन्दे पुरीं द्वारवतीं शुभाम् अगायन् मधुरं गानं स्त्रियो यौवनशालिनः
1,Main,25.0,39,dṛṣṭvā nanṛturīśānaṃ sthitāḥ prāsādamūrdhasu mumucuḥ puṣpavarṣāṇi vasudevasutopari,दृष्ट्वा ननृतुरीशानं स्थिताः प्रासादमूर्धसु मुमुचुः पुष्पवर्षाणि वसुदेवसुतोपरि
1,Main,25.0,40,praviśya bhavanaṃ kṛṣṇa āśīrvādābhivardhitaḥ varāsane mahāyogī bhāti devībhiranvitaḥ,प्रविश्य भवनं कृष्ण आशीर्वादाभिवर्धितः वरासने महायोगी भाति देवीभिरन्वितः
1,Main,25.0,41,suramye maṇḍape śubhre śaṅkhādyaiḥ parivāritaḥ ātmajairabhito mukhyaiḥ strīsahastraiśca saṃvṛtaḥ,सुरम्ये मण्डपे शुभ्रे शङ्खाद्यैः परिवारितः आत्मजैरभितो मुख्यैः स्त्रीसहस्त्रैश्च संवृतः
1,Main,25.0,42,tatrāsanavare ramye jāmbavatyā sahācyutaḥ bhrājate mālayā devo yathā devyā samanvitaḥ,तत्रासनवरे रम्ये जाम्बवत्या सहाच्युतः भ्राजते मालया देवो यथा देव्या समन्वितः
1,Main,25.0,43,ājagmurdevagandharvā draṣṭuṃ lokādimavyayam maharṣayaḥ pūrvajātā mārkaṇḍeyādayo dvijāḥ,आजग्मुर्देवगन्धर्वा द्रष्टुं लोकादिमव्ययम् महर्षयः पूर्वजाता मार्कण्डेयादयो द्विजाः
1,Main,25.0,44,tataḥ sa bhagavān kṛṣṇo mārkaṇḍeyaṃ samāgatam nanāmotthāya śirasā svāsanaṃ ca dadau hariḥ,ततः स भगवान् कृष्णो मार्कण्डेयं समागतम् ननामोत्थाय शिरसा स्वासनं च ददौ हरिः
1,Main,25.0,45,saṃpūjya tānṛṣigaṇān praṇāmena mahābhujaḥ visarjayāmāsa harirdattvā tadabhivāñchitān,संपूज्य तानृषिगणान् प्रणामेन महाभुजः विसर्जयामास हरिर्दत्त्वा तदभिवाञ्छितान्
1,Main,25.0,46,tadā madhyāhnasamaye devadevaḥ svayaṃ hariḥ snātvā śuklāmbaro bhānumupatiṣṭhat kṛtāñjaliḥ,तदा मध्याह्नसमये देवदेवः स्वयं हरिः स्नात्वा शुक्लाम्बरो भानुमुपतिष्ठत् कृताञ्जलिः
1,Main,25.0,47,jajāpa jāpyaṃ vidhivat prekṣamāṇo divākaram tarpayāmāsa deveśo deveśo devān munigaṇān pitṝn,जजाप जाप्यं विधिवत् प्रेक्षमाणो दिवाकरम् तर्पयामास देवेशो देवेशो देवान् मुनिगणान् पितॄन्
1,Main,25.0,48,praviśya devabhavanaṃ mārkaṇḍeyena caiva hi pūjayāmāsa liṅgasthaṃ bhūteśaṃ bhūtibhūṣaṇam,प्रविश्य देवभवनं मार्कण्डेयेन चैव हि पूजयामास लिङ्गस्थं भूतेशं भूतिभूषणम्
1,Main,25.0,49,samāpya niyamaṃ sarvaṃ niyantāsau nṛṇāṃ svayam bhojayitvā munivaraṃ brāhmaṇānabhipūjya ca,समाप्य नियमं सर्वं नियन्तासौ नृणां स्वयम् भोजयित्वा मुनिवरं ब्राह्मणानभिपूज्य च
1,Main,25.0,50,kṛtvātmayogaṃ viprendrā mārkaṇḍeyena cācyutaḥ kathāḥ paurāṇikīḥ puṇyāścakre putrādibhirvṛtaḥ,कृत्वात्मयोगं विप्रेन्द्रा मार्कण्डेयेन चाच्युतः कथाः पौराणिकीः पुण्याश्चक्रे पुत्रादिभिर्वृतः
1,Main,25.0,51,athaitat sarvamakhilaṃ dṛṣṭvā karma mahāmuniḥ mārkaṇḍeyo hasan kṛṣṇaṃ babhāṣe madhuraṃ vacaḥ,अथैतत् सर्वमखिलं दृष्ट्वा कर्म महामुनिः मार्कण्डेयो हसन् कृष्णं बभाषे मधुरं वचः
1,Main,25.0,52,mārkaṇḍeya uvāca kaḥ samārādhyate devo bhavatā karmabhiḥ śubhaiḥ brūhi tvaṃ karmabhiḥ pūjyo yogināṃ dhyeya eva ca,मार्कण्डेय उवाच कः समाराध्यते देवो भवता कर्मभिः शुभैः ब्रूहि त्वं कर्मभिः पूज्यो योगिनां ध्येय एव च
1,Main,25.0,53,tvaṃ hi tat paramaṃ brahma nirvāṇamamalaṃ padam bhārāvataraṇārthāya jāto vṛṣṇikule prabhuḥ,त्वं हि तत् परमं ब्रह्म निर्वाणममलं पदम् भारावतरणार्थाय जातो वृष्णिकुले प्रभुः
1,Main,25.0,54,tamabravīnmahābāhuḥ kṛṣṇo brahmavidāṃ varaḥ śṛṇvatāmeva putrāṇāṃ sarveṣāṃ prahasanniva,तमब्रवीन्महाबाहुः कृष्णो ब्रह्मविदां वरः शृण्वतामेव पुत्राणां सर्वेषां प्रहसन्निव
1,Main,25.0,55,śrībhagavānuvāca bhavatā kathitaṃ sarvaṃ tathyameva na saṃśayaḥ tathāpi devamīśānaṃ pūjayāmi sanātanam,श्रीभगवानुवाच भवता कथितं सर्वं तथ्यमेव न संशयः तथापि देवमीशानं पूजयामि सनातनम्
1,Main,25.0,56,na me viprāsti kartavyaṃ nānavāptaṃ kathañcana pūjayāmi tathāpīśaṃ jānannaitat paraṃ śivam,न मे विप्रास्ति कर्तव्यं नानवाप्तं कथञ्चन पूजयामि तथापीशं जानन्नैतत् परं शिवम्
1,Main,25.0,57,na vai paśyanti taṃ devaṃ māyayā mohitā janāḥ tato 'haṃ svātmano mūlaṃ jñāpayan pūjayāmi tam,न वै पश्यन्ति तं देवं मायया मोहिता जनाः ततो ऽहं स्वात्मनो मूलं ज्ञापयन् पूजयामि तम्
1,Main,25.0,58,na ca liṅgārcanāt puṇyaṃ lokesmin bhītināśanam tathā liṅge hitāyaiṣāṃ lokānāṃ pūjayecchivam,न च लिङ्गार्चनात् पुण्यं लोकेस्मिन् भीतिनाशनम् तथा लिङ्गे हितायैषां लोकानां पूजयेच्छिवम्
1,Main,25.0,59,yo 'haṃ talliṅgamityāhurvedavādavido janāḥ tato 'hamātmamīśānaṃ pūjayāmyātmanaiva tu,यो ऽहं तल्लिङ्गमित्याहुर्वेदवादविदो जनाः ततो ऽहमात्ममीशानं पूजयाम्यात्मनैव तु
1,Main,25.0,60,tasyaiva paramā mūrtistanmayo 'haṃ na saṃśayaḥ nāvayordyite bhedo vedeṣvevaṃ viniścayaḥ,तस्यैव परमा मूर्तिस्तन्मयो ऽहं न संशयः नावयोर्द्यिते भेदो वेदेष्वेवं विनिश्चयः
1,Main,25.0,61,eṣa devo mahādevaḥ sadā saṃsārabhīrubhiḥ dhyeyaḥ pūjyaśca vandyaśca jñeyo liṅge maheśvaraḥ,एष देवो महादेवः सदा संसारभीरुभिः ध्येयः पूज्यश्च वन्द्यश्च ज्ञेयो लिङ्गे महेश्वरः
1,Main,25.0,62,mārkaṇḍeya uvāca kiṃ talliṅgaṃ suraśreṣṭha liṅge saṃpūjyate ca kaḥ brūhi kṛṣṇa viśālākṣa gahanaṃ hyetaduttamam,मार्कण्डेय उवाच किं तल्लिङ्गं सुरश्रेष्ठ लिङ्गे संपूज्यते च कः ब्रूहि कृष्ण विशालाक्ष गहनं ह्येतदुत्तमम्
1,Main,25.0,63,avyaktaṃ liṅgamityāhurānandaṃ jyotirakṣaram vedā mahesvaraṃ devamāhurliṅginamavyayam,अव्यक्तं लिङ्गमित्याहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम् वेदा महेस्वरं देवमाहुर्लिङ्गिनमव्ययम्
1,Main,25.0,64,purā caikārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame prabodhārthaṃ brahmaṇo me prādurbhūtaḥ svayaṃ śivaḥ,पुरा चैकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे प्रबोधार्थं ब्रह्मणो मे प्रादुर्भूतः स्वयं शिवः
1,Main,25.0,65,tasmāt kālāt samārabhya brahmā cāhaṃ sadaiva hi pūjayāvo mahādevaṃ lokānāṃ hitakāmyayā,तस्मात् कालात् समारभ्य ब्रह्मा चाहं सदैव हि पूजयावो महादेवं लोकानां हितकाम्यया
1,Main,25.0,66,mārkaṇḍeya uvāca kathaṃ liṅgamabhūt pūrvamaiśvaraṃ paramaṃ padam prabodhārthaṃ svayaṃ kṛṣṇa vaktumarhasi sāṃpratam,मार्कण्डेय उवाच कथं लिङ्गमभूत् पूर्वमैश्वरं परमं पदम् प्रबोधार्थं स्वयं कृष्ण वक्तुमर्हसि सांप्रतम्
1,Main,25.0,67,śrībhagavānuvāca āsodekārṇavaṃ ghoramavibhāgaṃ tamomayam madhye caikārṇave tasmin śaṅkhacakragadādharaḥ,श्रीभगवानुवाच आसोदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् मध्ये चैकार्णवे तस्मिन् शङ्खचक्रगदाधरः
1,Main,25.0,68,sahastraśīrṣā bhūtvāhaṃ sahastrākṣaḥ sahastrapāt sahastrabāhuryuktātmā śayito 'haṃ sanātanaḥ,सहस्त्रशीर्षा भूत्वाहं सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् सहस्त्रबाहुर्युक्तात्मा शयितो ऽहं सनातनः
1,Main,25.0,69,etasminnantare dūratā paśyami hyamitaprabham koṭisūryapratīkāśaṃ bhrājamānaṃ śriyāvṛtam,एतस्मिन्नन्तरे दूरता पश्यमि ह्यमितप्रभम् कोटिसूर्यप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्
1,Main,25.0,70,caturvaraktraṃ mahāyogaṃ puruṣaṃ kāñcanaprabham kṛṣṇājiradharaṃ devamṛgyajuḥ sāmabhiḥ stutam,चतुर्वरक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम् कृष्णाजिरधरं देवमृग्यजुः सामभिः स्तुतम्
1,Main,25.0,71,nimeṣamātreṇa sa māṃ prāpto yogavidāṃ varaḥ vyājahāra svayaṃ brahmā smayamāno mahādyutiḥ,निमेषमात्रेण स मां प्राप्तो योगविदां वरः व्याजहार स्वयं ब्रह्मा स्मयमानो महाद्युतिः
1,Main,25.0,72,kastvaṃ kuto vā kiṃ ceha tiṣṭhase vaha me prabho ahaṃ kartā hi lokānāṃ svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ,कस्त्वं कुतो वा किं चेह तिष्ठसे वह मे प्रभो अहं कर्ता हि लोकानां स्वयंभूः प्रपितामहः
1,Main,25.0,73,evamuktastadā tena brahmaṇāhamuvāca ha ahaṃ kartāsmi lokānāṃ saṃhartā ca punaḥ punaḥ,एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणाहमुवाच ह अहं कर्तास्मि लोकानां संहर्ता च पुनः पुनः
1,Main,25.0,74,evaṃ vivāde vitate māyayā parameṣṭhinaḥ prabodhārthaṃ paraṃ liṅgaṃ prādurbhūtaṃ śivātmakam,एवं विवादे वितते मायया परमेष्ठिनः प्रबोधार्थं परं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम्
1,Main,25.0,75,kālānalasamaprakhyaṃ jvālāmālāsamākulam kṣayavṛddhivinirmuktamādimadhyāntavarjitam,कालानलसमप्रख्यं ज्वालामालासमाकुलम् क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यान्तवर्जितम्
1,Main,25.0,76,tato māmāha bhagavānadho gaccha tvamāśu vai antamasya vijānīma ūrdhvaṃ gacche 'hamityajaḥ,ततो मामाह भगवानधो गच्छ त्वमाशु वै अन्तमस्य विजानीम ऊर्ध्वं गच्छे ऽहमित्यजः
1,Main,25.0,77,tadāśu samayaṃ kṛtvā gatāvūrdhvamadhaśca dvau pitāmaho 'pyahaṃ nāntaṃ jñātavantau samāḥ śatam,तदाशु समयं कृत्वा गतावूर्ध्वमधश्च द्वौ पितामहो ऽप्यहं नान्तं ज्ञातवन्तौ समाः शतम्
1,Main,25.0,78,tato vismayamāpannau bhītau devasya śūlinaḥ māyayā mohitau tasya dhyāyantau viśvamīśvaram,ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ देवस्य शूलिनः मायया मोहितौ तस्य ध्यायन्तौ विश्वमीश्वरम्
1,Main,25.0,79,proccārantau mahānādamoṅkāraṃ paramaṃ padam prahvāñjalipuṭopetau śaṃbhuṃ tuṣṭuvatuḥ param,प्रोच्चारन्तौ महानादमोङ्कारं परमं पदम् प्रह्वाञ्जलिपुटोपेतौ शंभुं तुष्टुवतुः परम्
1,Main,25.0,80,brahmaviṣṇū ūcatuḥ anādimalasaṃsārarogavaidyāya śaṃbhave namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye,ब्रह्मविष्णू ऊचतुः अनादिमलसंसाररोगवैद्याय शंभवे नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
1,Main,25.0,81,pralayārṇavasaṃsthāya pralayodbhūtihetave namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye,प्रलयार्णवसंस्थाय प्रलयोद्भूतिहेतवे नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
1,Main,25.0,82,jvālāmālāvṛtāṅgāya jvalanastambharūpiṇe namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye,ज्वालामालावृताङ्गाय ज्वलनस्तम्भरूपिणे नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
1,Main,25.0,83,ādimadhyāntahīnāya svabāvāmaladīptaye namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye,आदिमध्यान्तहीनाय स्वबावामलदीप्तये नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
1,Main,25.0,84,mahādevāya mahate jyotiṣe 'nantatejase namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye,महादेवाय महते ज्योतिषे ऽनन्ततेजसे नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
1,Main,25.0,85,pradhānapuruṣeśāya vyomarūpāya vedhase namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye,प्रधानपुरुषेशाय व्योमरूपाय वेधसे नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
1,Main,25.0,86,nirvikārāya satyāya nityāyāmalatejase namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye,निर्विकाराय सत्याय नित्यायामलतेजसे नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
1,Main,25.0,87,vedāntasārarūpāya kālarūpāya dhīmate namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye,वेदान्तसाररूपाय कालरूपाय धीमते नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
1,Main,25.0,88,evaṃ saṃstūyamānastu vyakto bhūtvā maheśvaraḥ bhāti devo mahāyogī sūryakoṭisamaprabhaḥ,एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महेश्वरः भाति देवो महायोगी सूर्यकोटिसमप्रभः
1,Main,25.0,89,vaktrakoṭisahastreṇa grasamāna ivāmbaram sahastrahastacaraṇaḥ sūryasomāgnilocanaḥ,वक्त्रकोटिसहस्त्रेण ग्रसमान इवाम्बरम् सहस्त्रहस्तचरणः सूर्यसोमाग्निलोचनः
1,Main,25.0,90,pinākapāṇirbhagavān kṛttivāsāstriśūlabhṛt vyālayajñopavītaśca meghadundubhiniḥ svanaḥ,पिनाकपाणिर्भगवान् कृत्तिवासास्त्रिशूलभृत् व्यालयज्ञोपवीतश्च मेघदुन्दुभिनिः स्वनः
1,Main,25.0,91,athovāca mahādevaḥ prīto 'haṃ surasattamau paśyetaṃ māṃ mahādevaṃ bhayaṃ sarvaṃ pramucyatām,अथोवाच महादेवः प्रीतो ऽहं सुरसत्तमौ पश्येतं मां महादेवं भयं सर्वं प्रमुच्यताम्
1,Main,25.0,92,yuvāṃ prasūtau gātrebhyo mama pūrvaṃ sanātanau ayaṃ me dakṣiṇe pārśve brahmā lokapitāmahaḥ vāmapārśve ca me viṣṇuḥ pālako hṛdaye haraḥ,युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः वामपार्श्वे च मे विष्णुः पालको हृदये हरः
1,Main,25.0,93,prīto 'haṃ yuvayoḥ samyak varaṃ dadmi yathepsitam evamuktvātha māṃ devo mahādevaḥ svayaṃ śivaḥ āliṅgya devaṃ brahmāṇaṃ prasādābhimukho 'bhavat,प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यक् वरं दद्मि यथेप्सितम् एवमुक्त्वाथ मां देवो महादेवः स्वयं शिवः आलिङ्ग्य देवं ब्रह्माणं प्रसादाभिमुखो ऽभवत्
1,Main,25.0,94,tataḥ prahṛṣṭamanasau praṇipatya maheśvaram ūcatuḥ prekṣya tadvaktraṃ nārāyaṇapitāmahau,ततः प्रहृष्टमनसौ प्रणिपत्य महेश्वरम् ऊचतुः प्रेक्ष्य तद्वक्त्रं नारायणपितामहौ
1,Main,25.0,95,yadi prītiḥ samutpannā yadi deyo varaśca nau bhaktirbhavatu nau nityaṃ tvayi deva maheśvare,यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव महेश्वरे
1,Main,25.0,96,tataḥ sa bhagavānīśaḥ prahasan parameśvaraḥ uvāca māṃ mahādevaḥ prītaḥ prītena cetasā,ततः स भगवानीशः प्रहसन् परमेश्वरः उवाच मां महादेवः प्रीतः प्रीतेन चेतसा
1,Main,25.0,97,deva uvāca pralayasthitisargāṇāṃ kartā tvaṃ dharaṇīpate vatsa vatsa hare viśvaṃ pālayaitaccarācaram,देव उवाच प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते वत्स वत्स हरे विश्वं पालयैतच्चराचरम्
1,Main,25.0,98,tridhā bhinno 'smyahaṃ viṣṇo brahmaviṣṇuharākhyayā sargarakṣālayaguṇairnirguṇo 'pi nirañjanaḥ,त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः
1,Main,25.0,99,saṃmohaṃ tyaja bho viṣṇo pālayainaṃ pitāmaham bhaviṣyatyeṣa bhagavāṃstava putraḥ sanātanaḥ,संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम् भविष्यत्येष भगवांस्तव पुत्रः सनातनः
1,Main,25.0,100,ahaṃ ca bhavato vaktrāt kalpādau ghorarūpadhṛk śūlapāṇirbhaviṣyāmi krodhajastava putrakaḥ,अहं च भवतो वक्त्रात् कल्पादौ घोररूपधृक् शूलपाणिर्भविष्यामि क्रोधजस्तव पुत्रकः
1,Main,25.0,101,evamuktvā mahādevo brahmāṇaṃ munisattama anugṛhya ca māṃ devastatraivāntaradhīyata,एवमुक्त्वा महादेवो ब्रह्माणं मुनिसत्तम अनुगृह्य च मां देवस्तत्रैवान्तरधीयत
1,Main,25.0,102,tataḥ prabhṛti lokeṣu liṅgārcā supratiṣṭhitā liṅga tallayanād brahman brahmaṇaḥ paramaṃ vapuḥ,ततः प्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता लिङ्ग तल्लयनाद् ब्रह्मन् ब्रह्मणः परमं वपुः
1,Main,25.0,103,etalliṅgasya māhātmyaṃ bhāṣitaṃ te mayānagha etad budhyanti yogajñā na devā na ca dānavāḥ,एतल्लिङ्गस्य माहात्म्यं भाषितं ते मयानघ एतद् बुध्यन्ति योगज्ञा न देवा न च दानवाः
1,Main,25.0,104,etaddhi paramaṃ jñānamavyaktaṃ śivasaṃjñitam yena sūkṣmamacintyaṃ tat paśyanti jñāna vakṣuṣaḥ,एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम् येन सूक्ष्ममचिन्त्यं तत् पश्यन्ति ज्ञान वक्षुषः
1,Main,25.0,105,tasmai bhagavate nityaṃ namaskāraṃ prakurmahe mahādevāya rudrāya devadevāya liṅgine,तस्मै भगवते नित्यं नमस्कारं प्रकुर्महे महादेवाय रुद्राय देवदेवाय लिङ्गिने
1,Main,25.0,106,namo vedarahasyāya nīlakaṇṭhāya vai namaḥ vibhīṣaṇāya śāntāya sthāṇave hetave namaḥ,नमो वेदरहस्याय नीलकण्ठाय वै नमः विभीषणाय शान्ताय स्थाणवे हेतवे नमः
1,Main,25.0,107,brahmaṇe vāmadevāya trinetrāya mahīyase śaṅkarāya maheśāya girīśāya śivāya ca,ब्रह्मणे वामदेवाय त्रिनेत्राय महीयसे शङ्कराय महेशाय गिरीशाय शिवाय च
1,Main,25.0,108,namaḥ kuruṣva satataṃ dhyāyasva manasā haram saṃsārasāgarādasmādacirāduttariṣyasi,नमः कुरुष्व सततं ध्यायस्व मनसा हरम् संसारसागरादस्मादचिरादुत्तरिष्यसि
1,Main,25.0,109,evaṃ sa vāsudevena vyāhṛto munipuṅgavaḥ jagāma manasā devamīśānaṃ viśvatomukham,एवं स वासुदेवेन व्याहृतो मुनिपुङ्गवः जगाम मनसा देवमीशानं विश्वतोमुखम्
1,Main,25.0,110,praṇamya śirasā kṛṣṇamanujñāto mahāmuniḥ jagāma cepsitaṃ deśaṃ devadevasya śūlinaḥ,प्रणम्य शिरसा कृष्णमनुज्ञातो महामुनिः जगाम चेप्सितं देशं देवदेवस्य शूलिनः
1,Main,25.0,111,ya imaṃ śrāvayennityaṃ liṅgādhyāyamanuttamam śṛṇuyād vā paṭhed vāpi sarvapāpaiḥ pramucyate,य इमं श्रावयेन्नित्यं लिङ्गाध्यायमनुत्तमम् शृणुयाद् वा पठेद् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
1,Main,25.0,112,śrutvā sakṛdapi hyetat tapaścaraṇamuttamam vāsudevasya viprendrāḥ pāpaṃ muñciti mānavaḥ,श्रुत्वा सकृदपि ह्येतत् तपश्चरणमुत्तमम् वासुदेवस्य विप्रेन्द्राः पापं मुञ्चिति मानवः
1,Main,25.0,113,japed vāharaharnityaṃ brahmaloke mahīyate evamāha mahāyogī kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ,जपेद् वाहरहर्नित्यं ब्रह्मलोके महीयते एवमाह महायोगी कृष्णद्वैपायनः प्रभुः
1,Main,26.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca tato labdhavaraḥ kṛṣṇo jāmbavatyāṃ maheśvarāt ajījananmahātmānaṃ sāmbamātmajamuttamam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चविंशो ऽध्यायः सूत उवाच ततो लब्धवरः कृष्णो जाम्बवत्यां महेश्वरात् अजीजनन्महात्मानं साम्बमात्मजमुत्तमम्
1,Main,26.0,2,pradyumnasyāpyabhūt putro hyaniruddho mahābalaḥ tāvubhau guṇasaṃpannau kṛṣṇasyaivāpare tanū,प्रद्युम्नस्याप्यभूत् पुत्रो ह्यनिरुद्धो महाबलः तावुभौ गुणसंपन्नौ कृष्णस्यैवापरे तनू
1,Main,26.0,3,hatvā ca kaṃsaṃ narakamanyāṃśca śataśo 'surān vijitya līlayā śakraṃ jitvā bāṇaṃ mahāsuram,हत्वा च कंसं नरकमन्यांश्च शतशो ऽसुरान् विजित्य लीलया शक्रं जित्वा बाणं महासुरम्
1,Main,26.0,4,sthāpayitvā jagat kṛtsnaṃ loke dharmāṃśca śāśvatān cakre nārāyaṇo gantuṃ svasthānaṃ buddhimuttamām,स्थापयित्वा जगत् कृत्स्नं लोके धर्मांश्च शाश्वतान् चक्रे नारायणो गन्तुं स्वस्थानं बुद्धिमुत्तमाम्
1,Main,26.0,5,etasminnantare viprā bhṛgvādyāḥ kṛṣṇamīśvaram ājagmurdvārakāṃ draṣṭuṃ kṛtakāryaṃ sanātanam,एतस्मिन्नन्तरे विप्रा भृग्वाद्याः कृष्णमीश्वरम् आजग्मुर्द्वारकां द्रष्टुं कृतकार्यं सनातनम्
1,Main,26.0,6,sa tānuvāca viśvātmā praṇipatyābhipūjya ca āsaneṣūpaviṣṭān vai saha rāmeṇa dhīmatā,स तानुवाच विश्वात्मा प्रणिपत्याभिपूज्य च आसनेषूपविष्टान् वै सह रामेण धीमता
1,Main,26.0,7,gamiṣye tat paraṃ sthānaṃ svakīyaṃ viṣṇusaṃjñitam kṛtāni sarvakāryāṇi prasīdadhvaṃ munīśvarāḥ,गमिष्ये तत् परं स्थानं स्वकीयं विष्णुसंज्ञितम् कृतानि सर्वकार्याणि प्रसीदध्वं मुनीश्वराः
1,Main,26.0,8,idaṃ kaliyugaṃ ghoraṃ saṃprāptamadhunāśubham bhaviṣyanti janāḥ sarve hyasmin pāpānuvartinaḥ,इदं कलियुगं घोरं संप्राप्तमधुनाशुभम् भविष्यन्ति जनाः सर्वे ह्यस्मिन् पापानुवर्तिनः
1,Main,26.0,9,pravartayadhvaṃ majjñānaṃ brāhmaṇānāṃ hitāvaham yeneme kalijaiḥ pāpairmucyante hi dvijottamāḥ,प्रवर्तयध्वं मज्ज्ञानं ब्राह्मणानां हितावहम् येनेमे कलिजैः पापैर्मुच्यन्ते हि द्विजोत्तमाः
1,Main,26.0,10,ye māṃ janāḥ saṃsmaranti kalau sakṛdapi prabhum teṣāṃ naśyatu tat pāpaṃ bhaktānāṃ puruṣottame,ये मां जनाः संस्मरन्ति कलौ सकृदपि प्रभुम् तेषां नश्यतु तत् पापं भक्तानां पुरुषोत्तमे
1,Main,26.0,11,yer'cayiṣyantimāṃ bhaktyā nityaṃ kaliyuge dvijāḥ vidhānā vedadṛṣṭena te gamiṣyanti tat padam,येर्ऽचयिष्यन्तिमां भक्त्या नित्यं कलियुगे द्विजाः विधाना वेददृष्टेन ते गमिष्यन्ति तत् पदम्
1,Main,26.0,12,ye brāhmaṇā vaṃśajātā yuṣmākaṃ vai sahastraśaḥ teṣāṃ nārāyaṇe bhaktirbhaviṣyati kalau yuge,ये ब्राह्मणा वंशजाता युष्माकं वै सहस्त्रशः तेषां नारायणे भक्तिर्भविष्यति कलौ युगे
1,Main,26.0,13,parāt parataraṃ yānti nārāyaṇaparāyaṇāḥ na te tatra gamiṣyanti ye dviṣanti maheśvaram,परात् परतरं यान्ति नारायणपरायणाः न ते तत्र गमिष्यन्ति ये द्विषन्ति महेश्वरम्
1,Main,26.0,14,dhyānaṃ homaṃ tapastaptaṃ jñānaṃ yajñādiko vidhiḥ teṣāṃ vinaśyati kṣipraṃ ye nindanti pinākinam,ध्यानं होमं तपस्तप्तं ज्ञानं यज्ञादिको विधिः तेषां विनश्यति क्षिप्रं ये निन्दन्ति पिनाकिनम्
1,Main,26.0,15,yo māṃ samāśrayennityamekāntaṃ bhāvamāśritaḥ vinindya devamīśānaṃ sa yāti narakāyutam,यो मां समाश्रयेन्नित्यमेकान्तं भावमाश्रितः विनिन्द्य देवमीशानं स याति नरकायुतम्
1,Main,26.0,16,tasmāt sā parihartavyā nindā paśupatau dvijāḥ karmaṇā manasā vācā tadbhakteṣvapi yatnataḥ,तस्मात् सा परिहर्तव्या निन्दा पशुपतौ द्विजाः कर्मणा मनसा वाचा तद्भक्तेष्वपि यत्नतः
1,Main,26.0,17,ye tu dakṣādhvare śaptā dadhīyena dvijottamāḥ bhaviṣyanti kalau bhaktaiḥ parihāryāḥ prayatnataḥ,ये तु दक्षाध्वरे शप्ता दधीयेन द्विजोत्तमाः भविष्यन्ति कलौ भक्तैः परिहार्याः प्रयत्नतः
1,Main,26.0,18,dviṣanto devamīśānaṃ yuṣmākaṃ vaṃśasaṃbhavāḥ śaptāśca gautamenorvyāṃ na saṃbhāṣyā dvijottamaiḥ,द्विषन्तो देवमीशानं युष्माकं वंशसंभवाः शप्ताश्च गौतमेनोर्व्यां न संभाष्या द्विजोत्तमैः
1,Main,26.0,19,ityevamuktāḥ kṛṣṇena sarva eva maharṣayaḥ omityuktvā yayustūrṇaṃsvāni sthānāni sattamāḥ,इत्येवमुक्ताः कृष्णेन सर्व एव महर्षयः ओमित्युक्त्वा ययुस्तूर्णंस्वानि स्थानानि सत्तमाः
1,Main,26.0,20,tato nārāyaṇaḥ kṛṣṇo līlayaiva jaganmayaḥ saṃhṛtya svakulaṃ sarvaṃ yayau tat paramaṃ padam,ततो नारायणः कृष्णो लीलयैव जगन्मयः संहृत्य स्वकुलं सर्वं ययौ तत् परमं पदम्
1,Main,26.0,21,ityeṣa vaḥ samāsena rājñāṃ vaṃśo 'nukīrtitaḥ na śakyo vistarād vaktuṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchatha,इत्येष वः समासेन राज्ञां वंशो ऽनुकीर्तितः न शक्यो विस्तराद् वक्तुं किं भूयः श्रोतुमिच्छथ
1,Main,26.0,22,yaḥ paṭhecchṛṇuyād vāpi vaṃśānāṃ kathanaṃ śubham sarvapāpavinirmuktaḥ svargaloke mahīyate,यः पठेच्छृणुयाद् वापि वंशानां कथनं शुभम् सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते
1,Main,27.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti caturyugam eṣāṃ svabhāvaṃ sūtādya kathayasva samāsataḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षड्विंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् एषां स्वभावं सूताद्य कथयस्व समासतः
1,Main,27.0,2,sūta uvāca gate nārāyaṇe kṛṣṇe svameva paramaṃ padam pārthaḥ paramadharmātmā pāṇḍavaḥ śatrutāpanaḥ,सूत उवाच गते नारायणे कृष्णे स्वमेव परमं पदम् पार्थः परमधर्मात्मा पाण्डवः शत्रुतापनः
1,Main,27.0,3,kṛtvā cevottaravidhiṃ śokena mahatāvṛtaḥ apaśyat pathi gacchantaṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ munim,कृत्वा चेवोत्तरविधिं शोकेन महतावृतः अपश्यत् पथि गच्छन्तं कृष्णद्वैपायनं मुनिम्
1,Main,27.0,4,śiṣyaiḥ praśiṣyairabhitaḥ saṃvṛtaṃ brahmavādinam papāta daṇḍavad bhūmau tyaktvā śokaṃ tadār'junaḥ,शिष्यैः प्रशिष्यैरभितः संवृतं ब्रह्मवादिनम् पपात दण्डवद् भूमौ त्यक्त्वा शोकं तदार्ऽजुनः
1,Main,27.0,5,uvāca paramaprītaḥ kasmād deśānmahāmune idānīṃ gacchasi kṣipraṃ kaṃ vā deśaṃ prati prabho,उवाच परमप्रीतः कस्माद् देशान्महामुने इदानीं गच्छसि क्षिप्रं कं वा देशं प्रति प्रभो
1,Main,27.0,6,saṃdarśanād vai bhavataḥ śoko me vipulo gataḥ idānīṃ mama yat kāryaṃ brūhi padmadalekṣaṇa,संदर्शनाद् वै भवतः शोको मे विपुलो गतः इदानीं मम यत् कार्यं ब्रूहि पद्मदलेक्षण
1,Main,27.0,7,tamuvāca mahāyogī kṛṣṇadvaipāyanaḥ svayam upaviśya nadītire śiṣyaiḥ parivṛto muniḥ,तमुवाच महायोगी कृष्णद्वैपायनः स्वयम् उपविश्य नदीतिरे शिष्यैः परिवृतो मुनिः
1,Main,27.0,8,idaṃ kaliyugaṃ ghoraṃ saṃprāptaṃ pāṇḍunandana tato gacchāmi devasya vārāṇasīṃ mahāpurīm,इदं कलियुगं घोरं संप्राप्तं पाण्डुनन्दन ततो गच्छामि देवस्य वाराणसीं महापुरीम्
1,Main,27.0,9,asmin kaliyuge ghore lokāḥ pāpānuvartinaḥ bhaviṣyanti mahāpāpā varṇāśramavivarjitāḥ,अस्मिन् कलियुगे घोरे लोकाः पापानुवर्तिनः भविष्यन्ति महापापा वर्णाश्रमविवर्जिताः
1,Main,27.0,10,nānyat paśyāmi jantūnāṃmuktvā vārāṇasīṃ purīm sarvapāpapraśamanaṃ prāyaścittaṃ kalau yuge,नान्यत् पश्यामि जन्तूनांमुक्त्वा वाराणसीं पुरीम् सर्वपापप्रशमनं प्रायश्चित्तं कलौ युगे
1,Main,27.0,11,kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca sarveṣveteṣu vai narāḥ bhaviṣyanti mahātmāno dhārmikāḥ satyavādinaḥ,कृतं त्रेता द्वापरं च सर्वेष्वेतेषु वै नराः भविष्यन्ति महात्मानो धार्मिकाः सत्यवादिनः
1,Main,27.0,12,tvaṃ hi lokeṣu vikhyāto dhṛtimāñ janavatsalaḥ pālayādya paraṃ dharmaṃ svakīyaṃ mucyase bhayāt,त्वं हि लोकेषु विख्यातो धृतिमाञ् जनवत्सलः पालयाद्य परं धर्मं स्वकीयं मुच्यसे भयात्
1,Main,27.0,13,evamukto bhagavatā pārthaḥ parapurañjayaḥ pṛṣṭavān praṇipatyāsau yugadharmān dvijottamāḥ,एवमुक्तो भगवता पार्थः परपुरञ्जयः पृष्टवान् प्रणिपत्यासौ युगधर्मान् द्विजोत्तमाः
1,Main,27.0,14,tasmai provāca sakalaṃ muniḥ satyavatīsutaḥ praṇamya devamīśānaṃ yugadharmān sanātanān,तस्मै प्रोवाच सकलं मुनिः सत्यवतीसुतः प्रणम्य देवमीशानं युगधर्मान् सनातनान्
1,Main,27.0,15,vakṣyāmi te samāsena yugadharmān nareśvara na śakyate mayā pārtha vistareṇābhibhāṣitum,वक्ष्यामि ते समासेन युगधर्मान् नरेश्वर न शक्यते मया पार्थ विस्तरेणाभिभाषितुम्
1,Main,27.0,16,ādyaṃ kṛtayugaṃ proktaṃ tatastretāyugaṃ budhaiḥ tṛtīyaṃ dvāparaṃ pārtha caturthaṃ kalirucyate,आद्यं कृतयुगं प्रोक्तं ततस्त्रेतायुगं बुधैः तृतीयं द्वापरं पार्थ चतुर्थं कलिरुच्यते
1,Main,27.0,17,dhyānaṃ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ jñānamucyate dvāpare yajñamevāhurdānameva kalau yuge,ध्यानं परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेव कलौ युगे
1,Main,27.0,18,brahmā kṛtayuge devastretāyāṃ bhagavān raviḥ dvāpare daivataṃ viṣṇuḥ kalau rudro maheśvaraḥ,ब्रह्मा कृतयुगे देवस्त्रेतायां भगवान् रविः द्वापरे दैवतं विष्णुः कलौ रुद्रो महेश्वरः
1,Main,27.0,19,brahmā viṣṇustathā sūryaḥ sarva eva kaliṣvapi pūjyate bhagavān rudraścaturṣvapi pinākadhṛk,ब्रह्मा विष्णुस्तथा सूर्यः सर्व एव कलिष्वपि पूज्यते भगवान् रुद्रश्चतुर्ष्वपि पिनाकधृक्
1,Main,27.0,20,ādye kṛtayuge dharmaścatuṣpādaḥ sanātanaḥ tretāyuge tripādaḥ syād dvipādo dvāpare sthitaḥ tripādahīnastiṣye tu sattāmātreṇa tiṣṭhati,आद्ये कृतयुगे धर्मश्चतुष्पादः सनातनः त्रेतायुगे त्रिपादः स्याद् द्विपादो द्वापरे स्थितः त्रिपादहीनस्तिष्ये तु सत्तामात्रेण तिष्ठति
1,Main,27.0,21,kṛte tu mithunotpattirvṛttiḥ sākṣād rasollasā prajāstṛptāḥ sadā sarvāḥ sadānandāśca bhoginaḥ,कृते तु मिथुनोत्पत्तिर्वृत्तिः साक्षाद् रसोल्लसा प्रजास्तृप्ताः सदा सर्वाः सदानन्दाश्च भोगिनः
1,Main,27.0,22,adhamottamatvaṃ nāstyāsāṃ nirviśeṣāḥ purañjaya tulyamāyuḥ sukhaṃ rūpaṃ tāsāṃ tasmin kṛte yuge,अधमोत्तमत्वं नास्त्यासां निर्विशेषाः पुरञ्जय तुल्यमायुः सुखं रूपं तासां तस्मिन् कृते युगे
1,Main,27.0,23,viśokāḥ sattvabahulā ekāntabahulāstathā dhyānaniṣṭhāstaponiṣṭhā mahādevaparāyaṇāḥ,विशोकाः सत्त्वबहुला एकान्तबहुलास्तथा ध्याननिष्ठास्तपोनिष्ठा महादेवपरायणाः
1,Main,27.0,24,tā vai niṣkāmacāriṇyo nityaṃ muditamānasāḥ parvatodadhivāsinyo hyaniketaḥ parantapa,ता वै निष्कामचारिण्यो नित्यं मुदितमानसाः पर्वतोदधिवासिन्यो ह्यनिकेतः परन्तप
1,Main,27.0,25,rasollāsā kālayogāt tretākhye naśyate tataḥ tasyāṃ siddhau praṇaṣṭāyāmanyā siddhiravartata,रसोल्लासा कालयोगात् त्रेताख्ये नश्यते ततः तस्यां सिद्धौ प्रणष्टायामन्या सिद्धिरवर्तत
1,Main,27.0,26,apāṃ saukṣmye pratihate tadā meghātmanā tu vai meghebhyaḥ stanayitnubhyaḥ pravṛttaṃ vṛṣṭisarjanam,अपां सौक्ष्म्ये प्रतिहते तदा मेघात्मना तु वै मेघेभ्यः स्तनयित्नुभ्यः प्रवृत्तं वृष्टिसर्जनम्
1,Main,27.0,27,sakṛdeva tayā vṛṣṭyā saṃyukte pṛthivītale prādurāsaṃstadā tāsāṃ vṛkṣā vai gṛhasaṃjñitāḥ,सकृदेव तया वृष्ट्या संयुक्ते पृथिवीतले प्रादुरासंस्तदा तासां वृक्षा वै गृहसंज्ञिताः
1,Main,27.0,28,sarvapratyupayogastu tāsāṃ tebhyaḥ prajāyate vartayanti sma tebhyastāstretāyugamukhe prajāḥ,सर्वप्रत्युपयोगस्तु तासां तेभ्यः प्रजायते वर्तयन्ति स्म तेभ्यस्तास्त्रेतायुगमुखे प्रजाः
1,Main,27.0,29,tataḥ kālena mahatā tāsāmeva viparyatāt rāgalobhātmako bhāvastadā hyākasmiko 'bhavat,ततः कालेन महता तासामेव विपर्यतात् रागलोभात्मको भावस्तदा ह्याकस्मिको ऽभवत्
1,Main,27.0,30,viparyayeṇa tāsāṃ tu tena tatkālabhāvinā praṇaśyanti tataḥ sarve vṛkṣāste gṛhasaṃjñitāḥ,विपर्ययेण तासां तु तेन तत्कालभाविना प्रणश्यन्ति ततः सर्वे वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः
1,Main,27.0,31,tatasteṣu pranaṣṭeṣu vibhrāntā maithunodbhavāḥ abhidhyāyanti tāṃ siddhiṃ satyābhidhyāyinastadā,ततस्तेषु प्रनष्टेषु विभ्रान्ता मैथुनोद्भवाः अभिध्यायन्ति तां सिद्धिं सत्याभिध्यायिनस्तदा
1,Main,27.0,32,prādurbabhūvustāsāṃ tu vṛkṣāste gṛhasaṃjñitāḥ vastrāṇi te prasūyante phalānyābharaṇāni ca,प्रादुर्बभूवुस्तासां तु वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलान्याभरणानि च
1,Main,27.0,33,teṣveva jāyate tāsāṃ gandhavarṇarasānvitam amākṣikaṃ mahāvīryaṃ puṭake puṭake madhu,तेष्वेव जायते तासां गन्धवर्णरसान्वितम् अमाक्षिकं महावीर्यं पुटके पुटके मधु
1,Main,27.0,34,tena tā vartayanti sma tretāyugamukhe prijāḥ hṛṣṭapuṣṭāstayā siddhyā sarvā vai vigatajvarāḥ,तेन ता वर्तयन्ति स्म त्रेतायुगमुखे प्रिजाः हृष्टपुष्टास्तया सिद्ध्या सर्वा वै विगतज्वराः
1,Main,27.0,35,tataḥ kālāntareṇaiva punarlobhāvṛtāstadā vṛkṣāṃstān paryagṛhṇanta madhu cāmākṣikaṃ balāt,ततः कालान्तरेणैव पुनर्लोभावृतास्तदा वृक्षांस्तान् पर्यगृह्णन्त मधु चामाक्षिकं बलात्
1,Main,27.0,36,tāsāṃ tenāpacāreṇa punarlobhakṛtena vai praṇaṣṭāmadhunā sārdhaṃ kalpavṛkṣāḥ kvacit kvacit,तासां तेनापचारेण पुनर्लोभकृतेन वै प्रणष्टामधुना सार्धं कल्पवृक्षाः क्वचित् क्वचित्
1,Main,27.0,37,śītavarṣātapaistīvrai statastā duḥ khitā bhṛśam dvandvaiḥ saṃpīḍyamānāstu cakrurāvaraṇāni ca,शीतवर्षातपैस्तीव्रै स्ततस्ता दुः खिता भृशम् द्वन्द्वैः संपीड्यमानास्तु चक्रुरावरणानि च
1,Main,27.0,38,kṛtvā dvandvapratīghātān vārtopāyamacintayan naṣṭeṣu madhunā sārdhaṃ kalpavṛkṣeṣu vai tadā,कृत्वा द्वन्द्वप्रतीघातान् वार्तोपायमचिन्तयन् नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा
1,Main,27.0,39,tataḥ prādurbabhau tāsāṃ siddhistretāyuge punaḥ vārtāyāḥ sādhikā hyanyā vṛṣṭistāsāṃ nikāmataḥ,ततः प्रादुर्बभौ तासां सिद्धिस्त्रेतायुगे पुनः वार्तायाः साधिका ह्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः
1,Main,27.0,40,tāsāṃ vṛṣṭyūdakānīha yāni nimnairgatāni tu avahan vṛṣṭisaṃtatyā strotaḥ sthānāni nimnagāḥ,तासां वृष्ट्यूदकानीह यानि निम्नैर्गतानि तु अवहन् वृष्टिसंतत्या स्त्रोतः स्थानानि निम्नगाः
1,Main,27.0,41,ye punastadapāṃ stokā āpannāḥ pṛthivītale apāṃ bhūṇeśca saṃyogādoṣadhyastāstadābhavan,ये पुनस्तदपां स्तोका आपन्नाः पृथिवीतले अपां भूणेश्च संयोगादोषध्यस्तास्तदाभवन्
1,Main,27.0,42,aphālakṛṣṭāścānuptā grāmyāraṇyāścaturdaśa ṛtupuṣpaphalaiścaiva vṛkṣagulmāśca jajñire,अफालकृष्टाश्चानुप्ता ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश ऋतुपुष्पफलैश्चैव वृक्षगुल्माश्च जज्ञिरे
1,Main,27.0,43,tataḥ prādurabhūt tāsāṃ rāgo lobhaśca sarvaśaḥ avaśyaṃ bhāvinār'the na tretāyugavaśena vai,ततः प्रादुरभूत् तासां रागो लोभश्च सर्वशः अवश्यं भाविनार्ऽथे न त्रेतायुगवशेन वै
1,Main,27.0,44,tatastāḥ paryagṛhṇanta nadīkṣetrāṇi parvatān vṛkṣagulmauṣadhīścaiva prasahya tu yathābalam,ततस्ताः पर्यगृह्णन्त नदीक्षेत्राणि पर्वतान् वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्
1,Main,27.0,45,viparyayeṇa tāsāṃ tā oṣadhyo viviśurmahīm pitāmahaniyogena dudoha pṛthivīṃ pṛthuḥ,विपर्ययेण तासां ता ओषध्यो विविशुर्महीम् पितामहनियोगेन दुदोह पृथिवीं पृथुः
1,Main,27.0,46,tatastā jagṛhuḥ sarvā anyonyaṃ krodhamūrchitāḥ vasudāradhanādyāṃstu balāt kālabalena tu,ततस्ता जगृहुः सर्वा अन्योन्यं क्रोधमूर्छिताः वसुदारधनाद्यांस्तु बलात् कालबलेन तु
1,Main,27.0,47,maryādāyāḥ pratiṣṭhārthaṃ jñātvaitad bhagavānajaḥ sasarja kṣatriyān brahmā brāhmaṇānāṃ hitāya ca,मर्यादायाः प्रतिष्ठार्थं ज्ञात्वैतद् भगवानजः ससर्ज क्षत्रियान् ब्रह्मा ब्राह्मणानां हिताय च
1,Main,27.0,48,varṇāśramavyavasthāṃ ca tretāyāṃ kṛtavān prabhuḥ yajñapravartanaṃ caiva paśuhiṃsāvivarjitam,वर्णाश्रमव्यवस्थां च त्रेतायां कृतवान् प्रभुः यज्ञप्रवर्तनं चैव पशुहिंसाविवर्जितम्
1,Main,27.0,49,dvāpareṣvatha vidyante matibhedāḥ sadā nṛṇām rāgo lobhastathā yuddhaṃ tattvānāmaviniścayaḥ,द्वापरेष्वथ विद्यन्ते मतिभेदाः सदा नृणाम् रागो लोभस्तथा युद्धं तत्त्वानामविनिश्चयः
1,Main,27.0,50,eko vedaścatuṣpādastretāsviha vidhīyate vedavyāsaiścaturdhā tu vyasyate dvāparādiṣu,एको वेदश्चतुष्पादस्त्रेतास्विह विधीयते वेदव्यासैश्चतुर्धा तु व्यस्यते द्वापरादिषु
1,Main,27.0,51,ṛṣiputraiḥ punarbhedād bhidyante dṛṣṭivibhramaiḥ mantrabrāhmaṇavinyāsaiḥ svaravarṇaviparyayaiḥ,ऋषिपुत्रैः पुनर्भेदाद् भिद्यन्ते दृष्टिविभ्रमैः मन्त्रब्राह्मणविन्यासैः स्वरवर्णविपर्ययैः
1,Main,27.0,52,saṃhitā ṛgyajuḥ sāmnāṃ saṃhanyante śrutarṣibhiḥ sāmānyād vaikṛtāccaivadṛṣṭibhedaiḥ kvacit kvacit,संहिता ऋग्यजुः साम्नां संहन्यन्ते श्रुतर्षिभिः सामान्याद् वैकृताच्चैवदृष्टिभेदैः क्वचित् क्वचित्
1,Main,27.0,53,brāhmaṇaṃ kalpasūtrāṇi mantrapravacanāni ca itihāsapurāṇāni dharmaśāstrāṇi suvrata,ब्राह्मणं कल्पसूत्राणि मन्त्रप्रवचनानि च इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि सुव्रत
1,Main,27.0,54,avṛṣṭirmaraṇaṃ caiva tathaiva vāyādhyupadravāḥ vāṅmanaḥ kāyajairduḥ sairnirvedo jāyate nṛṇām,अवृष्टिर्मरणं चैव तथैव वायाध्युपद्रवाः वाङ्मनः कायजैर्दुः सैर्निर्वेदो जायते नृणाम्
1,Main,27.0,55,nirvedājjāyate teṣāṃ duḥ khamokṣavicāraṇā vicāraṇācca vairāgyaṃ vairāgyād doṣadarśanam,निर्वेदाज्जायते तेषां दुः खमोक्षविचारणा विचारणाच्च वैराग्यं वैराग्याद् दोषदर्शनम्
1,Main,27.0,56,doṣāṇāṃ darśanāccaiva dvāpare jñānasaṃbhavaḥ eṣā rajastamoyuktā vṛttirvai dvāpare smṛtā,दोषाणां दर्शनाच्चैव द्वापरे ज्ञानसंभवः एषा रजस्तमोयुक्ता वृत्तिर्वै द्वापरे स्मृता
1,Main,27.0,57,ādye kṛte tu dharmo 'sti sa tretāyāṃ pravartate dvāpare vyākulībhūtvā praṇaśyati kalau yuge,आद्ये कृते तु धर्मो ऽस्ति स त्रेतायां प्रवर्तते द्वापरे व्याकुलीभूत्वा प्रणश्यति कलौ युगे
1,Main,28.0,1,itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge saptaviṃśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca tiṣye māyāmasūyāṃ ca vadhaṃ caiva tapasvinām sādhayanti narā nityaṃ tamasā vyākulīkṛtāḥ,इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच तिष्ये मायामसूयां च वधं चैव तपस्विनाम् साधयन्ति नरा नित्यं तमसा व्याकुलीकृताः
1,Main,28.0,2,kalau pramārako rogaḥ satataṃ kṣud bhayaṃ tathā anāvṛṣṭibhayaṃ ghoraṃ deśānāṃ ca viparyayaḥ,कलौ प्रमारको रोगः सततं क्षुद् भयं तथा अनावृष्टिभयं घोरं देशानां च विपर्ययः
1,Main,28.0,3,adhārmikā anācārā mahākopālpacetasaḥ anṛtaṃ vadanti te lubdhāstiṣye jātāḥ suduḥ prajāḥ,अधार्मिका अनाचारा महाकोपाल्पचेतसः अनृतं वदन्ति ते लुब्धास्तिष्ये जाताः सुदुः प्रजाः
1,Main,28.0,4,duriṣṭairduradhītaiśca durācārairdurāgamaiḥ viprāṇāṃ karmadoṣaiśca prajānāṃ jāyate bhayam,दुरिष्टैर्दुरधीतैश्च दुराचारैर्दुरागमैः विप्राणां कर्मदोषैश्च प्रजानां जायते भयम्
1,Main,28.0,5,nādhīyate kalau vedān na yajanti dvijātayaḥ yajantyanyāyato vedān paṭhante cālpabuddhayaḥ,नाधीयते कलौ वेदान् न यजन्ति द्विजातयः यजन्त्यन्यायतो वेदान् पठन्ते चाल्पबुद्धयः
1,Main,28.0,6,śūdrāṇāṃ mantrayaunaiśca saṃbandho brāhmaṇaiḥ saha bhaviṣyati kalau tasmiñ śayanāsanabhojanaiḥ,शूद्राणां मन्त्रयौनैश्च संबन्धो ब्राह्मणैः सह भविष्यति कलौ तस्मिञ् शयनासनभोजनैः
1,Main,28.0,7,rājānaḥ sūdrabhūyiṣṭhā brāhmaṇān bādhayanti ca bhrūṇahatyā vīrahatyā prajāyete nareśvara,राजानः सूद्रभूयिष्ठा ब्राह्मणान् बाधयन्ति च भ्रूणहत्या वीरहत्या प्रजायेते नरेश्वर
1,Main,28.0,8,snānaṃ homaṃ japaṃ dānaṃ devatānāṃ tathār'canam anyāni caiva karmāṇi na kurvanti dvijātayaḥ,स्नानं होमं जपं दानं देवतानां तथार्ऽचनम् अन्यानि चैव कर्माणि न कुर्वन्ति द्विजातयः
1,Main,28.0,9,vinindanti mahādevaṃ brāhmaṇān puruṣottamam āmnāyadharmaśāstrāṇi purāṇāni kalau yuge,विनिन्दन्ति महादेवं ब्राह्मणान् पुरुषोत्तमम् आम्नायधर्मशास्त्राणि पुराणानि कलौ युगे
1,Main,28.0,10,kurvantyavedadṛṣṭāni karmāṇi vividhāni tu svadharme 'bhirucirnaiva brāhmaṇānāṃ prijāyate,कुर्वन्त्यवेददृष्टानि कर्माणि विविधानि तु स्वधर्मे ऽभिरुचिर्नैव ब्राह्मणानां प्रिजायते
1,Main,28.0,11,kuśīlacaryāḥ pāṣaṇḍairvṛthārūpaiḥ samāvṛtāḥ bahuyācanako loko bhaviṣyati parasparam,कुशीलचर्याः पाषण्डैर्वृथारूपैः समावृताः बहुयाचनको लोको भविष्यति परस्परम्
1,Main,28.0,12,aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāścatuṣpathāḥ pramadāḥ keśaśūlinyo bhaviṣyanti kalau yuge,अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः प्रमदाः केशशूलिन्यो भविष्यन्ति कलौ युगे
1,Main,28.0,13,śukladantājinākhyāśca muṇḍāḥ kāṣāyavāsasaḥ śūdrā dharmaṃ cariṣyanti yugānte samupasthite,शुक्लदन्ताजिनाख्याश्च मुण्डाः काषायवाससः शूद्रा धर्मं चरिष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते
1,Main,28.0,14,śasyacaurā bhaviṣyanti tathā cailābhimarṣiṇaḥ caurāścaurasya hartāro harturhartā tathāparaḥ,शस्यचौरा भविष्यन्ति तथा चैलाभिमर्षिणः चौराश्चौरस्य हर्तारो हर्तुर्हर्ता तथापरः
1,Main,28.0,15,duḥ khapracuratālpāyurdehotsādaḥ sarogatā adharmābhiniveśitvāt tamovṛttaṃ kalau smṛtam,दुः खप्रचुरताल्पायुर्देहोत्सादः सरोगता अधर्माभिनिवेशित्वात् तमोवृत्तं कलौ स्मृतम्
1,Main,28.0,16,kāṣāyiṇo 'tha nirgranthāstathā kāpālikāśca ye vedavikrayiṇaścānye tīrthavikrayiṇaḥ pare,काषायिणो ऽथ निर्ग्रन्थास्तथा कापालिकाश्च ये वेदविक्रयिणश्चान्ये तीर्थविक्रयिणः परे
1,Main,28.0,17,āsanasthān dvijān dṛṣṭvā na calantyalpabuddhayaḥ tāḍayanti dvijendrāṃśca śūdrā rājopajīvinaḥ,आसनस्थान् द्विजान् दृष्ट्वा न चलन्त्यल्पबुद्धयः ताडयन्ति द्विजेन्द्रांश्च शूद्रा राजोपजीविनः
1,Main,28.0,18,uccāsanasthāḥ śūdrāstu dvijamadhye parantapa jñātvā na hiṃsate rājā kalau kālabalena tu,उच्चासनस्थाः शूद्रास्तु द्विजमध्ये परन्तप ज्ञात्वा न हिंसते राजा कलौ कालबलेन तु
1,Main,28.0,19,puṣpaiśca hasitaiścaiva tathānyairmaṅgalairdvijāḥ śūdrānabhyarcayantyalpaśrutabhagyabalānvitāḥ,पुष्पैश्च हसितैश्चैव तथान्यैर्मङ्गलैर्द्विजाः शूद्रानभ्यर्चयन्त्यल्पश्रुतभग्यबलान्विताः
1,Main,28.0,20,na prekṣante 'rcitāṃścāpi śūdrā dvijavarān nṛpa sevāvasaramālokya dvāri tiṣṭhanti ca dvijāḥ,न प्रेक्षन्ते ऽर्चितांश्चापि शूद्रा द्विजवरान् नृप सेवावसरमालोक्य द्वारि तिष्ठन्ति च द्विजाः
1,Main,28.0,21,vāhanasthān samāvṛtya śūdrāñ śūdropajīvinaḥ sevante brāhmaṇāstatra stuvanti stutibhiḥ kalau,वाहनस्थान् समावृत्य शूद्राञ् शूद्रोपजीविनः सेवन्ते ब्राह्मणास्तत्र स्तुवन्ति स्तुतिभिः कलौ
1,Main,28.0,22,adhyāpayanti vai vedāñ śūdrāñ śūdropajīvinaḥ paṭhanti vaidikān mantrān nāstikyaṃ ghoramāśritāḥ,अध्यापयन्ति वै वेदाञ् शूद्राञ् शूद्रोपजीविनः पठन्ति वैदिकान् मन्त्रान् नास्तिक्यं घोरमाश्रिताः
1,Main,28.0,23,tapoyajñaphalānāṃ ca vikretāro dvijottamāḥ yatayaśca bhaviṣyanti śataśo 'tha sahastraśaḥ,तपोयज्ञफलानां च विक्रेतारो द्विजोत्तमाः यतयश्च भविष्यन्ति शतशो ऽथ सहस्त्रशः
1,Main,28.0,24,nāśayanti hyadhītāni nādhigacchanti cānagha gāyanti laukikairgānairdaivatāni narādhipa,नाशयन्ति ह्यधीतानि नाधिगच्छन्ति चानघ गायन्ति लौकिकैर्गानैर्दैवतानि नराधिप
1,Main,28.0,25,vāmapāśupatācārāstathā vai pāñcarātrikāḥ bhaviṣyanti kalau tasmin brāhmaṇāḥ kṣatriyāstathā,वामपाशुपताचारास्तथा वै पाञ्चरात्रिकाः भविष्यन्ति कलौ तस्मिन् ब्राह्मणाः क्षत्रियास्तथा
1,Main,28.0,26,jñānakarmaṇyuparate loke niṣkriyatāṃ gate kīṭamūṣakasarpāśca dharṣayiṣyanti mānavān,ज्ञानकर्मण्युपरते लोके निष्क्रियतां गते कीटमूषकसर्पाश्च धर्षयिष्यन्ति मानवान्
1,Main,28.0,27,kurvānti cāvatārāṇi brāhmaṇānāṃ kuleṣu vai dadhīcaśāpanirdagdhāḥ purā dakṣādhvare dvijāḥ,कुर्वान्ति चावताराणि ब्राह्मणानां कुलेषु वै दधीचशापनिर्दग्धाः पुरा दक्षाध्वरे द्विजाः
1,Main,28.0,28,nindanti ca mahādevaṃ tamasāviṣṭacetasaḥ vṛthā dharmaṃ cariṣyanti kalau tasmin yugāntike,निन्दन्ति च महादेवं तमसाविष्टचेतसः वृथा धर्मं चरिष्यन्ति कलौ तस्मिन् युगान्तिके
1,Main,28.0,29,ye cānye śāpanirdagdhā gautamasya mahātmanaḥ sarve te ca bhaviṣyanti brāhmaṇādyāḥ svajātiṣu,ये चान्ये शापनिर्दग्धा गौतमस्य महात्मनः सर्वे ते च भविष्यन्ति ब्राह्मणाद्याः स्वजातिषु
1,Main,28.0,30,vinindanti hṛṣīkeśaṃ brāhmaṇān brahmavādinaḥ vedabāhyavratācārā durācārā vṛthāśramāḥ,विनिन्दन्ति हृषीकेशं ब्राह्मणान् ब्रह्मवादिनः वेदबाह्यव्रताचारा दुराचारा वृथाश्रमाः
1,Main,28.0,31,mohayanti janān sarvān darśayitvā phalāni ca tamasāviṣṭamanaso vaiḍālavṛttikādhamāḥ,मोहयन्ति जनान् सर्वान् दर्शयित्वा फलानि च तमसाविष्टमनसो वैडालवृत्तिकाधमाः
1,Main,28.0,32,kalau rudro mahādevo lokānāmīśvaraḥ paraḥ na devatā bhavennṛṇāṃ devatānāṃ ca daivatam,कलौ रुद्रो महादेवो लोकानामीश्वरः परः न देवता भवेन्नृणां देवतानां च दैवतम्
1,Main,28.0,33,kariṣyatyavatārāṇi śaṅkaro nīlalohitaḥ śrautasmārtapratiṣṭhārthaṃ bhaktānāṃ hitakāmyayā,करिष्यत्यवताराणि शङ्करो नीललोहितः श्रौतस्मार्तप्रतिष्ठार्थं भक्तानां हितकाम्यया
1,Main,28.0,34,upadekṣyati tajjñānaṃ śiṣyāṇāṃ brahmasaṃjñitam sarvavedāntasāraṃ hi dharmān vedanidarśitān,उपदेक्ष्यति तज्ज्ञानं शिष्याणां ब्रह्मसंज्ञितम् सर्ववेदान्तसारं हि धर्मान् वेदनिदर्शितान्
1,Main,28.0,35,ye taṃ viprā niṣevante yena kenopacārataḥ vijityakalijān doṣān yānti te paramaṃ padam,ये तं विप्रा निषेवन्ते येन केनोपचारतः विजित्यकलिजान् दोषान् यान्ति ते परमं पदम्
1,Main,28.0,36,anāyāsena sumahat puṇyamāpnoti mānavaḥ anekadoṣaduṣṭasya kalereṣa mahān guṇaḥ,अनायासेन सुमहत् पुण्यमाप्नोति मानवः अनेकदोषदुष्टस्य कलेरेष महान् गुणः
1,Main,28.0,37,tasmāt sarvaprayatnena prāpya māheśvaraṃ yugam viśeṣād brāhmaṇo rudramīśānaṃ śaraṇaṃ vrajet,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्राप्य माहेश्वरं युगम् विशेषाद् ब्राह्मणो रुद्रमीशानं शरणं व्रजेत्
1,Main,28.0,38,ye namanti virūpākṣamīśānaṃ kṛttivāsasam prasannacetaso rudraṃ te yānti paramaṃ padam,ये नमन्ति विरूपाक्षमीशानं कृत्तिवाससम् प्रसन्नचेतसो रुद्रं ते यान्ति परमं पदम्
1,Main,28.0,39,yathā rudranamaskāraḥ sarvakarmaphalo dhruvam anyadevanamaskārānna tatphalamavāpnuyāt,यथा रुद्रनमस्कारः सर्वकर्मफलो ध्रुवम् अन्यदेवनमस्कारान्न तत्फलमवाप्नुयात्
1,Main,28.0,40,evaṃvidhe kaliyuge doṣāṇāmekaśodhanam mahādevanamaskāro dhyānaṃ dānamiti śrutiḥ,एवंविधे कलियुगे दोषाणामेकशोधनम् महादेवनमस्कारो ध्यानं दानमिति श्रुतिः
1,Main,28.0,41,tasmādanīśvarānanyān tyaktvā devaṃ maheśvaram samāśrayed virūpākṣaṃ yadīcchet paramaṃ padam,तस्मादनीश्वरानन्यान् त्यक्त्वा देवं महेश्वरम् समाश्रयेद् विरूपाक्षं यदीच्छेत् परमं पदम्
1,Main,28.0,42,nārcayantīha ye rudraṃ śivaṃ tridaśavanditam teṣāṃ dānaṃ tapo yajño vṛthā jīvitameva ca,नार्चयन्तीह ये रुद्रं शिवं त्रिदशवन्दितम् तेषां दानं तपो यज्ञो वृथा जीवितमेव च
1,Main,28.0,43,namo rudrāya mahate devadevāya śūline tryambakāya trinetrāya yogināṃ gurave namaḥ,नमो रुद्राय महते देवदेवाय शूलिने त्र्यम्बकाय त्रिनेत्राय योगिनां गुरवे नमः
1,Main,28.0,44,namo 'stu vāmadevāya mahādevāya vedhase śaṃbhave sthāṇave nityaṃ śivāya parameṣṭhine namaḥ śomāya rudrāya mahāgrāsāya hetave,नमो ऽस्तु वामदेवाय महादेवाय वेधसे शंभवे स्थाणवे नित्यं शिवाय परमेष्ठिने नमः शोमाय रुद्राय महाग्रासाय हेतवे
1,Main,28.0,45,prapadye 'haṃ virūpākṣaṃ śaraṇyaṃ brahmacāriṇam mahādevaṃ mahāyogamīśānaṃ cāmbikāpatim,प्रपद्ये ऽहं विरूपाक्षं शरण्यं ब्रह्मचारिणम् महादेवं महायोगमीशानं चाम्बिकापतिम्
1,Main,28.0,46,yogināṃ yogadātāraṃ yogamāyāsamāvṛtam yogināṃ kurumācāryaṃ yogigamyaṃ pinākinam,योगिनां योगदातारं योगमायासमावृतम् योगिनां कुरुमाचार्यं योगिगम्यं पिनाकिनम्
1,Main,28.0,47,saṃsāratāraṇaṃ rudraṃ brahmāṇaṃ brahmaṇo 'dhipam śāśvataṃ sarvagaṃ brahmaṇyaṃ brāhmaṇapriyam,संसारतारणं रुद्रं ब्रह्माणं ब्रह्मणो ऽधिपम् शाश्वतं सर्वगं ब्रह्मण्यं ब्राह्मणप्रियम्
1,Main,28.0,48,kapardinaṃ kālamūrtimamūrti parameśvaram ekamūrti mahāmūrti vedavedyaṃ divaspatim,कपर्दिनं कालमूर्तिममूर्ति परमेश्वरम् एकमूर्ति महामूर्ति वेदवेद्यं दिवस्पतिम्
1,Main,28.0,49,nīlakaṇṭhaṃ viśvamūrti vyāpinaṃ viśvaretasam kālāgniṃ kāladahanaṃ kāmadaṃ kāmanāśanam,नीलकण्ठं विश्वमूर्ति व्यापिनं विश्वरेतसम् कालाग्निं कालदहनं कामदं कामनाशनम्
1,Main,28.0,50,namasye giriśaṃ devaṃ candrāvayavabhūṣaṇam vilohitaṃ lelihānamāhityaṃ parameṣṭhinam ugraṃ paśupatiṃ bhīmaṃ bhāskaraṃ tamasaḥ param,नमस्ये गिरिशं देवं चन्द्रावयवभूषणम् विलोहितं लेलिहानमाहित्यं परमेष्ठिनम् उग्रं पशुपतिं भीमं भास्करं तमसः परम्
1,Main,28.0,51,ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ yugānāṃ vai samāsataḥ atītānāgatānāṃ vai yāvanmanvantarakṣayaḥ,इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं युगानां वै समासतः अतीतानागतानां वै यावन्मन्वन्तरक्षयः
1,Main,28.0,52,manvantareṇa caikena sarvāṇyevāntarāṇi vai vyākhyātāni na saṃdehaḥ kalpaḥ kalpena caiva hi,मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि वै व्याख्यातानि न संदेहः कल्पः कल्पेन चैव हि
1,Main,28.0,53,manvantareṣu sarveṣu atītānāgateṣu vai tulyābhimāninaḥ sarve nāmarūpairbhavantyuta,मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेषु वै तुल्याभिमानिनः सर्वे नामरूपैर्भवन्त्युत
1,Main,28.0,54,evamukto bhagavatā kirīṭī śvetavāhanaḥ babhāra paramāṃ bhaktimīśāne 'vyabhicāriṇīm,एवमुक्तो भगवता किरीटी श्वेतवाहनः बभार परमां भक्तिमीशाने ऽव्यभिचारिणीम्
1,Main,28.0,55,namaścakāra tamṛṣiṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ prabhum sarvajñaṃ sarvakartāraṃ skṣād viṣṇuṃ vyavasthitam,नमश्चकार तमृषिं कृष्णद्वैपायनं प्रभुम् सर्वज्ञं सर्वकर्तारं स्क्षाद् विष्णुं व्यवस्थितम्
1,Main,28.0,56,tamuvāca punarvyāsaḥ pāthaṃ parapurañjayam karābhyāṃ suśubhābhyāṃ ca saṃspṛśya praṇataṃ muniḥ,तमुवाच पुनर्व्यासः पाथं परपुरञ्जयम् कराभ्यां सुशुभाभ्यां च संस्पृश्य प्रणतं मुनिः
1,Main,28.0,57,dhanyo 'syanugṛhīto 'si tvādṛśo 'nyo na vidyate trailokye śaṅkare nūnaṃ bhaktaḥ parapurañjaya,धन्यो ऽस्यनुगृहीतो ऽसि त्वादृशो ऽन्यो न विद्यते त्रैलोक्ये शङ्करे नूनं भक्तः परपुरञ्जय
1,Main,28.0,58,dṛṣṭavānasi taṃ devaṃ viśvākṣaṃ viśvatomukham pratyakṣameva sarveśaṃ rudraṃ sarvajagadgurum,दृष्टवानसि तं देवं विश्वाक्षं विश्वतोमुखम् प्रत्यक्षमेव सर्वेशं रुद्रं सर्वजगद्गुरुम्
1,Main,28.0,59,jñānaṃ tadaiśvaraṃ divyaṃ yathāvad viditaṃ tvayā svayameva hṛṣīkeśaḥ prītyovāca sanātanaḥ,ज्ञानं तदैश्वरं दिव्यं यथावद् विदितं त्वया स्वयमेव हृषीकेशः प्रीत्योवाच सनातनः
1,Main,28.0,60,gaccha gaccha svakaṃ sthānaṃ na śokaṃ kartumarhasi vrajasva parayā bhaktyā śaraṇyaṃ śaraṇaṃ śivam,गच्छ गच्छ स्वकं स्थानं न शोकं कर्तुमर्हसि व्रजस्व परया भक्त्या शरण्यं शरणं शिवम्
1,Main,28.0,61,evamuktvā sa bhagavānanugṛhyārjunaṃ prabhuḥ jagāma śaṅkarapurīṃ samārādhayituṃ bhavam,एवमुक्त्वा स भगवाननुगृह्यार्जुनं प्रभुः जगाम शङ्करपुरीं समाराधयितुं भवम्
1,Main,28.0,62,pāṇḍaveyo 'pi tad vākyāt saṃprāpya śaraṇaṃ śivam saṃtyajya sarvakarmāṇi tadbhaktiparamo 'bhavat,पाण्डवेयो ऽपि तद् वाक्यात् संप्राप्य शरणं शिवम् संत्यज्य सर्वकर्माणि तद्भक्तिपरमो ऽभवत्
1,Main,28.0,63,nārjunena samaḥ śaṃbhorbhaktyā bhūto bhaviṣyati muktvā satyavatīsūnuṃ kṛṣṇaṃ vā devakīsutam,नार्जुनेन समः शंभोर्भक्त्या भूतो भविष्यति मुक्त्वा सत्यवतीसूनुं कृष्णं वा देवकीसुतम्
1,Main,28.0,64,tasmai bhagavate nityaṃ namaḥ satyāya dhīmate pārāśaryāya munaye vyāsāyāmitatejase,तस्मै भगवते नित्यं नमः सत्याय धीमते पाराशर्याय मुनये व्यासायामिततेजसे
1,Main,28.0,65,kṛṣṇadvaipāyanaḥ sākṣād viṣṇureva sanātanaḥ ko hyanyastattvato rudraṃ vetti taṃ parameśvaram,कृष्णद्वैपायनः साक्षाद् विष्णुरेव सनातनः को ह्यन्यस्तत्त्वतो रुद्रं वेत्ति तं परमेश्वरम्
1,Main,28.0,66,namaḥ kurudhvaṃ tamṛṣiṃ kṛṣṇaṃ satyavatīsutam pārāśaryaṃ mahātmānaṃ yoginaṃ viṣṇumavyayam,नमः कुरुध्वं तमृषिं कृष्णं सत्यवतीसुतम् पाराशर्यं महात्मानं योगिनं विष्णुमव्ययम्
1,Main,28.0,67,evamuktāstu munayaḥ sarva eva samīhitāḥ preṇemustaṃ mahātmānaṃ vyāsaṃ satyavatīsutam,एवमुक्तास्तु मुनयः सर्व एव समीहिताः प्रेणेमुस्तं महात्मानं व्यासं सत्यवतीसुतम्
1,Main,29.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge aṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ prāpya vārāṇasīṃ divyāṃ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ kimakārṣonmahābuddhiḥ śrotuṃ kautūhalaṃ hi naḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टाविंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः प्राप्य वाराणसीं दिव्यां कृष्णद्वैपायनो मुनिः किमकार्षोन्महाबुद्धिः श्रोतुं कौतूहलं हि नः
1,Main,29.0,2,sūta uvāca prāpya vārāṇasī divyāmupaspṛśya mahāmuniḥ pūjayāmāsa jāhnavyāṃ devaṃ viśveśvaraṃ śivam,सूत उवाच प्राप्य वाराणसी दिव्यामुपस्पृश्य महामुनिः पूजयामास जाह्नव्यां देवं विश्वेश्वरं शिवम्
1,Main,29.0,3,tamāgataṃ puniṃ dṛṣṭvā tatra ye nivasanti vai pūjayāñcakrire vyāsaṃ munayo munipuṅgavam,तमागतं पुनिं दृष्ट्वा तत्र ये निवसन्ति वै पूजयाञ्चक्रिरे व्यासं मुनयो मुनिपुङ्गवम्
1,Main,29.0,4,papracchuḥ praṇatāḥ sarve kathāḥ pāpavināśanīḥ mahādevāśrayāḥ puṇyā mokṣadharmān sanātanān,पप्रच्छुः प्रणताः सर्वे कथाः पापविनाशनीः महादेवाश्रयाः पुण्या मोक्षधर्मान् सनातनान्
1,Main,29.0,5,sa cāpi kathayāmāsa sarvajño bhagavānṛṣiḥ māhātmyaṃ devadevasya dharmān vedanidarśitān,स चापि कथयामास सर्वज्ञो भगवानृषिः माहात्म्यं देवदेवस्य धर्मान् वेदनिदर्शितान्
1,Main,29.0,6,teṣāṃ madhye munīndrāṇāṃ vyāsaśiṣyo mahāmuniḥ pṛṣṭavān jaiminirvyāsaṃ gūḍhamarthaṃ sanātanam,तेषां मध्ये मुनीन्द्राणां व्यासशिष्यो महामुनिः पृष्टवान् जैमिनिर्व्यासं गूढमर्थं सनातनम्
1,Main,29.0,7,jaiminiruvāca bhagavan saṃśayaṃ tvekaṃ chettumarhasi tattvataḥ na vidyate hyaviditaṃ bhavatā paramarṣiṇā,जैमिनिरुवाच भगवन् संशयं त्वेकं छेत्तुमर्हसि तत्त्वतः न विद्यते ह्यविदितं भवता परमर्षिणा
1,Main,29.0,8,kecid dhyānaṃ praśaṃsanti dharmamevāpare janāḥ anye sāṃkhyaṃ tathā yogaṃ tapastvanye maharṣayaḥ,केचिद् ध्यानं प्रशंसन्ति धर्ममेवापरे जनाः अन्ये सांख्यं तथा योगं तपस्त्वन्ये महर्षयः
1,Main,29.0,9,brahmacaryamatho maunamanye prāharmaharṣayaḥ ahiṃsāṃ satyamapyanye saṃnyāsamapare viduḥ,ब्रह्मचर्यमथो मौनमन्ये प्राहर्महर्षयः अहिंसां सत्यमप्यन्ये संन्यासमपरे विदुः
1,Main,29.0,10,kecid dayāṃ praśaṃsanti dānamadhyayanaṃ tathā tīrthayātrāṃ tathā kecidanye cendriyanigraham,केचिद् दयां प्रशंसन्ति दानमध्ययनं तथा तीर्थयात्रां तथा केचिदन्ये चेन्द्रियनिग्रहम्
1,Main,29.0,11,kimeteṣāṃ bhavejjyāyaḥ prabrūhi munipuṅgava yadi vā vidyate 'pyanyad guhyaṃ tadvaktumarhasi,किमेतेषां भवेज्ज्यायः प्रब्रूहि मुनिपुङ्गव यदि वा विद्यते ऽप्यन्यद् गुह्यं तद्वक्तुमर्हसि
1,Main,29.0,12,śrutvā sa jaiminervākyaṃ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ prāha gambhīrayā vācā praṇamya vṛṣaketanam,श्रुत्वा स जैमिनेर्वाक्यं कृष्णद्वैपायनो मुनिः प्राह गम्भीरया वाचा प्रणम्य वृषकेतनम्
1,Main,29.0,13,sādhu sādhu mahābhāga yatpṛṣṭaṃ bhavatā mune vakṣye guhyatamād guhyaṃ śruṇvantvanye maharṣayaḥ,साधु साधु महाभाग यत्पृष्टं भवता मुने वक्ष्ये गुह्यतमाद् गुह्यं श्रुण्वन्त्वन्ये महर्षयः
1,Main,29.0,14,īśvareṇa purā proktaṃ jñānametat sanātanam gūḍhamaprājñavidviṣṭaṃ sevitaṃ sūkṣmadarśibhiḥ,ईश्वरेण पुरा प्रोक्तं ज्ञानमेतत् सनातनम् गूढमप्राज्ञविद्विष्टं सेवितं सूक्ष्मदर्शिभिः
1,Main,29.0,15,nāśraddadhāne dātavyaṃ nābhakte parameṣṭhinaḥ na vedavidviṣu śubhaṃ jñānanānāṃ jñānamuttamam,नाश्रद्दधाने दातव्यं नाभक्ते परमेष्ठिनः न वेदविद्विषु शुभं ज्ञाननानां ज्ञानमुत्तमम्
1,Main,29.0,16,meruśṛṅge purā devamīśānaṃ tripuradviṣam devāsanagatā devī mahādevamapṛcchata,मेरुशृङ्गे पुरा देवमीशानं त्रिपुरद्विषम् देवासनगता देवी महादेवमपृच्छत
1,Main,29.0,17,devyuvāca devadeva mahādeva bhaktānāmārtināśana kathaṃ tvāṃ puruṣo devamacirādeva paśyati,देव्युवाच देवदेव महादेव भक्तानामार्तिनाशन कथं त्वां पुरुषो देवमचिरादेव पश्यति
1,Main,29.0,18,sāṃkhyayogastathā dhyānaṃ karmayogo 'tha vaidikaḥ āyāsabahulā loke yāni cānyāni śaṅkara,सांख्ययोगस्तथा ध्यानं कर्मयोगो ऽथ वैदिकः आयासबहुला लोके यानि चान्यानि शङ्कर
1,Main,29.0,19,yena vibrāntacittānāṃ yogināṃ karmiṇāmapi dṛśyo hi bhagavān sūkṣmaḥ sarveṣāmatha dehinām,येन विब्रान्तचित्तानां योगिनां कर्मिणामपि दृश्यो हि भगवान् सूक्ष्मः सर्वेषामथ देहिनाम्
1,Main,29.0,20,etad guhyatamaṃ jñānaṃ gūḍhaṃ brahmādisevitama hitāya sarvabhaktānāṃ brūhi kāmāṅganāśana,एतद् गुह्यतमं ज्ञानं गूढं ब्रह्मादिसेवितम हिताय सर्वभक्तानां ब्रूहि कामाङ्गनाशन
1,Main,29.0,21,īśvara uvāca avācyametad vijñānaṃ jñānamajñairbahiṣkṛtam vakṣye tava yathā tattvaṃ yaduktaṃ paramarṣibhiḥ,ईश्वर उवाच अवाच्यमेतद् विज्ञानं ज्ञानमज्ञैर्बहिष्कृतम् वक्ष्ये तव यथा तत्त्वं यदुक्तं परमर्षिभिः
1,Main,29.0,22,paraṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ mama vārāṇasī purī sarveṣāmeva bhūtānāṃ saṃsārārṇavatāriṇī,परं गुह्यतमं क्षेत्रं मम वाराणसी पुरी सर्वेषामेव भूतानां संसारार्णवतारिणी
1,Main,29.0,23,tatra bhaktā mahādevi madīyaṃ vratamāsthitāḥ nivasanti mahātmānaḥ paraṃ niyamamāsthitāḥ,तत्र भक्ता महादेवि मदीयं व्रतमास्थिताः निवसन्ति महात्मानः परं नियममास्थिताः
1,Main,29.0,24,uttamaṃ sarvatīrthānāṃ sthānānāmuttamaṃ ca tat jñānānāmuttamaṃ jñānamavimuktaṃ paraṃ mama,उत्तमं सर्वतीर्थानां स्थानानामुत्तमं च तत् ज्ञानानामुत्तमं ज्ञानमविमुक्तं परं मम
1,Main,29.0,25,sthānāntaraṃ pavitrāṇi tīrthānyāyatanāni ca śmaśānasaṃsthitānyeva divyabhūmigatāni ca,स्थानान्तरं पवित्राणि तीर्थान्यायतनानि च श्मशानसंस्थितान्येव दिव्यभूमिगतानि च
1,Main,29.0,26,bhūrloke naiva saṃlagnamantarikṣe mamālayam ayuktāstanna paśyanti yuktāḥ paśyanti cetasā,भूर्लोके नैव संलग्नमन्तरिक्षे ममालयम् अयुक्तास्तन्न पश्यन्ति युक्ताः पश्यन्ति चेतसा
1,Main,29.0,27,śmasānametad vikhyātamavimuktamiti śrutam kālo bhūtvā jagadidaṃ saṃharāmyatra sundari,श्मसानमेतद् विख्यातमविमुक्तमिति श्रुतम् कालो भूत्वा जगदिदं संहराम्यत्र सुन्दरि
1,Main,29.0,28,devīdaṃ sarvaguhyānāṃ sthānaṃ priyatamaṃ mama madbhaktāstatra gacchanti māmeva praviśanti te,देवीदं सर्वगुह्यानां स्थानं प्रियतमं मम मद्भक्तास्तत्र गच्छन्ति मामेव प्रविशन्ति ते
1,Main,29.0,29,dattaṃ japtaṃ hutaṃ ceṣṭaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat dhyānamadhyayanaṃ jñānaṃ sarvaṃ tatrākṣayaṃ bhavet,दत्तं जप्तं हुतं चेष्टं तपस्तप्तं कृतं च यत् ध्यानमध्ययनं ज्ञानं सर्वं तत्राक्षयं भवेत्
1,Main,29.0,30,janmāntarasahastreṣu yatpāpaṃ pūrvasaṃcitam avimuktaṃ praviṣṭasya tatsarvaṃ vrajati kṣayam,जन्मान्तरसहस्त्रेषु यत्पापं पूर्वसंचितम् अविमुक्तं प्रविष्टस्य तत्सर्वं व्रजति क्षयम्
1,Main,29.0,31,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā ye varṇasaṃkarāḥ striyo mlecchāśca ye cānye saṃkīrṇāḥ pāpayonayaḥ,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये वर्णसंकराः स्त्रियो म्लेच्छाश्च ये चान्ये संकीर्णाः पापयोनयः
1,Main,29.0,32,koṭāḥ pipīlikāścaiva ye cānye mṛgapakṣiṇaḥ kālena nidhanaṃ prāptā avimukte varānane,कोटाः पिपीलिकाश्चैव ये चान्ये मृगपक्षिणः कालेन निधनं प्राप्ता अविमुक्ते वरानने
1,Main,29.0,33,candrārdhamaulayastryakṣā mahāvṛṣabhavāhanāḥ śive mama pure devi jāyante tatra mānavāḥ,चन्द्रार्धमौलयस्त्र्यक्षा महावृषभवाहनाः शिवे मम पुरे देवि जायन्ते तत्र मानवाः
1,Main,29.0,34,nāvimukte mṛtaḥ kaścinnarakaṃ yāti kilbiṣī īśvarānugṛhītā hi sarve yānti parāṃ gatim,नाविमुक्ते मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी ईश्वरानुगृहीता हि सर्वे यान्ति परां गतिम्
1,Main,29.0,35,mokṣaṃ sudurlabhaṃ matvā saṃsāraṃ cātibhīṣaṇam aśmanā caraṇau hatvā vārāṇasyāṃ vasennaraḥ,मोक्षं सुदुर्लभं मत्वा संसारं चातिभीषणम् अश्मना चरणौ हत्वा वाराणस्यां वसेन्नरः
1,Main,29.0,36,durlabhā tapasā cāpi pūtasya parameśvari yatra tatra vipannasya gatiḥ saṃsāramokṣaṇī,दुर्लभा तपसा चापि पूतस्य परमेश्वरि यत्र तत्र विपन्नस्य गतिः संसारमोक्षणी
1,Main,29.0,37,prasādājjāyate hyetanmama śailendranandini aprabuddhā na paśyanti mama māyāvimohitāḥ,प्रसादाज्जायते ह्येतन्मम शैलेन्द्रनन्दिनि अप्रबुद्धा न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः
1,Main,29.0,38,avimuktaṃ na sevanti mūḍhā ye tamasāvṛtāḥ viṇmūtraretasāṃ madhye te vasanti punaḥ punaḥ,अविमुक्तं न सेवन्ति मूढा ये तमसावृताः विण्मूत्ररेतसां मध्ये ते वसन्ति पुनः पुनः
1,Main,29.0,39,hanyamāno 'pi yo vidvān vased vighnaśatairapi sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocati,हन्यमानो ऽपि यो विद्वान् वसेद् विघ्नशतैरपि स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति
1,Main,29.0,40,janmamṛtyujarāmuktaṃ paraṃ yāti śivālayam apunarmaraṇānāṃ hi sā gatirmokṣakāṅkṣiṇām yāṃ prāpya kṛtakṛtyaḥ syāditi manyanti paṇḍatāḥ,जन्ममृत्युजरामुक्तं परं याति शिवालयम् अपुनर्मरणानां हि सा गतिर्मोक्षकाङ्क्षिणाम् यां प्राप्य कृतकृत्यः स्यादिति मन्यन्ति पण्डताः
1,Main,29.0,41,na dānairna tapobhiśca na yajñairnāpi vidyayā prāpyate gatirutkṛṣṭā yāvimukte tu labhyate,न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैर्नापि विद्यया प्राप्यते गतिरुत्कृष्टा याविमुक्ते तु लभ्यते
1,Main,29.0,42,nānāvarṇā vivarṇāśca caṇḍālādyā jugupsitāḥ kilbiṣaiḥ pūrṇadehā ye viśiṣṭaiḥ pātakaistathā bheṣajaṃ paramaṃ teṣāmavimuktaṃ vidurbudhāḥ,नानावर्णा विवर्णाश्च चण्डालाद्या जुगुप्सिताः किल्बिषैः पूर्णदेहा ये विशिष्टैः पातकैस्तथा भेषजं परमं तेषामविमुक्तं विदुर्बुधाः
1,Main,29.0,43,avimuktaṃ paraṃ jñānamavimuktaṃ paraṃ padam avimuktaṃ paraṃ tattvamavimuktaṃ paraṃ śivam,अविमुक्तं परं ज्ञानमविमुक्तं परं पदम् अविमुक्तं परं तत्त्वमविमुक्तं परं शिवम्
1,Main,29.0,44,kṛtvā vai naiṣṭhikīṃ dīkṣāmavimukte vasanti ye teṣāṃ tatparamaṃ jñānaṃ dadāmyante paraṃ padam,कृत्वा वै नैष्ठिकीं दीक्षामविमुक्ते वसन्ति ये तेषां तत्परमं ज्ञानं ददाम्यन्ते परं पदम्
1,Main,29.0,45,prāyāgaṃ naimiṣaṃ puṇyaṃ śrīśailo 'tha mahālayaḥ kedāraṃ bhadrakarṇaṃ ca gayā puṣkarameva ca,प्रायागं नैमिषं पुण्यं श्रीशैलो ऽथ महालयः केदारं भद्रकर्णं च गया पुष्करमेव च
1,Main,29.0,46,kurukṣetraṃ rudrakoṭirnarmadāmrātakeśvaram śāligrāmaṃ ca kubjāmraṃ kokāmukhamanuttamam prabhāsaṃ vijayeśānaṃ gokarṇaṃ bhadrakarṇakam,कुरुक्षेत्रं रुद्रकोटिर्नर्मदाम्रातकेश्वरम् शालिग्रामं च कुब्जाम्रं कोकामुखमनुत्तमम् प्रभासं विजयेशानं गोकर्णं भद्रकर्णकम्
1,Main,29.0,47,etāni puṇyasthānāni trailokye viśrutāni ha na yāsyanti paraṃ mokṣaṃ vārāṇasyāṃ yathā mṛtāḥ,एतानि पुण्यस्थानानि त्रैलोक्ये विश्रुतानि ह न यास्यन्ति परं मोक्षं वाराणस्यां यथा मृताः
1,Main,29.0,48,vārāṇasyāṃ viśeṣeṇa gaṅgā tripathagāminī praviṣṭā nāśayet pāpaṃ janmāntaraśataiḥ kṛtam,वाराणस्यां विशेषेण गङ्गा त्रिपथगामिनी प्रविष्टा नाशयेत् पापं जन्मान्तरशतैः कृतम्
1,Main,29.0,49,anyatra sulabhā gaṅgā śrāddhaṃ dānaṃ tapo japaḥ vratāni sarvamevaitad vārāṇasyāṃ sudurlabham,अन्यत्र सुलभा गङ्गा श्राद्धं दानं तपो जपः व्रतानि सर्वमेवैतद् वाराणस्यां सुदुर्लभम्
1,Main,29.0,50,yajeta juhuyānnityaṃ dadātyarcayate 'marān vāyubhakṣaśca satataṃ vārāṇasyāṃ stito naraḥ,यजेत जुहुयान्नित्यं ददात्यर्चयते ऽमरान् वायुभक्षश्च सततं वाराणस्यां स्तितो नरः
1,Main,29.0,51,yadi pāpo yadi śaṭho yadi vādhārmiko naraḥ vārāṇasīṃ samāsādya punāti sakalaṃ naraḥ,यदि पापो यदि शठो यदि वाधार्मिको नरः वाराणसीं समासाद्य पुनाति सकलं नरः
1,Main,29.0,52,vārāṇasyāṃ mahādevaṃ yer'cayanti stuvanti vai sarvapāpavinirmuktāste vijñeyā gaṇeśvarāḥ,वाराणस्यां महादेवं येर्ऽचयन्ति स्तुवन्ति वै सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते विज्ञेया गणेश्वराः
1,Main,29.0,53,anyatra yogajñānābhyāṃ saṃnyāsādathavānyataḥ prāpyate tat paraṃ sthānaṃ sahastreṇaiva janmanā,अन्यत्र योगज्ञानाभ्यां संन्यासादथवान्यतः प्राप्यते तत् परं स्थानं सहस्त्रेणैव जन्मना
1,Main,29.0,54,ye bhaktā devadeveśe vārāṇasyāṃ vasanti vai te vindanti paraṃ mokṣamekenaiva tu janmanā,ये भक्ता देवदेवेशे वाराणस्यां वसन्ति वै ते विन्दन्ति परं मोक्षमेकेनैव तु जन्मना
1,Main,29.0,55,yatra yogastathā jñānaṃ muktirekena janmanā avimuktaṃ samāsādya nānyad gacchet tapovanam,यत्र योगस्तथा ज्ञानं मुक्तिरेकेन जन्मना अविमुक्तं समासाद्य नान्यद् गच्छेत् तपोवनम्
1,Main,29.0,56,yato mayā na muktaṃ tadavimuktaṃ tataḥ smṛtam tadeva guhyaṃ guhyānāmetad vijñāya mucyate,यतो मया न मुक्तं तदविमुक्तं ततः स्मृतम् तदेव गुह्यं गुह्यानामेतद् विज्ञाय मुच्यते
1,Main,29.0,57,jñānājñānābhiniṣṭhānāṃ paramānandamicchatām yā gatirvihitā subhru sāvimukte mṛtasya tu,ज्ञानाज्ञानाभिनिष्ठानां परमानन्दमिच्छताम् या गतिर्विहिता सुभ्रु साविमुक्ते मृतस्य तु
1,Main,29.0,58,yāni caivāvimuktasya dehe tūktāni kṛtsnaśaḥ purī vārāṇasī tebhyaḥ sthānebhyo hyadhikāśubhā,यानि चैवाविमुक्तस्य देहे तूक्तानि कृत्स्नशः पुरी वाराणसी तेभ्यः स्थानेभ्यो ह्यधिकाशुभा
1,Main,29.0,59,yatra sākṣānmahādevo dehānte svayamīśvaraḥ vyācaṣṭe tārakaṃ brahma tatraiva hyavimuktakam,यत्र साक्षान्महादेवो देहान्ते स्वयमीश्वरः व्याचष्टे तारकं ब्रह्म तत्रैव ह्यविमुक्तकम्
1,Main,29.0,60,yat tat parataraṃ tattvamavimuktamiti śrutam ekena janmanā devi vārāṇasyāṃ tadāpnuyāt,यत् तत् परतरं तत्त्वमविमुक्तमिति श्रुतम् एकेन जन्मना देवि वाराणस्यां तदाप्नुयात्
1,Main,29.0,61,bhrūmadhye nābhimadhye ca hṛdaye caiva mūrdhani yathāvimuktāditye vārāṇasyāṃ vyavasthitam,भ्रूमध्ये नाभिमध्ये च हृदये चैव मूर्धनि यथाविमुक्तादित्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्
1,Main,29.0,62,varaṇāyāstathā cāsyā madhye vārāṇasī purī tatraiva saṃsthitaṃ tattvaṃ nityamevāvimuktakam,वरणायास्तथा चास्या मध्ये वाराणसी पुरी तत्रैव संस्थितं तत्त्वं नित्यमेवाविमुक्तकम्
1,Main,29.0,63,vārāṇasyāḥ paraṃ sthānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati yatra nārāyaṇo devo mahādevo diveśvaraḥ,वाराणस्याः परं स्थानं न भूतं न भविष्यति यत्र नारायणो देवो महादेवो दिवेश्वरः
1,Main,29.0,64,tatra devāḥ sagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ upāsate māṃ satataṃ devadevaṃ pitāmaham,तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः उपासते मां सततं देवदेवं पितामहम्
1,Main,29.0,65,mahāpātakino ye ca ye tebhyaḥ pāpakṛttamāḥ vārāṇasīṃ samāsādya te yānti paramāṃ gatim,महापातकिनो ये च ये तेभ्यः पापकृत्तमाः वाराणसीं समासाद्य ते यान्ति परमां गतिम्
1,Main,29.0,66,tasmānmumukṣurniyato vased vai maraṇāntikam vārāṇasyāṃ mahādevājjñānaṃ labdhvā vimucyate,तस्मान्मुमुक्षुर्नियतो वसेद् वै मरणान्तिकम् वाराणस्यां महादेवाज्ज्ञानं लब्ध्वा विमुच्यते
1,Main,29.0,67,kintu vighnā bhaviṣyanti pāpopahatacetasaḥ tato naiva caret pāpaṃ kāyena manasā girā,किन्तु विघ्ना भविष्यन्ति पापोपहतचेतसः ततो नैव चरेत् पापं कायेन मनसा गिरा
1,Main,29.0,68,etad rahasyaṃ vedānāṃ purāṇānāṃ ca suvratāḥ avimuktāśrayaṃ jñānaṃ na kaścid vetti tattvataḥ,एतद् रहस्यं वेदानां पुराणानां च सुव्रताः अविमुक्ताश्रयं ज्ञानं न कश्चिद् वेत्ति तत्त्वतः
1,Main,29.0,69,devatānāmṛṣīṇāṃ ca śṛṇvatāṃ parameṣṭhinām devyai devena kathitaṃ sarvapāpavināśanam,देवतानामृषीणां च शृण्वतां परमेष्ठिनाम् देव्यै देवेन कथितं सर्वपापविनाशनम्
1,Main,29.0,70,yathā nārāyaṇaḥ śreṣṭho devānāṃ puruṣottamaḥ yatheśvarāṇāṃ giriśaḥ sthānānāṃ caitaduttamam,यथा नारायणः श्रेष्ठो देवानां पुरुषोत्तमः यथेश्वराणां गिरिशः स्थानानां चैतदुत्तमम्
1,Main,29.0,71,yaiḥ samārādhito rudraḥ pūrvasminneva janmani te vindanti paraṃ kṣetramavimuktaṃ śivālayam,यैः समाराधितो रुद्रः पूर्वस्मिन्नेव जन्मनि ते विन्दन्ति परं क्षेत्रमविमुक्तं शिवालयम्
1,Main,29.0,72,kalikalmaṣasaṃbhūtā yeṣāmupahatā matiḥ na teṣāṃ vedituṃ śakyaṃ sthānaṃ tat parameṣṭhinaḥ,कलिकल्मषसंभूता येषामुपहता मतिः न तेषां वेदितुं शक्यं स्थानं तत् परमेष्ठिनः
1,Main,29.0,73,ye smaranti sadā kālaṃ vindanti ca purīmimām teṣāṃ vinaśyati kṣipramihāmutra ca pātakam,ये स्मरन्ति सदा कालं विन्दन्ति च पुरीमिमाम् तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्
1,Main,29.0,74,yāni ceha prakurvanti pātakāni kṛtālayāḥ nāśayet tāni sarvāṇi devaḥ kālatanuḥ śivaḥ,यानि चेह प्रकुर्वन्ति पातकानि कृतालयाः नाशयेत् तानि सर्वाणि देवः कालतनुः शिवः
1,Main,29.0,75,āgacchatāmidaṃ sthānaṃ sevituṃ mokṣakāṅkṣiṇām mṛtānāṃ ca punarjanam na bhūyo bhavasāgare,आगच्छतामिदं स्थानं सेवितुं मोक्षकाङ्क्षिणाम् मृतानां च पुनर्जनम् न भूयो भवसागरे
1,Main,29.0,76,tasmāt sarvaprayatnena vārāṇasyāṃ vasennaraḥ yogī vāpyathavāyogī pāpī vā puṇyakṛttamaḥ,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः योगी वाप्यथवायोगी पापी वा पुण्यकृत्तमः
1,Main,29.0,77,na vedavacanāt pitrorna caiva guruvādataḥ matirutkramaṇīyā syādavimuktagatiṃ prati,न वेदवचनात् पित्रोर्न चैव गुरुवादतः मतिरुत्क्रमणीया स्यादविमुक्तगतिं प्रति
1,Main,29.0,78,sūta uvāca ityevamuktvā bhagavān vyāso vedavidāṃ varaḥ sahaiva śiṣyapravarairvārāṇasyāṃ cacāra ha,सूत उवाच इत्येवमुक्त्वा भगवान् व्यासो वेदविदां वरः सहैव शिष्यप्रवरैर्वाराणस्यां चचार ह
1,Main,30.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvaṃvibhāge ekonatriśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca sa śiṣyaiḥ saṃvṛto dhīmān gururdvaipāyano muniḥ jagāma vipulaṃ liṅgamoṅkāraṃ muktidāyakam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वंविभागे एकोनत्रिशो ऽध्यायः सूत उवाच स शिष्यैः संवृतो धीमान् गुरुर्द्वैपायनो मुनिः जगाम विपुलं लिङ्गमोङ्कारं मुक्तिदायकम्
1,Main,30.0,2,tatrābhyarcya mahādevaṃ śiṣyaiḥ saha mahāmuniḥ provāca tasya māhātmyaṃ munīnāṃ bhāvitātmanām,तत्राभ्यर्च्य महादेवं शिष्यैः सह महामुनिः प्रोवाच तस्य माहात्म्यं मुनीनां भावितात्मनाम्
1,Main,30.0,3,idaṃ tad vimalaṃ liṅgamoṅkāraṃ nāma śobhanam asya smaraṇamātreṇa mucyate sarvapātakaiḥ,इदं तद् विमलं लिङ्गमोङ्कारं नाम शोभनम् अस्य स्मरणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः
1,Main,30.0,4,etat parataraṃ jñānaṃ pañcayatanamuttamam sevitaṃ sūribhirnityaṃ vārāṇasyāṃ vimokṣadam,एतत् परतरं ज्ञानं पञ्चयतनमुत्तमम् सेवितं सूरिभिर्नित्यं वाराणस्यां विमोक्षदम्
1,Main,30.0,5,atra sākṣānmahādevaḥ pañcāyatanavigrahaḥ ramate bhagavān rudro jantūnāmapavargadaḥ,अत्र साक्षान्महादेवः पञ्चायतनविग्रहः रमते भगवान् रुद्रो जन्तूनामपवर्गदः
1,Main,30.0,6,yat tat pāśupataṃ jñānaṃ pañcārthamiti śabdyate tadetad vimalaṃ liṅgamoṅkāre samavasthitam,यत् तत् पाशुपतं ज्ञानं पञ्चार्थमिति शब्द्यते तदेतद् विमलं लिङ्गमोङ्कारे समवस्थितम्
1,Main,30.0,7,śāntyatītā tathā śāntirvidyā caiva parā kalā pratiṣṭhā ca nivṛttiśca pañcārthaṃ liṅgamaiśvaram,शान्त्यतीता तथा शान्तिर्विद्या चैव परा कला प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्च पञ्चार्थं लिङ्गमैश्वरम्
1,Main,30.0,8,pañcānāmapi devānāṃ brahmādīnāṃ sadāśrayam oṅkārabodhakaṃ liṅgaṃ pañcāyatanamucyate,पञ्चानामपि देवानां ब्रह्मादीनां सदाश्रयम् ओङ्कारबोधकं लिङ्गं पञ्चायतनमुच्यते
1,Main,30.0,9,saṃsmaredaiśvaraṃ liṅgaṃ pañcāyatanamavyayam dehānte tatparaṃ jyotirānandaṃ viśate budhaḥ,संस्मरेदैश्वरं लिङ्गं पञ्चायतनमव्ययम् देहान्ते तत्परं ज्योतिरानन्दं विशते बुधः
1,Main,30.0,10,atra devarṣayaḥ pūrvaṃ siddhā brahmarṣayastathā upāsya devamīśānaṃ prāptavantaḥ paraṃ padam,अत्र देवर्षयः पूर्वं सिद्धा ब्रह्मर्षयस्तथा उपास्य देवमीशानं प्राप्तवन्तः परं पदम्
1,Main,30.0,11,matsyodaryāstaṭe puṇyaṃ sthānaṃ guhyatamaṃ śubham gocarmamātraṃ viprendrā oṅkāreśvaramuttamam,मत्स्योदर्यास्तटे पुण्यं स्थानं गुह्यतमं शुभम् गोचर्ममात्रं विप्रेन्द्रा ओङ्कारेश्वरमुत्तमम्
1,Main,30.0,12,kṛttivāseśvaraṃ liṅgaḥ madhyameśvaramuttamam viśveśvaraṃ tathoṅkāraṃ kapardeśvarameva ca,कृत्तिवासेश्वरं लिङ्गः मध्यमेश्वरमुत्तमम् विश्वेश्वरं तथोङ्कारं कपर्देश्वरमेव च
1,Main,30.0,13,etāni guhyaliṅgāni vārāṇasyāṃ dvijottamāḥ na kaścidiha jānāti vinā śaṃbhoranugrahāt,एतानि गुह्यलिङ्गानि वाराणस्यां द्विजोत्तमाः न कश्चिदिह जानाति विना शंभोरनुग्रहात्
1,Main,30.0,14,evamuktvā yayau kṛṣṇaḥ pārāśaryo mahāmuniḥ kṛttivāseśvaraṃ liṅgaṃ draṣṭuṃ devasya śūlinaḥ,एवमुक्त्वा ययौ कृष्णः पाराशर्यो महामुनिः कृत्तिवासेश्वरं लिङ्गं द्रष्टुं देवस्य शूलिनः
1,Main,30.0,15,samabhyarcya tathā śiṣyairmāhātmyaṃ kṛttivāsasaḥ kathayāmāsa śiṣyebhyo bhagavān brahmavittamaḥ,समभ्यर्च्य तथा शिष्यैर्माहात्म्यं कृत्तिवाससः कथयामास शिष्येभ्यो भगवान् ब्रह्मवित्तमः
1,Main,30.0,16,asmin sthāne purā daityo hastī bhūtvā bhavāntikam brāhmaṇān hantumāyāto ye 'tra nityamupāsate,अस्मिन् स्थाने पुरा दैत्यो हस्ती भूत्वा भवान्तिकम् ब्राह्मणान् हन्तुमायातो ये ऽत्र नित्यमुपासते
1,Main,30.0,17,teṣāṃ liṅgānmahādevaḥ prādurāsīt trilocanaḥ rakṣaṇārthaṃ dvijaśreṣṭhā bhaktānāṃ bhaktavatsalaḥ,तेषां लिङ्गान्महादेवः प्रादुरासीत् त्रिलोचनः रक्षणार्थं द्विजश्रेष्ठा भक्तानां भक्तवत्सलः
1,Main,30.0,18,hatvā gajākṛtiṃ daityaṃ śūlenāvajñayā haraḥ vasastasyākarot kṛttiṃ kṛttivāseśvarastataḥ,हत्वा गजाकृतिं दैत्यं शूलेनावज्ञया हरः वसस्तस्याकरोत् कृत्तिं कृत्तिवासेश्वरस्ततः
1,Main,30.0,19,atra siddhiṃ parāṃ prāptā munayo munipuṅgavāḥ tenaiva ca śarīreṇa prāptāstat paramaṃ padam,अत्र सिद्धिं परां प्राप्ता मुनयो मुनिपुङ्गवाः तेनैव च शरीरेण प्राप्तास्तत् परमं पदम्
1,Main,30.0,20,vidyā vidyeśvarā rudrāḥ śivāye ca prakīrtitāḥ kṛttivāseśvaraṃ liṅgaṃ nityamāvṛtya saṃsthitāḥ,विद्या विद्येश्वरा रुद्राः शिवाये च प्रकीर्तिताः कृत्तिवासेश्वरं लिङ्गं नित्यमावृत्य संस्थिताः
1,Main,30.0,21,jñātvā kaliyugaṃ ghoramadharmabahulaṃ janāḥ kṛttivāsaṃ na muñcanti kṛtārthāste na saṃśayaḥ,ज्ञात्वा कलियुगं घोरमधर्मबहुलं जनाः कृत्तिवासं न मुञ्चन्ति कृतार्थास्ते न संशयः
1,Main,30.0,22,janmāntarasahastreṇa mokṣo 'nyatrāpyate na vā ekena janmanā mokṣaḥ kṛttivāse tu labhyate,जन्मान्तरसहस्त्रेण मोक्षो ऽन्यत्राप्यते न वा एकेन जन्मना मोक्षः कृत्तिवासे तु लभ्यते
1,Main,30.0,23,ālayaḥ sarvasiddhānāmetat sthānaṃ vadanti hi gopitaṃ devadevena mahādevena śaṃbhunā,आलयः सर्वसिद्धानामेतत् स्थानं वदन्ति हि गोपितं देवदेवेन महादेवेन शंभुना
1,Main,30.0,24,yuge yuge hyatra dāntā brāhmaṇā vedapārāgāḥ upāsate mahādevaṃ japanti śatarudriyam,युगे युगे ह्यत्र दान्ता ब्राह्मणा वेदपारागाः उपासते महादेवं जपन्ति शतरुद्रियम्
1,Main,30.0,25,stuvanti satataṃ devaṃ tryambakaṃ kṛttivāsasam dhyāyanti hṛdaye devaṃ sthāṇuṃ sarvāntaraṃ śivam,स्तुवन्ति सततं देवं त्र्यम्बकं कृत्तिवाससम् ध्यायन्ति हृदये देवं स्थाणुं सर्वान्तरं शिवम्
1,Main,30.0,26,gāyanti siddhāḥ kila gītakāni ye vārāṇasyāṃ nivasanti viprāḥ teṣāmathaikena bhavena muktir ye kṛttivāsaṃ śaraṇaṃ prapannāḥ,गायन्ति सिद्धाः किल गीतकानि ये वाराणस्यां निवसन्ति विप्राः तेषामथैकेन भवेन मुक्तिर् ये कृत्तिवासं शरणं प्रपन्नाः
1,Main,30.0,27,saṃprāpya loke jagatāmabhīṣṭaṃ sudurlabhaṃ viprakuleṣu janma dhyāne samādhāya japanti rudraṃ dhyāyanti citte yatayo maheśam,संप्राप्य लोके जगतामभीष्टं सुदुर्लभं विप्रकुलेषु जन्म ध्याने समाधाय जपन्ति रुद्रं ध्यायन्ति चित्ते यतयो महेशम्
1,Main,30.0,28,ārādhayanti prabhumīśitāraṃ vārāṇasīmadhyagatā munindrāḥ yajanti yajñairabhisaṃdhihīnāḥ stuvanti rudraṃ praṇamanti śaṃbhum,आराधयन्ति प्रभुमीशितारं वाराणसीमध्यगता मुनिन्द्राः यजन्ति यज्ञैरभिसंधिहीनाः स्तुवन्ति रुद्रं प्रणमन्ति शंभुम्
1,Main,30.0,29,namo bhavāyāmalayogadhāmne sthāṇuṃ prapadye giriśaṃ purāṇam smarāmi rudraṃ hṛdaye niviṣṭaṃ jāne mahādevamanekarūpam,नमो भवायामलयोगधाम्ने स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुराणम् स्मरामि रुद्रं हृदये निविष्टं जाने महादेवमनेकरूपम्
1,Main,31.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāgetriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca samābhāṣya munīn dhīmān devadevasya śūlinaḥ jagāma liṅgaṃ tad draṣṭuṃ kapardeśvaramavyayam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागेत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच समाभाष्य मुनीन् धीमान् देवदेवस्य शूलिनः जगाम लिङ्गं तद् द्रष्टुं कपर्देश्वरमव्ययम्
1,Main,31.0,2,snātvā tatra vidhānena tarpayitvā pitṝn dvijāḥ piśācamocane tīrthe pūjayāmāsa śūlinam,स्नात्वा तत्र विधानेन तर्पयित्वा पितॄन् द्विजाः पिशाचमोचने तीर्थे पूजयामास शूलिनम्
1,Main,31.0,3,tatrāścaryamapaśyaṃste munayo guruṇā saha menire kṣetramāhātmyaṃ praṇemurgiriśaṃ haram,तत्राश्चर्यमपश्यंस्ते मुनयो गुरुणा सह मेनिरे क्षेत्रमाहात्म्यं प्रणेमुर्गिरिशं हरम्
1,Main,31.0,4,kaścidabhyājagāmedaṃ śārdūlo ghorarūpadhṛk mṛgīmekāṃ bhakṣayituṃ kapardeśvaramuttamam,कश्चिदभ्याजगामेदं शार्दूलो घोररूपधृक् मृगीमेकां भक्षयितुं कपर्देश्वरमुत्तमम्
1,Main,31.0,5,tatra sā bhītahṛdayā kṛtvā kṛtvā pradakṣiṇam dhāvamānā susaṃbhrāntā vyāghrasya vaśamāgatā,तत्र सा भीतहृदया कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणम् धावमाना सुसंभ्रान्ता व्याघ्रस्य वशमागता
1,Main,31.0,6,tāṃ vidārya nakhaistīkṣṇaiḥ śārdūlaḥ sumahābalaḥ jagāma cānyaṃ vijanaṃ deśaṃ dṛṣṭvā munīśvarān,तां विदार्य नखैस्तीक्ष्णैः शार्दूलः सुमहाबलः जगाम चान्यं विजनं देशं दृष्ट्वा मुनीश्वरान्
1,Main,31.0,7,mṛtamātrā ca sā bālā kapardeśāgrato mṛgī adṛśyata mahājvālā vyomni sūryasamaprabhā,मृतमात्रा च सा बाला कपर्देशाग्रतो मृगी अदृश्यत महाज्वाला व्योम्नि सूर्यसमप्रभा
1,Main,31.0,8,trinetrā nīlakaṇṭhā ca śaśāṅkāṅkitamūrdhajā vṛṣādhirūḍhā puruṣaistādṛśaireva saṃvṛtā,त्रिनेत्रा नीलकण्ठा च शशाङ्काङ्कितमूर्धजा वृषाधिरूढा पुरुषैस्तादृशैरेव संवृता
1,Main,31.0,9,puṣpavṛṣṭiṃ vimuñcinti khecarāstasya mūrdhani gaṇeśvaraḥ svayaṃ bhūtvā na dṛṣṭastatkṣaṇāt tataḥ,पुष्पवृष्टिं विमुञ्चिन्ति खेचरास्तस्य मूर्धनि गणेश्वरः स्वयं भूत्वा न दृष्टस्तत्क्षणात् ततः
1,Main,31.0,10,dṛṣṭvaitadāścaryavaraṃ jaiminipramukhā dvijāḥ kapardeśvaramāhātmyaṃ papracchurgurumacyutam,दृष्ट्वैतदाश्चर्यवरं जैमिनिप्रमुखा द्विजाः कपर्देश्वरमाहात्म्यं पप्रच्छुर्गुरुमच्युतम्
1,Main,31.0,11,teṣāṃ provāca bhagavān devāgre copaviśya saḥ kapardeśasya māhātmyaṃ praṇamya vṛṣabhadhvajam,तेषां प्रोवाच भगवान् देवाग्रे चोपविश्य सः कपर्देशस्य माहात्म्यं प्रणम्य वृषभध्वजम्
1,Main,31.0,12,idaṃ devasya talliṅgaṃ kapardośvaramuttamam smṛtvaivāśeṣapāpaughaṃ kṣipramasya vimuñcati,इदं देवस्य तल्लिङ्गं कपर्दोश्वरमुत्तमम् स्मृत्वैवाशेषपापौघं क्षिप्रमस्य विमुञ्चति
1,Main,31.0,13,kāmakrodhādayo doṣā vārāṇasīnivāsinām vighnāḥ sarve vinaśyanti kapardeśvarapūjanāt,कामक्रोधादयो दोषा वाराणसीनिवासिनाम् विघ्नाः सर्वे विनश्यन्ति कपर्देश्वरपूजनात्
1,Main,31.0,14,tasmāt sadaiva draṣṭavyaṃ kapardeśvaramuttamam pūjitavyaṃ prayatnena stotavyaṃ vaidikaiḥ stavaiḥ,तस्मात् सदैव द्रष्टव्यं कपर्देश्वरमुत्तमम् पूजितव्यं प्रयत्नेन स्तोतव्यं वैदिकैः स्तवैः
1,Main,31.0,15,dhyāyatāmatra niyataṃ yogināṃ śāntacetasām jāyate yogasaṃsiddhiḥ sā ṣaṇmāse na saṃśayaḥ,ध्यायतामत्र नियतं योगिनां शान्तचेतसाम् जायते योगसंसिद्धिः सा षण्मासे न संशयः
1,Main,31.0,16,brahmahatyādayaḥ pāpā vinaśyantyasya pūjanāt piśācamocane kuṇḍe snātasyātra samīpataḥ,ब्रह्महत्यादयः पापा विनश्यन्त्यस्य पूजनात् पिशाचमोचने कुण्डे स्नातस्यात्र समीपतः
1,Main,31.0,17,asmin kṣetre purā viprāstapasvī śaṃsitavrataḥ śaṅkukarṇa iti khyātaḥ pūjayāmāsa śaṅkaram jajāpa rudramaniśaṃ praṇavaṃ brahmarūpiṇam,अस्मिन् क्षेत्रे पुरा विप्रास्तपस्वी शंसितव्रतः शङ्कुकर्ण इति ख्यातः पूजयामास शङ्करम् जजाप रुद्रमनिशं प्रणवं ब्रह्मरूपिणम्
1,Main,31.0,18,puṣpadhūpādibhiḥ stotrairnamaskāraiḥ pradakṣiṇaiḥ uvāsa tatra yogātmā kṛtvā dīkṣāṃ tu naiṣṭhikīma,पुष्पधूपादिभिः स्तोत्रैर्नमस्कारैः प्रदक्षिणैः उवास तत्र योगात्मा कृत्वा दीक्षां तु नैष्ठिकीम
1,Main,31.0,19,kadācidāgataṃ pretaṃ paśyati sma kṣudhānvitam asthicarmapinaddhāṅgaṃ niḥ śvasantaṃ muhurmuhuḥ,कदाचिदागतं प्रेतं पश्यति स्म क्षुधान्वितम् अस्थिचर्मपिनद्धाङ्गं निः श्वसन्तं मुहुर्मुहुः
1,Main,31.0,20,taṃ dṛṣṭvā sa muniśreṣṭhaḥ kṛpayā parayā yutaḥ provāca ko bhavān kasmād deśād deśamimaṃśritaḥ,तं दृष्ट्वा स मुनिश्रेष्ठः कृपया परया युतः प्रोवाच को भवान् कस्माद् देशाद् देशमिमंश्रितः
1,Main,31.0,21,tasmai piśācaḥ kṣudhayā pīḍyamāno 'bravīd vacaḥ pūrvajanmanyahaṃ vipro dhanadhānyasamanvitaḥ putrapautrādibhiryuktaḥ kuṭumbabharaṇotsukaḥ,तस्मै पिशाचः क्षुधया पीड्यमानो ऽब्रवीद् वचः पूर्वजन्मन्यहं विप्रो धनधान्यसमन्वितः पुत्रपौत्रादिभिर्युक्तः कुटुम्बभरणोत्सुकः
1,Main,31.0,22,na pūjitā mayā devā gāvo 'pyatithayastathā na kadācit kṛtaṃ puṇyamalpaṃ vā svalpameva vā,न पूजिता मया देवा गावो ऽप्यतिथयस्तथा न कदाचित् कृतं पुण्यमल्पं वा स्वल्पमेव वा
1,Main,31.0,23,ekadā bhagavān devo govṛṣeśvaravāhanaḥ viśveśvaro vārāṇasyāṃ dṛṣṭaḥ spṛṣṭe namaskṛtaḥ,एकदा भगवान् देवो गोवृषेश्वरवाहनः विश्वेश्वरो वाराणस्यां दृष्टः स्पृष्टे नमस्कृतः
1,Main,31.0,24,tadācireṇa kālena pañcatvamahamāgataḥ na dṛṣṭaṃ nanmayā ghoraṃ yamasya vadanaṃ mune,तदाचिरेण कालेन पञ्चत्वमहमागतः न दृष्टं नन्मया घोरं यमस्य वदनं मुने
1,Main,31.0,25,īdṛśīṃ yonimāpannaḥ paiśācīṃ kṣudhayānvitaḥ pipāsayādhunākrānto na jānāmi hitāhitam,ईदृशीं योनिमापन्नः पैशाचीं क्षुधयान्वितः पिपासयाधुनाक्रान्तो न जानामि हिताहितम्
1,Main,31.0,26,yadi kañcit samuddhartumupāyaṃ paśyasi prabho kuruṣva taṃ namastubhyaṃ tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ,यदि कञ्चित् समुद्धर्तुमुपायं पश्यसि प्रभो कुरुष्व तं नमस्तुभ्यं त्वामहं शरणं गतः
1,Main,31.0,27,ityuktaḥ śaṅkukarṇo 'tha piśācamidamabravīt tvādṛśo na hi loke 'smin vidyate puṇyakṛttamaḥ,इत्युक्तः शङ्कुकर्णो ऽथ पिशाचमिदमब्रवीत् त्वादृशो न हि लोके ऽस्मिन् विद्यते पुण्यकृत्तमः
1,Main,31.0,28,yat tvayā bhagavān pūrvaṃ dṛṣṭo viśveśvaraḥ śivaḥ saṃspṛṣṭo vandito bhūyaḥ ko 'nyastvatsadṛśo bhuvi,यत् त्वया भगवान् पूर्वं दृष्टो विश्वेश्वरः शिवः संस्पृष्टो वन्दितो भूयः को ऽन्यस्त्वत्सदृशो भुवि
1,Main,31.0,29,tena karmavipākena deśametaṃ samāgataḥ snānaṃ kuruṣva śīghraṃ tvamasmin kuṇḍe samāhitaḥ yenemāṃ kutsitāṃ yoniṃ kṣiprameva prahāsyasi,तेन कर्मविपाकेन देशमेतं समागतः स्नानं कुरुष्व शीघ्रं त्वमस्मिन् कुण्डे समाहितः येनेमां कुत्सितां योनिं क्षिप्रमेव प्रहास्यसि
1,Main,31.0,30,sa evamukto muninā piśāco dayālunā devavaraṃ trinetram smṛtvā kapardeśvaramīśitāraṃ cakre samādhāya mano 'vagāham,स एवमुक्तो मुनिना पिशाचो दयालुना देववरं त्रिनेत्रम् स्मृत्वा कपर्देश्वरमीशितारं चक्रे समाधाय मनो ऽवगाहम्
1,Main,31.0,31,tadāvagāḍho munisaṃnidhāne mamāra divyābharaṇopapannaḥ adṛśyatārkapratime vimāne śaśāṅkacihnāṅkitacārumauliḥ,तदावगाढो मुनिसंनिधाने ममार दिव्याभरणोपपन्नः अदृश्यतार्कप्रतिमे विमाने शशाङ्कचिह्नाङ्कितचारुमौलिः
1,Main,31.0,32,vibhāti rudrairabhito divasthaiḥ samāvṛto yogibhairaprameyaiḥ sabālakhilyādibhireṣa devo yathodaye bhānuraśeṣadevaḥ,विभाति रुद्रैरभितो दिवस्थैः समावृतो योगिभैरप्रमेयैः सबालखिल्यादिभिरेष देवो यथोदये भानुरशेषदेवः
1,Main,31.0,33,stuvanti siddhā divi devasaṅghā nṛtyanti divyāpsaraso 'bhirāmāḥ muñcanti vṛṣṭiṃ kusumāmbumiśrāṃ gandharvavidyādharakiṃnarādyāḥ,स्तुवन्ति सिद्धा दिवि देवसङ्घा नृत्यन्ति दिव्याप्सरसो ऽभिरामाः मुञ्चन्ति वृष्टिं कुसुमाम्बुमिश्रां गन्धर्वविद्याधरकिंनराद्याः
1,Main,31.0,34,saṃstūyamāno 'tha munīndrasaṅghai- ravāpya bodhaṃ bhagavātprasādāt samāviśanmaṇḍalametadagryaṃ trayīmayaṃ yatra vibhāti rudraḥ,संस्तूयमानो ऽथ मुनीन्द्रसङ्घै- रवाप्य बोधं भगवात्प्रसादात् समाविशन्मण्डलमेतदग्र्यं त्रयीमयं यत्र विभाति रुद्रः
1,Main,31.0,35,dṛṣṭvā vimuktaṃ sa piśācabhūtaṃ muniḥ prahṛṣṭo manasā maheśam vicintya rudraṃ kavimekamagniṃ praṇamya tuṣṭāva kapardinaṃ tam,दृष्ट्वा विमुक्तं स पिशाचभूतं मुनिः प्रहृष्टो मनसा महेशम् विचिन्त्य रुद्रं कविमेकमग्निं प्रणम्य तुष्टाव कपर्दिनं तम्
1,Main,31.0,36,śaṅkukarṇa uvāca kapardinaṃ tvāṃ parataḥ parastād goptāramekaṃ puruṣaṃ purāṇam vrajāmi yogeśvaramīśitāra- mādityamagniṃ kapilādhirūḍham,शङ्कुकर्ण उवाच कपर्दिनं त्वां परतः परस्ताद् गोप्तारमेकं पुरुषं पुराणम् व्रजामि योगेश्वरमीशितार- मादित्यमग्निं कपिलाधिरूढम्
1,Main,31.0,37,tvāṃ brahmapāraṃ hṛdi sanniviṣṭaṃ hiraṇmayaṃ yoginamādimantam vrajāmi rudraṃ śaraṇaṃ divasthaṃ mahāmuniṃ brahmamayaṃ pavitram,त्वां ब्रह्मपारं हृदि सन्निविष्टं हिरण्मयं योगिनमादिमन्तम् व्रजामि रुद्रं शरणं दिवस्थं महामुनिं ब्रह्ममयं पवित्रम्
1,Main,31.0,38,sahastrapādākṣiśiro 'bhiyuktaṃ sahastrabāhuṃ namasaḥ parastāt tvāṃ brahāmapāraṃ praṇamāmi śaṃbhuṃ hiraṇyagarbhādhipatiṃ trinetram,सहस्त्रपादाक्षिशिरो ऽभियुक्तं सहस्त्रबाहुं नमसः परस्तात् त्वां ब्रहामपारं प्रणमामि शंभुं हिरण्यगर्भाधिपतिं त्रिनेत्रम्
1,Main,31.0,39,yataḥ prasūtirjagato vināśo yenāvṛtaṃ sarvamidaṃ śivena taṃ brahmapāraṃ bhagavantamīśaṃ praṇamya nityaṃ śaraṇaṃ prapadye,यतः प्रसूतिर्जगतो विनाशो येनावृतं सर्वमिदं शिवेन तं ब्रह्मपारं भगवन्तमीशं प्रणम्य नित्यं शरणं प्रपद्ये
1,Main,31.0,40,aliṅgamālokavihīnarūpaṃ svayaṃprabhaṃ citpatimekarudram taṃ brahmapāraṃ parameśvaraṃ tvāṃ namaskariṣye na yato 'nyadasti,अलिङ्गमालोकविहीनरूपं स्वयंप्रभं चित्पतिमेकरुद्रम् तं ब्रह्मपारं परमेश्वरं त्वां नमस्करिष्ये न यतो ऽन्यदस्ति
1,Main,31.0,41,yaṃ yoginastyaktasabījayogā labdhvā samādhiṃ paramārthabhūtāḥ paśyanti devaṃ praṇato 'smi nityaṃ taṃ brahmapāraṃ bhavataḥ svarūpam,यं योगिनस्त्यक्तसबीजयोगा लब्ध्वा समाधिं परमार्थभूताः पश्यन्ति देवं प्रणतो ऽस्मि नित्यं तं ब्रह्मपारं भवतः स्वरूपम्
1,Main,31.0,42,na yatra nāmādiviśeṣakḷpti- r na saṃdṛśe tiṣṭhati yatsvarūpam taṃ brahmapāraṃ praṇato 'smi nityaṃ svayaṃbhuvaṃ tvāṃ śaraṇaṃ prapadye,न यत्र नामादिविशेषकॢप्ति- र् न संदृशे तिष्ठति यत्स्वरूपम् तं ब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यं स्वयंभुवं त्वां शरणं प्रपद्ये
1,Main,31.0,43,yad vedavādābhiratā videhaṃ sabrahmavijñānamabhedamekam paśyantyanekaṃ bhavataḥ svarūpaṃ sabrahmapāraṃ praṇato 'smi nityam,यद् वेदवादाभिरता विदेहं सब्रह्मविज्ञानमभेदमेकम् पश्यन्त्यनेकं भवतः स्वरूपं सब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यम्
1,Main,31.0,44,yataḥ pradhānaṃ puruṣaḥ purāṇo vivartate yaṃ praṇamanti devāḥ namāmi taṃ jyotiṣi saṃniviṣṭaṃ kālaṃ bṛhantaṃ bhavataḥ svarūpam,यतः प्रधानं पुरुषः पुराणो विवर्तते यं प्रणमन्ति देवाः नमामि तं ज्योतिषि संनिविष्टं कालं बृहन्तं भवतः स्वरूपम्
1,Main,31.0,45,vrajāmi nityaṃ śaraṇaṃ guheśaṃ sthāṇuṃ prapadye giriśaṃ purārim śivaṃ prapadye haramindumauliṃ pinākinaṃ tvāṃ śaraṇaṃ vrajāmi,व्रजामि नित्यं शरणं गुहेशं स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुरारिम् शिवं प्रपद्ये हरमिन्दुमौलिं पिनाकिनं त्वां शरणं व्रजामि
1,Main,31.0,46,stutvaivaṃ śaṅkukarṇo 'sau bhagavantaṃ kapardinam papāta daṇḍavad bhūmau proccaran praṇavaṃ param,स्तुत्वैवं शङ्कुकर्णो ऽसौ भगवन्तं कपर्दिनम् पपात दण्डवद् भूमौ प्रोच्चरन् प्रणवं परम्
1,Main,31.0,47,tatkṣaṇāt paramaṃ liṅgaṃ prādurbhūtaṃ śivātmakam jñānamānandamadvaitaṃ koṭikālāgnisannibham,तत्क्षणात् परमं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम् ज्ञानमानन्दमद्वैतं कोटिकालाग्निसन्निभम्
1,Main,31.0,48,śaṅkukarṇo 'tha muktātmā tadātmā sarvago 'malaḥ nililye vimale liṅge tadbhutamivābhavat,शङ्कुकर्णो ऽथ मुक्तात्मा तदात्मा सर्वगो ऽमलः निलिल्ये विमले लिङ्गे तद्भुतमिवाभवत्
1,Main,31.0,49,etad rahasyamākhyātaṃ māhātmyaṃ vaḥ kapardinaḥ na kaścid vetti tamasā vidvānapyatra muhyati,एतद् रहस्यमाख्यातं माहात्म्यं वः कपर्दिनः न कश्चिद् वेत्ति तमसा विद्वानप्यत्र मुह्यति
1,Main,31.0,50,ya imāṃ śṛṇuyānnityaṃ kathāṃ pāpapraṇāśinīm bhaktaḥ pāpaviśuddhātmā rudrasāmīpyamāpnuyāt,य इमां शृणुयान्नित्यं कथां पापप्रणाशिनीम् भक्तः पापविशुद्धात्मा रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
1,Main,31.0,51,paṭhecca satataṃ śuddho brahmapāraṃ mahāstavam prātarmadhyāhnasamaye sa yogaṃ prāpnuyāt param,पठेच्च सततं शुद्धो ब्रह्मपारं महास्तवम् प्रातर्मध्याह्नसमये स योगं प्राप्नुयात् परम्
1,Main,31.0,52,ihaiva nityaṃ vatsyāmo devadevaṃ kapardinam drakṣyāmaḥ satataṃ devaṃ pūjayāmo 'tha śūlinam,इहैव नित्यं वत्स्यामो देवदेवं कपर्दिनम् द्रक्ष्यामः सततं देवं पूजयामो ऽथ शूलिनम्
1,Main,31.0,53,ityuktvā bhagavān vyāsaḥ śiṣyaiḥ saha mahāmuniḥ uvāsa tatra yuktātmā pūjayan vai kapardinam,इत्युक्त्वा भगवान् व्यासः शिष्यैः सह महामुनिः उवास तत्र युक्तात्मा पूजयन् वै कपर्दिनम्
1,Main,32.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ekatriśodhyāyaḥ sūta uvāca uṣitvā tatra bhagavān kapardeśāntike punaḥ draṣṭuṃ yayau madhyameśaṃ bahuvarṣagaṇān prabhuḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकत्रिशोध्यायः सूत उवाच उषित्वा तत्र भगवान् कपर्देशान्तिके पुनः द्रष्टुं ययौ मध्यमेशं बहुवर्षगणान् प्रभुः
1,Main,32.0,2,tatra mandākinīṃ puṇyāmṛṣisaṅganiṣevitām nadīṃ vimalapānīyāṃ dṛṣṭvā hṛṣṭo 'bhavanmuniḥ,तत्र मन्दाकिनीं पुण्यामृषिसङ्गनिषेविताम् नदीं विमलपानीयां दृष्ट्वा हृष्टो ऽभवन्मुनिः
1,Main,32.0,3,sa tāmanvīkṣya munibhiḥ saha dvaipāyanaḥ prabhuḥ cakāra bhāvapūtātmā snānaṃ snānavidhānavit,स तामन्वीक्ष्य मुनिभिः सह द्वैपायनः प्रभुः चकार भावपूतात्मा स्नानं स्नानविधानवित्
1,Main,32.0,4,saṃtarpya vidhivad devānṛṣīn pitṛgaṇāṃstathā pūjayāmāsa lokādiṃ puṣpairnānāvidhairbhavam,संतर्प्य विधिवद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा पूजयामास लोकादिं पुष्पैर्नानाविधैर्भवम्
1,Main,32.0,5,praviśya śiṣyapravaraiḥ sārdhaṃ satyavatīsutaḥ madhyameśvaramīśānamarcayāmāsa śūlinam,प्रविश्य शिष्यप्रवरैः सार्धं सत्यवतीसुतः मध्यमेश्वरमीशानमर्चयामास शूलिनम्
1,Main,32.0,6,tataḥ pāśupatāḥ śāntā bhasmoddhūlitavigrahāḥ draṣṭuṃ samāgatā rudraṃ madhyameśvaramīśvaram,ततः पाशुपताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः द्रष्टुं समागता रुद्रं मध्यमेश्वरमीश्वरम्
1,Main,32.0,7,oṅkārāsaktamanaso vedādhyayanatatparāḥ jaṭilā muṇḍitāścāpi śuklayajñopavītinaḥ,ओङ्कारासक्तमनसो वेदाध्ययनतत्पराः जटिला मुण्डिताश्चापि शुक्लयज्ञोपवीतिनः
1,Main,32.0,8,kaupīnavasanāḥ kecidapare cāpyavāsasaḥ brahmacaryaratāḥ śāntā vedāntajñānatatparāḥ,कौपीनवसनाः केचिदपरे चाप्यवाससः ब्रह्मचर्यरताः शान्ता वेदान्तज्ञानतत्पराः
1,Main,32.0,9,dṛṣṭvā dvaipāyanaṃ viprāḥ śiṣyaiḥ parivṛtaṃ munim pūjayitvā yathānyāyamidaṃ vacanamabruvan,दृष्ट्वा द्वैपायनं विप्राः शिष्यैः परिवृतं मुनिम् पूजयित्वा यथान्यायमिदं वचनमब्रुवन्
1,Main,32.0,10,ko bhavān kuta āyātaḥ saha śiṣyairmahāmune procuḥ pailādayaḥ śiṣyāstānṛṣīn brahmabhāvitān,को भवान् कुत आयातः सह शिष्यैर्महामुने प्रोचुः पैलादयः शिष्यास्तानृषीन् ब्रह्मभावितान्
1,Main,32.0,11,ayaṃ satyavatīsūnuḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ vyāsaḥ svayaṃ hṛṣīkeśo yena vedāḥ pṛthak kṛtāḥ,अयं सत्यवतीसूनुः कृष्णद्वैपायनो मुनिः व्यासः स्वयं हृषीकेशो येन वेदाः पृथक् कृताः
1,Main,32.0,12,yasya devo mahādevaḥ sākṣādeva pinākadhṛk aṃśāṃśenābhavat putro nāmnā śuka iti prabhuḥ,यस्य देवो महादेवः साक्षादेव पिनाकधृक् अंशांशेनाभवत् पुत्रो नाम्ना शुक इति प्रभुः
1,Main,32.0,13,yaḥ sa sākṣānmahādevaṃ sarvabhāvena śaṅkaram prapannaḥ parayā bhaktyā yasya tajjñānamaiśvaram,यः स साक्षान्महादेवं सर्वभावेन शङ्करम् प्रपन्नः परया भक्त्या यस्य तज्ज्ञानमैश्वरम्
1,Main,32.0,14,tataḥ pāśupatāḥ sarve hṛṣṭasarvatanūruhāḥ nemuravyagramanasaḥ procuḥ satyavatīsutam,ततः पाशुपताः सर्वे हृष्टसर्वतनूरुहाः नेमुरव्यग्रमनसः प्रोचुः सत्यवतीसुतम्
1,Main,32.0,15,bhagavan bhavatā jñātaṃ vijñānaṃ parameṣṭhinaḥ prisādād devadevasya yat tanmāheśvaraṃ param,भगवन् भवता ज्ञातं विज्ञानं परमेष्ठिनः प्रिसादाद् देवदेवस्य यत् तन्माहेश्वरं परम्
1,Main,32.0,16,tadvadāsmākamavyaktaṃ rahasyaṃ guhyamuttamam kṣipraṃ paśyema taṃ devaṃ śrutvā bhagavato mukhāt,तद्वदास्माकमव्यक्तं रहस्यं गुह्यमुत्तमम् क्षिप्रं पश्येम तं देवं श्रुत्वा भगवतो मुखात्
1,Main,32.0,17,visarjayitvā tāñchiṣyān sumantupramukhāṃstataḥ provāca tatparaṃ jñānaṃ yogibhyo yogavittamaḥ,विसर्जयित्वा ताञ्छिष्यान् सुमन्तुप्रमुखांस्ततः प्रोवाच तत्परं ज्ञानं योगिभ्यो योगवित्तमः
1,Main,32.0,18,tatkṣaṇādeva vimalaṃ saṃbhūtaṃ jyotiruttamam līnāstatraiva te viprāḥ kṣaṇādantaradhīyata,तत्क्षणादेव विमलं संभूतं ज्योतिरुत्तमम् लीनास्तत्रैव ते विप्राः क्षणादन्तरधीयत
1,Main,32.0,19,tataḥ śiṣyān samāhūya bhagavān brahmavittamaḥ provāca madhyameśasya māhātmyaṃ pailapūrvakān,ततः शिष्यान् समाहूय भगवान् ब्रह्मवित्तमः प्रोवाच मध्यमेशस्य माहात्म्यं पैलपूर्वकान्
1,Main,32.0,20,asmin sthāne svayaṃ devo devyā saha maheśvaraḥ ramate bhagavān nityaṃ rudraiśca parivāritaḥ,अस्मिन् स्थाने स्वयं देवो देव्या सह महेश्वरः रमते भगवान् नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः
1,Main,32.0,21,atra pūrvaṃ hṛṣīkeśo viśvātmā devakīsutaḥ uvāsa vatsaraṃ kṛṣṇaḥ sadā pāśupatairvṛtaḥ,अत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्वृतः
1,Main,32.0,22,bhasmoddhūlitasarvāṅgo rudrādhyayanatatparaḥ ārādhayan hariḥ śaṃbhuṃ kṛtvā pāśupataṃ vratam,भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गो रुद्राध्ययनतत्परः आराधयन् हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतं व्रतम्
1,Main,32.0,23,tasya te bahavaḥ śiṣyā brahmacaryaparāyaṇāḥ labdhvā tadvacanājjñānaṃ dṛṣṭavanto maheśvaram,तस्य ते बहवः शिष्या ब्रह्मचर्यपरायणाः लब्ध्वा तद्वचनाज्ज्ञानं दृष्टवन्तो महेश्वरम्
1,Main,32.0,24,tasya devo mahādevaḥ pratyakṣaṃ nīlalohitaḥ dadau kṛṣṇāsya bhagavāna varado varamuttamam,तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः ददौ कृष्णास्य भगवान वरदो वरमुत्तमम्
1,Main,32.0,25,yer'cayiṣyanti govindaṃ madbhaktā vidhipūrvakam teṣāṃ tadaiśvaraṃ jñānamutpatsyati jaganmaya,येर्ऽचयिष्यन्ति गोविन्दं मद्भक्ता विधिपूर्वकम् तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मय
1,Main,32.0,26,namasyor'cayitavyaśca dhyātavyo matparairjanaiḥ bhaviṣyasi na saṃdeho matprasādād dvijātibhiḥ,नमस्योर्ऽचयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद् द्विजातिभिः
1,Main,32.0,27,ye 'tra drakṣyanti deveśaṃ snātvā rudraṃ pinākinam brahmahatyādikaṃ pāpaṃ teṣāmāśu vinaśyati,ये ऽत्र द्रक्ष्यन्ति देवेशं स्नात्वा रुद्रं पिनाकिनम् ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति
1,Main,32.0,28,prāṇāṃstyajanti ye martyāḥ pāpakarmaratā api te yānti tat paraṃ sthānaṃ nātra kāryā vicāraṇā,प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्याः पापकर्मरता अपि ते यान्ति तत् परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा
1,Main,32.0,29,dhanyāstu khalu te viprā mandākinyāṃ kṛtodakāḥ arcayanti mahādevaṃ madhyameśvaramīśvaram,धन्यास्तु खलु ते विप्रा मन्दाकिन्यां कृतोदकाः अर्चयन्ति महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम्
1,Main,32.0,30,snānaṃ dānaṃ tapaḥ śrāddhaṃ piṇḍanirvapaṇaṃ tviha ekaikaśaḥ kṛtaṃ viprāḥ punātyāsaptamaṃ kulam,स्नानं दानं तपः श्राद्धं पिण्डनिर्वपणं त्विह एकैकशः कृतं विप्राः पुनात्यासप्तमं कुलम्
1,Main,32.0,31,saṃnihatyāmupaspṛśya rāhugraste divākare yat phalaṃ labhate martyastasmād daśaguṇaṃ tviha,संनिहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे यत् फलं लभते मर्त्यस्तस्माद् दशगुणं त्विह
1,Main,32.0,32,evamuktvā mahāyogī madhyameśānti ke prabhuḥ uvāsa suciraṃ kālaṃ pūjayan vai maheśvaram,एवमुक्त्वा महायोगी मध्यमेशान्ति के प्रभुः उवास सुचिरं कालं पूजयन् वै महेश्वरम्
1,Main,33.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge dvātriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca tataḥ sarvāṇi guhyāni tīrthānyāyatanāni ca jagāma bhagavān vyāso jaiminipramukhairvṛtaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वात्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच ततः सर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च जगाम भगवान् व्यासो जैमिनिप्रमुखैर्वृतः
1,Main,33.0,2,prayāgaṃ paramaṃ tīrthaṃ prayāgādadhikaṃ śubham viśvarūpaṃ tathā tīrthaṃ tālatīrthamanuttamam,प्रयागं परमं तीर्थं प्रयागादधिकं शुभम् विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थमनुत्तमम्
1,Main,33.0,3,ākāśākhyaṃ mahātīrthaṃ tīrthaṃ caivārṣabhaṃ param svarnolaṃ ca mahātīrthaṃ gaurītīrthamanuttamam,आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम् स्वर्नोलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्
1,Main,33.0,4,prājāpatyaṃ tathā tīrthaṃ svargadvāraṃ tathaiva ca jambukeśvaramityuktaṃ dharmākhyaṃ tīrthamuttamam,प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च जम्बुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्
1,Main,33.0,5,gayātīrthaṃ mahātīrthaṃ tīrthaṃ caiva mahānadī nārāyaṇaṃ paraṃ tīrthaṃ vāyutīrthamanuttamam,गयातीर्थं महातीर्थं तीर्थं चैव महानदी नारायणं परं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्
1,Main,33.0,6,jñānatīrthaṃ paraṃ guhyaṃ vārāhaṃ tīrthamuttamam yamatīrthaṃ mahāpuṇyaṃ tīrthaṃ saṃvartakaṃ śubham,ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम् यमतीर्थं महापुण्यं तीर्थं संवर्तकं शुभम्
1,Main,33.0,7,agnitīrthaṃ dvijaśreṣṭhāḥ kalaśeśvaramuttamam nāgatīrthaṃ somatīrthaṃ sūryatīrthaṃ tathaiva ca,अग्नितीर्थं द्विजश्रेष्ठाः कलशेश्वरमुत्तमम् नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च
1,Main,33.0,8,parvatākhyaṃ mahāguhyaṃ maṇikarṇamanuttamam ghaṭotkacaṃ tīrthavaraṃ śrītīrthaṃ ca pitāmaham,पर्वताख्यं महागुह्यं मणिकर्णमनुत्तमम् घटोत्कचं तीर्थवरं श्रीतीर्थं च पितामहम्
1,Main,33.0,9,gaṅgātīrthaṃ tu deveśaṃ yayātestīrthamuttamam kāpilaṃ caiva someśaṃ brahmatīrthamanuttamam,गङ्गातीर्थं तु देवेशं ययातेस्तीर्थमुत्तमम् कापिलं चैव सोमेशं ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम्
1,Main,33.0,10,atra liṅgaṃ purānīya brahmā snātuṃ yadā gataḥ tadānīṃ sthāpayāmāsa viṣṇustalliṅgamaiśvaram,अत्र लिङ्गं पुरानीय ब्रह्मा स्नातुं यदा गतः तदानीं स्थापयामास विष्णुस्तल्लिङ्गमैश्वरम्
1,Main,33.0,11,tataḥ snātvā samāgatya brahmā provāca taṃ harim mayānītamidaṃ liṅgaṃ kasmāt sthāpitavānasi,ततः स्नात्वा समागत्य ब्रह्मा प्रोवाच तं हरिम् मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात् स्थापितवानसि
1,Main,33.0,12,tamāha viṣṇustvatto 'pi rudre bhaktirdṛḍhā mama tasmāt pratiṣṭhitaṃ liṅgaṃnāmnā tava bhaviṣyati,तमाह विष्णुस्त्वत्तो ऽपि रुद्रे भक्तिर्दृढा मम तस्मात् प्रतिष्ठितं लिङ्गंनाम्ना तव भविष्यति
1,Main,33.0,13,bhūteśvaraṃ tathā tīrthaṃ tīrthaṃ dharmasamudbhavam gandharvatīrthaṃ paramaṃ vāhneyaṃ tīrthamuttamam,भूतेश्वरं तथा तीर्थं तीर्थं धर्मसमुद्भवम् गन्धर्वतीर्थं परमं वाह्नेयं तीर्थमुत्तमम्
1,Main,33.0,14,daurvāsikaṃ vyomatīrthaṃ candratīrthaṃ dvijottamāḥ citrāṅgadeśvaraṃ puṇyaṃ puṇyaṃ vidyādhareśvaram,दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चन्द्रतीर्थं द्विजोत्तमाः चित्राङ्गदेश्वरं पुण्यं पुण्यं विद्याधरेश्वरम्
1,Main,33.0,15,kedāratīrthamugrākhyaṃ kālañjaramanuttamam sārasvataṃ prabhāsaṃ ca bhadrakarṇaṃ hradaṃ śubham,केदारतीर्थमुग्राख्यं कालञ्जरमनुत्तमम् सारस्वतं प्रभासं च भद्रकर्णं ह्रदं शुभम्
1,Main,33.0,16,laukikākhyaṃ mahātīrthaṃ tīrthaṃ caiva vṛṣadhvajam hiraṇyagarbhaṃ goprekṣyaṃ tīrthaṃ caiva vṛṣadhvajam,लौकिकाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैव वृषध्वजम् हिरण्यगर्भं गोप्रेक्ष्यं तीर्थं चैव वृषध्वजम्
1,Main,33.0,17,upaśāntaṃ śivaṃ caiva vyāghreśvaramanuttamam trilocanaṃ mahātīrthaṃ lolārkaṃ cottarāhvayam,उपशान्तं शिवं चैव व्याघ्रेश्वरमनुत्तमम् त्रिलोचनं महातीर्थं लोलार्कं चोत्तराह्वयम्
1,Main,33.0,18,kapālamocanaṃ tīrthaṃ brahmahatyāvināśanam śukreśvaraṃ mahāpuṇyamānandapuramuttamam,कपालमोचनं तीर्थं ब्रह्महत्याविनाशनम् शुक्रेश्वरं महापुण्यमानन्दपुरमुत्तमम्
1,Main,33.0,19,evamādīni tīrthāni prādhānyāt kathitāni tu na śakyaṃ vistarād vaktuṃ tīrthasaṃkhyā dvijāttamāḥ,एवमादीनि तीर्थानि प्राधान्यात् कथितानि तु न शक्यं विस्तराद् वक्तुं तीर्थसंख्या द्विजात्तमाः
1,Main,33.0,20,teṣu sarveṣu tīrtheṣu snātvābhyarcya pinākinam upoṣya tatra tatrāsau pārāśaryo mahāmuniḥ,तेषु सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् उपोष्य तत्र तत्रासौ पाराशर्यो महामुनिः
1,Main,33.0,21,tarpayitvā pitṝn devān kṛtvā piṇḍapridānakam jagāma punarevāpi yatra viśveśvaraḥ śivaḥ,तर्पयित्वा पितॄन् देवान् कृत्वा पिण्डप्रिदानकम् जगाम पुनरेवापि यत्र विश्वेश्वरः शिवः
1,Main,33.0,22,snātvābhyarcya paraṃ liṅgaṃ śiṣyaiḥ saha mahāmuniḥ uvāca śiṣyān dharmātmā svān deśān gantumarhathā,स्नात्वाभ्यर्च्य परं लिङ्गं शिष्यैः सह महामुनिः उवाच शिष्यान् धर्मात्मा स्वान् देशान् गन्तुमर्हथा
1,Main,33.0,23,te praṇamya mahātmānaṃ jagmuḥ pailādayo dvijāḥ vāsaṃ ca tatra niyato vārāṇasyāṃ cakāra saḥ,ते प्रणम्य महात्मानं जग्मुः पैलादयो द्विजाः वासं च तत्र नियतो वाराणस्यां चकार सः
1,Main,33.0,24,śānto dāntastriṣavaṇaṃsnātvābhyarcya pinākinam bhaikṣāhāro viśuddhātmā brahmacaryaparāyaṇaḥ,शान्तो दान्तस्त्रिषवणंस्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् भैक्षाहारो विशुद्धात्मा ब्रह्मचर्यपरायणः
1,Main,33.0,25,kadācid vasatā tatra vyāsenāmitatejasā bhramamāṇena bhikṣā tu naiva labdhā dvijottamāḥ,कदाचिद् वसता तत्र व्यासेनामिततेजसा भ्रममाणेन भिक्षा तु नैव लब्धा द्विजोत्तमाः
1,Main,33.0,26,tataḥ krodhāvṛtatanurnarāṇāmiha vāsinām vighnaṃ sṛjāmi sarveṣāṃ yena siddhirvihīyate,ततः क्रोधावृततनुर्नराणामिह वासिनाम् विघ्नं सृजामि सर्वेषां येन सिद्धिर्विहीयते
1,Main,33.0,27,tatkṣaṇe sā mahādevī śaṅkarārdhaśarīriṇī prādurāsīt svayaṃ prītyā veṣaṃ kṛtvā tu mānuṣam,तत्क्षणे सा महादेवी शङ्करार्धशरीरिणी प्रादुरासीत् स्वयं प्रीत्या वेषं कृत्वा तु मानुषम्
1,Main,33.0,28,bho bho vyāsa mahābuddhe śaptavyā bhavatā na hi gṛhāṇa bhikṣāṃ mattastvamuktvaivaṃ pradadau śivā,भो भो व्यास महाबुद्धे शप्तव्या भवता न हि गृहाण भिक्षां मत्तस्त्वमुक्त्वैवं प्रददौ शिवा
1,Main,33.0,29,uvāca ca mahādevī krodhanastvaṃ bhavān yataḥ iha kṣetre na vastavyaṃ kṛtaghno 'si tvayā sadā,उवाच च महादेवी क्रोधनस्त्वं भवान् यतः इह क्षेत्रे न वस्तव्यं कृतघ्नो ऽसि त्वया सदा
1,Main,33.0,30,evamuktaḥ sa bhagavān dhyānājjñātvā parāṃ śivām uvāca praṇato bhūtvā stutvā ca pravaraiḥ stavaiḥ,एवमुक्तः स भगवान् ध्यानाज्ज्ञात्वा परां शिवाम् उवाच प्रणतो भूत्वा स्तुत्वा च प्रवरैः स्तवैः
1,Main,33.0,31,caturdaśyāmathāṣṭamyāṃ praveśaṃ dehi śāṅkari evamastvityanujñāya devī cāntaradhīyata,चतुर्दश्यामथाष्टम्यां प्रवेशं देहि शाङ्करि एवमस्त्वित्यनुज्ञाय देवी चान्तरधीयत
1,Main,33.0,32,evaṃ sa bhagavān vyāso mahāyogī purātanaḥ jñātvā kṣetraguṇān sarvān sthitastasyātha pārśvataḥ,एवं स भगवान् व्यासो महायोगी पुरातनः ज्ञात्वा क्षेत्रगुणान् सर्वान् स्थितस्तस्याथ पार्श्वतः
1,Main,33.0,33,evaṃ vyāsaṃ sthitaṃ jñātvā kṣetraṃ sevanti paṇḍitāḥ tasmāt sarvaprayatnena vārāṇasyāṃ vasennaraḥ,एवं व्यासं स्थितं ज्ञात्वा क्षेत्रं सेवन्ति पण्डिताः तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः
1,Main,33.0,34,sūta uvāca yaḥ paṭhedavimuktasya māhātmyaṃ śṛṇuyādapi śrāvayed vā dvijān śāntān so 'piyātiparāṅgatim,सूत उवाच यः पठेदविमुक्तस्य माहात्म्यं शृणुयादपि श्रावयेद् वा द्विजान् शान्तान् सो ऽपियातिपराङ्गतिम्
1,Main,33.0,35,śrāddhe vā daivike kārye rātrāvahani vā dvijāḥ nadīnāṃ caiva tīreṣu devatāyataneṣu ca,श्राद्धे वा दैविके कार्ये रात्रावहनि वा द्विजाः नदीनां चैव तीरेषु देवतायतनेषु च
1,Main,33.0,36,snātvā samāhitamanā dambhamātsaryavarjitaḥ japedīśaṃ namaskṛtya sa yāti paramāṃ gatim,स्नात्वा समाहितमना दम्भमात्सर्यवर्जितः जपेदीशं नमस्कृत्य स याति परमां गतिम्
1,Main,34.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge trayastriśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ māhātmyamavimuktasya yathāvat tadudīritam idānīṃ tu prayāgasya māhātmyaṃ brūhi suvrata,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः माहात्म्यमविमुक्तस्य यथावत् तदुदीरितम् इदानीं तु प्रयागस्य माहात्म्यं ब्रूहि सुव्रत
1,Main,34.0,2,yāni tīrthāni tatraiva viśrutāni mahānti vai idānīṃ kathayāsmākaṃ sūta sarvārthavid bhavān,यानि तीर्थानि तत्रैव विश्रुतानि महान्ति वै इदानीं कथयास्माकं सूत सर्वार्थविद् भवान्
1,Main,34.0,3,sūta uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve vistareṇa bravīmi vaḥ prayāgasya ca māhātmyaṃ yatra devaḥ pitāmahaḥ,सूत उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे विस्तरेण ब्रवीमि वः प्रयागस्य च माहात्म्यं यत्र देवः पितामहः
1,Main,34.0,4,mārkaṇḍeyena kathitaṃ kaunteyāya mahātmane yathā yudhiṣṭhirāyaitat tadvakṣye bhavatāmaham,मार्कण्डेयेन कथितं कौन्तेयाय महात्मने यथा युधिष्ठिरायैतत् तद्वक्ष्ये भवतामहम्
1,Main,34.0,5,nihatya kauravāna sarvān bhrātṛbhiḥ saha pārthivaḥ śokena mahātāviṣṭā mumoha sa yudhiṣṭhiraḥ,निहत्य कौरवान सर्वान् भ्रातृभिः सह पार्थिवः शोकेन महाताविष्टा मुमोह स युधिष्ठिरः
1,Main,34.0,6,acireṇātha kālena mārkaṇḍeyo mahātapāḥ saṃprāpto hāstinapuraṃ rājadvāre sa tiṣṭhati,अचिरेणाथ कालेन मार्कण्डेयो महातपाः संप्राप्तो हास्तिनपुरं राजद्वारे स तिष्ठति
1,Main,34.0,7,dvārapālo 'pi taṃ dṛṣṭvā rājñaḥ kathitavān drutam mārkaṇḍeyo draṣṭumicchaṃstvāmāste dvāryasau muniḥ,द्वारपालो ऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान् द्रुतम् मार्कण्डेयो द्रष्टुमिच्छंस्त्वामास्ते द्वार्यसौ मुनिः
1,Main,34.0,8,tvarito dharmaputrastu dvārametyāha tatparam svāgataṃ te mahāprājña svāgataṃ te mahāmune,त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमेत्याह तत्परम् स्वागतं ते महाप्राज्ञ स्वागतं ते महामुने
1,Main,34.0,9,adya me saphalaṃ janma adya me tāritaṃ kulam adya me pitarastuṣṭāstvayi tuṣṭe mahāmune,अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम् अद्य मे पितरस्तुष्टास्त्वयि तुष्टे महामुने
1,Main,34.0,10,siṃhāsanamupasthāpya pādaśaucārcanādibhiḥ yudhiṣṭhiro mahātmeti pūjayāmāsa taṃ munim,सिंहासनमुपस्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः युधिष्ठिरो महात्मेति पूजयामास तं मुनिम्
1,Main,34.0,11,mārkaṇḍeyastatastuṣṭaḥ provāca sa yudhiṣṭhiram kimarthaṃ muhyase vidvan sarvaṃ jñātvāhamāgataḥ,मार्कण्डेयस्ततस्तुष्टः प्रोवाच स युधिष्ठिरम् किमर्थं मुह्यसे विद्वन् सर्वं ज्ञात्वाहमागतः
1,Main,34.0,12,tato yudhiṣṭhiro rājā praṇamyāha mahāmunim kathaya tvaṃ samāsena yena mucyeta kilbiṣaiḥ,ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्याह महामुनिम् कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषैः
1,Main,34.0,13,nihatā vahavo yuddhe puṃso niraparādhinaḥ asmābhiḥ kauravaiḥ sārdhaṃ prasaṅgānmunipuṅgava,निहता वहवो युद्धे पुंसो निरपराधिनः अस्माभिः कौरवैः सार्धं प्रसङ्गान्मुनिपुङ्गव
1,Main,34.0,14,yena hiṃsāsamudbhūtājjanmāntarakṛtādapi mucyate pātakādasmāt tad bhavān vaktumarhati,येन हिंसासमुद्भूताज्जन्मान्तरकृतादपि मुच्यते पातकादस्मात् तद् भवान् वक्तुमर्हति
1,Main,34.0,15,mārkaṇḍeya uvāca śṛṇu rājan mahābhāga yanmāṃ pṛcchasi bhārat prayāgagamanaṃ śreṣṭhaṃ narāṇāṃ pāpanāśanam,मार्कण्डेय उवाच शृणु राजन् महाभाग यन्मां पृच्छसि भारत् प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पापनाशनम्
1,Main,34.0,16,tatra devo mahādevo rudro viśvāmareśvaraḥ samāste bhagavān brahmā svayaṃbhūrapi daivadaiḥ,तत्र देवो महादेवो रुद्रो विश्वामरेश्वरः समास्ते भगवान् ब्रह्मा स्वयंभूरपि दैवदैः
1,Main,34.0,17,yudhiṣṭhira uvāca bhagavañcchrotumicchāmi prayāgagamane phalam mṛtānāṃ kā gatistatra snātānāmapi kiṃ phalam,युधिष्ठिर उवाच भगवञ्च्छ्रोतुमिच्छामि प्रयागगमने फलम् मृतानां का गतिस्तत्र स्नातानामपि किं फलम्
1,Main,34.0,18,ye vasanti prayāge tu brūhi teṣāṃ tu kiṃ phalam bhavatā viditaṃ hyetat tanme brūhi namo 'stu te,ये वसन्ति प्रयागे तु ब्रूहि तेषां तु किं फलम् भवता विदितं ह्येतत् तन्मे ब्रूहि नमो ऽस्तु ते
1,Main,34.0,19,mārkaṇḍeya uvāca kathayiṣyāmi te vatsa yā ceṣṭā yacca tatphalam purā maharṣibhiḥ samyak kathyamānaṃ mayā śrutam,मार्कण्डेय उवाच कथयिष्यामि ते वत्स या चेष्टा यच्च तत्फलम् पुरा महर्षिभिः सम्यक् कथ्यमानं मया श्रुतम्
1,Main,34.0,20,etat prajāpatikṣetraṃ triṣu lokeṣu viśrutam atra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ,एतत् प्रजापतिक्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् अत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः
1,Main,34.0,21,tatra brahmādayo devā rakṣāṃ kurvanti saṃgatāḥ bahūnyanyāni tīrthāni sarvapāpāpahāni tu,तत्र ब्रह्मादयो देवा रक्षां कुर्वन्ति संगताः बहून्यन्यानि तीर्थानि सर्वपापापहानि तु
1,Main,34.0,22,kathituṃ neha śaknomi bahuvarṣaśatairapi saṃkṣepeṇa pravakṣyāmi prayāgasyeha kīrtanam,कथितुं नेह शक्नोमि बहुवर्षशतैरपि संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि प्रयागस्येह कीर्तनम्
1,Main,34.0,23,ṣaṣṭirdhanuḥ sahastrāṇi yāni rakṣanti jāhnavīm yamunāṃ rakṣati sadā savitā saptavāhanaḥ,षष्टिर्धनुः सहस्त्राणि यानि रक्षन्ति जाह्नवीम् यमुनां रक्षति सदा सविता सप्तवाहनः
1,Main,34.0,24,prayāge tu viśeṣeṇa svayaṃ vasati vāsavaḥ maṇḍalaṃ rakṣati hariḥ sarvadevaiśca sammitam,प्रयागे तु विशेषेण स्वयं वसति वासवः मण्डलं रक्षति हरिः सर्वदेवैश्च सम्मितम्
1,Main,34.0,25,nyagrodhaṃ rakṣate nityaṃ śūlapāṇirmaheśvaraḥ sthānaṃ rakṣanti vai devāḥ sarvapāpaharaṃ śubham,न्यग्रोधं रक्षते नित्यं शूलपाणिर्महेश्वरः स्थानं रक्षन्ति वै देवाः सर्वपापहरं शुभम्
1,Main,34.0,26,svakarmaṇāvṛto loko naiva gacchati tatpadam svalpaṃ svalpataraṃ pāpaṃ yadā tasya narādhipa prayāgaṃ smaramāṇasya sarvamāyāti saṃkṣayam,स्वकर्मणावृतो लोको नैव गच्छति तत्पदम् स्वल्पं स्वल्पतरं पापं यदा तस्य नराधिप प्रयागं स्मरमाणस्य सर्वमायाति संक्षयम्
1,Main,34.0,27,darśanāt tasya tīrthasya nāma saṃkīrtanādapi muttikālambhanād vāpi naraḥ pāpāt pramucyate,दर्शनात् तस्य तीर्थस्य नाम संकीर्तनादपि मुत्तिकालम्भनाद् वापि नरः पापात् प्रमुच्यते
1,Main,34.0,28,pañca kuṇḍāni rājendra yeṣāṃ madhye tu jāhnavī prayāgaṃ viśataḥ puṃsaḥ pāpaṃ naśyati tatkṣaṇāt,पञ्च कुण्डानि राजेन्द्र येषां मध्ये तु जाह्नवी प्रयागं विशतः पुंसः पापं नश्यति तत्क्षणात्
1,Main,34.0,29,yojanānāṃ sahastreṣu gaṅgāṃ yaḥ smarate naraḥ api duṣkṛtakarmāsau labhate paramāṃ gatim,योजनानां सहस्त्रेषु गङ्गां यः स्मरते नरः अपि दुष्कृतकर्मासौ लभते परमां गतिम्
1,Main,34.0,30,kīrtanānmucyate pāpād dṛṣṭvā bhadrāṇi paśyati tathopaspṛśya rājendra svargaloke mahīyate,कीर्तनान्मुच्यते पापाद् दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति तथोपस्पृश्य राजेन्द्र स्वर्गलोके महीयते
1,Main,34.0,31,vyādhito yadi vā dīnaḥ krūddho vāpi bhavennaraḥ gaṅgāyamunamāsādya tyajet prāṇān prayatnataḥ,व्याधितो यदि वा दीनः क्रूद्धो वापि भवेन्नरः गङ्गायमुनमासाद्य त्यजेत् प्राणान् प्रयत्नतः
1,Main,34.0,32,dīptakāñcanavarṇābhairvimānairbhānuvarṇibhiḥ īpsitāṃllabhate kāmān vadanti munipuṅgavāḥ,दीप्तकाञ्चनवर्णाभैर्विमानैर्भानुवर्णिभिः ईप्सितांल्लभते कामान् वदन्ति मुनिपुङ्गवाः
1,Main,34.0,33,sarvaratnamayairdivyairnānādhvajasamākulaiḥ varāṅganāsamākīrṇairmodate śubhalakṣaṇaḥ,सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर्नानाध्वजसमाकुलैः वराङ्गनासमाकीर्णैर्मोदते शुभलक्षणः
1,Main,34.0,34,gītavāditranirghoṣaiḥ prasuptaḥ pratibudhyate yāvanna smarate janma tāpat svarge mahīyate,गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते यावन्न स्मरते जन्म तापत् स्वर्गे महीयते
1,Main,34.0,35,tasmāt svargāt paribhraṣṭaḥ kṣīṇakarmā narottama hiraṇyaratnasaṃpūrṇe samṛddhe jāyate kule,तस्मात् स्वर्गात् परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा नरोत्तम हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले
1,Main,34.0,36,tadeva smarate tīrthaṃ smaraṇāt tatra gacchati deśastho yadi vāraṇye videśe yadi vā gṛhe,तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात् तत्र गच्छति देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे
1,Main,34.0,37,prayāgaṃ smaramāṇastu yastu prāṇān parityajet brahmalokamavāpnoti vadanti munipuṅgavāḥ,प्रयागं स्मरमाणस्तु यस्तु प्राणान् परित्यजेत् ब्रह्मलोकमवाप्नोति वदन्ति मुनिपुङ्गवाः
1,Main,34.0,38,sarvakāmaphalā vṛkṣā mahī yatra hiraṇmayī ṛṣayo munayaḥ siddhāstatra loke sa gacchati,सर्वकामफला वृक्षा मही यत्र हिरण्मयी ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र लोके स गच्छति
1,Main,34.0,39,strīsahastrākule ramye mandākinyāstaṭe śubhe modate munibhiḥ sārdhaṃ svakṛteneha karmaṇā,स्त्रीसहस्त्राकुले रम्ये मन्दाकिन्यास्तटे शुभे मोदते मुनिभिः सार्धं स्वकृतेनेह कर्मणा
1,Main,34.0,40,siddhacāraṇagandharvaiḥ pūjyate divi daivataiḥ tataḥ svargāt paribhraṣṭo jambudvīpapatirbhavet,सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो जम्बुद्वीपपतिर्भवेत्
1,Main,34.0,41,tataḥ śubhāni karmāṇi cintayānaḥ punaḥ punaḥ guṇavān vittasaṃpanno bhavatīha na saṃśayaḥ karmaṇā manasā vācā satyadharmapratiṣṭhitaḥ,ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः गुणवान् वित्तसंपन्नो भवतीह न संशयः कर्मणा मनसा वाचा सत्यधर्मप्रतिष्ठितः
1,Main,34.0,42,gaṅgāyamunayormadhye yastu grāmaṃ pratīcchati suvarṇamatha muktāṃ vā tathaivānyān pratigrahān,गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु ग्रामं प्रतीच्छति सुवर्णमथ मुक्तां वा तथैवान्यान् प्रतिग्रहान्
1,Main,34.0,43,svakārye pitṛkārye vā devatābhyarcane 'pi vā niṣphalaṃ tasya tat tīrthaṃ yāvat tatphalamaśnute,स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चने ऽपि वा निष्फलं तस्य तत् तीर्थं यावत् तत्फलमश्नुते
1,Main,34.0,44,atastīrthe na gṛhṇīyāt puṇyeṣvāyataneṣu ca nimitteṣu ca sarveṣu apramatto dvijo bhavet,अतस्तीर्थे न गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च निमित्तेषु च सर्वेषु अप्रमत्तो द्विजो भवेत्
1,Main,34.0,45,kapilāṃ pāṭalāvarṇāṃ yastu dhenuṃ prayacchati svarṇaśṛṅgīṃ raupyakhurāṃ cailakaṇṭhāṃ payasvinīm,कपिलां पाटलावर्णां यस्तु धेनुं प्रयच्छति स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां चैलकण्ठां पयस्विनीम्
1,Main,34.0,46,yāvad romāṇi tasyā vai santi gātreṣu sattama tāvad varṣasahastrāṇi rudraloke mahīyate,यावद् रोमाणि तस्या वै सन्ति गात्रेषु सत्तम तावद् वर्षसहस्त्राणि रुद्रलोके महीयते
1,Main,35.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge catustriśo 'dhyāyaḥ mārkaṇḍeya uvāca kathayiṣyāmi te vatsa tīrthayātrāvidhikramam ārṣeṇa tu vidhānena yathā dṛṣṭaṃ yathā śrutam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुस्त्रिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच कथयिष्यामि ते वत्स तीर्थयात्राविधिक्रमम् आर्षेण तु विधानेन यथा दृष्टं यथा श्रुतम्
1,Main,35.0,2,prayāgatīrthayātrārtho yaḥ prayāti naraḥ kvacit balīvardaṃ samārūḍhaḥ śṛṇu tasyāpi yatphalam,प्रयागतीर्थयात्रार्थो यः प्रयाति नरः क्वचित् बलीवर्दं समारूढः शृणु तस्यापि यत्फलम्
1,Main,35.0,3,narake vasate ghore samāḥ kalpaśatāyutam tato nivartate ghoro gavāṃ krodho hi dāruṇaḥ salilaṃ ca na gṛhṇanti pitarastasya dehinaḥ,नरके वसते घोरे समाः कल्पशतायुतम् ततो निवर्तते घोरो गवां क्रोधो हि दारुणः सलिलं च न गृह्णन्ति पितरस्तस्य देहिनः
1,Main,35.0,4,yastu putrāṃstathā bālān snāpayet pāyayet tathā yathātmanā tathā sarvān dānaṃ vipreṣu dāpayet,यस्तु पुत्रांस्तथा बालान् स्नापयेत् पाययेत् तथा यथात्मना तथा सर्वान् दानं विप्रेषु दापयेत्
1,Main,35.0,5,aiśvaryāllobhamohād vā gacched yānena yo naraḥ niṣphalaṃ tasya tat tīrthaṃ tasamādyānaṃ vivarjayet,ऐश्वर्याल्लोभमोहाद् वा गच्छेद् यानेन यो नरः निष्फलं तस्य तत् तीर्थं तसमाद्यानं विवर्जयेत्
1,Main,35.0,6,gaṅgāyamunayormadhye yastu kanyāṃ prayacchati ārṣeṇa tu vivāhena yathā vibhavavistaram,गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति आर्षेण तु विवाहेन यथा विभवविस्तरम्
1,Main,35.0,7,na sa paśyati taṃ ghoraṃ narakaṃ tena karmaṇā uttarān sa kurūn gatvā modate kālamakṣayam,न स पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा उत्तरान् स कुरून् गत्वा मोदते कालमक्षयम्
1,Main,35.0,8,vaṭamūlaṃ samāśritya yastu prāṇān parityajet sarvalokānatikramya rudralokaṃ sa gacchati,वटमूलं समाश्रित्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं स गच्छति
1,Main,35.0,9,tatra brahmādayo devā diśaśca sadigīśvarāḥ lokapālāśca siddhāśca pitaro lokasaṃmatāḥ,तत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः लोकपालाश्च सिद्धाश्च पितरो लोकसंमताः
1,Main,35.0,10,sanatkumārapramukhāstathā brahmarṣayo 'pare nāgāḥ supārṇāḥ siddhāśca tathā nityaṃ samāsate hariśca bhagavānāste prajāpatipuraskṛtaḥ,सनत्कुमारप्रमुखास्तथा ब्रह्मर्षयो ऽपरे नागाः सुपार्णाः सिद्धाश्च तथा नित्यं समासते हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः
1,Main,35.0,11,gaṅgāyamunayormadhye pṛthivyā jaghanaṃ smṛtam prayāgaṃ rājaśārdūla triṣu lokeṣu viśrutam,गङ्गायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम् प्रयागं राजशार्दूल त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
1,Main,35.0,12,tatrābhiṣekaṃ yaḥ kuryāt saṃgame saṃśitavrataḥ tulyaṃ phalavāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ,तत्राभिषेकं यः कुर्यात् संगमे संशितव्रतः तुल्यं फलवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः
1,Main,35.0,13,na mātṛvacanāt tāta na lokavacanādapi matirutkramaṇīyā te prayāgagāmanaṃ prati,न मातृवचनात् तात न लोकवचनादपि मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागगामनं प्रति
1,Main,35.0,14,daśa tīrtha sahastrāṇi ṣaṣṭikoṭyastathāpare teṣāṃ sānnidhyamatraiva tīrthānāṃ kurunandana,दश तीर्थ सहस्त्राणि षष्टिकोट्यस्तथापरे तेषां सान्निध्यमत्रैव तीर्थानां कुरुनन्दन
1,Main,35.0,15,yā gatiryogayuktasya sattvasthasya manīṣiṇaḥ sā gatistyajataḥ prāṇān gaṅgāyamunasaṃgame,या गतिर्योगयुक्तस्य सत्त्वस्थस्य मनीषिणः सा गतिस्त्यजतः प्राणान् गङ्गायमुनसंगमे
1,Main,35.0,16,na te jīvanti loke 'smin yatra tatra yudhiṣṭhira ye prayāgaṃ na saṃprāptāstriṣu lokeṣu viśrutam,न ते जीवन्ति लोके ऽस्मिन् यत्र तत्र युधिष्ठिर ये प्रयागं न संप्राप्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
1,Main,35.0,17,evaṃ dṛṣṭvā tu tat tīrthaṃ prayāgaṃ paramaṃ padam mucyate sarvapāpebhyaḥ śaśāṅka iva rāhuṇā,एवं दृष्ट्वा तु तत् तीर्थं प्रयागं परमं पदम् मुच्यते सर्वपापेभ्यः शशाङ्क इव राहुणा
1,Main,35.0,18,kambalāśvatarau nāgau yamunādakṣiṇe taṭe tatra snātvā ca pītvā ca mucyate sarvapātakaiḥ,कम्बलाश्वतरौ नागौ यमुनादक्षिणे तटे तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते सर्वपातकैः
1,Main,35.0,19,tatra gatvā naraḥ sthānaṃ mahādevasya dhīmataḥ ātmānaṃ tārayet pūrvaṃ daśātītān daśāparān,तत्र गत्वा नरः स्थानं महादेवस्य धीमतः आत्मानं तारयेत् पूर्वं दशातीतान् दशापरान्
1,Main,35.0,20,kṛtvābhiṣekaṃ tu naraḥ so 'śvamedhaphalaṃ labhet svargalokamavāpnoti yāvadāhūtasaṃplavam,कृत्वाभिषेकं तु नरः सो ऽश्वमेधफलं लभेत् स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाहूतसंप्लवम्
1,Main,35.0,21,pūrvapārśve tu gaṅgāyāstrailokyakhyātimān nṛpa avacaḥ sarvasāmudraḥ pratiṣṭhānaṃ ca viśrutam,पूर्वपार्श्वे तु गङ्गायास्त्रैलोक्यख्यातिमान् नृप अवचः सर्वसामुद्रः प्रतिष्ठानं च विश्रुतम्
1,Main,35.0,22,brahmacārī jitakrodhastrirātraṃ yadi tiṣṭhati sarvapāpaviśuddhātmā so 'śvamedhaphalaṃ labhet,ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं यदि तिष्ठति सर्वपापविशुद्धात्मा सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
1,Main,35.0,23,uttareṇa pratiṣṭhānaṃ bhāgīrathyāstu savyataḥ haṃsaprapatanaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam,उत्तरेण प्रतिष्ठानं भागीरथ्यास्तु सव्यतः हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्
1,Main,35.0,24,aśvamedhaphalaṃ tatra smṛtamātrāt tu jāyate yāvaccandraśca sūryaśca tāvat svarge mahīyate,अश्वमेधफलं तत्र स्मृतमात्रात् तु जायते यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च तावत् स्वर्गे महीयते
1,Main,35.0,25,urvaśīpuline ramye vipule haṃsapāṇḍure parityajatiyaḥ prāṇān śṛṇu tasyāpi yat phalam,उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपाण्डुरे परित्यजतियः प्राणान् शृणु तस्यापि यत् फलम्
1,Main,35.0,26,ṣaṣṭivarṣasahastrāṇi ṣaṣṭivarṣaśatāni ca āste sa pitṛbhiḥ sārdhaṃ svargaloke narādhipa,षष्टिवर्षसहस्त्राणि षष्टिवर्षशतानि च आस्ते स पितृभिः सार्धं स्वर्गलोके नराधिप
1,Main,35.0,27,athaṃ saṃdhyāvaṭe ramye brahmacārī jitendriyaḥ naraḥ śucirupāsīta brahmalokamavāpnuyāt,अथं संध्यावटे रम्ये ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः नरः शुचिरुपासीत ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्
1,Main,35.0,28,koṭitīrthaṃ samāśritya yastu prāṇān parityajet koṭivarṣasahastrāṇi svargaloke mahīyate,कोटितीर्थं समाश्रित्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् कोटिवर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते
1,Main,35.0,29,yatra gaṅgā mahābhāgā bahutīrthatapovanā siddhakṣetraṃ hi tajjñeyaṃ nātra kāryā vicāraṇā,यत्र गङ्गा महाभागा बहुतीर्थतपोवना सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा
1,Main,35.0,30,kṣitau tārayate martyān nāgāṃstārayate 'pyadhaḥ divi tārayate devāṃstena tripathagā smṛtā,क्षितौ तारयते मर्त्यान् नागांस्तारयते ऽप्यधः दिवि तारयते देवांस्तेन त्रिपथगा स्मृता
1,Main,35.0,31,yāvadasthīni gaṅgāyāṃ tiṣṭhanti puruṣasya tu tāvad varṣasahastrāṇi svargaloke mahīyate,यावदस्थीनि गङ्गायां तिष्ठन्ति पुरुषस्य तु तावद् वर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते
1,Main,35.0,32,tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ nadīnāṃ paramā nadī mokṣadā sarvabhūtānāṃ mahāpātakināmapi,तीर्थानां परमं तीर्थं नदीनां परमा नदी मोक्षदा सर्वभूतानां महापातकिनामपि
1,Main,35.0,33,sarvatra sulabhā gaṅgā triṣu sthāneṣu durlabhā gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṃgame,सर्वत्र सुलभा गङ्गा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसंगमे
1,Main,35.0,34,sarveṣāme bhūtānāṃ pāpopahatacetasām gatimanveṣamāṇānāṃ nāsti gaṅgāsamā gatiḥ,सर्वेषामे भूतानां पापोपहतचेतसाम् गतिमन्वेषमाणानां नास्ति गङ्गासमा गतिः
1,Main,35.0,35,pavitrāṇāṃ pavitraṃ ca maṅgalānāṃ ca maṅgalam māheśvarāt paribhraṣṭā sarvapāpaharā śubhā,पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् माहेश्वरात् परिभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा
1,Main,35.0,36,kṛte yuge tu tīrthāni tretāyāṃ puṣkaraṃ param dvāpare tu kurukṣetraṃ kalau gaṅgāṃ viśiṣyate,कृते युगे तु तीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गङ्गां विशिष्यते
1,Main,35.0,37,gaṅgāmeva niṣeveta prayāge tu viśeṣataḥ nānyat kaliyugodbhūtaṃ malaṃ hantuṃ suduṣkṛtam,गङ्गामेव निषेवेत प्रयागे तु विशेषतः नान्यत् कलियुगोद्भूतं मलं हन्तुं सुदुष्कृतम्
1,Main,35.0,38,akāmo vā sakāmo vā gaṅgāyāṃ yo vipadyate sa mṛto jāyate svarge narakaṃ ca na paśyati,अकामो वा सकामो वा गङ्गायां यो विपद्यते स मृतो जायते स्वर्गे नरकं च न पश्यति
1,Main,36.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ mārkaṇḍeya uvāca ṣaṣṭistīrthasahastrāṇi ṣaṣṭistīrthaśatāni ca māghamāse gamiṣyanti gaṅgāyamunasaṃgamam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच षष्टिस्तीर्थसहस्त्राणि षष्टिस्तीर्थशतानि च माघमासे गमिष्यन्ति गङ्गायमुनसंगमम्
1,Main,36.0,2,gavāṃ śatasahastrasya samyag dattasya yat phalam prayāge māghamāse tu tryahaṃ snātasya tat phalam,गवां शतसहस्त्रस्य सम्यग् दत्तस्य यत् फलम् प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य तत् फलम्
1,Main,36.0,3,gaṅgāyamunayormadhye kārṣāgniṃ yastu sādhayet ahīnāṅgo 'pyarogaśca pañcendriyasamanvitaḥ,गङ्गायमुनयोर्मध्ये कार्षाग्निं यस्तु साधयेत् अहीनाङ्गो ऽप्यरोगश्च पञ्चेन्द्रियसमन्वितः
1,Main,36.0,4,yāvanti romakūpāṇi tasya gātreṣu mānada tāvad varṣasahastrāṇi svargaloke mahīyate,यावन्ति रोमकूपाणि तस्य गात्रेषु मानद तावद् वर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते
1,Main,36.0,4,jalapraveśaṃ yaḥ kuryāt saṃgame lokaviśrute rāhugrasto yathā somo vimuktaḥ sarvapātakaiḥ,जलप्रवेशं यः कुर्यात् संगमे लोकविश्रुते राहुग्रस्तो यथा सोमो विमुक्तः सर्वपातकैः
1,Main,36.0,5,tataḥ svargāt paribhraṣṭo jambūdvīpapatirbhavet sa bhuktvā vipulān bhogāṃstat tīrthaṃ bhajate punaḥ,ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत् स भुक्त्वा विपुलान् भोगांस्तत् तीर्थं भजते पुनः
1,Main,36.0,7,somalokamavāpnoti somena saha modate ṣaṣṭiṃ varṣasahastrāṇi ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca,सोमलोकमवाप्नोति सोमेन सह मोदते षष्टिं वर्षसहस्त्राणि षष्टिं वर्षशतानि च
1,Main,36.0,8,svargataḥ śakraloke 'sau munigandharvasevitaḥ tato bhraṣṭastu rājendra samṛddhe jāyate kule,स्वर्गतः शक्रलोके ऽसौ मुनिगन्धर्वसेवितः ततो भ्रष्टस्तु राजेन्द्र समृद्धे जायते कुले
1,Main,36.0,9,adhaḥ śirāstvayodhārāmurdhvapādaḥ pibennaraḥ śataṃ varṣasahastrāṇi svargaloke mahīyate,अधः शिरास्त्वयोधारामुर्ध्वपादः पिबेन्नरः शतं वर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते
1,Main,36.0,10,tasmād bhraṣṭastu rājendra agnihotrī bhavennaraḥ bhuktvā tu vipulān bhogāṃstat tīrthaṃ bhajate punaḥ,तस्माद् भ्रष्टस्तु राजेन्द्र अग्निहोत्री भवेन्नरः भुक्त्वा तु विपुलान् भोगांस्तत् तीर्थं भजते पुनः
1,Main,36.0,11,yaḥ svadehaṃ vikarted vā śakunibhyaḥ prayacchati vihagairupabhuktasya śṛṇu tasyāpi yatphalam,यः स्वदेहं विकर्तेद् वा शकुनिभ्यः प्रयच्छति विहगैरुपभुक्तस्य शृणु तस्यापि यत्फलम्
1,Main,36.0,12,śataṃ varṣasahastrāṇi somaloke mahīyate tatastasmāt paribhraṣṭo rājā bhavati dhārmikaḥ,शतं वर्षसहस्त्राणि सोमलोके महीयते ततस्तस्मात् परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः
1,Main,36.0,13,guṇavān rūpasaṃpanno vidvān supriyavākyavān bhuktvā tu vipulān bhogāṃstatatīrthaṃ bhajate punaḥ,गुणवान् रूपसंपन्नो विद्वान् सुप्रियवाक्यवान् भुक्त्वा तु विपुलान् भोगांस्तततीर्थं भजते पुनः
1,Main,36.0,14,uttare yamunātīre prayāgasya tu dakṣiṇe ṛṇapramocanaṃ nāma tīrthaṃ tu paramaṃ smṛtam,उत्तरे यमुनातीरे प्रयागस्य तु दक्षिणे ऋणप्रमोचनं नाम तीर्थं तु परमं स्मृतम्
1,Main,36.0,15,ekarātroṣitaḥ snātvā ṛṇaistatra pramucyate sūryalokamavāpnoti anṛṇaśca sadā bhavet,एकरात्रोषितः स्नात्वा ऋणैस्तत्र प्रमुच्यते सूर्यलोकमवाप्नोति अनृणश्च सदा भवेत्
1,Main,37.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ mārkaṇḍaya uvāca tapanasya sutā devī triṣu lokeṣu viśrutā samāgatā mahābhāgā yamunā yatra nimnagā,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षट्त्रिंशो ऽध्यायः मार्कण्डय उवाच तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता समागता महाभागा यमुना यत्र निम्नगा
1,Main,37.0,2,yenaiva niḥ sṛtā gaṅgā tenaiva yamunā gatā yojanānāṃ sahastreṣu kīrtanāt pāpanāśanī,येनैव निः सृता गङ्गा तेनैव यमुना गता योजनानां सहस्त्रेषु कीर्तनात् पापनाशनी
1,Main,37.0,3,tatra snātvā ca pītvā ca yamunāyāṃ yudhiṣṭhira sarvapāpavinirmuktaḥ punātyāsaptamaṃ kulam prāṇāṃstyajati yastatra sa yāti paramāṃ gatim,तत्र स्नात्वा च पीत्वा च यमुनायां युधिष्ठिर सर्वपापविनिर्मुक्तः पुनात्यासप्तमं कुलम् प्राणांस्त्यजति यस्तत्र स याति परमां गतिम्
1,Main,37.0,4,agnitīrthamiti khyātaṃ yamunādakṣiṇa taṭe paścime dharmarājasya tīrthaṃ tvanarakaṃ smṛtam tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ,अग्नितीर्थमिति ख्यातं यमुनादक्षिण तटे पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं त्वनरकं स्मृतम् तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः
1,Main,37.0,5,kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ snātvā saṃtarpayecchuciḥ dharmarājaṃ mahāpāpairmucyate nātra saṃśayaḥ,कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा संतर्पयेच्छुचिः धर्मराजं महापापैर्मुच्यते नात्र संशयः
1,Main,37.0,6,daśa tīrthasahastrāṇi triṃśatkoṭyastathāparāḥ prayāge saṃsthitāni syurevamāhurmanīṣiṇaḥ,दश तीर्थसहस्त्राणि त्रिंशत्कोट्यस्तथापराः प्रयागे संस्थितानि स्युरेवमाहुर्मनीषिणः
1,Main,37.0,7,tistraḥ koṭyor'dhakoṭī ca tīrthānāṃ vāyurabravīt divi bhūmyantarikṣe ca tatsarvaṃ jāhnavī smṛtā,तिस्त्रः कोट्योर्ऽधकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत् दिवि भूम्यन्तरिक्षे च तत्सर्वं जाह्नवी स्मृता
1,Main,37.0,8,yatra gaṅgā mahābhāgā sa deśastat tapovanam siddhikṣetraṃ tu tajjñeyaṃ gaṅgātīrasamāśritam,यत्र गङ्गा महाभागा स देशस्तत् तपोवनम् सिद्धिक्षेत्रं तु तज्ज्ञेयं गङ्गातीरसमाश्रितम्
1,Main,37.0,9,yatra devo mahādevo devyā saha maheśvaraḥ āste vaṭeśvaro nityaṃ tat tīrthaṃ tat tapovanam,यत्र देवो महादेवो देव्या सह महेश्वरः आस्ते वटेश्वरो नित्यं तत् तीर्थं तत् तपोवनम्
1,Main,37.0,10,idaṃ satyaṃ dvijātīnāṃ sādhūnāmātmajasya ca suhṛdāṃ ca japet karṇe śiṣyasyānugatasya tu,इदं सत्यं द्विजातीनां साधूनामात्मजस्य च सुहृदां च जपेत् कर्णे शिष्यस्यानुगतस्य तु
1,Main,37.0,11,idaṃ dhanyamidaṃ svargyamidaṃ medhyamidaṃ sukham idaṃ puṇyamidaṃ ramyaṃ pāvanaṃ dharmyamuttamam,इदं धन्यमिदं स्वर्ग्यमिदं मेध्यमिदं सुखम् इदं पुण्यमिदं रम्यं पावनं धर्म्यमुत्तमम्
1,Main,37.0,12,maharṣoṇāmidaṃ guhyaṃ sarvapāpapramocanam atrādhītya dvijo 'dhyāyaṃ nirmalatvamavāpnuyāt,महर्षोणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रमोचनम् अत्राधीत्य द्विजो ऽध्यायं निर्मलत्वमवाप्नुयात्
1,Main,37.0,13,yaścedaṃ śṛṇuyānnityaṃ tīrthaṃ puṇyaṃ sadā śuciḥ jātismaritvaṃ labhate nākapṛṣṭhe ca modate,यश्चेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थं पुण्यं सदा शुचिः जातिस्मरित्वं लभते नाकपृष्ठे च मोदते
1,Main,37.0,14,prāpyante tānitīrthāni sadbhiḥ śiṣṭānudarśibhiḥ snāhi tīrtheṣu kauravya na ca vakramatirbhava,प्राप्यन्ते तानितीर्थानि सद्भिः शिष्टानुदर्शिभिः स्नाहि तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्भव
1,Main,37.0,15,evamuktvā sa bhagavān mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ tīrtāni kathayāmāsa pṛthivyāṃ yāni kānicit,एवमुक्त्वा स भगवान् मार्कण्डेयो महामुनिः तीर्तानि कथयामास पृथिव्यां यानि कानिचित्
1,Main,37.0,16,bhūsamudrādisaṃsthānaṃ pramāṇaṃ jyotiṣāṃ sthitam pṛṣṭaḥ provāca sakalamuktvātha prayayo muniḥ,भूसमुद्रादिसंस्थानं प्रमाणं ज्योतिषां स्थितम् पृष्टः प्रोवाच सकलमुक्त्वाथ प्रययो मुनिः
1,Main,37.0,17,ya idaṃ kalyamutthāya paṭhate 'tha śṛṇoti vā mucyate sarvapāpebhyo rudralokaṃ sa gacchati,य इदं कल्यमुत्थाय पठते ऽथ शृणोति वा मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
1,Main,38.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ purvavibhāge saptatriṃśo 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca evamuktāstu munayo naimiṣīyā mahāmatim papracchuruttaraṃ sūtaṃ pṛthivyādivinirṇayam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पुर्वविभागे सप्तत्रिंशो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवमुक्तास्तु मुनयो नैमिषीया महामतिम् पप्रच्छुरुत्तरं सूतं पृथिव्यादिविनिर्णयम्
1,Main,38.0,2,ṛṣaya ūcuḥ kathito bhavatā sūta sargaḥ svayaṃbhuvaḥ śubhaḥ idānīṃ śrotumicchāmastrilokasyāsya maṇḍalam,ऋषय ऊचुः कथितो भवता सूत सर्गः स्वयंभुवः शुभः इदानीं श्रोतुमिच्छामस्त्रिलोकस्यास्य मण्डलम्
1,Main,38.0,3,yāvantaḥ sāgarā dvīpāstathā varṣāṇi parvatāḥ vanāni saritaḥ sūryagrahāṇāṃ sthitireva ca,यावन्तः सागरा द्वीपास्तथा वर्षाणि पर्वताः वनानि सरितः सूर्यग्रहाणां स्थितिरेव च
1,Main,38.0,4,yadādhāramidaṃ kṛtsnaṃ yeṣāṃ pṛthvī purā tviyam nṛpāṇāṃ tatsamāsena sūta vaktumihārhasi,यदाधारमिदं कृत्स्नं येषां पृथ्वी पुरा त्वियम् नृपाणां तत्समासेन सूत वक्तुमिहार्हसि
1,Main,38.0,5,sūta uvāca vakṣye devādidevāya viṣṇave prabhaviṣṇave namaskṛtvāprameyāya yaduktaṃ tena dhīmatā,सूत उवाच वक्ष्ये देवादिदेवाय विष्णवे प्रभविष्णवे नमस्कृत्वाप्रमेयाय यदुक्तं तेन धीमता
1,Main,38.0,6,svāyaṃbhuvasya tu manoḥ prāgukto yaḥ priyavrataḥ putrastasyābhavan putrāḥ prajāpatisamā daśa,स्वायंभुवस्य तु मनोः प्रागुक्तो यः प्रियव्रतः पुत्रस्तस्याभवन् पुत्राः प्रजापतिसमा दश
1,Main,38.0,7,agnīdhraścāgnibāhuśca vapuṣmān dyutimāṃstathā medhā medhātithirhavyaḥ savanaḥ putra eva ca,अग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च वपुष्मान् द्युतिमांस्तथा मेधा मेधातिथिर्हव्यः सवनः पुत्र एव च
1,Main,38.0,8,jyotiṣmān daśamasteṣāṃ mahābalaparākramaḥ dhārmiko dānanirataḥ sarvabhūtānukampakaḥ,ज्योतिष्मान् दशमस्तेषां महाबलपराक्रमः धार्मिको दाननिरतः सर्वभूतानुकम्पकः
1,Main,38.0,9,medhāgnibāhuputrāstu trayo yogaparāyaṇāḥ jātismarā mahābhāgā na rājye dadhire matim,मेधाग्निबाहुपुत्रास्तु त्रयो योगपरायणाः जातिस्मरा महाभागा न राज्ये दधिरे मतिम्
1,Main,38.0,10,priyavrato 'bhyaṣiñcad vai saptadvīpeṣu sapta tān jambudvīpeśvaraṃ putramagnīdhramakaronnṛpaḥ,प्रियव्रतो ऽभ्यषिञ्चद् वै सप्तद्वीपेषु सप्त तान् जम्बुद्वीपेश्वरं पुत्रमग्नीध्रमकरोन्नृपः
1,Main,38.0,11,plakṣdvīpeśvaraścaiva tena medhātithiḥ kṛtaḥ śālmaleśaṃ vapuṣmantaṃ narendramabhiṣiktavān,प्लक्ष्द्वीपेश्वरश्चैव तेन मेधातिथिः कृतः शाल्मलेशं वपुष्मन्तं नरेन्द्रमभिषिक्तवान्
1,Main,38.0,12,jyotiṣmantaṃ kuśadvīpe rājānaṃ kṛtavān prabhuḥ dyutimantaṃ ca rājānaṃ krauñcadvīpe samādiśat,ज्योतिष्मन्तं कुशद्वीपे राजानं कृतवान् प्रभुः द्युतिमन्तं च राजानं क्रौञ्चद्वीपे समादिशत्
1,Main,38.0,13,śākadvīpeśvaraṃ cāpi havyaṃ cakre priyavrataḥ puṣkarādhipatiṃ cakre savanaṃ ca prajāpatiḥ,शाकद्वीपेश्वरं चापि हव्यं चक्रे प्रियव्रतः पुष्कराधिपतिं चक्रे सवनं च प्रजापतिः
1,Main,38.0,14,puṣkare savanasyāpi mahāvītaḥ suto 'bhavat dhātikiścaiva dvāvetau putrau putravatāṃ varau,पुष्करे सवनस्यापि महावीतः सुतो ऽभवत् धातिकिश्चैव द्वावेतौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ
1,Main,38.0,15,mahāvītaṃ smṛtaṃ varṣaṃ tasya nāmnā mahātmanaḥ nāmnā tu dhātakeścāpi dhātakīkhaṇḍamucyate,महावीतं स्मृतं वर्षं तस्य नाम्ना महात्मनः नाम्ना तु धातकेश्चापि धातकीखण्डमुच्यते
1,Main,38.0,16,śākadvīpeśvarasyātha havyasyāpyabhavan sutāḥ jaladaśca kumāraśca sukumāro maṇīcakaḥ kusumottaro 'tha modākiḥ saptamaḥ syānmahādrumaḥ,शाकद्वीपेश्वरस्याथ हव्यस्याप्यभवन् सुताः जलदश्च कुमारश्च सुकुमारो मणीचकः कुसुमोत्तरो ऽथ मोदाकिः सप्तमः स्यान्महाद्रुमः
1,Main,38.0,17,jaladaṃ jaladasyātha varṣaṃ prathamamucyate kumārasya tu kaumāraṃ tṛtīyaṃ sukumārakam,जलदं जलदस्याथ वर्षं प्रथममुच्यते कुमारस्य तु कौमारं तृतीयं सुकुमारकम्
1,Main,38.0,18,maṇīcakaṃ caturthaṃ tu pañcamaṃ kusumottaram modākaṃ ṣaṣṭhamityuktaṃ saptamaṃ tu mahādrumam,मणीचकं चतुर्थं तु पञ्चमं कुसुमोत्तरम् मोदाकं षष्ठमित्युक्तं सप्तमं तु महाद्रुमम्
1,Main,38.0,19,krauñcadvīpeśvarasyāpi sutā dyutimato 'bhavan kuśalaḥ prathamasteṣāṃ dvitīyastu manoharaḥ,क्रौञ्चद्वीपेश्वरस्यापि सुता द्युतिमतो ऽभवन् कुशलः प्रथमस्तेषां द्वितीयस्तु मनोहरः
1,Main,38.0,20,uṣṇastṛtīyaḥ saṃproktaścaturthaḥ pravaraḥ smṛtaḥ andhakāro muniścaiva dundubhiścaiva saptamaḥ teṣāṃ svanāmabhirdeśāḥ krauñcadvīpāśrayāḥ śubhāḥ,उष्णस्तृतीयः संप्रोक्तश्चतुर्थः प्रवरः स्मृतः अन्धकारो मुनिश्चैव दुन्दुभिश्चैव सप्तमः तेषां स्वनामभिर्देशाः क्रौञ्चद्वीपाश्रयाः शुभाः
1,Main,38.0,21,jyotiṣmataḥ kuśadvīpe saptaivāsan mahaujasaḥ udbhedo veṇumāṃścaivāśvaratho lambano dhṛtiḥ ṣaṣṭhaḥ prabhākāraścāpi saptamaḥ kapilaḥ smṛtaḥ,ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे सप्तैवासन् महौजसः उद्भेदो वेणुमांश्चैवाश्वरथो लम्बनो धृतिः षष्ठः प्रभाकारश्चापि सप्तमः कपिलः स्मृतः
1,Main,38.0,22,svanāmacihnitān yatra tathā varṣāṇi suvratāḥ jñeyāni sapta tānyeṣu dvīpeṣvevaṃ na yo mataḥ,स्वनामचिह्नितान् यत्र तथा वर्षाणि सुव्रताः ज्ञेयानि सप्त तान्येषु द्वीपेष्वेवं न यो मतः
1,Main,38.0,23,śālmaladvīpanāthasya sutāścāsan vapuṣmataḥ śvetaśca haritaścaiva jīmūto rohitastathā vaidyutau mānasaścaiva saptamaḥ suprabho mataḥ,शाल्मलद्वीपनाथस्य सुताश्चासन् वपुष्मतः श्वेतश्च हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा वैद्युतौ मानसश्चैव सप्तमः सुप्रभो मतः
1,Main,38.0,24,plakṣadvīpeśvarasyāpi sapta medhātitheḥ sutāḥ jyeṣṭhaḥ śāntabhayasteṣāṃ śiśiraśca sukhodayaḥ ānandaśca śivaścaiva kṣemakaśca dhruvastathā,प्लक्षद्वीपेश्वरस्यापि सप्त मेधातिथेः सुताः ज्येष्ठः शान्तभयस्तेषां शिशिरश्च सुखोदयः आनन्दश्च शिवश्चैव क्षेमकश्च ध्रुवस्तथा
1,Main,38.0,25,plakṣadvīpādiṣu jñeyaḥ śākadvīpāntikeṣu vai varṇāśramavibhāgena svadharmo muktaye dvijāḥ,प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः शाकद्वीपान्तिकेषु वै वर्णाश्रमविभागेन स्वधर्मो मुक्तये द्विजाः
1,Main,38.0,26,jambudvīpeśvarasyāpi putrāstvāsan mahābalāḥ agnīdhrasya dvijaśreṣṭhāstannāmāni nibodhata,जम्बुद्वीपेश्वरस्यापि पुत्रास्त्वासन् महाबलाः अग्नीध्रस्य द्विजश्रेष्ठास्तन्नामानि निबोधत
1,Main,38.0,27,nābhiḥ kiṃpuruṣaścaiva tathā haririlāvṛtaḥ ramyo hiraṇvāṃśca kururbhadrāśvaḥ ketumāhalakaḥ,नाभिः किंपुरुषश्चैव तथा हरिरिलावृतः रम्यो हिरण्वांश्च कुरुर्भद्राश्वः केतुमाहलकः
1,Main,38.0,28,jambudvīpeśvaro rājā sa cāgnīdhro mahāmatiḥ vibhajya navadhā tebhyo yathānyāyaṃ dadau punaḥ,जम्बुद्वीपेश्वरो राजा स चाग्नीध्रो महामतिः विभज्य नवधा तेभ्यो यथान्यायं ददौ पुनः
1,Main,38.0,29,nābhestu dakṣiṇaṃ varṣaṃ himāhvaṃ pradadau punaḥ hemakūṭaṃ tato varṣaṃ dadau kiṃpuruṣāya tu,नाभेस्तु दक्षिणं वर्षं हिमाह्वं प्रददौ पुनः हेमकूटं ततो वर्षं ददौ किंपुरुषाय तु
1,Main,38.0,30,tṛtīyaṃ naiṣadhaṃ varṣaṃ haraye dattavān pitā ilāvṛtāya pradadau merumadhyamilāvṛtam,तृतीयं नैषधं वर्षं हरये दत्तवान् पिता इलावृताय प्रददौ मेरुमध्यमिलावृतम्
1,Main,38.0,31,nīlācalāśritaṃ varṣaṃ ramyāya pradadau pitā śvetaṃ yaduttaraṃ varṣaṃ pitrā dattaṃ hiraṇvate,नीलाचलाश्रितं वर्षं रम्याय प्रददौ पिता श्वेतं यदुत्तरं वर्षं पित्रा दत्तं हिरण्वते
1,Main,38.0,32,yaduttaraṃ śṛṅgavato varṣaṃ tat kuruve dadau meroḥ pūrveṇa yad varṣaṃ bhadrāśvāya nyavedayat gandhamādanavarṣaṃ tu ketumālāya dattavān,यदुत्तरं शृङ्गवतो वर्षं तत् कुरुवे ददौ मेरोः पूर्वेण यद् वर्षं भद्राश्वाय न्यवेदयत् गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान्
1,Main,38.0,33,varṣeṣveteṣu tān putrānabhiṣicya narādhipaḥ saṃsārakaṣṭatāṃ jñātvā tapastepe vanaṃ gataḥ,वर्षेष्वेतेषु तान् पुत्रानभिषिच्य नराधिपः संसारकष्टतां ज्ञात्वा तपस्तेपे वनं गतः
1,Main,38.0,34,himāhvayaṃ tu yasyaitannābherāsīnmahātmanaḥ tasyarṣabho 'bhavat putro marudevyāṃ mahādyutiḥ,हिमाह्वयं तु यस्यैतन्नाभेरासीन्महात्मनः तस्यर्षभो ऽभवत् पुत्रो मरुदेव्यां महाद्युतिः
1,Main,38.0,35,ṛṣabhād bharato jajñe vīraḥ putraśatāgrajaḥ so 'bhiṣicyarṣabhaḥ putraṃ bharataṃ pṛthivīpatiḥ vānaprasthāśramaṃ gatvā tapastepe yathāvidhi,ऋषभाद् भरतो जज्ञे वीरः पुत्रशताग्रजः सो ऽभिषिच्यर्षभः पुत्रं भरतं पृथिवीपतिः वानप्रस्थाश्रमं गत्वा तपस्तेपे यथाविधि
1,Main,38.0,36,tapasā karṣito 'tyarthaṃ kṛśo dhamanisaṃtataḥ jñānayogarato bhūtvā mahāpāśupato 'bhavat,तपसा कर्षितो ऽत्यर्थं कृशो धमनिसंततः ज्ञानयोगरतो भूत्वा महापाशुपतो ऽभवत्
1,Main,38.0,37,sumatirbharatasyābhūt putraḥ paramadhārmikaḥ sumatestaijasastasmādindridyumno vyajāyata,सुमतिर्भरतस्याभूत् पुत्रः परमधार्मिकः सुमतेस्तैजसस्तस्मादिन्द्रिद्युम्नो व्यजायत
1,Main,38.0,38,parameṣṭhī sutastasmāt pratīhārastadanvayaḥ pratiharteti vikhyāta utpannastasya cātmajaḥ,परमेष्ठी सुतस्तस्मात् प्रतीहारस्तदन्वयः प्रतिहर्तेति विख्यात उत्पन्नस्तस्य चात्मजः
1,Main,38.0,39,bhavastasmādathodgīthaḥ prastāvastatsuto 'bhavat pṛthustatastato rakto raktasyāpi gayaḥ sutaḥ,भवस्तस्मादथोद्गीथः प्रस्तावस्तत्सुतो ऽभवत् पृथुस्ततस्ततो रक्तो रक्तस्यापि गयः सुतः
1,Main,38.0,40,naro gayasya tanayastasya putro virāḍabhūt tasya putro mahāvīryo dhīmāṃstasmādajāyata,नरो गयस्य तनयस्तस्य पुत्रो विराडभूत् तस्य पुत्रो महावीर्यो धीमांस्तस्मादजायत
1,Main,38.0,41,mahānto 'pi tataścābhūd bhauvanastatsuto 'bhavat tvaṣṭā tvaṣṭuśca virajo rajastasyāpyabhūt sutaḥ,महान्तो ऽपि ततश्चाभूद् भौवनस्तत्सुतो ऽभवत् त्वष्टा त्वष्टुश्च विरजो रजस्तस्याप्यभूत् सुतः
1,Main,38.0,42,śatajid rajasastasya jajñe putraśataṃ dvijāḥ teṣāṃ pradhāno balavān viśvajyotiriti smṛtaḥ,शतजिद् रजसस्तस्य जज्ञे पुत्रशतं द्विजाः तेषां प्रधानो बलवान् विश्वज्योतिरिति स्मृतः
1,Main,38.0,43,ārādhya devaṃ brahmāṇaṃ kṣemakaṃ nāma pārthivam asūta putraṃ dharmajñaṃ mahābāhumarindamam,आराध्य देवं ब्रह्माणं क्षेमकं नाम पार्थिवम् असूत पुत्रं धर्मज्ञं महाबाहुमरिन्दमम्
1,Main,38.0,44,ete purastād rājāno mahāsattvā mahaujasaḥ eṣāṃ vaṃśaprasūtaiśca bhukteyaṃ pṛthivī purā,एते पुरस्ताद् राजानो महासत्त्वा महौजसः एषां वंशप्रसूतैश्च भुक्तेयं पृथिवी पुरा
1,Main,39.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge aṣṭātriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi saṃkṣepeṇa dvijottamāḥ trailokyasyāsya mānaṃ vo na śakyaṃ vistareṇa tu,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टात्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण द्विजोत्तमाः त्रैलोक्यस्यास्य मानं वो न शक्यं विस्तरेण तु
1,Main,39.0,2,bhūrloko 'tha bhuvarlokaḥ svarloko 'tha mahastataḥ janastapaśca satyaṃ ca lokāstvaṇḍodbhavā matāḥ,भूर्लोको ऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोको ऽथ महस्ततः जनस्तपश्च सत्यं च लोकास्त्वण्डोद्भवा मताः
1,Main,39.0,3,sūryācandramasoryāvat kiraṇairavabhāsate tāvad bhūrloka ākhyātaḥ purāṇe dvijapuṅgavāḥ,सूर्याचन्द्रमसोर्यावत् किरणैरवभासते तावद् भूर्लोक आख्यातः पुराणे द्विजपुङ्गवाः
1,Main,39.0,4,yāvatpramāṇo bhūrloko vistarāt parimaṇḍalāt bhuvarloko 'pi tāvānsyānmaṇḍalād bhāskarasya tu,यावत्प्रमाणो भूर्लोको विस्तरात् परिमण्डलात् भुवर्लोको ऽपि तावान्स्यान्मण्डलाद् भास्करस्य तु
1,Main,39.0,5,ūrdhvaṃyanmaṇḍalād vyomadhruvoyāvadvyavasthitaḥ svarlokaḥ sa samākhyātastatra vāyostu nemayaḥ,ऊर्ध्वंयन्मण्डलाद् व्योमध्रुवोयावद्व्यवस्थितः स्वर्लोकः स समाख्यातस्तत्र वायोस्तु नेमयः
1,Main,39.0,6,āvahaḥ pravahaścaiva tathaivānuvahaḥ paraḥ saṃvaho vivahaścātha tadūrdhvaṃ syāt parāvahaḥ,आवहः प्रवहश्चैव तथैवानुवहः परः संवहो विवहश्चाथ तदूर्ध्वं स्यात् परावहः
1,Main,39.0,7,tathā parivahaścordhvaṃ vāyorvai sapta nemayaḥ bhūmeryojanalakṣe tu bhānorvai maṇḍalaṃ sthitam,तथा परिवहश्चोर्ध्वं वायोर्वै सप्त नेमयः भूमेर्योजनलक्षे तु भानोर्वै मण्डलं स्थितम्
1,Main,39.0,8,lakṣe divākarasyāpi maṇḍalaṃ śaśinaḥ smṛtam nakṣatramaṇḍalaṃ kṛtsnaṃ tallakṣeṇa prakāśate,लक्षे दिवाकरस्यापि मण्डलं शशिनः स्मृतम् नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं तल्लक्षेण प्रकाशते
1,Main,39.0,9,dvelakṣe hyuttare viprā budho nakṣatramaṇḍalāt tāvatpramāṇabhāge tu budhasyāpyuśanāḥ sthitaḥ,द्वेलक्षे ह्युत्तरे विप्रा बुधो नक्षत्रमण्डलात् तावत्प्रमाणभागे तु बुधस्याप्युशनाः स्थितः
1,Main,39.0,10,aṅgārako 'pi śukrasya tatpramāṇo vyavasthitaḥ lakṣadvayena bhaumasya sthito devapurohitaḥ,अङ्गारको ऽपि शुक्रस्य तत्प्रमाणो व्यवस्थितः लक्षद्वयेन भौमस्य स्थितो देवपुरोहितः
1,Main,39.0,11,saurirdvilakṣeṇa guror grahāṇāmatha maṇḍalam saptarṣimaṇḍalaṃ tasmāllakṣamātre prikāśate,सौरिर्द्विलक्षेण गुरोर् ग्रहाणामथ मण्डलम् सप्तर्षिमण्डलं तस्माल्लक्षमात्रे प्रिकाशते
1,Main,39.0,12,ṛṣīṇāṃ maṇḍalādūrdhvaṃ lakṣamātre sthito dhruvaḥ meḍhībhūtaḥ samastasya jyotiścakrasya vai dhruvaḥ tatra dharmaḥ sa bhagavān viṣṇurnārāyaṇaḥ sthitaḥ,ऋषीणां मण्डलादूर्ध्वं लक्षमात्रे स्थितो ध्रुवः मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः तत्र धर्मः स भगवान् विष्णुर्नारायणः स्थितः
1,Main,39.0,13,navayojanasāhastro viṣkambhaḥ savituḥ smṛtaḥ triguṇastasya vistāro maṇḍalasya pramāṇataḥ,नवयोजनसाहस्त्रो विष्कम्भः सवितुः स्मृतः त्रिगुणस्तस्य विस्तारो मण्डलस्य प्रमाणतः
1,Main,39.0,14,dviguṇastasya vistārād vistāraḥ śaśinaḥ smṛtaḥ tulyastayostu svarbhānurbhūtvādhastāt prasarpati,द्विगुणस्तस्य विस्ताराद् विस्तारः शशिनः स्मृतः तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर्भूत्वाधस्तात् प्रसर्पति
1,Main,39.0,15,addhṛtya pṛthivīcchāyāṃ nirmito maṇḍalākṛtiḥ svarbhānostu vṛhat sthānaṃ tṛtīyaṃ yat tamomayam,अद्धृत्य पृथिवीच्छायां निर्मितो मण्डलाकृतिः स्वर्भानोस्तु वृहत् स्थानं तृतीयं यत् तमोमयम्
1,Main,39.0,16,candrasya ṣoḍaśo bhāgo bhārgavasya vidhīyate bhārgavāt pādahīnastu vijñeyo vai bṛhaspatiḥ,चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्य विधीयते भार्गवात् पादहीनस्तु विज्ञेयो वै बृहस्पतिः
1,Main,39.0,17,bṛhaspateḥ pādahīnau vakrasaurāvubhau smṛtau vistārānmaṇḍalāccaiva pādahīnastayorbudhaḥ,बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरावुभौ स्मृतौ विस्तारान्मण्डलाच्चैव पादहीनस्तयोर्बुधः
1,Main,39.0,18,tārānakṣatrarūpāṇi vapuṣmantīha yāni vai budhena tāni tulyāni vistārānmaṇḍalāt tathā,तारानक्षत्ररूपाणि वपुष्मन्तीह यानि वै बुधेन तानि तुल्यानि विस्तारान्मण्डलात् तथा
1,Main,39.0,19,tārānakṣatrarūpāṇi hīnāni tu parasparāt śatāni pañca catvāri trīṇi dve caiva yojane,तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परात् शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैव योजने
1,Main,39.0,20,sarvāvaranikṛṣṭāni tārakāmaṇḍalāni tu yojanānyardhamātrāṇi tebhyo hrasvaṃ na vidyate,सर्वावरनिकृष्टानि तारकामण्डलानि तु योजनान्यर्धमात्राणि तेभ्यो ह्रस्वं न विद्यते
1,Main,39.0,21,upariṣṭāt trayasteṣāṃ grahā ye dūrasarpiṇaḥ sauro 'ṅgirāśca vakraśca jñeyā mandavicāriṇaḥ,उपरिष्टात् त्रयस्तेषां ग्रहा ये दूरसर्पिणः सौरो ऽङ्गिराश्च वक्रश्च ज्ञेया मन्दविचारिणः
1,Main,39.0,22,tebhyo 'dhastācca catvāraḥ punaranye mahāgrahāḥ sūryaḥ saumo budhaścaiva bhārgavaścaiva śīghragāḥ,तेभ्यो ऽधस्ताच्च चत्वारः पुनरन्ये महाग्रहाः सूर्यः सौमो बुधश्चैव भार्गवश्चैव शीघ्रगाः
1,Main,39.0,23,dakṣiṇāyanamārgastho yadā carati raśmimān tadā sarvagrahāṇāṃ sa sūryo 'dhastāt prasarpati,दक्षिणायनमार्गस्थो यदा चरति रश्मिमान् तदा सर्वग्रहाणां स सूर्यो ऽधस्तात् प्रसर्पति
1,Main,39.0,24,vistīrṇaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tasyordhvaṃ carate śaśī nakṣatramaṇḍalaṃ kṛtsnaṃ somādūrdhvaṃ prasarpati,विस्तीर्णं मण्डलं कृत्वा तस्योर्ध्वं चरते शशी नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं सोमादूर्ध्वं प्रसर्पति
1,Main,39.0,25,nakṣatrebhyo budhaścordhvaṃ budhādūrdhvaṃ tu bhārgavaḥ vakrastu bhārgavādūrdhvaṃ vakrādūrdhvaṃ bṛhaspatiḥ,नक्षत्रेभ्यो बुधश्चोर्ध्वं बुधादूर्ध्वं तु भार्गवः वक्रस्तु भार्गवादूर्ध्वं वक्रादूर्ध्वं बृहस्पतिः
1,Main,39.0,26,tasmācchanaiścaro 'puyūrdhvaṃ tasmāt saptarṣimaṇḍalam ṛṣīṇāṃ caiva saptānāndhru vaścordhvaṃ vyavasthitaḥ,तस्माच्छनैश्चरो ऽपुयूर्ध्वं तस्मात् सप्तर्षिमण्डलम् ऋषीणां चैव सप्तानान्ध्रु वश्चोर्ध्वं व्यवस्थितः
1,Main,39.0,27,yojanānāṃ sahastrāṇi bhāskarasya ratho nava īṣādaṇḍastathaiva syād dviguṇo dvijasattamāḥ,योजनानां सहस्त्राणि भास्करस्य रथो नव ईषादण्डस्तथैव स्याद् द्विगुणो द्विजसत्तमाः
1,Main,39.0,28,sārdhakoṭistathā sapta niyutānyadhikāni tu yojanānāṃ tu tasyākṣastatra cakraṃ pratiṣṭhitam,सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतान्यधिकानि तु योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम्
1,Main,39.0,29,trinābhimati pañcāre ṣaṣṇeminyakṣayātmake saṃvatsarameya kṛtsnaṃ kālacakraṃ pratiṣṭhitam,त्रिनाभिमति पञ्चारे षष्णेमिन्यक्षयात्मके संवत्सरमेय कृत्स्नं कालचक्रं प्रतिष्ठितम्
1,Main,39.0,30,catkāriṃśat sahastrāṇi dvitīyo 'kṣo vivasvataḥ pañcānyāni tu sārdhāni syandanasya dvijottamāḥ,चत्कारिंशत् सहस्त्राणि द्वितीयो ऽक्षो विवस्वतः पञ्चान्यानि तु सार्धानि स्यन्दनस्य द्विजोत्तमाः
1,Main,39.0,31,akṣapramāṇamubhayoḥ pramāṇaṃ tadyugārdhayoḥ hrasvo 'kṣastadyugārdhena dhruvādhāre rathasya tu,अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणं तद्युगार्धयोः ह्रस्वो ऽक्षस्तद्युगार्धेन ध्रुवाधारे रथस्य तु
1,Main,39.0,32,dvitīye 'kṣe tu taccakraṃ saṃsthitaṃ mānasācale hayāśca sapta chandāṃsi tannāmāni nibodhata,द्वितीये ऽक्षे तु तच्चक्रं संस्थितं मानसाचले हयाश्च सप्त छन्दांसि तन्नामानि निबोधत
1,Main,39.0,33,gāyatrī ca bṛhatyuṣṇik jagatī paṅktireva ca anaṣṭup triṣṭubityuktāśchandāṃsi harayo hareḥ,गायत्री च बृहत्युष्णिक् जगती पङ्क्तिरेव च अनष्टुप् त्रिष्टुबित्युक्ताश्छन्दांसि हरयो हरेः
1,Main,39.0,34,mānasopari māhendrī prācyāṃ diśi mahāpurī dakṣiṇe na yamasyātha varuṇasya tu paścime,मानसोपरि माहेन्द्री प्राच्यां दिशि महापुरी दक्षिणे न यमस्याथ वरुणस्य तु पश्चिमे
1,Main,39.0,35,uttareṇa tu somasya tannāmāni nibodhata amarāvatī saṃyamanī sukhā caiva vibhā kramāt,उत्तरेण तु सोमस्य तन्नामानि निबोधत अमरावती संयमनी सुखा चैव विभा क्रमात्
1,Main,39.0,36,kāṣṭhāṃ gato dakṣiṇataḥ kṣipteṣuriva sarpati jyotiṣāṃ cakramādāya devadevaḥ prajāpatiḥ,काष्ठां गतो दक्षिणतः क्षिप्तेषुरिव सर्पति ज्योतिषां चक्रमादाय देवदेवः प्रजापतिः
1,Main,39.0,37,divasasya ravirmadhye sarvakālaṃ vyavasthitaḥ saptadvīpeṣu viprendrā niśāmadhyasya saṃmukham,दिवसस्य रविर्मध्ये सर्वकालं व्यवस्थितः सप्तद्वीपेषु विप्रेन्द्रा निशामध्यस्य संमुखम्
1,Main,39.0,38,udayāstamane caiva sarvakālaṃ tu saṃmukhe aśeṣāsu diśāsveva tathaiva vidiśāsu ca,उदयास्तमने चैव सर्वकालं तु संमुखे अशेषासु दिशास्वेव तथैव विदिशासु च
1,Main,39.0,39,kulālacakraparyanto bhramanneṣa yatheśvaraḥ karotyahastathā rātriṃ vimuñcan medinīṃ dvijāḥ,कुलालचक्रपर्यन्तो भ्रमन्नेष यथेश्वरः करोत्यहस्तथा रात्रिं विमुञ्चन् मेदिनीं द्विजाः
1,Main,39.0,40,divākarakarairetat pūritaṃ bhuvanatrayam trailokyaṃ kathitaṃ sadbhirlokānāṃ munipuṅgavāḥ,दिवाकरकरैरेतत् पूरितं भुवनत्रयम् त्रैलोक्यं कथितं सद्भिर्लोकानां मुनिपुङ्गवाः
1,Main,39.0,41,ādityamūlamakhilaṃ trilokaṃ nātra saṃśayaḥ bhavatyasmāt jagat kṛtsnaṃ sadevāsuramānuṣam,आदित्यमूलमखिलं त्रिलोकं नात्र संशयः भवत्यस्मात् जगत् कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम्
1,Main,39.0,42,rudrendropendracandrāṇāṃ viprendrāṇāṃ divaukasām dyutirdyutimatāṃ kṛtsnaṃ yattejaḥ sārvalaukikam,रुद्रेन्द्रोपेन्द्रचन्द्राणां विप्रेन्द्राणां दिवौकसाम् द्युतिर्द्युतिमतां कृत्स्नं यत्तेजः सार्वलौकिकम्
1,Main,39.0,43,sarvātmā sarvalokeśo mahādevaḥ prajāpatiḥ sūrya eva trilokasya mūlaṃ paramadaivatam,सर्वात्मा सर्वलोकेशो महादेवः प्रजापतिः सूर्य एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतम्
1,Main,39.0,44,dvādaśānye tathādityā devāste ye 'dhikāriṇaḥ nirvahanti padaṃ tasya tadaṃśā viṣṇumūrtayaḥ,द्वादशान्ये तथादित्या देवास्ते ये ऽधिकारिणः निर्वहन्ति पदं तस्य तदंशा विष्णुमूर्तयः
1,Main,39.0,45,sarve namasyanti sahastrabhānuṃ gandharvadevoragakinvannarādyāḥ yajanti yajñairvividhairdvijendrā- śchandomayaṃ brahmamayaṃ purāṇam,सर्वे नमस्यन्ति सहस्त्रभानुं गन्धर्वदेवोरगकिन्वन्नराद्याः यजन्ति यज्ञैर्विविधैर्द्विजेन्द्रा- श्छन्दोमयं ब्रह्ममयं पुराणम्
1,Main,40.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāryā pūrvavibhāge ekonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca sa ratho 'dhiṣṭhito devairādityairvasubhistathā gandharvairapsarobhiśca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितार्या पूर्वविभागे एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच स रथो ऽधिष्ठितो देवैरादित्यैर्वसुभिस्तथा गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीसर्पराक्षसैः
1,Main,40.0,2,dhātār'yamātha mitraśca varuṇaḥ śakra eva ca vivasvānatha pūṣā ca parjanyaścāṃśureva ca,धातार्ऽयमाथ मित्रश्च वरुणः शक्र एव च विवस्वानथ पूषा च पर्जन्यश्चांशुरेव च
1,Main,40.0,3,bhagastvaṣṭā ca viṣṇuśca dvādaśaite divākarāḥ āpyāyanti vai bhānuṃ vasantādiṣu vai kramāt,भगस्त्वष्टा च विष्णुश्च द्वादशैते दिवाकराः आप्यायन्ति वै भानुं वसन्तादिषु वै क्रमात्
1,Main,40.0,4,pulastyaḥ pulahaścātrirvasiṣṭhaścāṅgirā bhṛguḥ bharadvājo gautamaśca kaśyapaḥ kratureva ca,पुलस्त्यः पुलहश्चात्रिर्वसिष्ठश्चाङ्गिरा भृगुः भरद्वाजो गौतमश्च कश्यपः क्रतुरेव च
1,Main,40.0,5,jamadagniḥ kauśikaśca munayo brahmavādinaḥ stuvanti devaṃ vividhaiśchandobhiste yathākramam,जमदग्निः कौशिकश्च मुनयो ब्रह्मवादिनः स्तुवन्ति देवं विविधैश्छन्दोभिस्ते यथाक्रमम्
1,Main,40.0,6,rathakṛcca rathaujśca rathacitraḥ subāhukaḥ rathasvano 'tha varuṇaḥ suṣeṇaḥ senajit tathā,रथकृच्च रथौज्श्च रथचित्रः सुबाहुकः रथस्वनो ऽथ वरुणः सुषेणः सेनजित् तथा
1,Main,40.0,7,tārkṣyaścāriṣṭanemiśca rathajit satyajit tathā grāmaṇyo devadevasya kurvate 'bhīśusaṃgraham,तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च रथजित् सत्यजित् तथा ग्रामण्यो देवदेवस्य कुर्वते ऽभीशुसंग्रहम्
1,Main,40.0,8,atha hetiḥ prahetiśca pauruṣeyo vadhastathā sarpo vyāghrastathāpaśca vāto vidyud divākaraḥ,अथ हेतिः प्रहेतिश्च पौरुषेयो वधस्तथा सर्पो व्याघ्रस्तथापश्च वातो विद्युद् दिवाकरः
1,Main,40.0,9,brahmopetaśca viprendrā yajñopetastathaiva ca rākṣasapravarā hyete prayānti purataḥ kramāt,ब्रह्मोपेतश्च विप्रेन्द्रा यज्ञोपेतस्तथैव च राक्षसप्रवरा ह्येते प्रयान्ति पुरतः क्रमात्
1,Main,40.0,10,vāsukiḥ kaṅkanīraśca takṣakaḥ sarpapuṅgavaḥ elāpatraḥ śaṅkhapālastathairāvatasaṃjñitaḥ,वासुकिः कङ्कनीरश्च तक्षकः सर्पपुङ्गवः एलापत्रः शङ्खपालस्तथैरावतसंज्ञितः
1,Main,40.0,11,dhanañjayo mahāpadmastathā karkoṭako dvijāḥ kambalāśvataraścaiva vahantyenaṃ yathākramam,धनञ्जयो महापद्मस्तथा कर्कोटको द्विजाः कम्बलाश्वतरश्चैव वहन्त्येनं यथाक्रमम्
1,Main,40.0,12,tumbururnārado hāhā hūhūrviśvāvasustathā ugraseno vasurucirarvāvasurathāparaḥ,तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूर्विश्वावसुस्तथा उग्रसेनो वसुरुचिरर्वावसुरथापरः
1,Main,40.0,13,citrasenastathorṇāyurdhṛtarāṣṭro dvijottamāḥ sūryavarcā dvādaśaite gandharvā gāyatāṃ varāḥ gāyanti vividhairgānairbhānuṃ ṣaḍjādibhiḥ kramāt,चित्रसेनस्तथोर्णायुर्धृतराष्ट्रो द्विजोत्तमाः सूर्यवर्चा द्वादशैते गन्धर्वा गायतां वराः गायन्ति विविधैर्गानैर्भानुं षड्जादिभिः क्रमात्
1,Main,40.0,14,kratusthalāpsarovaryā tathānyā puñjikasthalā menakā sahajanyā ca pramlocā ca dvijottamāḥ,क्रतुस्थलाप्सरोवर्या तथान्या पुञ्जिकस्थला मेनका सहजन्या च प्रम्लोचा च द्विजोत्तमाः
1,Main,40.0,15,anumlocā ghṛtīcī ca viśvācī corvaśī tathā anyā ca pūrvacittiḥ syādanyā caiva tilottamā,अनुम्लोचा घृतीची च विश्वाची चोर्वशी तथा अन्या च पूर्वचित्तिः स्यादन्या चैव तिलोत्तमा
1,Main,40.0,16,tāṇḍavairvividhairenaṃ vasantādiṣu vai kramāt toṣayanti mahādevaṃ bhānumātmānamavyayam,ताण्डवैर्विविधैरेनं वसन्तादिषु वै क्रमात् तोषयन्ति महादेवं भानुमात्मानमव्ययम्
1,Main,40.0,17,evaṃ devā vasantyarke dvau dvau māsau krameṇa tu sūryamāpyāyayantyete tejasā tejasāṃ nidhim,एवं देवा वसन्त्यर्के द्वौ द्वौ मासौ क्रमेण तु सूर्यमाप्याययन्त्येते तेजसा तेजसां निधिम्
1,Main,40.0,18,grathitaiḥ svairvacobhistu stuvanti munayo ravim gandharvāpsarasaścainaṃ nṛtyageyairupāsate,ग्रथितैः स्वैर्वचोभिस्तु स्तुवन्ति मुनयो रविम् गन्धर्वाप्सरसश्चैनं नृत्यगेयैरुपासते
1,Main,40.0,19,grāmaṇīyakṣabhūtāni kurvate 'bhīṣusaṃgraham sarpā vahanti deveśaṃ yātudhānāḥ prayānti ca,ग्रामणीयक्षभूतानि कुर्वते ऽभीषुसंग्रहम् सर्पा वहन्ति देवेशं यातुधानाः प्रयान्ति च
1,Main,40.0,20,bālakhilyā nayantyastaṃ parivāryodayād ravim ete tapanti varṣanti bhānti vānti sṛjanti ca bhūtānāmaśubhaṃ karma vyapohantīha kīrtitāḥ,बालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद् रविम् एते तपन्ति वर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च भूतानामशुभं कर्म व्यपोहन्तीह कीर्तिताः
1,Main,40.0,21,ete sahaiva sūryeṇa bhramanti divi sānugāḥ vimāne ca sthito nityaṃ kāmage vātaraṃhasi,एते सहैव सूर्येण भ्रमन्ति दिवि सानुगाः विमाने च स्थितो नित्यं कामगे वातरंहसि
1,Main,40.0,22,varṣantaśca tapantaśca hlādayantaśca vai prajāḥ gopayantīha bhūtāni sarvāṇīhāyugakṣayāt,वर्षन्तश्च तपन्तश्च ह्लादयन्तश्च वै प्रजाः गोपयन्तीह भूतानि सर्वाणीहायुगक्षयात्
1,Main,40.0,23,eteṣāmeva devānāṃ yathāvīryaṃ yathātapaḥ yathāyogaṃ yathāsattvaṃ sa eṣa tapati prabhuḥ,एतेषामेव देवानां यथावीर्यं यथातपः यथायोगं यथासत्त्वं स एष तपति प्रभुः
1,Main,40.0,24,ahorātravyavasthānakāraṇaṃ sa prajāpatiḥ pitṛdevamanuṣyādīn sa sadāpyāyed raviḥ,अहोरात्रव्यवस्थानकारणं स प्रजापतिः पितृदेवमनुष्यादीन् स सदाप्यायेद् रविः
1,Main,40.0,25,tatra devo mahādevo bhāsvān sākṣānmaheśvaraḥ bhāsate vedaviduṣāṃ nīlagrīvaḥ sanātanaḥ,तत्र देवो महादेवो भास्वान् साक्षान्महेश्वरः भासते वेदविदुषां नीलग्रीवः सनातनः
1,Main,40.0,26,sa eṣa devo bhagavān parameṣṭhī prajāpatiḥ sthānaṃ tad vidurādityaṃ vedajñā vedavigraham,स एष देवो भगवान् परमेष्ठी प्रजापतिः स्थानं तद् विदुरादित्यं वेदज्ञा वेदविग्रहम्
1,Main,41.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge catvāriśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca evameṣa mahādevo devadevaḥ pitāmahaḥ karoti niyataṃ kālaṃ kālātmā hyaiśvarī tanuḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच एवमेष महादेवो देवदेवः पितामहः करोति नियतं कालं कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः
1,Main,41.0,2,tasya ye raśmayo viprāḥ sarvalokapradīpakāḥ teṣāṃ śreṣṭhāḥ punaḥ sapta raśmayo grahayonayaḥ,तस्य ये रश्मयो विप्राः सर्वलोकप्रदीपकाः तेषां श्रेष्ठाः पुनः सप्त रश्मयो ग्रहयोनयः
1,Main,41.0,3,suṣumno harikeśaśca viśvakarmā tathaiva ca viśvavyacāḥ punaścānyaḥ saṃyadvasurataḥ paraḥ,सुषुम्नो हरिकेशश्च विश्वकर्मा तथैव च विश्वव्यचाः पुनश्चान्यः संयद्वसुरतः परः
1,Main,41.0,4,arvāvasuriti khyātaḥ svarāḍanyaḥ prakīrtitaḥ supumnaḥ sūryaraśmistu puṣṇāti śiśiradyutim,अर्वावसुरिति ख्यातः स्वराडन्यः प्रकीर्तितः सुपुम्नः सूर्यरश्मिस्तु पुष्णाति शिशिरद्युतिम्
1,Main,41.0,5,tiryagūrdhvapracāro 'sau suṣumnaḥ paripaṭhyate harikeśastu yaḥ prokto raśmirnakṣatrapoṣakaḥ,तिर्यगूर्ध्वप्रचारो ऽसौ सुषुम्नः परिपठ्यते हरिकेशस्तु यः प्रोक्तो रश्मिर्नक्षत्रपोषकः
1,Main,41.0,6,viśvakarmā tathā raśmirbudhaṃ puṣṇāti sarvadā viśvavyacāstu yo raśmiḥ śukraṃ puṣṇāti nityadā,विश्वकर्मा तथा रश्मिर्बुधं पुष्णाति सर्वदा विश्वव्यचास्तु यो रश्मिः शुक्रं पुष्णाति नित्यदा
1,Main,41.0,7,saṃyadvasuriti khyātaḥ sa puṣṇāti ca lohitam vṛhaspatiṃ prapuṣṇāti raśmirarvāvasuḥ prabhoḥ śanaiścaraṃ prapuṣṇāti saptamastu surāṭ tathā,संयद्वसुरिति ख्यातः स पुष्णाति च लोहितम् वृहस्पतिं प्रपुष्णाति रश्मिरर्वावसुः प्रभोः शनैश्चरं प्रपुष्णाति सप्तमस्तु सुराट् तथा
1,Main,41.0,8,evaṃ sūryaprabhāvena sarvā nakṣatratārakāḥ vardhante vardhitā nityaṃ nityamāpyāyayanti ca,एवं सूर्यप्रभावेन सर्वा नक्षत्रतारकाः वर्धन्ते वर्धिता नित्यं नित्यमाप्याययन्ति च
1,Main,41.0,9,divyānāṃ pārthivānāṃ ca naiśānāṃ caiva sarvaśaḥ ādānānnityamādityastejasāṃ tamasāṃ prabhuḥ,दिव्यानां पार्थिवानां च नैशानां चैव सर्वशः आदानान्नित्यमादित्यस्तेजसां तमसां प्रभुः
1,Main,41.0,10,ādatte sa tu nāḍīnāṃ sahastreṇa samantataḥ nādeyāṃścaiva sāmudrān kūpyāṃścaiva sahastradṛk sthāvarāñjaṅgamāṃścaiva yacca kulyādikaṃ payaḥ,आदत्ते स तु नाडीनां सहस्त्रेण समन्ततः नादेयांश्चैव सामुद्रान् कूप्यांश्चैव सहस्त्रदृक् स्थावराञ्जङ्गमांश्चैव यच्च कुल्यादिकं पयः
1,Main,41.0,11,tasya raśmisahastraṃ tacchītavarṣoṣṇanistravam tāsāṃ catuḥ śataṃ nāḍyo varṣante citramūrtayaḥ,तस्य रश्मिसहस्त्रं तच्छीतवर्षोष्णनिस्त्रवम् तासां चतुः शतं नाड्यो वर्षन्ते चित्रमूर्तयः
1,Main,41.0,12,vandanāścaiva yājyāśca ketanā bhūtanāstathā amṛtā nāma tāḥ sarvā raśmayo vṛṣṭisarjanāḥ,वन्दनाश्चैव याज्याश्च केतना भूतनास्तथा अमृता नाम ताः सर्वा रश्मयो वृष्टिसर्जनाः
1,Main,41.0,13,himodvāhāśca tā nāḍyo raśmayastriśataṃ punaḥ raśmyo meṣyaśca pauṣyaśca hlādinyo himasarjanāḥ candrāstā nāmataḥ sarvāḥ pītābhāḥ syurgabhastayaḥ,हिमोद्वाहाश्च ता नाड्यो रश्मयस्त्रिशतं पुनः रश्म्यो मेष्यश्च पौष्यश्च ह्लादिन्यो हिमसर्जनाः चन्द्रास्ता नामतः सर्वाः पीताभाः स्युर्गभस्तयः
1,Main,41.0,14,śukrāśca kakubhaścaiva gāvo viśvabhṛtastathā śukrāstā nāmataḥ sarvāstrividhā gharmasarjanāḥ,शुक्राश्च ककुभश्चैव गावो विश्वभृतस्तथा शुक्रास्ता नामतः सर्वास्त्रिविधा घर्मसर्जनाः
1,Main,41.0,15,samaṃ bibharti tābhiḥ sa manuṣyapitṛdevatāḥ manuṣyānauṣadheneha svadhayā ca pitṝnapi amṛtena surān sarvāṃstribhistrariṃstarpayatyasau,समं बिभर्ति ताभिः स मनुष्यपितृदेवताः मनुष्यानौषधेनेह स्वधया च पितॄनपि अमृतेन सुरान् सर्वांस्त्रिभिस्त्ररिंस्तर्पयत्यसौ
1,Main,41.0,16,vasante graiṣmike caiva śataiḥ sa tapati tribhiḥ śaradyapi ca varṣāsu caturbhaiḥ saṃpravarṣati hemante śiśire caiva himamutsṛjati tribhiḥ,वसन्ते ग्रैष्मिके चैव शतैः स तपति त्रिभिः शरद्यपि च वर्षासु चतुर्भैः संप्रवर्षति हेमन्ते शिशिरे चैव हिममुत्सृजति त्रिभिः
1,Main,41.0,17,varuṇo māghamāse tu sūryaḥ pūṣā tu phalgune caitre māsi bhavedaṃśo dhātā vaiśākhatāpanaḥ,वरुणो माघमासे तु सूर्यः पूषा तु फल्गुने चैत्रे मासि भवेदंशो धाता वैशाखतापनः
1,Main,41.0,18,jyeṣṭhāmūle bhavedindraḥ āṣāḍhe savitā raviḥ vivasvān śrāvaṇe māsi prauṣṭhapadyāṃ bhagaḥ smṛtaḥ,ज्येष्ठामूले भवेदिन्द्रः आषाढे सविता रविः विवस्वान् श्रावणे मासि प्रौष्ठपद्यां भगः स्मृतः
1,Main,41.0,19,parjanyo 'śvayuji tvaṣṭākārtike māsi bhāskaraḥ mārgaśīrṣa bhavenmitraḥ pauṣe viṣṇuḥ sanātanaḥ,पर्जन्यो ऽश्वयुजि त्वष्टाकार्तिके मासि भास्करः मार्गशीर्ष भवेन्मित्रः पौषे विष्णुः सनातनः
1,Main,41.0,20,pañcaraśmisahastrāṇi varuṇasyārkakarmaṇi ṣaḍbhiḥ sahastraiḥ pūṣā tu devoṃśaḥ saptabhistathā,पञ्चरश्मिसहस्त्राणि वरुणस्यार्ककर्मणि षड्भिः सहस्त्रैः पूषा तु देवोंशः सप्तभिस्तथा
1,Main,41.0,21,dhātāṣṭabhiḥ sahastraistu navabhistu śatakratuḥ vivasvān daśabhiḥ pāti pātyekādaśabhirbhagaḥ,धाताष्टभिः सहस्त्रैस्तु नवभिस्तु शतक्रतुः विवस्वान् दशभिः पाति पात्येकादशभिर्भगः
1,Main,41.0,22,saptabhistapate mitrastvaṣṭā caivāṣṭabhistapet aryamā daśabhaiḥ pāti parjanyo navabhistapet ṣaḍbhī raśmisahastraistu viṣṇustapati viśvasṛk,सप्तभिस्तपते मित्रस्त्वष्टा चैवाष्टभिस्तपेत् अर्यमा दशभैः पाति पर्जन्यो नवभिस्तपेत् षड्भी रश्मिसहस्त्रैस्तु विष्णुस्तपति विश्वसृक्
1,Main,41.0,23,vasante kapilaḥ sūryo grīṣme kāñcanasaprabhaḥ śveto varṣāsu varṇena pāṇḍuraḥ śaradi prabhuḥ hemante tāmravarṇaḥ syācchiśire lohito raviḥ,वसन्ते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः श्वेतो वर्षासु वर्णेन पाण्डुरः शरदि प्रभुः हेमन्ते ताम्रवर्णः स्याच्छिशिरे लोहितो रविः
1,Main,41.0,24,oṣadhīṣu balaṃ dhatte svadhāmapi pitṛṣvatha sūryo 'maratvamamṛte trayaṃ triṣu niyacchati,ओषधीषु बलं धत्ते स्वधामपि पितृष्वथ सूर्यो ऽमरत्वममृते त्रयं त्रिषु नियच्छति
1,Main,41.0,25,anye cāṣṭau grahā jñeyāḥ sūryeṇādhiṣṭhitā dvijāḥ candramāḥ somaputraśca śukraścaiva bṛhaspatiḥ bhaumo mandastathā rāhuḥ ketumānapi cāṣṭamaḥ,अन्ये चाष्टौ ग्रहा ज्ञेयाः सूर्येणाधिष्ठिता द्विजाः चन्द्रमाः सोमपुत्रश्च शुक्रश्चैव बृहस्पतिः भौमो मन्दस्तथा राहुः केतुमानपि चाष्टमः
1,Main,41.0,26,sarve dhruve nibaddhā vai grahāste vātaraśmibhiḥ bhrāmyamāṇā yathāyogaṃ bhramantyanudivākaram,सर्वे ध्रुवे निबद्धा वै ग्रहास्ते वातरश्मिभिः भ्राम्यमाणा यथायोगं भ्रमन्त्यनुदिवाकरम्
1,Main,41.0,27,alātacakravad yānti vātacakreritā dvijāḥ yasmād vahati tān vāyuḥ pravahastena sa smṛtaḥ,अलातचक्रवद् यान्ति वातचक्रेरिता द्विजाः यस्माद् वहति तान् वायुः प्रवहस्तेन स स्मृतः
1,Main,41.0,28,rathastricakraḥ somasya kundābhāstasya vājinaḥ vāmadakṣiṇato yuktā daśa tena niśākaraḥ,रथस्त्रिचक्रः सोमस्य कुन्दाभास्तस्य वाजिनः वामदक्षिणतो युक्ता दश तेन निशाकरः
1,Main,41.0,29,vīthyāśrayāṇi carati nakṣatrāṇi raviryathā hrāsavṛddhī ca viprendrā dhruvādhārāṇi sarvadā,वीथ्याश्रयाणि चरति नक्षत्राणि रविर्यथा ह्रासवृद्धी च विप्रेन्द्रा ध्रुवाधाराणि सर्वदा
1,Main,41.0,30,sa somaḥ śuklapakṣe tu bhāskare parataḥ sthite āpūryate parasyāntaḥ satataṃ divasakramāt,स सोमः शुक्लपक्षे तु भास्करे परतः स्थिते आपूर्यते परस्यान्तः सततं दिवसक्रमात्
1,Main,41.0,31,kṣīṇāyitaṃ suraiḥ somamāpyāyati nityadā ekena raśminā viprāḥ suṣumnākhyena bhāskaraḥ,क्षीणायितं सुरैः सोममाप्यायति नित्यदा एकेन रश्मिना विप्राः सुषुम्नाख्येन भास्करः
1,Main,41.0,32,eṣā sūryasya vīryeṇa somasyāpyāyitā tanuḥ paurṇamāsyāṃ sa dṛśyeta saṃpūrṇe divasakramāt,एषा सूर्यस्य वीर्येण सोमस्याप्यायिता तनुः पौर्णमास्यां स दृश्येत संपूर्णे दिवसक्रमात्
1,Main,41.0,33,saṃpūrṇamardhamāsena taṃ somamamṛtātmakam pibanti devatā viprā yataste 'mṛtabhojanāḥ,संपूर्णमर्धमासेन तं सोमममृतात्मकम् पिबन्ति देवता विप्रा यतस्ते ऽमृतभोजनाः
1,Main,41.0,34,tataḥ pañcadaśe bhāge kiñcicchiṣṭe kalātmake aparāhṇe pitṛgaṇā jaghanyaṃ paryupāsate,ततः पञ्चदशे भागे किञ्चिच्छिष्टे कलात्मके अपराह्णे पितृगणा जघन्यं पर्युपासते
1,Main,41.0,35,pibanti dvikalaṃ kālaṃ śiṣṭā tasya kalā tuyā sudhāmṛtamayīṃ puṇyāṃ tāmandoramṛtātmikām,पिबन्ति द्विकलं कालं शिष्टा तस्य कला तुया सुधामृतमयीं पुण्यां तामन्दोरमृतात्मिकाम्
1,Main,41.0,36,niḥ sṛtaṃ tadamāvāsyāṃ gabhastibhyaḥ svadhāmṛtam māsatṛptimapāpyagryāṃ pitaraḥ santi nirvṛtāḥ,निः सृतं तदमावास्यां गभस्तिभ्यः स्वधामृतम् मासतृप्तिमपाप्यग्र्यां पितरः सन्ति निर्वृताः
1,Main,41.0,37,na somasya vināśaḥ syāt sudhā devaistu pīyate evaṃ sūryanimittasya kṣayo vṛddhiśca sattamāḥ,न सोमस्य विनाशः स्यात् सुधा देवैस्तु पीयते एवं सूर्यनिमित्तस्य क्षयो वृद्धिश्च सत्तमाः
1,Main,41.0,38,somaputrasya cāṣṭābhirvājibhirvāyuvegibhiḥ vārijaiḥ syandano yuktastenāsau yāti sarvataḥ,सोमपुत्रस्य चाष्टाभिर्वाजिभिर्वायुवेगिभिः वारिजैः स्यन्दनो युक्तस्तेनासौ याति सर्वतः
1,Main,41.0,39,śukrasya bhūmijairaśvaiḥ syandano daśabhirvṛtaḥ aṣṭabiścātha bhaumasya ratho haimaḥ suśobhanaḥ,शुक्रस्य भूमिजैरश्वैः स्यन्दनो दशभिर्वृतः अष्टबिश्चाथ भौमस्य रथो हैमः सुशोभनः
1,Main,41.0,40,bṛhaspaterathāṣṭāśvaḥ syandano hemanirmitaḥ rathastamomayo 'ṣṭāśvo mandasyāyasanirmitaḥ svarbhānorbhāskarāreśca tathā ṣaḍbhirhayairvṛtaḥ,बृहस्पतेरथाष्टाश्वः स्यन्दनो हेमनिर्मितः रथस्तमोमयो ऽष्टाश्वो मन्दस्यायसनिर्मितः स्वर्भानोर्भास्करारेश्च तथा षड्भिर्हयैर्वृतः
1,Main,41.0,41,ete mahāgrahāṇāṃ vai samākhyātā rathā nava sarve dhruve mahābhāgā nibaddhā vātaraśmibhiḥ,एते महाग्रहाणां वै समाख्याता रथा नव सर्वे ध्रुवे महाभागा निबद्धा वातरश्मिभिः
1,Main,41.0,42,graharkṣatārādhiṣṇyāni dhruve baddhānyeśeṣataḥ bhramanti bhrāmayantyenaṃ sarvāṇyanilaraśmibhiḥ,ग्रहर्क्षताराधिष्ण्यानि ध्रुवे बद्धान्येशेषतः भ्रमन्ति भ्रामयन्त्येनं सर्वाण्यनिलरश्मिभिः
1,Main,42.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ekacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca dhruvādūrdhvaṃ maharlokaḥ koṭiyojanavistṛtaḥ kalpādhikāriṇastatra saṃsthitā dvijapuṅgavāḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच ध्रुवादूर्ध्वं महर्लोकः कोटियोजनविस्तृतः कल्पाधिकारिणस्तत्र संस्थिता द्विजपुङ्गवाः
1,Main,42.0,2,janaloko maharlokāt tathā koṭidvayātamakaḥ sanandanādayastatra saṃsthitā brahmaṇaḥ sutāḥ,जनलोको महर्लोकात् तथा कोटिद्वयातमकः सनन्दनादयस्तत्र संस्थिता ब्रह्मणः सुताः
1,Main,42.0,3,jalokāt tapolokaḥ koṭitrayasamanvitaḥ vairājāstatra vai devāḥ sthitā dāhavivarjitāḥ,जलोकात् तपोलोकः कोटित्रयसमन्वितः वैराजास्तत्र वै देवाः स्थिता दाहविवर्जिताः
1,Main,42.0,4,prājāpatyāt satyalokaḥ koṭiṣaṭkena saṃyutaḥ apunarmārakāstatra brahmalokastu sa smṛtaḥ,प्राजापत्यात् सत्यलोकः कोटिषट्केन संयुतः अपुनर्मारकास्तत्र ब्रह्मलोकस्तु स स्मृतः
1,Main,42.0,5,atra lokagururbrahmā viśvātmā viśvatomukhaḥ āste sa yogibhirnityaṃ pītvā yogāmṛtaṃ param,अत्र लोकगुरुर्ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः आस्ते स योगिभिर्नित्यं पीत्वा योगामृतं परम्
1,Main,42.0,6,viśanti yatayaḥ śāntā naiṣṭhikā brahmacāriṇaḥ yoginastāpasāḥ siddhā jāpakāḥ parameṣṭhinam,विशन्ति यतयः शान्ता नैष्ठिका ब्रह्मचारिणः योगिनस्तापसाः सिद्धा जापकाः परमेष्ठिनम्
1,Main,42.0,7,dvāraṃ tadyogināmekaṃ gacchatāṃ paramaṃ padam tatra gatvā na śocanti sa viṣṇuḥ sa ca śaṅkaraḥ,द्वारं तद्योगिनामेकं गच्छतां परमं पदम् तत्र गत्वा न शोचन्ति स विष्णुः स च शङ्करः
1,Main,42.0,8,sūryakoṭipratīkāśaṃ puraṃ tasya durāsadam na me varṇayituṃ śakyaṃ jvālāmālāsamākulam,सूर्यकोटिप्रतीकाशं पुरं तस्य दुरासदम् न मे वर्णयितुं शक्यं ज्वालामालासमाकुलम्
1,Main,42.0,9,tatra nārāyaṇasyāpi bhavanaṃ brahmaṇaḥ pure śete tatra hariḥ śrīmān māyī māyāmayaḥ paraḥ,तत्र नारायणस्यापि भवनं ब्रह्मणः पुरे शेते तत्र हरिः श्रीमान् मायी मायामयः परः
1,Main,42.0,10,sa viṣṇulokaḥ kathitaḥ punarāvṛttivarjitaḥ yānti tatra mahātmāno ye prapannā janārdanam,स विष्णुलोकः कथितः पुनरावृत्तिवर्जितः यान्ति तत्र महात्मानो ये प्रपन्ना जनार्दनम्
1,Main,42.0,11,ūrdhvaṃ tad brahmasadanāt puraṃ jyotirmayaṃ śubham vahninā ca parikṣiptaṃ tatrāste bhagavān bhavaḥ,ऊर्ध्वं तद् ब्रह्मसदनात् पुरं ज्योतिर्मयं शुभम् वह्निना च परिक्षिप्तं तत्रास्ते भगवान् भवः
1,Main,42.0,12,devyā saha mahādevaścintyamāno manīṣibhiḥ yogibhiḥ śatasāhastrairbhūtai rudraiśca saṃvṛtaḥ,देव्या सह महादेवश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः योगिभिः शतसाहस्त्रैर्भूतै रुद्रैश्च संवृतः
1,Main,42.0,13,tatra te yānti niyatā dvijā vai brahmacāriṇaḥ madādevaparāḥ śāntāstāpasā brahmavādinaḥ,तत्र ते यान्ति नियता द्विजा वै ब्रह्मचारिणः मदादेवपराः शान्तास्तापसा ब्रह्मवादिनः
1,Main,42.0,14,nirmamā nirahaṅkārāḥ kāmakrodhavivarjitāḥ drakṣyanti brahmaṇā yuktā rudralokaḥ sa vai smṛtaḥ,निर्ममा निरहङ्काराः कामक्रोधविवर्जिताः द्रक्ष्यन्ति ब्रह्मणा युक्ता रुद्रलोकः स वै स्मृतः
1,Main,42.0,15,ete sapta mahālokāḥ pṛthivyāḥ parikīrtitāḥ mahātalādayaścādhaḥ pātālāḥ santi vai dvijāḥ,एते सप्त महालोकाः पृथिव्याः परिकीर्तिताः महातलादयश्चाधः पातालाः सन्ति वै द्विजाः
1,Main,42.0,16,mahātalaṃ ca pātālaṃ sarvaratnopaśobhitam prāsādairvividhaiḥ śubhrairdevatāyatanairyutam,महातलं च पातालं सर्वरत्नोपशोभितम् प्रासादैर्विविधैः शुभ्रैर्देवतायतनैर्युतम्
1,Main,42.0,17,anantena ca saṃyuktaṃ mucukundena dhīmatā nṛpeṇa balinā caiva pātālasvargavāsinā,अनन्तेन च संयुक्तं मुचुकुन्देन धीमता नृपेण बलिना चैव पातालस्वर्गवासिना
1,Main,42.0,18,śailaṃ rasātalaṃ viprāḥ śārkaraṃ hi talātalam pītaṃ sutalamityuktaṃ nitalaṃ vidrumaprabham sitaṃ hi vitalaṃ proktaṃ talaṃ caiva sitetaram,शैलं रसातलं विप्राः शार्करं हि तलातलम् पीतं सुतलमित्युक्तं नितलं विद्रुमप्रभम् सितं हि वितलं प्रोक्तं तलं चैव सितेतरम्
1,Main,42.0,19,suparṇena muniśreṣṭhāstathā vāsukinā śubham rasātalamiti khyātaṃ tathānyaiśca niṣevitam,सुपर्णेन मुनिश्रेष्ठास्तथा वासुकिना शुभम् रसातलमिति ख्यातं तथान्यैश्च निषेवितम्
1,Main,42.0,20,virocanahiraṇyākṣatakṣakādyaiśca sevitam talātalamiti khyātaṃ sarvaśobhāsamanvitam,विरोचनहिरण्याक्षतक्षकाद्यैश्च सेवितम् तलातलमिति ख्यातं सर्वशोभासमन्वितम्
1,Main,42.0,21,vainateyādibhiścaiva kālanemipurogamaiḥ pūrvadevaiḥ samākīrṇaṃ sutalaṃ ca tathāparaiḥ,वैनतेयादिभिश्चैव कालनेमिपुरोगमैः पूर्वदेवैः समाकीर्णं सुतलं च तथापरैः
1,Main,42.0,22,nitalaṃ yavanādyaiśca tārakāgnimukhaistathā mahāntakādyairnāgaiśca prahmādenāsureṇa ca,नितलं यवनाद्यैश्च तारकाग्निमुखैस्तथा महान्तकाद्यैर्नागैश्च प्रह्मादेनासुरेण च
1,Main,42.0,23,vitalaṃ caiva vikhyātaṃ kambalāhīndrasevitam mahājambhena vīreṇa hayagrīveṇa vai tathā,वितलं चैव विख्यातं कम्बलाहीन्द्रसेवितम् महाजम्भेन वीरेण हयग्रीवेण वै तथा
1,Main,42.0,24,śaṅkukarṇena saṃbhinnaṃ tathā namucipūrvakaiḥ tathānyairvivadhairnāgaistalaṃ caiva suśobhanam,शङ्कुकर्णेन संभिन्नं तथा नमुचिपूर्वकैः तथान्यैर्विवधैर्नागैस्तलं चैव सुशोभनम्
1,Main,42.0,25,teṣāmadhastānnarakā māyādyāḥ parikīrtitāḥ pāpinasteṣu pacyante na te varṇayituṃ kṣamāḥ,तेषामधस्तान्नरका मायाद्याः परिकीर्तिताः पापिनस्तेषु पच्यन्ते न ते वर्णयितुं क्षमाः
1,Main,42.0,26,pātālānāmadhaścāste śeṣākhyā vaiṣṇavī tanuḥ kālāgnirudro yogātmā nārasiṃho 'pi mādhavaḥ,पातालानामधश्चास्ते शेषाख्या वैष्णवी तनुः कालाग्निरुद्रो योगात्मा नारसिंहो ऽपि माधवः
1,Main,42.0,27,yo 'nantaḥ paṭhyete devo nāgarūpī janārdanaḥ tadādhāramidaṃ sarvaṃ sa kālāgnimapāśritaḥ,यो ऽनन्तः पठ्येते देवो नागरूपी जनार्दनः तदाधारमिदं सर्वं स कालाग्निमपाश्रितः
1,Main,42.0,28,tamāviśya mahāyogī kālastadvadanotthitaḥ viṣajvālāmayo 'nte 'sau jagat saṃharati svayam,तमाविश्य महायोगी कालस्तद्वदनोत्थितः विषज्वालामयो ऽन्ते ऽसौ जगत् संहरति स्वयम्
1,Main,42.0,29,sahastramāyo 'pratimaḥ saṃhartā śaṅkarodbhavaḥ tāmasī śāṃbhavī mūrtiḥ kālo lokaprakālanaḥ,सहस्त्रमायो ऽप्रतिमः संहर्ता शङ्करोद्भवः तामसी शांभवी मूर्तिः कालो लोकप्रकालनः
1,Main,43.0,1,itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge dvicatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca etad brahmāṇḍamākhyātaṃ caturdaśavidhaṃ mahat ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bhūrlokasyāsya nirṇayam,इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एतद् ब्रह्माण्डमाख्यातं चतुर्दशविधं महत् अतः परं प्रवक्ष्यामि भूर्लोकस्यास्य निर्णयम्
1,Main,43.0,2,jambudvīpaḥ pradhāno 'yaṃ plakṣaḥ śālmala eva ca kuśaḥ krauñcaśca śākaśca puṣkaraścaiva saptamaḥ,जम्बुद्वीपः प्रधानो ऽयं प्लक्षः शाल्मल एव च कुशः क्रौञ्चश्च शाकश्च पुष्करश्चैव सप्तमः
1,Main,43.0,3,ete sapta mahādvīpāḥ samudraiḥ saptabhirvṛtāḥ dvīpād dvīpo mahānuktaḥ sāgarādapi sāgaraḥ,एते सप्त महाद्वीपाः समुद्रैः सप्तभिर्वृताः द्वीपाद् द्वीपो महानुक्तः सागरादपि सागरः
1,Main,43.0,4,kṣārodekṣurasodaśca surodaśca ghṛtodakaḥ dadhyodaḥ kṣīrasalilaḥ svādūdaśceti sāgarāḥ,क्षारोदेक्षुरसोदश्च सुरोदश्च घृतोदकः दध्योदः क्षीरसलिलः स्वादूदश्चेति सागराः
1,Main,43.0,5,pañcāśatkoṭivistīrṇā sasamudrā dharā smṛtā dvīpaiśca saptabhiryuktā yojanānāṃ samāsataḥ,पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा ससमुद्रा धरा स्मृता द्वीपैश्च सप्तभिर्युक्ता योजनानां समासतः
1,Main,43.0,6,jambūdvīpaḥ samastānāṃ dvīpānāṃ madhyataḥ śubhaḥ tasya madhye mahāmerurviśrutaḥ kanakaprabhaḥ,जम्बूद्वीपः समस्तानां द्वीपानां मध्यतः शुभः तस्य मध्ये महामेरुर्विश्रुतः कनकप्रभः
1,Main,43.0,7,caturaśītisāhastro yojanaistasya cocchrayaḥ praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastāddvātriṃśanmūrdhni vistṛtaḥ,चतुरशीतिसाहस्त्रो योजनैस्तस्य चोच्छ्रयः प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः
1,Main,43.0,8,mūle ṣoḍaśasāhastro vistārastasya sarvataḥ bhūpadmāsyāsya śailo 'sau karṇikātvena saṃsthitaḥ,मूले षोडशसाहस्त्रो विस्तारस्तस्य सर्वतः भूपद्मास्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकात्वेन संस्थितः
1,Main,43.0,9,himavān hemakūṭaśca niṣadhaścāsya dakṣiṇe nīlaḥ śvetaśca śṛṅgī ca uttare varṣaparvatāḥ,हिमवान् हेमकूटश्च निषधश्चास्य दक्षिणे नीलः श्वेतश्च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः
1,Main,43.0,10,lakṣapramāṇau dvau madhye daśahīnāstathā pare sahastradvitayocchrāyāstāvadvistāriṇaśca te,लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास्तथा परे सहस्त्रद्वितयोच्छ्रायास्तावद्विस्तारिणश्च ते
1,Main,43.0,11,bhārataṃ dakṣiṇaṃ varṣaṃ tataḥ kiṃpuruṣaṃ smṛtam harivarṣaṃ tathaivānyanmerordakṣiṇato dvijāḥ,भारतं दक्षिणं वर्षं ततः किंपुरुषं स्मृतम् हरिवर्षं तथैवान्यन्मेरोर्दक्षिणतो द्विजाः
1,Main,43.0,12,ramyakaṃ cottaraṃ varṣaṃ tasyaivānuhiraṇmayam uttarāḥ kuravaścaiva yathaite bharatāstathā,रम्यकं चोत्तरं वर्षं तस्यैवानुहिरण्मयम् उत्तराः कुरवश्चैव यथैते भरतास्तथा
1,Main,43.0,13,navasāhastramekaikameteṣāṃ dvijasattamāḥ ilāvṛtaṃ ca tanmadhye tanmadhye merurucchritaḥ,नवसाहस्त्रमेकैकमेतेषां द्विजसत्तमाः इलावृतं च तन्मध्ये तन्मध्ये मेरुरुच्छ्रितः
1,Main,43.0,14,meroścaturdiśaṃ tatra navasāhastravistṛtam ilāvṛtaṃ mahābhāgāścātvārastatra parvatāḥ viṣkambhā racitā meroryojanāyutamucchritāḥ,मेरोश्चतुर्दिशं तत्र नवसाहस्त्रविस्तृतम् इलावृतं महाभागाश्चात्वारस्तत्र पर्वताः विष्कम्भा रचिता मेरोर्योजनायुतमुच्छ्रिताः
1,Main,43.0,15,pūrveṇa mandaro nāma dakṣiṇe gandhamādanaḥ vipulaḥ paścime pārśve supārśvaścottare smṛtaḥ,पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः
1,Main,43.0,16,kadambasteṣu jambuśca pippalo vaṭa eva ca jambūdvīpasya sā jambūrnāmaheturmaharṣayaḥ,कदम्बस्तेषु जम्बुश्च पिप्पलो वट एव च जम्बूद्वीपस्य सा जम्बूर्नामहेतुर्महर्षयः
1,Main,43.0,17,mahāgajapramāṇāni jambvāstasyāḥ phalāni ca patanti bhūbhṛtaḥ pṛṣṭhe śīryamāṇāni sarvataḥ,महागजप्रमाणानि जम्ब्वास्तस्याः फलानि च पतन्ति भूभृतः पृष्ठे शीर्यमाणानि सर्वतः
1,Main,43.0,18,rasena tasyāḥ prakhyātā tatra jambūnadīti vai sarit pravartate cāpi pīyate tatra vāsibhiḥ,रसेन तस्याः प्रख्याता तत्र जम्बूनदीति वै सरित् प्रवर्तते चापि पीयते तत्र वासिभिः
1,Main,43.0,19,na svedo na ca daurgandhyaṃ na jarā nendriyakṣayaḥ tatpānāt susthamanasāṃ narāṇāṃ tatra jāyate,न स्वेदो न च दौर्गन्ध्यं न जरा नेन्द्रियक्षयः तत्पानात् सुस्थमनसां नराणां तत्र जायते
1,Main,43.0,20,tīramṛttatra saṃprāpya vāyunā suviśoṣitā jāmbūnadākhyaṃ bhavati suvarṇaṃ siddhabhūṣaṇam,तीरमृत्तत्र संप्राप्य वायुना सुविशोषिता जाम्बूनदाख्यं भवति सुवर्णं सिद्धभूषणम्
1,Main,43.0,21,bhadrāśvaḥ pūrvato meroḥ ketumālaśca paścime varṣe dve tu muniśreṣṭhāstayormadhye ilāvṛtam,भद्राश्वः पूर्वतो मेरोः केतुमालश्च पश्चिमे वर्षे द्वे तु मुनिश्रेष्ठास्तयोर्मध्ये इलावृतम्
1,Main,43.0,22,vanaṃ caitrarathaṃ pūrve dakṣiṇe gandhamādanam vaibhrājaṃ paścime vidyāduttare saviturvanam,वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनम् वैभ्राजं पश्चिमे विद्यादुत्तरे सवितुर्वनम्
1,Main,43.0,23,aruṇodaṃ mahābhadramasitodaṃ ca mānasam sarāṃsyetāni catvāri devayogyāni sarvadā,अरुणोदं महाभद्रमसितोदं च मानसम् सरांस्येतानि चत्वारि देवयोग्यानि सर्वदा
1,Main,43.0,24,sitāntaśca kumudvāṃśca kururī mālyavāṃstathā vaikaṅko maṇiśailaśca ṛkṣavāṃścācalottamāḥ,सितान्तश्च कुमुद्वांश्च कुरुरी माल्यवांस्तथा वैकङ्को मणिशैलश्च ऋक्षवांश्चाचलोत्तमाः
1,Main,43.0,25,mahānīlo 'tha rucakaḥ sabindurmandarastathā veṇumāṃścaiva meghaśca niṣadho devaparvataḥ ityete devaracitāḥ siddhāvāsāḥ prakīrtitāḥ,महानीलो ऽथ रुचकः सबिन्दुर्मन्दरस्तथा वेणुमांश्चैव मेघश्च निषधो देवपर्वतः इत्येते देवरचिताः सिद्धावासाः प्रकीर्तिताः
1,Main,43.0,26,aruṇodasya sarasaḥ pūrvataḥ kesarācalaḥ trikūṭaśikharaścaiva pataṅgo rucakastathā,अरुणोदस्य सरसः पूर्वतः केसराचलः त्रिकूटशिखरश्चैव पतङ्गो रुचकस्तथा
1,Main,43.0,27,niṣadho vasudhāraśca kaliṅgastriśikhaḥ śubhaḥ samūlo vasudhāraśca kuravaścaiva sānumān,निषधो वसुधारश्च कलिङ्गस्त्रिशिखः शुभः समूलो वसुधारश्च कुरवश्चैव सानुमान्
1,Main,43.0,28,tāmrātaśca viśālaśca kumudo veṇurvataḥ ekaśṛṅgo mahāśailo gajaśailaḥ piśācakaḥ,ताम्रातश्च विशालश्च कुमुदो वेणुर्वतः एकशृङ्गो महाशैलो गजशैलः पिशाचकः
1,Main,43.0,29,pañcaśailo 'tha kailāso himavāṃśacācalottamaḥ ityete devacaritā utkaṭāḥ parvatottamāḥ,पञ्चशैलो ऽथ कैलासो हिमवांशचाचलोत्तमः इत्येते देवचरिता उत्कटाः पर्वतोत्तमाः
1,Main,43.0,30,mahābhadrasya saraso dakṣiṇe kesarācalaḥ śikhivāsaśca vaidūryaḥ kapilo gandhamādanaḥ,महाभद्रस्य सरसो दक्षिणे केसराचलः शिखिवासश्च वैदूर्यः कपिलो गन्धमादनः
1,Main,43.0,31,jārudhiśca sugandhiśca śrīśṛṅgaścācalottamaḥ supārśvaśca supakṣaśca kaṅkaḥ kapila eva ca,जारुधिश्च सुगन्धिश्च श्रीशृङ्गश्चाचलोत्तमः सुपार्श्वश्च सुपक्षश्च कङ्कः कपिल एव च
1,Main,43.0,32,piñjaro bhadraśailaśca surasaśca mahābalaḥ añjano madhumāṃstadvat kumudo mukuṭastathā,पिञ्जरो भद्रशैलश्च सुरसश्च महाबलः अञ्जनो मधुमांस्तद्वत् कुमुदो मुकुटस्तथा
1,Main,43.0,33,sahastraśikharaścaiva pāṇḍuraḥ kṛṣṇa eva ca pārijāto mahāśailastathaiva kapilodakaḥ,सहस्त्रशिखरश्चैव पाण्डुरः कृष्ण एव च पारिजातो महाशैलस्तथैव कपिलोदकः
1,Main,43.0,34,suṣeṇaḥ puṇḍarīkaśca mahāmeghastathaiva ca ete parvatarājānaḥ siddhagandharvasevitāḥ,सुषेणः पुण्डरीकश्च महामेघस्तथैव च एते पर्वतराजानः सिद्धगन्धर्वसेविताः
1,Main,43.0,35,asitodasya sarasaḥ paścime kesarācalaḥ śaṅkhakūṭo 'tha vṛṣabho haṃso nāgastathā paraḥ,असितोदस्य सरसः पश्चिमे केसराचलः शङ्खकूटो ऽथ वृषभो हंसो नागस्तथा परः
1,Main,43.0,36,kālāñjanaḥ śukraśailo nīlaḥ kamala eva ca puṣpakaśca sumeghaśca vārāho virajāstathā mayūraḥ kapilaścaiva mahākapila eva ca,कालाञ्जनः शुक्रशैलो नीलः कमल एव च पुष्पकश्च सुमेघश्च वाराहो विरजास्तथा मयूरः कपिलश्चैव महाकपिल एव च
1,Main,43.0,37,ityete devagandharvasiddhasaṅghaniṣevitāḥ saraso mānasasyeha uttare kesarācalāḥ,इत्येते देवगन्धर्वसिद्धसङ्घनिषेविताः सरसो मानसस्येह उत्तरे केसराचलाः
1,Main,43.0,38,eteṣāṃ śailamukhyānāmantareṣu yathākramam santi caivāntaradroṇyaḥ sarāṃsi ca vanāni ca,एतेषां शैलमुख्यानामन्तरेषु यथाक्रमम् सन्ति चैवान्तरद्रोण्यः सरांसि च वनानि च
1,Main,43.0,39,vasanti tatra munayaḥ siddhāśca brahmabhāvitāḥ prasannāḥ śāntarajasaḥ sarvaduḥ khavivarjitāḥ,वसन्ति तत्र मुनयः सिद्धाश्च ब्रह्मभाविताः प्रसन्नाः शान्तरजसः सर्वदुः खविवर्जिताः
1,Main,44.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ sahitāyāṃ pūrvavibhāge tricatvāriśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca caturdaśasahastraṇi yojanānāṃ mahāpurī merorupari vikhyātā devadevasya vedhasaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां सहितायां पूर्वविभागे त्रिचत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच चतुर्दशसहस्त्रणि योजनानां महापुरी मेरोरुपरि विख्याता देवदेवस्य वेधसः
1,Main,44.0,2,tatrāste bhagavān brahmā viśvātmā viśvabhāvanaḥ upāsyamāno yogīndrairmunīndropendraśaṅkaraiḥ,तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः उपास्यमानो योगीन्द्रैर्मुनीन्द्रोपेन्द्रशङ्करैः
1,Main,44.0,3,tatra deveśvareśānaṃ viśvātmānaṃ prajāpatim sanatkumāro bhagavānupāste nityameva hi,तत्र देवेश्वरेशानं विश्वात्मानं प्रजापतिम् सनत्कुमारो भगवानुपास्ते नित्यमेव हि
1,Main,44.0,4,sa siddhairṛṣigandharvaiḥ pūjyamānaḥ surairapi samāste yogayuktatmā pītvā tatparamāmṛtam,स सिद्धैरृषिगन्धर्वैः पूज्यमानः सुरैरपि समास्ते योगयुक्तत्मा पीत्वा तत्परमामृतम्
1,Main,44.0,5,tatra devādidevasya śaṃbhoramitatejasaḥ dīptamāyatanaṃ śubhraṃ purastād brahmaṇaḥ sthitam,तत्र देवादिदेवस्य शंभोरमिततेजसः दीप्तमायतनं शुभ्रं पुरस्ताद् ब्रह्मणः स्थितम्
1,Main,44.0,6,divyakāntisamāyuktaṃ caturdhāraṃ suśobhanam maharṣigaṇasaṃkīrṇaṃ brahmavidbhirniṣevitam,दिव्यकान्तिसमायुक्तं चतुर्धारं सुशोभनम् महर्षिगणसंकीर्णं ब्रह्मविद्भिर्निषेवितम्
1,Main,44.0,7,devyā saha mahādevaḥ śaśāṅkārkāgnilocanaḥ ramate tatra viśveśaḥ pramathaiḥ pramatheśvaraḥ,देव्या सह महादेवः शशाङ्कार्काग्निलोचनः रमते तत्र विश्वेशः प्रमथैः प्रमथेश्वरः
1,Main,44.0,8,tatra vedavidaḥ śāntā munayo brahmacāriṇaḥ pūjayanti mahādevaṃ tāpasāḥ satyavādinaḥ,तत्र वेदविदः शान्ता मुनयो ब्रह्मचारिणः पूजयन्ति महादेवं तापसाः सत्यवादिनः
1,Main,44.0,9,teṣāṃ sākṣānmahādevo munīnāṃ brahmavādinām gṛhṇāti pūjāṃ śirasā pārvatyā parameśvaraḥ,तेषां साक्षान्महादेवो मुनीनां ब्रह्मवादिनाम् गृह्णाति पूजां शिरसा पार्वत्या परमेश्वरः
1,Main,44.0,10,tatraiva parvatavare śakrasya paramā purī nāmnāmarāvatī pūrve sarvaśobhāsamanvitā,तत्रैव पर्वतवरे शक्रस्य परमा पुरी नाम्नामरावती पूर्वे सर्वशोभासमन्विता
1,Main,44.0,11,tamindramapsaraḥ saṅghā gandharvā gītatatparāḥ upāsate sahastrākṣaṃ devāstatra sahastraśaḥ,तमिन्द्रमप्सरः सङ्घा गन्धर्वा गीततत्पराः उपासते सहस्त्राक्षं देवास्तत्र सहस्त्रशः
1,Main,44.0,12,ye dhārmikā vedavido yāgahomaparāyaṇāḥ teṣāṃ tat paramaṃ sthānaṃ devānāmapi durlabham,ये धार्मिका वेदविदो यागहोमपरायणाः तेषां तत् परमं स्थानं देवानामपि दुर्लभम्
1,Main,44.0,13,tasya dakṣiṇadigbhāge vahneramitatejasaḥ tejovatī nāma purī divyāścaryasamanvitā,तस्य दक्षिणदिग्भागे वह्नेरमिततेजसः तेजोवती नाम पुरी दिव्याश्चर्यसमन्विता
1,Main,44.0,14,tatrāste bhagavān vahnirbhrājamānaḥ svatejasā japināṃ homināṃ sthānaṃ dānavānāṃ durāsadam,तत्रास्ते भगवान् वह्निर्भ्राजमानः स्वतेजसा जपिनां होमिनां स्थानं दानवानां दुरासदम्
1,Main,44.0,15,dakṣiṇe parvatavare yamasyāpi mahāpurī nāmnā saṃyamanī divyā siddhagandharvasevitā,दक्षिणे पर्वतवरे यमस्यापि महापुरी नाम्ना संयमनी दिव्या सिद्धगन्धर्वसेविता
1,Main,44.0,16,tatra vaivasvataṃ devaṃ devādyāḥ paryupāsate sthānaṃ tat satyasaṃdhānāṃ loke puṇyakṛtāṃ nṛṇām,तत्र वैवस्वतं देवं देवाद्याः पर्युपासते स्थानं तत् सत्यसंधानां लोके पुण्यकृतां नृणाम्
1,Main,44.0,17,tasyāstu paścime bhāge nirṛtestu mahātmanaḥ rakṣovatī nāma purī rākṣasaiḥ sarvato vṛtā,तस्यास्तु पश्चिमे भागे निरृतेस्तु महात्मनः रक्षोवती नाम पुरी राक्षसैः सर्वतो वृता
1,Main,44.0,18,tatra taṃ nirṛtiṃ devaṃ rākṣasāḥ paryupāsate gacchanti tāṃ dharmaratā ye vai tāmasavṛttayaḥ,तत्र तं निरृतिं देवं राक्षसाः पर्युपासते गच्छन्ति तां धर्मरता ये वै तामसवृत्तयः
1,Main,44.0,19,paścime parvatavare varuṇasya mahāpurī nāmnā suddhavatī puṇyā sarvakāmardhisaṃyutā,पश्चिमे पर्वतवरे वरुणस्य महापुरी नाम्ना सुद्धवती पुण्या सर्वकामर्धिसंयुता
1,Main,44.0,20,tatrāpsarogaṇaiḥ siddhaiḥ sevyamāno 'marādhipaḥ āste sa varuṇo rājā tatra gacchanti ye 'mbudāḥ tīrthayātrāparī nityaṃ ye ca loke 'dhamarṣiṇaḥ,तत्राप्सरोगणैः सिद्धैः सेव्यमानो ऽमराधिपः आस्ते स वरुणो राजा तत्र गच्छन्ति ये ऽम्बुदाः तीर्थयात्रापरी नित्यं ये च लोके ऽधमर्षिणः
1,Main,44.0,21,tasyā uttaradigbhāge vāyorapi mahāpurī nāmnā gandhavatī puṇyā tatrāste 'sau prabhañjanaḥ,तस्या उत्तरदिग्भागे वायोरपि महापुरी नाम्ना गन्धवती पुण्या तत्रास्ते ऽसौ प्रभञ्जनः
1,Main,44.0,22,apsarogaṇagandharvaiḥ sevyamāno 'maraprabhuḥ prāṇāyāmaparāmartyāsthānantadyānti śāśvatam,अप्सरोगणगन्धर्वैः सेव्यमानो ऽमरप्रभुः प्राणायामपरामर्त्यास्थानन्तद्यान्ति शाश्वतम्
1,Main,44.0,23,tasyāḥ pūrveṇa digbhāge somasya paramā purī nāmnā kāntimatī śubhrā tatra somo virājate,तस्याः पूर्वेण दिग्भागे सोमस्य परमा पुरी नाम्ना कान्तिमती शुभ्रा तत्र सोमो विराजते
1,Main,44.0,24,tatra ye bhoganiratā svadharmaṃ puryapāsate teṣāṃ tad racitaṃ sthānaṃ nānābhogasamanvitam,तत्र ये भोगनिरता स्वधर्मं पुर्यपासते तेषां तद् रचितं स्थानं नानाभोगसमन्वितम्
1,Main,44.0,25,tasyāśca pūrvadigbhāge śaṅkarasya mahāpurī nāmnā yaśovatī puṇyā sarveṣāṃ sudurāsadā,तस्याश्च पूर्वदिग्भागे शङ्करस्य महापुरी नाम्ना यशोवती पुण्या सर्वेषां सुदुरासदा
1,Main,44.0,26,tatreśānasya bhavanaṃ rudraviṣṇutanoḥ śubham ghameśvarasya vipulaṃ tatrāste sa gaṇairvṛtaḥ,तत्रेशानस्य भवनं रुद्रविष्णुतनोः शुभम् घमेश्वरस्य विपुलं तत्रास्ते स गणैर्वृतः
1,Main,44.0,27,tatra bhogābhilipsūnāṃ bhaktānāṃ parameṣṭhinaḥ nivāsaḥ kalpitaḥ pūrvaṃ devadevena śūlinā,तत्र भोगाभिलिप्सूनां भक्तानां परमेष्ठिनः निवासः कल्पितः पूर्वं देवदेवेन शूलिना
1,Main,44.0,28,viṣṇupādād viniṣkrāntā plāvayitvendumaṇḍalam samantād brahmaṇaḥ puryāṃ gaṅgā patati vai divaḥ,विष्णुपादाद् विनिष्क्रान्ता प्लावयित्वेन्दुमण्डलम् समन्ताद् ब्रह्मणः पुर्यां गङ्गा पतति वै दिवः
1,Main,44.0,29,sā tatra patitā dikṣu caturdhā hyabhavad dvijāḥ sītā cālakanandā ca sucakṣurbhadranāmikā,सा तत्र पतिता दिक्षु चतुर्धा ह्यभवद् द्विजाः सीता चालकनन्दा च सुचक्षुर्भद्रनामिका
1,Main,44.0,30,pūrveṇa sītā śailāt tu śailaṃ yātyantarikṣataḥ tataśca pūrvavarṣeṇa bhadrāśvenaiti cārṇavam,पूर्वेण सीता शैलात् तु शैलं यात्यन्तरिक्षतः ततश्च पूर्ववर्षेण भद्राश्वेनैति चार्णवम्
1,Main,44.0,31,tathaivālakanandā ca dakṣiṇādetya bhāratam prayāti sāgaraṃ bhittvā saptabhedā dvijottamāḥ,तथैवालकनन्दा च दक्षिणादेत्य भारतम् प्रयाति सागरं भित्त्वा सप्तभेदा द्विजोत्तमाः
1,Main,44.0,32,sucakṣuḥ paścimagirīnatītya sakalāṃstathā paścimaṃ ketumālākhyaṃ varṣaṃ gatvaiti cārṇavam,सुचक्षुः पश्चिमगिरीनतीत्य सकलांस्तथा पश्चिमं केतुमालाख्यं वर्षं गत्वैति चार्णवम्
1,Main,44.0,33,bhadrā tathottaragirīnuttarāṃśca tathā kurūn atītya cottarāmbhodhiṃ samabhyeti maharṣayaḥ,भद्रा तथोत्तरगिरीनुत्तरांश्च तथा कुरून् अतीत्य चोत्तराम्भोधिं समभ्येति महर्षयः
1,Main,44.0,34,ānīlaniṣadhāyāmau mālyavān gandhamādanaḥ tayormadhyagato meruḥ karṇikākārasaṃsthitaḥ,आनीलनिषधायामौ माल्यवान् गन्धमादनः तयोर्मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः
1,Main,44.0,35,bhāratāḥ ketumālāśca bhadrāśvāḥ kuravastathā patrāṇi lokapadmasya maryādāśailabāhyataḥ,भारताः केतुमालाश्च भद्राश्वाः कुरवस्तथा पत्राणि लोकपद्मस्य मर्यादाशैलबाह्यतः
1,Main,44.0,36,jaṭharo devakūṭaśca maryādāparvatāvubhau dakṣiṇottaramāyāmāvānīlaniṣadhāyatau,जठरो देवकूटश्च मर्यादापर्वतावुभौ दक्षिणोत्तरमायामावानीलनिषधायतौ
1,Main,44.0,37,gandhamādanakailāsau pūrvapaścāyatāvubhau aśītiyojanāyāmāvarṇavāntarvyavasthitau,गन्धमादनकैलासौ पूर्वपश्चायतावुभौ अशीतियोजनायामावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ
1,Main,44.0,38,niṣadhaḥ pāriyātraśca maryādāparvatāvimau meroḥ paścimadigbhāge yathāpūrvau tathā sthitau,निषधः पारियात्रश्च मर्यादापर्वताविमौ मेरोः पश्चिमदिग्भागे यथापूर्वौ तथा स्थितौ
1,Main,44.0,39,triśṛṅgo jārudhaistadvaduttare varṣaparvatau pūrvapaścāyatāvetau arṇavāntarvyavasthitau,त्रिशृङ्गो जारुधैस्तद्वदुत्तरे वर्षपर्वतौ पूर्वपश्चायतावेतौ अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ
1,Main,44.0,40,maryādāparvatāḥ proktā aṣṭāviha mayā dvijāḥ jaṭharādyāḥ sthitā meroścaturdikṣu maharṣayaḥ,मर्यादापर्वताः प्रोक्ता अष्टाविह मया द्विजाः जठराद्याः स्थिता मेरोश्चतुर्दिक्षु महर्षयः
1,Main,45.0,1,itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge catuścatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca ketumāle narāḥ kālāḥ sarve panasabhojanāḥ striyaścotpalapatrābhā jīvanti ca varṣāyutam,इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच केतुमाले नराः कालाः सर्वे पनसभोजनाः स्त्रियश्चोत्पलपत्राभा जीवन्ति च वर्षायुतम्
1,Main,45.0,2,bhadrāśve puruṣāḥ śuklāḥ striyaścandrāṃśusannibhāḥ daśa varṣasahastrāṇi jīvante āmrabhojanāḥ,भद्राश्वे पुरुषाः शुक्लाः स्त्रियश्चन्द्रांशुसन्निभाः दश वर्षसहस्त्राणि जीवन्ते आम्रभोजनाः
1,Main,45.0,3,ramyake puruṣā nāryo ramante rajataprabhāḥ daśavarṣasahastrāṇi śatāni daśa pañca ca jīvanti caiva sattvasthā nyagrodhaphalabhojanāḥ,रम्यके पुरुषा नार्यो रमन्ते रजतप्रभाः दशवर्षसहस्त्राणि शतानि दश पञ्च च जीवन्ति चैव सत्त्वस्था न्यग्रोधफलभोजनाः
1,Main,45.0,4,hiraṇmaye hiraṇyābhāḥ sarve ca lakucāśanāḥ ekādaśasahastrāṇi śatāni daśa pañca ca jīvanti puruṣā nāryo devalokasthitā iva,हिरण्मये हिरण्याभाः सर्वे च लकुचाशनाः एकादशसहस्त्राणि शतानि दश पञ्च च जीवन्ति पुरुषा नार्यो देवलोकस्थिता इव
1,Main,45.0,5,trayodaśasahastrāṇi śatāni daśa pañca ca jīvanti kuruvarṣe tu śyāmāṅgāḥ kṣīrabhojanāḥ,त्रयोदशसहस्त्राणि शतानि दश पञ्च च जीवन्ति कुरुवर्षे तु श्यामाङ्गाः क्षीरभोजनाः
1,Main,45.0,6,sarve mithunajātāśca nityaṃ sukhaniṣevinaḥ candradvīpe mahādevaṃ yajanti satataṃ śivam,सर्वे मिथुनजाताश्च नित्यं सुखनिषेविनः चन्द्रद्वीपे महादेवं यजन्ति सततं शिवम्
1,Main,45.0,7,tathā kiṃpuruṣe viprā mānavā hemasannibhāḥ daśavarṣahastrāṇi jīvanti plakṣabhojanāḥ,तथा किंपुरुषे विप्रा मानवा हेमसन्निभाः दशवर्षहस्त्राणि जीवन्ति प्लक्षभोजनाः
1,Main,45.0,8,yajanti satataṃ devaṃ caturmūrti caturmukham dhyāne manaḥ samādhāya sādaraṃ bhaktisaṃyutāḥ,यजन्ति सततं देवं चतुर्मूर्ति चतुर्मुखम् ध्याने मनः समाधाय सादरं भक्तिसंयुताः
1,Main,45.0,9,tathā ca harivarṣe tu mahārajatasannibhāḥ daśavarṣasahastrāṇi jīvantīkṣurasāśinaḥ,तथा च हरिवर्षे तु महारजतसन्निभाः दशवर्षसहस्त्राणि जीवन्तीक्षुरसाशिनः
1,Main,45.0,10,tatra nārāyaṇaṃ devaṃ viśvayoniṃ sanātanam upāsate sadā viṣṇuṃ mānavā viṣṇubhāvitāḥ,तत्र नारायणं देवं विश्वयोनिं सनातनम् उपासते सदा विष्णुं मानवा विष्णुभाविताः
1,Main,45.0,11,tatra candraprabhaṃ śubhraṃ śuddhasphaṭikanirmitam vimānaṃ vāsudevasya pārijātavanāśritam,तत्र चन्द्रप्रभं शुभ्रं शुद्धस्फटिकनिर्मितम् विमानं वासुदेवस्य पारिजातवनाश्रितम्
1,Main,45.0,12,caturdhāramanopamyaṃ catustoraṇasaṃyutam prākārairdaśabhiryuktaṃ durādharṣaṃ sudurgamam,चतुर्धारमनोपम्यं चतुस्तोरणसंयुतम् प्राकारैर्दशभिर्युक्तं दुराधर्षं सुदुर्गमम्
1,Main,45.0,13,sphāṭikairmaṇḍapairyuktaṃ devarājagṛhopamam svarṇastambhasahastraiśca sarvataḥ samalaṅkṛtam,स्फाटिकैर्मण्डपैर्युक्तं देवराजगृहोपमम् स्वर्णस्तम्भसहस्त्रैश्च सर्वतः समलङ्कृतम्
1,Main,45.0,14,hemasopānasaṃyuktaṃ nānāratnopaśobhitam divyasiṃhāsanopetaṃ sarvaśobhāsamanvitam,हेमसोपानसंयुक्तं नानारत्नोपशोभितम् दिव्यसिंहासनोपेतं सर्वशोभासमन्वितम्
1,Main,45.0,15,sarobhiḥ svādupānīyairnadībhiścopaśobhitam nārāyaṇaparaiḥ śuddhairvedādhyayanatatparaiḥ,सरोभिः स्वादुपानीयैर्नदीभिश्चोपशोभितम् नारायणपरैः शुद्धैर्वेदाध्ययनतत्परैः
1,Main,45.0,16,yogibhiśca samākīrṇaṃ dhyāyadbhiḥ puruṣaṃ harim stuvadbhiḥ satataṃ mantrairnamasyadbhiśca mādhavam,योगिभिश्च समाकीर्णं ध्यायद्भिः पुरुषं हरिम् स्तुवद्भिः सततं मन्त्रैर्नमस्यद्भिश्च माधवम्
1,Main,45.0,17,tatra devādidevasya viṣṇoramitatejasaḥ rājānaḥ sarvakālaṃ tu mahimānaṃ prakurvate,तत्र देवादिदेवस्य विष्णोरमिततेजसः राजानः सर्वकालं तु महिमानं प्रकुर्वते
1,Main,45.0,18,gāyanti caiva nṛtyanti vilāsinyo manoramāḥ striyo yauvanaśālinyaḥ sadā maṇḍanatatparāḥ,गायन्ति चैव नृत्यन्ति विलासिन्यो मनोरमाः स्त्रियो यौवनशालिन्यः सदा मण्डनतत्पराः
1,Main,45.0,19,ilāvṛte padmavarṇā jambūphalarasāśinaḥ trayodaśa sahastrāṇi varṣāṇāṃ vai sthirāyuṣaḥ,इलावृते पद्मवर्णा जम्बूफलरसाशिनः त्रयोदश सहस्त्राणि वर्षाणां वै स्थिरायुषः
1,Main,45.0,20,bhārate tu striyaḥ puṃso nānāvarṇāḥ prakīrtitāḥ nānādevārcane yuktā nānākarmāṇi kurvate paramāyuḥ smṛtaṃ teṣāṃ śataṃ varṣāṇi suvratāḥ,भारते तु स्त्रियः पुंसो नानावर्णाः प्रकीर्तिताः नानादेवार्चने युक्ता नानाकर्माणि कुर्वते परमायुः स्मृतं तेषां शतं वर्षाणि सुव्रताः
1,Main,45.0,21,nānāhārāśca jīvanti puṇyapāpanimittataḥ navayojanasāhastraṃ varṣametat prakīrtitam karmabhūmiriyaṃ viprā narāṇāmadhikāriṇām,नानाहाराश्च जीवन्ति पुण्यपापनिमित्ततः नवयोजनसाहस्त्रं वर्षमेतत् प्रकीर्तितम् कर्मभूमिरियं विप्रा नराणामधिकारिणाम्
1,Main,45.0,22,mahendro malayaḥ sahyaḥ śuktimānṛkṣaparvataḥ vindhyaśca pāriyātraśca saptātra kulaparvatāḥ,महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्वताः
1,Main,45.0,23,indradyumnaḥ kaśerumāṃstāmravarṇo gabhastimān nāgadvīpastathā saumyo gandharvastvatha vāruṇaḥ,इन्द्रद्युम्नः कशेरुमांस्ताम्रवर्णो गभस्तिमान् नागद्वीपस्तथा सौम्यो गन्धर्वस्त्वथ वारुणः
1,Main,45.0,24,ayaṃ tu navamasteṣāṃ dvīpaḥ sāgarasaṃvṛtaḥ yojanānāṃ sahastraṃ tu dvīpo 'yaṃ dakṣiṇottaraḥ,अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः योजनानां सहस्त्रं तु द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरः
1,Main,45.0,25,pūrve kirātāstasyānte paśicame yavanāstathā brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśya madhye śūdrāstathaiva ca,पूर्वे किरातास्तस्यान्ते पशिचमे यवनास्तथा ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्य मध्ये शूद्रास्तथैव च
1,Main,45.0,26,ijyāyuddhavaṇijyābhirvartayantyatra mānavāḥ stravante pāvanā nadyaḥ parvatebhyo viniḥ sṛtāḥ,इज्यायुद्धवणिज्याभिर्वर्तयन्त्यत्र मानवाः स्त्रवन्ते पावना नद्यः पर्वतेभ्यो विनिः सृताः
1,Main,45.0,27,śatadruścandrabhāgā ca sarayūryamunā tathā irāvatī vitastā ca vipāśā devikā kuhūḥ,शतद्रुश्चन्द्रभागा च सरयूर्यमुना तथा इरावती वितस्ता च विपाशा देविका कुहूः
1,Main,45.0,28,gomatī dhūtapāpā ca bāhudā ca dṛṣadvatī kauśikī lohitā caiva himavatpādaniḥ sṛtāḥ,गोमती धूतपापा च बाहुदा च दृषद्वती कौशिकी लोहिता चैव हिमवत्पादनिः सृताः
1,Main,45.0,29,vedasmṛtirvedavatī vrataghnī tridivā tathā parṇāśā vandanā caiva sadānīrā manoramā,वेदस्मृतिर्वेदवती व्रतघ्नी त्रिदिवा तथा पर्णाशा वन्दना चैव सदानीरा मनोरमा
1,Main,45.0,30,carmaṇvatī tathā dūryā vidiśā vetravatyapi śigruḥ svaśilpāpi tathā pāriyātrāśrayāḥ smṛtāḥ,चर्मण्वती तथा दूर्या विदिशा वेत्रवत्यपि शिग्रुः स्वशिल्पापि तथा पारियात्राश्रयाः स्मृताः
1,Main,45.0,31,narmadā surasā śoṇa daśārṇā ca mahānadī mandākinī citrakūṭā tāmasī ca piśācikā,नर्मदा सुरसा शोण दशार्णा च महानदी मन्दाकिनी चित्रकूटा तामसी च पिशाचिका
1,Main,45.0,32,citrotpalā vipāśā ca mañjulā vāluvāhinī ṛkṣavatpādajā nadyaḥ sarvapāpaharā nṛṇām,चित्रोत्पला विपाशा च मञ्जुला वालुवाहिनी ऋक्षवत्पादजा नद्यः सर्वपापहरा नृणाम्
1,Main,45.0,33,tāpī payoṣṇī nirvindhyā śīghrodā ca mahānadī veṇyā vaitaraṇī caiva balākā ca kumudvatī,तापी पयोष्णी निर्विन्ध्या शीघ्रोदा च महानदी वेण्या वैतरणी चैव बलाका च कुमुद्वती
1,Main,45.0,34,toyā caiva mahāgairī durgā cāntaḥ śilā tathā vindhyapādaprasūtāstā nadyaḥ puṇyajalāḥ śubhāḥ,तोया चैव महागैरी दुर्गा चान्तः शिला तथा विन्ध्यपादप्रसूतास्ता नद्यः पुण्यजलाः शुभाः
1,Main,45.0,35,sodāvarī bhīmarathī kṛṣṇā varṇā ca matsarī tuṅgabhdrā suprayogā kāverī ca dvijottamāḥ dakṣiṇāpathagā nadyaḥ sahyapādaviniḥ sṛtāḥ,सोदावरी भीमरथी कृष्णा वर्णा च मत्सरी तुङ्गभ्द्रा सुप्रयोगा कावेरी च द्विजोत्तमाः दक्षिणापथगा नद्यः सह्यपादविनिः सृताः
1,Main,45.0,36,ṛtumālā tāmraparṇo puṣpavatyutpalāvatī malayānniḥ sṛtā nadyaḥ sarvāḥ śītajalāḥ smṛtāḥ,ऋतुमाला ताम्रपर्णो पुष्पवत्युत्पलावती मलयान्निः सृता नद्यः सर्वाः शीतजलाः स्मृताः
1,Main,45.0,37,ṛṣikulyā trisāmā ca mandagā mandagāminī rūpā pālāsinī caiva ṛṣikā vaṃśakāriṇī śuktimatpādasaṃjātāḥ sarvapāpaharā nṛṇām,ऋषिकुल्या त्रिसामा च मन्दगा मन्दगामिनी रूपा पालासिनी चैव ऋषिका वंशकारिणी शुक्तिमत्पादसंजाताः सर्वपापहरा नृणाम्
1,Main,45.0,38,āsāṃ nadyupanadyaśca śataśo dvijapuṅgavāḥ sarvapāpaharāḥ puṇyāḥ snānadānādikarmasu,आसां नद्युपनद्यश्च शतशो द्विजपुङ्गवाः सर्वपापहराः पुण्याः स्नानदानादिकर्मसु
1,Main,45.0,39,tāsvime kurupāñcālā madhyadeśādayo janāḥ pūrvadeśādikāścaiva kāmarūpanivāsinaḥ,तास्विमे कुरुपाञ्चाला मध्यदेशादयो जनाः पूर्वदेशादिकाश्चैव कामरूपनिवासिनः
1,Main,45.0,40,puṇḍrāḥ kaliṅgāmagadhā dākṣiṇātyāścakṛtsnaśaḥ tathāparāntāḥ saurāṣṭrāḥ śūdrābhīrāstathār'budāḥ,पुण्ड्राः कलिङ्गामगधा दाक्षिणात्याश्चकृत्स्नशः तथापरान्ताः सौराष्ट्राः शूद्राभीरास्तथार्ऽबुदाः
1,Main,45.0,41,mālakā mālavāścaiva pāriyātranivāsinaḥ sauvīrāḥ saindhavā hūṇā śālvāḥ kalpanivāsinaḥ,मालका मालवाश्चैव पारियात्रनिवासिनः सौवीराः सैन्धवा हूणा शाल्वाः कल्पनिवासिनः
1,Main,45.0,42,madrā rāmāstathāmbaṣṭhāḥ pārasīkāstathaiva ca āsāṃ pibanti salilaṃ vasanti saritāṃ sadā,मद्रा रामास्तथाम्बष्ठाः पारसीकास्तथैव च आसां पिबन्ति सलिलं वसन्ति सरितां सदा
1,Main,45.0,43,catvāri bhārate varṣe yugāni kavayo 'bruvan kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliścānyatra na kvacit,चत्वारि भारते वर्षे युगानि कवयो ऽब्रुवन् कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चान्यत्र न क्वचित्
1,Main,45.0,44,yāni kiṃpuruṣādyāni varṣāṇyaṣṭau maharṣayaḥ na teṣu śoko nāyāso nodvegaḥ kṣudbhayaṃ na ca,यानि किंपुरुषाद्यानि वर्षाण्यष्टौ महर्षयः न तेषु शोको नायासो नोद्वेगः क्षुद्भयं न च
1,Main,45.0,45,svasthāḥ prajā nirātaṅkāḥ sarvaduḥ khavivarjitāḥ ramanti vividhairbhāvaiḥ sarvāśca sthirayauvanāḥ,स्वस्थाः प्रजा निरातङ्काः सर्वदुः खविवर्जिताः रमन्ति विविधैर्भावैः सर्वाश्च स्थिरयौवनाः
1,Main,46.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge pañcacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca hemakūṭagireḥ śṛṅge mahākūṭaiḥ suśobhanam sphāṭikaṃ devadevasya vimānaṃ parameṣṭhinaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच हेमकूटगिरेः शृङ्गे महाकूटैः सुशोभनम् स्फाटिकं देवदेवस्य विमानं परमेष्ठिनः
1,Main,46.0,2,atha devādidevasya bhūteśasya triśūlinaḥ devāḥ siddhagaṇā yakṣāḥ pūjāṃ nityaṃ prakurvate,अथ देवादिदेवस्य भूतेशस्य त्रिशूलिनः देवाः सिद्धगणा यक्षाः पूजां नित्यं प्रकुर्वते
1,Main,46.0,3,sa devo giriśaḥ sārdhaṃ mahādevyā maheśvaraḥ bhūtaiḥ parivṛto nityaṃ bhāti tatra pinākadhṛk,स देवो गिरिशः सार्धं महादेव्या महेश्वरः भूतैः परिवृतो नित्यं भाति तत्र पिनाकधृक्
1,Main,46.0,4,vibhaktacāruśikharaḥ kailāso yatra parvataḥ nivāsaḥ koṭiyakṣāṇāṃ kuberasya ca dhīmataḥ tatrāpi devadevasya bhavasyāyatanaṃ mahat,विभक्तचारुशिखरः कैलासो यत्र पर्वतः निवासः कोटियक्षाणां कुबेरस्य च धीमतः तत्रापि देवदेवस्य भवस्यायतनं महत्
1,Main,46.0,5,mandākinī tatra divyā ramyā suvimalodakā nadī nānāvidhaiḥ padmairanekaiḥ samalaṅkṛtā,मन्दाकिनी तत्र दिव्या रम्या सुविमलोदका नदी नानाविधैः पद्मैरनेकैः समलङ्कृता
1,Main,46.0,6,devadānavagandharvayakṣarākṣasakiṃnaraiḥ upaspṛṣṭajalā nityaṃ supuṇyā sumanoramā,देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसकिंनरैः उपस्पृष्टजला नित्यं सुपुण्या सुमनोरमा
1,Main,46.0,7,anyāśca nadyaḥ śataśaḥ svarṇapadmairalaṅkṛtāḥ tāsāṃ kūleṣu devasya sthānāni parameṣṭhinaḥ devarṣigaṇajuṣṭāni tathā nārāyaṇasya ca,अन्याश्च नद्यः शतशः स्वर्णपद्मैरलङ्कृताः तासां कूलेषु देवस्य स्थानानि परमेष्ठिनः देवर्षिगणजुष्टानि तथा नारायणस्य च
1,Main,46.0,8,sitāntaśikhare cāpi pārijātavanaṃ śubham tatra śakrasya vipulaṃ bhavanaṃ ratnamaṇḍitam sphāṭikastambhasaṃyuktaṃ hemagopurasaṃyutam,सितान्तशिखरे चापि पारिजातवनं शुभम् तत्र शक्रस्य विपुलं भवनं रत्नमण्डितम् स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं हेमगोपुरसंयुतम्
1,Main,46.0,9,tatrātha devadevasya viṣṇorviśvāmareśituḥ supuṇyaṃ bhavanaṃ ramyaṃ sarvaratnopaśobhitam,तत्राथ देवदेवस्य विष्णोर्विश्वामरेशितुः सुपुण्यं भवनं रम्यं सर्वरत्नोपशोभितम्
1,Main,46.0,10,tatra nārāyaṇaḥ śrīmān lakṣmyā saha jagatpatiḥ āste sarvāmaraśreṣṭhaḥ pūjyamānaḥ sanātanaḥ,तत्र नारायणः श्रीमान् लक्ष्म्या सह जगत्पतिः आस्ते सर्वामरश्रेष्ठः पूज्यमानः सनातनः
1,Main,46.0,11,tathā ca vasudhāre tu vasūnāṃ ratnamaṇḍitam sthānānāmaṣṭakaṃ puṇyaṃ durādharṣaṃ suradviṣām,तथा च वसुधारे तु वसूनां रत्नमण्डितम् स्थानानामष्टकं पुण्यं दुराधर्षं सुरद्विषाम्
1,Main,46.0,12,ratnadhāre girivare saptarṣoṇāṃ mahātmanām saptāśramāṇi puṇyāni siddhāvāsayutāni tu,रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षोणां महात्मनाम् सप्ताश्रमाणि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि तु
1,Main,46.0,13,tatra haimaṃ caturdvāraṃ vajranīlādimaṇḍitam supuṇyaṃ sumahat sthānaṃ brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ,तत्र हैमं चतुर्द्वारं वज्रनीलादिमण्डितम् सुपुण्यं सुमहत् स्थानं ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
1,Main,46.0,14,tatra devarṣayo viprāḥ siddhā brahmarṣayo 'pare upāsate sadā devaṃ pitāmahamajaṃ param,तत्र देवर्षयो विप्राः सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽपरे उपासते सदा देवं पितामहमजं परम्
1,Main,46.0,15,sa taiḥ saṃpūjito nityaṃ devyā saha caturmukhaḥ āste hitāya lokānāṃ śāntānāṃ paramā gatiḥ,स तैः संपूजितो नित्यं देव्या सह चतुर्मुखः आस्ते हिताय लोकानां शान्तानां परमा गतिः
1,Main,46.0,16,athaikaśṛṅgaśikhare mahāpadmairalaṅkṛtam svacchāmṛtajalaṃ puṇyaṃ sugandhaṃ sumahat saraḥ,अथैकशृङ्गशिखरे महापद्मैरलङ्कृतम् स्वच्छामृतजलं पुण्यं सुगन्धं सुमहत् सरः
1,Main,46.0,17,jaigīṣavyāśramaṃ tatra yogīndrairupaśobhitam tatrāsau bhagavān nityamāste śiṣyaiḥ samāvṛtaḥ praśāntadoṣairakṣudrairbrahmavidbhirmahātmabhiḥ,जैगीषव्याश्रमं तत्र योगीन्द्रैरुपशोभितम् तत्रासौ भगवान् नित्यमास्ते शिष्यैः समावृतः प्रशान्तदोषैरक्षुद्रैर्ब्रह्मविद्भिर्महात्मभिः
1,Main,46.0,18,śaṅkho manoharaścaiva kauśikaḥ kṛṣṇa eva ca sumanā vedanādaśca śiṣyāstasya pradhānataḥ,शङ्खो मनोहरश्चैव कौशिकः कृष्ण एव च सुमना वेदनादश्च शिष्यास्तस्य प्रधानतः
1,Main,46.0,19,sarve yogaratāḥ śāntā bhasmoddhūlitavigrahāḥ upāsate mahāvīryā brahmavidyāparāyaṇāḥ,सर्वे योगरताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः उपासते महावीर्या ब्रह्मविद्यापरायणाः
1,Main,46.0,20,teṣāmanugrihārthāya yatīnāṃ śāntacetasām sānnidhyaṃ kurute bhūyo devyā saha maheśvaraḥ,तेषामनुग्रिहार्थाय यतीनां शान्तचेतसाम् सान्निध्यं कुरुते भूयो देव्या सह महेश्वरः
1,Main,46.0,21,anyānicāśramāṇi syustasmin girivarottame munīnāṃ yuktamanasāṃ sarāṃsi saritastathā,अन्यानिचाश्रमाणि स्युस्तस्मिन् गिरिवरोत्तमे मुनीनां युक्तमनसां सरांसि सरितस्तथा
1,Main,46.0,22,teṣu yogaratā viprā jāpakāḥ saṃyatendriyāḥ brahmaṇyāsaktamanaso ramante jñānatatparāḥ,तेषु योगरता विप्रा जापकाः संयतेन्द्रियाः ब्रह्मण्यासक्तमनसो रमन्ते ज्ञानतत्पराः
1,Main,46.0,23,ātmanyātmānamādhāya śikhāntāntaramāsthitam dhāyāyanti devamīśānaṃ yena sarvamidaṃ tatam,आत्मन्यात्मानमाधाय शिखान्तान्तरमास्थितम् धायायन्ति देवमीशानं येन सर्वमिदं ततम्
1,Main,46.0,24,sumeghe vāsavasthānaṃ sahastrādityasaṃnibham tatrāste bhagavānindraḥ śacyā saha sureśvaraḥ,सुमेघे वासवस्थानं सहस्त्रादित्यसंनिभम् तत्रास्ते भगवानिन्द्रः शच्या सह सुरेश्वरः
1,Main,46.0,25,gajaśaile tu durgāyā bhavanaṃ maṇitāraṇam āste bhagavatī durgā tatra sākṣānmaheśvarī,गजशैले तु दुर्गाया भवनं मणितारणम् आस्ते भगवती दुर्गा तत्र साक्षान्महेश्वरी
1,Main,46.0,26,upāsyamānā vividhaiḥ śaktibhedairitastataḥ pītvā yogāmṛtaṃ labdhvā sākṣādānandamaiśvaram,उपास्यमाना विविधैः शक्तिभेदैरितस्ततः पीत्वा योगामृतं लब्ध्वा साक्षादानन्दमैश्वरम्
1,Main,46.0,27,sunīlasya gireḥ śṛṅge nānādhātusamujjvale rākṣasānāṃ purāṇi syuḥ sarāṃsi śataśo dvijāḥ,सुनीलस्य गिरेः शृङ्गे नानाधातुसमुज्ज्वले राक्षसानां पुराणि स्युः सरांसि शतशो द्विजाः
1,Main,46.0,28,tathā puraśataṃ viprāḥ śataśṛṅge mahācale sphāṭikastambhasaṃyuktaṃ yakṣāṇāmamitaujasām,तथा पुरशतं विप्राः शतशृङ्गे महाचले स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं यक्षाणाममितौजसाम्
1,Main,46.0,29,śvetodaragireḥ śṛṅge suparṇasya mahātmanaḥ prākāragopuropetaṃ maṇitoraṇamaṇḍitam,श्वेतोदरगिरेः शृङ्गे सुपर्णस्य महात्मनः प्राकारगोपुरोपेतं मणितोरणमण्डितम्
1,Main,46.0,30,sa tatra garuḍaḥ śrīmān sākṣād viṣṇurivāparaḥ dhyātvāste tat paraṃ jyotirātmānaṃ viṣṇumavyayam,स तत्र गरुडः श्रीमान् साक्षाद् विष्णुरिवापरः ध्यात्वास्ते तत् परं ज्योतिरात्मानं विष्णुमव्ययम्
1,Main,46.0,31,anyacca bhavanaṃ puṇyaṃ śrīśṛṅge munipuṅgavāḥ śrīdevyāḥ sarvaratnāḍhyaṃ haimaṃ sumaṇitoraṇam,अन्यच्च भवनं पुण्यं श्रीशृङ्गे मुनिपुङ्गवाः श्रीदेव्याः सर्वरत्नाढ्यं हैमं सुमणितोरणम्
1,Main,46.0,32,tatra sā paramā śaktirviṣṇoratimanoramā anantavibhavā lakṣmīrjagatsaṃmohanotsukā,तत्र सा परमा शक्तिर्विष्णोरतिमनोरमा अनन्तविभवा लक्ष्मीर्जगत्संमोहनोत्सुका
1,Main,46.0,33,adhyāste devagandharvasiddhacāraṇavanditā vicintya jagatoyoniṃ svaśaktikiraṇojjvalā,अध्यास्ते देवगन्धर्वसिद्धचारणवन्दिता विचिन्त्य जगतोयोनिं स्वशक्तिकिरणोज्ज्वला
1,Main,46.0,34,tatraiva devadevasya viṣṇorāyatanaṃ mahat sarāṃsi tatra catvāri vicitrakamalāśrayā,तत्रैव देवदेवस्य विष्णोरायतनं महत् सरांसि तत्र चत्वारि विचित्रकमलाश्रया
1,Main,46.0,35,tathā sahastraśikhare vidyādharapurāṣṭakam ratnasopānasaṃyuktaṃ sarobhiścopaśobhitam,तथा सहस्त्रशिखरे विद्याधरपुराष्टकम् रत्नसोपानसंयुक्तं सरोभिश्चोपशोभितम्
1,Main,46.0,36,nadyo vimalapānīyāścitranīlotpalākarāḥ karṇikāravanaṃ dvivyaṃ tatrāste śaṅkaromayā,नद्यो विमलपानीयाश्चित्रनीलोत्पलाकराः कर्णिकारवनं द्विव्यं तत्रास्ते शङ्करोमया
1,Main,46.0,37,pāriyātre mahāśaile mahālakṣmyāḥ puraṃ śubham ramyaprāsādasaṃyuktaṃ ghaṇṭācāmarabhūṣitam,पारियात्रे महाशैले महालक्ष्म्याः पुरं शुभम् रम्यप्रासादसंयुक्तं घण्टाचामरभूषितम्
1,Main,46.0,38,nṛtyadbhirapsaraḥ saṅghairitaścetaśca śobhitam mṛdaṅgamurajodghuṣṭaṃ vīṇāveṇunināditam,नृत्यद्भिरप्सरः सङ्घैरितश्चेतश्च शोभितम् मृदङ्गमुरजोद्घुष्टं वीणावेणुनिनादितम्
1,Main,46.0,39,gandharvakiṃnarākīrṇaṃ saṃvṛtaṃ siddhapuṅgavaiḥ bhāsvadbhittisamākīrṇaṃ mahāprāsādasaṃkulam,गन्धर्वकिंनराकीर्णं संवृतं सिद्धपुङ्गवैः भास्वद्भित्तिसमाकीर्णं महाप्रासादसंकुलम्
1,Main,46.0,40,gaṇeśvarāṅganājuṣṭaṃ dhārmikāṇāṃ sudarśanam tatra sā vasate devī nityaṃ yogaparāyaṇā,गणेश्वराङ्गनाजुष्टं धार्मिकाणां सुदर्शनम् तत्र सा वसते देवी नित्यं योगपरायणा
1,Main,46.0,41,mahālakṣmīrmahādevī triśūlavaradhāriṇī trinetrā sarvaśasaktībhiḥ saṃvṛtā sadasanmayā paśyanti tatra munayaḥ siddhā ye brahmavādinaḥ,महालक्ष्मीर्महादेवी त्रिशूलवरधारिणी त्रिनेत्रा सर्वशसक्तीभिः संवृता सदसन्मया पश्यन्ति तत्र मुनयः सिद्धा ये ब्रह्मवादिनः
1,Main,46.0,42,supārśvasyottare bhāge sarasvatyāḥ purottamam sarāṃsi siddhajuṣṭāni devabhogyāni sattamāḥ,सुपार्श्वस्योत्तरे भागे सरस्वत्याः पुरोत्तमम् सरांसि सिद्धजुष्टानि देवभोग्यानि सत्तमाः
1,Main,46.0,43,pāṇḍurasya gireḥ śṛṅge vicitradrumasaṃkule sandharvāṇāṃ puraśataṃ divyastrībhiḥ samāvṛtam,पाण्डुरस्य गिरेः शृङ्गे विचित्रद्रुमसंकुले सन्धर्वाणां पुरशतं दिव्यस्त्रीभिः समावृतम्
1,Main,46.0,44,teṣu nityaṃ madotsiktā varanāryastathaiva ca krīḍanti muditā nityaṃ vilāsairbhogatatparāḥ,तेषु नित्यं मदोत्सिक्ता वरनार्यस्तथैव च क्रीडन्ति मुदिता नित्यं विलासैर्भोगतत्पराः
1,Main,46.0,45,añjanasya gireḥ śṛṅge nārīṇāṃ puramuttamam vasanti tatrāpsaraso rambhādyā ratilālasāḥ,अञ्जनस्य गिरेः शृङ्गे नारीणां पुरमुत्तमम् वसन्ति तत्राप्सरसो रम्भाद्या रतिलालसाः
1,Main,46.0,46,citrasenādayo yatra samāyāntyarthinaḥ sadā sā purī sarvaratnāḍhyā naikaprastravaṇairyutā,चित्रसेनादयो यत्र समायान्त्यर्थिनः सदा सा पुरी सर्वरत्नाढ्या नैकप्रस्त्रवणैर्युता
1,Main,46.0,47,anekāni purāṇi syuḥ kaumude cāpi suvratāḥ rudrāṇāṃ śāntarajasāmīśvarārpitacetasām,अनेकानि पुराणि स्युः कौमुदे चापि सुव्रताः रुद्राणां शान्तरजसामीश्वरार्पितचेतसाम्
1,Main,46.0,48,teṣu rudrā mahāyogā maheśāntaracāriṇaḥ samāsate paraṃ jyotirārūḍhāḥ sthānamuttamam,तेषु रुद्रा महायोगा महेशान्तरचारिणः समासते परं ज्योतिरारूढाः स्थानमुत्तमम्
1,Main,46.0,49,piñjarasya gireḥ śṛṅge gaṇeśānāṃ puratrayam nandīśvarasya kapile tatrāste suyaśā yatiḥ,पिञ्जरस्य गिरेः शृङ्गे गणेशानां पुरत्रयम् नन्दीश्वरस्य कपिले तत्रास्ते सुयशा यतिः
1,Main,46.0,50,tathā ca jārudhaiḥ śṛṅge devadevasya dhīmataḥ dīptamāyatanaṃ puṇyaṃ bhāskarasyāmitaujasaḥ,तथा च जारुधैः शृङ्गे देवदेवस्य धीमतः दीप्तमायतनं पुण्यं भास्करस्यामितौजसः
1,Main,46.0,51,tasyaivottaradigbhāge candrasthānamanuttamam ramate tatra ramyo 'sau bhagavān śītadīdhitiḥ,तस्यैवोत्तरदिग्भागे चन्द्रस्थानमनुत्तमम् रमते तत्र रम्यो ऽसौ भगवान् शीतदीधितिः
1,Main,46.0,52,anyacca bhavanaṃ divyaṃ haṃsaśaile maharṣayaḥ sahastrayojanāyāmaṃ suvarṇamaṇitoraṇam,अन्यच्च भवनं दिव्यं हंसशैले महर्षयः सहस्त्रयोजनायामं सुवर्णमणितोरणम्
1,Main,46.0,53,tatrāste bhagavān brahmā siddhasaṅghairabhiṣṭutaḥ sāvitryā saha viśvātmā vāsudevādibhiryutaḥ,तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा सिद्धसङ्घैरभिष्टुतः सावित्र्या सह विश्वात्मा वासुदेवादिभिर्युतः
1,Main,46.0,54,tasya dakṣiṇadigbhāge siddhānāṃ puramuttamam sanandanādayo yatra vasanti munipuṅgavāḥ,तस्य दक्षिणदिग्भागे सिद्धानां पुरमुत्तमम् सनन्दनादयो यत्र वसन्ति मुनिपुङ्गवाः
1,Main,46.0,55,pañcaśailasya śikhare dānavānāṃ puratrayam nātidūreṇa tasyātha daityacāryasya dhīmataḥ,पञ्चशैलस्य शिखरे दानवानां पुरत्रयम् नातिदूरेण तस्याथ दैत्यचार्यस्य धीमतः
1,Main,46.0,56,sugandhaśailaśikhare saridbhirupaśobhitam kardamasyāśramaṃ puṇyaṃ tatrāste bhagavānṛṣiḥ,सुगन्धशैलशिखरे सरिद्भिरुपशोभितम् कर्दमस्याश्रमं पुण्यं तत्रास्ते भगवानृषिः
1,Main,46.0,57,tasyaiva pūrvadigbhāge kiñcid vai dakṣiṇāśrite sanatkumāro bhagavāṃstatrāste brahmavittamaḥ,तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिद् वै दक्षिणाश्रिते सनत्कुमारो भगवांस्तत्रास्ते ब्रह्मवित्तमः
1,Main,46.0,58,sarveṣveteṣu śaileṣu tatānyeṣu munīśvarāḥ sarāṃsi vimalā nadyo devānāmālayāni ca,सर्वेष्वेतेषु शैलेषु ततान्येषु मुनीश्वराः सरांसि विमला नद्यो देवानामालयानि च
1,Main,46.0,59,siddhaliṅgāni puṇyāni munibhiḥ sthāpitāni tu vanyānyāśramavaryāṇi saṃkhyātuṃ naiva śaknuyām,सिद्धलिङ्गानि पुण्यानि मुनिभिः स्थापितानि तु वन्यान्याश्रमवर्याणि संख्यातुं नैव शक्नुयाम्
1,Main,46.0,60,eṣa saṃkṣepataḥ prokto jambūdvīpasya vistaraḥ na śakyaṃ vistarād vaktuṃ mayā varṣaśatairapi,एष संक्षेपतः प्रोक्तो जम्बूद्वीपस्य विस्तरः न शक्यं विस्तराद् वक्तुं मया वर्षशतैरपि
1,Main,47.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ṣaṭcatvāriśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca jambūdvīpasya vistārād dviguṇena samantataḥ saṃveṣṭayitvā kṣārodaṃ plakṣadvīpo vyavasthitaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षट्चत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच जम्बूद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः संवेष्टयित्वा क्षारोदं प्लक्षद्वीपो व्यवस्थितः
1,Main,47.0,2,plakṣadvīpe ca viprendrāḥ saptāsan kulaparvatāḥ ṛjvāyatāḥ suparvāṇaḥ siddhasaṅghaniṣevitāḥ,प्लक्षद्वीपे च विप्रेन्द्राः सप्तासन् कुलपर्वताः ऋज्वायताः सुपर्वाणः सिद्धसङ्घनिषेविताः
1,Main,47.0,3,gomedaḥ prathamasteṣāṃ dvitīyaścandra ucyate nārādo dundubhiścaiva somaśca ṛṣabhastathā vaibhrājaḥ saptamaḥ prokto brahmaṇo 'tyantavallabhaḥ,गोमेदः प्रथमस्तेषां द्वितीयश्चन्द्र उच्यते नारादो दुन्दुभिश्चैव सोमश्च ऋषभस्तथा वैभ्राजः सप्तमः प्रोक्तो ब्रह्मणो ऽत्यन्तवल्लभः
1,Main,47.0,4,tatra devarṣigandharvaiḥ siddhaiśca bhagavānajaḥ upāsyate sa viśvātmā sākṣī sarvasya viśvasṛk,तत्र देवर्षिगन्धर्वैः सिद्धैश्च भगवानजः उपास्यते स विश्वात्मा साक्षी सर्वस्य विश्वसृक्
1,Main,47.0,5,teṣu puṇyā janapadā nādhayo vyādhayo na ca na tatra pāpakartāraḥ puruṣā vā kathañcana,तेषु पुण्या जनपदा नाधयो व्याधयो न च न तत्र पापकर्तारः पुरुषा वा कथञ्चन
1,Main,47.0,6,teṣāṃ nadyaśca saptaiva varṣāṇāṃ tu samudragāḥ tāsu brahmarṣayo nityaṃ pitāmahapupāsate,तेषां नद्यश्च सप्तैव वर्षाणां तु समुद्रगाः तासु ब्रह्मर्षयो नित्यं पितामहपुपासते
1,Main,47.0,7,anutaptā śikhī caiva vipāpā tridivā kṛtā amṛtā sukṛtā caiva nāmataḥ parikīrtitāḥ,अनुतप्ता शिखी चैव विपापा त्रिदिवा कृता अमृता सुकृता चैव नामतः परिकीर्तिताः
1,Main,47.0,8,kṣudranadyastvasaṃkhyātāḥ sarāṃsi subahūnyapi na caiteṣu yugāvasthā puruṣā vai cirāyuṣaḥ,क्षुद्रनद्यस्त्वसंख्याताः सरांसि सुबहून्यपि न चैतेषु युगावस्था पुरुषा वै चिरायुषः
1,Main,47.0,9,āryakāḥ kuravāścaiva vidaśā bhāvinastathā brahmakṣatriyaviṭśūdrāstasmin dvīpe prakīrtitāḥ,आर्यकाः कुरवाश्चैव विदशा भाविनस्तथा ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रास्तस्मिन् द्वीपे प्रकीर्तिताः
1,Main,47.0,10,ijyate bhagavān somo varṇaistatra nivāsibhiḥ teṣāṃ ca somasāyujyaṃ sārūpyaṃ munipuṅgavāḥ,इज्यते भगवान् सोमो वर्णैस्तत्र निवासिभिः तेषां च सोमसायुज्यं सारूप्यं मुनिपुङ्गवाः
1,Main,47.0,11,sarve dharmaparā nityaṃ nityaṃ muditamānasāḥ pañcavarṣasahastrāṇi jīvanti ca nirāmayāḥ,सर्वे धर्मपरा नित्यं नित्यं मुदितमानसाः पञ्चवर्षसहस्त्राणि जीवन्ति च निरामयाः
1,Main,47.0,12,plakṣadvīpapramāṇaṃ tu dviguṇena samantataḥ saṃveṣṭyekṣurasāmbhodhiṃ śālmaliḥ saṃvyavasthitaḥ,प्लक्षद्वीपप्रमाणं तु द्विगुणेन समन्ततः संवेष्ट्येक्षुरसाम्भोधिं शाल्मलिः संव्यवस्थितः
1,Main,47.0,13,sapta varṣāṇi tatrāpi saptaiva kulaparvatāḥ ṛjvāyatāḥ suparvāṇaḥ sapta nadyaśca suvratāḥ,सप्त वर्षाणि तत्रापि सप्तैव कुलपर्वताः ऋज्वायताः सुपर्वाणः सप्त नद्यश्च सुव्रताः
1,Main,47.0,14,kumudaśconnataścaiva tṛtīyaśca balāhakaḥ droṇaḥ kaṅkastu mahiṣaḥ kakudvān sapta parvatāḥ,कुमुदश्चोन्नतश्चैव तृतीयश्च बलाहकः द्रोणः कङ्कस्तु महिषः ककुद्वान् सप्त पर्वताः
1,Main,47.0,15,yonī toyā vitṛṣṇā ca candrā śuklā vimocanī nivṛttiścaiti tā nadyaḥ smṛtā pāpaharā nṛṇām,योनी तोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्ला विमोचनी निवृत्तिश्चैति ता नद्यः स्मृता पापहरा नृणाम्
1,Main,47.0,16,na teṣu vidyate lobhaḥ krodho vā dvijasattamāḥ na caivāsti yugāvasthā janā jīvantyanāmayāḥ,न तेषु विद्यते लोभः क्रोधो वा द्विजसत्तमाः न चैवास्ति युगावस्था जना जीवन्त्यनामयाः
1,Main,47.0,17,yajanti satataṃ tatra varṇā vāyuṃ sanātanam teṣāṃ tasyātha sāyujyaṃ sārūpyaṃ ca salokatā,यजन्ति सततं तत्र वर्णा वायुं सनातनम् तेषां तस्याथ सायुज्यं सारूप्यं च सलोकता
1,Main,47.0,18,kapilā brāhmaṇāḥ proktā rājānaścāruṇāstathā pītā vaiśyāḥ smṛtāḥ kṛṣṇā dvīpe 'smin vṛṣalā dvijāḥ,कपिला ब्राह्मणाः प्रोक्ता राजानश्चारुणास्तथा पीता वैश्याः स्मृताः कृष्णा द्वीपे ऽस्मिन् वृषला द्विजाः
1,Main,47.0,19,śālmalasya tu vistārād dviguṇena samantataḥ saṃveṣṭya tu surodābdhiṃ kuśadvīpo vyavasthitaḥ,शाल्मलस्य तु विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः संवेष्ट्य तु सुरोदाब्धिं कुशद्वीपो व्यवस्थितः
1,Main,47.0,20,vidrumaścaiva hemaśca dyutimān puṣpavāṃstathā kuśeśayo hariścātha mandaraḥ sapta parvatāḥ,विद्रुमश्चैव हेमश्च द्युतिमान् पुष्पवांस्तथा कुशेशयो हरिश्चाथ मन्दरः सप्त पर्वताः
1,Main,47.0,21,dhutapāpā śivā caiva pavitrā saṃmatā tathā vidyudambhā mahī ceti nadyastatra jalāvahāḥ,धुतपापा शिवा चैव पवित्रा संमता तथा विद्युदम्भा मही चेति नद्यस्तत्र जलावहाः
1,Main,47.0,22,anyāśca śataśoviprā nadyo maṇijalāḥ śubhāḥ tāsu brahmāṇamīśānaṃ devādyāḥ paryupāsate,अन्याश्च शतशोविप्रा नद्यो मणिजलाः शुभाः तासु ब्रह्माणमीशानं देवाद्याः पर्युपासते
1,Main,47.0,23,brāhmaṇā draviṇo viprāḥ kṣatriyāḥ śuṣmiṇastathā vaiśyāḥ snehāstu mandehāḥ śūdrāstatra prakīrtitāḥ,ब्राह्मणा द्रविणो विप्राः क्षत्रियाः शुष्मिणस्तथा वैश्याः स्नेहास्तु मन्देहाः शूद्रास्तत्र प्रकीर्तिताः
1,Main,47.0,24,sarve vijñānasaṃpannā maitrādiguṇasaṃyutāḥ yathoktakāriṇaḥ sarve sarve bhūtahite ratāḥ,सर्वे विज्ञानसंपन्ना मैत्रादिगुणसंयुताः यथोक्तकारिणः सर्वे सर्वे भूतहिते रताः
1,Main,47.0,25,yajanti vividhairyajñairbrahmāṇaṃ parameṣṭhinam teṣāṃ ca brahmasāyujyaṃ sārūpyaṃ ca salokatā,यजन्ति विविधैर्यज्ञैर्ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् तेषां च ब्रह्मसायुज्यं सारूप्यं च सलोकता
1,Main,47.0,26,kuśadvīpasya vistārād dviguṇena samantataḥ krauñcadvīpastato viprā veṣṭayitvā ghṛtodadhim,कुशद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः क्रौञ्चद्वीपस्ततो विप्रा वेष्टयित्वा घृतोदधिम्
1,Main,47.0,27,krauñco vāmanakaścaiva tṛtīyaścāndhakārakaḥ devāvṛcca vivindaśca puṇḍarīkastathaiva ca nāmnā ca saptamaḥ proktaḥ parvato dundubhisvanaḥ,क्रौञ्चो वामनकश्चैव तृतीयश्चान्धकारकः देवावृच्च विविन्दश्च पुण्डरीकस्तथैव च नाम्ना च सप्तमः प्रोक्तः पर्वतो दुन्दुभिस्वनः
1,Main,47.0,28,gaurī kumudvitī caiva saṃdhyā rātrirmanojavā khyātiśca puṇḍarīkāca nadyaḥ prādhānyataḥ smṛtāḥ,गौरी कुमुद्विती चैव संध्या रात्रिर्मनोजवा ख्यातिश्च पुण्डरीकाच नद्यः प्राधान्यतः स्मृताः
1,Main,47.0,29,puṣkarāḥ puṣkalā dhanyāstiṣyāstasya krameṇa vai brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścaiva dvijottamāḥ,पुष्कराः पुष्कला धन्यास्तिष्यास्तस्य क्रमेण वै ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव द्विजोत्तमाः
1,Main,47.0,30,arcayanti mahādevaṃ yajñadānasamādhibhiḥ vratopavāsairvividhairhemaiḥ svādhyāyatarpaṇaiḥ,अर्चयन्ति महादेवं यज्ञदानसमाधिभिः व्रतोपवासैर्विविधैर्हेमैः स्वाध्यायतर्पणैः
1,Main,47.0,31,teṣāṃ vai rudrasāyujyaṃ sārūpyaṃ cātidurlabham salokatā ca sāmīpyaṃ jāyate tatprasādataḥ,तेषां वै रुद्रसायुज्यं सारूप्यं चातिदुर्लभम् सलोकता च सामीप्यं जायते तत्प्रसादतः
1,Main,47.0,32,krauñcadvīpasya vistārād dviguṇena samantataḥ śākadvīpaḥ sthito viprā āveṣṭya dadhisāgaram,क्रौञ्चद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः शाकद्वीपः स्थितो विप्रा आवेष्ट्य दधिसागरम्
1,Main,47.0,33,udayo raivataścaiva śyāmāko 'stagiristathā āmbikeyastathā ramyaḥ keśarī ceti parvatāḥ,उदयो रैवतश्चैव श्यामाको ऽस्तगिरिस्तथा आम्बिकेयस्तथा रम्यः केशरी चेति पर्वताः
1,Main,47.0,34,sukumārī kumārī ca nalinī reṇukā tathā ikṣukā dhenukā caiva gabhastiśceti nimnagāḥ,सुकुमारी कुमारी च नलिनी रेणुका तथा इक्षुका धेनुका चैव गभस्तिश्चेति निम्नगाः
1,Main,47.0,35,āsāṃ pibantaḥ salilaṃ jīvante tatra mānavāḥ anāmayā hyaśokāśca rāgadveṣavivarjitāḥ,आसां पिबन्तः सलिलं जीवन्ते तत्र मानवाः अनामया ह्यशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः
1,Main,47.0,36,magāśca magadhāścaiva mānavā mandagāstathā brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścātra krameṇa tu,मगाश्च मगधाश्चैव मानवा मन्दगास्तथा ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चात्र क्रमेण तु
1,Main,47.0,37,yajanti satataṃ devaṃ sarvalokaikasākṣiṇam vratopavāsairvividhairdevadevaṃ divākaram,यजन्ति सततं देवं सर्वलोकैकसाक्षिणम् व्रतोपवासैर्विविधैर्देवदेवं दिवाकरम्
1,Main,47.0,38,teṣāṃ sūryeṇa sāyujyaṃ sāmīpyaṃ ca sarūpatā salokatā ca viprendrā jāyate tatprasādataḥ,तेषां सूर्येण सायुज्यं सामीप्यं च सरूपता सलोकता च विप्रेन्द्रा जायते तत्प्रसादतः
1,Main,47.0,39,śākadvīpaṃ samāvṛtya kṣīrodaḥ sāgaraḥ sthitaḥ śvetadvīpaśca tanmadhye nārāyaṇaparāyaṇāḥ,शाकद्वीपं समावृत्य क्षीरोदः सागरः स्थितः श्वेतद्वीपश्च तन्मध्ये नारायणपरायणाः
1,Main,47.0,40,tatra puṇyā janapadā nānāścaryasamanvitāḥ śvetāstatra narā nityaṃ jāyante viṣṇutatparāḥ,तत्र पुण्या जनपदा नानाश्चर्यसमन्विताः श्वेतास्तत्र नरा नित्यं जायन्ते विष्णुतत्पराः
1,Main,47.0,41,nādhayo vyādhayastatra jarāmṛtyubhayaṃ na ca krodhalobhavinirmuktā māyāmātsaryavarjitāḥ,नाधयो व्याधयस्तत्र जरामृत्युभयं न च क्रोधलोभविनिर्मुक्ता मायामात्सर्यवर्जिताः
1,Main,47.0,42,nityapuṣṭā nirātaṅkā nityānandāśca bhoginaḥ nārāyaṇaparāḥ sarve nārāyaṇaparāyaṇāḥ,नित्यपुष्टा निरातङ्का नित्यानन्दाश्च भोगिनः नारायणपराः सर्वे नारायणपरायणाः
1,Main,47.0,43,kecid dhyānaparā nityaṃ yoginaḥ saṃyatendriyāḥ kecijjapanti tapyanti kecid vijñānino 'pare,केचिद् ध्यानपरा नित्यं योगिनः संयतेन्द्रियाः केचिज्जपन्ति तप्यन्ति केचिद् विज्ञानिनो ऽपरे
1,Main,47.0,44,anye nirbojayogena brahmabhāvena bhāvitāḥ dhyāyanti tat paraṃ vyoma vāsudevaṃ paraṃ padam,अन्ये निर्बोजयोगेन ब्रह्मभावेन भाविताः ध्यायन्ति तत् परं व्योम वासुदेवं परं पदम्
1,Main,47.0,45,ekāntino nirālambā mahābhāgavatāḥ pare paśyanti paramaṃ brahma viṣṇavākhyaṃ tamasaḥ paraṃ,एकान्तिनो निरालम्बा महाभागवताः परे पश्यन्ति परमं ब्रह्म विष्णवाख्यं तमसः परं
1,Main,47.0,46,sarve caturbhujākārāḥ śaṅkhacakragadādharāḥ supītavāsasaḥ sarve śrīvatsāṅkitavakṣasaḥ,सर्वे चतुर्भुजाकाराः शङ्खचक्रगदाधराः सुपीतवाससः सर्वे श्रीवत्साङ्कितवक्षसः
1,Main,47.0,47,anye maheśvaraparāstripuṇḍrāṅkitamastakāḥ svayogodbhūtakiraṇā mahāgaruḍavāhanāḥ,अन्ये महेश्वरपरास्त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकाः स्वयोगोद्भूतकिरणा महागरुडवाहनाः
1,Main,47.0,48,sarvaśaktisamāyuktā nityānandāśca nirmalāḥ vasanti tatra puruṣā viṣṇorantaracāriṇaḥ,सर्वशक्तिसमायुक्ता नित्यानन्दाश्च निर्मलाः वसन्ति तत्र पुरुषा विष्णोरन्तरचारिणः
1,Main,47.0,49,tatra nārāyaṇasyānyad durgamaṃ duratikramam nārāyaṇaṃ nāma puraṃ vyāsādyairupaśobhitam,तत्र नारायणस्यान्यद् दुर्गमं दुरतिक्रमम् नारायणं नाम पुरं व्यासाद्यैरुपशोभितम्
1,Main,47.0,50,hemaprākārasaṃsuktaṃ sphāṭikairmaṇḍapairyutam prabhāsahastrakalilaṃ durādharṣaṃ suśobhanam harmyaprākārasaṃyuktamaṭṭālakasamākulam,हेमप्राकारसंसुक्तं स्फाटिकैर्मण्डपैर्युतम् प्रभासहस्त्रकलिलं दुराधर्षं सुशोभनम् हर्म्यप्राकारसंयुक्तमट्टालकसमाकुलम्
1,Main,47.0,51,hemagopurasāhastrairnānāratnopaśobhitaiḥ śubhrāstaraṇasaṃyuktaṃ vicitraiḥ samalaṅkṛtam,हेमगोपुरसाहस्त्रैर्नानारत्नोपशोभितैः शुभ्रास्तरणसंयुक्तं विचित्रैः समलङ्कृतम्
1,Main,47.0,52,nandanairvividhākāraiḥ stravantībhīśca śobhitam sarobhiḥ sarvato yuktaṃ vīṇāveṇunināditam,नन्दनैर्विविधाकारैः स्त्रवन्तीभीश्च शोभितम् सरोभिः सर्वतो युक्तं वीणावेणुनिनादितम्
1,Main,47.0,53,patākābhirvicitrābhiranekābhiśca śobhitam vīthībhiḥ sarvato yuktaṃ sopānai ratnabhūṣitaiḥ,पताकाभिर्विचित्राभिरनेकाभिश्च शोभितम् वीथीभिः सर्वतो युक्तं सोपानै रत्नभूषितैः
1,Main,47.0,54,nārīśatasahastrāḍhyaṃ divyagoyasamanvitam haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam caturdvāramanaupamyamagamyaṃ devavidviṣām,नारीशतसहस्त्राढ्यं दिव्यगोयसमन्वितम् हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् चतुर्द्वारमनौपम्यमगम्यं देवविद्विषाम्
1,Main,47.0,55,tatra tatrāpsaraḥ saṅdhairnṛtyadbhirupaśobhitam nānāgītavidhānajñairdevānāmapi durlabhaiḥ,तत्र तत्राप्सरः सङ्धैर्नृत्यद्भिरुपशोभितम् नानागीतविधानज्ञैर्देवानामपि दुर्लभैः
1,Main,47.0,56,nānāvilāsasaṃpannaiḥ kāmukairatikomalaiḥ prabhūtacandravadanairnūpurārāvasaṃyutaiḥ,नानाविलाससंपन्नैः कामुकैरतिकोमलैः प्रभूतचन्द्रवदनैर्नूपुरारावसंयुतैः
1,Main,47.0,57,īṣatsmitaiḥ subimboṣṭhairbālamugdhamṛgekṣaṇaiḥ aśeṣavibhavopetairbhūṣitaistanumadhyamaiḥ,ईषत्स्मितैः सुबिम्बोष्ठैर्बालमुग्धमृगेक्षणैः अशेषविभवोपेतैर्भूषितैस्तनुमध्यमैः
1,Main,47.0,58,surājahaṃsacalanaiḥ suveṣairmadhurasvanaiḥ saṃlāpālāpakuśalairdivyābharaṇabhūṣaitaiḥ,सुराजहंसचलनैः सुवेषैर्मधुरस्वनैः संलापालापकुशलैर्दिव्याभरणभूषैतैः
1,Main,47.0,59,stanabhāravinamraiśca madaghūrṇitalocanaiḥ nānāvarṇavicitrāṅgairnānābhogaratipriyaiḥ,स्तनभारविनम्रैश्च मदघूर्णितलोचनैः नानावर्णविचित्राङ्गैर्नानाभोगरतिप्रियैः
1,Main,47.0,60,praphullakusumodyānairitaścetaśca śobhitam asaṃkhyeyaguṇaṃ śuddhamāgamyaṃ tridaśairapi,प्रफुल्लकुसुमोद्यानैरितश्चेतश्च शोभितम् असंख्येयगुणं शुद्धमागम्यं त्रिदशैरपि
1,Main,47.0,61,śrīmatpavitraṃ devasya śrīpateramitaujasaḥ tasya madhye 'titejaskamuccaprākāratoraṇam,श्रीमत्पवित्रं देवस्य श्रीपतेरमितौजसः तस्य मध्ये ऽतितेजस्कमुच्चप्राकारतोरणम्
1,Main,47.0,62,sthānaṃ pad vaiṣṇavaṃ divyaṃ yogināmapi durlabham tanmadhye bhagavānekaḥ puṇḍarīkadaladyutiḥ śete 'śeṣajagatsūtiḥ śeṣāhiśayane hariḥ,स्थानं पद् वैष्णवं दिव्यं योगिनामपि दुर्लभम् तन्मध्ये भगवानेकः पुण्डरीकदलद्युतिः शेते ऽशेषजगत्सूतिः शेषाहिशयने हरिः
1,Main,47.0,63,vicintyamāno yogīndraiḥ sanandanapurogamaiḥ svātmānandāmṛtaṃ pītvā paraṃ tat tamasaḥ param,विचिन्त्यमानो योगीन्द्रैः सनन्दनपुरोगमैः स्वात्मानन्दामृतं पीत्वा परं तत् तमसः परम्
1,Main,47.0,64,supītavasano 'nanto mahāmāyo mahābhujaḥ kṣīrodakanyayā nityaṃ gṛhītacaraṇadvayaḥ,सुपीतवसनो ऽनन्तो महामायो महाभुजः क्षीरोदकन्यया नित्यं गृहीतचरणद्वयः
1,Main,47.0,65,sā ca devī jagadvandyā pādamūle haripriyā samāste tanmanā nityaṃ pītvā nārāyaṇāmṛtam,सा च देवी जगद्वन्द्या पादमूले हरिप्रिया समास्ते तन्मना नित्यं पीत्वा नारायणामृतम्
1,Main,47.0,66,na tatrādhārmikā yānti na ca devāntarāśrayāḥ vaikuṇṭhaṃ nāma tat sthānaṃ tridaśairapi vanditam,न तत्राधार्मिका यान्ति न च देवान्तराश्रयाः वैकुण्ठं नाम तत् स्थानं त्रिदशैरपि वन्दितम्
1,Main,47.0,67,na me 'tra bhavati prajñā kṛtsnaśastannirūpaṇe etāvacchakyate vaktuṃ nārāyaṇapuraṃ hi tat,न मे ऽत्र भवति प्रज्ञा कृत्स्नशस्तन्निरूपणे एतावच्छक्यते वक्तुं नारायणपुरं हि तत्
1,Main,47.0,68,sa eva paramaṃ brahma vāsudevaḥ sanātanaḥ śete nārāyaṇaḥ śrīmān māyayā mohayañjagat,स एव परमं ब्रह्म वासुदेवः सनातनः शेते नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्
1,Main,47.0,69,nārāyaṇādidaṃ jātaṃ tasminneva vyavasthitam tamevābhyeti kalpānte sa eva paramā gatiḥ,नारायणादिदं जातं तस्मिन्नेव व्यवस्थितम् तमेवाभ्येति कल्पान्ते स एव परमा गतिः
1,Main,48.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhstryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge saptacatvāriṃśodhyāyaḥ sūta uvāca śākadvīpasya vistārād dviguṇena vyavasthitaḥ kṣīrārṇavaṃ samāśritya dvīpaḥ puṣkarasaṃvṛtaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साह्स्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तचत्वारिंशोध्यायः सूत उवाच शाकद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन व्यवस्थितः क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः
1,Main,48.0,2,eka evātra viprendrāḥ parvato mānasottaraḥ yojanānāṃ sahastrāṇi sārdhaṃ pañcāśaducchritaḥ tāvadeva ca vistīrṇaḥ sarvataḥ parimaṇḍalaḥ,एक एवात्र विप्रेन्द्राः पर्वतो मानसोत्तरः योजनानां सहस्त्राणि सार्धं पञ्चाशदुच्छ्रितः तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः
1,Main,48.0,3,sa eva dvīpaḥ paścārdhe mānasottarasaṃjñitaḥ eka eva mahāsānuḥ saṃniveśād dvidhā kṛtaḥ,स एव द्वीपः पश्चार्धे मानसोत्तरसंज्ञितः एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः
1,Main,48.0,4,tasmin dvīpe smṛtau dvau tu puṇyau janapadau śubhau aparau mānasasyātha parvatasyānumaṇḍalau mahāvītaṃ smṛtaṃ varṣaṃ dhātakīkhaṇḍameva ca,तस्मिन् द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ अपरौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च
1,Main,48.0,5,svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ parivāritaḥ tasmin dvīpe mahāvṛkṣo nyagrodho 'marapūjitaḥ,स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः तस्मिन् द्वीपे महावृक्षो न्यग्रोधो ऽमरपूजितः
1,Main,48.0,6,tasmin nivasati brahmā viśvātmā viśvabhāvanaḥ tatraiva muniśārdūlāḥ śivanārāyaṇālayaḥ,तस्मिन् निवसति ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः
1,Main,48.0,7,vasatyatra mahādevo haror'ddhahariravyayaḥ saṃpūjyamāno brahmādyaiḥ kumārādyaiśca yogibhiḥ gandharvaiḥ kinnarairyakṣairīśvaraḥ kṛṣṇapiṅgalaḥ,वसत्यत्र महादेवो हरोर्ऽद्धहरिरव्ययः संपूज्यमानो ब्रह्माद्यैः कुमाराद्यैश्च योगिभिः गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः
1,Main,48.0,8,svasthāstatra prajāḥ sarvā brahmaṇā sadṛśatviṣaḥ nirāmayā viśokāśca rāgadveṣavivarjitāḥ,स्वस्थास्तत्र प्रजाः सर्वा ब्रह्मणा सदृशत्विषः निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः
1,Main,48.0,9,satyānṛte na tatrāstāṃ nottamādhamamadhyamāḥ na varṇāśramadharmāśca na nadyo na ca parvatāḥ,सत्यानृते न तत्रास्तां नोत्तमाधममध्यमाः न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः
1,Main,48.0,10,pareṇa puṣkarasyātha sthito mahān svādūdakasamudrastu samantād dvijasattamāḥ,परेण पुष्करस्याथ स्थितो महान् स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः
1,Main,48.0,11,pareṇa tasya mahatī dṛśyate lokasaṃsthitiḥ kāñcanī dviguṇā bhūmiḥ sarvā caiva śilopamā,परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा
1,Main,48.0,12,tasyāḥ pareṇa śailastu maryādātmātmamaṇḍalaḥ prakāśaścāprakāśaśca lokālokaḥ sa ucyate,तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादात्मात्ममण्डलः प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते
1,Main,48.0,13,yojanānāṃ sahastrāṇi daśa tasyocchrayaḥ smṛtaḥ tāvāneva ca vistāro lokāloko mahāgiriḥ,योजनानां सहस्त्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः
1,Main,48.0,14,samāvṛtya tu taṃ śailaṃ sarvato vai tamaḥ sthitam tamaścāṇḍakaṭāhena samantāt pariveṣṭitam,समावृत्य तु तं शैलं सर्वतो वै तमः स्थितम् तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्
1,Main,48.0,15,etai sapta mahālokāḥ pātālāḥ saptakīrtitāḥ brahmāṇḍasyaiṣa vistāraḥ saṃkṣepeṇa mayoditaḥ,एतै सप्त महालोकाः पातालाः सप्तकीर्तिताः ब्रह्माण्डस्यैष विस्तारः संक्षेपेण मयोदितः
1,Main,48.0,16,aṇḍānāmīdṛśānāṃ tu koṭyo jñeyāḥ sahastraśaḥ sarvagatvāt pradhānasya kāraṇasyāvyayātmanaḥ,अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्त्रशः सर्वगत्वात् प्रधानस्य कारणस्याव्ययात्मनः
1,Main,48.0,17,aṇḍeṣveteṣu sarveṣu bhuvanāni caturdaśa tatra tatra caturvaktrā rudrā nārāyaṇādayaḥ,अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा रुद्रा नारायणादयः
1,Main,48.0,18,daśottaramathaikaikamaṇḍāvaraṇasaptakam samantāt saṃsthitaṃ viprā yatra yānti manīṣiṇaḥ,दशोत्तरमथैकैकमण्डावरणसप्तकम् समन्तात् संस्थितं विप्रा यत्र यान्ति मनीषिणः
1,Main,48.0,19,anantamekamavyaktanādinidhanaṃ mahat atītya vartate sarvaṃ jagat prakṛtirakṣaram,अनन्तमेकमव्यक्तनादिनिधनं महत् अतीत्य वर्तते सर्वं जगत् प्रकृतिरक्षरम्
1,Main,48.0,20,anantatvamanantasya yataḥ saṃkhyā na vidyate tadavyaktamiti jñeyaṃ tad brahma paramaṃ padam,अनन्तत्वमनन्तस्य यतः संख्या न विद्यते तदव्यक्तमिति ज्ञेयं तद् ब्रह्म परमं पदम्
1,Main,48.0,21,ananta eṣa sarvatra sarvasthāneṣu paṭhyate tasya pūrvaṃ mayāpyuktaṃ yattanmāhātmyamavyayam,अनन्त एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु पठ्यते तस्य पूर्वं मयाप्युक्तं यत्तन्माहात्म्यमव्ययम्
1,Main,48.0,22,gataḥ sa eṣa sarvatra sarvasthāneṣu vartate bhūmau rasātale caiva ākāśe pavane 'nale arṇaveṣu ca sarveṣu divi caiva na saśayaḥ,गतः स एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु वर्तते भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न सशयः
1,Main,48.0,23,tathā tamasi sattve ca eṣa eva mahādyutiḥ anekadhā vibhaktāṅgaḥ krīḍate puruṣottamaḥ,तथा तमसि सत्त्वे च एष एव महाद्युतिः अनेकधा विभक्ताङ्गः क्रीडते पुरुषोत्तमः
1,Main,48.0,24,maheśvaraḥ paro 'vyaktādaṇḍamavyaktasaṃbhavam aṇḍād brahmā samutpannastena sṛṣṭamidaṃ jagat,महेश्वरः परो ऽव्यक्तादण्डमव्यक्तसंभवम् अण्डाद् ब्रह्मा समुत्पन्नस्तेन सृष्टमिदं जगत्
1,Main,49.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge aṣṭacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ atītānāgatānīha yāni manvantarāṇi tu tāni tvaṃ kathayāsmākaṃ vyāsāṃśca dvāpare yuge,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टचत्वारिंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अतीतानागतानीह यानि मन्वन्तराणि तु तानि त्वं कथयास्माकं व्यासांश्च द्वापरे युगे
1,Main,49.0,2,vedaśākhāpraṇayanaṃ devadevasya dhīmataḥ tathāvatārān dharmārthamīśānasya kalau yuge,वेदशाखाप्रणयनं देवदेवस्य धीमतः तथावतारान् धर्मार्थमीशानस्य कलौ युगे
1,Main,49.0,3,kiyanto devadevasya śiṣyāḥ kaliyugeṣu vai etat sarvaṃ samāsena sūta vaktumihārhasi,कियन्तो देवदेवस्य शिष्याः कलियुगेषु वै एतत् सर्वं समासेन सूत वक्तुमिहार्हसि
1,Main,49.0,4,sūta uvāca manuḥ svāyaṃbhuvaḥ pūrvaṃ tataḥ svārociṣo manuḥ uttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastathā,सूत उवाच मनुः स्वायंभुवः पूर्वं ततः स्वारोचिषो मनुः उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा
1,Main,49.0,5,ṣaḍete manavo 'tītāḥ sāṃprataṃ tu raveḥ sutaḥ vaivasvato 'yaṃ yasyaitat saptamaṃ vartate 'ntaram,षडेते मनवो ऽतीताः सांप्रतं तु रवेः सुतः वैवस्वतो ऽयं यस्यैतत् सप्तमं वर्तते ऽन्तरम्
1,Main,49.0,6,svāyaṃbhuvaṃ tu kathitaṃ kalpādāvantaraṃ mayā ata ūrdhvaṃ nibodhadhvaṃ manoḥ svārociṣasya tu,स्वायंभुवं तु कथितं कल्पादावन्तरं मया अत ऊर्ध्वं निबोधध्वं मनोः स्वारोचिषस्य तु
1,Main,49.0,7,pārāvatāśca tuṣitā devāḥ svārociṣe 'ntare vipaścinnāma devendro babhūvāsurasūdanaḥ,पारावताश्च तुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे विपश्चिन्नाम देवेन्द्रो बभूवासुरसूदनः
1,Main,49.0,8,ūrjastambhastathā prāṇo dānto 'tha vṛṣabhastathā timiraścārvarīvāṃśca sapta saptarṣayo 'bhavan,ऊर्जस्तम्भस्तथा प्राणो दान्तो ऽथ वृषभस्तथा तिमिरश्चार्वरीवांश्च सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्
1,Main,49.0,9,caitrakiṃpuruṣādyāśca sutāḥ svārociṣasya tu dvitīyamatadākhyātamantaraṃ śṛṇu cottaram,चैत्रकिंपुरुषाद्याश्च सुताः स्वारोचिषस्य तु द्वितीयमतदाख्यातमन्तरं शृणु चोत्तरम्
1,Main,49.0,10,tṛtīye 'pyantare viprā uttamo nāma vai manuḥ suśāntistatra devendro babhūvāmitrakarṣaṇaḥ,तृतीये ऽप्यन्तरे विप्रा उत्तमो नाम वै मनुः सुशान्तिस्तत्र देवेन्द्रो बभूवामित्रकर्षणः
1,Main,49.0,11,sudhāmānastathā satyāḥ śivāścātha pratardanāḥ vaśavartinaśca pañcaite gaṇā dvādaśakāḥ smṛtāḥ,सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चाथ प्रतर्दनाः वशवर्तिनश्च पञ्चैते गणा द्वादशकाः स्मृताः
1,Main,49.0,12,rajordhvaścordhvabāhuśca sabalaścānayastathā sutapāḥ śukra ityete sapta saptarṣayo 'bhavan,रजोर्ध्वश्चोर्ध्वबाहुश्च सबलश्चानयस्तथा सुतपाः शुक्र इत्येते सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्
1,Main,49.0,13,tāmasasyāntare devāḥ surā vāharayastathā satyāśca sudhiyaścaiva saptaviṃśatikā gaṇāḥ,तामसस्यान्तरे देवाः सुरा वाहरयस्तथा सत्याश्च सुधियश्चैव सप्तविंशतिका गणाः
1,Main,49.0,14,śibirindrastathaivāsīcchatayajñopalakṣaṇaḥ babhūva śaṅkare bhakto mahādevārcane rataḥ,शिबिरिन्द्रस्तथैवासीच्छतयज्ञोपलक्षणः बभूव शङ्करे भक्तो महादेवार्चने रतः
1,Main,49.0,15,jyotirdharmā pṛthuḥ kāvyaścaitrognirvanakastathā pīvarastvṛṣayo hyete sapta tatrāpi cāntare,ज्योतिर्धर्मा पृथुः काव्यश्चैत्रोग्निर्वनकस्तथा पीवरस्त्वृषयो ह्येते सप्त तत्रापि चान्तरे
1,Main,49.0,16,pañcame cāpi viprendrā raivato nāma nāmataḥ manurvasuśca tatrendro babhūvāsuramardanaḥ,पञ्चमे चापि विप्रेन्द्रा रैवतो नाम नामतः मनुर्वसुश्च तत्रेन्द्रो बभूवासुरमर्दनः
1,Main,49.0,17,amitābhā bhūtarayā vaikuṇṭhāḥ svacchamedhasaḥ ete devagaṇāstatra caturdaśa caturdaśa,अमिताभा भूतरया वैकुण्ठाः स्वच्छमेधसः एते देवगणास्तत्र चतुर्दश चतुर्दश
1,Main,49.0,18,hiraṇyaromā vedaśrīrūrdhvabāhustathaiva ca vedabāhuḥ sudhāmā ca parjanyaśca mahāmuniḥ ete saptarṣayo viprāstatrāsan raivate 'ntare,हिरण्यरोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथैव च वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः एते सप्तर्षयो विप्रास्तत्रासन् रैवते ऽन्तरे
1,Main,49.0,19,svārociṣaścottamaśca tāmaso raivatastathā priyavratānvayā hyete catvāro manavaḥ smṛtāḥ,स्वारोचिषश्चोत्तमश्च तामसो रैवतस्तथा प्रियव्रतान्वया ह्येते चत्वारो मनवः स्मृताः
1,Main,49.0,20,ṣaṣṭhe manvantare cāsīccākṣuṣastu manurdvijāḥ manojavastathaivendro devānapi nibodhataḥ,षष्ठे मन्वन्तरे चासीच्चाक्षुषस्तु मनुर्द्विजाः मनोजवस्तथैवेन्द्रो देवानपि निबोधतः
1,Main,49.0,21,ādyāḥ prasūtā bhāvyāśca pṛthugāśca divaukasaḥ mahānubhāvā lekhyāśca pañcaite hyaṣṭakā gaṇāḥ,आद्याः प्रसूता भाव्याश्च पृथुगाश्च दिवौकसः महानुभावा लेख्याश्च पञ्चैते ह्यष्टका गणाः
1,Main,49.0,22,sumedhā virajāścaiva haviṣmānuttamo madhuḥ atināmā sahiṣṇuśca saptāsannṛṣayaḥ śubhāḥ,सुमेधा विरजाश्चैव हविष्मानुत्तमो मधुः अतिनामा सहिष्णुश्च सप्तासन्नृषयः शुभाः
1,Main,49.0,23,vivasvataḥ suto viprāḥ śrāddhadevo mahādyutiḥ manuḥ sa vartate dhīmān sāṃprataṃ saptame 'ntare,विवस्वतः सुतो विप्राः श्राद्धदेवो महाद्युतिः मनुः स वर्तते धीमान् सांप्रतं सप्तमे ऽन्तरे
1,Main,49.0,24,ādityā vasavo rudrā devāstatra marudgaṇāḥ purandarastathaivendro babhūva paravīrahā,आदित्या वसवो रुद्रा देवास्तत्र मरुद्गणाः पुरन्दरस्तथैवेन्द्रो बभूव परवीरहा
1,Main,49.0,25,vasiṣṭhaḥ kaśyapaścātrirjamadagniśca gautamaḥ viśvāmitro bharadvājaḥ sapta saptarṣayo 'bhavan,वसिष्ठः कश्यपश्चात्रिर्जमदग्निश्च गौतमः विश्वामित्रो भरद्वाजः सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्
1,Main,49.0,26,viṣṇuśaktiranaupamyā sattvodriktā sthitā sthitau tadaṃśabhūtā rājānaḥ sarve ca tridivaukasaḥ,विष्णुशक्तिरनौपम्या सत्त्वोद्रिक्ता स्थिता स्थितौ तदंशभूता राजानः सर्वे च त्रिदिवौकसः
1,Main,49.0,27,svāyaṃbhuve 'ntare pūrvamākūtyāṃ mānasaḥ sutaḥ ruceḥ prajāpateryajñastadaṃśenābhavad dvijāḥ,स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वमाकूत्यां मानसः सुतः रुचेः प्रजापतेर्यज्ञस्तदंशेनाभवद् द्विजाः
1,Main,49.0,28,tataḥ punarasau devaḥ prāpte svārociṣe 'ntare tuṣitāyāṃ samutpannastuṣitaiḥ saha daivataiḥ,ततः पुनरसौ देवः प्राप्ते स्वारोचिषे ऽन्तरे तुषितायां समुत्पन्नस्तुषितैः सह दैवतैः
1,Main,49.0,29,auttame 'pyantare viṣṇuḥ satyaiḥ saha surottamaiḥ satyāyāmabhavat satyaḥ satyarūpo janārdanaḥ,औत्तमे ऽप्यन्तरे विष्णुः सत्यैः सह सुरोत्तमैः सत्यायामभवत् सत्यः सत्यरूपो जनार्दनः
1,Main,49.0,30,tāmasasyāntare caiva saṃprāpte punareva hi haryāyāṃ haribhirdevairharirevābhavaddhariḥ,तामसस्यान्तरे चैव संप्राप्ते पुनरेव हि हर्यायां हरिभिर्देवैर्हरिरेवाभवद्धरिः
1,Main,49.0,31,raivate 'pyantare caiva saṃbhūtyāṃ mānaso 'bhavat saṃbhūto mānasaiḥ sārdhaṃ devaiḥ saha mahādyutiḥ,रैवते ऽप्यन्तरे चैव संभूत्यां मानसो ऽभवत् संभूतो मानसैः सार्धं देवैः सह महाद्युतिः
1,Main,49.0,32,cākṣuṣe 'pyantare caiva vaikuṇṭhaḥ puruṣottamaḥ vikuṇṭhāyāmasau jajñe vaikuṇṭhairdaivataiḥ saha,चाक्षुषे ऽप्यन्तरे चैव वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः विकुण्ठायामसौ जज्ञे वैकुण्ठैर्दैवतैः सह
1,Main,49.0,33,manvantare 'tra saṃprāpte tathā vaivasvate 'ntare vāmanaḥ kaśyapād viṣṇuradityāṃ saṃbabhūva ha,मन्वन्तरे ऽत्र संप्राप्ते तथा वैवस्वते ऽन्तरे वामनः कश्यपाद् विष्णुरदित्यां संबभूव ह
1,Main,49.0,34,tribhiḥ kramairimāṃllokāñjitvā yena mahātmanā purandarāya trailokyaṃ dattaṃ nihatakaṇṭakam,त्रिभिः क्रमैरिमांल्लोकाञ्जित्वा येन महात्मना पुरन्दराय त्रैलोक्यं दत्तं निहतकण्टकम्
1,Main,49.0,35,ityetāstanavastasya sapta manvantareṣu vai sapta caivābhavan viprā yābhiḥ saṃrakṣitāḥ prajāḥ,इत्येतास्तनवस्तस्य सप्त मन्वन्तरेषु वै सप्त चैवाभवन् विप्रा याभिः संरक्षिताः प्रजाः
1,Main,49.0,36,yasmād viṣṭamidaṃ kṛtsnaṃ vāmanena mahātmanā tasmāt sa vai smṛto viṣṇurviśerdhātoḥ praveśanāt,यस्माद् विष्टमिदं कृत्स्नं वामनेन महात्मना तस्मात् स वै स्मृतो विष्णुर्विशेर्धातोः प्रवेशनात्
1,Main,49.0,37,eṣa sarvaṃ sṛjatyādau pāti hanti ca keśavaḥ bhūtāntarātmā bhagavān nārāyaṇa iti śrutiḥ,एष सर्वं सृजत्यादौ पाति हन्ति च केशवः भूतान्तरात्मा भगवान् नारायण इति श्रुतिः
1,Main,49.0,38,ekāṃśena jagat sarvaṃ vyāpya nārāyaṇaḥ sthitaḥ caturdhā saṃsthito vyāpī saguṇo nirguṇo 'pi ca,एकांशेन जगत् सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः चतुर्धा संस्थितो व्यापी सगुणो निर्गुणो ऽपि च
1,Main,49.0,39,ekā bhagavato mūrtirjñānarūpā śivāmalā vāsudevābhidhānā sā guṇātītā suniṣkalā,एका भगवतो मूर्तिर्ज्ञानरूपा शिवामला वासुदेवाभिधाना सा गुणातीता सुनिष्कला
1,Main,49.0,40,dvitīyā kālasaṃjñānyā tāmasī śeṣasaṃjñitā nihanti sakalaṃ cānte vaiṣṇavī paramā tanuḥ,द्वितीया कालसंज्ञान्या तामसी शेषसंज्ञिता निहन्ति सकलं चान्ते वैष्णवी परमा तनुः
1,Main,49.0,41,sattvodriktā tathaivānyā pradyumneti ca saṃjñitā jagat sthāpayate sarvaṃ sa viṣṇuḥ prakṛtirdhruvā,सत्त्वोद्रिक्ता तथैवान्या प्रद्युम्नेति च संज्ञिता जगत् स्थापयते सर्वं स विष्णुः प्रकृतिर्ध्रुवा
1,Main,49.0,42,caturtho vāsudevasya mūrtirbrāhmīti saṃjñitā rājasī cāniruddhākhyā pradyumnaḥ sṛṣṭikārikā,चतुर्थो वासुदेवस्य मूर्तिर्ब्राह्मीति संज्ञिता राजसी चानिरुद्धाख्या प्रद्युम्नः सृष्टिकारिका
1,Main,49.0,43,yaḥ svapityakhilaṃ bhūtvā pradyumnena saha prabhuḥ nārāyaṇākhyo brahmāsau prijāsargaṃ karoti saḥ,यः स्वपित्यखिलं भूत्वा प्रद्युम्नेन सह प्रभुः नारायणाख्यो ब्रह्मासौ प्रिजासर्गं करोति सः
1,Main,49.0,44,yā sā nārāyaṇatanuḥ pradyumnākhyā munīśvarāḥ tayā saṃmohayed viśvaṃ sadevāsuramānuṣam,या सा नारायणतनुः प्रद्युम्नाख्या मुनीश्वराः तया संमोहयेद् विश्वं सदेवासुरमानुषम्
1,Main,49.0,45,saiva sarvajagatsūtiḥ prakṛtiḥ parikīrtitā vāsudevo hyanantātmā kevalo nirguṇo hariḥ,सैव सर्वजगत्सूतिः प्रकृतिः परिकीर्तिता वासुदेवो ह्यनन्तात्मा केवलो निर्गुणो हरिः
1,Main,49.0,46,pradhānaṃ puruṣaḥ kālastattvatrayamanuttamam vāsudevātmakaṃ nityametad vijñāya mucyate,प्रधानं पुरुषः कालस्तत्त्वत्रयमनुत्तमम् वासुदेवात्मकं नित्यमेतद् विज्ञाय मुच्यते
1,Main,49.0,47,ekaṃ cedaṃ catuṣpādaṃ caturdhā punaracyutaḥ bibheda vāsudevo 'sau pradyumno hariravyayaḥ,एकं चेदं चतुष्पादं चतुर्धा पुनरच्युतः बिभेद वासुदेवो ऽसौ प्रद्युम्नो हरिरव्ययः
1,Main,49.0,48,kṛṣṇadvaipāyano vyāso viṣṇurnārāyaṇaḥ svayam apāntaratamāḥ pūrvaṃ svecchayā hyabhavaddhariḥ,कृष्णद्वैपायनो व्यासो विष्णुर्नारायणः स्वयम् अपान्तरतमाः पूर्वं स्वेच्छया ह्यभवद्धरिः
1,Main,49.0,49,anādyantaṃ paraṃ brahma na devā narṣayo viduḥ eko 'yaṃ veda bhagavān vyāso nārāyaṇaḥ prabhuḥ,अनाद्यन्तं परं ब्रह्म न देवा नर्षयो विदुः एको ऽयं वेद भगवान् व्यासो नारायणः प्रभुः
1,Main,49.0,50,ityetad viṣṇumāhātmyamuktaṃ vo munipuṅgavāḥ etat satyaṃ punaḥ satyamevaṃ jñātvā na muhyati,इत्येतद् विष्णुमाहात्म्यमुक्तं वो मुनिपुङ्गवाः एतत् सत्यं पुनः सत्यमेवं ज्ञात्वा न मुह्यति
1,Main,50.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ekonapañcāśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca asmin manvantare pūrvaṃ vartamāne mahān vibhuḥ dvāpare prathame vyāso manuḥ svāyaṃbhuvo mataḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकोनपञ्चाशो ऽध्यायः सूत उवाच अस्मिन् मन्वन्तरे पूर्वं वर्तमाने महान् विभुः द्वापरे प्रथमे व्यासो मनुः स्वायंभुवो मतः
1,Main,50.0,2,bibheda bahudhā vedaṃ niyogād brahmaṇaḥ prabhoḥ dvitīye dvāpare caiva vedavyāsaḥ prajāpatiḥ,बिभेद बहुधा वेदं नियोगाद् ब्रह्मणः प्रभोः द्वितीये द्वापरे चैव वेदव्यासः प्रजापतिः
1,Main,50.0,3,tṛtīye cośanā vyāsaścaturthe syād bṛhaspatiḥ savitā pañcame vyāsaḥ ṣaṣṭhe mṛtyuḥ prakīrtitaḥ,तृतीये चोशना व्यासश्चतुर्थे स्याद् बृहस्पतिः सविता पञ्चमे व्यासः षष्ठे मृत्युः प्रकीर्तितः
1,Main,50.0,4,saptame ca tathaivendro vasiṣṭhaścāṣṭame mataḥ sārasvataśca navame tridhāmā daśame smṛtaḥ,सप्तमे च तथैवेन्द्रो वसिष्ठश्चाष्टमे मतः सारस्वतश्च नवमे त्रिधामा दशमे स्मृतः
1,Main,50.0,5,ekādaśe tu trivṛṣaḥ śatatejāstataḥ paraḥ trayodaśe tathā dharmastarakṣustu caturdaśe,एकादशे तु त्रिवृषः शततेजास्ततः परः त्रयोदशे तथा धर्मस्तरक्षुस्तु चतुर्दशे
1,Main,50.0,6,tryāruṇirvai pañcadaśe ṣoḍaśe tu dhanañjayaḥ kṛtañjayaḥ saptadaśe hyaṣṭādaśe ṛtañjayaḥ,त्र्यारुणिर्वै पञ्चदशे षोडशे तु धनञ्जयः कृतञ्जयः सप्तदशे ह्यष्टादशे ऋतञ्जयः
1,Main,50.0,7,tato vyāso bharadvājastasmādūrdhvaṃ tu gautamaḥ rājaśravāścaikaviṃśastasmācchuṣmāyaṇaḥ paraḥ,ततो व्यासो भरद्वाजस्तस्मादूर्ध्वं तु गौतमः राजश्रवाश्चैकविंशस्तस्माच्छुष्मायणः परः
1,Main,50.0,8,tṛṇabindustrayoviṃśe vālmīkistatparaḥ smṛtaḥ pañcaviśe tathā śaktiḥ ṣaḍviṃśe tu parāśaraḥ,तृणबिन्दुस्त्रयोविंशे वाल्मीकिस्तत्परः स्मृतः पञ्चविशे तथा शक्तिः षड्विंशे तु पराशरः
1,Main,50.0,9,saptaviṃśe tathā vyāso jātūkarṇo mahāmuniḥ aṣṭāviṃśe punaḥ prāpte hyasmin vai dvāpare dvijāḥ parāśarasuto vyāsaḥ kṛṣṇadvaipāyano 'bhavat,सप्तविंशे तथा व्यासो जातूकर्णो महामुनिः अष्टाविंशे पुनः प्राप्ते ह्यस्मिन् वै द्वापरे द्विजाः पराशरसुतो व्यासः कृष्णद्वैपायनो ऽभवत्
1,Main,50.0,10,sa eva sarvavedānāṃ purāṇānāṃ pradarśakaḥ pārāśaryo mahāyogī kṛṣṇadvaipāyano hariḥ,स एव सर्ववेदानां पुराणानां प्रदर्शकः पाराशर्यो महायोगी कृष्णद्वैपायनो हरिः
1,Main,50.0,11,ārādhya devamīśānaṃ dṛṣṭvā sāmbaṃ trilocanam tatprasādādasau vyāsaṃ vedānāmakarot prabhuḥ,आराध्य देवमीशानं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम् तत्प्रसादादसौ व्यासं वेदानामकरोत् प्रभुः
1,Main,50.0,12,atha śiṣyān prijagrāha caturo vedapāragān jaiminiṃ ca sumantuṃ ca vaiśampāyanameva ca pailaṃ teṣāṃ caturthaṃ ca pañcamaṃ māṃ mahāmuniḥ,अथ शिष्यान् प्रिजग्राह चतुरो वेदपारगान् जैमिनिं च सुमन्तुं च वैशम्पायनमेव च पैलं तेषां चतुर्थं च पञ्चमं मां महामुनिः
1,Main,50.0,13,ṛgvedaśrāvakaṃ pailaṃ jagrāha sa mahāmuniḥ yajurvedapravaktāraṃ vaiśampāyanameva ca,ऋग्वेदश्रावकं पैलं जग्राह स महामुनिः यजुर्वेदप्रवक्तारं वैशम्पायनमेव च
1,Main,50.0,14,jaiminiṃ sāmavedasya śrāvakaṃ sonvapadyata tathaivātharvavedasya sumantumṛṣisattamam itihāsapurāṇāni pravaktuṃ māmayojayat,जैमिनिं सामवेदस्य श्रावकं सोन्वपद्यत तथैवाथर्ववेदस्य सुमन्तुमृषिसत्तमम् इतिहासपुराणानि प्रवक्तुं मामयोजयत्
1,Main,50.0,15,eka āsīdyajurvedastaṃ caturdhā vyakalpayat cāturhetramabhūd yasmiṃstena yajñamathākarot,एक आसीद्यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् चातुर्हेत्रमभूद् यस्मिंस्तेन यज्ञमथाकरोत्
1,Main,50.0,16,ādhvaryavaṃ yajurbhiḥ syādṛgbhirhetraṃ dvijottamāḥ audgātraṃ sāmabhiścakre brahmatvaṃ cāpyatharvabhiḥ,आध्वर्यवं यजुर्भिः स्यादृग्भिर्हेत्रं द्विजोत्तमाः औद्गात्रं सामभिश्चक्रे ब्रह्मत्वं चाप्यथर्वभिः
1,Main,50.0,17,tataḥ sa ṛca uddhṛtya ṛgvedaṃ kṛtavān prabhuḥ yajūṃṣi ca yajurvedaṃ sāmavedaṃ ca sāmabhiḥ,ततः स ऋच उद्धृत्य ऋग्वेदं कृतवान् प्रभुः यजूंषि च यजुर्वेदं सामवेदं च सामभिः
1,Main,50.0,18,ekaviṃśatibhedena ṛgvedaṃ kṛtavān purā śākhānāṃ tu śatenaiva yajurvedamathākarot,एकविंशतिभेदेन ऋग्वेदं कृतवान् पुरा शाखानां तु शतेनैव यजुर्वेदमथाकरोत्
1,Main,50.0,19,sāmavedaṃ sahastreṇa śākhānāṃ prabibheda saḥ atharvāṇamatho vedaṃ bibheda navakena tu,सामवेदं सहस्त्रेण शाखानां प्रबिभेद सः अथर्वाणमथो वेदं बिभेद नवकेन तु
1,Main,50.0,20,bhedairaṣṭādaśairvyāsaḥ purāṇaṃ kṛtavān prabhuḥ so 'yamekaścatuṣpādo vedaḥ pūrvaṃ purātanāt,भेदैरष्टादशैर्व्यासः पुराणं कृतवान् प्रभुः सो ऽयमेकश्चतुष्पादो वेदः पूर्वं पुरातनात्
1,Main,50.0,21,oṅkāro brahmaṇo jātaḥ sarvadoṣaviśodhanaḥ vedavedyo hi bhagavān vāsudevaḥ sanātanaḥ,ओङ्कारो ब्रह्मणो जातः सर्वदोषविशोधनः वेदवेद्यो हि भगवान् वासुदेवः सनातनः
1,Main,50.0,22,sa gīyate paro vede yo vedainaṃ sa vedavit etat parataraṃ brahma jyotirānandamuttamam,स गीयते परो वेदे यो वेदैनं स वेदवित् एतत् परतरं ब्रह्म ज्योतिरानन्दमुत्तमम्
1,Main,50.0,23,vedavākyoditaṃ tattvaṃ vāsudevaḥ paraṃ padam vedavedyamimaṃ vetti vedaṃ vedaparo muniḥ,वेदवाक्योदितं तत्त्वं वासुदेवः परं पदम् वेदवेद्यमिमं वेत्ति वेदं वेदपरो मुनिः
1,Main,50.0,24,avedaṃ paramaṃ vetti vedaniṣṭhaḥ sadeśvaraḥ sa vedavedyo bhagavān vedamūrtirmaheśvaraḥ sa eva vedo vedyaśca tamevāśritya mucyate,अवेदं परमं वेत्ति वेदनिष्ठः सदेश्वरः स वेदवेद्यो भगवान् वेदमूर्तिर्महेश्वरः स एव वेदो वेद्यश्च तमेवाश्रित्य मुच्यते
1,Main,50.0,25,ityedakṣaraṃ vedyamoṅkāraṃ vedamavyayam avedaṃ ca vijānāti pārāśaryo mahāmuniḥ,इत्येदक्षरं वेद्यमोङ्कारं वेदमव्ययम् अवेदं च विजानाति पाराशर्यो महामुनिः
1,Main,51.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge pañcāśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca vedavyāsāvatārāṇi dvāpare kathitāni tu mahādevāvatārāṇi kalau śṛṇuta suvratāḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चाशो ऽध्यायः सूत उवाच वेदव्यासावताराणि द्वापरे कथितानि तु महादेवावताराणि कलौ शृणुत सुव्रताः
1,Main,51.0,2,ādye kaliyuge śveto devadevo mahādyutiḥ nāmnā hitāya viprāṇāmabhūd vaivasvate 'ntare,आद्ये कलियुगे श्वेतो देवदेवो महाद्युतिः नाम्ना हिताय विप्राणामभूद् वैवस्वते ऽन्तरे
1,Main,51.0,3,himavacchikhare ramye chagale parvatottame tasya śiṣyāḥ śikhāyuktā vabhūvuramitaprabhāḥ,हिमवच्छिखरे रम्ये छगले पर्वतोत्तमे तस्य शिष्याः शिखायुक्ता वभूवुरमितप्रभाः
1,Main,51.0,4,śvetaḥ śvetaśikhaścaiva śvetāsyaḥ śvetalohitaḥ catvāraste mahātmāno brāhmaṇā vedapāragāḥ,श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेतास्यः श्वेतलोहितः चत्वारस्ते महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः
1,Main,51.0,5,subhāno damanaścātha suhotraḥ kaṅkaṇastathā lokākṣiratha yogīndro jaigīṣavyastu saptame,सुभानो दमनश्चाथ सुहोत्रः कङ्कणस्तथा लोकाक्षिरथ योगीन्द्रो जैगीषव्यस्तु सप्तमे
1,Main,51.0,6,aṣṭame dadhivāhaḥ syānnavame vṛṣabhaḥ prabhuḥ bhṛgustu daśame proktastasmādugraḥ paraḥ smṛtaḥ,अष्टमे दधिवाहः स्यान्नवमे वृषभः प्रभुः भृगुस्तु दशमे प्रोक्तस्तस्मादुग्रः परः स्मृतः
1,Main,51.0,7,dvādaśe 'triḥ samākhyāto balī cātha trayodaśe caturdaśe gautamastu vedaśīrṣā tataḥ param,द्वादशे ऽत्रिः समाख्यातो बली चाथ त्रयोदशे चतुर्दशे गौतमस्तु वेदशीर्षा ततः परम्
1,Main,51.0,8,gokarṇaścābhavat tasmād guhāvāsaḥ śikhaṇḍyatha jaṭāmālyaṭṭahāsaśca dāruko lāṅgalī kramāt,गोकर्णश्चाभवत् तस्माद् गुहावासः शिखण्ड्यथ जटामाल्यट्टहासश्च दारुको लाङ्गली क्रमात्
1,Main,51.0,9,śvetastathā paraḥ śūlī ḍiṇḍī muṇḍī ca vai kramāt sahiṣṇuḥ somaśarmā ca nakulīśo 'ntime prabhuḥ,श्वेतस्तथा परः शूली डिण्डी मुण्डी च वै क्रमात् सहिष्णुः सोमशर्मा च नकुलीशो ऽन्तिमे प्रभुः
1,Main,51.0,10,vaivasvate 'ntare śaṃbhoravatārāstriśūlinaḥ aṣṭāviṃśatirākhyātā hyante kaliyuge prabhoḥ tīrthe kāyāvatāre syād deveśo nakulīśvaraḥ,वैवस्वते ऽन्तरे शंभोरवतारास्त्रिशूलिनः अष्टाविंशतिराख्याता ह्यन्ते कलियुगे प्रभोः तीर्थे कायावतारे स्याद् देवेशो नकुलीश्वरः
1,Main,51.0,11,tatra devādidevasya catvāraḥ sutapodhanāḥ śiṣyā babhūvuścānyeṣāṃ pratyekaṃ munipuṅgavāḥ,तत्र देवादिदेवस्य चत्वारः सुतपोधनाः शिष्या बभूवुश्चान्येषां प्रत्येकं मुनिपुङ्गवाः
1,Main,51.0,12,prasannamanaso dāntā aiśvarīṃ bhaktimāśritāḥ krameṇa tān pravakṣyāmi yogino yogavittamān,प्रसन्नमनसो दान्ता ऐश्वरीं भक्तिमाश्रिताः क्रमेण तान् प्रवक्ष्यामि योगिनो योगवित्तमान्
1,Main,51.0,13,śvetaḥ śvetaśikhaścaiva śvetāsyaḥ śvetalohitaḥ dundubhiḥ śatarūpaśca ṛcīkaḥ ketumāṃstathā vikeśaśca viśokaśca viśāpaśśāpanāśanaḥ,श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेतास्यः श्वेतलोहितः दुन्दुभिः शतरूपश्च ऋचीकः केतुमांस्तथा विकेशश्च विशोकश्च विशापश्शापनाशनः
1,Main,51.0,14,sumukho durmukhaścaiva durdamo duratikramaḥ sanaḥ sanātanaścaiva mukāraśca sanandanaḥ,सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्दमो दुरतिक्रमः सनः सनातनश्चैव मुकारश्च सनन्दनः
1,Main,51.0,15,dālabhyaśca mahāyogī dharmātmano mahaujasaḥ sudhāmā virajāścaiva śaṅkhapātraja eva ca,दालभ्यश्च महायोगी धर्मात्मनो महौजसः सुधामा विरजाश्चैव शङ्खपात्रज एव च
1,Main,51.0,16,sārasvatastathā megho ghanavāhaḥ suvāhanaḥ kapilaścāsuriścaiva voḍhuḥ pañcaśikho muniḥ,सारस्वतस्तथा मेघो घनवाहः सुवाहनः कपिलश्चासुरिश्चैव वोढुः पञ्चशिखो मुनिः
1,Main,51.0,17,parāśaraśca gargaśca bhārgavaścāṅgirāstathā balabandhurnirāmitraḥ ketuśṛṅgastapodhanaḥ,पराशरश्च गर्गश्च भार्गवश्चाङ्गिरास्तथा बलबन्धुर्निरामित्रः केतुशृङ्गस्तपोधनः
1,Main,51.0,18,lambodaraśca lambaśca lāmbākṣo lambakeśakaḥ sarvajñaḥ samabuddhiśca sādhyaḥ satyastathaiva ca,लम्बोदरश्च लम्बश्च लाम्बाक्षो लम्बकेशकः सर्वज्ञः समबुद्धिश्च साध्यः सत्यस्तथैव च
1,Main,51.0,19,śudhāmā kāśyapaścaiva vasiṣṭho virajāstathā atrirugrastathā caiva śravaṇo 'tha śraviṣṭhakaḥ,शुधामा काश्यपश्चैव वसिष्ठो विरजास्तथा अत्रिरुग्रस्तथा चैव श्रवणो ऽथ श्रविष्ठकः
1,Main,51.0,20,kuṇiśca kuṇibāhuśca kuśarīraḥ kunetrakaḥ kaśyapohyuśanā caiva cyavano 'tha bṛhaspatiḥ,कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः कश्यपोह्युशना चैव च्यवनो ऽथ बृहस्पतिः
1,Main,51.0,21,utathyo vāmadevaśca mahākāyo mahānilaḥ vācaśravāḥ supīkaśca śyāvāśvaḥ sapathīśvaraḥ,उतथ्यो वामदेवश्च महाकायो महानिलः वाचश्रवाः सुपीकश्च श्यावाश्वः सपथीश्वरः
1,Main,51.0,22,hariṇyanābhaḥ kauśalyo lokākṣiḥ kuthumistathā sumanturvarcarī vidvān kabandhaḥ kuśikandharaḥ,हरिण्यनाभः कौशल्यो लोकाक्षिः कुथुमिस्तथा सुमन्तुर्वर्चरी विद्वान् कबन्धः कुशिकन्धरः
1,Main,51.0,23,plakṣo dārbhāyaṇiścaiva ketumān gautamastathā bhallāpī madhupiṅgaśca śvetaketustaponidhiḥ,प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान् गौतमस्तथा भल्लापी मधुपिङ्गश्च श्वेतकेतुस्तपोनिधिः
1,Main,51.0,24,uśijo bṛhadukthaśca devalaḥ kapireva ca śālihotro 'gniveśyaśca yuvanāśvaḥ śaradvasuḥ,उशिजो बृहदुक्थश्च देवलः कपिरेव च शालिहोत्रो ऽग्निवेश्यश्च युवनाश्वः शरद्वसुः
1,Main,51.0,25,chagalaḥ kuṇḍakarṇaśca kumbhaścaiva pravāhakaḥ ulūko vidyutaścaiva śādvalo hyāśvalāyanaḥ,छगलः कुण्डकर्णश्च कुम्भश्चैव प्रवाहकः उलूको विद्युतश्चैव शाद्वलो ह्याश्वलायनः
1,Main,51.0,26,akṣapādaḥ kumāraśca ulūko vatsa eva ca kuśikaścaiva gargaśca mitrako ṛṣya eva ca,अक्षपादः कुमारश्च उलूको वत्स एव च कुशिकश्चैव गर्गश्च मित्रको ऋष्य एव च
1,Main,51.0,27,śiṣyā ete mahātmānaḥ sarvovarteṣu yoginām vimalā brahmabhūyiṣṭhā jñānayogaparāyaṇāḥ,शिष्या एते महात्मानः सर्वोवर्तेषु योगिनाम् विमला ब्रह्मभूयिष्ठा ज्ञानयोगपरायणाः
1,Main,51.0,28,kurvanti cāvatārāṇi brāhmaṇānāṃ hitāya hi yogeśvarāṇāmādeśād vedasaṃsthāpanāya vai,कुर्वन्ति चावताराणि ब्राह्मणानां हिताय हि योगेश्वराणामादेशाद् वेदसंस्थापनाय वै
1,Main,51.0,29,ye brāhmaṇāḥ saṃsmaranti namasyanti ca sarvadā tarpayantyarcayantyetān brahmavidyāmavāpnuyuḥ,ये ब्राह्मणाः संस्मरन्ति नमस्यन्ति च सर्वदा तर्पयन्त्यर्चयन्त्येतान् ब्रह्मविद्यामवाप्नुयुः
1,Main,51.0,30,idaṃ vaivasvataṃ proktamantaraṃ vistareṇa tu bhaviṣyati ca sāvarṇo dakṣasāvarṇa eva ca,इदं वैवस्वतं प्रोक्तमन्तरं विस्तरेण तु भविष्यति च सावर्णो दक्षसावर्ण एव च
1,Main,51.0,31,daśamo brahmasāvarṇo dharmasāvarṇa eva ca dvādaśo rudrasāvarṇo rocamānastrayodaśaḥ bhautyaścaturdaśaḥ prokto bhaviṣyā manavaḥ kramāt,दशमो ब्रह्मसावर्णो धर्मसावर्ण एव च द्वादशो रुद्रसावर्णो रोचमानस्त्रयोदशः भौत्यश्चतुर्दशः प्रोक्तो भविष्या मनवः क्रमात्
1,Main,51.0,32,ayaṃ vaḥ kathito hyaṃśaḥ pūrvo nārāyaṇeritaḥ bhūtabhavyairvartamānairākhyānairupabṛṃhitaḥ,अयं वः कथितो ह्यंशः पूर्वो नारायणेरितः भूतभव्यैर्वर्तमानैराख्यानैरुपबृंहितः
1,Main,51.0,33,yaḥ paṭhecchṛṇuyād vāpi śrāvayed vā dvijottamān sa sarvapāpanirmukto brahmaṇā saha modate,यः पठेच्छृणुयाद् वापि श्रावयेद् वा द्विजोत्तमान् स सर्वपापनिर्मुक्तो ब्रह्मणा सह मोदते
1,Main,51.0,34,paṭhed devālaye snātvā nadītīreṣu caiva hi nārāyaṇaṃ namaskṛtya bhāvena puruṣottamam,पठेद् देवालये स्नात्वा नदीतीरेषु चैव हि नारायणं नमस्कृत्य भावेन पुरुषोत्तमम्
1,Main,51.0,35,namo devādidevāya devānāṃ paramātmane puruṣāya purāṇāya viṣṇave kūrmarūpiṇe,नमो देवादिदेवाय देवानां परमात्मने पुरुषाय पुराणाय विष्णवे कूर्मरूपिणे
1,Mangala,,1,kūrmapurāṇam-1 atha śrīkūrmapurāṇam pūrvavibhāgaḥ nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayamudīrayet,कूर्मपुराणम्-१ अथ श्रीकूर्मपुराणम् पूर्वविभागः नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्
2,Main,1.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ekapañcāśo 'dhyāyaḥ uparivibhāgaḥ ṛṣaya ūcuḥ bhavatā kathitaḥ samyak sargaḥ svāyaṃbhuvastataḥ brahmāṇḍasyāsya vistāro manvantaraviniścayaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकपञ्चाशो ऽध्यायः उपरिविभागः ऋषय ऊचुः भवता कथितः सम्यक् सर्गः स्वायंभुवस्ततः ब्रह्माण्डस्यास्य विस्तारो मन्वन्तरविनिश्चयः
2,Main,1.0,2,tatreśvareśvaro devo varṇibhirdharmatatparaiḥ jñānayogaratairnityamārādhyaḥ kathitastvayā,तत्रेश्वरेश्वरो देवो वर्णिभिर्धर्मतत्परैः ज्ञानयोगरतैर्नित्यमाराध्यः कथितस्त्वया
2,Main,1.0,3,tadvadāśeṣasaṃsāraduḥ khanāśamanuttamam jñānaṃ brahmaikaviṣayaṃ yena paśyema tatparam,तद्वदाशेषसंसारदुः खनाशमनुत्तमम् ज्ञानं ब्रह्मैकविषयं येन पश्येम तत्परम्
2,Main,1.0,4,tvaṃ hi nārāyaṇātsākṣāt kṛṣṇadvaipāyanāt prabho avāptākhilavijñānastattvāṃ pṛcchāmahe punaḥ,त्वं हि नारायणात्साक्षात् कृष्णद्वैपायनात् प्रभो अवाप्ताखिलविज्ञानस्तत्त्वां पृच्छामहे पुनः
2,Main,1.0,5,śrutvā munīnāṃ tad vākyaṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ prabhum sūtaḥ paurāṇikaḥ smṛtvā bhāṣituṃ hyupacakrame,श्रुत्वा मुनीनां तद् वाक्यं कृष्णद्वैपायनं प्रभुम् सूतः पौराणिकः स्मृत्वा भाषितुं ह्युपचक्रमे
2,Main,1.0,6,athāsminnantare vyāsaḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ svayam ājagāma muniśreṣṭhā yatra satraṃ samāsate,अथास्मिन्नन्तरे व्यासः कृष्णद्वैपायनः स्वयम् आजगाम मुनिश्रेष्ठा यत्र सत्रं समासते
2,Main,1.0,7,taṃ dṛṣṭvā vedavidvāṃsaṃ kālameghasamadyutim vyāsaṃ kamalapatrākṣaṃ praṇemurdvijapuṅgavāḥ,तं दृष्ट्वा वेदविद्वांसं कालमेघसमद्युतिम् व्यासं कमलपत्राक्षं प्रणेमुर्द्विजपुङ्गवाः
2,Main,1.0,8,papāta daṇḍavad bhūmau dṛṣṭvāsau romaharṣaṇaḥ pradakṣiṇīkṛtya guruṃ prāñjaliḥ pārśvago 'bhavat,पपात दण्डवद् भूमौ दृष्ट्वासौ रोमहर्षणः प्रदक्षिणीकृत्य गुरुं प्राञ्जलिः पार्श्वगो ऽभवत्
2,Main,1.0,9,pṛṣṭāste 'nāmayaṃ viprāḥ śaunakādyā mahāmunim samāśvāsyāsanaṃ tasmai tadyogyaṃ samakalpayan,पृष्टास्ते ऽनामयं विप्राः शौनकाद्या महामुनिम् समाश्वास्यासनं तस्मै तद्योग्यं समकल्पयन्
2,Main,1.0,10,athaitānabravīd vākyaṃ parāśarasutaḥ prabhuḥ kaccinna tapaso hāniḥ svādhyāyasya śrutasya ca,अथैतानब्रवीद् वाक्यं पराशरसुतः प्रभुः कच्चिन्न तपसो हानिः स्वाध्यायस्य श्रुतस्य च
2,Main,1.0,11,tataḥ sa sūtaḥ svaguruṃ praṇamyāha mahāmunim jñānaṃ tad brahmaviṣayaṃ munīnāṃ vaktumarhasi,ततः स सूतः स्वगुरुं प्रणम्याह महामुनिम् ज्ञानं तद् ब्रह्मविषयं मुनीनां वक्तुमर्हसि
2,Main,1.0,12,ime hi munayaḥ śāntāstāpasā dharmatatparāḥ śuśrūṣā jāyate caiṣāṃ vaktumarhasi tattvataḥ,इमे हि मुनयः शान्तास्तापसा धर्मतत्पराः शुश्रूषा जायते चैषां वक्तुमर्हसि तत्त्वतः
2,Main,1.0,13,jñānaṃ vimuktidaṃ divyaṃ yanme sākṣāt tvayoditam munīnāṃ vyāhṛtaṃ pūrvaṃ viṣṇunā kūrmarūpiṇā,ज्ञानं विमुक्तिदं दिव्यं यन्मे साक्षात् त्वयोदितम् मुनीनां व्याहृतं पूर्वं विष्णुना कूर्मरूपिणा
2,Main,1.0,14,śrutvā sūtasya vacanaṃ muniḥ satyavatīsutaḥ praṇamya śirasā rudraṃ vacaḥ prāha sukhāvaham,श्रुत्वा सूतस्य वचनं मुनिः सत्यवतीसुतः प्रणम्य शिरसा रुद्रं वचः प्राह सुखावहम्
2,Main,1.0,15,vyāsa uvāca vakṣye devo mahādevaḥ pṛṣṭo yogīśvaraiḥ purā sanatkumārapramukhaiḥ svayaṃ yatsamabhāṣata,व्यास उवाच वक्ष्ये देवो महादेवः पृष्टो योगीश्वरैः पुरा सनत्कुमारप्रमुखैः स्वयं यत्समभाषत
2,Main,1.0,16,sanatkumāraḥ sanakastathaiva ca sanandanaḥ aṅgirā rudrasahito bhṛguḥ paramadharmavit,सनत्कुमारः सनकस्तथैव च सनन्दनः अङ्गिरा रुद्रसहितो भृगुः परमधर्मवित्
2,Main,1.0,17,kaṇādaḥ kapilo yogī vāmadevo mahāmuniḥ śukro vasiṣṭho bhagavān sarve saṃyatamānasāḥ,कणादः कपिलो योगी वामदेवो महामुनिः शुक्रो वसिष्ठो भगवान् सर्वे संयतमानसाः
2,Main,1.0,18,parasparaṃ vicāryaite saṃśayāviṣṭacetasaḥ taptavantastapo ghoraṃ puṇye badarikāśrame,परस्परं विचार्यैते संशयाविष्टचेतसः तप्तवन्तस्तपो घोरं पुण्ये बदरिकाश्रमे
2,Main,1.0,19,apaśyaṃste mahāyogamṛṣiṃ dharmasutaṃ śucim nārāyaṇamanādyantaṃ nareṇa sahitaṃ tadā,अपश्यंस्ते महायोगमृषिं धर्मसुतं शुचिम् नारायणमनाद्यन्तं नरेण सहितं तदा
2,Main,1.0,20,saṃstūya vividhaiḥ stotraiḥ sarve vedasamudbhavaiḥ praṇemurbhaktisaṃyuktā yogino yogavittamam,संस्तूय विविधैः स्तोत्रैः सर्वे वेदसमुद्भवैः प्रणेमुर्भक्तिसंयुक्ता योगिनो योगवित्तमम्
2,Main,1.0,21,vijñāya vāñchitaṃ teṣāṃ bhagavānapi sarvavit prāha gambhīrayā vācā kimarthaṃ tapyate tapaḥ,विज्ञाय वाञ्छितं तेषां भगवानपि सर्ववित् प्राह गम्भीरया वाचा किमर्थं तप्यते तपः
2,Main,1.0,22,abruvan hṛṣṭamanaso viśvātmānaṃ sanātanam sākṣānnārāyaṇaṃ devamāgataṃ siddhisūcakam,अब्रुवन् हृष्टमनसो विश्वात्मानं सनातनम् साक्षान्नारायणं देवमागतं सिद्धिसूचकम्
2,Main,1.0,23,vayaṃ saṃśayamāpannāḥ sarve vai brahmavādinaḥ bhavantamekaṃ śaraṇaṃ prapannāḥ puruṣottamam,वयं संशयमापन्नाः सर्वे वै ब्रह्मवादिनः भवन्तमेकं शरणं प्रपन्नाः पुरुषोत्तमम्
2,Main,1.0,24,tvaṃ hi tad vettha paramaṃ sarvajño bhagavānṛṣiḥ nārāyaṇaḥ svayaṃ sākṣāt purāṇo 'vyaktapūruṣaḥ,त्वं हि तद् वेत्थ परमं सर्वज्ञो भगवानृषिः नारायणः स्वयं साक्षात् पुराणो ऽव्यक्तपूरुषः
2,Main,1.0,25,nahyanyo vidyate vettā tvāmṛte parameśvara śuśrūṣāsmākamakhilaṃ saṃśayaṃ chettumarhasi,नह्यन्यो विद्यते वेत्ता त्वामृते परमेश्वर शुश्रूषास्माकमखिलं संशयं छेत्तुमर्हसि
2,Main,1.0,26,kiṃ kāraṇamidaṃ kṛtsnaṃ ko 'nusaṃsarate sadā kaścidātmā ca kā muktiḥ saṃsāraḥ kiṃnimittakaḥ,किं कारणमिदं कृत्स्नं को ऽनुसंसरते सदा कश्चिदात्मा च का मुक्तिः संसारः किंनिमित्तकः
2,Main,1.0,27,kaḥ saṃsārayatīśānaḥ ko vā sarvaṃ prapaśyati kiṃ tat parataraṃ brahma sarvaṃ no vaktumarhasi,कः संसारयतीशानः को वा सर्वं प्रपश्यति किं तत् परतरं ब्रह्म सर्वं नो वक्तुमर्हसि
2,Main,1.0,28,evamukte tu munayaḥ prāpaśyan puruṣottamam vihāya tāpasaṃ rūpaṃ saṃsthitaṃ svena tejasā,एवमुक्ते तु मुनयः प्रापश्यन् पुरुषोत्तमम् विहाय तापसं रूपं संस्थितं स्वेन तेजसा
2,Main,1.0,29,vibhrājamānaṃ vimalaṃ prabhāmaṇḍalamaṇḍitam śrīvatsavakṣasaṃ devaṃ taptajāmbūnadaprabham,विभ्राजमानं विमलं प्रभामण्डलमण्डितम् श्रीवत्सवक्षसं देवं तप्तजाम्बूनदप्रभम्
2,Main,1.0,30,śaṅkhacakragadāpāṇiṃ śārṅgahastaṃ śriyāvṛtam na dṛṣṭastatkṣaṇādeva narastasyaiva tejasā,शङ्खचक्रगदापाणिं शार्ङ्गहस्तं श्रियावृतम् न दृष्टस्तत्क्षणादेव नरस्तस्यैव तेजसा
2,Main,1.0,31,tadantare mahādevaḥ śaśāṅkāṅkitaśekharaḥ prasādābhimukho rudraḥ prādurāsīnmaheśvaraḥ,तदन्तरे महादेवः शशाङ्काङ्कितशेखरः प्रसादाभिमुखो रुद्रः प्रादुरासीन्महेश्वरः
2,Main,1.0,32,nirīkṣya te jagannāthaṃ trinetraṃ candrabhūṣaṇam tuṣṭuvurhṛṣṭamanaso bhaktyā taṃ parameśvaram,निरीक्ष्य ते जगन्नाथं त्रिनेत्रं चन्द्रभूषणम् तुष्टुवुर्हृष्टमनसो भक्त्या तं परमेश्वरम्
2,Main,1.0,33,jayeśvara mahādeva jaya bhūtapate śiva jayāśeṣamunīśāna tapasābhiprapūjita,जयेश्वर महादेव जय भूतपते शिव जयाशेषमुनीशान तपसाभिप्रपूजित
2,Main,1.0,34,sahasramūrte viśvātman jagadyantrapravartaka jayānanta jagajjanmatrāṇasaṃhārakāraṇa,सहस्रमूर्ते विश्वात्मन् जगद्यन्त्रप्रवर्तक जयानन्त जगज्जन्मत्राणसंहारकारण
2,Main,1.0,35,sahasracaraṇeśāna śaṃbho yogīndravandita jayāmbikāpate deva namaste parameśvara,सहस्रचरणेशान शंभो योगीन्द्रवन्दित जयाम्बिकापते देव नमस्ते परमेश्वर
2,Main,1.0,36,saṃstuto bhagavānīśastryambako bhaktavatsalaḥ samāliṅgya hṛṣīkeśaṃ prāha gambhīrayā girā,संस्तुतो भगवानीशस्त्र्यम्बको भक्तवत्सलः समालिङ्ग्य हृषीकेशं प्राह गम्भीरया गिरा
2,Main,1.0,37,kimarthaṃ puṇḍarīkākṣa munīndrā brahmavādinaḥ imaṃ samāgatā deśaṃ kiṃ vā kāryaṃ mayācyuta,किमर्थं पुण्डरीकाक्ष मुनीन्द्रा ब्रह्मवादिनः इमं समागता देशं किं वा कार्यं मयाच्युत
2,Main,1.0,38,ākarṇya bhagavadvākyaṃ devadevo janārdanaḥ prāha devo mahādevaṃ prasādābhimukhaṃ sthitam,आकर्ण्य भगवद्वाक्यं देवदेवो जनार्दनः प्राह देवो महादेवं प्रसादाभिमुखं स्थितम्
2,Main,1.0,39,ime hi munayo deva tāpasāḥ kṣīṇakalmaṣāḥ abhyāgatā māṃ śaraṇaṃ samyagdarśanakāṅkṣiṇaḥ,इमे हि मुनयो देव तापसाः क्षीणकल्मषाः अभ्यागता मां शरणं सम्यग्दर्शनकाङ्क्षिणः
2,Main,1.0,40,yadi prasanno bhagavān munīnāṃ bhāvitātmanām sannidhau mama tajjñānaṃ divyaṃ vaktumihārhasi,यदि प्रसन्नो भगवान् मुनीनां भावितात्मनाम् सन्निधौ मम तज्ज्ञानं दिव्यं वक्तुमिहार्हसि
2,Main,1.0,41,tvaṃ hi vettha svamātmānaṃ na hyanyo vidyate śiva tatastvamātmanātmānaṃ munīndrebhyaḥ pradarśaya,त्वं हि वेत्थ स्वमात्मानं न ह्यन्यो विद्यते शिव ततस्त्वमात्मनात्मानं मुनीन्द्रेभ्यः प्रदर्शय
2,Main,1.0,42,evamuktvā hṛṣīkeśaḥ provāca munipuṅgavān pradarśayan yogasiddhiṃ nirīkṣya vṛṣabhadhvajam,एवमुक्त्वा हृषीकेशः प्रोवाच मुनिपुङ्गवान् प्रदर्शयन् योगसिद्धिं निरीक्ष्य वृषभध्वजम्
2,Main,1.0,43,saṃdarśanānmaheśasya śaṅkarasyātha śūlinaḥ kṛtārthaṃ svayamātmānaṃ jñātumarhatha tattvataḥ,संदर्शनान्महेशस्य शङ्करस्याथ शूलिनः कृतार्थं स्वयमात्मानं ज्ञातुमर्हथ तत्त्वतः
2,Main,1.0,44,praṣṭumarhatha viśveśaṃ pratyakṣaṃ purataḥ sthitam mamaiva sannidhāveṣa yathāvad vaktumīśvaraḥ,प्रष्टुमर्हथ विश्वेशं प्रत्यक्षं पुरतः स्थितम् ममैव सन्निधावेष यथावद् वक्तुमीश्वरः
2,Main,1.0,45,niśamya viṣṇuvacanaṃ praṇamya vṛṣabhadhvajam sanatkumārapramukhāḥ pṛcchanti sma maheśvaram,निशम्य विष्णुवचनं प्रणम्य वृषभध्वजम् सनत्कुमारप्रमुखाः पृच्छन्ति स्म महेश्वरम्
2,Main,1.0,46,athāsminnantare divyamāsanaṃ vimalaṃ śivam kimapyacintyaṃ gaganādīśvarārhaṃ samudbabhau,अथास्मिन्नन्तरे दिव्यमासनं विमलं शिवम् किमप्यचिन्त्यं गगनादीश्वरार्हं समुद्बभौ
2,Main,1.0,47,tatrāsasāda yogātmā viṣṇunā saha viśvakṛt tejasā pūrayan viśvaṃ bhāti devo maheśvaraḥ,तत्राससाद योगात्मा विष्णुना सह विश्वकृत् तेजसा पूरयन् विश्वं भाति देवो महेश्वरः
2,Main,1.0,48,taṃ te devādideveśaṃ śaṅkaraṃ brahmavādinaḥ vibhrājamānaṃ vimale tasmin dadṛśurāsane,तं ते देवादिदेवेशं शङ्करं ब्रह्मवादिनः विभ्राजमानं विमले तस्मिन् ददृशुरासने
2,Main,1.0,49,yaṃ prapaśyantiyogasthāḥ svātmanyātmānamīśvaramā ananyatejasaṃ śāntaṃ śivaṃ dadṛśire kila,यं प्रपश्यन्तियोगस्थाः स्वात्मन्यात्मानमीश्वरमा अनन्यतेजसं शान्तं शिवं ददृशिरे किल
2,Main,1.0,50,yataḥ prasūtirbhūtānāṃ yatraitat pravilīyate tamāsanasthaṃ bhūtānāmīśaṃ dadṛśire kila,यतः प्रसूतिर्भूतानां यत्रैतत् प्रविलीयते तमासनस्थं भूतानामीशं ददृशिरे किल
2,Main,1.0,51,yadantarā sarvametad yato 'bhinnamidaṃ jagat sa vāsudevamāsīnaṃ tamīśaṃ dadṛśuḥ kila,यदन्तरा सर्वमेतद् यतो ऽभिन्नमिदं जगत् स वासुदेवमासीनं तमीशं ददृशुः किल
2,Main,1.0,52,provāca pṛṣṭo bhagavān munīnāṃ parameśvaraḥ nirīkṣya puṇḍarīkākṣaṃ svātmayogamanuttamam,प्रोवाच पृष्टो भगवान् मुनीनां परमेश्वरः निरीक्ष्य पुण्डरीकाक्षं स्वात्मयोगमनुत्तमम्
2,Main,1.0,53,tacchṛṇudhvaṃ yathānyāyamucyamānaṃ mayānaghāḥ praśāntamānasāḥ sarve jñānamīśvarabhāṣitam,तच्छृणुध्वं यथान्यायमुच्यमानं मयानघाः प्रशान्तमानसाः सर्वे ज्ञानमीश्वरभाषितम्
2,Main,2.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) prathamo 'dhyāyaḥ īśvara uvāca avācyametad vijñānamātmaguhyaṃ sanātanam yanna devā vijānanti yatanto 'pi dvijātayaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) प्रथमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अवाच्यमेतद् विज्ञानमात्मगुह्यं सनातनम् यन्न देवा विजानन्ति यतन्तो ऽपि द्विजातयः
2,Main,2.0,2,idaṃ jñānaṃ samāśritya brahmabhūtā dvijottamāḥ na saṃsāraṃ prapadyante pūrve 'pi brahmavādinaḥ,इदं ज्ञानं समाश्रित्य ब्रह्मभूता द्विजोत्तमाः न संसारं प्रपद्यन्ते पूर्वे ऽपि ब्रह्मवादिनः
2,Main,2.0,3,guhyād guhyatamaṃ sākṣād gopanīyaṃ prayatnataḥ vakṣye bhaktimatāmadya yuṣmākaṃ brahmavādinām,गुह्याद् गुह्यतमं साक्षाद् गोपनीयं प्रयत्नतः वक्ष्ये भक्तिमतामद्य युष्माकं ब्रह्मवादिनाम्
2,Main,2.0,4,ātmāyaḥ kevalaḥ svasthaḥ śāntaḥ sūkṣmaḥ sanātanaḥ asti sarvāntaraḥ sākṣāccinmātrastamasaḥ paraḥ,आत्मायः केवलः स्वस्थः शान्तः सूक्ष्मः सनातनः अस्ति सर्वान्तरः साक्षाच्चिन्मात्रस्तमसः परः
2,Main,2.0,5,so 'ntaryāmī sa puruṣaḥ sa prāṇaḥ sa maheśvaraḥ sa kālo 'gnistadavyaktaṃ sa evedamiti śrutiḥ,सो ऽन्तर्यामी स पुरुषः स प्राणः स महेश्वरः स कालो ऽग्निस्तदव्यक्तं स एवेदमिति श्रुतिः
2,Main,2.0,6,asmād vijāyate viśvamatraiva pravilīyate sa māyī māyayā baddhaḥ karoti vividhāstanūḥ,अस्माद् विजायते विश्वमत्रैव प्रविलीयते स मायी मायया बद्धः करोति विविधास्तनूः
2,Main,2.0,7,na cāpyayaṃ saṃsarati na ca saṃsārayet prabhuḥ nāyaṃ pṛthvī na salilaṃ na tejaḥ pavano nabhaḥ,न चाप्ययं संसरति न च संसारयेत् प्रभुः नायं पृथ्वी न सलिलं न तेजः पवनो नभः
2,Main,2.0,8,na prāṇe na mano 'vyaktaṃ na śabdaḥ sparśa eva ca na rūparasagandhāśca nāhaṃ kartā na vāgapi,न प्राणे न मनो ऽव्यक्तं न शब्दः स्पर्श एव च न रूपरसगन्धाश्च नाहं कर्ता न वागपि
2,Main,2.0,9,na pāṇipādau no pāyurna copasthaṃ dvijottamāḥ na kartā na ca bhoktā vā na ca prakṛtipūruṣau na māyā naiva ca prāścaitanyaṃ paramārthataḥ,न पाणिपादौ नो पायुर्न चोपस्थं द्विजोत्तमाः न कर्ता न च भोक्ता वा न च प्रकृतिपूरुषौ न माया नैव च प्राश्चैतन्यं परमार्थतः
2,Main,2.0,10,yathā prakāśatamasoḥ sambandho nopapadyate tadvadaikyaṃ na saṃbandhaḥ prapañcaparamātmanoḥ,यथा प्रकाशतमसोः सम्बन्धो नोपपद्यते तद्वदैक्यं न संबन्धः प्रपञ्चपरमात्मनोः
2,Main,2.0,11,chāyātapau yathā loke parasparavilakṣaṇau tadvat prapañcapuruṣau vibhinnau paramārthataḥ,छायातपौ यथा लोके परस्परविलक्षणौ तद्वत् प्रपञ्चपुरुषौ विभिन्नौ परमार्थतः
2,Main,2.0,12,yadyātmā malino 'svastho vikārī syāt svabhāvataḥ nahi tasya bhavenmuktirjanmāntaraśatairapi,यद्यात्मा मलिनो ऽस्वस्थो विकारी स्यात् स्वभावतः नहि तस्य भवेन्मुक्तिर्जन्मान्तरशतैरपि
2,Main,2.0,13,paśyanti munayo yuktāḥ svātmānaṃ paramārthataḥ vikārahīnaṃ nirduḥ khamānandātmānamavyayam,पश्यन्ति मुनयो युक्ताः स्वात्मानं परमार्थतः विकारहीनं निर्दुः खमानन्दात्मानमव्ययम्
2,Main,2.0,14,ahaṃ kartā sukhī duḥ khī kṛśaḥ sthūleti yā matiḥ sā cāhaṅkārakartṛtvādātmanyāropyate janaiḥ,अहं कर्ता सुखी दुः खी कृशः स्थूलेति या मतिः सा चाहङ्कारकर्तृत्वादात्मन्यारोप्यते जनैः
2,Main,2.0,15,vadanti vedavidvāṃsaḥ sākṣiṇaṃ prakṛteḥ param bhoktāramakṣaraṃ śuddhaṃ sarvatra samavasthitam,वदन्ति वेदविद्वांसः साक्षिणं प्रकृतेः परम् भोक्तारमक्षरं शुद्धं सर्वत्र समवस्थितम्
2,Main,2.0,16,tasmādajñānamūlo hi saṃsāraḥ sarvadehinām ajñānādanyathā jñānaṃ tacca prakṛtisaṃgatam,तस्मादज्ञानमूलो हि संसारः सर्वदेहिनाम् अज्ञानादन्यथा ज्ञानं तच्च प्रकृतिसंगतम्
2,Main,2.0,17,nityoditaḥ svayaṃ jyotiḥ sarvagaḥ puruṣaḥ paraḥ ahaṅkārāvivekena kartāhamiti manyate,नित्योदितः स्वयं ज्योतिः सर्वगः पुरुषः परः अहङ्काराविवेकेन कर्ताहमिति मन्यते
2,Main,2.0,18,paśyanti ṛṣayo 'vyaktaṃ nityaṃ sadasadātmakam pradhānaṃ prakṛtiṃ buddhvā kāraṇaṃ brahmavādinaḥ,पश्यन्ति ऋषयो ऽव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् प्रधानं प्रकृतिं बुद्ध्वा कारणं ब्रह्मवादिनः
2,Main,2.0,19,tenāyaṃ saṃgato hyātmā kūṭastho 'pi nirañjanaḥ svātmānamakṣaraṃ brahma nāvabuddhyeta tattvataḥ,तेनायं संगतो ह्यात्मा कूटस्थो ऽपि निरञ्जनः स्वात्मानमक्षरं ब्रह्म नावबुद्ध्येत तत्त्वतः
2,Main,2.0,20,anātmanyātmavijñānaṃ tasmād duḥ khaṃ tathetaram ragadveṣādayo doṣāḥ sarve bhrāntinibandhanāḥ,अनात्मन्यात्मविज्ञानं तस्माद् दुः खं तथेतरम् रगद्वेषादयो दोषाः सर्वे भ्रान्तिनिबन्धनाः
2,Main,2.0,21,karmaṇyasya bhaved doṣaḥ puṇyāpuṇyamiti sthitiḥ tadvaśādeva sarveṣāṃ sarvadehasamudbhavaḥ,कर्मण्यस्य भवेद् दोषः पुण्यापुण्यमिति स्थितिः तद्वशादेव सर्वेषां सर्वदेहसमुद्भवः
2,Main,2.0,22,nityaḥ sarvatrago hyātmā kūṭastho doṣavarjitaḥ ekaḥ sa bhidyate śaktyā māyayā na svabhāvataḥ,नित्यः सर्वत्रगो ह्यात्मा कूटस्थो दोषवर्जितः एकः स भिद्यते शक्त्या मायया न स्वभावतः
2,Main,2.0,23,tasmādadvaitamevāhurmunayaḥ paramārthataḥ bhedo vyaktasvabhāvena sā ca māyātmasaṃśrayā,तस्मादद्वैतमेवाहुर्मुनयः परमार्थतः भेदो व्यक्तस्वभावेन सा च मायात्मसंश्रया
2,Main,2.0,24,yathā hi dhūmasaṃparkānnākāśo malino bhavet antaḥ karaṇajairbhāvairātmā tadvanna lipyate,यथा हि धूमसंपर्कान्नाकाशो मलिनो भवेत् अन्तः करणजैर्भावैरात्मा तद्वन्न लिप्यते
2,Main,2.0,25,yathā svaprabhayā bhāti kevalaḥ sphaṭiko 'malaḥ upādhihīno vimalastathaivātmā prakāśate,यथा स्वप्रभया भाति केवलः स्फटिको ऽमलः उपाधिहीनो विमलस्तथैवात्मा प्रकाशते
2,Main,2.0,26,jñānasvūpamevāhurjagadetad vicakṣaṇāḥ arthasvarūpamevājñāḥ paśyantyanye kudṛṣṭayaḥ,ज्ञानस्वूपमेवाहुर्जगदेतद् विचक्षणाः अर्थस्वरूपमेवाज्ञाः पश्यन्त्यन्ये कुदृष्टयः
2,Main,2.0,27,kūṭastho nirguṇo vyāpī caitanyātmā svabhāvataḥ dṛśyate hyartharūpeṇa puruṣairbhrāntidṛṣṭibhiḥ,कूटस्थो निर्गुणो व्यापी चैतन्यात्मा स्वभावतः दृश्यते ह्यर्थरूपेण पुरुषैर्भ्रान्तिदृष्टिभिः
2,Main,2.0,28,yathā saṃlakṣyate raktaḥ kevalaḥ sphaṭiko janaiḥ raktikādyupadhānena tadvat paramapūruṣaḥ,यथा संलक्ष्यते रक्तः केवलः स्फटिको जनैः रक्तिकाद्युपधानेन तद्वत् परमपूरुषः
2,Main,2.0,29,tasmādātmākṣaraḥ śuddho nityaḥ sarvagato 'vyayaḥ upāsitavyo mantavyaḥ śrotavyaśca mumukṣubhiḥ,तस्मादात्माक्षरः शुद्धो नित्यः सर्वगतो ऽव्ययः उपासितव्यो मन्तव्यः श्रोतव्यश्च मुमुक्षुभिः
2,Main,2.0,30,yadā manasi caitanyaṃ bhāti sarvatragaṃ sadā yogino 'vyavadhānena tadā saṃpadyate svayam,यदा मनसि चैतन्यं भाति सर्वत्रगं सदा योगिनो ऽव्यवधानेन तदा संपद्यते स्वयम्
2,Main,2.0,31,yadā sarvāṇi būtāni svātmanyevābhipaśyati sarvabhūteṣu cātmānaṃ brahma saṃpadyate tadā,यदा सर्वाणि बूतानि स्वात्मन्येवाभिपश्यति सर्वभूतेषु चात्मानं ब्रह्म संपद्यते तदा
2,Main,2.0,32,yadā sarvāṇi bhūtāni samādhistho na paśyati ekībhūtaḥ pareṇāsau tadā bhavati kevalaḥ,यदा सर्वाणि भूतानि समाधिस्थो न पश्यति एकीभूतः परेणासौ तदा भवति केवलः
2,Main,2.0,33,yadā sarve pramucyante kāmā ye 'sya hṛdi sthitāḥ tadāsāvamṛtībhūtaḥ kṣemaṃ gacchati paṇḍitaḥ,यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा ये ऽस्य हृदि स्थिताः तदासावमृतीभूतः क्षेमं गच्छति पण्डितः
2,Main,2.0,34,yadā bhūtapṛthagbhāvamekasthamanupaśyati tata eva ca vistāraṃ brahma saṃpadyate tadā,यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति तत एव च विस्तारं ब्रह्म संपद्यते तदा
2,Main,2.0,35,yadā paśyati cātmānaṃ kevalaṃ paramārthataḥ māyāmātraṃ jagat kṛtsnaṃ tadā bhavati nirvṛtaḥ,यदा पश्यति चात्मानं केवलं परमार्थतः मायामात्रं जगत् कृत्स्नं तदा भवति निर्वृतः
2,Main,2.0,36,yadā janmajarāduḥ khavyādhīnāmekabheṣajam kevalaṃ brahmavijñānaṃ jāyate 'sau tadā śivaḥ,यदा जन्मजरादुः खव्याधीनामेकभेषजम् केवलं ब्रह्मविज्ञानं जायते ऽसौ तदा शिवः
2,Main,2.0,37,yathā nadīnadā loke sāgareṇaikatāṃ yayuḥ tadvadātmākṣareṇāsau niṣkalenaikatāṃ vrajet,यथा नदीनदा लोके सागरेणैकतां ययुः तद्वदात्माक्षरेणासौ निष्कलेनैकतां व्रजेत्
2,Main,2.0,38,tasmād vijñānamevāsti na prapañco na saṃsṛtiḥ ajñānenāvṛtaṃ loko vijñānaṃ tena muhyati,तस्माद् विज्ञानमेवास्ति न प्रपञ्चो न संसृतिः अज्ञानेनावृतं लोको विज्ञानं तेन मुह्यति
2,Main,2.0,39,tajjñānaṃ nirmalaṃ sūkṣmaṃ nirvikalpaṃ yadavyayam ajñānamitarat sarvaṃ vijñānamiti me matam,तज्ज्ञानं निर्मलं सूक्ष्मं निर्विकल्पं यदव्ययम् अज्ञानमितरत् सर्वं विज्ञानमिति मे मतम्
2,Main,2.0,40,etad vaḥ paramaṃ sāṃkhyaṃ bhāṣitaṃ jñānamuttamam sarvavedāntasāraṃ hi yogastatraikacittatā,एतद् वः परमं सांख्यं भाषितं ज्ञानमुत्तमम् सर्ववेदान्तसारं हि योगस्तत्रैकचित्तता
2,Main,2.0,41,yogāt saṃjāyate jñānaṃ jñānād yogaḥ pravartate yogajñānābhiyuktasya nāvāpyaṃ vidyate kvacit,योगात् संजायते ज्ञानं ज्ञानाद् योगः प्रवर्तते योगज्ञानाभियुक्तस्य नावाप्यं विद्यते क्वचित्
2,Main,2.0,42,yadeva yogino yānti sāṃkhyaistadadhigamyate ekaṃ sāṃkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa tattvavit,यदेव योगिनो यान्ति सांख्यैस्तदधिगम्यते एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स तत्त्ववित्
2,Main,2.0,43,anye ca yogino viprā aiśvaryāsaktacetasaḥ majjanti tatra tatraiva na tvātmaiṣāmiti śrutiḥ,अन्ये च योगिनो विप्रा ऐश्वर्यासक्तचेतसः मज्जन्ति तत्र तत्रैव न त्वात्मैषामिति श्रुतिः
2,Main,2.0,44,yattat sarvagataṃ divyamaiśvaryamacalaṃ mahat jñānayogābhiyuktastu dehānte tadavāpnuyāt,यत्तत् सर्वगतं दिव्यमैश्वर्यमचलं महत् ज्ञानयोगाभियुक्तस्तु देहान्ते तदवाप्नुयात्
2,Main,2.0,45,eṣa ātmāhamavyakto māyāvī parameśvaraḥ kīrtitaḥ sarvavedeṣu sarvātmā sarvatomukhaḥ,एष आत्माहमव्यक्तो मायावी परमेश्वरः कीर्तितः सर्ववेदेषु सर्वात्मा सर्वतोमुखः
2,Main,2.0,46,sarvakāmaḥ sarvarasaḥ sarvagandho 'jaro 'maraḥ sarvataḥ pāṇipādo 'hamantaryāmī sanātanaḥ,सर्वकामः सर्वरसः सर्वगन्धो ऽजरो ऽमरः सर्वतः पाणिपादो ऽहमन्तर्यामी सनातनः
2,Main,2.0,47,apāṇipādo javano grahītā hṛdi saṃsthitaḥ acakṣurapi paśyāmi tathākarṇaḥ śṛṇomyaham,अपाणिपादो जवनो ग्रहीता हृदि संस्थितः अचक्षुरपि पश्यामि तथाकर्णः शृणोम्यहम्
2,Main,2.0,48,vedāhaṃ sarvamevedaṃ na māṃ jānāti kaścana prāhurmahāntaṃ puruṣaṃ māmekaṃ tattvadarśinaḥ,वेदाहं सर्वमेवेदं न मां जानाति कश्चन प्राहुर्महान्तं पुरुषं मामेकं तत्त्वदर्शिनः
2,Main,2.0,49,paśyanti ṛṣayo hetumātmanaḥ sūkṣmadarśinaḥ nirguṇāmalarūpasya yattadaiśvaryamuttamam,पश्यन्ति ऋषयो हेतुमात्मनः सूक्ष्मदर्शिनः निर्गुणामलरूपस्य यत्तदैश्वर्यमुत्तमम्
2,Main,2.0,50,yanna devā vijānanti mohitā mama māyayā vakṣye samāhitā yūyaṃ śṛṇudhvaṃ brahmavādinaḥ,यन्न देवा विजानन्ति मोहिता मम मायया वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं ब्रह्मवादिनः
2,Main,2.0,51,nāhaṃ praśāstā sarvasya māyātītaḥ svabhāvataḥ prerayāmi tathāpīdaṃ kāraṇaṃ sūrayo viduḥ,नाहं प्रशास्ता सर्वस्य मायातीतः स्वभावतः प्रेरयामि तथापीदं कारणं सूरयो विदुः
2,Main,2.0,52,yanme guhyatamaṃ dehaṃ sarvagaṃ tattvadarśinaḥ praviṣṭā mama sāyujyaṃ labhante yogino 'vyayam,यन्मे गुह्यतमं देहं सर्वगं तत्त्वदर्शिनः प्रविष्टा मम सायुज्यं लभन्ते योगिनो ऽव्ययम्
2,Main,2.0,53,teṣāṃ hi vaśamāpannā māyā me viśvarūpiṇī labhante paramāṃ śuddhiṃ nirvāṇaṃ te mayā saha,तेषां हि वशमापन्ना माया मे विश्वरूपिणी लभन्ते परमां शुद्धिं निर्वाणं ते मया सह
2,Main,2.0,54,na teṣāṃ punarāvṛttiḥ kalpakoṭiśatairapi prasādānmama yogīndrā etad vedānuśāsanam,न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि प्रसादान्मम योगीन्द्रा एतद् वेदानुशासनम्
2,Main,2.0,55,nāputraśiṣyayogibhyo dātavyaṃ brahmavādibhiḥ maduktametad vijñānaṃ sāṃkhyayogasamāśrayam,नापुत्रशिष्ययोगिभ्यो दातव्यं ब्रह्मवादिभिः मदुक्तमेतद् विज्ञानं सांख्ययोगसमाश्रयम्
2,Main,3.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) dvitīyo 'dhyāyaḥ īśvara uvāca avyaktādabhavat kālaḥ pradhānaṃ puruṣaḥ paraḥ tebhyaḥ sarvamidaṃ jātaṃ tasmād brahmamayaṃ jagat,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) द्वितीयो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अव्यक्तादभवत् कालः प्रधानं पुरुषः परः तेभ्यः सर्वमिदं जातं तस्माद् ब्रह्ममयं जगत्
2,Main,3.0,2,sarvataḥ pāṇipādaṃ tat sarvato 'kṣiśiromukham sarvataḥ śrutimalloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati,सर्वतः पाणिपादं तत् सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति
2,Main,3.0,3,sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam sarvādhāraṃ sadānandamavyaktaṃ dvaitavarjitam,सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् सर्वाधारं सदानन्दमव्यक्तं द्वैतवर्जितम्
2,Main,3.0,4,sarvopamānarahitaṃ pramāṇātītagocaram nirvikalpaṃ nirābhāsaṃ sarvāvāsaṃ parāmṛtam,सर्वोपमानरहितं प्रमाणातीतगोचरम् निर्विकल्पं निराभासं सर्वावासं परामृतम्
2,Main,3.0,5,abhinnaṃ bhinnasaṃsthānaṃ śāśvataṃ dhru vamavyayam nirguṇaṃ paramaṃ vyoma tajjñānaṃ sūrayo viduḥ,अभिन्नं भिन्नसंस्थानं शाश्वतं ध्रु वमव्ययम् निर्गुणं परमं व्योम तज्ज्ञानं सूरयो विदुः
2,Main,3.0,6,sa ātmā sarvabhūtānāṃ sa bāhyābhyantaraḥ paraḥ so 'haṃ sarvatragaḥ śānto jñānātmā parameśvaraḥ,स आत्मा सर्वभूतानां स बाह्याभ्यन्तरः परः सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः
2,Main,3.0,7,mayā tatamidaṃ viśvaṃ jagadavyaktamūrtinā matsthāni sarvabhūtāni yastaṃ veda sa vedavit,मया ततमिदं विश्वं जगदव्यक्तमूर्तिना मत्स्थानि सर्वभूतानि यस्तं वेद स वेदवित्
2,Main,3.0,8,pradhānaṃ puruṣaṃ caiva tattvadvayamudāhṛtam tayoranādiruddiṣṭaḥ kālaḥ saṃyojakaḥ paraḥ,प्रधानं पुरुषं चैव तत्त्वद्वयमुदाहृतम् तयोरनादिरुद्दिष्टः कालः संयोजकः परः
2,Main,3.0,9,trayametadanādyantamavyakte samavasthitam tadātmakaṃ tadanyat syāt tadrūpaṃ māmakaṃ viduḥ,त्रयमेतदनाद्यन्तमव्यक्ते समवस्थितम् तदात्मकं तदन्यत् स्यात् तद्रूपं मामकं विदुः
2,Main,3.0,10,mahadādyaṃ viśeṣāntaṃ saṃprasūte 'khilaṃ jagat yā sā prakṛtiruddiṣṭā mohinī sarvadehinām,महदाद्यं विशेषान्तं संप्रसूते ऽखिलं जगत् या सा प्रकृतिरुद्दिष्टा मोहिनी सर्वदेहिनाम्
2,Main,3.0,11,puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkteyaḥ prākṛtān guṇān ahaṅkāravimuktatvāt procyate pañcaviṃśakaḥ,पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्तेयः प्राकृतान् गुणान् अहङ्कारविमुक्तत्वात् प्रोच्यते पञ्चविंशकः
2,Main,3.0,12,ādyo vikāraḥ prakṛtermahānātmeti kathyate vijñānaśaktirvijñātā hyahaṅkārastadutthitaḥ,आद्यो विकारः प्रकृतेर्महानात्मेति कथ्यते विज्ञानशक्तिर्विज्ञाता ह्यहङ्कारस्तदुत्थितः
2,Main,3.0,13,eka eva mahānātmā so 'haṅkāro 'bhidhīyate sa jīvaḥ so 'ntarātmeti gīyate tattvacintakaiḥ,एक एव महानात्मा सो ऽहङ्कारो ऽभिधीयते स जीवः सो ऽन्तरात्मेति गीयते तत्त्वचिन्तकैः
2,Main,3.0,14,tena vedayate sarvaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ ca janmasu sa vijñānātmakastasya manaḥ syādupakārakam,तेन वेदयते सर्वं सुखं दुःखं च जन्मसु स विज्ञानात्मकस्तस्य मनः स्यादुपकारकम्
2,Main,3.0,15,tenāvivekatastasmāt saṃsāraḥ puruṣasya tu sa cāvivekaḥ prakṛtau saṅgāt kālena so 'bhavat,तेनाविवेकतस्तस्मात् संसारः पुरुषस्य तु स चाविवेकः प्रकृतौ सङ्गात् कालेन सो ऽभवत्
2,Main,3.0,16,kālaḥ sṛjati bhūtāni kālaḥ saṃharati prajāḥ sarve kālasya vaśagā na kālaḥ kasyacid vaśe,कालः सृजति भूतानि कालः संहरति प्रजाः सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे
2,Main,3.0,17,so 'ntarā sarvamevedaṃ niyacchati sanātanaḥ procyate bhagavān prāṇaḥ sarvajñaḥ puruṣottamaḥ,सो ऽन्तरा सर्वमेवेदं नियच्छति सनातनः प्रोच्यते भगवान् प्राणः सर्वज्ञः पुरुषोत्तमः
2,Main,3.0,18,sarvendriyebhyaḥ paramaṃ mana āhurmanīṣiṇaḥ manasaścāpyahaṅkāramahaṅkārānmahān paraḥ,सर्वेन्द्रियेभ्यः परमं मन आहुर्मनीषिणः मनसश्चाप्यहङ्कारमहङ्कारान्महान् परः
2,Main,3.0,19,mahataḥ paramavyaktamavyaktāt puruṣaḥ paraḥ puruṣād bhagavān prāṇastasya sarvamidaṃ jagat,महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः पुरुषाद् भगवान् प्राणस्तस्य सर्वमिदं जगत्
2,Main,3.0,20,prāṇāt parataraṃ vyoma vyomātīto 'gnirīśvaraḥ so 'haṃ sarvatragaḥ śānto jñānātmā parameśvaraḥ nāsti mattaḥ paraṃ bhūtaṃ māṃ vijñāya vimucyate,प्राणात् परतरं व्योम व्योमातीतो ऽग्निरीश्वरः सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः नास्ति मत्तः परं भूतं मां विज्ञाय विमुच्यते
2,Main,3.0,21,nityaṃ hi nāsti jagati bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam ṛte māmekamavyaktaṃ vyomarūpaṃ maheśvaram,नित्यं हि नास्ति जगति भूतं स्थावरजङ्गमम् ऋते मामेकमव्यक्तं व्योमरूपं महेश्वरम्
2,Main,3.0,22,so 'haṃ sṛjāmi sakalaṃ saṃharāmi sadā jagat māyī māyāmayo devaḥ kālena saha saṅgataḥ,सो ऽहं सृजामि सकलं संहरामि सदा जगत् मायी मायामयो देवः कालेन सह सङ्गतः
2,Main,3.0,23,matsannidhāveṣa kālaḥ karoti sakalaṃ jagat niyojayatyanantātmā hyetad vedānuśāsanam,मत्सन्निधावेष कालः करोति सकलं जगत् नियोजयत्यनन्तात्मा ह्येतद् वेदानुशासनम्
2,Main,4.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) tṛtīyo 'dhyāyaḥ īśvara uvāca vakṣye samāhitā yūyaṃ śṛṇudhvaṃ brahmavādinaḥ māhātmyaṃ devadevasya yenedaṃ saṃpravartate,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) तृतीयो ऽध्यायः ईश्वर उवाच वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं ब्रह्मवादिनः माहात्म्यं देवदेवस्य येनेदं संप्रवर्तते
2,Main,4.0,2,nāhaṃ tapobhirvividhairna dānena na cejyayā śakyo hi puruṣairjñātumṛte bhaktimanuttamām,नाहं तपोभिर्विविधैर्न दानेन न चेज्यया शक्यो हि पुरुषैर्ज्ञातुमृते भक्तिमनुत्तमाम्
2,Main,4.0,3,ahaṃ hi sarvabhāvānāmantastiṣṭhāmi sarvagaḥ māṃ sarvasākṣiṇaṃ loko na jānāti munīśvarāḥ,अहं हि सर्वभावानामन्तस्तिष्ठामि सर्वगः मां सर्वसाक्षिणं लोको न जानाति मुनीश्वराः
2,Main,4.0,4,yasyāntarā sarvamidaṃ yo hi sarvāntaraḥ paraḥ so 'handhātā vidhātā ca kālo 'gnirviśvatomukhaḥ,यस्यान्तरा सर्वमिदं यो हि सर्वान्तरः परः सो ऽहन्धाता विधाता च कालो ऽग्निर्विश्वतोमुखः
2,Main,4.0,5,na māṃ paśyanti munayaḥ sarve 'pi tridivaukasaḥ brahmā ca manavaḥ śakro ye cānye prathitaujasaḥ,न मां पश्यन्ति मुनयः सर्वे ऽपि त्रिदिवौकसः ब्रह्मा च मनवः शक्रो ये चान्ये प्रथितौजसः
2,Main,4.0,6,gṛṇanti satataṃ vedā māmekaṃ parameśvaram yajanti vividhairagniṃ brāhmaṇā vaidikairmakhaiḥ,गृणन्ति सततं वेदा मामेकं परमेश्वरम् यजन्ति विविधैरग्निं ब्राह्मणा वैदिकैर्मखैः
2,Main,4.0,7,sarve lokā namasyanti brahmā lokapitāmahaḥ dhyāyanti yogino devaṃ bhūtādhipatimīśvaram,सर्वे लोका नमस्यन्ति ब्रह्मा लोकपितामहः ध्यायन्ति योगिनो देवं भूताधिपतिमीश्वरम्
2,Main,4.0,8,ahaṃ hi sarvahaviṣāṃ bhoktā caiva phalapradaḥ sarvadevatanurbhūtvā sarvātmā sarvasaṃsthitaḥ,अहं हि सर्वहविषां भोक्ता चैव फलप्रदः सर्वदेवतनुर्भूत्वा सर्वात्मा सर्वसंस्थितः
2,Main,4.0,9,māṃ paśyantīha vidvāṃśo dhārmikā vedavādinaḥ teṣāṃ sannihito nityaṃ ye bhaktyā māmupāsate,मां पश्यन्तीह विद्वांशो धार्मिका वेदवादिनः तेषां सन्निहितो नित्यं ये भक्त्या मामुपासते
2,Main,4.0,10,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā dhārmikā māmupāsate teṣāṃ dadāmi tat sthānamānandaṃ paramaṃ padam,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या धार्मिका मामुपासते तेषां ददामि तत् स्थानमानन्दं परमं पदम्
2,Main,4.0,11,anye 'pi ye vikarmasthāḥ śūdrādyā nīcajātayaḥ bhaktimantaḥ pramucyante kālena mayi saṃgatāḥ,अन्ये ऽपि ये विकर्मस्थाः शूद्राद्या नीचजातयः भक्तिमन्तः प्रमुच्यन्ते कालेन मयि संगताः
2,Main,4.0,12,na madbhaktā vinaśyanti madbhaktā vītakalmaṣāḥ ādāvetat pratijñātaṃ na me bhaktaḥ praṇaśyati,न मद्भक्ता विनश्यन्ति मद्भक्ता वीतकल्मषाः आदावेतत् प्रतिज्ञातं न मे भक्तः प्रणश्यति
2,Main,4.0,13,yo vai nindati taṃ mūḍho devadevaṃ sa nindati yo hi taṃ pūjayed bhaktyā sa pūjayati māṃ sadā,यो वै निन्दति तं मूढो देवदेवं स निन्दति यो हि तं पूजयेद् भक्त्या स पूजयति मां सदा
2,Main,4.0,14,patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ madārādhanakāraṇāt yo me dadāti niyataḥ sa me bhaktaḥ priyo mataḥ,पत्रं पुष्पं फलं तोयं मदाराधनकारणात् यो मे ददाति नियतः स मे भक्तः प्रियो मतः
2,Main,4.0,15,ahaṃ hi jagatāmādau brahmāṇaṃ parameṣṭhinam vidhāya dattavān vedānaśeṣānātmaniḥ sṛtān,अहं हि जगतामादौ ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् विधाय दत्तवान् वेदानशेषानात्मनिः सृतान्
2,Main,4.0,16,ahameva hi sarveṣāṃ yogināṃ gururavyayaḥ dhārmikāṇāṃ ca goptāhaṃ nihantā vedavidviṣām,अहमेव हि सर्वेषां योगिनां गुरुरव्ययः धार्मिकाणां च गोप्ताहं निहन्ता वेदविद्विषाम्
2,Main,4.0,17,ahaṃ vai sarvasaṃsārānmocako yogināmiha saṃsāraheturevāhaṃ sarvasaṃsāravarjitaḥ,अहं वै सर्वसंसारान्मोचको योगिनामिह संसारहेतुरेवाहं सर्वसंसारवर्जितः
2,Main,4.0,18,ahameva hi saṃhartā straṣṭāhaṃ paripālakaḥ māyāvī māmīkā śaktirmāyā lokavimohinī,अहमेव हि संहर्ता स्त्रष्टाहं परिपालकः मायावी मामीका शक्तिर्माया लोकविमोहिनी
2,Main,4.0,19,mamaiva ca parā śaktiryā sā vidyeti gīyate nāśayāmi tayā māyāṃ yogināṃ hṛdi saṃsthitaḥ,ममैव च परा शक्तिर्या सा विद्येति गीयते नाशयामि तया मायां योगिनां हृदि संस्थितः
2,Main,4.0,20,ahaṃ hi sarvaśaktīnāṃ pravartakanivartakaḥ ādhārabhūtaḥ sarvāsāṃ nidhānamamṛtasya ca,अहं हि सर्वशक्तीनां प्रवर्तकनिवर्तकः आधारभूतः सर्वासां निधानममृतस्य च
2,Main,4.0,21,ekā sarvāntarā śaktiḥ karoti vividhaṃ jagat āsthāya brahmāṇo rūpaṃ manmayī madadhiṣṭhitā,एका सर्वान्तरा शक्तिः करोति विविधं जगत् आस्थाय ब्रह्माणो रूपं मन्मयी मदधिष्ठिता
2,Main,4.0,22,anyā ca śaktirvipulā saṃsthāpayati me jagat bhūtvā nārāyaṇo 'nanto jagannātho jaganmayaḥ,अन्या च शक्तिर्विपुला संस्थापयति मे जगत् भूत्वा नारायणो ऽनन्तो जगन्नाथो जगन्मयः
2,Main,4.0,23,tṛtīyā mahatī śaktirnihanti sakalaṃ jagat tāmasī me samākhyātā kālākhyā rudrarūpiṇī,तृतीया महती शक्तिर्निहन्ति सकलं जगत् तामसी मे समाख्याता कालाख्या रुद्ररूपिणी
2,Main,4.0,24,dhyānena māṃ prapaśyanti kecijjñānena cāpare apare bhaktiyogena karmayogena cāpare,ध्यानेन मां प्रपश्यन्ति केचिज्ज्ञानेन चापरे अपरे भक्तियोगेन कर्मयोगेन चापरे
2,Main,4.0,25,sarveṣāmeva bhaktānāmiṣṭaḥ priyataro mama yo hi jñānena māṃ nityamārādhayati nānyathā,सर्वेषामेव भक्तानामिष्टः प्रियतरो मम यो हि ज्ञानेन मां नित्यमाराधयति नान्यथा
2,Main,4.0,26,anye ca ye trayo bhaktā madārādhanakāṅkṣiṇaḥ te 'pi māṃ prāpnuvantyeva nāvartante ca vai punaḥ,अन्ये च ये त्रयो भक्ता मदाराधनकाङ्क्षिणः ते ऽपि मां प्राप्नुवन्त्येव नावर्तन्ते च वै पुनः
2,Main,4.0,27,mayā tatamidaṃ kṛtsanaṃ pradhānapuruṣātmakam mayyeva saṃsthitaṃ viśvaṃ mayā saṃpreryate jagat,मया ततमिदं कृत्सनं प्रधानपुरुषात्मकम् मय्येव संस्थितं विश्वं मया संप्रेर्यते जगत्
2,Main,4.0,28,nāhaṃ prerayitā viprāḥ paramaṃ yogamāśritaḥ prerayāmi jagatkṛtsnametadyo veda so 'mṛtaḥ,नाहं प्रेरयिता विप्राः परमं योगमाश्रितः प्रेरयामि जगत्कृत्स्नमेतद्यो वेद सो ऽमृतः
2,Main,4.0,29,paśyāmyaśeṣamevedaṃ vartamānaṃ svabhāvataḥ karoti kālo bhagavān mahāyogeśvaraḥ svayam,पश्याम्यशेषमेवेदं वर्तमानं स्वभावतः करोति कालो भगवान् महायोगेश्वरः स्वयम्
2,Main,4.0,30,yogaḥ saṃprocyate yogī māyā śāstreṣu sūribhiḥ yogeśvaro 'sau bhagavān mahādevo mahān prabhuḥ,योगः संप्रोच्यते योगी माया शास्त्रेषु सूरिभिः योगेश्वरो ऽसौ भगवान् महादेवो महान् प्रभुः
2,Main,4.0,31,mahattvaṃ sarvatattvānāṃ paratvāt parameṣṭhinaḥ procyate bhagavān brahmā mahān brahmamayo 'malaḥ,महत्त्वं सर्वतत्त्वानां परत्वात् परमेष्ठिनः प्रोच्यते भगवान् ब्रह्मा महान् ब्रह्ममयो ऽमलः
2,Main,4.0,32,yo māmevaṃ vijānāti mahāyogeśvareśvaram so 'vikalpena yogena yujyate nātra saṃśayaḥ,यो मामेवं विजानाति महायोगेश्वरेश्वरम् सो ऽविकल्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः
2,Main,4.0,33,so 'haṃ prerayitā devaḥ paramānandamāśritaḥ nṛtyāmi yogī satataṃ yastad veda sa vedavit,सो ऽहं प्रेरयिता देवः परमानन्दमाश्रितः नृत्यामि योगी सततं यस्तद् वेद स वेदवित्
2,Main,4.0,34,iti guhyatamaṃ jñānaṃ sarvavedeṣu niṣṭhitam prasannacetase deyaṃ dhārmikāyāhitāgnaye,इति गुह्यतमं ज्ञानं सर्ववेदेषु निष्ठितम् प्रसन्नचेतसे देयं धार्मिकायाहिताग्नये
2,Main,5.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) caturtho 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca etāvaduktvā bhagavān yogināṃ parameśvaraḥ nanarta paramaṃ bhāvamaiśvaraṃ saṃpradarśayan,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) चतुर्थो ऽध्यायः व्यास उवाच एतावदुक्त्वा भगवान् योगिनां परमेश्वरः ननर्त परमं भावमैश्वरं संप्रदर्शयन्
2,Main,5.0,2,taṃ te dadṛśurīśānaṃ tejasāṃ paramaṃ nidhim nṛtyamānaṃ mahādevaṃ viṣṇunā gagane 'male,तं ते ददृशुरीशानं तेजसां परमं निधिम् नृत्यमानं महादेवं विष्णुना गगने ऽमले
2,Main,5.0,3,yaṃ viduryogatattvajñā yogino yatamānasāḥ tamīśaṃ sarvabhūtānāmākaśe dadṛśuḥ kila,यं विदुर्योगतत्त्वज्ञा योगिनो यतमानसाः तमीशं सर्वभूतानामाकशे ददृशुः किल
2,Main,5.0,4,yasya māyāmayaṃ sarvaṃ yenedaṃ preryate jagat nṛtyamānaḥ svayaṃ viprairviśveśaḥ khalu dṛśyate,यस्य मायामयं सर्वं येनेदं प्रेर्यते जगत् नृत्यमानः स्वयं विप्रैर्विश्वेशः खलु दृश्यते
2,Main,5.0,5,yat pādapaṅkajaṃ smṛtvā puruṣo 'jñānajaṃ bhayam jahati nṛtyamānaṃ taṃ bhūteśaṃ dadṛśuḥ kila,यत् पादपङ्कजं स्मृत्वा पुरुषो ऽज्ञानजं भयम् जहति नृत्यमानं तं भूतेशं ददृशुः किल
2,Main,5.0,6,yaṃ vinidrā jitaśvāsāḥ śāntā bhaktisamanvitāḥ jyotirmayaṃ prapaśyanti sa yogī dṛśyate kila,यं विनिद्रा जितश्वासाः शान्ता भक्तिसमन्विताः ज्योतिर्मयं प्रपश्यन्ति स योगी दृश्यते किल
2,Main,5.0,7,yo 'jñānānmocayet kṣipraṃ prasanno bhaktavatsalaḥ tameva mocakaṃ rudramākāśe dadṛśuḥ param,यो ऽज्ञानान्मोचयेत् क्षिप्रं प्रसन्नो भक्तवत्सलः तमेव मोचकं रुद्रमाकाशे ददृशुः परम्
2,Main,5.0,8,sahasraśirasaṃ devaṃ sahasracaraṇākṛtim sahasrabāhuṃ jaṭilaṃ candrārdhakṛtaśekharam,सहस्रशिरसं देवं सहस्रचरणाकृतिम् सहस्रबाहुं जटिलं चन्द्रार्धकृतशेखरम्
2,Main,5.0,9,vasānaṃ carma vaiyāghraṃ śūlāsaktamahākaram daṇḍapāṇiṃ trayīnetraṃ sūryasomāgnilocanam,वसानं चर्म वैयाघ्रं शूलासक्तमहाकरम् दण्डपाणिं त्रयीनेत्रं सूर्यसोमाग्निलोचनम्
2,Main,5.0,10,brahmāṇḍaṃ tejasā svena sarvamāvṛtya ca sthitam daṃṣṭrākarālaṃ durdharṣaṃ sūryakoṭisamaprabham,ब्रह्माण्डं तेजसा स्वेन सर्वमावृत्य च स्थितम् दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं सूर्यकोटिसमप्रभम्
2,Main,5.0,11,aṇḍasthaṃ cāṇḍabāhyasthaṃ bāhyamabhyantaraṃ param sṛjantamanalajvālaṃ dahantamakhilaṃ jagat nṛtyantaṃ dadṛśurdevaṃ viśvakarmāṇamīśvaram,अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमभ्यन्तरं परम् सृजन्तमनलज्वालं दहन्तमखिलं जगत् नृत्यन्तं ददृशुर्देवं विश्वकर्माणमीश्वरम्
2,Main,5.0,12,mahādevaṃ mahāyogaṃ devānāmapi daivatam paśūnāṃ patimīśānaṃ jyotiṣāṃ jyotiravyayam,महादेवं महायोगं देवानामपि दैवतम् पशूनां पतिमीशानं ज्योतिषां ज्योतिरव्ययम्
2,Main,5.0,13,pinākinaṃ viśālākṣaṃ bheṣajaṃ bhavarogiṇām kālātmānaṃ kālakālaṃ devadevaṃ maheśvaram,पिनाकिनं विशालाक्षं भेषजं भवरोगिणाम् कालात्मानं कालकालं देवदेवं महेश्वरम्
2,Main,5.0,14,umāpatiṃ virūpākṣaṃ yogānandamayaṃ param jñānavairāgyanilayaṃ jñānayogaṃ sanātanam,उमापतिं विरूपाक्षं योगानन्दमयं परम् ज्ञानवैराग्यनिलयं ज्ञानयोगं सनातनम्
2,Main,5.0,15,śāśvataiśvaryavibhavaṃ dharmādhāraṃ durāsadam mahendropendranamitaṃ maharṣigaṇavanditam,शाश्वतैश्वर्यविभवं धर्माधारं दुरासदम् महेन्द्रोपेन्द्रनमितं महर्षिगणवन्दितम्
2,Main,5.0,16,ādhāraṃ sarvaśaktīnāṃ mahāyogeśvareśvaram yogināṃ paramaṃ brahma yogināṃ yogavanditam yogināṃ hṛdi tiṣṭhantaṃ yogamāyāsamāvṛtam,आधारं सर्वशक्तीनां महायोगेश्वरेश्वरम् योगिनां परमं ब्रह्म योगिनां योगवन्दितम् योगिनां हृदि तिष्ठन्तं योगमायासमावृतम्
2,Main,5.0,17,kṣaṇena jagato yoniṃ nārāyaṇamanāmayam īśvareṇaikatāpannamapaśyan brahmavādinaḥ,क्षणेन जगतो योनिं नारायणमनामयम् ईश्वरेणैकतापन्नमपश्यन् ब्रह्मवादिनः
2,Main,5.0,18,dṛṣṭvā tadaiśvaraṃ rūpaṃ rudranārāyaṇātmakam kṛtārthaṃ menire santaḥ svātmānaṃ brahmavādinaḥ,दृष्ट्वा तदैश्वरं रूपं रुद्रनारायणात्मकम् कृतार्थं मेनिरे सन्तः स्वात्मानं ब्रह्मवादिनः
2,Main,5.0,19,sanatkumāraḥ sanako bhṛguśca sanātanaścaiva sanandanaśca rudro 'ṅgirā vāmadevātha śukro maharṣiratriḥ kapilo marīciḥ,सनत्कुमारः सनको भृगुश्च सनातनश्चैव सनन्दनश्च रुद्रो ऽङ्गिरा वामदेवाथ शुक्रो महर्षिरत्रिः कपिलो मरीचिः
2,Main,5.0,20,dṛṣṭvātha rudraṃ jagadīśitāraṃ taṃ padmanābhāśritavāmabhāgam dhyātvā hṛdisthaṃ praṇipatya mūrdhnā baddhvāñjaliṃ sveṣu śiraḥsu bhūyaḥ,दृष्ट्वाथ रुद्रं जगदीशितारं तं पद्मनाभाश्रितवामभागम् ध्यात्वा हृदिस्थं प्रणिपत्य मूर्ध्ना बद्ध्वाञ्जलिं स्वेषु शिरःसु भूयः
2,Main,5.0,21,oṅkāramuccārya vilokya devam antaḥśarīre nihitaṃ guhāyām samastuvan brahmamayairvacobhir ānandapūrṇāyatamānasāste,ओङ्कारमुच्चार्य विलोक्य देवम् अन्तःशरीरे निहितं गुहायाम् समस्तुवन् ब्रह्ममयैर्वचोभिर् आनन्दपूर्णायतमानसास्ते
2,Main,5.0,22,munaya ūcuḥ tvāmekamīśaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ prāṇeśvaraṃ rudramanantayogam namāma sarve hṛdi sanniviṣṭaṃ pracetasaṃ brahmamayaṃ pavitram,मुनय ऊचुः त्वामेकमीशं पुरुषं पुराणं प्राणेश्वरं रुद्रमनन्तयोगम् नमाम सर्वे हृदि सन्निविष्टं प्रचेतसं ब्रह्ममयं पवित्रम्
2,Main,5.0,23,tvāṃ paśyanti munayo brahmayoniṃ dāntāḥ śāntā vimalaṃ rukmavarṇam dhyātvātmasthamacalaṃ sve śarīre kaviṃ parebhyaḥ paramaṃ tatparaṃ ca,त्वां पश्यन्ति मुनयो ब्रह्मयोनिं दान्ताः शान्ता विमलं रुक्मवर्णम् ध्यात्वात्मस्थमचलं स्वे शरीरे कविं परेभ्यः परमं तत्परं च
2,Main,5.0,24,tvattaḥ prasūtā jagataḥ prasūtiḥ sarvātmabhūstvaṃ paramāṇubhūtaḥ aṇoraṇīyān mahato mahīyāṃ- stvāmeva sarvaṃ pravadanti santaḥ,त्वत्तः प्रसूता जगतः प्रसूतिः सर्वात्मभूस्त्वं परमाणुभूतः अणोरणीयान् महतो महीयां- स्त्वामेव सर्वं प्रवदन्ति सन्तः
2,Main,5.0,25,hiraṇyagarbho jagadantarātmā tvatto 'dhijātaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ saṃjāyamāno bhavatā visṛṣṭo yathāvidhānaṃ sakalaṃ sasarja,हिरण्यगर्भो जगदन्तरात्मा त्वत्तो ऽधिजातः पुरुषः पुराणः संजायमानो भवता विसृष्टो यथाविधानं सकलं ससर्ज
2,Main,5.0,26,tvatto vedāḥ sakalāḥ saṃprasūtā- stvayyevānte saṃsthitiṃ te labhante paśyāmastvāṃ jagato hetubhūtaṃ nṛtyantaṃ sve hṛdaye sanniviṣṭam,त्वत्तो वेदाः सकलाः संप्रसूता- स्त्वय्येवान्ते संस्थितिं ते लभन्ते पश्यामस्त्वां जगतो हेतुभूतं नृत्यन्तं स्वे हृदये सन्निविष्टम्
2,Main,5.0,27,tvayaivedaṃ bhrāmyate brahmacakraṃ māyāvī tvaṃ jagatāmekanāthaḥ namāmastvāṃ śaraṇaṃ saṃprapannā yogātmānaṃ citpatiṃ divyanṛtyam,त्वयैवेदं भ्राम्यते ब्रह्मचक्रं मायावी त्वं जगतामेकनाथः नमामस्त्वां शरणं संप्रपन्ना योगात्मानं चित्पतिं दिव्यनृत्यम्
2,Main,5.0,28,paśyāmastvāṃ paramākāśamadhye nṛtyantaṃ te mahimānaṃ smarāmaḥ sarvātmānaṃ bahudhā sanniviṣṭaṃ brahmānandamanubhūyānubhūya,पश्यामस्त्वां परमाकाशमध्ये नृत्यन्तं ते महिमानं स्मरामः सर्वात्मानं बहुधा सन्निविष्टं ब्रह्मानन्दमनुभूयानुभूय
2,Main,5.0,29,oṅkāraste vācako muktibījaṃ tvamakṣaraṃ prakṛtau gūḍharūpam tattvāṃ satyaṃ pravadantīha santaḥ svayaṃprabhaṃ bhavato yatprakāśam,ओङ्कारस्ते वाचको मुक्तिबीजं त्वमक्षरं प्रकृतौ गूढरूपम् तत्त्वां सत्यं प्रवदन्तीह सन्तः स्वयंप्रभं भवतो यत्प्रकाशम्
2,Main,5.0,30,stuvanti tvāṃ satataṃ sarvavedā namanti tvāmṛṣayaḥ kṣīṇadoṣāḥ śāntātmānaḥ satyasaṃdhā variṣṭhaṃ viśanti tvāṃ yatayo brahmaniṣṭhāḥ,स्तुवन्ति त्वां सततं सर्ववेदा नमन्ति त्वामृषयः क्षीणदोषाः शान्तात्मानः सत्यसंधा वरिष्ठं विशन्ति त्वां यतयो ब्रह्मनिष्ठाः
2,Main,5.0,31,eko vedo bahuśākho hyanantas tvāmevaikaṃ bodhayatyekarūpam vedyaṃ tvāṃ śaraṇaṃ ye prapannā- steṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām,एको वेदो बहुशाखो ह्यनन्तस् त्वामेवैकं बोधयत्येकरूपम् वेद्यं त्वां शरणं ये प्रपन्ना- स्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम्
2,Main,5.0,32,bhavānīśo 'nādimāṃstejorāśir brahmā viśvaṃ parameṣṭhī variṣṭhaḥ svātmānandamanubhūyādhiśete svayaṃ jyotiracalo nityamuktaḥ,भवानीशो ऽनादिमांस्तेजोराशिर् ब्रह्मा विश्वं परमेष्ठी वरिष्ठः स्वात्मानन्दमनुभूयाधिशेते स्वयं ज्योतिरचलो नित्यमुक्तः
2,Main,5.0,33,eko rudrastvaṃ karoṣīha viśvaṃ tvaṃ pālayasyakhilaṃ viśvarūpaḥ tvāmevānte nilayaṃ vindatīdaṃ namāmastvāṃ śaraṇaṃ saṃprapannāḥ,एको रुद्रस्त्वं करोषीह विश्वं त्वं पालयस्यखिलं विश्वरूपः त्वामेवान्ते निलयं विन्दतीदं नमामस्त्वां शरणं संप्रपन्नाः
2,Main,5.0,34,tvāmekamāhuḥ kavimekarudraṃ prāṇaṃ bṛhantaṃ harimagnimīśam indraṃ mṛtyumanilaṃ cekitānaṃ dhātāramādityamanekarūpam,त्वामेकमाहुः कविमेकरुद्रं प्राणं बृहन्तं हरिमग्निमीशम् इन्द्रं मृत्युमनिलं चेकितानं धातारमादित्यमनेकरूपम्
2,Main,5.0,35,tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā sanātanastvaṃ puruṣottamo 'si,त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता सनातनस्त्वं पुरुषोत्तमो ऽसि
2,Main,5.0,36,tvameva viṣṇuścaturānanastvaṃ tvameva rudro bhagavānadhīśaḥ tvaṃ viśvanābhiḥ prakṛtiḥ pratiṣṭhā sarveśvarastvaṃ parameśvaro 'si,त्वमेव विष्णुश्चतुराननस्त्वं त्वमेव रुद्रो भगवानधीशः त्वं विश्वनाभिः प्रकृतिः प्रतिष्ठा सर्वेश्वरस्त्वं परमेश्वरो ऽसि
2,Main,5.0,37,tvāmekamāhuḥ puruṣaṃ purāṇa- mādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt cinmātramavyaktamacintyarūpaṃ khaṃ brahma śūnyaṃ prakṛtiṃ nirguṇaṃ ca,त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराण- मादित्यवर्णं तमसः परस्तात् चिन्मात्रमव्यक्तमचिन्त्यरूपं खं ब्रह्म शून्यं प्रकृतिं निर्गुणं च
2,Main,5.0,38,yadantarā sarvamidaṃ vibhāti yadavyayaṃ nirmalamekarūpam kimapyacintyaṃ tava rūpametat tadantarā yatpratibhāti tattvam,यदन्तरा सर्वमिदं विभाति यदव्ययं निर्मलमेकरूपम् किमप्यचिन्त्यं तव रूपमेतत् तदन्तरा यत्प्रतिभाति तत्त्वम्
2,Main,5.0,39,yogeśvaraṃ rudramanantaśaktiṃ parāyaṇaṃ brahmatanuṃ pavitram namāma sarve śaraṇārthinastvāṃ prasīda bhūtādhipate maheśa,योगेश्वरं रुद्रमनन्तशक्तिं परायणं ब्रह्मतनुं पवित्रम् नमाम सर्वे शरणार्थिनस्त्वां प्रसीद भूताधिपते महेश
2,Main,5.0,40,tvatpādapadmasmaraṇādaśeṣa- saṃsārabījaṃ vilayaṃ prayāti mano niyamya praṇidhāya kāyaṃ prasādayāmo vayamekamīśam,त्वत्पादपद्मस्मरणादशेष- संसारबीजं विलयं प्रयाति मनो नियम्य प्रणिधाय कायं प्रसादयामो वयमेकमीशम्
2,Main,5.0,41,namo bhavāyāstu bhavodbhavāya kālāya sarvāya harāya tubhyam namo 'stu rudrāya kapardine te namo 'gnaye deva namaḥ śivāya,नमो भवायास्तु भवोद्भवाय कालाय सर्वाय हराय तुभ्यम् नमो ऽस्तु रुद्राय कपर्दिने ते नमो ऽग्नये देव नमः शिवाय
2,Main,5.0,42,tataḥ sa bhagavān devaḥ kapardī vṛṣavāhanaḥ saṃhṛtya paramaṃ rūpaṃ prakṛtistho 'bhavad bhavaḥ,ततः स भगवान् देवः कपर्दी वृषवाहनः संहृत्य परमं रूपं प्रकृतिस्थो ऽभवद् भवः
2,Main,5.0,43,te bhavaṃ bhūtabhavyeśaṃ pūrvavat samavasthitam dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ devaṃ vismitā vākyamabruvan,ते भवं भूतभव्येशं पूर्ववत् समवस्थितम् दृष्ट्वा नारायणं देवं विस्मिता वाक्यमब्रुवन्
2,Main,5.0,44,bhagavan bhūtabhavyeśa govṛṣāṅkitaśāsana dṛṣṭvā te paramaṃ rūpaṃ nirvṛtāḥ sma sanātana,भगवन् भूतभव्येश गोवृषाङ्कितशासन दृष्ट्वा ते परमं रूपं निर्वृताः स्म सनातन
2,Main,5.0,45,bhavatprasādādamale parasmin parameśvare asmākaṃ jāyate bhaktistvayyevāvyabhicāriṇī,भवत्प्रसादादमले परस्मिन् परमेश्वरे अस्माकं जायते भक्तिस्त्वय्येवाव्यभिचारिणी
2,Main,5.0,46,idānīṃ śrotumicchāmo māhātmyaṃ tava śaṅkara bhūyo 'pi tava yannityaṃ yāthātmyaṃ parameṣṭhinaḥ,इदानीं श्रोतुमिच्छामो माहात्म्यं तव शङ्कर भूयो ऽपि तव यन्नित्यं याथात्म्यं परमेष्ठिनः
2,Main,5.0,47,sa teṣāṃ vākyamākarṇya yogināṃ yogasiddhidaḥ prāhaḥ gambhīrayā vācā samālokya ca mādhavam,स तेषां वाक्यमाकर्ण्य योगिनां योगसिद्धिदः प्राहः गम्भीरया वाचा समालोक्य च माधवम्
2,Main,6.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) pañcamo 'dhyāyaḥ īśvara uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve yathāvat parameṣṭhinaḥ vakṣyāmīśasya māhātmyaṃ yattadvedavido viduḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) पञ्चमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे यथावत् परमेष्ठिनः वक्ष्यामीशस्य माहात्म्यं यत्तद्वेदविदो विदुः
2,Main,6.0,2,sarvalokaikanirmātā sarvalokaikarakṣitā sarvalokaikasaṃhartā sarvātmāhaṃ sanātanaḥ,सर्वलोकैकनिर्माता सर्वलोकैकरक्षिता सर्वलोकैकसंहर्ता सर्वात्माहं सनातनः
2,Main,6.0,3,sarveṣāmeva vastūnāmantaryāmī pitā hyaham madhye cāntaḥ sthitaṃ sarvaṃ nāhaṃ sarvatra saṃsthitaḥ,सर्वेषामेव वस्तूनामन्तर्यामी पिता ह्यहम् मध्ये चान्तः स्थितं सर्वं नाहं सर्वत्र संस्थितः
2,Main,6.0,4,bhavadbhiradbhutaṃ dṛṣṭaṃ yatsvarūpaṃ tu māmakam mamaiṣā hyupamā viprā māyayā darśitā mayā,भवद्भिरद्भुतं दृष्टं यत्स्वरूपं तु मामकम् ममैषा ह्युपमा विप्रा मायया दर्शिता मया
2,Main,6.0,5,sarveṣāmeva bhāvānāmantarā samavasthitaḥ prerayāmi jagat kṛtsnaṃ kriyāśāktiriyaṃ mama,सर्वेषामेव भावानामन्तरा समवस्थितः प्रेरयामि जगत् कृत्स्नं क्रियाशाक्तिरियं मम
2,Main,6.0,6,yayedaṃ ceṣṭate viśvaṃ tatsvabhāvānuvarti ca so 'haṃ kālo jagat kṛtsnaṃ prerayāmi kalātmakam,ययेदं चेष्टते विश्वं तत्स्वभावानुवर्ति च सो ऽहं कालो जगत् कृत्स्नं प्रेरयामि कलात्मकम्
2,Main,6.0,7,ekāṃśena jagat kṛtsnaṃ karomi munipuṅgavāḥ saṃharāmyekarūpeṇa dvidhāvasthā mamaiva tu,एकांशेन जगत् कृत्स्नं करोमि मुनिपुङ्गवाः संहराम्येकरूपेण द्विधावस्था ममैव तु
2,Main,6.0,8,ādimadhyāntanirmukto māyātattvapravartakaḥ kṣobhayāmi ca sargādau pradhānapuruṣāvubhau,आदिमध्यान्तनिर्मुक्तो मायातत्त्वप्रवर्तकः क्षोभयामि च सर्गादौ प्रधानपुरुषावुभौ
2,Main,6.0,9,tābhyāṃ saṃjāyate viśvaṃ saṃyuktābhyāṃ parasparam mahadādikrameṇaiva mama tejo vijṛmbhate,ताभ्यां संजायते विश्वं संयुक्ताभ्यां परस्परम् महदादिक्रमेणैव मम तेजो विजृम्भते
2,Main,6.0,10,yo hi sarvajagatsākṣī kālacakrapravartakaḥ hiraṇyagarbho mārtaṇḍaḥ so 'pi maddehasaṃbhavaḥ,यो हि सर्वजगत्साक्षी कालचक्रप्रवर्तकः हिरण्यगर्भो मार्तण्डः सो ऽपि मद्देहसंभवः
2,Main,6.0,11,tasmai divyaṃ svamaiśvaryaṃ jñānayogaṃ sanātanam dattavānātmajān vedān kalpādau caturo dvijāḥ,तस्मै दिव्यं स्वमैश्वर्यं ज्ञानयोगं सनातनम् दत्तवानात्मजान् वेदान् कल्पादौ चतुरो द्विजाः
2,Main,6.0,12,sa manniyogato devo brahmā madbhāvabhāvitaḥ divyaṃ tanmāmakaiśvaryaṃ sarvadā vahati svayam,स मन्नियोगतो देवो ब्रह्मा मद्भावभावितः दिव्यं तन्मामकैश्वर्यं सर्वदा वहति स्वयम्
2,Main,6.0,13,sa sarvalokanirmātā manniyogena sarvavit bhūtvā caturmukhaḥ sargaṃ sṛjatyevātmasaṃbhavaḥ,स सर्वलोकनिर्माता मन्नियोगेन सर्ववित् भूत्वा चतुर्मुखः सर्गं सृजत्येवात्मसंभवः
2,Main,6.0,14,yo 'pi nārāyaṇo 'nanto lokānāṃ prabhavāvyayaḥ mamaiva paramā mūrtiḥ karoti paripālanam,यो ऽपि नारायणो ऽनन्तो लोकानां प्रभवाव्ययः ममैव परमा मूर्तिः करोति परिपालनम्
2,Main,6.0,15,yo 'ntakaḥ sarvabhūtānāṃ rudraḥ kālātmakaḥ prabhuḥ madājñayāsau satataṃ saṃhariṣyati me tanuḥ,यो ऽन्तकः सर्वभूतानां रुद्रः कालात्मकः प्रभुः मदाज्ञयासौ सततं संहरिष्यति मे तनुः
2,Main,6.0,16,havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi pākaṃ ca kurute vahniḥ so 'pi macchakticoditaḥ,हव्यं वहति देवानां कव्यं कव्याशिनामपि पाकं च कुरुते वह्निः सो ऽपि मच्छक्तिचोदितः
2,Main,6.0,17,bhuktamāhārajātaṃ ca pacate tadaharniśam vaiśvānaro 'gnirbhagavānīśvarasya niyogataḥ,भुक्तमाहारजातं च पचते तदहर्निशम् वैश्वानरो ऽग्निर्भगवानीश्वरस्य नियोगतः
2,Main,6.0,18,yo 'pi sarvāmbhasāṃ yonirvaruṇo devapuṅgavaḥ so 'pi saṃjīvayet kṛtsnamīśasyaiva niyogataḥ,यो ऽपि सर्वाम्भसां योनिर्वरुणो देवपुङ्गवः सो ऽपि संजीवयेत् कृत्स्नमीशस्यैव नियोगतः
2,Main,6.0,19,yo 'ntastiṣṭhati bhūtānāṃ bahirdevaḥ prabhañjanaḥ madājñayāsau bhūtānāṃ śarīrāṇi bibharti hi,यो ऽन्तस्तिष्ठति भूतानां बहिर्देवः प्रभञ्जनः मदाज्ञयासौ भूतानां शरीराणि बिभर्ति हि
2,Main,6.0,20,yo 'pi saṃjīvano nṝṇāṃ devānāmamṛtākaraḥ somaḥ sa manniyogena coditaḥ kila vartate,यो ऽपि संजीवनो नॄणां देवानाममृताकरः सोमः स मन्नियोगेन चोदितः किल वर्तते
2,Main,6.0,21,yaḥ svabhāsā jagat kṛtsnaṃ prakāśayati sarvadā sūryo vṛṣṭiṃ vitanute śāstreṇaiva svayaṃbhuvaḥ,यः स्वभासा जगत् कृत्स्नं प्रकाशयति सर्वदा सूर्यो वृष्टिं वितनुते शास्त्रेणैव स्वयंभुवः
2,Main,6.0,22,yo 'pyaśeṣajagacchāstā śakraḥ sarvāmareśvaraḥ yajvanāṃ phalado devo vartate 'sau madājñayā,यो ऽप्यशेषजगच्छास्ता शक्रः सर्वामरेश्वरः यज्वनां फलदो देवो वर्तते ऽसौ मदाज्ञया
2,Main,6.0,23,yaḥ praśāstā hyasādhūnāṃ vartate niyamādiha yamo vaivasvato devo devadevaniyogataḥ,यः प्रशास्ता ह्यसाधूनां वर्तते नियमादिह यमो वैवस्वतो देवो देवदेवनियोगतः
2,Main,6.0,24,yo 'pi sarvadhanādhyakṣo dhanānāṃ saṃpradāyakaḥ so 'pīśvaraniyogena kubero vartate sadā,यो ऽपि सर्वधनाध्यक्षो धनानां संप्रदायकः सो ऽपीश्वरनियोगेन कुबेरो वर्तते सदा
2,Main,6.0,25,yaḥ sarvarakṣasāṃ nāthastāmasānāṃ phalapradaḥ manniyogādasau devo vartate nirṛtiḥ sadā,यः सर्वरक्षसां नाथस्तामसानां फलप्रदः मन्नियोगादसौ देवो वर्तते निरृतिः सदा
2,Main,6.0,26,vetālagaṇabhūtānāṃ svāmī bhogaphalapradaḥ īśānaḥ kila bhaktānāṃ so 'pi tiṣṭhanmamājñayā,वेतालगणभूतानां स्वामी भोगफलप्रदः ईशानः किल भक्तानां सो ऽपि तिष्ठन्ममाज्ञया
2,Main,6.0,27,yo vāmadevo 'ṅgirasaḥ śiṣyo rudragaṇāgraṇīḥ rakṣako yogināṃ nityaṃ vartate 'sau madājñayā,यो वामदेवो ऽङ्गिरसः शिष्यो रुद्रगणाग्रणीः रक्षको योगिनां नित्यं वर्तते ऽसौ मदाज्ञया
2,Main,6.0,28,yaśca sarvajagatpūjyo vartate vighnakārakaḥ vināyako dharmanetā so 'pi madvacanāt kila,यश्च सर्वजगत्पूज्यो वर्तते विघ्नकारकः विनायको धर्मनेता सो ऽपि मद्वचनात् किल
2,Main,6.0,29,yo 'pi brahmavidāṃ śreṣṭho devasenāpatiḥ prabhuḥ skando 'sau vartate nityaṃ svayaṃbhūrvidhicoditaḥ,यो ऽपि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो देवसेनापतिः प्रभुः स्कन्दो ऽसौ वर्तते नित्यं स्वयंभूर्विधिचोदितः
2,Main,6.0,30,ye ca prajānāṃ patayo marīcyādyā maharṣayaḥ sṛjanti vividhaṃ lokaṃ parasyaiva niyogataḥ,ये च प्रजानां पतयो मरीच्याद्या महर्षयः सृजन्ति विविधं लोकं परस्यैव नियोगतः
2,Main,6.0,31,yā ca śrīḥ sarvabhūtānāṃ dadāti vipulāṃ śriyam patnī nārāyaṇasyāsau vartate madanugrahāt,या च श्रीः सर्वभूतानां ददाति विपुलां श्रियम् पत्नी नारायणस्यासौ वर्तते मदनुग्रहात्
2,Main,6.0,32,vācaṃ dadāti vipulāṃ yā ca devī sarasvatī sāpīśvaraniyogena coditā saṃpravartate,वाचं ददाति विपुलां या च देवी सरस्वती सापीश्वरनियोगेन चोदिता संप्रवर्तते
2,Main,6.0,33,yāśeṣapuruṣān ghorānnarakāt tārayiṣyati sāvitrī saṃsmṛtā devī devājñānuvidhāyinī,याशेषपुरुषान् घोरान्नरकात् तारयिष्यति सावित्री संस्मृता देवी देवाज्ञानुविधायिनी
2,Main,6.0,34,pārvatī paramā devī brahmavidyāpradāyinī yāpi dhyātā viśeṣeṇa sāpi madvacanānugā,पार्वती परमा देवी ब्रह्मविद्याप्रदायिनी यापि ध्याता विशेषेण सापि मद्वचनानुगा
2,Main,6.0,35,yo 'nantamahimānantaḥ śeṣo 'śeṣāmaraprabhuḥ dadhāti śirasā lokaṃ so 'pi devaniyogataḥ,यो ऽनन्तमहिमानन्तः शेषो ऽशेषामरप्रभुः दधाति शिरसा लोकं सो ऽपि देवनियोगतः
2,Main,6.0,36,yo 'gniḥ saṃvartako nityaṃ vaḍavārūpasaṃsthitaḥ pibatyakhilamambhodhimīśvarasya niyogataḥ,यो ऽग्निः संवर्तको नित्यं वडवारूपसंस्थितः पिबत्यखिलमम्भोधिमीश्वरस्य नियोगतः
2,Main,6.0,37,ye caturdaśa loke 'smin manavaḥ prathitaujasaḥ pālayanti prajāḥ sarvāste 'pi tasya niyogataḥ,ये चतुर्दश लोके ऽस्मिन् मनवः प्रथितौजसः पालयन्ति प्रजाः सर्वास्ते ऽपि तस्य नियोगतः
2,Main,6.0,38,ādityā vasavo rudrā marutaśca tathāśvinau anyāśca devatāḥ sarvā macchāstreṇaiva dhiṣṭhitāḥ,आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्च तथाश्विनौ अन्याश्च देवताः सर्वा मच्छास्त्रेणैव धिष्ठिताः
2,Main,6.0,39,gandharvā garuḍā ṛkṣāḥ siddhāḥ sādhyāścacāraṇāḥ yakṣarakṣaḥ piśācāśca sthitāḥ śāstre svayaṃbhuvaḥ,गन्धर्वा गरुडा ऋक्षाः सिद्धाः साध्याश्चचारणाः यक्षरक्षः पिशाचाश्च स्थिताः शास्त्रे स्वयंभुवः
2,Main,6.0,40,kalākāṣṭhānimeṣāśca muhūrtā divasāḥ kṣapāḥ ṛtavaḥ pakṣamāsāśca sthitāḥ śāstre prajāpateḥ,कलाकाष्ठानिमेषाश्च मुहूर्ता दिवसाः क्षपाः ऋतवः पक्षमासाश्च स्थिताः शास्त्रे प्रजापतेः
2,Main,6.0,41,yugamanvantarāṇyeva mama tiṣṭhanti śāsane parāścaiva parārdhāśca kālabhedāstathā pare,युगमन्वन्तराण्येव मम तिष्ठन्ति शासने पराश्चैव परार्धाश्च कालभेदास्तथा परे
2,Main,6.0,42,caturvidhāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca niyogādeva vartante devasya paramātmanaḥ,चतुर्विधानि भूतानि स्थावराणि चराणि च नियोगादेव वर्तन्ते देवस्य परमात्मनः
2,Main,6.0,43,pātālāni ca sarvāṇi bhuvanāni ca śāsanāt brahmāṇḍāni ca vartante sarvāṇyeva svayaṃbhuvaḥ,पातालानि च सर्वाणि भुवनानि च शासनात् ब्रह्माण्डानि च वर्तन्ते सर्वाण्येव स्वयंभुवः
2,Main,6.0,44,atītānyapyasaṃkhyāni brahmāṇḍāni mamājñayā pravṛttāni padārthaughaiḥ sahitāni samantataḥ,अतीतान्यप्यसंख्यानि ब्रह्माण्डानि ममाज्ञया प्रवृत्तानि पदार्थौघैः सहितानि समन्ततः
2,Main,6.0,45,brahmāṇḍāni bhaviṣyanti saha vastubhirātmagaiḥ vahiṣyanti sadaivājñāṃ parasya paramātmanaḥ,ब्रह्माण्डानि भविष्यन्ति सह वस्तुभिरात्मगैः वहिष्यन्ति सदैवाज्ञां परस्य परमात्मनः
2,Main,6.0,46,bhūmirāpo 'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca bhūtādirādiprakṛtirniyoge mama vartate,भूमिरापो ऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च भूतादिरादिप्रकृतिर्नियोगे मम वर्तते
2,Main,6.0,47,yāśeṣajagatāṃ yonirmohinī sarvadehinām māyā vivartate nityaṃ sāpīśvaraniyogataḥ,याशेषजगतां योनिर्मोहिनी सर्वदेहिनाम् माया विवर्तते नित्यं सापीश्वरनियोगतः
2,Main,6.0,48,yo vai dehabhṛtāṃ devaḥ puruṣaḥ paṭhyate paraḥ ātmāsau vartate nityamīśvarasya niyogataḥ,यो वै देहभृतां देवः पुरुषः पठ्यते परः आत्मासौ वर्तते नित्यमीश्वरस्य नियोगतः
2,Main,6.0,49,vidhūya mohakalilaṃ yayā paśyati tat padam sāpi vidyā maheśasya niyogavaśavartinī,विधूय मोहकलिलं यया पश्यति तत् पदम् सापि विद्या महेशस्य नियोगवशवर्तिनी
2,Main,6.0,50,bahunātra kimuktena mama śaktyātmakaṃ jagat mayaiva preryate kṛtsnaṃ mayyeva pralayaṃ vrajet,बहुनात्र किमुक्तेन मम शक्त्यात्मकं जगत् मयैव प्रेर्यते कृत्स्नं मय्येव प्रलयं व्रजेत्
2,Main,6.0,51,ahaṃ hi bhagavānīśaḥ svayaṃ jyotiḥ sanātanaḥ paramātmā paraṃ brahma matto hyanyanna vidyate,अहं हि भगवानीशः स्वयं ज्योतिः सनातनः परमात्मा परं ब्रह्म मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते
2,Main,6.0,52,ityetat paramaṃ jñānaṃ yuṣmākaṃ kathitaṃ mayā jñātvā vimucyate janturjanmasaṃsārabandhanāt,इत्येतत् परमं ज्ञानं युष्माकं कथितं मया ज्ञात्वा विमुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्
2,Main,7.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ īśvara uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve prabhāvaṃ parameṣṭhinaḥ yaṃ jñātvā puruṣo mukto na saṃsāre patet punaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) षष्ठो ऽध्यायः ईश्वर उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे प्रभावं परमेष्ठिनः यं ज्ञात्वा पुरुषो मुक्तो न संसारे पतेत् पुनः
2,Main,7.0,2,parāt parataraṃ brahma śāśvataṃ niṣkalaṃ dhruvam nityānandaṃ nirvikalpaṃ taddhāma paramaṃ mama,परात् परतरं ब्रह्म शाश्वतं निष्कलं ध्रुवम् नित्यानन्दं निर्विकल्पं तद्धाम परमं मम
2,Main,7.0,3,ahaṃ brahmavidāṃ brahmā svayaṃbhūrviśvatomukhaḥ māyāvināmahaṃ devaḥ purāṇo hariravyayaḥ,अहं ब्रह्मविदां ब्रह्मा स्वयंभूर्विश्वतोमुखः मायाविनामहं देवः पुराणो हरिरव्ययः
2,Main,7.0,4,yogināmasmyahaṃ śaṃbhuḥ strīṇāṃ devī girīndrajā ādityānāmahaṃ viṣṇurvasūnāmasmi pāvakaḥ,योगिनामस्म्यहं शंभुः स्त्रीणां देवी गिरीन्द्रजा आदित्यानामहं विष्णुर्वसूनामस्मि पावकः
2,Main,7.0,5,rudrāṇāṃ śaṅkaraścāhaṃ garuḍaḥ patatāmaham airāvato gajendrāṇāṃ rāmaḥ śastrabhṛtāmaham,रुद्राणां शङ्करश्चाहं गरुडः पततामहम् ऐरावतो गजेन्द्राणां रामः शस्त्रभृतामहम्
2,Main,7.0,6,ṛṣīṇāṃ ca vasiṣṭho 'haṃ devānāṃ ca śatakratuḥ śilpināṃ viśvakarmāhaṃ prahlādo 'smyamaradviṣām,ऋषीणां च वसिष्ठो ऽहं देवानां च शतक्रतुः शिल्पिनां विश्वकर्माहं प्रह्लादो ऽस्म्यमरद्विषाम्
2,Main,7.0,7,munīnāmapyahaṃ vyāso gaṇānāṃ ca vināyakaḥ vīrāṇāṃ vīrabhadro 'haṃ siddhānāṃ kapilo muniḥ,मुनीनामप्यहं व्यासो गणानां च विनायकः वीराणां वीरभद्रो ऽहं सिद्धानां कपिलो मुनिः
2,Main,7.0,8,parvatānāmahaṃ merurnakṣatrāṇāṃ ca candramāḥ vajraṃ praharaṇānāṃ ca vratānāṃ satyamasmyaham,पर्वतानामहं मेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः वज्रं प्रहरणानां च व्रतानां सत्यमस्म्यहम्
2,Main,7.0,9,ananto bhogināṃ devaḥ senānīnāṃ ca pāvakiḥ āśramāṇāṃ ca gārhasthamīśvarāṇāṃ maheśvaraḥ,अनन्तो भोगिनां देवः सेनानीनां च पावकिः आश्रमाणां च गार्हस्थमीश्वराणां महेश्वरः
2,Main,7.0,10,mahākalpaśca kalpānāṃ yugānāṃ kṛtamasmyaham kuberaḥ sarvayakṣāṇāṃ gaṇeśānāṃ ca vīrakaḥ,महाकल्पश्च कल्पानां युगानां कृतमस्म्यहम् कुबेरः सर्वयक्षाणां गणेशानां च वीरकः
2,Main,7.0,11,prajāpatīnāṃ dakṣo 'haṃ nirṛtiḥ sarvarakṣasām vāyurbalavatāmasmi dvīpānāṃ puṣkaro 'smyaham,प्रजापतीनां दक्षो ऽहं निरृतिः सर्वरक्षसाम् वायुर्बलवतामस्मि द्वीपानां पुष्करो ऽस्म्यहम्
2,Main,7.0,12,mṛgendrāṇāṃ ca siṃho 'haṃ yantrāṇāṃ dhanureva ca vedānāṃ sāmavedo 'haṃ yajuṣāṃ śatarudriyam,मृगेन्द्राणां च सिंहो ऽहं यन्त्राणां धनुरेव च वेदानां सामवेदो ऽहं यजुषां शतरुद्रियम्
2,Main,7.0,13,sāvitrī sarvajapyānāṃ guhyānāṃ praṇavo 'smyaham sūktānāṃ pauruṣaṃ sūktaṃ jyeṣṭhasāma ca sāmasu,सावित्री सर्वजप्यानां गुह्यानां प्रणवो ऽस्म्यहम् सूक्तानां पौरुषं सूक्तं ज्येष्ठसाम च सामसु
2,Main,7.0,14,sarvavedārthaviduṣāṃ manuḥ svāyaṃbhuvo 'smyaham brahmāvartastu deśānāṃ kṣetrāṇāmavimuktakam,सर्ववेदार्थविदुषां मनुः स्वायंभुवो ऽस्म्यहम् ब्रह्मावर्तस्तु देशानां क्षेत्राणामविमुक्तकम्
2,Main,7.0,15,vidyānāmātmavidyāhaṃ jñānānāmaiśvaraṃ param bhūtānāmasmyahaṃ vyoma sattvānāṃ mṛtyureva ca,विद्यानामात्मविद्याहं ज्ञानानामैश्वरं परम् भूतानामस्म्यहं व्योम सत्त्वानां मृत्युरेव च
2,Main,7.0,16,pāśānāmasmyahaṃ māyā kālaḥ kalayatāmaham gatīnāṃ muktirevāhaṃ pareṣāṃ parameśvaraḥ,पाशानामस्म्यहं माया कालः कलयतामहम् गतीनां मुक्तिरेवाहं परेषां परमेश्वरः
2,Main,7.0,17,yaccānyadapi loke 'smin sattvaṃ tejobalādhikam tatsarvaṃ pratijānīdhvaṃ mama tejovijṛmbhitam,यच्चान्यदपि लोके ऽस्मिन् सत्त्वं तेजोबलाधिकम् तत्सर्वं प्रतिजानीध्वं मम तेजोविजृम्भितम्
2,Main,7.0,18,ātmānaḥ paśavaḥ proktāḥ sarve saṃsāravartinaḥ teṣāṃ patirahaṃ devaḥ smṛtaḥ paśupatirbudhaiḥ,आत्मानः पशवः प्रोक्ताः सर्वे संसारवर्तिनः तेषां पतिरहं देवः स्मृतः पशुपतिर्बुधैः
2,Main,7.0,19,māyāpāśena badhnāmi paśūnetān svalīlayā māmeva mocakaṃ prāhuḥ paśūnāṃ vedavādinaḥ,मायापाशेन बध्नामि पशूनेतान् स्वलीलया मामेव मोचकं प्राहुः पशूनां वेदवादिनः
2,Main,7.0,20,māyāpāśena baddhānāṃ mocako 'nyo na vidyate māmṛte paramātmānaṃ bhūtādhipatimavyayam,मायापाशेन बद्धानां मोचको ऽन्यो न विद्यते मामृते परमात्मानं भूताधिपतिमव्ययम्
2,Main,7.0,21,caturviṃśatitattvāni māyā karma guṇā iti ete pāśāḥ paśupateḥ kleśāśca paśubandhanāḥ,चतुर्विंशतितत्त्वानि माया कर्म गुणा इति एते पाशाः पशुपतेः क्लेशाश्च पशुबन्धनाः
2,Main,7.0,22,mano buddhirahaṅkāraḥ khānilāgnijalāni bhūḥ etāḥ prakṛtayastvaṣṭau vikārāśca tathāpare,मनो बुद्धिरहङ्कारः खानिलाग्निजलानि भूः एताः प्रकृतयस्त्वष्टौ विकाराश्च तथापरे
2,Main,7.0,23,śrotraṃ tvakcakṣuṣī jihvā ghrāṇaṃ caiva tu pañcamam pāyūpasthaṃ karau pādau vāk caiva daśamī matā,श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा घ्राणं चैव तु पञ्चमम् पायूपस्थं करौ पादौ वाक् चैव दशमी मता
2,Main,7.0,24,śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhastathaiva ca trayoviṃśatiretāni tattvāni prākṛtāni tu,शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च त्रयोविंशतिरेतानि तत्त्वानि प्राकृतानि तु
2,Main,7.0,25,caturviṃśakamavyaktaṃ pradhānaṃ guṇalakṣaṇam anādimadhyanidhanaṃ kāraṇaṃ jagataḥ param,चतुर्विंशकमव्यक्तं प्रधानं गुणलक्षणम् अनादिमध्यनिधनं कारणं जगतः परम्
2,Main,7.0,26,sattvaṃ rajastamaśceti guṇatrayamudāhṛtam sāmyāvasthitimeteṣāmavyaktaṃ prakṛtiṃ viduḥ,सत्त्वं रजस्तमश्चेति गुणत्रयमुदाहृतम् साम्यावस्थितिमेतेषामव्यक्तं प्रकृतिं विदुः
2,Main,7.0,27,sattvaṃ jñānaṃ tamo 'jñānaṃ rajo miśramudāhṛtam guṇānāṃ buddhivaiṣamyād vaiṣamyaṃ kavayo viduḥ,सत्त्वं ज्ञानं तमो ऽज्ञानं रजो मिश्रमुदाहृतम् गुणानां बुद्धिवैषम्याद् वैषम्यं कवयो विदुः
2,Main,7.0,28,dharmādharmāviti proktau pāśau dvau bandhasaṃjñitau mayyarpitāni karmāṇi nibandhāya vimuktaye,धर्माधर्माविति प्रोक्तौ पाशौ द्वौ बन्धसंज्ञितौ मय्यर्पितानि कर्माणि निबन्धाय विमुक्तये
2,Main,7.0,29,avidyāmasmitāṃ rāgaṃ dveṣaṃ cābhiniveśakam kleśākhyānacalān prāhuḥ pāśānātmanibandhanān,अविद्यामस्मितां रागं द्वेषं चाभिनिवेशकम् क्लेशाख्यानचलान् प्राहुः पाशानात्मनिबन्धनान्
2,Main,7.0,30,eteṣāmeva pāśānāṃ māyā kāraṇamucyate mūlaprakṛtiravyaktā sā śaktirmayi tiṣṭhati,एतेषामेव पाशानां माया कारणमुच्यते मूलप्रकृतिरव्यक्ता सा शक्तिर्मयि तिष्ठति
2,Main,7.0,31,sa eva mūlaprakṛtiḥ pradhānaṃ puruṣo 'pi ca vikārā mahadādīni devadevaḥ sanātanaḥ,स एव मूलप्रकृतिः प्रधानं पुरुषो ऽपि च विकारा महदादीनि देवदेवः सनातनः
2,Main,7.0,32,sa eva bandhaḥ sa ca bandhakartā sa eva pāśaḥ paśavaḥ sa eva sa veda sarvaṃ na ca tasya vettā tamāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam,स एव बन्धः स च बन्धकर्ता स एव पाशः पशवः स एव स वेद सर्वं न च तस्य वेत्ता तमाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
2,Main,8.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) saptamo 'dhyāyaḥ īśvara uvāca anyad guhyatamaṃ jñānaṃ vakṣye brāhmaṇapuṅgavāḥ yenāsau tarate janturghoraṃ saṃsārasāgaram,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) सप्तमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अन्यद् गुह्यतमं ज्ञानं वक्ष्ये ब्राह्मणपुङ्गवाः येनासौ तरते जन्तुर्घोरं संसारसागरम्
2,Main,8.0,2,ahaṃ brahmamayaḥ śāntaḥ śāśvato nirmalo 'vyayaḥ ekākī bhagavānuktaḥ kevalaḥ parameśvaraḥ,अहं ब्रह्ममयः शान्तः शाश्वतो निर्मलो ऽव्ययः एकाकी भगवानुक्तः केवलः परमेश्वरः
2,Main,8.0,3,mama yonirmahad brahma tatra garbhaṃ dadhāmyaham mūlaṃ māyābhidhānaṃ tu tato jātamidaṃ jagat,मम योनिर्महद् ब्रह्म तत्र गर्भं दधाम्यहम् मूलं मायाभिधानं तु ततो जातमिदं जगत्
2,Main,8.0,4,pradhānaṃ puruṣo hyatmā mahān bhūtādireva ca tanmātrāṇi mahābhūtānīndriyāṇi ca jajñire,प्रधानं पुरुषो ह्यत्मा महान् भूतादिरेव च तन्मात्राणि महाभूतानीन्द्रियाणि च जज्ञिरे
2,Main,8.0,5,tato 'ṇḍamabhavaddhaimaṃ sūryakoṭisamaprabham tasmin jajñe mahābrahmā macchaktyā copabṛṃhitaḥ,ततो ऽण्डमभवद्धैमं सूर्यकोटिसमप्रभम् तस्मिन् जज्ञे महाब्रह्मा मच्छक्त्या चोपबृंहितः
2,Main,8.0,6,ye cānye bahavo jīvā manmayāḥ sarva eva te na māṃ paśyanti pitaraṃ māyayā mama mohitāḥ,ये चान्ये बहवो जीवा मन्मयाः सर्व एव ते न मां पश्यन्ति पितरं मायया मम मोहिताः
2,Main,8.0,7,yāśca yoniṣu sarvāsu saṃbhavanti hi mūrtayaḥ tāsāṃ māyā parā yonirmāmeva pitaraṃ viduḥ,याश्च योनिषु सर्वासु संभवन्ति हि मूर्तयः तासां माया परा योनिर्मामेव पितरं विदुः
2,Main,8.0,8,yo māmevaṃ vijānāti bījinaṃ pitaraṃ prabhum sa dhīraḥ sarvalokeṣu na mohamadhigacchati,यो मामेवं विजानाति बीजिनं पितरं प्रभुम् स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति
2,Main,8.0,9,īśānaḥ sarvavidyānāṃ bhūtānāṃ parameśvaraḥ oṅkāramūrtirbhagavānahaṃ brahmā prajāpatiḥ,ईशानः सर्वविद्यानां भूतानां परमेश्वरः ओङ्कारमूर्तिर्भगवानहं ब्रह्मा प्रजापतिः
2,Main,8.0,10,samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram vinaśyatsvavinaśyantaṃ yaḥ paśyati sa paśyati,समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति
2,Main,8.0,11,samaṃ paśyan hi sarvatra samavasthitamīśvaram na hinastyātmanātmānaṃ tato yāti parāṅgatim,समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति पराङ्गतिम्
2,Main,8.0,12,viditvā sapta sūkṣmāṇi ṣaḍaṅgaṃ ca maheśvaram pradhānaviniyogajñaḥ paraṃ brahmādhigacchati,विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं च महेश्वरम् प्रधानविनियोगज्ञः परं ब्रह्माधिगच्छति
2,Main,8.0,13,sarvajñatā tṛptiranādibodhaḥ svatantratā nityamaluptaśaktiḥ anantaśaktiśca vibhorviditvā ṣaḍāhuraṅgāni maheśvarasya,सर्वज्ञता तृप्तिरनादिबोधः स्वतन्त्रता नित्यमलुप्तशक्तिः अनन्तशक्तिश्च विभोर्विदित्वा षडाहुरङ्गानि महेश्वरस्य
2,Main,8.0,14,tanmātrāṇi mana ātmā ca tāni sūkṣmāṇyāhuḥ sapta tattvātmakāni yā sā hetuḥ prakṛtiḥ sā pradhānaṃ bandhaḥ prokto viniyogo 'pi tena,तन्मात्राणि मन आत्मा च तानि सूक्ष्माण्याहुः सप्त तत्त्वात्मकानि या सा हेतुः प्रकृतिः सा प्रधानं बन्धः प्रोक्तो विनियोगो ऽपि तेन
2,Main,8.0,15,yā sā śaktiḥ prakṛtau līnarūpā vedeṣūktā kāraṇaṃ brahmayoniḥ tasyā ekaḥ parameṣṭhī parastā- nmaheśvaraḥ puruṣaḥ satyarūpaḥ,या सा शक्तिः प्रकृतौ लीनरूपा वेदेषूक्ता कारणं ब्रह्मयोनिः तस्या एकः परमेष्ठी परस्ता- न्महेश्वरः पुरुषः सत्यरूपः
2,Main,8.0,16,brahmā yogī paramātmā mahīyān vyomavyāpī vedavedyaḥ purāṇaḥ eko rudro mṛtyuravyaktamekaṃ bījaṃ viśvaṃ deva ekaḥ sa eva,ब्रह्मा योगी परमात्मा महीयान् व्योमव्यापी वेदवेद्यः पुराणः एको रुद्रो मृत्युरव्यक्तमेकं बीजं विश्वं देव एकः स एव
2,Main,8.0,17,tamevaikaṃ prāhuranye 'pyanekaṃ tvekātmānaṃ kecidanyattathāhuḥ aṇoraṇīyān mahato 'sau mahīyān mahādevaḥ procyate vedavidbhiḥ,तमेवैकं प्राहुरन्ये ऽप्यनेकं त्वेकात्मानं केचिदन्यत्तथाहुः अणोरणीयान् महतो ऽसौ महीयान् महादेवः प्रोच्यते वेदविद्भिः
2,Main,8.0,18,evaṃ hi yo veda guhāśayaṃ paraṃ prabhuṃ purāṇaṃ puruṣaṃ viśvarūpam hiraṇmayaṃ buddhimatāṃ parāṃ gatiṃ sa buddhimān buddhimatītya tiṣṭhati,एवं हि यो वेद गुहाशयं परं प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम् हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं स बुद्धिमान् बुद्धिमतीत्य तिष्ठति
2,Main,9.0,1,iti śrīkūrmapārāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) aṣṭamo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ niṣkalo nirmalo nityo niṣkriyaḥ parameśvaraḥ tanno vada mahādeva viśvarūpaḥ kathaṃ bhavān,इति श्रीकूर्मपाराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) अष्टमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः निष्कलो निर्मलो नित्यो निष्क्रियः परमेश्वरः तन्नो वद महादेव विश्वरूपः कथं भवान्
2,Main,9.0,2,īśvara uvāca nāhaṃ viśvo na viśvaṃ ca māmṛte vidyate dvijāḥ māyānimittamatrāsti sā cātmānamapāśritā,ईश्वर उवाच नाहं विश्वो न विश्वं च मामृते विद्यते द्विजाः मायानिमित्तमत्रास्ति सा चात्मानमपाश्रिता
2,Main,9.0,3,anādinidhanā śaktirmāyāvyaktasamāśrayā tannimittaḥ prapañco 'yamavyaktādabhavat khalu,अनादिनिधना शक्तिर्मायाव्यक्तसमाश्रया तन्निमित्तः प्रपञ्चो ऽयमव्यक्तादभवत् खलु
2,Main,9.0,4,avyaktaṃ kāraṇaṃ prāhurānandaṃ jyotirakṣaram ahameva paraṃ brahma matto hyanyanna vidyate,अव्यक्तं कारणं प्राहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम् अहमेव परं ब्रह्म मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते
2,Main,9.0,5,tasmānme viśvarūpatvaṃ niścitaṃ brahmavādibhiḥ ekatve ca pṛthaktve ca proktametannidarśanam,तस्मान्मे विश्वरूपत्वं निश्चितं ब्रह्मवादिभिः एकत्वे च पृथक्त्वे च प्रोक्तमेतन्निदर्शनम्
2,Main,9.0,6,ahaṃ tat paramaṃ brahma paramātmā sanātanaḥ akāraṇaṃ dvijāḥ prokto na doṣo hyātmanastathā,अहं तत् परमं ब्रह्म परमात्मा सनातनः अकारणं द्विजाः प्रोक्तो न दोषो ह्यात्मनस्तथा
2,Main,9.0,7,anantā śaktayo 'vyakte māyādyāḥ saṃsthitā dhruvāḥ tasmin divi sthitaṃ nityamavyaktaṃ bhāti kevalam,अनन्ता शक्तयो ऽव्यक्ते मायाद्याः संस्थिता ध्रुवाः तस्मिन् दिवि स्थितं नित्यमव्यक्तं भाति केवलम्
2,Main,9.0,8,yābhistallakṣyate bhinnamabhinnaṃ tu svabhāvataḥ ekayā mama sāyujyamanādinidhanaṃ dhruvam,याभिस्तल्लक्ष्यते भिन्नमभिन्नं तु स्वभावतः एकया मम सायुज्यमनादिनिधनं ध्रुवम्
2,Main,9.0,9,puṃso 'bhūdanyayā bhūtiranyayā tattirohitam anādimadhyaṃ tiṣṭhantaṃ yujyate 'vidyayā kila,पुंसो ऽभूदन्यया भूतिरन्यया तत्तिरोहितम् अनादिमध्यं तिष्ठन्तं युज्यते ऽविद्यया किल
2,Main,9.0,10,tadetat paramaṃ vyaktaṃ prabhāmaṇḍalamaṇḍitam tadakṣaraṃ paraṃ jyotistad viṣṇoḥ paramaṃ padam,तदेतत् परमं व्यक्तं प्रभामण्डलमण्डितम् तदक्षरं परं ज्योतिस्तद् विष्णोः परमं पदम्
2,Main,9.0,11,tatra sarvamidaṃ protamotaṃ caivākhilaṃ jagat tadeva ca jagat kṛtsnaṃ tad vijñāya vimucyate,तत्र सर्वमिदं प्रोतमोतं चैवाखिलं जगत् तदेव च जगत् कृत्स्नं तद् विज्ञाय विमुच्यते
2,Main,9.0,12,yato vāco nivartante aprāpya manasā saha ānandaṃ brahmaṇo vidvān vibheti na kutaścana,यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान् विभेति न कुतश्चन
2,Main,9.0,13,vedāhametaṃ puruṣaṃ mahānta- mādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt tad vijñāya parimucyeta vidvān nityānandī bhavati brahmabhūtaḥ,वेदाहमेतं पुरुषं महान्त- मादित्यवर्णं तमसः परस्तात् तद् विज्ञाय परिमुच्येत विद्वान् नित्यानन्दी भवति ब्रह्मभूतः
2,Main,9.0,14,yasmāt paraṃ nāparamasti kiñcit yajjyotiṣāṃ jyotirekaṃ divistham tadevātmānaṃ manyamāno 'tha vidvān ātmānandī bhavati brahmabhūtaḥ,यस्मात् परं नापरमस्ति किञ्चित् यज्ज्योतिषां ज्योतिरेकं दिविस्थम् तदेवात्मानं मन्यमानो ऽथ विद्वान् आत्मानन्दी भवति ब्रह्मभूतः
2,Main,9.0,15,tadavyayaṃ kalilaṃ gūḍhadehaṃ brahmānandamamṛtaṃ viśvadhāma vadantyevaṃ brāhmaṇā brahmaniṣṭhā yatra gatvā na nivarteta bhūyaḥ,तदव्ययं कलिलं गूढदेहं ब्रह्मानन्दममृतं विश्वधाम वदन्त्येवं ब्राह्मणा ब्रह्मनिष्ठा यत्र गत्वा न निवर्तेत भूयः
2,Main,9.0,16,hiraṇmaye paramākāśatattve yadarciṣi pravibhātīva tejaḥ tadvijñāne paripaśyanti dhīrā vibhrājamānaṃ vimalaṃ vyoma dhāma,हिरण्मये परमाकाशतत्त्वे यदर्चिषि प्रविभातीव तेजः तद्विज्ञाने परिपश्यन्ति धीरा विभ्राजमानं विमलं व्योम धाम
2,Main,9.0,17,tataḥ paraṃ paripaśyanti dhīrā ātmanyātmānamanubhūyānubhūya svayaṃprabhaḥ parameṣṭhī mahīyān brahmānandī bhagavānīśa eṣaḥ,ततः परं परिपश्यन्ति धीरा आत्मन्यात्मानमनुभूयानुभूय स्वयंप्रभः परमेष्ठी महीयान् ब्रह्मानन्दी भगवानीश एषः
2,Main,9.0,18,eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍhaḥ sarvavyāpī sarvabhūtāntarātmā tamevaikaṃ ye 'nupaśyanti dhīrās teṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām,एको देवः सर्वभूतेषु गूढः सर्वव्यापी सर्वभूतान्तरात्मा तमेवैकं ये ऽनुपश्यन्ति धीरास् तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम्
2,Main,9.0,19,sarvānanaśirogrīvaḥ sarvabhūtaguhāśayaḥ sarvavyāpī ca bhagavān na tasmādanyadiṣyate,सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः सर्वव्यापी च भगवान् न तस्मादन्यदिष्यते
2,Main,9.0,20,ityetadaiśvaraṃ jñānamuktaṃ vo munipuṅgavāḥ gopanīyaṃ viśeṣeṇa yogināmapi durlabham,इत्येतदैश्वरं ज्ञानमुक्तं वो मुनिपुङ्गवाः गोपनीयं विशेषेण योगिनामपि दुर्लभम्
2,Main,10.0,1,iti śrīkūrmapārāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) navamo 'dhyāyaḥ īśvara uvāca aliṅgamekamavyaktaṃ liṅgaṃ brahmeti niścitam svayañjyotiḥ paraṃ tattvaṃ pare vyomni vyavasthitam,इति श्रीकूर्मपाराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) नवमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अलिङ्गमेकमव्यक्तं लिङ्गं ब्रह्मेति निश्चितम् स्वयञ्ज्योतिः परं तत्त्वं परे व्योम्नि व्यवस्थितम्
2,Main,10.0,2,avyaktaṃ kāraṇaṃ yattadakṣaraṃ paramaṃ padam nirguṇaṃ śuddhavijñānaṃ tad vai paśyanti sūrayaḥ,अव्यक्तं कारणं यत्तदक्षरं परमं पदम् निर्गुणं शुद्धविज्ञानं तद् वै पश्यन्ति सूरयः
2,Main,10.0,3,tanniṣṭhāḥ śāntasaṃkalpā nityaṃ tadbhāvabhāvitāḥ paśyanti tat paraṃ brahma yattalliṅgamiti śrutiḥ,तन्निष्ठाः शान्तसंकल्पा नित्यं तद्भावभाविताः पश्यन्ति तत् परं ब्रह्म यत्तल्लिङ्गमिति श्रुतिः
2,Main,10.0,4,anyathā nahi māṃ draṣṭuṃ śakyaṃ vai munipuṅgavāḥ nahi tad vidyate jñānaṃ yatastajjñāyate param,अन्यथा नहि मां द्रष्टुं शक्यं वै मुनिपुङ्गवाः नहि तद् विद्यते ज्ञानं यतस्तज्ज्ञायते परम्
2,Main,10.0,5,etattatparamaṃ jñānaṃ kevalaṃ kavayo viduḥ ajñānamitarat sarvaṃ yasmānmāyāmayaṃ jagat,एतत्तत्परमं ज्ञानं केवलं कवयो विदुः अज्ञानमितरत् सर्वं यस्मान्मायामयं जगत्
2,Main,10.0,6,yajjñānaṃ nirmalaṃ sūkṣmaṃ nirvikalpaṃ yadavyayam mamātmāsau tadevemiti prāhurvipaścitaḥ,यज्ज्ञानं निर्मलं सूक्ष्मं निर्विकल्पं यदव्ययम् ममात्मासौ तदेवेमिति प्राहुर्विपश्चितः
2,Main,10.0,7,ye 'pyanekaṃ prapaśyanti te 'pi paśyanti tatparam āśritāḥ paramāṃ niṣṭhāṃ buddhvaikaṃ tattvamavyayam,ये ऽप्यनेकं प्रपश्यन्ति ते ऽपि पश्यन्ति तत्परम् आश्रिताः परमां निष्ठां बुद्ध्वैकं तत्त्वमव्ययम्
2,Main,10.0,8,ye punaḥ paramaṃ tattvamekaṃ vānekamīśvaram bhaktyā māṃ saṃprapaśyanti vijñeyāste tadātmakāḥ,ये पुनः परमं तत्त्वमेकं वानेकमीश्वरम् भक्त्या मां संप्रपश्यन्ति विज्ञेयास्ते तदात्मकाः
2,Main,10.0,9,sākṣādeva prapaśyanti svātmānaṃ parameśvaram nityānandaṃ nirvikalpaṃ satyarūpamiti sthitiḥ,साक्षादेव प्रपश्यन्ति स्वात्मानं परमेश्वरम् नित्यानन्दं निर्विकल्पं सत्यरूपमिति स्थितिः
2,Main,10.0,10,bhajante paramānandaṃ sarvagaṃ yattadātmakam svātmanyavasthitāḥ śāntāḥ pare 'vyakte parasya tu,भजन्ते परमानन्दं सर्वगं यत्तदात्मकम् स्वात्मन्यवस्थिताः शान्ताः परे ऽव्यक्ते परस्य तु
2,Main,10.0,11,eṣā vimuktiḥ paramā mama sāyujyamuttamam nirvāṇaṃ brahmaṇā caikyaṃ kaivalyaṃ kavayo viduḥ,एषा विमुक्तिः परमा मम सायुज्यमुत्तमम् निर्वाणं ब्रह्मणा चैक्यं कैवल्यं कवयो विदुः
2,Main,10.0,12,tasmādanādimadhyāntaṃ vastvekaṃ paramaṃ śivam sa īśvaro mahādevastaṃ vijñāya vimucyate,तस्मादनादिमध्यान्तं वस्त्वेकं परमं शिवम् स ईश्वरो महादेवस्तं विज्ञाय विमुच्यते
2,Main,10.0,13,na tatra sūryaḥ pravibhātīha candro na nakṣatrāṇi tapano nota vidyut tadbhāsedamakhilaṃ bhāti nityaṃ tannityabhāsamacalaṃ sadvibhāti,न तत्र सूर्यः प्रविभातीह चन्द्रो न नक्षत्राणि तपनो नोत विद्युत् तद्भासेदमखिलं भाति नित्यं तन्नित्यभासमचलं सद्विभाति
2,Main,10.0,14,nityoditaṃ saṃvidā nirvikalpaṃ śuddhaṃ bṛhantaṃ paramaṃ yadvibhāti atrāntaraṃ brahmavido 'tha nityaṃ paśyanti tattvamacalaṃ yat sa īśaḥ,नित्योदितं संविदा निर्विकल्पं शुद्धं बृहन्तं परमं यद्विभाति अत्रान्तरं ब्रह्मविदो ऽथ नित्यं पश्यन्ति तत्त्वमचलं यत् स ईशः
2,Main,10.0,15,nityānandamamṛtaṃ satyarūpaṃ śuddhaṃ vadanti puruṣaṃ sarvavedāḥ tadevedamiti praṇaveneśitāraṃ dhāyāyanti vedārthaviniścitārthāḥ,नित्यानन्दममृतं सत्यरूपं शुद्धं वदन्ति पुरुषं सर्ववेदाः तदेवेदमिति प्रणवेनेशितारं धायायन्ति वेदार्थविनिश्चितार्थाः
2,Main,10.0,16,na bhūmirāpo na mano na vahniḥ prāṇo 'nilo gaganaṃ nota buddhiḥ na cetano 'nyat paramākāśamadhye vibhāti devaḥ śiva eva kevalaḥ,न भूमिरापो न मनो न वह्निः प्राणो ऽनिलो गगनं नोत बुद्धिः न चेतनो ऽन्यत् परमाकाशमध्ये विभाति देवः शिव एव केवलः
2,Main,10.0,17,ityetaduktaṃ paramaṃ rahasyaṃ jñānāmṛtaṃ sarvavedeṣu gūḍham jānāti yogī vijane 'tha deśe yuñjīta yogaṃ prayato hyajasram,इत्येतदुक्तं परमं रहस्यं ज्ञानामृतं सर्ववेदेषु गूढम् जानाति योगी विजने ऽथ देशे युञ्जीत योगं प्रयतो ह्यजस्रम्
2,Main,11.0,1,itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) daśamo 'dhyāyaḥ īśvara uvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yogaṃ paramadurlabham yenātmānaṃ prapaśyanti bhānumantamiveśvaram,इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) दशमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि योगं परमदुर्लभम् येनात्मानं प्रपश्यन्ति भानुमन्तमिवेश्वरम्
2,Main,11.0,2,yogāgnirdahati kṣipramaśeṣaṃ pāpapañjaram prasannaṃ jāyate jñānaṃ sākṣānnirvāṇasiddhidam,योगाग्निर्दहति क्षिप्रमशेषं पापपञ्जरम् प्रसन्नं जायते ज्ञानं साक्षान्निर्वाणसिद्धिदम्
2,Main,11.0,3,yogātsaṃjāyate jñānaṃ jñānād yogaḥ pravartate yogajñānābhiyuktasya prasīdati maheśvaraḥ,योगात्संजायते ज्ञानं ज्ञानाद् योगः प्रवर्तते योगज्ञानाभियुक्तस्य प्रसीदति महेश्वरः
2,Main,11.0,4,ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ nityameva vā ye yuñjantīha madyogaṃ te vijñeyā maheśvarāḥ,एककालं द्विकालं वा त्रिकालं नित्यमेव वा ये युञ्जन्तीह मद्योगं ते विज्ञेया महेश्वराः
2,Main,11.0,5,yogastu dvividho jñeyo hyabhāvaḥ prathamo mataḥ aparastu mahāyogaḥ sarvayogottamottamaḥ,योगस्तु द्विविधो ज्ञेयो ह्यभावः प्रथमो मतः अपरस्तु महायोगः सर्वयोगोत्तमोत्तमः
2,Main,11.0,6,śūnyaṃ sarvanirābhāsaṃ svarūpaṃ yatra cintyate abhāvayogaḥ sa prokto yenātmānaṃ prapaśyati,शून्यं सर्वनिराभासं स्वरूपं यत्र चिन्त्यते अभावयोगः स प्रोक्तो येनात्मानं प्रपश्यति
2,Main,11.0,7,yatra paśyati cātmānaṃ nityānandaṃ nirañjanam mayaikyaṃ sa mahāyogo bhāṣitaḥ parameśvaraḥ,यत्र पश्यति चात्मानं नित्यानन्दं निरञ्जनम् मयैक्यं स महायोगो भाषितः परमेश्वरः
2,Main,11.0,8,ye cānye yogināṃ yogāḥ śrūyante granthavistare sarve te brahmayogasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm,ये चान्ये योगिनां योगाः श्रूयन्ते ग्रन्थविस्तरे सर्वे ते ब्रह्मयोगस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
2,Main,11.0,9,yatra sākṣāt prapaśyanti vimuktā viśvamīśvaram sarveṣāmeva yogānāṃ sa yogaḥ paramo mataḥ,यत्र साक्षात् प्रपश्यन्ति विमुक्ता विश्वमीश्वरम् सर्वेषामेव योगानां स योगः परमो मतः
2,Main,11.0,10,sahasraśo 'tha śataśo ye ceśvarabahiṣkṛtāḥ na te paśyanti māmekaṃ yogino yatamānasāḥ,सहस्रशो ऽथ शतशो ये चेश्वरबहिष्कृताः न ते पश्यन्ति मामेकं योगिनो यतमानसाः
2,Main,11.0,11,prāṇāyāmastathā dhyānaṃ pratyāhāro 'tha dhāraṇā samādhiśca muniśreṣṭhā yamo niyama āsanam,प्राणायामस्तथा ध्यानं प्रत्याहारो ऽथ धारणा समाधिश्च मुनिश्रेष्ठा यमो नियम आसनम्
2,Main,11.0,12,mayyekacittatāyogo vṛttyantaranirodhataḥ tatsādhanānyaṣṭadhā tu yuṣmākaṃ kathitāni tu,मय्येकचित्ततायोगो वृत्त्यन्तरनिरोधतः तत्साधनान्यष्टधा तु युष्माकं कथितानि तु
2,Main,11.0,13,ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau yamāḥ saṃkṣepataḥ proktāścittaśuddhipradā nṛṇām,अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ यमाः संक्षेपतः प्रोक्ताश्चित्तशुद्धिप्रदा नृणाम्
2,Main,11.0,14,karmaṇā manasā vācā sarvabhūteṣu sarvadā akleśajananaṃ proktaṃ tvahiṃsā paramarṣibhiḥ,कर्मणा मनसा वाचा सर्वभूतेषु सर्वदा अक्लेशजननं प्रोक्तं त्वहिंसा परमर्षिभिः
2,Main,11.0,15,ahiṃsāyāḥ paro dharmo nāstyahiṃsā paraṃ sukham vidhinā yā bhaveddhiṃsā tvahiṃsaiva prakīrtitā,अहिंसायाः परो धर्मो नास्त्यहिंसा परं सुखम् विधिना या भवेद्धिंसा त्वहिंसैव प्रकीर्तिता
2,Main,11.0,16,satyena sarvamāpnoti satye sarvaṃ pratiṣṭhitam yathārthakathanācāraḥ satyaṃ proktaṃ dvijātibhiḥ,सत्येन सर्वमाप्नोति सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम् यथार्थकथनाचारः सत्यं प्रोक्तं द्विजातिभिः
2,Main,11.0,17,paradravyāpaharaṇaṃ cauryād vātha balena vā steyaṃ tasyānācaraṇādasteyaṃ dharmasādhanam,परद्रव्यापहरणं चौर्याद् वाथ बलेन वा स्तेयं तस्यानाचरणादस्तेयं धर्मसाधनम्
2,Main,11.0,18,karmaṇā manasā vācā sarvāvasthāsu sarvadā sarvatra maithunatyāgaṃ brahmacaryaṃ pracakṣate,कर्मणा मनसा वाचा सर्वावस्थासु सर्वदा सर्वत्र मैथुनत्यागं ब्रह्मचर्यं प्रचक्षते
2,Main,11.0,19,dravyāṇāmapyanādānamāpadyapi yathecchayā aparigraha ityāhustaṃ prayatnena pālayet,द्रव्याणामप्यनादानमापद्यपि यथेच्छया अपरिग्रह इत्याहुस्तं प्रयत्नेन पालयेत्
2,Main,11.0,20,tapaḥ svādhyāyasaṃtoṣāḥ śaucamīśvarapūjanam samāsānniyamāḥ proktā yogasiddhipradāyinaḥ,तपः स्वाध्यायसंतोषाः शौचमीश्वरपूजनम् समासान्नियमाः प्रोक्ता योगसिद्धिप्रदायिनः
2,Main,11.0,21,upavāsaparākādikṛcchracāndrāyaṇādibhiḥ śarīraśoṣaṇaṃ prāhustāpasāstapa uttamam,उपवासपराकादिकृच्छ्रचान्द्रायणादिभिः शरीरशोषणं प्राहुस्तापसास्तप उत्तमम्
2,Main,11.0,22,vedāntaśatarudrīyapraṇavādijapaṃ budhāḥ sattvaśuddhikaraṃ puṃsāṃ svādhyāyaṃ paricakṣate,वेदान्तशतरुद्रीयप्रणवादिजपं बुधाः सत्त्वशुद्धिकरं पुंसां स्वाध्यायं परिचक्षते
2,Main,11.0,23,svādhyāyasya trayo bhedā vācikopāṃśumānasāḥ uttarottaravaiśiṣṭyaṃ prāhurvedārthavedinaḥ,स्वाध्यायस्य त्रयो भेदा वाचिकोपांशुमानसाः उत्तरोत्तरवैशिष्ट्यं प्राहुर्वेदार्थवेदिनः
2,Main,11.0,24,yaḥ śabdabodhajananaḥ pareṣāṃ śṛṇvatāṃ sphuṭam svādhyāyo vācikaḥ prokta upāṃśoratha lakṣaṇam,यः शब्दबोधजननः परेषां शृण्वतां स्फुटम् स्वाध्यायो वाचिकः प्रोक्त उपांशोरथ लक्षणम्
2,Main,11.0,25,oṣṭhayoḥ spandamātreṇa parasyāśabdabodhakaḥ upāṃśureṣa nirdiṣṭaḥ sāhasro vācikājjapaḥ,ओष्ठयोः स्पन्दमात्रेण परस्याशब्दबोधकः उपांशुरेष निर्दिष्टः साहस्रो वाचिकाज्जपः
2,Main,11.0,26,yatpadākṣarasaṅgatyā parispandanavarjitam cintanaṃ sarvaśabdānāṃ mānasaṃ taṃ japaṃ viduḥ,यत्पदाक्षरसङ्गत्या परिस्पन्दनवर्जितम् चिन्तनं सर्वशब्दानां मानसं तं जपं विदुः
2,Main,11.0,27,yadṛcchālābhato nityamalaṃ puṃso bhavediti yā dhīstāmṛṣayaḥ prāhuḥ saṃtoṣaṃ sukhalakṣaṇam,यदृच्छालाभतो नित्यमलं पुंसो भवेदिति या धीस्तामृषयः प्राहुः संतोषं सुखलक्षणम्
2,Main,11.0,28,bāhyamābhyantaraṃ śaucaṃ dvidhā proktaṃ dvijottamāḥ mṛjjalābhyāṃ smṛtaṃ bāhyaṃ manaḥśuddhirathāntaram,बाह्यमाभ्यन्तरं शौचं द्विधा प्रोक्तं द्विजोत्तमाः मृज्जलाभ्यां स्मृतं बाह्यं मनःशुद्धिरथान्तरम्
2,Main,11.0,29,stutismaraṇapūjābhirvāṅmanaḥkāyakarmabhiḥ suniścalā śive bhaktiretadīśvarapūjanam,स्तुतिस्मरणपूजाभिर्वाङ्मनःकायकर्मभिः सुनिश्चला शिवे भक्तिरेतदीश्वरपूजनम्
2,Main,11.0,30,yamāḥ saniyamāḥ proktāḥ prāṇāyāmaṃ nibodhata prāṇaḥ svadehajo vāyurāyāmastannirodhanam,यमाः सनियमाः प्रोक्ताः प्राणायामं निबोधत प्राणः स्वदेहजो वायुरायामस्तन्निरोधनम्
2,Main,11.0,31,uttamādhamamadhyatvāt tridhāyaṃ pratipāditaḥ sa eva dvividhaḥ proktaḥ sagarbho 'garbha eva ca,उत्तमाधममध्यत्वात् त्रिधायं प्रतिपादितः स एव द्विविधः प्रोक्तः सगर्भो ऽगर्भ एव च
2,Main,11.0,32,mātrādvādaśako mandaścaturviṃśatimātrikaḥ madhyamaḥ prāṇasaṃrodhaḥ ṣaṭtriṃśanmātrikottamaḥ,मात्राद्वादशको मन्दश्चतुर्विंशतिमात्रिकः मध्यमः प्राणसंरोधः षट्त्रिंशन्मात्रिकोत्तमः
2,Main,11.0,33,prasvedakampanotthānajanakatvaṃ yathākramam mandamadhyamamukhyānāmānandāduttamottamaḥ,प्रस्वेदकम्पनोत्थानजनकत्वं यथाक्रमम् मन्दमध्यममुख्यानामानन्दादुत्तमोत्तमः
2,Main,11.0,34,sagarbhamāhuḥ sajapamagarbhaṃ vijapaṃ budhāḥ etad vai yogināmuktaṃ prāṇāyāmasya lakṣaṇam,सगर्भमाहुः सजपमगर्भं विजपं बुधाः एतद् वै योगिनामुक्तं प्राणायामस्य लक्षणम्
2,Main,11.0,35,savyāhṛtiṃ sapraṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha trirjapedāyataprāṇaḥ prāṇāyāmaḥ sa ucyate,सव्याहृतिं सप्रणवां गायत्रीं शिरसा सह त्रिर्जपेदायतप्राणः प्राणायामः स उच्यते
2,Main,11.0,36,recakaḥ pūrakaścaiva prāṇāyāmo 'tha kumbhakaḥ procyate sarvaśāstreṣu yogibhiryatamānasaiḥ,रेचकः पूरकश्चैव प्राणायामो ऽथ कुम्भकः प्रोच्यते सर्वशास्त्रेषु योगिभिर्यतमानसैः
2,Main,11.0,37,recako 'jastraniśvāsāt pūrakastannirodhataḥ sāmyena saṃsthitiryā sā kumbhakaḥ parigīyate,रेचको ऽजस्त्रनिश्वासात् पूरकस्तन्निरोधतः साम्येन संस्थितिर्या सा कुम्भकः परिगीयते
2,Main,11.0,38,indriyāṇāṃ vicaratāṃ viṣayeṣu svabhāvataḥ nigrahaḥ procyate sadbhiḥ pratyāhārastu sattamāḥ,इन्द्रियाणां विचरतां विषयेषु स्वभावतः निग्रहः प्रोच्यते सद्भिः प्रत्याहारस्तु सत्तमाः
2,Main,11.0,39,hṛtpuṇḍarīke nābhyāṃ vā mūrdhni parvatamastake evamādiṣu deśeṣu dhāraṇā cittabandhanam,हृत्पुण्डरीके नाभ्यां वा मूर्ध्नि पर्वतमस्तके एवमादिषु देशेषु धारणा चित्तबन्धनम्
2,Main,11.0,40,deśāvasthitimālambya buddheryā vṛttisaṃtatiḥ vṛttyantarairasaṃsṛṣṭā taddhyānaṃ sūrayo viduḥ,देशावस्थितिमालम्ब्य बुद्धेर्या वृत्तिसंततिः वृत्त्यन्तरैरसंसृष्टा तद्ध्यानं सूरयो विदुः
2,Main,11.0,41,ekākāraḥ samādhiḥ syād deśālambanavarjitaḥ pratyayo hyarthamātreṇa yogasādhanamuttamam,एकाकारः समाधिः स्याद् देशालम्बनवर्जितः प्रत्ययो ह्यर्थमात्रेण योगसाधनमुत्तमम्
2,Main,11.0,42,dhāraṇā dvādaśāyāmā dhyānaṃ dvādaśadhāraṇāḥ dhyānaṃ dvādaśakaṃ yāvat samādhirabhidhīyate,धारणा द्वादशायामा ध्यानं द्वादशधारणाः ध्यानं द्वादशकं यावत् समाधिरभिधीयते
2,Main,11.0,43,āsanaṃ svastikaṃ proktaṃ padmamardhāsanaṃ tathā sādhanānāṃ ca sarveṣāmetatsādhanamuttamam,आसनं स्वस्तिकं प्रोक्तं पद्ममर्धासनं तथा साधनानां च सर्वेषामेतत्साधनमुत्तमम्
2,Main,11.0,44,ūrvorupari viprendrāḥ kṛtvā pādatale ubhe samāsītātmanaḥ padmametadāsanamuttamam,ऊर्वोरुपरि विप्रेन्द्राः कृत्वा पादतले उभे समासीतात्मनः पद्ममेतदासनमुत्तमम्
2,Main,11.0,45,ekaṃ pādamathaikasmin vinyasyoruṇi sattamāḥ āsītārdhāsanamidaṃ yogasādhanamuttamam,एकं पादमथैकस्मिन् विन्यस्योरुणि सत्तमाः आसीतार्धासनमिदं योगसाधनमुत्तमम्
2,Main,11.0,46,ubhe kṛtvā pādatale jānūrvorantareṇa hi samāsītātmanaḥ proktamāsanaṃ svastikaṃ param,उभे कृत्वा पादतले जानूर्वोरन्तरेण हि समासीतात्मनः प्रोक्तमासनं स्वस्तिकं परम्
2,Main,11.0,47,adeśakāle yogasya darśanaṃ hi na vidyate agnyabhyāse jale vāpi śuṣkaparṇacaye tathā,अदेशकाले योगस्य दर्शनं हि न विद्यते अग्न्यभ्यासे जले वापि शुष्कपर्णचये तथा
2,Main,11.0,48,jantuvyāpte śmaśāne ca jīrṇagoṣṭhe catuṣpathe saśabde sabhaye vāpi caityavalmīkasaṃcaye,जन्तुव्याप्ते श्मशाने च जीर्णगोष्ठे चतुष्पथे सशब्दे सभये वापि चैत्यवल्मीकसंचये
2,Main,11.0,49,aśubhe durjanākrānte maśakādisamanvite nācared dehabādhe vā daurmanasyādisaṃbhave,अशुभे दुर्जनाक्रान्ते मशकादिसमन्विते नाचरेद् देहबाधे वा दौर्मनस्यादिसंभवे
2,Main,11.0,50,sugupte suśubhe deśe guhāyāṃ parvatasya tu nadyāstīre puṇyadeśe devatāyatane tathā,सुगुप्ते सुशुभे देशे गुहायां पर्वतस्य तु नद्यास्तीरे पुण्यदेशे देवतायतने तथा
2,Main,11.0,51,gṛhe vā suśubhe ramye vijane jantuvarjite yuñjīta yogī satatamātmānaṃ matparāyaṇaḥ,गृहे वा सुशुभे रम्ये विजने जन्तुवर्जिते युञ्जीत योगी सततमात्मानं मत्परायणः
2,Main,11.0,52,namaskṛtya tu yogīndrān saśiṣyāṃśca vināyakam guruṃ caivātha māṃ yogī yuñjīta susamāhitaḥ,नमस्कृत्य तु योगीन्द्रान् सशिष्यांश्च विनायकम् गुरुं चैवाथ मां योगी युञ्जीत सुसमाहितः
2,Main,11.0,53,āsanaṃ svastikaṃ baddhvā padmamardhamathāpi vā nāsikāgre samāṃ dṛṣṭimīṣadunmīlitekṣaṇaḥ,आसनं स्वस्तिकं बद्ध्वा पद्ममर्धमथापि वा नासिकाग्रे समां दृष्टिमीषदुन्मीलितेक्षणः
2,Main,11.0,54,kṛtvātha nirbhayaḥ śāntastyaktvā māyāmayaṃ jagat svātmanyavasthitaṃ devaṃ cintayet parameśvaram,कृत्वाथ निर्भयः शान्तस्त्यक्त्वा मायामयं जगत् स्वात्मन्यवस्थितं देवं चिन्तयेत् परमेश्वरम्
2,Main,11.0,55,śikhāgre dvādaśāṅgulye kalpayitvātha paṅkajam dharmakandasamudbhūtaṃ jñānanālaṃ suśobhanam,शिखाग्रे द्वादशाङ्गुल्ये कल्पयित्वाथ पङ्कजम् धर्मकन्दसमुद्भूतं ज्ञाननालं सुशोभनम्
2,Main,11.0,56,aiśvaryāṣṭadalaṃ śvetaṃ paraṃ vairāgyakarṇikam cintayet paramaṃ kośaṃ karṇikāyāṃ hiraṇmayam,ऐश्वर्याष्टदलं श्वेतं परं वैराग्यकर्णिकम् चिन्तयेत् परमं कोशं कर्णिकायां हिरण्मयम्
2,Main,11.0,57,sarvaśaktimayaṃ sākṣād yaṃ prāhurdivyamavyayam oṅkāravācyamavyaktaṃ raśmijālasamākulam,सर्वशक्तिमयं साक्षाद् यं प्राहुर्दिव्यमव्ययम् ओङ्कारवाच्यमव्यक्तं रश्मिजालसमाकुलम्
2,Main,11.0,58,cintayet tatra vimalaṃ paraṃ jyotiryadakṣaram tasmin jyotiṣi vinyasyasvātmānaṃ tadabhedataḥ,चिन्तयेत् तत्र विमलं परं ज्योतिर्यदक्षरम् तस्मिन् ज्योतिषि विन्यस्यस्वात्मानं तदभेदतः
2,Main,11.0,59,dhyāyītākāśamadhyasthamīśaṃ paramakāraṇam tadātmā sarvago bhūtvā na kiñcidapi cintayet,ध्यायीताकाशमध्यस्थमीशं परमकारणम् तदात्मा सर्वगो भूत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्
2,Main,11.0,60,etad guhyatamaṃ dhyānaṃ dhyānāntaramathocyate cintayitvā tu pūrvoktaṃ hṛdaye padmamuttamam,एतद् गुह्यतमं ध्यानं ध्यानान्तरमथोच्यते चिन्तयित्वा तु पूर्वोक्तं हृदये पद्ममुत्तमम्
2,Main,11.0,61,ātmānamatha kartāraṃ tatrānalasamatviṣam madhye vahniśikhākāraṃ puruṣaṃ pañcaviṃśakam,आत्मानमथ कर्तारं तत्रानलसमत्विषम् मध्ये वह्निशिखाकारं पुरुषं पञ्चविंशकम्
2,Main,11.0,62,cintayet paramātmānaṃ tanmadhye gaganaṃ param oṅkarabodhitaṃ tattvaṃ śāśvataṃ śivamacyutam,चिन्तयेत् परमात्मानं तन्मध्ये गगनं परम् ओङ्करबोधितं तत्त्वं शाश्वतं शिवमच्युतम्
2,Main,11.0,63,avyaktaṃ prakṛtau līnaṃ paraṃ jyotiranuttamam tadantaḥ paramaṃ tattvamātmādhāraṃ nirañjanam,अव्यक्तं प्रकृतौ लीनं परं ज्योतिरनुत्तमम् तदन्तः परमं तत्त्वमात्माधारं निरञ्जनम्
2,Main,11.0,64,dhyāyīta tanmayo nityamekarūpaṃ maheśvaram viśodhya sarvatattvāni praṇavenāthavā punaḥ,ध्यायीत तन्मयो नित्यमेकरूपं महेश्वरम् विशोध्य सर्वतत्त्वानि प्रणवेनाथवा पुनः
2,Main,11.0,65,saṃsthāpya mayi cātmānaṃ nirmale parame pade plāvayitvātmano dehaṃ tenaiva jñānavāriṇā,संस्थाप्य मयि चात्मानं निर्मले परमे पदे प्लावयित्वात्मनो देहं तेनैव ज्ञानवारिणा
2,Main,11.0,66,madātmā manmayo bhasma gṛhītvā hyagnihotrajam tenoddhṛtya tu sarvāṅgamagnirityādimantrataḥ cintayet svātmanīśānaṃ paraṃ jyotiḥ svarūpiṇam,मदात्मा मन्मयो भस्म गृहीत्वा ह्यग्निहोत्रजम् तेनोद्धृत्य तु सर्वाङ्गमग्निरित्यादिमन्त्रतः चिन्तयेत् स्वात्मनीशानं परं ज्योतिः स्वरूपिणम्
2,Main,11.0,67,eṣa pāśupato yogaḥ paśupāśavimuktaye sarvavedāntasāro 'yamatyāśramamiti śrutiḥ,एष पाशुपतो योगः पशुपाशविमुक्तये सर्ववेदान्तसारो ऽयमत्याश्रममिति श्रुतिः
2,Main,11.0,68,etat parataraṃ guhyaṃ matsāyujyopapādakam dvijātīnāṃ tu kathitaṃ bhaktānāṃ brahmacāriṇām,एतत् परतरं गुह्यं मत्सायुज्योपपादकम् द्विजातीनां तु कथितं भक्तानां ब्रह्मचारिणाम्
2,Main,11.0,69,brahmacaryamahiṃsā ca kṣamā śaucaṃ tapo damaḥ saṃtoṣaḥ satyamāstikyaṃ vratāṅgāni viśeṣataḥ,ब्रह्मचर्यमहिंसा च क्षमा शौचं तपो दमः संतोषः सत्यमास्तिक्यं व्रताङ्गानि विशेषतः
2,Main,11.0,70,ekenāpyatha hīnena vratamasya tu lupyate tasmādātmaguṇopeto madvrataṃ voḍhumarhati,एकेनाप्यथ हीनेन व्रतमस्य तु लुप्यते तस्मादात्मगुणोपेतो मद्व्रतं वोढुमर्हति
2,Main,11.0,71,vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ bahavo 'nena yogena pūtā madbhāvamāgatāḥ,वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः बहवो ऽनेन योगेन पूता मद्भावमागताः
2,Main,11.0,72,ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham jñānayogena māṃ tasmād yajeta parameśvaram,ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ज्ञानयोगेन मां तस्माद् यजेत परमेश्वरम्
2,Main,11.0,73,athavā bhaktiyogena vairāgyeṇa pareṇa tu cetasā bodhayuktena pūjayenmāṃ sadā śuciḥ,अथवा भक्तियोगेन वैराग्येण परेण तु चेतसा बोधयुक्तेन पूजयेन्मां सदा शुचिः
2,Main,11.0,74,sarvakarmāṇi saṃnyasya bhikṣāśī niṣparigrahaḥ prāpnoti mama sāyujyaṃ guhyametanmayoditam,सर्वकर्माणि संन्यस्य भिक्षाशी निष्परिग्रहः प्राप्नोति मम सायुज्यं गुह्यमेतन्मयोदितम्
2,Main,11.0,75,adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca nirmamo nirahaṅkāro yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ,अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च निर्ममो निरहङ्कारो यो मद्भक्तः स मे प्रियः
2,Main,11.0,76,saṃtuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ mayyarpitamano buddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ,संतुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः मय्यर्पितमनो बुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः
2,Main,11.0,77,yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥ harṣāmarṣabhayodvegairmukto yaḥ sa hi me priyaḥ,यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स हि मे प्रियः
2,Main,11.0,78,anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥ sarvārambhaparityāgī bhaktimān yaḥ sa me priyaḥ,अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः सर्वारम्भपरित्यागी भक्तिमान् यः स मे प्रियः
2,Main,11.0,79,tulyanindāstutirmaunī saṃtuṣṭo yena kenacit aniketaḥ sthiramatirmadbhakto māmupaiṣyati,तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी संतुष्टो येन केनचित् अनिकेतः स्थिरमतिर्मद्भक्तो मामुपैष्यति
2,Main,11.0,80,sarvakarmāṇyapi sadā kurvāṇo matparāyaṇaḥ matprasādādavāpnoti śāśvataṃ paramaṃ padam,सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मत्परायणः मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं परमं पदम्
2,Main,11.0,81,cetasā sarvakarmāṇi mayi saṃnyasya matparaḥ nirāśīrnirmamo bhūtvā māmekaṃ śaraṇaṃ vrajet,चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः निराशीर्निर्ममो भूत्वा मामेकं शरणं व्रजेत्
2,Main,11.0,82,tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ karmaṇyabhipravṛtto 'pi naiva tena nibadhyate,त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः कर्मण्यभिप्रवृत्तो ऽपि नैव तेन निबध्यते
2,Main,11.0,83,nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti tatpadam,निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति तत्पदम्
2,Main,11.0,84,yadṛcchālābhatuṣṭasya dvandvātītasya caiva hi kurvato matprasādārthaṃ karma saṃsāranāśanam,यदृच्छालाभतुष्टस्य द्वन्द्वातीतस्य चैव हि कुर्वतो मत्प्रसादार्थं कर्म संसारनाशनम्
2,Main,11.0,85,manmanā mannamaskāro madyājī matparāyaṇaḥ māmupaiṣyati yogīśaṃ jñātvā māṃ parameśvaram,मन्मना मन्नमस्कारो मद्याजी मत्परायणः मामुपैष्यति योगीशं ज्ञात्वा मां परमेश्वरम्
2,Main,11.0,86,madbuddhayo māṃ satataṃ bodhayantaḥ parasparam kathayantaśca māṃ nityaṃ mama sāyujyamāpnuyuḥ,मद्बुद्धयो मां सततं बोधयन्तः परस्परम् कथयन्तश्च मां नित्यं मम सायुज्यमाप्नुयुः
2,Main,11.0,87,evaṃ nityābhiyuktānāṃ māyeyaṃ karmasānvagam nāśayāmi tamaḥ kṛtsnaṃ jñānadīpena bhāsvatā,एवं नित्याभियुक्तानां मायेयं कर्मसान्वगम् नाशयामि तमः कृत्स्नं ज्ञानदीपेन भास्वता
2,Main,11.0,88,madbuddhayo māṃ satataṃ pūjayantīha ye janāḥ teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham,मद्बुद्धयो मां सततं पूजयन्तीह ये जनाः तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्
2,Main,11.0,89,ye 'nye ca kāmabhogārthaṃ yajante hyanyadevatāḥ teṣāṃ tadantaṃ vijñeyaṃ devatānugataṃ phalam,ये ऽन्ये च कामभोगार्थं यजन्ते ह्यन्यदेवताः तेषां तदन्तं विज्ञेयं देवतानुगतं फलम्
2,Main,11.0,90,ye cānyadevatābhaktāḥ pūjayantīha devatāḥ madbhāvanāsamāyuktā mucyante te 'pi bhāvataḥ,ये चान्यदेवताभक्ताः पूजयन्तीह देवताः मद्भावनासमायुक्ता मुच्यन्ते ते ऽपि भावतः
2,Main,11.0,91,tasmādanīśvarānanyāṃstyaktvā devānaśeṣataḥ māmeva saṃśrayedīśaṃ sa yāti paramaṃ padam,तस्मादनीश्वरानन्यांस्त्यक्त्वा देवानशेषतः मामेव संश्रयेदीशं स याति परमं पदम्
2,Main,11.0,92,tyaktvā putrādiṣu snehaṃ niḥ śoko niṣparigrahaḥ yajeccāmaraṇālliṅge viraktaḥ parameśvaram,त्यक्त्वा पुत्रादिषु स्नेहं निः शोको निष्परिग्रहः यजेच्चामरणाल्लिङ्गे विरक्तः परमेश्वरम्
2,Main,11.0,93,ye 'rcayanti sadā liṅgaṃ tyaktvā bhogānaśeṣataḥ ekena janmanā teṣāṃ dadāmi paramaiśvaram,ये ऽर्चयन्ति सदा लिङ्गं त्यक्त्वा भोगानशेषतः एकेन जन्मना तेषां ददामि परमैश्वरम्
2,Main,11.0,94,parānandātmakaṃ liṅgaṃ kevalaṃ sannirañjanam jñānātmakaṃ sarvagataṃ yogināṃ hṛdi saṃsthitam,परानन्दात्मकं लिङ्गं केवलं सन्निरञ्जनम् ज्ञानात्मकं सर्वगतं योगिनां हृदि संस्थितम्
2,Main,11.0,95,ye cānye niyatā bhaktā bhāvayitvā vidhānataḥ yatra kvacana talliṅgamarcayanti maheśvaram,ये चान्ये नियता भक्ता भावयित्वा विधानतः यत्र क्वचन तल्लिङ्गमर्चयन्ति महेश्वरम्
2,Main,11.0,96,jale vā vahnimadhye vāvyomni sūrye 'thavānyataḥ ratnādau bhāvayitveśamarcayelliṅgamaiśvaram,जले वा वह्निमध्ये वाव्योम्नि सूर्ये ऽथवान्यतः रत्नादौ भावयित्वेशमर्चयेल्लिङ्गमैश्वरम्
2,Main,11.0,97,sarvaṃ liṅgamayaṃ hyetat sarvaṃ liṅge pratiṣṭhitam tasmālliṅge 'rcayedīśaṃ yatra kvacana śāśvatam,सर्वं लिङ्गमयं ह्येतत् सर्वं लिङ्गे प्रतिष्ठितम् तस्माल्लिङ्गे ऽर्चयेदीशं यत्र क्वचन शाश्वतम्
2,Main,11.0,98,agnau kriyāvatāmapsu vyomni sūrye manīṣiṇām kāṣṭhādiṣveva mūrkhāṇāṃ hṛdi liṅgantuyoginām,अग्नौ क्रियावतामप्सु व्योम्नि सूर्ये मनीषिणाम् काष्ठादिष्वेव मूर्खाणां हृदि लिङ्गन्तुयोगिनाम्
2,Main,11.0,99,yadyanutpannavijñāno viraktaḥ prītisaṃyutaḥ yāvajjīvaṃ japed yuktaḥ praṇavaṃ brahmaṇo vapuḥ,यद्यनुत्पन्नविज्ञानो विरक्तः प्रीतिसंयुतः यावज्जीवं जपेद् युक्तः प्रणवं ब्रह्मणो वपुः
2,Main,11.0,100,athavā śatarudrīyaṃ japedāmaraṇād dvijaḥ ekākī yatacittātmā sa yāti paramaṃ padam,अथवा शतरुद्रीयं जपेदामरणाद् द्विजः एकाकी यतचित्तात्मा स याति परमं पदम्
2,Main,11.0,101,vased vāmaraṇād vipro vārāṇasyāṃ samāhitaḥ so 'pīśvaraprasādena yāti tat paramaṃ padam,वसेद् वामरणाद् विप्रो वाराणस्यां समाहितः सो ऽपीश्वरप्रसादेन याति तत् परमं पदम्
2,Main,11.0,102,tatrotkramaṇakāle hi sarveṣāmeva dehinām dadāti tat paraṃ jñānaṃ yena mucyeta bandhanāt,तत्रोत्क्रमणकाले हि सर्वेषामेव देहिनाम् ददाति तत् परं ज्ञानं येन मुच्येत बन्धनात्
2,Main,11.0,103,varṇāśramavidhiṃ kṛtsnaṃ kurvāṇo matparāyaṇaḥ tenaiva janmanā jñānaṃ labdhvā yāti śivaṃ padam,वर्णाश्रमविधिं कृत्स्नं कुर्वाणो मत्परायणः तेनैव जन्मना ज्ञानं लब्ध्वा याति शिवं पदम्
2,Main,11.0,104,ye 'pi tatra vasantīha nīcā vā pāpayonayaḥ sarve taranti saṃsāramīśvarānugrahād dvijāḥ,ये ऽपि तत्र वसन्तीह नीचा वा पापयोनयः सर्वे तरन्ति संसारमीश्वरानुग्रहाद् द्विजाः
2,Main,11.0,105,kintu vighnā bhaviṣyanti pāpopahatacetasām dharmaṃ samāśrayet tasmānmuktaye niyataṃ dvijāḥ,किन्तु विघ्ना भविष्यन्ति पापोपहतचेतसाम् धर्मं समाश्रयेत् तस्मान्मुक्तये नियतं द्विजाः
2,Main,11.0,106,etad rahasyaṃ vedānāṃ na deyaṃ yasya kasya cit dhārmikāyaiva dātavyaṃ bhaktāya brahmacāriṇe,एतद् रहस्यं वेदानां न देयं यस्य कस्य चित् धार्मिकायैव दातव्यं भक्ताय ब्रह्मचारिणे
2,Main,11.0,107,vyāsa uvāca ityetaduktvā bhagavānātmayogamanuttamam vyājahāra samāsīnaṃ nārāyaṇamanāmayam,व्यास उवाच इत्येतदुक्त्वा भगवानात्मयोगमनुत्तमम् व्याजहार समासीनं नारायणमनामयम्
2,Main,11.0,108,mayaitad bhāṣitaṃ jñānaṃ hitārthaṃ brahmavādinām dātavyaṃ śāntacittebhyaḥ śiṣyebhyo bhavatā śivam,मयैतद् भाषितं ज्ञानं हितार्थं ब्रह्मवादिनाम् दातव्यं शान्तचित्तेभ्यः शिष्येभ्यो भवता शिवम्
2,Main,11.0,109,uktvaivamatha yogīndrānabravīd bhagavānajaḥ hitāya sarvabhaktānāṃ dvijātīnāṃ dvijottamāḥ,उक्त्वैवमथ योगीन्द्रानब्रवीद् भगवानजः हिताय सर्वभक्तानां द्विजातीनां द्विजोत्तमाः
2,Main,11.0,110,bhavanto 'pi hi majjñānaṃ śiṣyāṇāṃ vidhipūrvakam upadekṣyanti bhaktānāṃ sarveṣāṃ vacanānmama,भवन्तो ऽपि हि मज्ज्ञानं शिष्याणां विधिपूर्वकम् उपदेक्ष्यन्ति भक्तानां सर्वेषां वचनान्मम
2,Main,11.0,111,ayaṃ nārāyaṇo yo 'hamīśvaro nātra saṃśayaḥ nāntaraṃ ye prapaśyanti teṣāṃ deyamidaṃ param,अयं नारायणो यो ऽहमीश्वरो नात्र संशयः नान्तरं ये प्रपश्यन्ति तेषां देयमिदं परम्
2,Main,11.0,112,mamaiṣā paramā mūrtirnārāyaṇasamāhvayā sarvabhūtātmabhūtasthā śāntā cākṣarasaṃjñitā,ममैषा परमा मूर्तिर्नारायणसमाह्वया सर्वभूतात्मभूतस्था शान्ता चाक्षरसंज्ञिता
2,Main,11.0,113,ye tvanyathā prapaśyanti loke bhedadṛśo janāḥ na te māṃ saṃprapaśyanti jāyante ca punaḥ punaḥ,ये त्वन्यथा प्रपश्यन्ति लोके भेददृशो जनाः न ते मां संप्रपश्यन्ति जायन्ते च पुनः पुनः
2,Main,11.0,114,ye tvimaṃ viṣṇumavyaktaṃ māṃ vā devaṃ maheśvaram ekībhāvena paśyanti na teṣāṃ punarudbhavaḥ,ये त्विमं विष्णुमव्यक्तं मां वा देवं महेश्वरम् एकीभावेन पश्यन्ति न तेषां पुनरुद्भवः
2,Main,11.0,115,tasmādanādinidhanaṃ viṣṇumātmānamavyayam māmeva saṃprapaśyadhvaṃ pūjayadhvaṃ tathaiva hi,तस्मादनादिनिधनं विष्णुमात्मानमव्ययम् मामेव संप्रपश्यध्वं पूजयध्वं तथैव हि
2,Main,11.0,116,ye 'nyathā māṃ prapaśyanti matvemaṃ devatāntaram te yānti narakān ghorān nāhaṃ teṣuvyavasthitaḥ,ये ऽन्यथा मां प्रपश्यन्ति मत्वेमं देवतान्तरम् ते यान्ति नरकान् घोरान् नाहं तेषुव्यवस्थितः
2,Main,11.0,117,mūrkhaṃ vā paṇḍitaṃ vāpi brāhmaṇaṃ vā madāśrayam mocayāmi śvapākaṃ vā na nārāyaṇanindakam,मूर्खं वा पण्डितं वापि ब्राह्मणं वा मदाश्रयम् मोचयामि श्वपाकं वा न नारायणनिन्दकम्
2,Main,11.0,118,tasmādeṣa mahāyogī madbhaktaiḥ puruṣottamaḥ arcanīyo namaskāryo matprītijananāya hi,तस्मादेष महायोगी मद्भक्तैः पुरुषोत्तमः अर्चनीयो नमस्कार्यो मत्प्रीतिजननाय हि
2,Main,11.0,119,evamuktvā samāliṅgya vāsudevaṃ pinākadhṛk antarhito 'bhavat teṣāṃ sarveṣāmeva paśyatām,एवमुक्त्वा समालिङ्ग्य वासुदेवं पिनाकधृक् अन्तर्हितो ऽभवत् तेषां सर्वेषामेव पश्यताम्
2,Main,11.0,120,nārāyaṇo 'pi bhagavāṃstāpasaṃ veṣamuttamam jagrāha yoginaḥ sarvāṃstyaktvā vai paramaṃ vapuḥ,नारायणो ऽपि भगवांस्तापसं वेषमुत्तमम् जग्राह योगिनः सर्वांस्त्यक्त्वा वै परमं वपुः
2,Main,11.0,121,jñātaṃ bhavadbhiramalaṃ prasādāt parameṣṭhinaḥ sākṣādeva maheśasya jñānaṃ saṃsāranāśanam,ज्ञातं भवद्भिरमलं प्रसादात् परमेष्ठिनः साक्षादेव महेशस्य ज्ञानं संसारनाशनम्
2,Main,11.0,122,gacchadhvaṃ vijvarāḥ sarve vijñānaṃ parameṣṭhinaḥ pravartayadhvaṃ śiṣyebhyo dhārmikebhyo munīśvarāḥ,गच्छध्वं विज्वराः सर्वे विज्ञानं परमेष्ठिनः प्रवर्तयध्वं शिष्येभ्यो धार्मिकेभ्यो मुनीश्वराः
2,Main,11.0,123,idaṃ bhaktāya śāntāya dhārmikāyāhitāgnaye vijñānamaiśvaraṃ deyaṃ brāhmaṇāya viśeṣataḥ,इदं भक्ताय शान्ताय धार्मिकायाहिताग्नये विज्ञानमैश्वरं देयं ब्राह्मणाय विशेषतः
2,Main,11.0,124,evamuktvā sa viśvātmā yogināṃ yogavittamaḥ nārāyaṇo mahāyogī jagāmādarśanaṃ svayam,एवमुक्त्वा स विश्वात्मा योगिनां योगवित्तमः नारायणो महायोगी जगामादर्शनं स्वयम्
2,Main,11.0,125,te 'pi devādideveśaṃ namaskṛtya maheśvaram nārāyaṇaṃ ca bhūtādiṃ svāni sthānāni bhejire,ते ऽपि देवादिदेवेशं नमस्कृत्य महेश्वरम् नारायणं च भूतादिं स्वानि स्थानानि भेजिरे
2,Main,11.0,126,sanatkumāro bhagavān saṃvartāya mahāmuniḥ dattavānaiśvaraṃ jñānaṃ so 'pi satyavratāya tu,सनत्कुमारो भगवान् संवर्ताय महामुनिः दत्तवानैश्वरं ज्ञानं सो ऽपि सत्यव्रताय तु
2,Main,11.0,127,sanandano 'pi yogīndraḥ pulahāya maharṣaye pradadau gautamāyātha pulaho 'pi prajāpatiḥ,सनन्दनो ऽपि योगीन्द्रः पुलहाय महर्षये प्रददौ गौतमायाथ पुलहो ऽपि प्रजापतिः
2,Main,11.0,128,aṅgirā vedaviduṣe bharadvājāya dattavān jaigīṣavyāya kapilastathā pañcaśikhāya ca,अङ्गिरा वेदविदुषे भरद्वाजाय दत्तवान् जैगीषव्याय कपिलस्तथा पञ्चशिखाय च
2,Main,11.0,129,parāśaro 'pi sanakāt pitā me sarvatattvadṛk lebhetatparamaṃ jñānaṃ tasmād vālmīkirāptavān,पराशरो ऽपि सनकात् पिता मे सर्वतत्त्वदृक् लेभेतत्परमं ज्ञानं तस्माद् वाल्मीकिराप्तवान्
2,Main,11.0,130,mamovāca purā devaḥ satīdehabhavāṅgajaḥ vāmadevo mahāyogī rudraḥ kila pinākadhṛk,ममोवाच पुरा देवः सतीदेहभवाङ्गजः वामदेवो महायोगी रुद्रः किल पिनाकधृक्
2,Main,11.0,131,nārāyaṇo 'pi bhagavān devakītanayo hariḥ arjunāya svayaṃ sākṣāt dattavānidamuttamam,नारायणो ऽपि भगवान् देवकीतनयो हरिः अर्जुनाय स्वयं साक्षात् दत्तवानिदमुत्तमम्
2,Main,11.0,132,yadahaṃ labdhavān rudrād vāmadevādanuttamam viśeṣād giriśe bhaktistasmādārabhya me 'bhavat,यदहं लब्धवान् रुद्राद् वामदेवादनुत्तमम् विशेषाद् गिरिशे भक्तिस्तस्मादारभ्य मे ऽभवत्
2,Main,11.0,133,śaraṇyaṃ śaraṇaṃ rudraṃ prapanno 'haṃ viśeṣataḥ bhūteśaṃ giraśaṃ sthāṇuṃ devadevaṃ triśūlinam,शरण्यं शरणं रुद्रं प्रपन्नो ऽहं विशेषतः भूतेशं गिरशं स्थाणुं देवदेवं त्रिशूलिनम्
2,Main,11.0,134,bhavanto 'pi hi taṃ devaṃ śaṃbhuṃ govṛṣavāhanam prapadyadhvaṃ sapatnīkāḥ saputrāḥ śaraṇaṃ śivam,भवन्तो ऽपि हि तं देवं शंभुं गोवृषवाहनम् प्रपद्यध्वं सपत्नीकाः सपुत्राः शरणं शिवम्
2,Main,11.0,135,vartadhvaṃ tatprasādena karmayogena śaṅkaram pūjayadhvaṃ mahādevaṃ gopatiṃ bhūtibhūṣaṇam,वर्तध्वं तत्प्रसादेन कर्मयोगेन शङ्करम् पूजयध्वं महादेवं गोपतिं भूतिभूषणम्
2,Main,11.0,136,evamukte 'tha munayaḥ śaunakādyā maheśvaram praṇemuḥ śāśvataṃ sthāṇuṃ vyāsaṃ satyavatīsutam,एवमुक्ते ऽथ मुनयः शौनकाद्या महेश्वरम् प्रणेमुः शाश्वतं स्थाणुं व्यासं सत्यवतीसुतम्
2,Main,11.0,137,abruvan hṛṣṭamanasaḥ kṛṣṇadvaipāyanaṃ prabhum sākṣādeva hṛṣīkeśaṃ sarvalokamaheśvaram,अब्रुवन् हृष्टमनसः कृष्णद्वैपायनं प्रभुम् साक्षादेव हृषीकेशं सर्वलोकमहेश्वरम्
2,Main,11.0,138,bhavatprasādādacalā śaraṇye govṛṣadhvaje idānīṃ jāyate bhaktiryā devairapi durlabhā,भवत्प्रसादादचला शरण्ये गोवृषध्वजे इदानीं जायते भक्तिर्या देवैरपि दुर्लभा
2,Main,11.0,139,kathayasva muniśreṣṭha karmayogamanuttamam yenāsau bhagavānīśaḥ samārādhyo mumukṣubhiḥ,कथयस्व मुनिश्रेष्ठ कर्मयोगमनुत्तमम् येनासौ भगवानीशः समाराध्यो मुमुक्षुभिः
2,Main,11.0,140,tvatsaṃnidhāveṣa sūtaḥ śṛṇotu bhagavadvacaḥ tadvadākhilalokānāṃ rakṣaṇaṃ dharmasaṃgraham,त्वत्संनिधावेष सूतः शृणोतु भगवद्वचः तद्वदाखिललोकानां रक्षणं धर्मसंग्रहम्
2,Main,11.0,141,yaduktaṃ devadevena viṣṇunā kūrmarūpiṇā pṛṣṭena munibhiḥ pūrvaṃ śakreṇāmṛtamanthane,यदुक्तं देवदेवेन विष्णुना कूर्मरूपिणा पृष्टेन मुनिभिः पूर्वं शक्रेणामृतमन्थने
2,Main,11.0,142,śrutvā satyavatīsūnuḥ karmayogaṃ sanātanam munīnāṃ bhāṣitaṃ kṛṣṇaḥ provāca susamāhitaḥ,श्रुत्वा सत्यवतीसूनुः कर्मयोगं सनातनम् मुनीनां भाषितं कृष्णः प्रोवाच सुसमाहितः
2,Main,11.0,143,ya imaṃ paṭhate nityaṃ saṃvādaṃ kṛttivāsasaḥ sanatkumārapramukhaiḥ sarvapāpaiḥ pramucyate,य इमं पठते नित्यं संवादं कृत्तिवाससः सनत्कुमारप्रमुखैः सर्वपापैः प्रमुच्यते
2,Main,11.0,144,śrāvayed vā dvijān śuddhān brahmacaryaparāyaṇān yo vā vicārayedarthaṃ sa yāti paramāṃ gatim,श्रावयेद् वा द्विजान् शुद्धान् ब्रह्मचर्यपरायणान् यो वा विचारयेदर्थं स याति परमां गतिम्
2,Main,11.0,145,yaścaitacchṛṇuyānnityaṃ bhaktiyukto dṛḍhavrataḥ sarvapāpavinirmukto brahmaloke mahīyate,यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं भक्तियुक्तो दृढव्रतः सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,11.0,146,tasmāt sarvaprayatnena paṭhitavyo manīṣibhiḥ śrotavyaścātha mantavyo viśeṣād brāhmaṇaiḥ sadā,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन पठितव्यो मनीषिभिः श्रोतव्यश्चाथ मन्तव्यो विशेषाद् ब्राह्मणैः सदा
2,Main,12.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) ekādaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve vakṣyamāṇaṃ sanātanam karmayogaṃ brāhmaṇānāmātyantikaphalapradam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) एकादशो ऽध्यायः व्यास उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे वक्ष्यमाणं सनातनम् कर्मयोगं ब्राह्मणानामात्यन्तिकफलप्रदम्
2,Main,12.0,2,āmnāyasiddhamakhilaṃ brihmaṇānupradarśitam ṛṣīṇāṃ śṛṇvatāṃ pūrvaṃ manurāha prajāpatiḥ,आम्नायसिद्धमखिलं ब्रिह्मणानुप्रदर्शितम् ऋषीणां शृण्वतां पूर्वं मनुराह प्रजापतिः
2,Main,12.0,3,sarvapāpaharaṃ puṇyamṛṣisaṅghairniṣevitam samāhitadhiyo yūyaṃ śṛṇudhvaṃ gadato mama,सर्वपापहरं पुण्यमृषिसङ्घैर्निषेवितम् समाहितधियो यूयं शृणुध्वं गदतो मम
2,Main,12.0,4,kṛtopanayano vedānadhīyīta dvijottamāḥ garbhāṣṭame 'ṣṭame vābde svasūtroktavidhānataḥ,कृतोपनयनो वेदानधीयीत द्विजोत्तमाः गर्भाष्टमे ऽष्टमे वाब्दे स्वसूत्रोक्तविधानतः
2,Main,12.0,5,daṇḍī ca mekhalī sūtrī kṛṣṇājinadharo muniḥ bhikṣāhāro guruhito vīkṣamāṇo gururmukham,दण्डी च मेखली सूत्री कृष्णाजिनधरो मुनिः भिक्षाहारो गुरुहितो वीक्षमाणो गुरुर्मुखम्
2,Main,12.0,6,kārpāsamupavītārthaṃ nirmitaṃ brahmaṇā purā brāhmaṇānāṃ trivit sūtraṃ kauśaṃ vā vastrameva vā,कार्पासमुपवीतार्थं निर्मितं ब्रह्मणा पुरा ब्राह्मणानां त्रिवित् सूत्रं कौशं वा वस्त्रमेव वा
2,Main,12.0,7,sadopavītī caiva syāt sadā baddhaśikho dvijaḥ anyathā yat kṛtaṃ karma tad bhavatyayathākṛtam,सदोपवीती चैव स्यात् सदा बद्धशिखो द्विजः अन्यथा यत् कृतं कर्म तद् भवत्ययथाकृतम्
2,Main,12.0,8,vasedavikṛtaṃ vāsaḥ kārpāsaṃ vā kaṣāyakam tadeva paridhānīyaṃ śuklamacchidramuttamam,वसेदविकृतं वासः कार्पासं वा कषायकम् तदेव परिधानीयं शुक्लमच्छिद्रमुत्तमम्
2,Main,12.0,9,uttaraṃ tu samākhyātaṃ vāsaḥ kṛṣṇājinaṃ śubham abhāve gavyamajinaṃ rauravaṃ vā vidhīyate,उत्तरं तु समाख्यातं वासः कृष्णाजिनं शुभम् अभावे गव्यमजिनं रौरवं वा विधीयते
2,Main,12.0,10,uddhṛtya dakṣiṇaṃ bāhuṃ savye bāhau samarpitam upavītaṃ bhavennityaṃ nivītaṃ kaṇṭhasajjane,उद्धृत्य दक्षिणं बाहुं सव्ये बाहौ समर्पितम् उपवीतं भवेन्नित्यं निवीतं कण्ठसज्जने
2,Main,12.0,11,savyaṃ bāhuṃ samuddhṛtya dakṣiṇe tu dhṛtaṃ dvijāḥ prācīnāvītamityuktaṃ pitrye karmaṇi yojayet,सव्यं बाहुं समुद्धृत्य दक्षिणे तु धृतं द्विजाः प्राचीनावीतमित्युक्तं पित्र्ये कर्मणि योजयेत्
2,Main,12.0,12,agnyagāre gavāṃ goṣṭhe home japye tathaiva ca svādhyāye bhojane nityaṃ brāhmaṇānāṃ ca sannidhau,अग्न्यगारे गवां गोष्ठे होमे जप्ये तथैव च स्वाध्याये भोजने नित्यं ब्राह्मणानां च सन्निधौ
2,Main,12.0,13,upāsane gurūṇāṃ ca saṃdhyayoḥ sādhusaṃgame upavītī bhavennityaṃ vidhireṣa sanātanaḥ,उपासने गुरूणां च संध्ययोः साधुसंगमे उपवीती भवेन्नित्यं विधिरेष सनातनः
2,Main,12.0,14,mauñjī trivṛt samā ślakṣaṇā kāryā viprasya mekhalā muñjābhāve kuśenāhurgranthinaikena vā tribhiḥ,मौञ्जी त्रिवृत् समा श्लक्षणा कार्या विप्रस्य मेखला मुञ्जाभावे कुशेनाहुर्ग्रन्थिनैकेन वा त्रिभिः
2,Main,12.0,15,dhārayed bailvapālāśau daṇḍau keśāntakau dvijaḥ yajñārhavṛkṣajaṃ vātha saumyamavraṇameva ca,धारयेद् बैल्वपालाशौ दण्डौ केशान्तकौ द्विजः यज्ञार्हवृक्षजं वाथ सौम्यमव्रणमेव च
2,Main,12.0,16,sāyaṃ prātardvijaḥ saṃdhyāmupāsīta samāhitaḥ kāmāllobhād bhayānmohāt tyaktena patito bhavet,सायं प्रातर्द्विजः संध्यामुपासीत समाहितः कामाल्लोभाद् भयान्मोहात् त्यक्तेन पतितो भवेत्
2,Main,12.0,17,agnikāryaṃ tataḥ kuryāt sāyaṃ prātaḥ prasannadhīḥ snātvā saṃtarpayed devānṛṣīn pitṛgaṇāṃstathā,अग्निकार्यं ततः कुर्यात् सायं प्रातः प्रसन्नधीः स्नात्वा संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा
2,Main,12.0,18,devatābhyarcanaṃ kuryāt puṣpaiḥ patreṇa vāmbubhiḥ abhivādanaśīlaḥ syānnityaṃ vṛddheṣu dharmataḥ,देवताभ्यर्चनं कुर्यात् पुष्पैः पत्रेण वाम्बुभिः अभिवादनशीलः स्यान्नित्यं वृद्धेषु धर्मतः
2,Main,12.0,19,asāvahaṃ bho nāmeti samyak praṇatipūrvakam āyurārogyasiddhyarthaṃ tandrādiparivarjitaḥ,असावहं भो नामेति सम्यक् प्रणतिपूर्वकम् आयुरारोग्यसिद्ध्यर्थं तन्द्रादिपरिवर्जितः
2,Main,12.0,20,āyuṣṇān bhava saumyeti vācyo vipro 'bhivādane akāraścāsya nāmno 'nte vācyaḥ pūrvākṣaraḥ plutaḥ,आयुष्णान् भव सौम्येति वाच्यो विप्रो ऽभिवादने अकारश्चास्य नाम्नो ऽन्ते वाच्यः पूर्वाक्षरः प्लुतः
2,Main,12.0,21,na kuryād yo 'bhivādasya dvijaḥ pratyabhivādanam nābhivādyaḥ sa viduṣā yathā śūdrastathaiva saḥ,न कुर्याद् यो ऽभिवादस्य द्विजः प्रत्यभिवादनम् नाभिवाद्यः स विदुषा यथा शूद्रस्तथैव सः
2,Main,12.0,22,vyatyastapāṇinā kāryamupasaṃgrahaṇaṃ guroḥ savyena savyaḥ spraṣṭavyo dakṣiṇena tu dakṣiṇaḥ,व्यत्यस्तपाणिना कार्यमुपसंग्रहणं गुरोः सव्येन सव्यः स्प्रष्टव्यो दक्षिणेन तु दक्षिणः
2,Main,12.0,23,laukikaṃ vaidikaṃ cāpi tathādhyātmikameva vā ādadīta yato jñānaṃ taṃ pūrvamabhivādayet,लौकिकं वैदिकं चापि तथाध्यात्मिकमेव वा आददीत यतो ज्ञानं तं पूर्वमभिवादयेत्
2,Main,12.0,24,nodakaṃ dhārayed bhaikṣaṃ puṣpāṇi samidhastathā evaṃvidhāni cānyāni na daivādyeṣu karmasu,नोदकं धारयेद् भैक्षं पुष्पाणि समिधस्तथा एवंविधानि चान्यानि न दैवाद्येषु कर्मसु
2,Main,12.0,25,brāhmaṇaṃ kuśalaṃ pṛcchet kṣatrabandhumanāmayam vaiśyaṃ kṣemaṃ samāgamya śūdramārogyameva tu,ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत् क्षत्रबन्धुमनामयम् वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रमारोग्यमेव तु
2,Main,12.0,26,upādhyāyaḥ pitā jyeṣṭho bhrātā caiva mahīpatiḥ mātulaḥ śvaśurastrātā mātāmahapitāmahau varṇajyeṣṭhaḥ pitṛvyaśca puṃso 'tra guravaḥ smṛtāḥ,उपाध्यायः पिता ज्येष्ठो भ्राता चैव महीपतिः मातुलः श्वशुरस्त्राता मातामहपितामहौ वर्णज्येष्ठः पितृव्यश्च पुंसो ऽत्र गुरवः स्मृताः
2,Main,12.0,27,mātā mātāmahī gurvo piturmātuśca sodarāḥ śvaśrūḥ pitāmahījyeṣṭhā dhātrī ca guravaḥ striyaḥ,माता मातामही गुर्वो पितुर्मातुश्च सोदराः श्वश्रूः पितामहीज्येष्ठा धात्री च गुरवः स्त्रियः
2,Main,12.0,28,ityukto guruvargo 'yaṃ mātṛtaḥ pitṛto dvijāḥ anuvartanameteṣāṃ manovākkāyakarmabhiḥ,इत्युक्तो गुरुवर्गो ऽयं मातृतः पितृतो द्विजाः अनुवर्तनमेतेषां मनोवाक्कायकर्मभिः
2,Main,12.0,29,guruṃ dṛṣṭvā samuttiṣṭhedabhivādya kṛtāñjaliḥ naitairupaviśet sārdhaṃ vivadennātmakāraṇāt,गुरुं दृष्ट्वा समुत्तिष्ठेदभिवाद्य कृताञ्जलिः नैतैरुपविशेत् सार्धं विवदेन्नात्मकारणात्
2,Main,12.0,30,jīvitārthamapi dveṣād gurubhirnaiva bhāṣaṇam udito 'pi guṇairanyairgurudveṣī patatyadhaḥ,जीवितार्थमपि द्वेषाद् गुरुभिर्नैव भाषणम् उदितो ऽपि गुणैरन्यैर्गुरुद्वेषी पतत्यधः
2,Main,12.0,31,gurūṇāmapi sarveṣāṃ pūjyāḥ pañca viśeṣataḥ teṣāmādyāstrayaḥ śreṣṭhāsteṣāṃ mātā supūjitā,गुरूणामपि सर्वेषां पूज्याः पञ्च विशेषतः तेषामाद्यास्त्रयः श्रेष्ठास्तेषां माता सुपूजिता
2,Main,12.0,32,yo bhāvayati yā sūte yena vidyopadiśyate jyeṣṭho bhrātā ca bhartā ca pañcaite guravaḥ smṛtāḥ,यो भावयति या सूते येन विद्योपदिश्यते ज्येष्ठो भ्राता च भर्ता च पञ्चैते गुरवः स्मृताः
2,Main,12.0,33,ātmanaḥ sarvayatnena prāṇatyāgena vā punaḥ pūjanīyā viśeṣeṇa pañcaite bhūtimicchatā,आत्मनः सर्वयत्नेन प्राणत्यागेन वा पुनः पूजनीया विशेषेण पञ्चैते भूतिमिच्छता
2,Main,12.0,34,yāvat pitā ca mātā ca dvāvetau nirvikāriṇau tāvat sarvaṃ parityajya putraḥ syāt tatparāyaṇaḥ,यावत् पिता च माता च द्वावेतौ निर्विकारिणौ तावत् सर्वं परित्यज्य पुत्रः स्यात् तत्परायणः
2,Main,12.0,35,pitā mātā ca suprītau syātāṃ putraguṇairyadi sa putraḥ sakalaṃ dharmamāpnuyāt tena karmaṇā,पिता माता च सुप्रीतौ स्यातां पुत्रगुणैर्यदि स पुत्रः सकलं धर्ममाप्नुयात् तेन कर्मणा
2,Main,12.0,36,nāsti mātṛsamaṃ daivaṃ nāsti pitṛsamo guruḥ tayoḥ pratyupakāro 'pi na kathañcana vidyate,नास्ति मातृसमं दैवं नास्ति पितृसमो गुरुः तयोः प्रत्युपकारो ऽपि न कथञ्चन विद्यते
2,Main,12.0,37,tayornityaṃ priyaṃ kuryāt karmaṇā manasā girā na tābhyāmananujñāto dharmamanyaṃ samācaret,तयोर्नित्यं प्रियं कुर्यात् कर्मणा मनसा गिरा न ताभ्यामननुज्ञातो धर्ममन्यं समाचरेत्
2,Main,12.0,38,varjayitvā muktiphalaṃ nityaṃ naimittikaṃ tathā dharmasāraḥ samuddiṣṭaḥ pretyānantaphalapradaḥ,वर्जयित्वा मुक्तिफलं नित्यं नैमित्तिकं तथा धर्मसारः समुद्दिष्टः प्रेत्यानन्तफलप्रदः
2,Main,12.0,39,samyagārādhya vaktāraṃ visṛṣṭastadanujñayā śiṣyo vidyāphalaṃ bhuṅkte pretya cāpadyate divi,सम्यगाराध्य वक्तारं विसृष्टस्तदनुज्ञया शिष्यो विद्याफलं भुङ्क्ते प्रेत्य चापद्यते दिवि
2,Main,12.0,40,yo bhrātaraṃ pitṛsamaṃ jyeṣṭhaṃ mūrkho 'vamanyate tena doṣeṇa sa pretya nirayaṃ ghoramṛcchati,यो भ्रातरं पितृसमं ज्येष्ठं मूर्खो ऽवमन्यते तेन दोषेण स प्रेत्य निरयं घोरमृच्छति
2,Main,12.0,41,puṃsā vartmaniviṣṭena pūjyo bhartā tu sarvadā yāti dātari loke 'smin upakārāddhi gauravam,पुंसा वर्त्मनिविष्टेन पूज्यो भर्ता तु सर्वदा याति दातरि लोके ऽस्मिन् उपकाराद्धि गौरवम्
2,Main,12.0,42,yenarā bhartṛpiṇḍārthaṃ svān prāṇān saṃtyajanti hi teṣāmathākṣayāṃllokān provāca bhagavān manuḥ,येनरा भर्तृपिण्डार्थं स्वान् प्राणान् संत्यजन्ति हि तेषामथाक्षयांल्लोकान् प्रोवाच भगवान् मनुः
2,Main,12.0,43,mātulāṃśca pitṛvyāṃśca śvaśurānṛtvijo gurūn asāvahamiti brūyuḥ pratyutthāya yavīyasaḥ,मातुलांश्च पितृव्यांश्च श्वशुरानृत्विजो गुरून् असावहमिति ब्रूयुः प्रत्युत्थाय यवीयसः
2,Main,12.0,44,avācyo dīkṣito nāmnā yavīyānapi yo bhavet bhobhavatpūrvakaṃ tvenamabhibhāṣeta dharmavit,अवाच्यो दीक्षितो नाम्ना यवीयानपि यो भवेत् भोभवत्पूर्वकं त्वेनमभिभाषेत धर्मवित्
2,Main,12.0,45,abhivādyāśca pūjyaśca śirasā vandya eva ca brāhmaṇaḥ kṣatriyādyaiśca śrīkāmaiḥ sādaraṃ sadā,अभिवाद्याश्च पूज्यश्च शिरसा वन्द्य एव च ब्राह्मणः क्षत्रियाद्यैश्च श्रीकामैः सादरं सदा
2,Main,12.0,46,nābhivādyāstu vipreṇa kṣatriyādyāḥ kathañcana jñānakarmaguṇopetā yadyapyete bahuśrutāḥ,नाभिवाद्यास्तु विप्रेण क्षत्रियाद्याः कथञ्चन ज्ञानकर्मगुणोपेता यद्यप्येते बहुश्रुताः
2,Main,12.0,47,brāhmaṇaḥ sarvavarṇānāṃ svasti kuryāditi sthitiḥ savarṇeṣu savarṇānāṃ kāryamevābhivādanam,ब्राह्मणः सर्ववर्णानां स्वस्ति कुर्यादिति स्थितिः सवर्णेषु सवर्णानां कार्यमेवाभिवादनम्
2,Main,12.0,48,gururagnirdvijātīnāṃ varṇānāṃ brāhmaṇo guruḥ patireko guruḥ strīṇāṃ sarvatrābhyāgato guruḥ,गुरुरग्निर्द्विजातीनां वर्णानां ब्राह्मणो गुरुः पतिरेको गुरुः स्त्रीणां सर्वत्राभ्यागतो गुरुः
2,Main,12.0,49,vidyā karma vayo bandhurvittaṃ bhavati pañcamam mānyasthānāni pañcāhuḥ pūrvaṃ pūrvaṃ gurūttarāt,विद्या कर्म वयो बन्धुर्वित्तं भवति पञ्चमम् मान्यस्थानानि पञ्चाहुः पूर्वं पूर्वं गुरूत्तरात्
2,Main,12.0,50,pañcānāṃ triṣu varṇeṣu bhūyāṃsi balavanti ca yatra syuḥ so 'tra mānārhaḥ śūdro 'pi daśamīṃ gataḥ,पञ्चानां त्रिषु वर्णेषु भूयांसि बलवन्ति च यत्र स्युः सो ऽत्र मानार्हः शूद्रो ऽपि दशमीं गतः
2,Main,12.0,51,panthā deyo brāhmaṇāya striyai rājñe hyacakṣuṣe vṛddhāya bhārabugnāya rogiṇe durbalāya ca,पन्था देयो ब्राह्मणाय स्त्रियै राज्ञे ह्यचक्षुषे वृद्धाय भारबुग्नाय रोगिणे दुर्बलाय च
2,Main,12.0,52,bhikṣāmāhṛtya śiṣṭānāṃ gṛhebhyaḥ prayato 'nvaham nivedya gurave 'śnīyād vāgyatastadanujñayā,भिक्षामाहृत्य शिष्टानां गृहेभ्यः प्रयतो ऽन्वहम् निवेद्य गुरवे ऽश्नीयाद् वाग्यतस्तदनुज्ञया
2,Main,12.0,53,bhavatpūrvaṃ cared bhaikṣyamupanīto dvijottamaḥ bhavanmadhyaṃ tu rājanyo vaiśyastu bhavaduttaram,भवत्पूर्वं चरेद् भैक्ष्यमुपनीतो द्विजोत्तमः भवन्मध्यं तु राजन्यो वैश्यस्तु भवदुत्तरम्
2,Main,12.0,54,mātaraṃ vā svasāraṃ vā māturvā bhaginīṃ nijām bhikṣeta bhikṣāṃ prathamaṃ yā cainaṃ na vimānayet,मातरं वा स्वसारं वा मातुर्वा भगिनीं निजाम् भिक्षेत भिक्षां प्रथमं या चैनं न विमानयेत्
2,Main,12.0,55,sajātīyagṛheṣveva sārvavarṇikameva vā bhaikṣyasya caraṇaṃ proktaṃ patitādiṣu varjitam,सजातीयगृहेष्वेव सार्ववर्णिकमेव वा भैक्ष्यस्य चरणं प्रोक्तं पतितादिषु वर्जितम्
2,Main,12.0,56,vedayajñairahīnānāṃ praśastānāṃ svakarmasu brahmacaryāhared bhaikṣaṃ gṛhebhyaḥ prayato 'nvaham,वेदयज्ञैरहीनानां प्रशस्तानां स्वकर्मसु ब्रह्मचर्याहरेद् भैक्षं गृहेभ्यः प्रयतो ऽन्वहम्
2,Main,12.0,57,guroḥ kule na bhikṣeta na jñātikulabandhuṣu alābhe tvanyagehānāṃ pūrvaṃ pūrvaṃ vivarjayet,गुरोः कुले न भिक्षेत न ज्ञातिकुलबन्धुषु अलाभे त्वन्यगेहानां पूर्वं पूर्वं विवर्जयेत्
2,Main,12.0,58,sarvaṃ vā vicared grāmaṃ pūrvoktānāmasaṃbhave niyamya prayato vācaṃ diśastvanavalokayan,सर्वं वा विचरेद् ग्रामं पूर्वोक्तानामसंभवे नियम्य प्रयतो वाचं दिशस्त्वनवलोकयन्
2,Main,12.0,59,samāhṛtya tu tad bhaikṣaṃ yāvadarthamamāyayā bhuñjīta prayato nityaṃ vāgyato 'nanyamānasaḥ,समाहृत्य तु तद् भैक्षं यावदर्थममायया भुञ्जीत प्रयतो नित्यं वाग्यतो ऽनन्यमानसः
2,Main,12.0,60,bhaikṣyeṇa vartayennityaṃ naikānnādī bhaved vratī bhaikṣyeṇa vratino vṛttirupavāsasamā smṛtā,भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेद् व्रती भैक्ष्येण व्रतिनो वृत्तिरुपवाससमा स्मृता
2,Main,12.0,61,pūjayedaśanaṃ nityamadyāccaitadakutsayan dṛṣṭvā hṛṣyet prasīdecca pratinandecca sarvaśaḥ,पूजयेदशनं नित्यमद्याच्चैतदकुत्सयन् दृष्ट्वा हृष्येत् प्रसीदेच्च प्रतिनन्देच्च सर्वशः
2,Main,12.0,62,anārogyamanāyuṣyamasvargyaṃ cātibhojanam apuṇyaṃ lokavidviṣṭaṃ tasmāt tatparivarjayet,अनारोग्यमनायुष्यमस्वर्ग्यं चातिभोजनम् अपुण्यं लोकविद्विष्टं तस्मात् तत्परिवर्जयेत्
2,Main,12.0,63,prāṅmukho 'nnāni bhuñjīta sūryābhimukha eva vā nādyādudaṅmukho nityaṃ vidhireṣa sanātanaḥ,प्राङ्मुखो ऽन्नानि भुञ्जीत सूर्याभिमुख एव वा नाद्यादुदङ्मुखो नित्यं विधिरेष सनातनः
2,Main,12.0,64,prakṣālya pāṇipādau ca bhuñjāno dvirupaspṛśet śucau deśe samāsīno bhuktvā ca dvirupaspṛśet,प्रक्षाल्य पाणिपादौ च भुञ्जानो द्विरुपस्पृशेत् शुचौ देशे समासीनो भुक्त्वा च द्विरुपस्पृशेत्
2,Main,13.0,1,itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge dvādaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca bhuktvā pītvā ca suptvā ca snātvā rathyopasarpaṇe oṣṭhāvalamokau spṛṣṭvā vāso viparidhāya ca,इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्वादशो ऽध्यायः व्यास उवाच भुक्त्वा पीत्वा च सुप्त्वा च स्नात्वा रथ्योपसर्पणे ओष्ठावलमोकौ स्पृष्ट्वा वासो विपरिधाय च
2,Main,13.0,2,retomūtrapurīṣāṇāmutsarge 'yuktabhāṣaṇe ṣṭhīvitvādhyayanārambhe kāsaśvāsāgame tathā,रेतोमूत्रपुरीषाणामुत्सर्गे ऽयुक्तभाषणे ष्ठीवित्वाध्ययनारम्भे कासश्वासागमे तथा
2,Main,13.0,3,catvaraṃ vā śmaśānaṃ vā samākramya dvijottamaḥ saṃdhyayorubhayostadvadācānto 'pyācamet punaḥ,चत्वरं वा श्मशानं वा समाक्रम्य द्विजोत्तमः संध्ययोरुभयोस्तद्वदाचान्तो ऽप्याचमेत् पुनः
2,Main,13.0,4,caṇḍālamlecchasaṃbhāṣe strīśūdrocchiṣṭabhāṣaṇe ucchiṣṭaṃ puruṣaṃ spṛṣṭvā bhojyaṃ cāpi tathāvidham ācāmedaśrupāte vā lohitasya tathaiva ca,चण्डालम्लेच्छसंभाषे स्त्रीशूद्रोच्छिष्टभाषणे उच्छिष्टं पुरुषं स्पृष्ट्वा भोज्यं चापि तथाविधम् आचामेदश्रुपाते वा लोहितस्य तथैव च
2,Main,13.0,5,bhojane saṃdhyayoḥ snātvā pītvā mūtrapurīṣayoḥ ācānto 'pyācamet suptvā sakṛtsakṛdathānyataḥ,भोजने संध्ययोः स्नात्वा पीत्वा मूत्रपुरीषयोः आचान्तो ऽप्याचमेत् सुप्त्वा सकृत्सकृदथान्यतः
2,Main,13.0,6,agnergavāmathālambhe spṛṣṭvā prayatameva vā strīṇāmathātmanaḥ sparśe nīvīṃ vā paridhāya ca,अग्नेर्गवामथालम्भे स्पृष्ट्वा प्रयतमेव वा स्त्रीणामथात्मनः स्पर्शे नीवीं वा परिधाय च
2,Main,13.0,7,upaspṛśejjalaṃ vārdraṃ tṛṇaṃ vā bhūmimeva vā keśānāṃ cātmanaḥ sparśe vāsaso 'kṣālitasya ca,उपस्पृशेज्जलं वार्द्रं तृणं वा भूमिमेव वा केशानां चात्मनः स्पर्शे वाससो ऽक्षालितस्य च
2,Main,13.0,8,anuṣṇābhiraphenābiraduṣṭābhiśca dharmataḥ śaucepsuḥ sarvadācāmedāsīnaḥ prāgudaṅmukhaḥ,अनुष्णाभिरफेनाबिरदुष्टाभिश्च धर्मतः शौचेप्सुः सर्वदाचामेदासीनः प्रागुदङ्मुखः
2,Main,13.0,9,śiraḥ prāvṛtya kaṇṭhaṃ vā muktakacchasikho 'pi vā akṛtvā pādayoḥ śaucamācānto 'pyaśucirbhavet,शिरः प्रावृत्य कण्ठं वा मुक्तकच्छसिखो ऽपि वा अकृत्वा पादयोः शौचमाचान्तो ऽप्यशुचिर्भवेत्
2,Main,13.0,10,sopānatko jalastho vā noṣṇīṣī vācamed budhaḥ na caiva varṣadhārābhirna tiṣṭhan noddhṛtodakaiḥ,सोपानत्को जलस्थो वा नोष्णीषी वाचमेद् बुधः न चैव वर्षधाराभिर्न तिष्ठन् नोद्धृतोदकैः
2,Main,13.0,11,naikahastārpitajalairvinā sūtreṇa vā punaḥ na pādukāsanastho vā bahirjānurathāpi vā,नैकहस्तार्पितजलैर्विना सूत्रेण वा पुनः न पादुकासनस्थो वा बहिर्जानुरथापि वा
2,Main,13.0,12,na jalpan na hasan prekṣan śayānaḥ prahva eva ca nāvīkṣitābhiḥ phenādyairupetābhirathāpi vā,न जल्पन् न हसन् प्रेक्षन् शयानः प्रह्व एव च नावीक्षिताभिः फेनाद्यैरुपेताभिरथापि वा
2,Main,13.0,13,śūdrāśucikaronmuktairna kṣārābhistathaiva ca na caivāṅgulibhiḥ śabdaṃ na kurvan nānyamānasaḥ,शूद्राशुचिकरोन्मुक्तैर्न क्षाराभिस्तथैव च न चैवाङ्गुलिभिः शब्दं न कुर्वन् नान्यमानसः
2,Main,13.0,14,na varṇarasaduṣṭābhirna caiva pradarodakaiḥ na pāṇikṣubhitābhirvā na bahiṣkakṣa eva vā,न वर्णरसदुष्टाभिर्न चैव प्रदरोदकैः न पाणिक्षुभिताभिर्वा न बहिष्कक्ष एव वा
2,Main,13.0,15,hṛdgābhiḥ pūyate vipraḥ kaṇṭhyābhiḥ kṣatriyaḥ śuciḥ prāśitābhistathāvaiśyaḥ strīśūdrau sparśato 'ntataḥ,हृद्गाभिः पूयते विप्रः कण्ठ्याभिः क्षत्रियः शुचिः प्राशिताभिस्तथावैश्यः स्त्रीशूद्रौ स्पर्शतो ऽन्ततः
2,Main,13.0,16,aṅguṣṭhamūlāntarato rekhāyāṃ brāhmamucyate antarāṅguṣṭhadeśinyo pitṝṇāṃ tīrthamuttamam,अङ्गुष्ठमूलान्तरतो रेखायां ब्राह्ममुच्यते अन्तराङ्गुष्ठदेशिन्यो पितॄणां तीर्थमुत्तमम्
2,Main,13.0,17,kaniṣṭhāmūlataḥ paścāt prājāpatyaṃ pracakṣate aṅgulyagre smṛtaṃ daivaṃ tadevārṣaṃ prakīrtitam,कनिष्ठामूलतः पश्चात् प्राजापत्यं प्रचक्षते अङ्गुल्यग्रे स्मृतं दैवं तदेवार्षं प्रकीर्तितम्
2,Main,13.0,18,mūle vā daivamārṣaṃ syādāgneyaṃ madhyataḥ smṛtaṃ tadeva saumikaṃ tīrthametajjñātvā na muhyati,मूले वा दैवमार्षं स्यादाग्नेयं मध्यतः स्मृतं तदेव सौमिकं तीर्थमेतज्ज्ञात्वा न मुह्यति
2,Main,13.0,19,brāhmeṇaiva tu tīrthena dvijo nityamupaspṛśet kāyena vātha daivena tu pitryeṇa vai dvijāḥ,ब्राह्मेणैव तु तीर्थेन द्विजो नित्यमुपस्पृशेत् कायेन वाथ दैवेन तु पित्र्येण वै द्विजाः
2,Main,13.0,20,triḥ prāśnīyādapaḥ pūrvaṃ brāhmaṇaḥ prayatastataḥ saṃmṛjyāṅguṣṭhamūlena mukhaṃ vai samupaspṛśet,त्रिः प्राश्नीयादपः पूर्वं ब्राह्मणः प्रयतस्ततः संमृज्याङ्गुष्ठमूलेन मुखं वै समुपस्पृशेत्
2,Main,13.0,21,aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu spṛśennetradvayaṃ tataḥ tarjanyaṅguṣṭhayogena spṛśennāsāpṛṭadvayam,अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां तु स्पृशेन्नेत्रद्वयं ततः तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन स्पृशेन्नासापृटद्वयम्
2,Main,13.0,22,kaniṣṭhāṅguṣṭhayogena śravaṇe samupaspṛśet sarvāsāmatha yogena hṛdayaṃ tu talena vā saṃspṛśed vā śirastadvadaṅguṣṭhenāthavā dvayam,कनिष्ठाङ्गुष्ठयोगेन श्रवणे समुपस्पृशेत् सर्वासामथ योगेन हृदयं तु तलेन वा संस्पृशेद् वा शिरस्तद्वदङ्गुष्ठेनाथवा द्वयम्
2,Main,13.0,23,triḥ prāśnīyād yadambhastu suprītāstena devatāḥ brahmā viṣṇurmaheśaśca bhavantītyanuśuśrumaḥ,त्रिः प्राश्नीयाद् यदम्भस्तु सुप्रीतास्तेन देवताः ब्रह्मा विष्णुर्महेशश्च भवन्तीत्यनुशुश्रुमः
2,Main,13.0,24,gaṅgā ca yamunā caiva prīyete parimārjanāt saṃspṛṣṭayorlocanayoḥ prīyete śaśibhāskarau,गङ्गा च यमुना चैव प्रीयेते परिमार्जनात् संस्पृष्टयोर्लोचनयोः प्रीयेते शशिभास्करौ
2,Main,13.0,25,nāsatyadastrau prīyete spṛṣṭe nāsāpuṭadvaye karṇayoḥ spṛṣṭayostadvat prīyete cānilānalau,नासत्यदस्त्रौ प्रीयेते स्पृष्टे नासापुटद्वये कर्णयोः स्पृष्टयोस्तद्वत् प्रीयेते चानिलानलौ
2,Main,13.0,26,saṃspṛṣṭe hṛdaye cāsya prīyante sarvadevatāḥ mūrdhni saṃsparśanādekaḥ prītaḥ sa puruṣo bhavet,संस्पृष्टे हृदये चास्य प्रीयन्ते सर्वदेवताः मूर्ध्नि संस्पर्शनादेकः प्रीतः स पुरुषो भवेत्
2,Main,13.0,27,nocchiṣṭaṃ kurvate mukhyā vipruṣo 'ṅgaṃ nayanti yāḥ dantavad dantalagneṣu jihvāsparśe 'śucirbhavet,नोच्छिष्टं कुर्वते मुख्या विप्रुषो ऽङ्गं नयन्ति याः दन्तवद् दन्तलग्नेषु जिह्वास्पर्शे ऽशुचिर्भवेत्
2,Main,13.0,28,spṛśānti bindavaḥ pādau ya ācāmayataḥ parān bhūmigaiste samā jñeyā na tairaprayato bhavet,स्पृशान्ति बिन्दवः पादौ य आचामयतः परान् भूमिगैस्ते समा ज्ञेया न तैरप्रयतो भवेत्
2,Main,13.0,29,maduparke ca some ca tāmbūlasya ca bhakṣaṇe phalamūle cekṣudaṇḍe na doṣaṃ prāha ve manuḥ,मदुपर्के च सोमे च ताम्बूलस्य च भक्षणे फलमूले चेक्षुदण्डे न दोषं प्राह वे मनुः
2,Main,13.0,30,pracaraṃścānnapāneṣu dravyahasto bhavennaraḥ bhūmau nikṣipya tad dravyamācamyābhyukṣayet tu tat,प्रचरंश्चान्नपानेषु द्रव्यहस्तो भवेन्नरः भूमौ निक्षिप्य तद् द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत् तु तत्
2,Main,13.0,31,taijasaṃ vai samādāya yadyucchiṣṭo bhaved dvijaḥ bhūmau nikṣipya tad dravyamācamyābhyukṣayet tu tat,तैजसं वै समादाय यद्युच्छिष्टो भवेद् द्विजः भूमौ निक्षिप्य तद् द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत् तु तत्
2,Main,13.0,32,yadyamatraṃ samādāya bhaveduccheṣaṇānvitaḥ anidhāyaiva tad dravyamācāntaḥ śucitāmiyāt vastrādiṣu vikalpaḥ syāt tatsaṃspṛṣṭvācamediha,यद्यमत्रं समादाय भवेदुच्छेषणान्वितः अनिधायैव तद् द्रव्यमाचान्तः शुचितामियात् वस्त्रादिषु विकल्पः स्यात् तत्संस्पृष्ट्वाचमेदिह
2,Main,13.0,33,araṇye 'nudake rātrau cauravyāghrākule pathi kṛtvā mūtraṃ purīṣaṃ vā dravyahasto na duṣyati,अरण्ये ऽनुदके रात्रौ चौरव्याघ्राकुले पथि कृत्वा मूत्रं पुरीषं वा द्रव्यहस्तो न दुष्यति
2,Main,13.0,34,nidhāya dakṣiṇe karṇe brahmasūtramudaṅmukhaḥ ahni kuryācchakṛnmūtraṃ rātrau ced dakṣiṇāmukhaḥ,निधाय दक्षिणे कर्णे ब्रह्मसूत्रमुदङ्मुखः अह्नि कुर्याच्छकृन्मूत्रं रात्रौ चेद् दक्षिणामुखः
2,Main,13.0,35,antardhāya mahīṃ kāṣṭhaiḥ patrairloṣṭhatṛṇena vā prāvṛtya ca śiraḥ kuryād viṇmūtrasya visarjanam,अन्तर्धाय महीं काष्ठैः पत्रैर्लोष्ठतृणेन वा प्रावृत्य च शिरः कुर्याद् विण्मूत्रस्य विसर्जनम्
2,Main,13.0,36,chāyākūpanadīgoṣṭhacaityāmbhaḥ pathi bhasmasu agnau caiva śmaśāne ca viṇmūtre na samācaret,छायाकूपनदीगोष्ठचैत्याम्भः पथि भस्मसु अग्नौ चैव श्मशाने च विण्मूत्रे न समाचरेत्
2,Main,13.0,37,na gomaye na kṛṣṭe vā mahāvṛkṣe na śāḍvale na tiṣṭhan vā na nirvāsā na ca parvatamastake,न गोमये न कृष्टे वा महावृक्षे न शाड्वले न तिष्ठन् वा न निर्वासा न च पर्वतमस्तके
2,Main,13.0,38,na jīrṇadevāyatane na valmīke kadācana na sasattveṣu garteṣu na gacchan vā samācaret,न जीर्णदेवायतने न वल्मीके कदाचन न ससत्त्वेषु गर्तेषु न गच्छन् वा समाचरेत्
2,Main,13.0,39,tuṣāṅgārakapāleṣu rājamārge tathaiva ca na kṣetre na vile vāpi na tīrthe na catuṣpathe,तुषाङ्गारकपालेषु राजमार्गे तथैव च न क्षेत्रे न विले वापि न तीर्थे न चतुष्पथे
2,Main,13.0,40,nodyānodasamīpe vā noṣare na parāśucau na sopānatpāduko vā chatrī vā nāntarikṣake,नोद्यानोदसमीपे वा नोषरे न पराशुचौ न सोपानत्पादुको वा छत्री वा नान्तरिक्षके
2,Main,13.0,41,na caivābhimukhe strīṇāṃ gurubrāhmaṇayorgavām na devadevālayayorapāmapi kadācana,न चैवाभिमुखे स्त्रीणां गुरुब्राह्मणयोर्गवाम् न देवदेवालययोरपामपि कदाचन
2,Main,13.0,42,na jyotīṃṣi nirīkṣanvānasaṃdhyābhimukho 'pivā pratyādityaṃ pratyanalaṃ pratisomaṃ tathaiva ca,न ज्योतींषि निरीक्षन्वानसंध्याभिमुखो ऽपिवा प्रत्यादित्यं प्रत्यनलं प्रतिसोमं तथैव च
2,Main,13.0,43,āhṛtya mṛttikāṃ kūlāllepagandhāpakarṣaṇam kuryādatandritaḥ śaucaṃ viśuddhairuddhṛtodakaiḥ,आहृत्य मृत्तिकां कूलाल्लेपगन्धापकर्षणम् कुर्यादतन्द्रितः शौचं विशुद्धैरुद्धृतोदकैः
2,Main,13.0,44,nāharenmṛttikāṃ vipraḥ pāṃśulānna ca kardamāt na mārgānnoṣarād deśācchaucaśiṣṭāṃ parasya ca,नाहरेन्मृत्तिकां विप्रः पांशुलान्न च कर्दमात् न मार्गान्नोषराद् देशाच्छौचशिष्टां परस्य च
2,Main,13.0,45,na devāyatanāt kūpād grāmānna ca jalāt tathā upaspṛśet tato nityaṃ pūrvoktena vidhānataḥ,न देवायतनात् कूपाद् ग्रामान्न च जलात् तथा उपस्पृशेत् ततो नित्यं पूर्वोक्तेन विधानतः
2,Main,14.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge trayodaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca evaṃ daṇḍādibhiryuktaḥ śaucācārasamanvitaḥ āhūto 'dhyayanaṃ kuryād vīkṣamāṇo gurormukham,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयोदशो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं दण्डादिभिर्युक्तः शौचाचारसमन्वितः आहूतो ऽध्ययनं कुर्याद् वीक्षमाणो गुरोर्मुखम्
2,Main,14.0,2,nityamudyatapāṇiḥ syāt sādhvācāraḥ susaṃyataḥ āsyatāmiti coktaḥ sannāsītābhimukhaṃ guroḥ,नित्यमुद्यतपाणिः स्यात् साध्वाचारः सुसंयतः आस्यतामिति चोक्तः सन्नासीताभिमुखं गुरोः
2,Main,14.0,3,pratiśravaṇasaṃbhāṣe śayāno na samācaret nāsīno na ca bhuñjāno na tiṣṭhanna parāṅmukhaḥ,प्रतिश्रवणसंभाषे शयानो न समाचरेत् नासीनो न च भुञ्जानो न तिष्ठन्न पराङ्मुखः
2,Main,14.0,4,nīcaṃ śayyāsanaṃ cāsya sarvadā gurusannidhau gurostu cakṣurviṣaye na yatheṣṭāsano bhavet,नीचं शय्यासनं चास्य सर्वदा गुरुसन्निधौ गुरोस्तु चक्षुर्विषये न यथेष्टासनो भवेत्
2,Main,14.0,5,nodāharedasya nāma parokṣamapi kevalam na caivāsyānukurvota gatibhāṣaṇaceṣṭitam,नोदाहरेदस्य नाम परोक्षमपि केवलम् न चैवास्यानुकुर्वोत गतिभाषणचेष्टितम्
2,Main,14.0,6,guroryatra parīvādo nindā cāpi pravartate karṇaiṃ tatra pidhātavyau gantavyaṃ vā tato 'nyataḥ,गुरोर्यत्र परीवादो निन्दा चापि प्रवर्तते कर्णैं तत्र पिधातव्यौ गन्तव्यं वा ततो ऽन्यतः
2,Main,14.0,7,dūrastho nārcayedenaṃ na kruddho nāntike striyāḥ na caivāsyottaraṃ brūyāt sthito nāsīta sannidhau,दूरस्थो नार्चयेदेनं न क्रुद्धो नान्तिके स्त्रियाः न चैवास्योत्तरं ब्रूयात् स्थितो नासीत सन्निधौ
2,Main,14.0,8,udakumbhaṃ kuśān puṣpaṃ samidho 'syāharet sadā mārjanaṃ lepanaṃ nityamaṅgānāṃ vai samācaret,उदकुम्भं कुशान् पुष्पं समिधो ऽस्याहरेत् सदा मार्जनं लेपनं नित्यमङ्गानां वै समाचरेत्
2,Main,14.0,9,nāsya nirmālyaśayanaṃ pādukopānahāvapi ākramedāsanaṃ cāsya chāyādīn vā kadācana,नास्य निर्माल्यशयनं पादुकोपानहावपि आक्रमेदासनं चास्य छायादीन् वा कदाचन
2,Main,14.0,10,sādhayed dantakāṣṭhādīn labdhaṃ cāsmai nivedayet anāpṛcchya na gantavyaṃ bhavet priyahite rataḥ,साधयेद् दन्तकाष्ठादीन् लब्धं चास्मै निवेदयेत् अनापृच्छ्य न गन्तव्यं भवेत् प्रियहिते रतः
2,Main,14.0,11,na pādau sārayedasya saṃnidhāne kadācana jṛmbhitaṃ hasitaṃ caiva kaṇṭhaprāvaraṇaṃ tathā varjayet sannidhau nityamavasphocanameva ca,न पादौ सारयेदस्य संनिधाने कदाचन जृम्भितं हसितं चैव कण्ठप्रावरणं तथा वर्जयेत् सन्निधौ नित्यमवस्फोचनमेव च
2,Main,14.0,12,yathākālamadhīyīta yāvanna vimanā guruḥ āsītādho guroḥ kūrce phalake vā samāhitaḥ,यथाकालमधीयीत यावन्न विमना गुरुः आसीताधो गुरोः कूर्चे फलके वा समाहितः
2,Main,14.0,13,āsane śayane yāne naiva tiṣṭhet kadācana dhāvantamanudhāveta gacchantamanugacchati,आसने शयने याने नैव तिष्ठेत् कदाचन धावन्तमनुधावेत गच्छन्तमनुगच्छति
2,Main,14.0,14,go 'śvoṣṭrayānaprāsādaprastareṣu kaṭeṣu ca āsīta guruṇā sārdhaṃ śilāphalakanauṣu ca,गो ऽश्वोष्ट्रयानप्रासादप्रस्तरेषु कटेषु च आसीत गुरुणा सार्धं शिलाफलकनौषु च
2,Main,14.0,15,jitendriyaḥ syāt satataṃ vaśyātmākrodhanaḥ śuciḥ prayuñjīta sadā vācaṃ madhurāṃ hitabhāṣiṇīm,जितेन्द्रियः स्यात् सततं वश्यात्माक्रोधनः शुचिः प्रयुञ्जीत सदा वाचं मधुरां हितभाषिणीम्
2,Main,14.0,16,gandhamālyaṃ rasaṃ kalyāṃ śuktaṃ prāṇivihiṃsanam abhyaṅgaṃ cāñcanopānacchatradhāraṇameva ca,गन्धमाल्यं रसं कल्यां शुक्तं प्राणिविहिंसनम् अभ्यङ्गं चाञ्चनोपानच्छत्रधारणमेव च
2,Main,14.0,17,kāmaṃ lobhaṃ bhayaṃ nidrāṃ gītavāditranartanam ātarjanaṃ parīvādaṃ strīprekṣālambhanaṃ tathā paropaghātaṃ paiśunyaṃ prayatnena vivarjayet,कामं लोभं भयं निद्रां गीतवादित्रनर्तनम् आतर्जनं परीवादं स्त्रीप्रेक्षालम्भनं तथा परोपघातं पैशुन्यं प्रयत्नेन विवर्जयेत्
2,Main,14.0,18,udakumbhaṃ sumanaso gośakṛnmṛttikāṃ kuśān āhared yāvadarthāni bhaikṣyaṃ cāharahaścaret,उदकुम्भं सुमनसो गोशकृन्मृत्तिकां कुशान् आहरेद् यावदर्थानि भैक्ष्यं चाहरहश्चरेत्
2,Main,14.0,19,kṛtaṃ ca lavaṇaṃ sarvaṃ varjyaṃ paryuṣitaṃ ca yat anṛtyadarśo satataṃ bhaved gītādiniḥ spṛhaḥ,कृतं च लवणं सर्वं वर्ज्यं पर्युषितं च यत् अनृत्यदर्शो सततं भवेद् गीतादिनिः स्पृहः
2,Main,14.0,20,nādityaṃ vai samīkṣeta na cared dantadhāvanam ekāntamaśucistrībhiḥ śūdrāntyairabhibhāṣaṇam,नादित्यं वै समीक्षेत न चरेद् दन्तधावनम् एकान्तमशुचिस्त्रीभिः शूद्रान्त्यैरभिभाषणम्
2,Main,14.0,21,gurūcchiṣṭaṃ bheṣajārthaṃ prayuñjīta na kāmataḥ kalāpakarṣaṇasnānaṃ nācareddhi kadācana,गुरूच्छिष्टं भेषजार्थं प्रयुञ्जीत न कामतः कलापकर्षणस्नानं नाचरेद्धि कदाचन
2,Main,14.0,22,na kuryānmānasaṃ vipro gurostyāge kadācana mohādvā yadi vā lobhāt tyaktena patito bhavet,न कुर्यान्मानसं विप्रो गुरोस्त्यागे कदाचन मोहाद्वा यदि वा लोभात् त्यक्तेन पतितो भवेत्
2,Main,14.0,23,laukikaṃ vaidikaṃ cāpi tathādhyātmikameva ca ādadīta yato jñānaṃ na taṃ druhyet kadācana,लौकिकं वैदिकं चापि तथाध्यात्मिकमेव च आददीत यतो ज्ञानं न तं द्रुह्येत् कदाचन
2,Main,14.0,24,gurorapyavaliptasya kāryākāryamajānataḥ utpathapratipannasya manustyāgaṃ samabravīt,गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः उत्पथप्रतिपन्नस्य मनुस्त्यागं समब्रवीत्
2,Main,14.0,25,gurorgurau sannihite guruvad bhaktimācaret na cātisṛṣṭo guruṇā svān gurūnabivādayet,गुरोर्गुरौ सन्निहिते गुरुवद् भक्तिमाचरेत् न चातिसृष्टो गुरुणा स्वान् गुरूनबिवादयेत्
2,Main,14.0,26,vidyāguruṣvetadeva nityā vṛttiḥ svayoniṣu pratiṣedhatsu cādharmāddhitaṃ copadiśatsvapi,विद्यागुरुष्वेतदेव नित्या वृत्तिः स्वयोनिषु प्रतिषेधत्सु चाधर्माद्धितं चोपदिशत्स्वपि
2,Main,14.0,27,śreyaḥsu guruvad vṛttiṃ nityameva samācaret guruputreṣu dāreṣu guroścaiva svabandhuṣu,श्रेयःसु गुरुवद् वृत्तिं नित्यमेव समाचरेत् गुरुपुत्रेषु दारेषु गुरोश्चैव स्वबन्धुषु
2,Main,14.0,28,bālaḥ samānajanmā vā śiṣyo vā yajñakarmaṇi adhyāpayan gurusuto guruvanmānamarhati,बालः समानजन्मा वा शिष्यो वा यज्ञकर्मणि अध्यापयन् गुरुसुतो गुरुवन्मानमर्हति
2,Main,14.0,29,utsādanaṃ vai gātrāṇāṃ snāpanocchiṣṭabhojane na kuryād guruputrasya pādayoḥ śaucameva ca,उत्सादनं वै गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजने न कुर्याद् गुरुपुत्रस्य पादयोः शौचमेव च
2,Main,14.0,30,guruvat paripūjyāstu savarṇā guruyoṣitaḥ asavarṇāstu saṃpūjyāḥ pratyutthānābhivādanaiḥ,गुरुवत् परिपूज्यास्तु सवर्णा गुरुयोषितः असवर्णास्तु संपूज्याः प्रत्युत्थानाभिवादनैः
2,Main,14.0,31,abhyañjanaṃ snāpanaṃ ca gātrotsādanameva ca gurupatnyā na kāryāṇi keśānāṃ ca prasādhanam,अभ्यञ्जनं स्नापनं च गात्रोत्सादनमेव च गुरुपत्न्या न कार्याणि केशानां च प्रसाधनम्
2,Main,14.0,32,gurupatnī tu yuvatī nābhivādyeha pādayoḥ kurvota vandanaṃ bhūmyāmasāvahamiti bruvan,गुरुपत्नी तु युवती नाभिवाद्येह पादयोः कुर्वोत वन्दनं भूम्यामसावहमिति ब्रुवन्
2,Main,14.0,33,viproṣya pādagrahaṇamanvahaṃ cābhivādanam gurudāreṣu kurvota satāṃ dharmamanusmaran,विप्रोष्य पादग्रहणमन्वहं चाभिवादनम् गुरुदारेषु कुर्वोत सतां धर्ममनुस्मरन्
2,Main,14.0,34,mātṛṣvasā mātulānī śvaśrūścātha pitṛṣvasā saṃpūjyā gurupatnīva samāstā gurubhāryayā,मातृष्वसा मातुलानी श्वश्रूश्चाथ पितृष्वसा संपूज्या गुरुपत्नीव समास्ता गुरुभार्यया
2,Main,14.0,35,bhrāturbhāryopasaṃgrāhyā savarṇāhanyahanyapi viproṣya tūpasaṃgrāhyā jñātisaṃbandhiyoṣitaḥ,भ्रातुर्भार्योपसंग्राह्या सवर्णाहन्यहन्यपि विप्रोष्य तूपसंग्राह्या ज्ञातिसंबन्धियोषितः
2,Main,14.0,36,piturbhaginyāṃ mātuśca jyāyasyāṃ ca svasaryapi mātṛvad vṛttimātiṣṭhenmāt tābhyo garīyasī,पितुर्भगिन्यां मातुश्च ज्यायस्यां च स्वसर्यपि मातृवद् वृत्तिमातिष्ठेन्मात् ताभ्यो गरीयसी
2,Main,14.0,37,evamācārasaṃpannamātmavantamadāmbhikam vedamadhyāpayed dharmaṃ purāṇāṅgāni nityaśaḥ,एवमाचारसंपन्नमात्मवन्तमदाम्भिकम् वेदमध्यापयेद् धर्मं पुराणाङ्गानि नित्यशः
2,Main,14.0,38,saṃvatsaroṣite śiṣye gururjñānamanirdiśan harate duṣkṛtaṃ tasya śiṣyasya vasato guruḥ,संवत्सरोषिते शिष्ये गुरुर्ज्ञानमनिर्दिशन् हरते दुष्कृतं तस्य शिष्यस्य वसतो गुरुः
2,Main,14.0,39,ācāryaputraḥ śuśrūṣurjñānado dhārmikaḥ śuciḥ śakto 'nnador'tho svaḥsādhuradhyāpyā daśa dharmataḥ,आचार्यपुत्रः शुश्रूषुर्ज्ञानदो धार्मिकः शुचिः शक्तो ऽन्नदोर्ऽथो स्वःसाधुरध्याप्या दश धर्मतः
2,Main,14.0,40,kṛtajñaśca tathādrohī medhāvī śubhakṛnnaraḥ āptaḥ priyo 'tha vidhivat ṣaḍadhyāpyā dvijātayaḥ eteṣu brahmaṇo dānamanyatra tu yathoditān,कृतज्ञश्च तथाद्रोही मेधावी शुभकृन्नरः आप्तः प्रियो ऽथ विधिवत् षडध्याप्या द्विजातयः एतेषु ब्रह्मणो दानमन्यत्र तु यथोदितान्
2,Main,14.0,41,ācamya saṃyato nityamadhīyīta udaṅmukhaḥ upasaṃgṛhya tatpādau vīkṣamāṇo gurormukham adhīṣva bho iti brūyād virāmo 'stviti cāramet,आचम्य संयतो नित्यमधीयीत उदङ्मुखः उपसंगृह्य तत्पादौ वीक्षमाणो गुरोर्मुखम् अधीष्व भो इति ब्रूयाद् विरामो ऽस्त्विति चारमेत्
2,Main,14.0,42,prākkūlān paryupāsīnaḥ pavitraiścaiva pāvitaḥ prāṇāyāmaistribhiḥ pūtastata oṅkāramarhati,प्राक्कूलान् पर्युपासीनः पवित्रैश्चैव पावितः प्राणायामैस्त्रिभिः पूतस्तत ओङ्कारमर्हति
2,Main,14.0,43,brāhmaṇaḥ praṇavaṃ kuryādante ca vidhivad dvijaḥ kuryādadhyayanaṃ nityaṃ sa brahmāñjalipūrvataḥ,ब्राह्मणः प्रणवं कुर्यादन्ते च विधिवद् द्विजः कुर्यादध्ययनं नित्यं स ब्रह्माञ्जलिपूर्वतः
2,Main,14.0,44,sarveṣāmeva bhūtānāṃ vedaścakṣuḥ sanātanam adhīyītāpyayaṃ nityaṃ brāhmaṇyāccyavate 'nyathā,सर्वेषामेव भूतानां वेदश्चक्षुः सनातनम् अधीयीताप्ययं नित्यं ब्राह्मण्याच्च्यवते ऽन्यथा
2,Main,14.0,45,yo 'dhīyīta ṛco nityaṃ kṣīrāhutyā sa devatāḥ prīṇāti tarpayantyenaṃ kāmaistṛptāḥ sadaiva hi,यो ऽधीयीत ऋचो नित्यं क्षीराहुत्या स देवताः प्रीणाति तर्पयन्त्येनं कामैस्तृप्ताः सदैव हि
2,Main,14.0,46,yajūṃṣyadhīte niyataṃ dadhnā prīṇāti devatāḥ sāmānyadhīte prīṇāti ghṛtāhutibhiranvaham,यजूंष्यधीते नियतं दध्ना प्रीणाति देवताः सामान्यधीते प्रीणाति घृताहुतिभिरन्वहम्
2,Main,14.0,47,atharvāṅgiraso nityaṃ madhvā prīṇāti devatāḥ dharmāṅgāni purāṇāni māṃsaistarpayate surān,अथर्वाङ्गिरसो नित्यं मध्वा प्रीणाति देवताः धर्माङ्गानि पुराणानि मांसैस्तर्पयते सुरान्
2,Main,14.0,48,apāṃ samīpe niyato naityakaṃ vidhimāśritaḥ gāyatrīmapyadhīyīta gatvāraṇyaṃ samāhitaḥ,अपां समीपे नियतो नैत्यकं विधिमाश्रितः गायत्रीमप्यधीयीत गत्वारण्यं समाहितः
2,Main,14.0,49,sahasraparamāṃ devīṃ śatamadhyāṃ daśāvarām gāyatrīṃ vai japennityaṃ japayajñaḥ prakīrtitaḥ,सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् गायत्रीं वै जपेन्नित्यं जपयज्ञः प्रकीर्तितः
2,Main,14.0,50,gāyatrīṃ caiva vedāṃśca tulayātolayat prabhuḥ ekataścaturo vedān gāyatrīṃ ca tathaikataḥ,गायत्रीं चैव वेदांश्च तुलयातोलयत् प्रभुः एकतश्चतुरो वेदान् गायत्रीं च तथैकतः
2,Main,14.0,51,oṅkāramāditaḥ kṛtvā vyāhṛtīstadanantaram tato 'dhīyīta sāvitrīmekāgraḥ śraddhayānvitaḥ,ओङ्कारमादितः कृत्वा व्याहृतीस्तदनन्तरम् ततो ऽधीयीत सावित्रीमेकाग्रः श्रद्धयान्वितः
2,Main,14.0,52,purākalpe samutpannā bhūrbhuvaḥsvaḥ sanātanāḥ mahāvyāhṛtayastistraḥ sarvāśubhanibarhaṇāḥ,पुराकल्पे समुत्पन्ना भूर्भुवःस्वः सनातनाः महाव्याहृतयस्तिस्त्रः सर्वाशुभनिबर्हणाः
2,Main,14.0,53,pradhānaṃ puruṣaḥ kālo viṣṇurbrahmā maheśvaraḥ sattvaṃ rajastamastistraḥ kramād vyāhṛtayaḥ smṛtāḥ,प्रधानं पुरुषः कालो विष्णुर्ब्रह्मा महेश्वरः सत्त्वं रजस्तमस्तिस्त्रः क्रमाद् व्याहृतयः स्मृताः
2,Main,14.0,54,oṅkārastat paraṃ brahma sāvitrī syāt tadakṣaram eṣa mantro mahāyogaḥ sārāt sāra udāhṛtaḥ,ओङ्कारस्तत् परं ब्रह्म सावित्री स्यात् तदक्षरम् एष मन्त्रो महायोगः सारात् सार उदाहृतः
2,Main,14.0,55,yo 'dhīte 'hanyahanyetāṃ gāyatrīṃ vedamātaram vijñāyārthaṃ brahmacārī sa yāti paramāṃ gatim,यो ऽधीते ऽहन्यहन्येतां गायत्रीं वेदमातरम् विज्ञायार्थं ब्रह्मचारी स याति परमां गतिम्
2,Main,14.0,56,gāyatrī vedajananī gāyatrī lokapāvanī na gāyatryāḥ paraṃ japyametad vijñāya mucyate,गायत्री वेदजननी गायत्री लोकपावनी न गायत्र्याः परं जप्यमेतद् विज्ञाय मुच्यते
2,Main,14.0,57,śrāvaṇasya tu māsasya paurṇamāsyāṃ dvijottamāḥ āṣāḍhyāṃ proṣṭhapadyāṃ vā vedopākaraṇaṃ smṛtam,श्रावणस्य तु मासस्य पौर्णमास्यां द्विजोत्तमाः आषाढ्यां प्रोष्ठपद्यां वा वेदोपाकरणं स्मृतम्
2,Main,14.0,58,utsṛjya grāmanagaraṃ māsān vipror'ddhapañcamān adhīyīta śucau deśe brahmacārī samāhitaḥ,उत्सृज्य ग्रामनगरं मासान् विप्रोर्ऽद्धपञ्चमान् अधीयीत शुचौ देशे ब्रह्मचारी समाहितः
2,Main,14.0,59,puṣye tu chandasāṃ kuryād bahirutsarjanaṃ dvijaḥ māghaśuklasya vā prāpte pūrvāhne prathame 'hani,पुष्ये तु छन्दसां कुर्याद् बहिरुत्सर्जनं द्विजः माघशुक्लस्य वा प्राप्ते पूर्वाह्ने प्रथमे ऽहनि
2,Main,14.0,60,chandāṃsyūrdhvamathobhyasyecchuklapakṣeṣu vai dvijaḥ vedāṅgāni purāṇāni kṛṣṇapakṣe ca mānavam,छन्दांस्यूर्ध्वमथोभ्यस्येच्छुक्लपक्षेषु वै द्विजः वेदाङ्गानि पुराणानि कृष्णपक्षे च मानवम्
2,Main,14.0,61,imān nityamanadhyāyānadīyāno vivarjayet adhyāpanaṃ ca kurvāṇo hyabhyasyannapi yatnataḥ,इमान् नित्यमनध्यायानदीयानो विवर्जयेत् अध्यापनं च कुर्वाणो ह्यभ्यस्यन्नपि यत्नतः
2,Main,14.0,62,karṇaśrave 'nile rātrau divā pāṃśusamūhane vidyutstanitavarṣeṣu maholkānāṃ ca saṃplave ākālikamanadhyāyameteṣvāha prajāpatiḥ,कर्णश्रवे ऽनिले रात्रौ दिवा पांशुसमूहने विद्युत्स्तनितवर्षेषु महोल्कानां च संप्लवे आकालिकमनध्यायमेतेष्वाह प्रजापतिः
2,Main,14.0,63,etānabhyuditān vidyād yadā prāduṣkṛtāgniṣu tadā vidyādanadhyāyamanṛtau cābhradarśane,एतानभ्युदितान् विद्याद् यदा प्रादुष्कृताग्निषु तदा विद्यादनध्यायमनृतौ चाभ्रदर्शने
2,Main,14.0,64,nirghāte bhūmicalane jyotiṣāṃ copasarjane etānākālikān vidyādanadhyāyānṛtāvapi,निर्घाते भूमिचलने ज्योतिषां चोपसर्जने एतानाकालिकान् विद्यादनध्यायानृतावपि
2,Main,14.0,65,prāduṣkṛteṣvagniṣu tu vidyutstanitanisvane sajyotiḥ syādanadhyāyaḥ śeṣarātrau yathā divā,प्रादुष्कृतेष्वग्निषु तु विद्युत्स्तनितनिस्वने सज्योतिः स्यादनध्यायः शेषरात्रौ यथा दिवा
2,Main,14.0,66,nityānadhyāya eva syād grāmeṣu nagareṣu ca dharmanaipuṇyakāmānāṃ pūtigandhe ca nityaśaḥ,नित्यानध्याय एव स्याद् ग्रामेषु नगरेषु च धर्मनैपुण्यकामानां पूतिगन्धे च नित्यशः
2,Main,14.0,67,antaḥ śavagate grāme vṛṣalasya ca sannidhau anadhyāyo rudyamāne samavāye janasya ca,अन्तः शवगते ग्रामे वृषलस्य च सन्निधौ अनध्यायो रुद्यमाने समवाये जनस्य च
2,Main,14.0,68,udake madhyarātre ca viṇmūtre ca visarjane ucchiṣṭaḥ śrāddhabuk caiva manasāpi na cintayet,उदके मध्यरात्रे च विण्मूत्रे च विसर्जने उच्छिष्टः श्राद्धबुक् चैव मनसापि न चिन्तयेत्
2,Main,14.0,69,pratigṛhya dvijo vidvānekodiṣṭasya ketanam tryahaṃ na kīrtayed brahma rājño rāhośca sūtake,प्रतिगृह्य द्विजो विद्वानेकोदिष्टस्य केतनम् त्र्यहं न कीर्तयेद् ब्रह्म राज्ञो राहोश्च सूतके
2,Main,14.0,70,yāvadeko 'nudiṣṭasya sneho gandhaśca tiṣṭhati viprasya viduṣo dehe tāvad brahma na kīrtayet,यावदेको ऽनुदिष्टस्य स्नेहो गन्धश्च तिष्ठति विप्रस्य विदुषो देहे तावद् ब्रह्म न कीर्तयेत्
2,Main,14.0,71,śayānaḥ prauḍhapādaśca kṛtvā caivāvasakthikām nādhīyītāmiṣaṃ jagdhvā sūtakānnādyameva ca,शयानः प्रौढपादश्च कृत्वा चैवावसक्थिकाम् नाधीयीतामिषं जग्ध्वा सूतकान्नाद्यमेव च
2,Main,14.0,72,nīhāre bāṇaśabde ca saṃdhyayorubhayorapi amāvāsyāṃ caturdaśyāṃ paurṇamāsyaṣṭamīṣu ca,नीहारे बाणशब्दे च संध्ययोरुभयोरपि अमावास्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यष्टमीषु च
2,Main,14.0,73,upākarmaṇi cotsarge trirātraṃ kṣapaṇaṃ smṛtam aṣṭakāsu tvahorātraṃ ṛtvantyāsu ca rātriṣu,उपाकर्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम् अष्टकासु त्वहोरात्रं ऋत्वन्त्यासु च रात्रिषु
2,Main,14.0,74,mārgaśīrṣe tathā pauṣe māghamāse tathaiva ca tistro 'ṣṭakāḥ samākhyātā kṛṣṇapakṣetu sūribhiḥ,मार्गशीर्षे तथा पौषे माघमासे तथैव च तिस्त्रो ऽष्टकाः समाख्याता कृष्णपक्षेतु सूरिभिः
2,Main,14.0,75,śleṣmātakasya chāyāyāṃ śālmalermadhukasya ca kadācidapi nādhyeyaṃ kovidārakapitthayoḥ,श्लेष्मातकस्य छायायां शाल्मलेर्मधुकस्य च कदाचिदपि नाध्येयं कोविदारकपित्थयोः
2,Main,14.0,76,samānavidye ca mṛte tathā sabrahmacāriṇi ācārye saṃsthite vāpi trirātraṃ kṣapaṇaṃ smṛtam,समानविद्ये च मृते तथा सब्रह्मचारिणि आचार्ये संस्थिते वापि त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम्
2,Main,14.0,77,chidrāṇyetāni viprāṇāṃye 'nadhyāyaḥ prakīrtitāḥ hiṃsanti rākṣasāsteṣu tasmādetān vivarjayet,छिद्राण्येतानि विप्राणांये ऽनध्यायः प्रकीर्तिताः हिंसन्ति राक्षसास्तेषु तस्मादेतान् विवर्जयेत्
2,Main,14.0,78,naityake nāstyanadhyāyaḥ saṃdhyopāsana eva ca upākarmaṇi karmānte homamantreṣu caiva hi,नैत्यके नास्त्यनध्यायः संध्योपासन एव च उपाकर्मणि कर्मान्ते होममन्त्रेषु चैव हि
2,Main,14.0,79,ekāmṛcamathaikaṃ vā yajuḥ sāmāthavā punaḥ aṣṭakādyāsvadhīyīta mārute cātivāyati,एकामृचमथैकं वा यजुः सामाथवा पुनः अष्टकाद्यास्वधीयीत मारुते चातिवायति
2,Main,14.0,80,anadhyāyastu nāṅgeṣu netihāsapurāṇayoḥ na dharmaśāstreṣvanyeṣu parvaṇyetāni varjayet,अनध्यायस्तु नाङ्गेषु नेतिहासपुराणयोः न धर्मशास्त्रेष्वन्येषु पर्वण्येतानि वर्जयेत्
2,Main,14.0,81,eṣa dharmaḥ samāsena kīrtito brahmacāriṇām brahmaṇābhihitaḥ pūrvamṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām,एष धर्मः समासेन कीर्तितो ब्रह्मचारिणाम् ब्रह्मणाभिहितः पूर्वमृषीणां भावितात्मनाम्
2,Main,14.0,82,yo 'nyatra kurute yatnamanadhītya śrutiṃ dvijaḥ sa saṃmūḍho na saṃbhāṣyo vedabāhyo dvijātibhiḥ,यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नमनधीत्य श्रुतिं द्विजः स संमूढो न संभाष्यो वेदबाह्यो द्विजातिभिः
2,Main,14.0,83,na vedapāṭhamātreṇa saṃtuṣṭo vai bhaved dvijaḥ pāṭhamātrāvasannastu paṅke gauriva sīdati,न वेदपाठमात्रेण संतुष्टो वै भवेद् द्विजः पाठमात्रावसन्नस्तु पङ्के गौरिव सीदति
2,Main,14.0,84,yo 'dhītya vidhivad vedaṃ vedārthaṃ na vicārayet sasānvayaḥ śūdrakalpaḥ pātratāṃ na prapadyate,यो ऽधीत्य विधिवद् वेदं वेदार्थं न विचारयेत् ससान्वयः शूद्रकल्पः पात्रतां न प्रपद्यते
2,Main,14.0,85,yadi tvātyantikaṃ vāsaṃ kartumicchati vai gurau yuktaḥ paricaredenamāśarīravimokṣaṇāt,यदि त्वात्यन्तिकं वासं कर्तुमिच्छति वै गुरौ युक्तः परिचरेदेनमाशरीरविमोक्षणात्
2,Main,14.0,86,gatvā vanaṃ vā vidhivajjuhuyājjātavedasam adhīyīta sadā nityaṃ brahmaniṣṭhaḥ samāhitaḥ,गत्वा वनं वा विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम् अधीयीत सदा नित्यं ब्रह्मनिष्ठः समाहितः
2,Main,14.0,87,sāvitrīṃ śatarudrīyaṃ vedāntāṃśca viśeṣataḥ abhyaset satataṃ yukte bhasmasnānaparāyaṇaḥ,सावित्रीं शतरुद्रीयं वेदान्तांश्च विशेषतः अभ्यसेत् सततं युक्ते भस्मस्नानपरायणः
2,Main,14.0,88,etad vidhānaṃ paramaṃ purāṇaṃ vedāgame samyagiheritaṃ vaḥ purā maharṣipravarābhipṛṣṭaḥ svāyaṃbhuvo yanmanurāha devaḥ,एतद् विधानं परमं पुराणं वेदागमे सम्यगिहेरितं वः पुरा महर्षिप्रवराभिपृष्टः स्वायंभुवो यन्मनुराह देवः
2,Main,14.0,89,evamīśvarasamarpitāntaro yo 'nutiṣṭhati vidhiṃ vidhānavit mohajālamapahāya so 'mṛto yāti tat padamanāmayaṃ śivam,एवमीश्वरसमर्पितान्तरो यो ऽनुतिष्ठति विधिं विधानवित् मोहजालमपहाय सो ऽमृतो याति तत् पदमनामयं शिवम्
2,Main,15.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge caturdaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca vedaṃ vedau tathā vedān vedān vā caturo dvijāḥ adhītya cādhigamyārthaṃ tataḥ snāyād dvijottamaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः व्यास उवाच वेदं वेदौ तथा वेदान् वेदान् वा चतुरो द्विजाः अधीत्य चाधिगम्यार्थं ततः स्नायाद् द्विजोत्तमः
2,Main,15.0,2,gurave tu varaṃ dattvā snāyīta tadanujñayā cīrṇavrato 'tha yuktātmā saśaktaḥ snātumarhati,गुरवे तु वरं दत्त्वा स्नायीत तदनुज्ञया चीर्णव्रतो ऽथ युक्तात्मा सशक्तः स्नातुमर्हति
2,Main,15.0,3,vaiṇavīṃ dhārayed yaṣṭimantarvāsastathottaram yajñopavītadvitayaṃ sodakaṃ ca kamaṇḍalum,वैणवीं धारयेद् यष्टिमन्तर्वासस्तथोत्तरम् यज्ञोपवीतद्वितयं सोदकं च कमण्डलुम्
2,Main,15.0,4,chatraṃ coṣṇīṣamamalaṃ pāduke cāpyupānahau raukme ca kuṇḍale vedaṃ kṛttakeśanakhaḥ śuciḥ,छत्रं चोष्णीषममलं पादुके चाप्युपानहौ रौक्मे च कुण्डले वेदं कृत्तकेशनखः शुचिः
2,Main,15.0,5,svādhyāye nityayuktaḥ syād bahirmālyaṃ na dhārayet anyatrakāñcanād vipronaraktāṃ bibhṛyāt strajam,स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद् बहिर्माल्यं न धारयेत् अन्यत्रकाञ्चनाद् विप्रोनरक्तां बिभृयात् स्त्रजम्
2,Main,15.0,6,śuklāmbaradharo nityaṃ sugandhaḥ priyadarśanaḥ na jīrṇamalavadvāsā bhaved vai vibhave sati,शुक्लाम्बरधरो नित्यं सुगन्धः प्रियदर्शनः न जीर्णमलवद्वासा भवेद् वै विभवे सति
2,Main,15.0,7,na raktamulbaṇaṃ cānyadhṛtaṃ vāso na kuṇḍikām nopānahau strajaṃ cātha pāduke ca prayojayet,न रक्तमुल्बणं चान्यधृतं वासो न कुण्डिकाम् नोपानहौ स्त्रजं चाथ पादुके च प्रयोजयेत्
2,Main,15.0,8,upavītamalaṅkāraṃ darbhān kṛṣṇājināni ca nāpasavyaṃ parīdadhyād vāso na vikṛtaṃ vaset,उपवीतमलङ्कारं दर्भान् कृष्णाजिनानि च नापसव्यं परीदध्याद् वासो न विकृतं वसेत्
2,Main,15.0,9,āhared vidhivad dārān sadṛśānātmanaḥ śubhān rūpalakṣaṇasaṃyuktān yonidoṣavivarjitān,आहरेद् विधिवद् दारान् सदृशानात्मनः शुभान् रूपलक्षणसंयुक्तान् योनिदोषविवर्जितान्
2,Main,15.0,10,amātṛgotraprabhavāmasamānarṣigotrajām āhared brāhmaṇo bhāryāṃ śīlaśaucasamanvitām,अमातृगोत्रप्रभवामसमानर्षिगोत्रजाम् आहरेद् ब्राह्मणो भार्यां शीलशौचसमन्विताम्
2,Main,15.0,11,ṛtukālābhigāmī syād yāvat putro 'bhijāyate varjayet pratiṣiddhāni prayatnena dināni tu,ऋतुकालाभिगामी स्याद् यावत् पुत्रो ऽभिजायते वर्जयेत् प्रतिषिद्धानि प्रयत्नेन दिनानि तु
2,Main,15.0,12,ṣaṣṭhyaṣṭamīṃ pañcadaśīṃ dvādaśīṃ ca caturdaśīm brahmacārī bhavennityaṃ tadvajjanmatrayāhani,षष्ठ्यष्टमीं पञ्चदशीं द्वादशीं च चतुर्दशीम् ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं तद्वज्जन्मत्रयाहनि
2,Main,15.0,13,ādadhītāvasathyāgniṃ juhuyājjātavedasam vratāni snātako nityaṃ pāvanāni ca pālayet,आदधीतावसथ्याग्निं जुहुयाज्जातवेदसम् व्रतानि स्नातको नित्यं पावनानि च पालयेत्
2,Main,15.0,14,vedoditaṃ svakaṃ karma nityaṃ kuryādatandritaḥ akurvāṇaḥ patatyāśu narakānatibhīṣaṇān,वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतन्द्रितः अकुर्वाणः पतत्याशु नरकानतिभीषणान्
2,Main,15.0,15,abyaset prayato vedaṃ mahāyajñān na hāpayet kuryād gṛhyāṇi karmāṇi saṃdhyopāsanameva ca,अब्यसेत् प्रयतो वेदं महायज्ञान् न हापयेत् कुर्याद् गृह्याणि कर्माणि संध्योपासनमेव च
2,Main,15.0,16,sakhyaṃ samādhaikaiḥ kuryādupeyādīśvaraṃ sadā daivatānyapi gaccheta kuryād bhāryābhipoṣaṇam,सख्यं समाधैकैः कुर्यादुपेयादीश्वरं सदा दैवतान्यपि गच्छेत कुर्याद् भार्याभिपोषणम्
2,Main,15.0,17,na dharmaṃ khyāpayed vidvān na pāpaṃ gūhayedapi kurvotātmahitaṃ nityaṃ sarvabhūtānikampakaḥ,न धर्मं ख्यापयेद् विद्वान् न पापं गूहयेदपि कुर्वोतात्महितं नित्यं सर्वभूतानिकम्पकः
2,Main,15.0,18,vayasaḥ karmaṇor'thasya śrutasyābhijanasya ca veṣavāgbuddhisārūpyamācaran vicaret sadā,वयसः कर्मणोर्ऽथस्य श्रुतस्याभिजनस्य च वेषवाग्बुद्धिसारूप्यमाचरन् विचरेत् सदा
2,Main,15.0,19,śrutismṛtyuditaḥ samyak sādhubhiryaśca sevitaḥ tamācāraṃ niṣeveta nehetānyatra karhicit,श्रुतिस्मृत्युदितः सम्यक् साधुभिर्यश्च सेवितः तमाचारं निषेवेत नेहेतान्यत्र कर्हिचित्
2,Main,15.0,20,yenāsya pitaro yātā yena yātāḥ pitāmahāḥ tena yāyāt satāṃ mārgaṃ tena gacchan na riṣyati,येनास्य पितरो याता येन याताः पितामहाः तेन यायात् सतां मार्गं तेन गच्छन् न रिष्यति
2,Main,15.0,21,nityaṃ svādhyāyaśīlaḥ syānnityaṃ yajñopavītavān satyavādī jitakrodho brahmabhūyāya kalpate,नित्यं स्वाध्यायशीलः स्यान्नित्यं यज्ञोपवीतवान् सत्यवादी जितक्रोधो ब्रह्मभूयाय कल्पते
2,Main,15.0,22,saṃdhyāsnānaparo nityaṃ brahmayajñuparāyaṇaḥ anasūyī mṛdurdānto gṛhasthaḥ pretya vardhate,संध्यास्नानपरो नित्यं ब्रह्मयज्ञुपरायणः अनसूयी मृदुर्दान्तो गृहस्थः प्रेत्य वर्धते
2,Main,15.0,23,vītarāgabhayakrodho lobhamohavivarjitaḥ sāvitrījāpyanirataḥ śrāddhakṛnmucyate gṛhī,वीतरागभयक्रोधो लोभमोहविवर्जितः सावित्रीजाप्यनिरतः श्राद्धकृन्मुच्यते गृही
2,Main,15.0,24,mātāpitrorhite yukto gobrāhmaṇahite rataḥ dānto yajvā devabhakto brahmaloke mahīyate,मातापित्रोर्हिते युक्तो गोब्राह्मणहिते रतः दान्तो यज्वा देवभक्तो ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,15.0,25,trivargasevī satataṃ devatānāṃ ca pūjanam kuryādaharaharnityaṃ namasyet prayataḥ surān,त्रिवर्गसेवी सततं देवतानां च पूजनम् कुर्यादहरहर्नित्यं नमस्येत् प्रयतः सुरान्
2,Main,15.0,26,vibhāgaśīlaḥ satataṃ kṣamāyukto dayālukaḥ gṛhasthastu samākhyāto na gṛheṇa gṛhī bhavet,विभागशीलः सततं क्षमायुक्तो दयालुकः गृहस्थस्तु समाख्यातो न गृहेण गृही भवेत्
2,Main,15.0,27,kṣamā dayā ca vijñānaṃ satyaṃ caiva damaḥ śamaḥ adhyātmanirataṃ jñānametad brāhmaṇalakṣaṇam,क्षमा दया च विज्ञानं सत्यं चैव दमः शमः अध्यात्मनिरतं ज्ञानमेतद् ब्राह्मणलक्षणम्
2,Main,15.0,28,etasmānna pramādyeta viśeṣeṇa dvijottamaḥ yathāśaktiṃ caran karma ninditāni vivarjayet,एतस्मान्न प्रमाद्येत विशेषेण द्विजोत्तमः यथाशक्तिं चरन् कर्म निन्दितानि विवर्जयेत्
2,Main,15.0,29,vidhūya mohakalilaṃ labdhvā yogamanuttamam gṛhastho mucyate bandhāt nātra kāryā vicāraṇā,विधूय मोहकलिलं लब्ध्वा योगमनुत्तमम् गृहस्थो मुच्यते बन्धात् नात्र कार्या विचारणा
2,Main,15.0,30,vigarhātikramākṣepahiṃsābandhavadhātmanām anyamanyusamutthānāṃ doṣāṇāṃ marṣaṇaṃ kṣamā,विगर्हातिक्रमाक्षेपहिंसाबन्धवधात्मनाम् अन्यमन्युसमुत्थानां दोषाणां मर्षणं क्षमा
2,Main,15.0,31,svaduḥ kheṣviva kāruṇyaṃ paraduḥ kheṣu sauhṛdāt dayeti munayaḥ prāhuḥ sākṣād dharmasya sādhanam,स्वदुः खेष्विव कारुण्यं परदुः खेषु सौहृदात् दयेति मुनयः प्राहुः साक्षाद् धर्मस्य साधनम्
2,Main,15.0,32,caturdaśānāṃ vidyānāṃ dhāraṇaṃ hi yatārthataḥ vijñānamiti tad vidyād yena dharmo vivardhate,चतुर्दशानां विद्यानां धारणं हि यतार्थतः विज्ञानमिति तद् विद्याद् येन धर्मो विवर्धते
2,Main,15.0,33,adhītya vidhivad vidyāmarthaṃ caivopalabhya tu dharmakāryānnivṛttaścenna tad vijñānamiṣyate,अधीत्य विधिवद् विद्यामर्थं चैवोपलभ्य तु धर्मकार्यान्निवृत्तश्चेन्न तद् विज्ञानमिष्यते
2,Main,15.0,34,satyena lokāñjayati satyaṃ tatparamaṃ padam yathābhūtapravād tu satyamāhurmanīṣiṇaḥ,सत्येन लोकाञ्जयति सत्यं तत्परमं पदम् यथाभूतप्रवाद् तु सत्यमाहुर्मनीषिणः
2,Main,15.0,35,damaḥ śarīroparamaḥ śamaḥ prajñāprisādajaḥ adhyātmamakṣaraṃ vidyād yatra gatvā na śocati,दमः शरीरोपरमः शमः प्रज्ञाप्रिसादजः अध्यात्ममक्षरं विद्याद् यत्र गत्वा न शोचति
2,Main,15.0,36,yayā sa devo bhagavān vidyayā vedyate paraḥ sākṣād devo mahādevastajjñānamiti kīrtitam,यया स देवो भगवान् विद्यया वेद्यते परः साक्षाद् देवो महादेवस्तज्ज्ञानमिति कीर्तितम्
2,Main,15.0,37,tanniṣṭhastatparo vidvānnityamakrodhanaḥ śuciḥ mahāyajñaparo vipro labhate tadanuttamam,तन्निष्ठस्तत्परो विद्वान्नित्यमक्रोधनः शुचिः महायज्ञपरो विप्रो लभते तदनुत्तमम्
2,Main,15.0,38,dharmasyāyatanaṃ yatnāccharīraṃ paripālayet na hi dehaṃ vinā rudraḥ puruṣairvidyate paraḥ,धर्मस्यायतनं यत्नाच्छरीरं परिपालयेत् न हि देहं विना रुद्रः पुरुषैर्विद्यते परः
2,Main,15.0,39,nityadharmārthakāmeṣu yujyeta niyato dvijaḥ na dharmavarjitaṃ kāmamarthaṃ vā manasā smaret,नित्यधर्मार्थकामेषु युज्येत नियतो द्विजः न धर्मवर्जितं काममर्थं वा मनसा स्मरेत्
2,Main,15.0,40,sīdannapi hi dharmeṇa na tvadharmaṃ samācaret dharmo hi bhagavān devo gatiḥ sarveṣu jantuṣu,सीदन्नपि हि धर्मेण न त्वधर्मं समाचरेत् धर्मो हि भगवान् देवो गतिः सर्वेषु जन्तुषु
2,Main,15.0,41,bhūtānāṃ priyakārī syāt na paradrohakarmadhīḥ na vedadevatānindāṃ kuryāt taiśca na saṃvaset,भूतानां प्रियकारी स्यात् न परद्रोहकर्मधीः न वेददेवतानिन्दां कुर्यात् तैश्च न संवसेत्
2,Main,15.0,42,yastvimaṃ niyataṃ vipro dharmādhyāyaṃ paṭhecchuciḥ adhyāpayet śrāvayed vā brahmaloke mahīyate,यस्त्विमं नियतं विप्रो धर्माध्यायं पठेच्छुचिः अध्यापयेत् श्रावयेद् वा ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,16.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge pañcadaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca na hiṃsyāt sarvabhūtāninānṛtaṃ vāvadet kvacit nāhitaṃ nāpriyaṃ vākyaṃ na stenaḥ syād kadācana,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे पञ्चदशो ऽध्यायः व्यास उवाच न हिंस्यात् सर्वभूतानिनानृतं वावदेत् क्वचित् नाहितं नाप्रियं वाक्यं न स्तेनः स्याद् कदाचन
2,Main,16.0,2,tṛṇaṃ vā yadi vā śākaṃ mṛdaṃ vā jalameva vā parasyāpaharañjanturnarakaṃ pratipadyate,तृणं वा यदि वा शाकं मृदं वा जलमेव वा परस्यापहरञ्जन्तुर्नरकं प्रतिपद्यते
2,Main,16.0,3,na rājñaḥ pratigṛhṇīyānna śūdrapatitādapi na cānyasmādaśaktaśca ninditān varjayed budhaḥ,न राज्ञः प्रतिगृह्णीयान्न शूद्रपतितादपि न चान्यस्मादशक्तश्च निन्दितान् वर्जयेद् बुधः
2,Main,16.0,4,nityaṃ yācanako na syāt punastaṃ naiva yācayet prāṇānapaharatyevaṃ yācakastasya durmatiḥ,नित्यं याचनको न स्यात् पुनस्तं नैव याचयेत् प्राणानपहरत्येवं याचकस्तस्य दुर्मतिः
2,Main,16.0,5,na devadravyahārī syād viśeṣeṇa dvijottamaḥ brahmasvaṃ vā nāpaharedāpadyapi kadācana,न देवद्रव्यहारी स्याद् विशेषेण द्विजोत्तमः ब्रह्मस्वं वा नापहरेदापद्यपि कदाचन
2,Main,16.0,6,na viṣaṃ viṣamityāhurbrahmasvaṃ viṣamucyate devasvaṃ cāpi yatnena sadā pariharet tataḥ,न विषं विषमित्याहुर्ब्रह्मस्वं विषमुच्यते देवस्वं चापि यत्नेन सदा परिहरेत् ततः
2,Main,16.0,7,puṣpe śākrodake kāṣṭhe tathā mūle phale tṛṇe adattādānamasteyaṃ manuḥ prāha prajāpatiḥ,पुष्पे शाक्रोदके काष्ठे तथा मूले फले तृणे अदत्तादानमस्तेयं मनुः प्राह प्रजापतिः
2,Main,16.0,8,grahītavyāni puṣpāṇi devārcanavidhau dvijāḥ naikasmādeva niyatamananujñāya kevalam,ग्रहीतव्यानि पुष्पाणि देवार्चनविधौ द्विजाः नैकस्मादेव नियतमननुज्ञाय केवलम्
2,Main,16.0,9,tṛṇaṃ kāṣṭhaṃ phalaṃ puṣpaṃ prakāśaṃ vai hared budhaḥ dharmārthaṃ kevalaṃ viprā hyanyathā patito bhavet,तृणं काष्ठं फलं पुष्पं प्रकाशं वै हरेद् बुधः धर्मार्थं केवलं विप्रा ह्यन्यथा पतितो भवेत्
2,Main,16.0,10,tilamudgayavādīnāṃ muṣṭirgrāhyā pathi sthitaiḥ kṣudhārtairnānyathā viprā dharmavidbhiriti sthitiḥ,तिलमुद्गयवादीनां मुष्टिर्ग्राह्या पथि स्थितैः क्षुधार्तैर्नान्यथा विप्रा धर्मविद्भिरिति स्थितिः
2,Main,16.0,11,na dharmasyāpadeśena pāpaṃ kṛtvā vrataṃ caret vratena pāpaṃ pracchādya kurvan strīśūdradambhanam,न धर्मस्यापदेशेन पापं कृत्वा व्रतं चरेत् व्रतेन पापं प्रच्छाद्य कुर्वन् स्त्रीशूद्रदम्भनम्
2,Main,16.0,12,pretyeha cedṛśo vipro garhyate brahmavādibhiḥ chadmanācaritaṃ yacca vrataṃ rakṣāṃsi gacchati,प्रेत्येह चेदृशो विप्रो गर्ह्यते ब्रह्मवादिभिः छद्मनाचरितं यच्च व्रतं रक्षांसि गच्छति
2,Main,16.0,13,aliṅgī liṅgiveṣeṇa yo vṛttimupajīvati sa liṅgināṃ haredenastiryagyonau ca jāyate,अलिङ्गी लिङ्गिवेषेण यो वृत्तिमुपजीवति स लिङ्गिनां हरेदेनस्तिर्यग्योनौ च जायते
2,Main,16.0,14,baiḍālavratinaḥ pāpā loke dharmavināśakāḥ sadyaḥ patanti pāpeṣu karmaṇastasya tat phalam,बैडालव्रतिनः पापा लोके धर्मविनाशकाः सद्यः पतन्ति पापेषु कर्मणस्तस्य तत् फलम्
2,Main,16.0,15,pāṣaṇḍino vikarmasthān vāmācārāṃstathaiva ca pañcarātrān pāśupatān vāṅmātreṇāpi nārcayet,पाषण्डिनो विकर्मस्थान् वामाचारांस्तथैव च पञ्चरात्रान् पाशुपतान् वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्
2,Main,16.0,16,vedanindāratān martyān devanindāratāṃstathā dvijanindāratāṃścaiva manasāpi na cintayet,वेदनिन्दारतान् मर्त्यान् देवनिन्दारतांस्तथा द्विजनिन्दारतांश्चैव मनसापि न चिन्तयेत्
2,Main,16.0,17,yājanaṃ yonisaṃbandhaṃ sahavāsaṃ ca bhāṣaṇam kurvāṇaḥ patate jantustasmād yatnena varjayet,याजनं योनिसंबन्धं सहवासं च भाषणम् कुर्वाणः पतते जन्तुस्तस्माद् यत्नेन वर्जयेत्
2,Main,16.0,18,devadrohād gurudrohaḥ koṭikoṭiguṇādhikaḥ jñānāpavādo nāstikyaṃ tasmāt koṭiguṇādhikam,देवद्रोहाद् गुरुद्रोहः कोटिकोटिगुणाधिकः ज्ञानापवादो नास्तिक्यं तस्मात् कोटिगुणाधिकम्
2,Main,16.0,19,gobhiśca daivatairvipraiḥ kṛṣyā rājopasevayā kulānyakulatāṃ yānti yāni hīnāni dharmataḥ,गोभिश्च दैवतैर्विप्रैः कृष्या राजोपसेवया कुलान्यकुलतां यान्ति यानि हीनानि धर्मतः
2,Main,16.0,20,kuvivāhaiḥ kriyālopairvedānadhyayanena ca kulānyakulatāṃ yānti brāhmaṇātikrameṇa ca,कुविवाहैः क्रियालोपैर्वेदानध्ययनेन च कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च
2,Main,16.0,21,anṛtāt pāradāryācca tathābhakṣyasya bhakṣaṇāt aśrautadharmācaraṇāt kṣipraṃ naśyati vai kulam,अनृतात् पारदार्याच्च तथाभक्ष्यस्य भक्षणात् अश्रौतधर्माचरणात् क्षिप्रं नश्यति वै कुलम्
2,Main,16.0,22,aśrotriyeṣu vai dānād vṛṣaleṣu tathaiva ca vihitācārahīneṣu kṣipraṃ naśyati vai kulam,अश्रोत्रियेषु वै दानाद् वृषलेषु तथैव च विहिताचारहीनेषु क्षिप्रं नश्यति वै कुलम्
2,Main,16.0,23,nādhārmikairvṛte grāme na vyādhibahule bhṛśam na śūdrarājye nivasenna pāṣaṇḍajanairvṛte,नाधार्मिकैर्वृते ग्रामे न व्याधिबहुले भृशम् न शूद्रराज्ये निवसेन्न पाषण्डजनैर्वृते
2,Main,16.0,24,himavadvindhyayormadhye pūrvapaścimayoḥ śubham muktvā samudrayordeśaṃ nānyatra nivased dvijaḥ,हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्ये पूर्वपश्चिमयोः शुभम् मुक्त्वा समुद्रयोर्देशं नान्यत्र निवसेद् द्विजः
2,Main,16.0,25,kṛṣṇo vā yatra carati mṛgo nityaṃ svabhāvataḥ puṇyāśca viśrutā nadyastatra vā nivased dvijaḥ,कृष्णो वा यत्र चरति मृगो नित्यं स्वभावतः पुण्याश्च विश्रुता नद्यस्तत्र वा निवसेद् द्विजः
2,Main,16.0,26,ardhakrośānnadīkūlaṃ varjayitvā dvijottamaḥ nānyatra nivaset puṇyaṃ nāntyajagrāmasannidhau,अर्धक्रोशान्नदीकूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तमः नान्यत्र निवसेत् पुण्यं नान्त्यजग्रामसन्निधौ
2,Main,16.0,27,na saṃvasecca patitairna caṇḍālairna pukkasaiḥ na mūrkhairnāvaliptaiśca nāntyairnāntyāvasāyibhiḥ,न संवसेच्च पतितैर्न चण्डालैर्न पुक्कसैः न मूर्खैर्नावलिप्तैश्च नान्त्यैर्नान्त्यावसायिभिः
2,Main,16.0,28,ekaśayyāsanaṃ paṅktirbhāṇḍapakvānnamiśraṇam yājanādhyāpane yonistathaiva sahabhojanam,एकशय्यासनं पङ्क्तिर्भाण्डपक्वान्नमिश्रणम् याजनाध्यापने योनिस्तथैव सहभोजनम्
2,Main,16.0,29,sahādhyāyastu daśamaḥ sahayājanameva ca ekādaśa samuddiṣṭā doṣāḥ sāṅkaryasaṃjñitāḥ,सहाध्यायस्तु दशमः सहयाजनमेव च एकादश समुद्दिष्टा दोषाः साङ्कर्यसंज्ञिताः
2,Main,16.0,30,samīpe vā vyavasthānāt pāpaṃ saṃkramate nṛṇām tasmāt sarvaprayatnena sāṅkaryaṃ parivarjayet,समीपे वा व्यवस्थानात् पापं संक्रमते नृणाम् तस्मात् सर्वप्रयत्नेन साङ्कर्यं परिवर्जयेत्
2,Main,16.0,31,ekapaṅktyupaviṣṭā ye na spṛśanti parasparam bhasmanā kṛtamaryādā na teṣāṃ saṃkaro bhavet,एकपङ्क्त्युपविष्टा ये न स्पृशन्ति परस्परम् भस्मना कृतमर्यादा न तेषां संकरो भवेत्
2,Main,16.0,32,agninā bhasmanā caiva salilenāvasekataḥ dvāreṇa stambhamārgeṇa ṣaḍbhiḥ paṅktirvibhidyate,अग्निना भस्मना चैव सलिलेनावसेकतः द्वारेण स्तम्भमार्गेण षड्भिः पङ्क्तिर्विभिद्यते
2,Main,16.0,33,na kuryācchuṣkavairāṇi vivādaṃ ca na paiśunam parakṣetre gāṃ dhayantīṃ na cācakṣīta kasyacit na saṃvadet sūtake ca na kañcinmarmaṇi spṛśet,न कुर्याच्छुष्कवैराणि विवादं च न पैशुनम् परक्षेत्रे गां धयन्तीं न चाचक्षीत कस्यचित् न संवदेत् सूतके च न कञ्चिन्मर्मणि स्पृशेत्
2,Main,16.0,34,na sūryapariveṣaṃ vā nendracāpaṃ śavāgnikam parasmai kathayed vidvān śaśinaṃ vā kadācana,न सूर्यपरिवेषं वा नेन्द्रचापं शवाग्निकम् परस्मै कथयेद् विद्वान् शशिनं वा कदाचन
2,Main,16.0,35,na kuryād bahubhiḥ sārdhaṃ virodhaṃ bandhubhistathā ātmanaḥ pratikūlāni pareṣāṃ na samācaret,न कुर्याद् बहुभिः सार्धं विरोधं बन्धुभिस्तथा आत्मनः प्रतिकूलानि परेषां न समाचरेत्
2,Main,16.0,36,tithiṃ pakṣasya na brūyāt na nakṣatrāṇi nirdiśet nodakyāmabhibhāṣeta nāśuciṃ vā dvijottamaḥ,तिथिं पक्षस्य न ब्रूयात् न नक्षत्राणि निर्दिशेत् नोदक्यामभिभाषेत नाशुचिं वा द्विजोत्तमः
2,Main,16.0,37,na devaguruviprāṇāṃ dīyamānaṃ tu vārayet na cātmānaṃ praśaṃsed vā paranindāṃ ca varjayet vedanindāṃ devanindāṃ prayatnena vivarjayet,न देवगुरुविप्राणां दीयमानं तु वारयेत् न चात्मानं प्रशंसेद् वा परनिन्दां च वर्जयेत् वेदनिन्दां देवनिन्दां प्रयत्नेन विवर्जयेत्
2,Main,16.0,38,yastu devānṛṣīn viprānvedān vā nindati dvijaḥ na tasya niṣkṛtirdṛṣṭā śāstreṣviha munīśvarāḥ,यस्तु देवानृषीन् विप्रान्वेदान् वा निन्दति द्विजः न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा शास्त्रेष्विह मुनीश्वराः
2,Main,16.0,39,nindayed vai guruṃ devaṃ vedaṃ vā sopabṛṃhaṇam kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ raurave pacyate naraḥ,निन्दयेद् वै गुरुं देवं वेदं वा सोपबृंहणम् कल्पकोटिशतं साग्रं रौरवे पच्यते नरः
2,Main,16.0,40,tūṣṇīmāsīta nindāyāṃ na brūyāt kiñciduttaram karṇau pidhāya gantavyaṃ na caitānavalokayet,तूष्णीमासीत निन्दायां न ब्रूयात् किञ्चिदुत्तरम् कर्णौ पिधाय गन्तव्यं न चैतानवलोकयेत्
2,Main,16.0,41,varjayed vai rahasyāni pareṣāṃ gūhayed budhaḥ vivādaṃ svajanaiḥ sārdhaṃ na kuryād vai kadācana,वर्जयेद् वै रहस्यानि परेषां गूहयेद् बुधः विवादं स्वजनैः सार्धं न कुर्याद् वै कदाचन
2,Main,16.0,42,na pāpaṃ pāpināṃ brūyādapāpaṃ vā dvijāttamāḥ satenatulyadoṣaḥ syānmithyā dvirdeṣavān bhavet,न पापं पापिनां ब्रूयादपापं वा द्विजात्तमाः सतेनतुल्यदोषः स्यान्मिथ्या द्विर्देषवान् भवेत्
2,Main,16.0,43,yāni mithyābhiśastānāṃ patantyaśrūṇi rodanāt tāniputrān paśūnghninti teṣāṃ mithyābhiśaṃsinām,यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यश्रूणि रोदनात् तानिपुत्रान् पशून्घ्निन्ति तेषां मिथ्याभिशंसिनाम्
2,Main,16.0,44,brihmahatyāsurāpāne steyagurvaṅganāgame dṛṣṭaṃ viśodhanaṃ vṛddhairnāsti mithyābhiśaṃsane,ब्रिह्महत्यासुरापाने स्तेयगुर्वङ्गनागमे दृष्टं विशोधनं वृद्धैर्नास्ति मिथ्याभिशंसने
2,Main,16.0,45,nekṣetodyantamādityaṃ śaśinaṃ cānimittataḥ nāstaṃ yāntaṃ na vāristhaṃ nopasṛṣṭaṃ na maghyagam tirohitaṃ vāsasā vā nādarśāntaragāminam,नेक्षेतोद्यन्तमादित्यं शशिनं चानिमित्ततः नास्तं यान्तं न वारिस्थं नोपसृष्टं न मघ्यगम् तिरोहितं वाससा वा नादर्शान्तरगामिनम्
2,Main,16.0,46,na nagnāṃ striyamīkṣeta puruṣaṃ vā kadācana na ca mūtraṃ purīṣaṃ vā na ca saṃspṛṣṭamaithunam nāśuciḥ sūryasomādīn grahānālokayed budhaḥ,न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन न च मूत्रं पुरीषं वा न च संस्पृष्टमैथुनम् नाशुचिः सूर्यसोमादीन् ग्रहानालोकयेद् बुधः
2,Main,16.0,47,patitavyaṅgacaṇḍālānucchiṣṭān nāvalokayet nābhibhāṣeta ca paramucchiṣṭo vāvaguṇṭhitaḥ,पतितव्यङ्गचण्डालानुच्छिष्टान् नावलोकयेत् नाभिभाषेत च परमुच्छिष्टो वावगुण्ठितः
2,Main,16.0,48,na paśyet pretasaṃsparśaṃ na kruddhasya gurormukham na tailodakayośchāyāṃ na patnīṃ bhojane sati nāmuktabandhanāṅgāṃ vā nonmattaṃ mattameva vā,न पश्येत् प्रेतसंस्पर्शं न क्रुद्धस्य गुरोर्मुखम् न तैलोदकयोश्छायां न पत्नीं भोजने सति नामुक्तबन्धनाङ्गां वा नोन्मत्तं मत्तमेव वा
2,Main,16.0,49,nāśnīyāt bhāryayā sārdhaṃnaināmīkṣeta cāśnatīm kṣuvantīṃ jṛmbhamāṇāṃ vā nāsanasthāṃ yathāsukham,नाश्नीयात् भार्यया सार्धंनैनामीक्षेत चाश्नतीम् क्षुवन्तीं जृम्भमाणां वा नासनस्थां यथासुखम्
2,Main,16.0,50,nodake cātmano rūpaṃ na kūlaṃ śvabhrameva vā na laṅghayecca mūtraṃ vā nādhitiṣṭhet kadācana,नोदके चात्मनो रूपं न कूलं श्वभ्रमेव वा न लङ्घयेच्च मूत्रं वा नाधितिष्ठेत् कदाचन
2,Main,16.0,51,na śūdrāya matiṃ dadyāt kṛśaraṃ pāyasaṃ dadhi nocchiṣṭaṃ vā madhu ghṛtaṃ na ca kṛṣṇājinaṃ haviḥ,न शूद्राय मतिं दद्यात् कृशरं पायसं दधि नोच्छिष्टं वा मधु घृतं न च कृष्णाजिनं हविः
2,Main,16.0,52,na caivāsmai vrataṃ dadyānna ca dharmaṃ vaded budhaḥ na ca krodhavaśaṃ gacched dveṣaṃ rāgaṃ ca varjayet,न चैवास्मै व्रतं दद्यान्न च धर्मं वदेद् बुधः न च क्रोधवशं गच्छेद् द्वेषं रागं च वर्जयेत्
2,Main,16.0,53,lobhaṃ dambhaṃ tathā yatnādasūyāṃ jñānakutsanam īrṣyāṃ madaṃ tathā śokaṃ mohaṃ ca parivarjayet,लोभं दम्भं तथा यत्नादसूयां ज्ञानकुत्सनम् ईर्ष्यां मदं तथा शोकं मोहं च परिवर्जयेत्
2,Main,16.0,54,na kuryāt kasyacit pīḍāṃ sutaṃ śiṣyaṃ ca tāḍayet na hīnānupaseveta na ca tīkṣṇamatīn kvacit,न कुर्यात् कस्यचित् पीडां सुतं शिष्यं च ताडयेत् न हीनानुपसेवेत न च तीक्ष्णमतीन् क्वचित्
2,Main,16.0,55,nātmānaṃ cāvamanyeta dainyaṃ yatnena varjayet na viśiṣṭānasatkuryāt nātmānaṃ vā śaped budhaḥ,नात्मानं चावमन्येत दैन्यं यत्नेन वर्जयेत् न विशिष्टानसत्कुर्यात् नात्मानं वा शपेद् बुधः
2,Main,16.0,56,na nakhairvilikhed bhūmiṃ gāṃ ca saṃveśayenna hi na nadīṣu nadīṃ brūyāt parvateṣu ca parvatān,न नखैर्विलिखेद् भूमिं गां च संवेशयेन्न हि न नदीषु नदीं ब्रूयात् पर्वतेषु च पर्वतान्
2,Main,16.0,57,āvāse bhojane vāpi na tyajet hasayāyinam nāvagāhedapo nagno vahniṃ nātivrajet padā,आवासे भोजने वापि न त्यजेत् हसयायिनम् नावगाहेदपो नग्नो वह्निं नातिव्रजेत् पदा
2,Main,16.0,58,śiro 'bhyaṅgāvaśiṣṭena tailenāṅgaṃ na lepayet na sarpaśastraiḥ krīḍeta svāni khāni na saṃspṛśet romāṇi ca rahasyāni nāśiṣṭena saha vrajet,शिरो ऽभ्यङ्गावशिष्टेन तैलेनाङ्गं न लेपयेत् न सर्पशस्त्रैः क्रीडेत स्वानि खानि न संस्पृशेत् रोमाणि च रहस्यानि नाशिष्टेन सह व्रजेत्
2,Main,16.0,59,na pāṇipādavāṅnetracāpalyaṃ samupāśrayet na śiśnodaracāpalyaṃ na ca śravaṇayoḥ kvacit,न पाणिपादवाङ्नेत्रचापल्यं समुपाश्रयेत् न शिश्नोदरचापल्यं न च श्रवणयोः क्वचित्
2,Main,16.0,60,na cāṅganakhavādaṃ vai kuryānnāñjalinā pibet nābhihanyājjalaṃ padbhyāṃ pāṇinā vā kadācana,न चाङ्गनखवादं वै कुर्यान्नाञ्जलिना पिबेत् नाभिहन्याज्जलं पद्भ्यां पाणिना वा कदाचन
2,Main,16.0,61,na śātayediṣṭakābhiḥ phalāni na phalena ca na mlecchabhāṣāṃ śikṣeta nākarṣecca padāsanam,न शातयेदिष्टकाभिः फलानि न फलेन च न म्लेच्छभाषां शिक्षेत नाकर्षेच्च पदासनम्
2,Main,16.0,62,na bhedanamavasphoṭaṃ chedanaṃ vā vilekhanam kuryād vimardanaṃ dhīmān nākasmādeva niṣphalam,न भेदनमवस्फोटं छेदनं वा विलेखनम् कुर्याद् विमर्दनं धीमान् नाकस्मादेव निष्फलम्
2,Main,16.0,63,notsaṅgebhakṣayed bhakṣyaṃ vṛthā ceṣṭāṃ ca nācaret na nṛtyedathavā gāyenna vāditrāṇi vādayet,नोत्सङ्गेभक्षयेद् भक्ष्यं वृथा चेष्टां च नाचरेत् न नृत्येदथवा गायेन्न वादित्राणि वादयेत्
2,Main,16.0,64,na saṃhatābhyāṃ pāṇibhyāṃ kaṇḍūyedātmanaḥ śiraḥ na laukikaiḥ stavairdevāṃstoṣayed bāhyajairapi,न संहताभ्यां पाणिभ्यां कण्डूयेदात्मनः शिरः न लौकिकैः स्तवैर्देवांस्तोषयेद् बाह्यजैरपि
2,Main,16.0,65,nākṣaiḥ krīḍenna dhāveta nāpsu viṇmūtramācaret nocchiṣṭaḥ saṃviśennityaṃ na nagnaḥ snānamācaret,नाक्षैः क्रीडेन्न धावेत नाप्सु विण्मूत्रमाचरेत् नोच्छिष्टः संविशेन्नित्यं न नग्नः स्नानमाचरेत्
2,Main,16.0,66,na gacchenna paṭhed vāpi na caiva svaśiraḥ spṛśet na dantairnakharomāṇi chindyāt suptaṃ na bodhayet,न गच्छेन्न पठेद् वापि न चैव स्वशिरः स्पृशेत् न दन्तैर्नखरोमाणि छिन्द्यात् सुप्तं न बोधयेत्
2,Main,16.0,67,na bālātapamāsevet pretadhūmaṃ vivarjayet naikaḥ supyācchūnyagṛhe svayaṃ nopānahau haret,न बालातपमासेवेत् प्रेतधूमं विवर्जयेत् नैकः सुप्याच्छून्यगृहे स्वयं नोपानहौ हरेत्
2,Main,16.0,68,nākāraṇād vā niṣṭhīvenna bāhubhyāṃ nadīṃ taret na pādakṣālanaṃ kuryāt pādenaiva kadācana,नाकारणाद् वा निष्ठीवेन्न बाहुभ्यां नदीं तरेत् न पादक्षालनं कुर्यात् पादेनैव कदाचन
2,Main,16.0,69,nāgnau pratāpayet pādau na kāṃsye dhāvayed budhaḥ nābhiprāsarayed devaṃ brāhmaṇān gāmathāpi vā vāyvagniguruviprān vā sūryaṃ vā śaśinaṃ prati,नाग्नौ प्रतापयेत् पादौ न कांस्ये धावयेद् बुधः नाभिप्रासरयेद् देवं ब्राह्मणान् गामथापि वा वाय्वग्निगुरुविप्रान् वा सूर्यं वा शशिनं प्रति
2,Main,16.0,70,aśuddhaḥ śayanaṃ yānaṃ svādhyāyaṃ snānavāhanam bahirniṣkramaṇaṃ caiva na kurvota kathañcana,अशुद्धः शयनं यानं स्वाध्यायं स्नानवाहनम् बहिर्निष्क्रमणं चैव न कुर्वोत कथञ्चन
2,Main,16.0,71,svapnamadhyayanaṃ snānamudvartaṃ bhojanaṃ gatim ubhayoḥ saṃdhyayornityaṃ madhyāhne caiva varjayet,स्वप्नमध्ययनं स्नानमुद्वर्तं भोजनं गतिम् उभयोः संध्ययोर्नित्यं मध्याह्ने चैव वर्जयेत्
2,Main,16.0,72,na spṛśet pāṇinocchiṣṭo viprogobrāhmaṇānalān na cāsanaṃ padā vāpi na devapratimāṃ spṛśet,न स्पृशेत् पाणिनोच्छिष्टो विप्रोगोब्राह्मणानलान् न चासनं पदा वापि न देवप्रतिमां स्पृशेत्
2,Main,16.0,73,nāśuddho 'gniṃ paricarenna devān kīrtayedṛṣīn nāvagāhedagādhāmbu dhārayennānimittataḥ,नाशुद्धो ऽग्निं परिचरेन्न देवान् कीर्तयेदृषीन् नावगाहेदगाधाम्बु धारयेन्नानिमित्ततः
2,Main,16.0,74,na vāmahastenoddhatya pibed vaktreṇa vā jalam nottaredanupaspṛśya nāpsu retaḥ samutsṛjet,न वामहस्तेनोद्धत्य पिबेद् वक्त्रेण वा जलम् नोत्तरेदनुपस्पृश्य नाप्सु रेतः समुत्सृजेत्
2,Main,16.0,75,amedhyaliptamanyad vā lohitaṃ vā viṣāṇi vā vyatikramenna stravantīṃ nāpsu maithunamācaret caityaṃ vṛkṣaṃ na vai chindyānnāpsu ṣṭhīvanamācaret,अमेध्यलिप्तमन्यद् वा लोहितं वा विषाणि वा व्यतिक्रमेन्न स्त्रवन्तीं नाप्सु मैथुनमाचरेत् चैत्यं वृक्षं न वै छिन्द्यान्नाप्सु ष्ठीवनमाचरेत्
2,Main,16.0,76,nāsthibhasmakapālāni na keśānna ca kaṇṭakān tuṣāṅgārakarīṣaṃ vā nādhitiṣṭhet kadācana,नास्थिभस्मकपालानि न केशान्न च कण्टकान् तुषाङ्गारकरीषं वा नाधितिष्ठेत् कदाचन
2,Main,16.0,77,na cāgniṃ laṅghayed dhīmān nopadadhyādadhaḥ kvacit na cainaṃ pādataḥ kuryānmukhena na dhamed budhaḥ,न चाग्निं लङ्घयेद् धीमान् नोपदध्यादधः क्वचित् न चैनं पादतः कुर्यान्मुखेन न धमेद् बुधः
2,Main,16.0,78,na kūpamavaroheta nāvekṣetāśuciḥ kvacit agnau na ca kṣipedagniṃ nādbhiḥ praśamayet tathā,न कूपमवरोहेत नावेक्षेताशुचिः क्वचित् अग्नौ न च क्षिपेदग्निं नाद्भिः प्रशमयेत् तथा
2,Main,16.0,79,suhṛnmaraṇamārtiṃ vā na svayaṃ śrāvayet parān apaṇyaṃ kūṭapaṇyaṃ vā vikraye na prayojayet,सुहृन्मरणमार्तिं वा न स्वयं श्रावयेत् परान् अपण्यं कूटपण्यं वा विक्रये न प्रयोजयेत्
2,Main,16.0,80,na vahniṃ mukhaniśvāsair jvālayennāśucirbudhaḥ puṇyasthānodakasthāne sīmāntaṃ vā kṛṣenna tu,न वह्निं मुखनिश्वासैर् ज्वालयेन्नाशुचिर्बुधः पुण्यस्थानोदकस्थाने सीमान्तं वा कृषेन्न तु
2,Main,16.0,81,na bhindyāt pūrvasamayamabhyupetaṃ kadācana parasparaṃ paśūn vyālān pakṣiṇo nāvabodhayet,न भिन्द्यात् पूर्वसमयमभ्युपेतं कदाचन परस्परं पशून् व्यालान् पक्षिणो नावबोधयेत्
2,Main,16.0,82,parabādhaṃ na kurvota jalavātātapādibhiḥ kārayitvā svakarmāṇi kārūn paścānna vañcayet sāyaṃprātar gṛhadvārān bhikṣārthaṃ nāvaghaṭṭayet,परबाधं न कुर्वोत जलवातातपादिभिः कारयित्वा स्वकर्माणि कारून् पश्चान्न वञ्चयेत् सायंप्रातर् गृहद्वारान् भिक्षार्थं नावघट्टयेत्
2,Main,16.0,83,bahirmālyaṃ bahirgandhaṃ bhāryayā saha bhojanam vigṛhya vādaṃ kudvārapraveśaṃ ca vivarjayet,बहिर्माल्यं बहिर्गन्धं भार्यया सह भोजनम् विगृह्य वादं कुद्वारप्रवेशं च विवर्जयेत्
2,Main,16.0,84,na khādanbrāhmaṇastiṣṭhenna jalped vā hasan budhaḥ svamagniṃ naiva hastena spṛśennāpsu ciraṃ vaset,न खादन्ब्राह्मणस्तिष्ठेन्न जल्पेद् वा हसन् बुधः स्वमग्निं नैव हस्तेन स्पृशेन्नाप्सु चिरं वसेत्
2,Main,16.0,85,na pakṣakeṇopadhamenna śūrpeṇa na pāṇinā mukhe naiva dhamedagniṃ mukhādagnirajāyata,न पक्षकेणोपधमेन्न शूर्पेण न पाणिना मुखे नैव धमेदग्निं मुखादग्निरजायत
2,Main,16.0,86,parastriyaṃ na bhāṣeta nāyājyaṃ yājayed dvijaḥ naikaścaret sabhāṃ vipraḥ samavāyaṃ ca varjayet,परस्त्रियं न भाषेत नायाज्यं याजयेद् द्विजः नैकश्चरेत् सभां विप्रः समवायं च वर्जयेत्
2,Main,16.0,87,na devāyatanaṃ gacchet kadācid vāpradakṣiṇam na vījayed vā vastreṇa na devāyatane svapet,न देवायतनं गच्छेत् कदाचिद् वाप्रदक्षिणम् न वीजयेद् वा वस्त्रेण न देवायतने स्वपेत्
2,Main,16.0,88,naiko 'dhvānaṃ prapadyeta nādhārmikajanaiḥ saha na vyādhidūṣitairvāpi na śūdraiḥ patitena vā,नैको ऽध्वानं प्रपद्येत नाधार्मिकजनैः सह न व्याधिदूषितैर्वापि न शूद्रैः पतितेन वा
2,Main,16.0,89,nopānadvarjito vātha jalādirahitastathā na rātrau nāriṇā sārdhaṃ na vinā ca kamaṇḍalum nāgnigobrāhmaṇādīnāmantareṇa vrajet kvacit,नोपानद्वर्जितो वाथ जलादिरहितस्तथा न रात्रौ नारिणा सार्धं न विना च कमण्डलुम् नाग्निगोब्राह्मणादीनामन्तरेण व्रजेत् क्वचित्
2,Main,16.0,90,na vatsatantrīṃ vitatāmatikrāmet kvacid dvijaḥ na ninded yoginaḥ siddhān vratino vāyatīṃstathā,न वत्सतन्त्रीं विततामतिक्रामेत् क्वचिद् द्विजः न निन्देद् योगिनः सिद्धान् व्रतिनो वायतींस्तथा
2,Main,16.0,91,devatāyatanaṃ prājño devānāṃ caiva satriṇām nākrāmet kāmataśchāyāṃ brāhmaṇānāṃ ca gorapi,देवतायतनं प्राज्ञो देवानां चैव सत्रिणाम् नाक्रामेत् कामतश्छायां ब्राह्मणानां च गोरपि
2,Main,16.0,92,svāṃ tu nākramayecchāyāṃ patitādyairna rogibhiḥ nāṅgārabhasmakeśādiṣvadhitiṣṭhet kadācana,स्वां तु नाक्रमयेच्छायां पतिताद्यैर्न रोगिभिः नाङ्गारभस्मकेशादिष्वधितिष्ठेत् कदाचन
2,Main,16.0,93,varjayenmārjanīreṇuṃ snānavastraghacodakam na bhakṣayedabhakṣyāṇi nāpeyaṃ ca pibed dvijaḥ,वर्जयेन्मार्जनीरेणुं स्नानवस्त्रघचोदकम् न भक्षयेदभक्ष्याणि नापेयं च पिबेद् द्विजः
2,Main,17.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca nādyācchūdrasya vipro 'nnaṃ mohād vā yadi vānyataḥ sa śūdrayoniṃ vrajati yastu bhuṅkte hyanāpadi,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे षोडशो ऽध्यायः व्यास उवाच नाद्याच्छूद्रस्य विप्रो ऽन्नं मोहाद् वा यदि वान्यतः स शूद्रयोनिं व्रजति यस्तु भुङ्क्ते ह्यनापदि
2,Main,17.0,2,ṣaṇmāsān yo dvijo bhuṅkte śūdrasyānnaṃ vigarhitam jīvanneva bhavecchūdro mṛtaḥ śvā cābhijāyate,षण्मासान् यो द्विजो भुङ्क्ते शूद्रस्यान्नं विगर्हितम् जीवन्नेव भवेच्छूद्रो मृतः श्वा चाभिजायते
2,Main,17.0,3,brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrasya ca munīśvarāḥ yasyānnenodarasthena mṛtastadyonimāpnuyāt,ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्रस्य च मुनीश्वराः यस्यान्नेनोदरस्थेन मृतस्तद्योनिमाप्नुयात्
2,Main,17.0,4,rājānnaṃ nartakānnaṃ ca takṣṇo 'nnaṃ carmakāriṇaḥ gaṇānnaṃ gaṇikānnaṃ ca ṣaṇḍhānnaṃ caiva varjayet,राजान्नं नर्तकान्नं च तक्ष्णो ऽन्नं चर्मकारिणः गणान्नं गणिकान्नं च षण्ढान्नं चैव वर्जयेत्
2,Main,17.0,5,cakropajīvirajakataskaradhvajināṃ tathā gāndharvalohakārānnaṃ sūtakānnaṃ ca varjayet,चक्रोपजीविरजकतस्करध्वजिनां तथा गान्धर्वलोहकारान्नं सूतकान्नं च वर्जयेत्
2,Main,17.0,6,kulālacitrakarmānnaṃ vārdhuṣeḥ patitasya ca paunarbhavacchatrikayorabhiśastasya caiva hi,कुलालचित्रकर्मान्नं वार्धुषेः पतितस्य च पौनर्भवच्छत्रिकयोरभिशस्तस्य चैव हि
2,Main,17.0,7,suvarṇakāraśailūṣavyādhabaddhāturasya ca cikitsakasya caivānnaṃ puṃścalyā daṇḍikasya ca,सुवर्णकारशैलूषव्याधबद्धातुरस्य च चिकित्सकस्य चैवान्नं पुंश्चल्या दण्डिकस्य च
2,Main,17.0,8,stenanāstikayorannaṃ devatānindakasya ca somavikrayiṇaścānnaṃ śvapākasya viśeṣataḥ,स्तेननास्तिकयोरन्नं देवतानिन्दकस्य च सोमविक्रयिणश्चान्नं श्वपाकस्य विशेषतः
2,Main,17.0,9,bhāryājitasya caivānnaṃ yasya copapatirgṛhe utsṛṣṭasya kadaryasya tathaivocchiṣṭabhojinaḥ,भार्याजितस्य चैवान्नं यस्य चोपपतिर्गृहे उत्सृष्टस्य कदर्यस्य तथैवोच्छिष्टभोजिनः
2,Main,17.0,10,apāṅktyānnaṃ ca saṅghānnaṃ śastrājīvasya caiva hi klībasaṃnyāsinoścānnaṃ mattonmattasya caiva hi bhītasya ruditasyānnamavakruṣṭaṃ parikṣutam,अपाङ्क्त्यान्नं च सङ्घान्नं शस्त्राजीवस्य चैव हि क्लीबसंन्यासिनोश्चान्नं मत्तोन्मत्तस्य चैव हि भीतस्य रुदितस्यान्नमवक्रुष्टं परिक्षुतम्
2,Main,17.0,11,brahmadviṣaḥ pāparuceḥ śrāddhānnaṃ sūtakasya ca vṛthāpākasya caivānnaṃ śāvānnaṃ śvaśurasya ca,ब्रह्मद्विषः पापरुचेः श्राद्धान्नं सूतकस्य च वृथापाकस्य चैवान्नं शावान्नं श्वशुरस्य च
2,Main,17.0,12,aprajānāṃ tu nārīṇāṃ bhṛtakasya tathaiva ca kārukānnaṃ viśeṣeṇa śastravikrayiṇastathā,अप्रजानां तु नारीणां भृतकस्य तथैव च कारुकान्नं विशेषेण शस्त्रविक्रयिणस्तथा
2,Main,17.0,13,śauṇḍānnaṃ ghāṭikānnaṃ ca bhiṣajāmannameva ca viddhaprajananasyānnaṃ parivittyannameva ca,शौण्डान्नं घाटिकान्नं च भिषजामन्नमेव च विद्धप्रजननस्यान्नं परिवित्त्यन्नमेव च
2,Main,17.0,14,punarbhuvo viśeṣeṇa tathaiva didhiṣūpateḥ avajñātaṃ cāvadhūtaṃ saroṣaṃ vismayānvitam gurorapi na bhoktavyamannaṃ saṃskāravarjitam,पुनर्भुवो विशेषेण तथैव दिधिषूपतेः अवज्ञातं चावधूतं सरोषं विस्मयान्वितम् गुरोरपि न भोक्तव्यमन्नं संस्कारवर्जितम्
2,Main,17.0,15,duṣkṛtaṃ hi manuṣyasya sarvamanne vyavasthitam yo yasyānnaṃ samaśnāti sa tasyāśnāni kilbiṣam,दुष्कृतं हि मनुष्यस्य सर्वमन्ने व्यवस्थितम् यो यस्यान्नं समश्नाति स तस्याश्नानि किल्बिषम्
2,Main,17.0,16,ārdhikaḥ kulamitraśca svagopālaśca nāpitaḥ ete śūdreṣu bhojyānnā yaścātmānaṃ nivedayet,आर्धिकः कुलमित्रश्च स्वगोपालश्च नापितः एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश्चात्मानं निवेदयेत्
2,Main,17.0,17,kuśīlavaḥ kumbhakāraḥ kṣetrakarmaka eva ca ete śūdreṣu bhojyānnā dattvā svalpaṃ paṇaṃ budhaiḥ,कुशीलवः कुम्भकारः क्षेत्रकर्मक एव च एते शूद्रेषु भोज्यान्ना दत्त्वा स्वल्पं पणं बुधैः
2,Main,17.0,18,pāyasaṃ snehapakvaṃ yad gorasaṃ caiva saktavaḥ piṇyākaṃ caiva tailaṃ ca śūdrād grāhyaṃ dvijātibhiḥ,पायसं स्नेहपक्वं यद् गोरसं चैव सक्तवः पिण्याकं चैव तैलं च शूद्राद् ग्राह्यं द्विजातिभिः
2,Main,17.0,19,vṛntākaṃ nālikāśākaṃ kusumbhāśmantakaṃ tathā palāṇḍuṃ laśunaṃ śuktaṃ niryāsaṃ caiva varjayet,वृन्ताकं नालिकाशाकं कुसुम्भाश्मन्तकं तथा पलाण्डुं लशुनं शुक्तं निर्यासं चैव वर्जयेत्
2,Main,17.0,20,chatrākaṃ viḍvarāhaṃ ca śelaṃ peyūṣameva ca vilayaṃ sumukhaṃ caiva kavakāni ca varjayet,छत्राकं विड्वराहं च शेलं पेयूषमेव च विलयं सुमुखं चैव कवकानि च वर्जयेत्
2,Main,17.0,21,gṛñjanaṃ kiṃśukaṃ caiva kakubhāṇḍaṃ tathaiva ca udumbaramalābuṃ ca jagdhvā patati vai dvijaḥ,गृञ्जनं किंशुकं चैव ककुभाण्डं तथैव च उदुम्बरमलाबुं च जग्ध्वा पतति वै द्विजः
2,Main,17.0,22,vṛthā kṛśarasaṃyāvaṃ pāyasāpūpameva ca anupākṛtamāṃsaṃ ca devānnāni havīṃṣi ca,वृथा कृशरसंयावं पायसापूपमेव च अनुपाकृतमांसं च देवान्नानि हवींषि च
2,Main,17.0,23,yavāgūṃ mātuliṅgaṃ ca matsyānapyanupākṛtān nīpaṃ kapitthaṃ plakṣaṃ ca prayatnena vivarjayet,यवागूं मातुलिङ्गं च मत्स्यानप्यनुपाकृतान् नीपं कपित्थं प्लक्षं च प्रयत्नेन विवर्जयेत्
2,Main,17.0,24,piṇyākaṃ coddhṛtasnehaṃ devadhānya tathaiva ca rātrau ca tilasaṃbaddhaṃ prayatnena dadhi tyajet,पिण्याकं चोद्धृतस्नेहं देवधान्य तथैव च रात्रौ च तिलसंबद्धं प्रयत्नेन दधि त्यजेत्
2,Main,17.0,25,nāśnīyāt payasā takraṃ na bījānyupajīvayet kriyāduṣṭaṃ bhāvaduṣṭamasatsaṃsargi varjayet,नाश्नीयात् पयसा तक्रं न बीजान्युपजीवयेत् क्रियादुष्टं भावदुष्टमसत्संसर्गि वर्जयेत्
2,Main,17.0,26,keśakīṭāvapannaṃ ca sahṛllekhaṃ ca nityaśaḥ śvāghrātaṃ ca punaḥ siddhaṃ caṇḍālāvekṣitaṃ tathā,केशकीटावपन्नं च सहृल्लेखं च नित्यशः श्वाघ्रातं च पुनः सिद्धं चण्डालावेक्षितं तथा
2,Main,17.0,27,udakyayā ca patitairgavā cāghrātameva ca anarcitaṃ puryuṃ ṣitaṃ paryāyānnaṃ ca nityaśaḥ,उदक्यया च पतितैर्गवा चाघ्रातमेव च अनर्चितं पुर्युं षितं पर्यायान्नं च नित्यशः
2,Main,17.0,28,kākakukkuṭasaṃspṛṣṭaṃ kṛmibhiścaiva saṃyutam manuṣyairapyavaghrātaṃ kuṣṭhinā spṛṣṭameva ca,काककुक्कुटसंस्पृष्टं कृमिभिश्चैव संयुतम् मनुष्यैरप्यवघ्रातं कुष्ठिना स्पृष्टमेव च
2,Main,17.0,29,na rajasvalayā dattaṃ na puṃścālyā saroṣayā malabadvāsasā vāpi paravāso 'tha varjayet,न रजस्वलया दत्तं न पुंश्चाल्या सरोषया मलबद्वाससा वापि परवासो ऽथ वर्जयेत्
2,Main,17.0,30,vivatsāyāśca goḥ kṣīramauṣṭraṃ vānirdaśaṃ tathā āvikaṃ sandhinīkṣīramapeyaṃ manurabravīt,विवत्सायाश्च गोः क्षीरमौष्ट्रं वानिर्दशं तथा आविकं सन्धिनीक्षीरमपेयं मनुरब्रवीत्
2,Main,17.0,31,balākaṃ haṃsadātyūhaṃ kalaviṅkaṃ śukaṃ tathā kuraraṃ ca cakoraṃ ca jālapādaṃ ca kokilam,बलाकं हंसदात्यूहं कलविङ्कं शुकं तथा कुररं च चकोरं च जालपादं च कोकिलम्
2,Main,17.0,32,vāyasaṃ khañjarīṭaṃ ca śyenaṃ gṛdhraṃ tathaiva ca ulūkaṃ cakravākaṃ ca bhāsaṃ pārāvatānapi kapotaṃ ṭiṭṭibhaṃ caiva grāmakukkuṭameva ca,वायसं खञ्जरीटं च श्येनं गृध्रं तथैव च उलूकं चक्रवाकं च भासं पारावतानपि कपोतं टिट्टिभं चैव ग्रामकुक्कुटमेव च
2,Main,17.0,33,siṃhavyāghraṃ ca mārjāraṃ śvānaṃ śūkarameva ca śṛgālaṃ markaṭaṃ caiva gardabhaṃ ca na bhakṣayet,सिंहव्याघ्रं च मार्जारं श्वानं शूकरमेव च शृगालं मर्कटं चैव गर्दभं च न भक्षयेत्
2,Main,17.0,34,na bhakṣayet sarvamṛgān pakṣiṇo 'nyān vanecarān jalecarān sthalacarān prāṇinaśceti dhāraṇā,न भक्षयेत् सर्वमृगान् पक्षिणो ऽन्यान् वनेचरान् जलेचरान् स्थलचरान् प्राणिनश्चेति धारणा
2,Main,17.0,35,godhā kūrmaḥ śaśaḥ śvāvicchalyakaśceti sattamāḥ bhakṣyāḥ pañcanakhā nityaṃ manurāha prijāpatiḥ,गोधा कूर्मः शशः श्वाविच्छल्यकश्चेति सत्तमाः भक्ष्याः पञ्चनखा नित्यं मनुराह प्रिजापतिः
2,Main,17.0,36,matsyān saśalkān bhuñjīyān māṃsaṃ rauravamevaca nivedya devatābhyastu brāhmaṇebhyastu nānyathā,मत्स्यान् सशल्कान् भुञ्जीयान् मांसं रौरवमेवच निवेद्य देवताभ्यस्तु ब्राह्मणेभ्यस्तु नान्यथा
2,Main,17.0,37,mayūraṃ tittiraṃ caiva kapotaṃ ca kapiñjalam vādhrīṇasaṃ bakaṃ bhakṣyaṃ mīnahaṃsaparājitāḥ,मयूरं तित्तिरं चैव कपोतं च कपिञ्जलम् वाध्रीणसं बकं भक्ष्यं मीनहंसपराजिताः
2,Main,17.0,38,śapharaṃ siṃhatuṇḍaṃ ca tathā pāṭhīnarohitau matsyāścaite samuddiṣṭā bhakṣaṇāya dvijottamāḥ,शफरं सिंहतुण्डं च तथा पाठीनरोहितौ मत्स्याश्चैते समुद्दिष्टा भक्षणाय द्विजोत्तमाः
2,Main,17.0,39,prokṣitaṃ bhakṣayedeṣāṃ māṃsaṃ ca dvijakāmyayā yathāvidhi niyuktaṃ ca prāṇānāmapi cātyaye,प्रोक्षितं भक्षयेदेषां मांसं च द्विजकाम्यया यथाविधि नियुक्तं च प्राणानामपि चात्यये
2,Main,17.0,40,bhakṣayennaiva māṃsāni śeṣabhojī na lipyate auṣadhārthamaśaktau vā niyogād yajñakāraṇāt,भक्षयेन्नैव मांसानि शेषभोजी न लिप्यते औषधार्थमशक्तौ वा नियोगाद् यज्ञकारणात्
2,Main,17.0,41,āmantritastu yaḥ śrāddhe daive vā māṃsamutsṛjet yāvanti paśuromāṇi tāvato narakān vrajet,आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे दैवे वा मांसमुत्सृजेत् यावन्ति पशुरोमाणि तावतो नरकान् व्रजेत्
2,Main,17.0,42,adeyaṃ cāpyapeyaṃ ca tathaivāspṛśyameva ca dvijātīnāmanālokyaṃ nityaṃ madyamiti sthitiḥ,अदेयं चाप्यपेयं च तथैवास्पृश्यमेव च द्विजातीनामनालोक्यं नित्यं मद्यमिति स्थितिः
2,Main,17.0,43,tasmāt sarvaprakāreṇa madyaṃ nityaṃ vivarjayet pītvā patati karmabhyastvasaṃbhāṣyo bhaved dvijaḥ,तस्मात् सर्वप्रकारेण मद्यं नित्यं विवर्जयेत् पीत्वा पतति कर्मभ्यस्त्वसंभाष्यो भवेद् द्विजः
2,Main,17.0,44,bhakṣayitvā hyabhakṣyāṇi pītvāpeyānyapi dvijaḥ nādhikārī bhavet tāvad yāvad tanna jahātyadhaḥ,भक्षयित्वा ह्यभक्ष्याणि पीत्वापेयान्यपि द्विजः नाधिकारी भवेत् तावद् यावद् तन्न जहात्यधः
2,Main,17.0,45,tasmāt pariharennityamabhakṣyāṇi prayatnataḥ apeyāni ca vipro vai tathā ced yāti rauravam,तस्मात् परिहरेन्नित्यमभक्ष्याणि प्रयत्नतः अपेयानि च विप्रो वै तथा चेद् याति रौरवम्
2,Main,18.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge saptadaśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ ahanyahani kartavyaṃ brāhmaṇānāṃ mahāmune tadācakṣvākhilaṃ karma yena mucyeta bandhanāt,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे सप्तदशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अहन्यहनि कर्तव्यं ब्राह्मणानां महामुने तदाचक्ष्वाखिलं कर्म येन मुच्येत बन्धनात्
2,Main,18.0,2,vyāsa uvāca vakṣye samāhitā yūyaṃ śṛṇudhvaṃ gadato mama ahanyahani kartavyaṃ brāhmaṇānāṃ kramād vidhim,व्यास उवाच वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं गदतो मम अहन्यहनि कर्तव्यं ब्राह्मणानां क्रमाद् विधिम्
2,Main,18.0,3,brāhme muhūrte tūtthāya dharmamarthaṃ ca cintayet kāyakleśaṃ tadudbhūtaṃ dhyāyīta manaseśvaram,ब्राह्मे मुहूर्ते तूत्थाय धर्ममर्थं च चिन्तयेत् कायक्लेशं तदुद्भूतं ध्यायीत मनसेश्वरम्
2,Main,18.0,4,uṣaḥ kāle 'tha saṃprāpte kṛtvā cāvaśyakaṃ budhaḥ snāyānnadīṣu suddhāsu śaucaṃ kṛtvā yathāvidhi,उषः काले ऽथ संप्राप्ते कृत्वा चावश्यकं बुधः स्नायान्नदीषु सुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि
2,Main,18.0,5,prātaḥ snānena pūyante ye 'pi pāpakṛto janāḥ tasmāt sarvaprayatnena prātaḥ snānaṃ samācaret,प्रातः स्नानेन पूयन्ते ये ऽपि पापकृतो जनाः तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत्
2,Main,18.0,6,prātaḥ snānaṃ praśaṃsanti dṛṣṭādṛṣṭakaraṃ śubham ṛṣīṇāmṛṣitā nityaṃ prātaḥ snānānna saṃśayaḥ,प्रातः स्नानं प्रशंसन्ति दृष्टादृष्टकरं शुभम् ऋषीणामृषिता नित्यं प्रातः स्नानान्न संशयः
2,Main,18.0,7,mukhe suptasya satataṃ lālā yāḥ saṃstravanti hi tato naivācaret karma akṛtvā snānamāditaḥ,मुखे सुप्तस्य सततं लाला याः संस्त्रवन्ति हि ततो नैवाचरेत् कर्म अकृत्वा स्नानमादितः
2,Main,18.0,8,alakṣmīḥ kālakarṇo ca duḥ svapnaṃ durvicintitam prātaḥ snānena pāpāni pūyante nātra saṃśayaḥ,अलक्ष्मीः कालकर्णो च दुः स्वप्नं दुर्विचिन्तितम् प्रातः स्नानेन पापानि पूयन्ते नात्र संशयः
2,Main,18.0,9,na ca snānaṃ vinā puṃsāṃ pāvanaṃ karma susmṛtam home japye viśeṣeṇa tasmāt snānaṃ samācaret,न च स्नानं विना पुंसां पावनं कर्म सुस्मृतम् होमे जप्ये विशेषेण तस्मात् स्नानं समाचरेत्
2,Main,18.0,10,aśaktāvaśiraskaṃ vā snānamasya vidhīyate ārdreṇa vāsasā vātha mārjanaṃ kāpilaṃ smṛtam,अशक्तावशिरस्कं वा स्नानमस्य विधीयते आर्द्रेण वाससा वाथ मार्जनं कापिलं स्मृतम्
2,Main,18.0,11,asāmarthye samutpanne snānamevaṃ samācaret brāhmādīni yathāśaktau snānānyāhurmanīṣiṇaḥ,असामर्थ्ये समुत्पन्ने स्नानमेवं समाचरेत् ब्राह्मादीनि यथाशक्तौ स्नानान्याहुर्मनीषिणः
2,Main,18.0,12,brāhmamāgneyamuddiṣṭaṃ vāyavyaṃ divyameva ca vāruṇaṃ yaugikaṃ tadvat ṣoḍhā snānaṃ prakīrtitam,ब्राह्ममाग्नेयमुद्दिष्टं वायव्यं दिव्यमेव च वारुणं यौगिकं तद्वत् षोढा स्नानं प्रकीर्तितम्
2,Main,18.0,13,brāhmaṃ tu mārjanaṃ mantraiḥ kuśaiḥ sodakabindubhiḥ āgneyaṃ bhasmanā pādamastakāddehadhūlanam,ब्राह्मं तु मार्जनं मन्त्रैः कुशैः सोदकबिन्दुभिः आग्नेयं भस्मना पादमस्तकाद्देहधूलनम्
2,Main,18.0,14,gavāṃ hi rajasā proktaṃ vāyavyaṃ snānamuttamam yattu sātapavarṣeṇa snānaṃ tad divyamucyate,गवां हि रजसा प्रोक्तं वायव्यं स्नानमुत्तमम् यत्तु सातपवर्षेण स्नानं तद् दिव्यमुच्यते
2,Main,18.0,15,vāruṇaṃ cāvagāhastu mānasaṃ tvātmavedanam yaugikaṃ snānamākhyātaṃ yogo viṣṇuvicintanam,वारुणं चावगाहस्तु मानसं त्वात्मवेदनम् यौगिकं स्नानमाख्यातं योगो विष्णुविचिन्तनम्
2,Main,18.0,16,ātmatīrthamiti khyātaṃ sevitaṃ brahmavādibhiḥ manaḥ śucikaraṃ puṃsāṃ nityaṃ tat snānamācaret,आत्मतीर्थमिति ख्यातं सेवितं ब्रह्मवादिभिः मनः शुचिकरं पुंसां नित्यं तत् स्नानमाचरेत्
2,Main,18.0,17,śaktaśced vāruṇaṃ vidvān prājāpatyaṃ tathaiva ca prakṣālya dantakāṣṭhaṃ vai bhakṣayitvā vidhānataḥ,शक्तश्चेद् वारुणं विद्वान् प्राजापत्यं तथैव च प्रक्षाल्य दन्तकाष्ठं वै भक्षयित्वा विधानतः
2,Main,18.0,18,ācamya prayato nityaṃ snānaṃ prātaḥ samācaret madhyāṅgulisamasthaulyaṃ dvādaśāṅgulasaṃmitam,आचम्य प्रयतो नित्यं स्नानं प्रातः समाचरेत् मध्याङ्गुलिसमस्थौल्यं द्वादशाङ्गुलसंमितम्
2,Main,18.0,19,satvacaṃ dantakāṣṭhaṃ syāt tadagreṇa tu dhāvayet kṣīravṛkṣasamudbhūtaṃ mālatīsaṃbhavaṃ śubham apāmārgaṃ ca bilvaṃ ca karavīraṃ viśeṣataḥ,सत्वचं दन्तकाष्ठं स्यात् तदग्रेण तु धावयेत् क्षीरवृक्षसमुद्भूतं मालतीसंभवं शुभम् अपामार्गं च बिल्वं च करवीरं विशेषतः
2,Main,18.0,20,varjayitvā ninditāni gṛhītvaikaṃ yathoditam parihṛtya dinaṃ pāpaṃ bhakṣayed vai vidhānavit,वर्जयित्वा निन्दितानि गृहीत्वैकं यथोदितम् परिहृत्य दिनं पापं भक्षयेद् वै विधानवित्
2,Main,18.0,21,notpāṭayeddantakāṣṭaṃnāṅgulyā dhāvayet kvacit prakṣālya bhaṅktvā tajjahyācchucaudeśe samāhitaḥ,नोत्पाटयेद्दन्तकाष्टंनाङ्गुल्या धावयेत् क्वचित् प्रक्षाल्य भङ्क्त्वा तज्जह्याच्छुचौदेशे समाहितः
2,Main,18.0,22,snātvā saṃtarpayed devānṛṣīn pitṛgaṇāṃstathā ācamya mantravannityaṃ punarācamya vāgyataḥ,स्नात्वा संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा आचम्य मन्त्रवन्नित्यं पुनराचम्य वाग्यतः
2,Main,18.0,23,saṃmārjya mantrairātmānaṃ kuśaiḥ sodakabindubhiḥ āpo hiṣṭhā vyāhṛtibhiḥ sāvitryā vāruṇaiḥ śubhaiḥ,संमार्ज्य मन्त्रैरात्मानं कुशैः सोदकबिन्दुभिः आपो हिष्ठा व्याहृतिभिः सावित्र्या वारुणैः शुभैः
2,Main,18.0,24,oṅkāravyāhṛtiyutāṃ gāyatrīṃ vedamātaram japtvā jalāñjaliṃ dadyād bhāskaraṃ prati tanmanāḥ,ओङ्कारव्याहृतियुतां गायत्रीं वेदमातरम् जप्त्वा जलाञ्जलिं दद्याद् भास्करं प्रति तन्मनाः
2,Main,18.0,25,prākkūleṣu samāsīno darbheṣu susamāhitaḥ prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā dhyāyet saṃdhyāmiti śrutiḥ,प्राक्कूलेषु समासीनो दर्भेषु सुसमाहितः प्राणायामत्रयं कृत्वा ध्यायेत् संध्यामिति श्रुतिः
2,Main,18.0,26,yā saṃdhyā sā jagatsūtirmāyātītā hi niṣkalā aiśvarī tu parāśaktistattvatrayasamudbhavā,या संध्या सा जगत्सूतिर्मायातीता हि निष्कला ऐश्वरी तु पराशक्तिस्तत्त्वत्रयसमुद्भवा
2,Main,18.0,27,dhyātvār'kamaṇḍalagatāṃ sāvitrīṃ vai japan budhaḥ prāṅmukhaḥ satataṃ vipraḥ saṃdhyopāsanamācaret,ध्यात्वार्ऽकमण्डलगतां सावित्रीं वै जपन् बुधः प्राङ्मुखः सततं विप्रः संध्योपासनमाचरेत्
2,Main,18.0,28,saṃdhyāhīno 'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmasu yadanyat kurute kiñcinna tasya phalamāpnuyāt,संध्याहीनो ऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु यदन्यत् कुरुते किञ्चिन्न तस्य फलमाप्नुयात्
2,Main,18.0,29,ananyacetasaḥ śāntā brāhmaṇā vedapāragāḥ upāsya vidhivat saṃdhyāṃ prāptāḥ pūrvaṃ parāṃ gatim,अनन्यचेतसः शान्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः उपास्य विधिवत् संध्यां प्राप्ताः पूर्वं परां गतिम्
2,Main,18.0,30,yo 'nyatra kurute yatnaṃ dharmakārye dvijottamaḥ vihāya saṃdhyāpraṇatiṃ sa yāti narakāyutam,यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नं धर्मकार्ये द्विजोत्तमः विहाय संध्याप्रणतिं स याति नरकायुतम्
2,Main,18.0,31,tasmāt sarvaprayatnena saṃdhyopāsanamācaret upāsito bhavet tena devo yogatanuḥ paraḥ,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन संध्योपासनमाचरेत् उपासितो भवेत् तेन देवो योगतनुः परः
2,Main,18.0,32,sahasraparamāṃ nityaṃ śatamadhyāṃ daśāvarām sāvitrariṃ vai japed vidvān prāṅmukhaḥ prayataḥ sthitaḥ,सहस्रपरमां नित्यं शतमध्यां दशावराम् सावित्ररिं वै जपेद् विद्वान् प्राङ्मुखः प्रयतः स्थितः
2,Main,18.0,33,athopatiṣṭhedādityamudayantaṃ samāhitaḥ mantraistu vividhaiḥ saurerṛgyajuḥ sāmasaṃbhavaiḥ,अथोपतिष्ठेदादित्यमुदयन्तं समाहितः मन्त्रैस्तु विविधैः सौरेरृग्यजुः सामसंभवैः
2,Main,18.0,34,upasthāya mahāyogaṃ devadevaṃ divākaram kurvota praṇatiṃ bhūmau mūrdhnā tenaiva mantrataḥ,उपस्थाय महायोगं देवदेवं दिवाकरम् कुर्वोत प्रणतिं भूमौ मूर्ध्ना तेनैव मन्त्रतः
2,Main,18.0,35,oṃ khakholkāya śāntāya kāraṇatrayahetave nivedayāmi cātmānaṃ namaste jñānarūpiṇe namaste ghṛṇine tubhyaṃ sūryāya brahmarūpiṇe,ॐ खखोल्काय शान्ताय कारणत्रयहेतवे निवेदयामि चात्मानं नमस्ते ज्ञानरूपिणे नमस्ते घृणिने तुभ्यं सूर्याय ब्रह्मरूपिणे
2,Main,18.0,36,tvameva brahma paramamāpo jyotī raso 'mṛtam bhūrbhuvaḥ svastvamoṅkāraḥ sarve rudrāḥ sanātanāḥ puruṣaḥ sanmaho 'tastvāṃ praṇamāmi kapardinam,त्वमेव ब्रह्म परममापो ज्योती रसो ऽमृतम् भूर्भुवः स्वस्त्वमोङ्कारः सर्वे रुद्राः सनातनाः पुरुषः सन्महो ऽतस्त्वां प्रणमामि कपर्दिनम्
2,Main,18.0,37,tvameva viśvaṃ bahudhā sadasat sūyate ca yat namo rudrāya sūryāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ,त्वमेव विश्वं बहुधा सदसत् सूयते च यत् नमो रुद्राय सूर्याय त्वामहं शरणं गतः
2,Main,18.0,38,pracetase namastubhyaṃ namo mīḍhuṣṭamāya te namo namaste rudrāya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ,प्रचेतसे नमस्तुभ्यं नमो मीढुष्टमाय ते नमो नमस्ते रुद्राय त्वामहं शरणं गतः
2,Main,18.0,39,hiraṇyabāhave tubhyaṃ hiraṇyapataye namaḥ ambikāpataye tubhyamumāyāḥ pataye namaḥ,हिरण्यबाहवे तुभ्यं हिरण्यपतये नमः अम्बिकापतये तुभ्यमुमायाः पतये नमः
2,Main,18.0,40,namo 'stu nīlagrīvāya namastubhyaṃ pinākine vilohitāya bhargāya sahasrākṣāya te namaḥ,नमो ऽस्तु नीलग्रीवाय नमस्तुभ्यं पिनाकिने विलोहिताय भर्गाय सहस्राक्षाय ते नमः
2,Main,18.0,41,namo haṃsāya te nityamādityāya namo 'stu te namaste vajrahastāya tryambakāya namo 'stu te,नमो हंसाय ते नित्यमादित्याय नमो ऽस्तु ते नमस्ते वज्रहस्ताय त्र्यम्बकाय नमो ऽस्तु ते
2,Main,18.0,42,prapadye tvāṃ virūpākṣaṃ mahāntaṃ parameśvaram hiraṇmayaṃ gṛhe guptamātmānaṃ sarvadehinām,प्रपद्ये त्वां विरूपाक्षं महान्तं परमेश्वरम् हिरण्मयं गृहे गुप्तमात्मानं सर्वदेहिनाम्
2,Main,18.0,43,namasyāmi paraṃ jyotirbrahmāṇaṃ tvāṃ parāṃ gatim viśvaṃ paśupatiṃ bhīmaṃ naranārīśarīriṇam,नमस्यामि परं ज्योतिर्ब्रह्माणं त्वां परां गतिम् विश्वं पशुपतिं भीमं नरनारीशरीरिणम्
2,Main,18.0,44,namaḥ sūryāya rudrāya bhāsvate parameṣṭhine ugrāya sarvabhaktāya tvāṃ prapadye sadaiva hi,नमः सूर्याय रुद्राय भास्वते परमेष्ठिने उग्राय सर्वभक्ताय त्वां प्रपद्ये सदैव हि
2,Main,18.0,45,etad vai sūryahṛdayaṃ japtvā stavamanuttamam prātaḥ kāle 'tha madhyāhne namaskuryād divākaram,एतद् वै सूर्यहृदयं जप्त्वा स्तवमनुत्तमम् प्रातः काले ऽथ मध्याह्ने नमस्कुर्याद् दिवाकरम्
2,Main,18.0,46,idaṃ putrāya śiṣyāya dhārmikāya dvijātaye pradeyaṃ sūryahṛdayaṃ brahmaṇā tu pradarśitam,इदं पुत्राय शिष्याय धार्मिकाय द्विजातये प्रदेयं सूर्यहृदयं ब्रह्मणा तु प्रदर्शितम्
2,Main,18.0,47,sarvapāpapraśamanaṃ vedasārasamudbhavam brāhmaṇānāṃ hitaṃ puṇyamṛṣisaṅghairniṣevitam,सर्वपापप्रशमनं वेदसारसमुद्भवम् ब्राह्मणानां हितं पुण्यमृषिसङ्घैर्निषेवितम्
2,Main,18.0,48,athāgamya gṛhaṃ vipraḥ samācamya yathāvidhi prajvālya vihniṃ vidhivajjuhuyājjātavedasam,अथागम्य गृहं विप्रः समाचम्य यथाविधि प्रज्वाल्य विह्निं विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम्
2,Main,18.0,49,ṛtvikputro 'tha patnī vā śiṣyo vāpi sahodaraḥ prāpyānujñāṃ viśeṣeṇa juhuyurvā yatāvidhi,ऋत्विक्पुत्रो ऽथ पत्नी वा शिष्यो वापि सहोदरः प्राप्यानुज्ञां विशेषेण जुहुयुर्वा यताविधि
2,Main,18.0,50,pavitrapāṇiḥ pūtātmā śuklāmbaradharottaraḥ ananyamānaso vahniṃ juhuyāt saṃyatendriyaḥ,पवित्रपाणिः पूतात्मा शुक्लाम्बरधरोत्तरः अनन्यमानसो वह्निं जुहुयात् संयतेन्द्रियः
2,Main,18.0,51,vinā darbheṇa yatkarma vinā sūtreṇa vā punaḥ rākṣasaṃ tadbhavet sarvaṃ nāmutreha phalapradam,विना दर्भेण यत्कर्म विना सूत्रेण वा पुनः राक्षसं तद्भवेत् सर्वं नामुत्रेह फलप्रदम्
2,Main,18.0,52,daivatāni namaskuryād deyasārānnivedayet dadyāt puṣpādikaṃ teṣāṃ vṛddhāṃścaivābhivādayet,दैवतानि नमस्कुर्याद् देयसारान्निवेदयेत् दद्यात् पुष्पादिकं तेषां वृद्धांश्चैवाभिवादयेत्
2,Main,18.0,53,guruṃ caivāpyupāsīta hitaṃ cāsya samācaret vedābhyāsaṃ tataḥ kuryāt prayatnācchaktito dvijaḥ,गुरुं चैवाप्युपासीत हितं चास्य समाचरेत् वेदाभ्यासं ततः कुर्यात् प्रयत्नाच्छक्तितो द्विजः
2,Main,18.0,54,japedadhyāpayecchiṣyān dhārayecca vicārayet avekṣeta ca śāstrāṇi dharmādīni dvijottamaḥ vaidikāṃścaiva nigamān vedāṅgāni veśiṣataḥ,जपेदध्यापयेच्छिष्यान् धारयेच्च विचारयेत् अवेक्षेत च शास्त्राणि धर्मादीनि द्विजोत्तमः वैदिकांश्चैव निगमान् वेदाङ्गानि वेशिषतः
2,Main,18.0,55,upeyādīśvaraṃ cātha yogakṣemaprasiddhaye sādhayed vividhānarthān kuṭumbārthe tato dvijaḥ,उपेयादीश्वरं चाथ योगक्षेमप्रसिद्धये साधयेद् विविधानर्थान् कुटुम्बार्थे ततो द्विजः
2,Main,18.0,56,tato madhyāhnasamaye snānārthaṃ mṛdamāharet puṣpākṣatān kuśatilān gomayaṃ śuddhameva ca,ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थं मृदमाहरेत् पुष्पाक्षतान् कुशतिलान् गोमयं शुद्धमेव च
2,Main,18.0,57,nadīṣu devakhāteṣu taḍāgeṣu saraḥsu ca snānaṃ samācarennityaṃ gartaprastravaṇeṣu ca,नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरःसु च स्नानं समाचरेन्नित्यं गर्तप्रस्त्रवणेषु च
2,Main,18.0,58,parakīyanipāneṣu na snāyād vai kadācana pañcapiṇḍān samuddhṛtya snāyād vāsaṃbhave punaḥ,परकीयनिपानेषु न स्नायाद् वै कदाचन पञ्चपिण्डान् समुद्धृत्य स्नायाद् वासंभवे पुनः
2,Main,18.0,59,mṛdaikayā śiraḥ kṣālyaṃ dvābhyāṃ nābhestathopari adhaśca tisṛbhiḥ kāyaṃ pādau ṣaḍbhistathaiva ca,मृदैकया शिरः क्षाल्यं द्वाभ्यां नाभेस्तथोपरि अधश्च तिसृभिः कायं पादौ षड्भिस्तथैव च
2,Main,18.0,60,mṛttikā ca samuddiṣṭā tvārdrāmalakamātrikā gomayasya pramāṇaṃ tat tenāṅgaṃ lepayet tataḥ,मृत्तिका च समुद्दिष्टा त्वार्द्रामलकमात्रिका गोमयस्य प्रमाणं तत् तेनाङ्गं लेपयेत् ततः
2,Main,18.0,61,lepayitvā tu tīrasthastalliṅgaireva mantrataḥ prakṣālyācamya vidhivat tataḥ snāyāt samāhitaḥ,लेपयित्वा तु तीरस्थस्तल्लिङ्गैरेव मन्त्रतः प्रक्षाल्याचम्य विधिवत् ततः स्नायात् समाहितः
2,Main,18.0,62,abhimantrya jalaṃ mantraistalliṅgairvāruṇaiḥ śubhaiḥ bhāvapūtastadavyaktaṃ dhyāyan vai viṣṇumavyayam,अभिमन्त्र्य जलं मन्त्रैस्तल्लिङ्गैर्वारुणैः शुभैः भावपूतस्तदव्यक्तं ध्यायन् वै विष्णुमव्ययम्
2,Main,18.0,63,āpo nārāyaṇodbhūtāstā evāsyāyanaṃ punaḥ tasmānnārāyaṇaṃ devaṃ snānakāle smared budhaḥ,आपो नारायणोद्भूतास्ता एवास्यायनं पुनः तस्मान्नारायणं देवं स्नानकाले स्मरेद् बुधः
2,Main,18.0,64,procya soṃkāramādityaṃ trirnimajjejjalāśaye ācāntaḥ punarācāmenmantreṇānena mantravit,प्रोच्य सोंकारमादित्यं त्रिर्निमज्जेज्जलाशये आचान्तः पुनराचामेन्मन्त्रेणानेन मन्त्रवित्
2,Main,18.0,65,antaścarasi bhūteṣu guhāyāṃ viśvato mukhaḥ tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkāra āpo jyotī raso 'mṛtam,अन्तश्चरसि भूतेषु गुहायां विश्वतो मुखः त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कार आपो ज्योती रसो ऽमृतम्
2,Main,18.0,66,drupadāṃ vā trirabhyasyed vyāhṛtipraṇavānvitām sāvitrīṃ vā japed vidvān tathā caivāghamarṣaṇam,द्रुपदां वा त्रिरभ्यस्येद् व्याहृतिप्रणवान्विताम् सावित्रीं वा जपेद् विद्वान् तथा चैवाघमर्षणम्
2,Main,18.0,67,tataḥ saṃmārjanaṃ kuryādāpo hi ṣṭhā mayobhuvaḥ idamāpaḥ pravahata vyāhṛtibhistathaiva ca,ततः संमार्जनं कुर्यादापो हि ष्ठा मयोभुवः इदमापः प्रवहत व्याहृतिभिस्तथैव च
2,Main,18.0,68,tato 'bhimantrya tat tīrthamāpo hiṣṭhādimantrakaiḥ antarjalagato magno japet triraghamarṣaṇam,ततो ऽभिमन्त्र्य तत् तीर्थमापो हिष्ठादिमन्त्रकैः अन्तर्जलगतो मग्नो जपेत् त्रिरघमर्षणम्
2,Main,18.0,69,tripadāṃ vātha sāvitrīṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam āvartayed vā praṇavaṃ devaṃ vā saṃsmareddharim,त्रिपदां वाथ सावित्रीं तद्विष्णोः परमं पदम् आवर्तयेद् वा प्रणवं देवं वा संस्मरेद्धरिम्
2,Main,18.0,70,drupadādiva yo mantro yajurvede pratiṣṭhitaḥ antarjale trirāvartya sarvapāpaiḥ pramucyate,द्रुपदादिव यो मन्त्रो यजुर्वेदे प्रतिष्ठितः अन्तर्जले त्रिरावर्त्य सर्वपापैः प्रमुच्यते
2,Main,18.0,71,apaḥ pāṇau samādāya japtvā vai mārjane kṛte vinyasya mūrdhni tat toyaṃ mucyate sarvapātakaiḥ,अपः पाणौ समादाय जप्त्वा वै मार्जने कृते विन्यस्य मूर्ध्नि तत् तोयं मुच्यते सर्वपातकैः
2,Main,18.0,72,yathāśvamedhaḥ kraturāṭ sarvapāpāpanodanaḥ tathāghamarṣaṇaṃ sūktaṃ sarvapāpāpanodanam,यथाश्वमेधः क्रतुराट् सर्वपापापनोदनः तथाघमर्षणं सूक्तं सर्वपापापनोदनम्
2,Main,18.0,73,athopatiṣṭhedādityaṃ mūrdhni puṣpānvitāñjalim prakṣipyālokayed devamudvayaṃ tamasaspari,अथोपतिष्ठेदादित्यं मूर्ध्नि पुष्पान्विताञ्जलिम् प्रक्षिप्यालोकयेद् देवमुद्वयं तमसस्परि
2,Main,18.0,74,udutyaṃ citramityete taccakṣuriti mantrataḥ haṃsaḥ śuciṣadetena sāvitryā ca viśeṣataḥ,उदुत्यं चित्रमित्येते तच्चक्षुरिति मन्त्रतः हंसः शुचिषदेतेन सावित्र्या च विशेषतः
2,Main,18.0,75,anyaiśca vaidikairmantraiḥ sauraiḥ pāpapraṇāśanaiḥ sāvitrīṃ vai japet paścājjapayajñaḥ sa vai smṛtaḥ,अन्यैश्च वैदिकैर्मन्त्रैः सौरैः पापप्रणाशनैः सावित्रीं वै जपेत् पश्चाज्जपयज्ञः स वै स्मृतः
2,Main,18.0,76,vividhāni pavitrāṇi guhyavidyāstathaiva ca śatarudrīyamatharvaśiraḥ saurāṃśca śaktitaḥ,विविधानि पवित्राणि गुह्यविद्यास्तथैव च शतरुद्रीयमथर्वशिरः सौरांश्च शक्तितः
2,Main,18.0,77,prākkūleṣu samāsīnaḥ kuśeṣu prāṅmukhaḥ śuciḥ tiṣṭhaṃścedīkṣamāṇor'kaṃ japyaṃ kuryāt samāhitaḥ,प्राक्कूलेषु समासीनः कुशेषु प्राङ्मुखः शुचिः तिष्ठंश्चेदीक्षमाणोर्ऽकं जप्यं कुर्यात् समाहितः
2,Main,18.0,78,sphāṭikendrākṣarudrākṣaiḥ putrajīvasamudbhavaḥ kartavyā tvakṣamālā syāduttarāduttamā smṛtā,स्फाटिकेन्द्राक्षरुद्राक्षैः पुत्रजीवसमुद्भवः कर्तव्या त्वक्षमाला स्यादुत्तरादुत्तमा स्मृता
2,Main,18.0,79,japakāle na bhāṣeta nānyāni prekṣayed budhaḥ na kampayecchirogrīvāṃ dantānnaiva prakāśayet,जपकाले न भाषेत नान्यानि प्रेक्षयेद् बुधः न कम्पयेच्छिरोग्रीवां दन्तान्नैव प्रकाशयेत्
2,Main,18.0,80,guhyakā rākṣasā siddhā haranti prasabhaṃ yataḥ ekānte suśubhe deśe tasmājjapyaṃ samācaret,गुह्यका राक्षसा सिद्धा हरन्ति प्रसभं यतः एकान्ते सुशुभे देशे तस्माज्जप्यं समाचरेत्
2,Main,18.0,81,caṇḍālāśaucapatitān dṛṣṭvācamya punarjapet taireva bhāṣaṇaṃ kṛtvā snātvā caiva japet punaḥ,चण्डालाशौचपतितान् दृष्ट्वाचम्य पुनर्जपेत् तैरेव भाषणं कृत्वा स्नात्वा चैव जपेत् पुनः
2,Main,18.0,82,ācamya prayato nityaṃ japedaśucidarśane saurān mantrān śaktito vai pāvamānīstu kāmataḥ,आचम्य प्रयतो नित्यं जपेदशुचिदर्शने सौरान् मन्त्रान् शक्तितो वै पावमानीस्तु कामतः
2,Main,18.0,83,yadi syāt klinnavāsā vai vārimadhyagato japet anyathā tu śucau bhūmyāṃ darbheṣu susamāhitaḥ,यदि स्यात् क्लिन्नवासा वै वारिमध्यगतो जपेत् अन्यथा तु शुचौ भूम्यां दर्भेषु सुसमाहितः
2,Main,18.0,84,pradakṣiṇaṃ samāvṛtya namaskṛtvā tataḥ kṣitau ācamya ca yathāśāstraṃ śaktyā svādhyāyamācaret,प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कृत्वा ततः क्षितौ आचम्य च यथाशास्त्रं शक्त्या स्वाध्यायमाचरेत्
2,Main,18.0,85,tataḥ saṃtarpayed devānṛṣīn pitṛgaṇāṃstathā adāvoṅkāramuccārya namo 'nte tarpayāmi vaḥ,ततः संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा अदावोङ्कारमुच्चार्य नमो ऽन्ते तर्पयामि वः
2,Main,18.0,86,devān brahmaḥṛṣīṃścaiva tarpayedakṣatodakaiḥ tilodakaiḥ pitṝn bhaktyā svasūtroktavidhānataḥ,देवान् ब्रह्मःऋषींश्चैव तर्पयेदक्षतोदकैः तिलोदकैः पितॄन् भक्त्या स्वसूत्रोक्तविधानतः
2,Main,18.0,87,anvārabdhena savyena pāṇinā dakṣiṇena tu devarṣostarpayed dhīmānudakāñjalibhiḥ pitan,अन्वारब्धेन सव्येन पाणिना दक्षिणेन तु देवर्षोस्तर्पयेद् धीमानुदकाञ्जलिभिः पितन्
2,Main,18.0,88,yajñopavītī devānāṃ nivītī ṛṣītarpaṇe prācīnāvītī pitrye tu svena tīrthena bhāvataḥ,यज्ञोपवीती देवानां निवीती ऋषीतर्पणे प्राचीनावीती पित्र्ये तु स्वेन तीर्थेन भावतः
2,Main,18.0,89,niṣpīḍya snānavastraṃ tu samācamya ca vāgyataḥ svairmantrairarcayed devān puṣpaiḥ patrairathāmbubhiḥ,निष्पीड्य स्नानवस्त्रं तु समाचम्य च वाग्यतः स्वैर्मन्त्रैरर्चयेद् देवान् पुष्पैः पत्रैरथाम्बुभिः
2,Main,18.0,90,brahmāṇaṃ śaṅkaraṃ sūryaṃ tathaiva madhusūdanam anyāṃścābhimatān devān bhaktyā cākrodhano 'tvaraḥ,ब्रह्माणं शङ्करं सूर्यं तथैव मधुसूदनम् अन्यांश्चाभिमतान् देवान् भक्त्या चाक्रोधनो ऽत्वरः
2,Main,18.0,91,pradadyād vātha puṣpāṇi sūktena pauruṣeṇa tu āpo vā devatāḥ sarvāstena samyak samarcitāḥ,प्रदद्याद् वाथ पुष्पाणि सूक्तेन पौरुषेण तु आपो वा देवताः सर्वास्तेन सम्यक् समर्चिताः
2,Main,18.0,92,dhyātvā praṇavapūrvaṃ vai daivatāni samāhitaḥ namaskāreṇa puṣpāṇi vinyased vai pṛthak pṛthak,ध्यात्वा प्रणवपूर्वं वै दैवतानि समाहितः नमस्कारेण पुष्पाणि विन्यसेद् वै पृथक् पृथक्
2,Main,18.0,93,na viṣṇvārādhanāt puṇyaṃ vidyate karma vaidikam tasmādanādimadhyāntaṃ nityamārādhayeddharim,न विष्ण्वाराधनात् पुण्यं विद्यते कर्म वैदिकम् तस्मादनादिमध्यान्तं नित्यमाराधयेद्धरिम्
2,Main,18.0,94,tadviṣṇoriti mantreṇa sūktena puruṣeṇa tu naitābhyāṃ sadṛśo mantro sūktena puruṣeṇa tu naitābhyāṃ sadṛśo mantro vedeṣūktaścaturṣvapi,तद्विष्णोरिति मन्त्रेण सूक्तेन पुरुषेण तु नैताभ्यां सदृशो मन्त्रो सूक्तेन पुरुषेण तु नैताभ्यां सदृशो मन्त्रो वेदेषूक्तश्चतुर्ष्वपि
2,Main,18.0,95,nivedayeta svātmānaṃ viṣṇāvamalatejasi tadātmā tanmanāḥ śāntastadviṣṇoriti mantrataḥ,निवेदयेत स्वात्मानं विष्णावमलतेजसि तदात्मा तन्मनाः शान्तस्तद्विष्णोरिति मन्त्रतः
2,Main,18.0,96,athavā devamīśānaṃ bhagavantaṃ sanātanam ārādhayenmahādevaṃ bhāvapūto maheśvaram,अथवा देवमीशानं भगवन्तं सनातनम् आराधयेन्महादेवं भावपूतो महेश्वरम्
2,Main,18.0,97,mantreṇa rudrāgāyatryā praṇavenātha vā punaḥ īśānenātha vā rudraistryambakena samāhitaḥ,मन्त्रेण रुद्रागायत्र्या प्रणवेनाथ वा पुनः ईशानेनाथ वा रुद्रैस्त्र्यम्बकेन समाहितः
2,Main,18.0,98,puṣpaiḥ patrairathādbhirvā candanādyairmaheśvaram uktvā namaḥ śivāyeti mantreṇānena yojayet,पुष्पैः पत्रैरथाद्भिर्वा चन्दनाद्यैर्महेश्वरम् उक्त्वा नमः शिवायेति मन्त्रेणानेन योजयेत्
2,Main,18.0,99,namaskuryānmahādevaṃ ṛtaṃ satyamitiśvaram nivedayīta svātmānaṃ yo brahmāṇamitīśvaram,नमस्कुर्यान्महादेवं ऋतं सत्यमितिश्वरम् निवेदयीत स्वात्मानं यो ब्रह्माणमितीश्वरम्
2,Main,18.0,100,pradakṣiṇaṃ dvijaḥ kuryāt pañca brahmāṇi vai japan dhyāyīta devamīśānaṃ vyomamadhyagataṃ śivam,प्रदक्षिणं द्विजः कुर्यात् पञ्च ब्रह्माणि वै जपन् ध्यायीत देवमीशानं व्योममध्यगतं शिवम्
2,Main,18.0,101,athāvalokayedarkaṃ haṃsaḥ suciṣadityṛcā kuryāt pañca mahāyajñān gṛhaṃ gatvā samāhitaḥ,अथावलोकयेदर्कं हंसः सुचिषदित्यृचा कुर्यात् पञ्च महायज्ञान् गृहं गत्वा समाहितः
2,Main,18.0,102,devayajñaṃ pitṛyajñaṃ bhūtayajñaṃ tathaiva ca mānuṣyaṃ brahmayajñaṃ ca pañca yajñān pracakṣate,देवयज्ञं पितृयज्ञं भूतयज्ञं तथैव च मानुष्यं ब्रह्मयज्ञं च पञ्च यज्ञान् प्रचक्षते
2,Main,18.0,103,yadi syāt tarpaṇādarvāk brahmayajñaḥ kṛto na hi kṛtvā manuṣyayajñaṃ vai tataḥ svādhyāyamācaret,यदि स्यात् तर्पणादर्वाक् ब्रह्मयज्ञः कृतो न हि कृत्वा मनुष्ययज्ञं वै ततः स्वाध्यायमाचरेत्
2,Main,18.0,104,agneḥ paścimato deśe bhūtayajñānta eva vā kuśapuñje samāsīnaḥ kuśapāṇiḥ samāhitaḥ,अग्नेः पश्चिमतो देशे भूतयज्ञान्त एव वा कुशपुञ्जे समासीनः कुशपाणिः समाहितः
2,Main,18.0,105,śālāgnau laukike vāgnau jale bhūbhyāmathāpivā vaiśvadevaṃ tataḥ kuryād devayajñaḥ sa vai smṛtaḥ,शालाग्नौ लौकिके वाग्नौ जले भूभ्यामथापिवा वैश्वदेवं ततः कुर्याद् देवयज्ञः स वै स्मृतः
2,Main,18.0,106,yadi syāllaukike pakvaṃ tato 'nnaṃ tatra hūyate śālāgnau tatra devānnaṃ vidhireṣa sanātanaḥ,यदि स्याल्लौकिके पक्वं ततो ऽन्नं तत्र हूयते शालाग्नौ तत्र देवान्नं विधिरेष सनातनः
2,Main,18.0,107,devebhyastu hutādannāccheṣād bhūtabaliṃ haret bhūtayajñaḥ sa vai jñeyo bhūtidaḥ sarvadehinām,देवेभ्यस्तु हुतादन्नाच्छेषाद् भूतबलिं हरेत् भूतयज्ञः स वै ज्ञेयो भूतिदः सर्वदेहिनाम्
2,Main,18.0,108,śvabhyaśca śvapacebhyaśca patitādibhya eva ca dadyād bhūmau baliṃ tvannaṃ pakṣibhyo 'tha dvijottamaḥ,श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च पतितादिभ्य एव च दद्याद् भूमौ बलिं त्वन्नं पक्षिभ्यो ऽथ द्विजोत्तमः
2,Main,18.0,109,sāyaṃ cānnasya siddhasya patnyamantraṃ baliṃ haret bhūtayajñastvayaṃ nityaṃ sāyaṃ prātarvidhīyate,सायं चान्नस्य सिद्धस्य पत्न्यमन्त्रं बलिं हरेत् भूतयज्ञस्त्वयं नित्यं सायं प्रातर्विधीयते
2,Main,18.0,110,ekaṃ tu bhojayed vipraṃ pitṝnuddiśya sattamam nityaśrāddhaṃ taduddiṣṭaṃ pitṛyajño gatipradaḥ,एकं तु भोजयेद् विप्रं पितॄनुद्दिश्य सत्तमम् नित्यश्राद्धं तदुद्दिष्टं पितृयज्ञो गतिप्रदः
2,Main,18.0,111,uddhṛtya vā yathāśakti kiñcidannaṃ samāhitaḥ vedatattvārthaviduṣe dvijāyaivopapādayet,उद्धृत्य वा यथाशक्ति किञ्चिदन्नं समाहितः वेदतत्त्वार्थविदुषे द्विजायैवोपपादयेत्
2,Main,18.0,112,pūjayedatithiṃ nityaṃ namasyedarcayed dvijam manovākkarmabhiḥ śāntamāgataṃ svagṛha tataḥ,पूजयेदतिथिं नित्यं नमस्येदर्चयेद् द्विजम् मनोवाक्कर्मभिः शान्तमागतं स्वगृह ततः
2,Main,18.0,113,hantakāramathāgraṃ vā bhikṣāṃ vā śaktito dvijaḥ dadyādatithaye nityaṃ budhyeta parameśvaram,हन्तकारमथाग्रं वा भिक्षां वा शक्तितो द्विजः दद्यादतिथये नित्यं बुध्येत परमेश्वरम्
2,Main,18.0,114,bhikṣāmāhurgrāsamātramagraṃ tasyāścaturguṇam puṣkalaṃ hantakāraṃ tu taccaturguṇamucyate,भिक्षामाहुर्ग्रासमात्रमग्रं तस्याश्चतुर्गुणम् पुष्कलं हन्तकारं तु तच्चतुर्गुणमुच्यते
2,Main,18.0,115,godohamātraṃ kālaṃ vai pratīkṣyo hyatithiḥ svayam abhyāgatān yathāśakti pūjayedatithiṃ yathā,गोदोहमात्रं कालं वै प्रतीक्ष्यो ह्यतिथिः स्वयम् अभ्यागतान् यथाशक्ति पूजयेदतिथिं यथा
2,Main,18.0,116,bhikṣāṃ vai bhikṣave dadyād vidhivad brahmacāriṇe dadyādannaṃ yathāśakti tvarthibhyo lobhavarjitaḥ,भिक्षां वै भिक्षवे दद्याद् विधिवद् ब्रह्मचारिणे दद्यादन्नं यथाशक्ति त्वर्थिभ्यो लोभवर्जितः
2,Main,18.0,117,sarveṣāmapyalābhe tu annaṃ gobhyo nivedayet bhuñjīta bandhubhiḥ sārdhaṃ vāgyato 'nnamakutsayan,सर्वेषामप्यलाभे तु अन्नं गोभ्यो निवेदयेत् भुञ्जीत बन्धुभिः सार्धं वाग्यतो ऽन्नमकुत्सयन्
2,Main,18.0,118,akṛtvā tu dvijaḥ pañca mahāyajñān dvijottamāḥ bhṛñjīta cet sa mūḍhātmā tiryagyoniṃ sagacchati,अकृत्वा तु द्विजः पञ्च महायज्ञान् द्विजोत्तमाः भृञ्जीत चेत् स मूढात्मा तिर्यग्योनिं सगच्छति
2,Main,18.0,119,vedābhyāso 'nvahaṃ śaktyā mahāyajñakriyā kṣamā nāśayatyāśu pāpāni devānāmarcanaṃ tathā,वेदाभ्यासो ऽन्वहं शक्त्या महायज्ञक्रिया क्षमा नाशयत्याशु पापानि देवानामर्चनं तथा
2,Main,18.0,120,yo mohādathavālasyādakṛtvā devatārcanam bhuṅkte sa yāti narakān śūkareṣvabhijāyate,यो मोहादथवालस्यादकृत्वा देवतार्चनम् भुङ्क्ते स याति नरकान् शूकरेष्वभिजायते
2,Main,18.0,121,tasmāt sarvaprayatnena kṛtvā karmāṇi vai dvijāḥ bhuñjīta svajanaiḥ sārdhaṃ sayāti paramāṃ gatim,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन कृत्वा कर्माणि वै द्विजाः भुञ्जीत स्वजनैः सार्धं सयाति परमां गतिम्
2,Main,19.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca prāṅmukho 'nnāni bhuñjīta sūryābhimukha eva vā āsīnastvāsane śuddhe bhūmyāṃ pādau nidhāya tu,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे अष्टादशो ऽध्यायः व्यास उवाच प्राङ्मुखो ऽन्नानि भुञ्जीत सूर्याभिमुख एव वा आसीनस्त्वासने शुद्धे भूम्यां पादौ निधाय तु
2,Main,19.0,2,āyuṣyaṃ prāṅmukho bhuṅkte yaśasyaṃ dakṣiṇāmukhaḥ śriyaṃ pratyaṅmukho bhuṅkte ṛtaṃ bhuṅkte udaṅmukhāḥ,आयुष्यं प्राङ्मुखो भुङ्क्ते यशस्यं दक्षिणामुखः श्रियं प्रत्यङ्मुखो भुङ्क्ते ऋतं भुङ्क्ते उदङ्मुखाः
2,Main,19.0,3,pañcārdre bhojanaṃ kuryād bhūmau pātraṃ nidhāya tu upavāsena tattulyaṃ manurāha prajāpatiḥ,पञ्चार्द्रे भोजनं कुर्याद् भूमौ पात्रं निधाय तु उपवासेन तत्तुल्यं मनुराह प्रजापतिः
2,Main,19.0,4,upalipte śucau deśe pādau prakṣālya vai karau ācamyārdrānano 'krodhaḥ pañcārdre bhojanaṃ caret,उपलिप्ते शुचौ देशे पादौ प्रक्षाल्य वै करौ आचम्यार्द्राननो ऽक्रोधः पञ्चार्द्रे भोजनं चरेत्
2,Main,19.0,5,mahāvyahṛtibhistvannaṃ paridhāyodakena tu amṛtopastaraṇamasītyāpośānakriyāṃ caret,महाव्यहृतिभिस्त्वन्नं परिधायोदकेन तु अमृतोपस्तरणमसीत्यापोशानक्रियां चरेत्
2,Main,19.0,6,svāhāpraṇavasaṃyuktāṃ prāṇāyādyāhutiṃ tataḥ apānāya tato hutvā vyānāya tadanantaram,स्वाहाप्रणवसंयुक्तां प्राणायाद्याहुतिं ततः अपानाय ततो हुत्वा व्यानाय तदनन्तरम्
2,Main,19.0,7,udānāya tataḥ kuryāt samānāyeti pañcamīm vijñāya tattvameteṣāṃ juhuyādātmani dvijaḥ,उदानाय ततः कुर्यात् समानायेति पञ्चमीम् विज्ञाय तत्त्वमेतेषां जुहुयादात्मनि द्विजः
2,Main,19.0,8,śeṣamannaṃ yathākāmaṃ bhuñjītavyaṃ janairyutam dhyātvā tanmanasā devamātmānaṃ vai prajāpatim,शेषमन्नं यथाकामं भुञ्जीतव्यं जनैर्युतम् ध्यात्वा तन्मनसा देवमात्मानं वै प्रजापतिम्
2,Main,19.0,9,amṛtāpidhānamasītyupariṣṭādapaḥ pibet ācāntaḥ punarācāmedāyaṃ gauriti mantrataḥ,अमृतापिधानमसीत्युपरिष्टादपः पिबेत् आचान्तः पुनराचामेदायं गौरिति मन्त्रतः
2,Main,19.0,10,drupadāṃ vā trirāvartya sarvapāpapraṇāśanīm prāṇānāṃ granthirasītyālabhed hṛdayaṃ tataḥ,द्रुपदां वा त्रिरावर्त्य सर्वपापप्रणाशनीम् प्राणानां ग्रन्थिरसीत्यालभेद् हृदयं ततः
2,Main,19.0,11,ācamyāṅguṣṭhamātreti pādāṅguṣṭhe 'tha dakṣiṇe niḥ stravayed hastajalamūrdhvahastaḥ samāhitaḥ,आचम्याङ्गुष्ठमात्रेति पादाङ्गुष्ठे ऽथ दक्षिणे निः स्त्रवयेद् हस्तजलमूर्ध्वहस्तः समाहितः
2,Main,19.0,12,hutānumantraṇaṃ kuryāt śraddhāyāmiti mantrataḥ athākṣareṇa svātmānaṃ yojayed brahmaṇeti hi,हुतानुमन्त्रणं कुर्यात् श्रद्धायामिति मन्त्रतः अथाक्षरेण स्वात्मानं योजयेद् ब्रह्मणेति हि
2,Main,19.0,13,sarveṣāmeva yāgānāmātmayāgaḥ paraḥ smṛtaḥ yo 'nena vidhinā kuryāt sa yāti brahmaṇaḥ kṣayam,सर्वेषामेव यागानामात्मयागः परः स्मृतः यो ऽनेन विधिना कुर्यात् स याति ब्रह्मणः क्षयम्
2,Main,19.0,14,yajñopavītī bhuñjīta straggandhālaṅkṛtaḥ śuciḥ sāyaṃprāparnāntarā vai saṃdhyāyāṃ tu viśeṣataḥ,यज्ञोपवीती भुञ्जीत स्त्रग्गन्धालङ्कृतः शुचिः सायंप्रापर्नान्तरा वै संध्यायां तु विशेषतः
2,Main,19.0,15,nādyāt sūryagrahāt pūrvamahni sāyaṃ śaśigrahāt grahakāle ca nāśnīyāt snātvāśnīyāt tu muktayoḥ,नाद्यात् सूर्यग्रहात् पूर्वमह्नि सायं शशिग्रहात् ग्रहकाले च नाश्नीयात् स्नात्वाश्नीयात् तु मुक्तयोः
2,Main,19.0,16,mukte śaśini bhuñjīta yadi na syānmahāniśā amuktayorastaṅgatayoradyād dṛṣṭvā pare 'hani,मुक्ते शशिनि भुञ्जीत यदि न स्यान्महानिशा अमुक्तयोरस्तङ्गतयोरद्याद् दृष्ट्वा परे ऽहनि
2,Main,19.0,17,nāśnīyāt prekṣamāṇānāmapradāyaiva durmatiḥ na yajñaśiṣṭādand vā na kruddho nānyamānasaḥ,नाश्नीयात् प्रेक्षमाणानामप्रदायैव दुर्मतिः न यज्ञशिष्टादन्द् वा न क्रुद्धो नान्यमानसः
2,Main,19.0,18,ātmārthaṃ bhojanaṃ yasya ratyarthaṃ yasya maithunam vṛtyarthaṃ yasya cādhītaṃ niṣphalaṃ tasya jīvitam,आत्मार्थं भोजनं यस्य रत्यर्थं यस्य मैथुनम् वृत्यर्थं यस्य चाधीतं निष्फलं तस्य जीवितम्
2,Main,19.0,19,yadbhuṅkte veṣṭitaśirā yacca bhuṅkte udaṅmukhaḥ sopānatkaśca yad bhuṅkte sarvaṃ vidyāt tadāsuram,यद्भुङ्क्ते वेष्टितशिरा यच्च भुङ्क्ते उदङ्मुखः सोपानत्कश्च यद् भुङ्क्ते सर्वं विद्यात् तदासुरम्
2,Main,19.0,20,nārdharātre na madhyāhne nājīrṇe nārdravastradhṛk na ca bhinnāsanagato na śayānaḥ sthito 'pi vā,नार्धरात्रे न मध्याह्ने नाजीर्णे नार्द्रवस्त्रधृक् न च भिन्नासनगतो न शयानः स्थितो ऽपि वा
2,Main,19.0,21,na bhinnabhājane caiva na bhūmyāṃ na ca pāṇiṣu nocchiṣṭo ghṛtamādadyānna mūrdhānaṃ spṛśedapi,न भिन्नभाजने चैव न भूम्यां न च पाणिषु नोच्छिष्टो घृतमादद्यान्न मूर्धानं स्पृशेदपि
2,Main,19.0,22,na brahma kīrtayan vāpi na niḥ śeṣaṃ na bhāryayā nāndhakāre na cākāśe na ca devālayādiṣu,न ब्रह्म कीर्तयन् वापि न निः शेषं न भार्यया नान्धकारे न चाकाशे न च देवालयादिषु
2,Main,19.0,23,naikavastrastu bhuñjīta na yānaśayanasthitaḥ na pādukānirgato 'tha na hasan vilapannapi,नैकवस्त्रस्तु भुञ्जीत न यानशयनस्थितः न पादुकानिर्गतो ऽथ न हसन् विलपन्नपि
2,Main,19.0,24,bhuktvaivaṃ sukhamāsthāya tadannaṃ pariṇāmayet itihāsapurāṇābhyāṃ vedārthānupabṛṃhayet,भुक्त्वैवं सुखमास्थाय तदन्नं परिणामयेत् इतिहासपुराणाभ्यां वेदार्थानुपबृंहयेत्
2,Main,19.0,25,tataḥ saṃdhyāmupāsīta pūrvoktavidhinā dvijaḥ āsīnastu japed devīṃ gāyatrīṃ paścimāṃ prati,ततः संध्यामुपासीत पूर्वोक्तविधिना द्विजः आसीनस्तु जपेद् देवीं गायत्रीं पश्चिमां प्रति
2,Main,19.0,26,na tiṣṭhati tu yaḥ purvāṃ nāste saṃdhyāṃ tu paścimām sa śūdreṇa samo loke sarvadharmavivarjitaḥ,न तिष्ठति तु यः पुर्वां नास्ते संध्यां तु पश्चिमाम् स शूद्रेण समो लोके सर्वधर्मविवर्जितः
2,Main,19.0,27,hutvāgniṃ vidhivanmantrairbhuktvā yajñāvaśiṣṭakam sabhṛtyabāndhavajanaḥ svapecchuṣkapado niśi,हुत्वाग्निं विधिवन्मन्त्रैर्भुक्त्वा यज्ञावशिष्टकम् सभृत्यबान्धवजनः स्वपेच्छुष्कपदो निशि
2,Main,19.0,28,nottarābhimukhaḥ svapyāt paścimābhimukho na ca na cākāśe na nagno vā nāśucirnāsane kvacit,नोत्तराभिमुखः स्वप्यात् पश्चिमाभिमुखो न च न चाकाशे न नग्नो वा नाशुचिर्नासने क्वचित्
2,Main,19.0,29,na śīrṇāyāṃ tu khaṭvāyāṃ śūnyāgāre na caiva hi nānuvaṃśaṃ na pālāśe śayane vā kadācana,न शीर्णायां तु खट्वायां शून्यागारे न चैव हि नानुवंशं न पालाशे शयने वा कदाचन
2,Main,19.0,30,ityetadakhilenoktamahanyahani vai mayā brāhmaṇānāṃ kṛtyajātamapavargaphalapradam,इत्येतदखिलेनोक्तमहन्यहनि वै मया ब्राह्मणानां कृत्यजातमपवर्गफलप्रदम्
2,Main,19.0,31,nāstikyādathavālasyāt brāhmaṇo na karoti yaḥ sa yāti narakān ghorān kākayonau ca jāyate,नास्तिक्यादथवालस्यात् ब्राह्मणो न करोति यः स याति नरकान् घोरान् काकयोनौ च जायते
2,Main,19.0,32,nānyo vimuktaye panthā muktvāśramavidhiṃ svakam tasmāt karmāṇi kurvota tuṣṭaye parameṣṭhinaḥ,नान्यो विमुक्तये पन्था मुक्त्वाश्रमविधिं स्वकम् तस्मात् कर्माणि कुर्वोत तुष्टये परमेष्ठिनः
2,Main,20.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ekonaviṃśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca atha śrāddhamamāvāsyāṃ prāpya kāryaṃ dvijottamaiḥ piṇḍānvāhāryakaṃ bhaktyā bhuktimuktiphalapradam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकोनविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच अथ श्राद्धममावास्यां प्राप्य कार्यं द्विजोत्तमैः पिण्डान्वाहार्यकं भक्त्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
2,Main,20.0,2,piṇḍānvāhāryakaṃ śrāddhaṃ kṣīṇe rājani śasyate aparāhne dvijātīnāṃ praśastenāmiṣeṇa ca,पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं क्षीणे राजनि शस्यते अपराह्ने द्विजातीनां प्रशस्तेनामिषेण च
2,Main,20.0,3,pratipatprabhṛti hyanyāstithayaḥ kṛṣṇapakṣake caturdaśīṃ varjayitvā praśastā hyuttarottarāḥ,प्रतिपत्प्रभृति ह्यन्यास्तिथयः कृष्णपक्षके चतुर्दशीं वर्जयित्वा प्रशस्ता ह्युत्तरोत्तराः
2,Main,20.0,4,amāvāsyāṣṭakāstistraḥ pauṣamāsādiṣu triṣu tistraścānvaṣṭakāḥ puṇyā māghī pañcadaśī tathā,अमावास्याष्टकास्तिस्त्रः पौषमासादिषु त्रिषु तिस्त्रश्चान्वष्टकाः पुण्या माघी पञ्चदशी तथा
2,Main,20.0,5,trayodaśī maghāyuktā varṣāsu tu viśeṣataḥ śasyāpākaśrāddhakālā nityāḥ proktā dine dine,त्रयोदशी मघायुक्ता वर्षासु तु विशेषतः शस्यापाकश्राद्धकाला नित्याः प्रोक्ता दिने दिने
2,Main,20.0,6,naimittikaṃ tu kartavyaṃ grahaṇe candrasūryayoḥ bāndhavānāṃ ca maraṇe nārakī syādato 'nyathā,नैमित्तिकं तु कर्तव्यं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः बान्धवानां च मरणे नारकी स्यादतो ऽन्यथा
2,Main,20.0,7,kāmyāni caiva śrāddhāni śasyānte grahaṇādiṣu ayane viṣuve caiva vyatīpāte 'pyanantakam,काम्यानि चैव श्राद्धानि शस्यान्ते ग्रहणादिषु अयने विषुवे चैव व्यतीपाते ऽप्यनन्तकम्
2,Main,20.0,8,saṃkrāntyamakṣayaṃ śrāddhaṃ tathā janmadineṣvapi nakṣatreṣu ca sarveṣu kāryaṃ kāmyaṃ viśeṣataḥ,संक्रान्त्यमक्षयं श्राद्धं तथा जन्मदिनेष्वपि नक्षत्रेषु च सर्वेषु कार्यं काम्यं विशेषतः
2,Main,20.0,9,svargaṃ ca labhate kṛtvā kṛttikāsu dvijottamaḥ apatyamatha rohiṇyāṃ saumye tu brahmavarcasam,स्वर्गं च लभते कृत्वा कृत्तिकासु द्विजोत्तमः अपत्यमथ रोहिण्यां सौम्ये तु ब्रह्मवर्चसम्
2,Main,20.0,10,raudrāṇāṃ karmaṇāṃ siddhimārdrāyāṃ śauryameva ca punarvasau tathā bhūmiṃ śriyaṃ puṣye tathaiva ca,रौद्राणां कर्मणां सिद्धिमार्द्रायां शौर्यमेव च पुनर्वसौ तथा भूमिं श्रियं पुष्ये तथैव च
2,Main,20.0,11,sarvān kāmāṃstathā sārpe pitrye saubhāgyameva ca aryamṇe tu dhanaṃ vindyāt phālgunyāṃ pāpanāśanam,सर्वान् कामांस्तथा सार्पे पित्र्ये सौभाग्यमेव च अर्यम्णे तु धनं विन्द्यात् फाल्गुन्यां पापनाशनम्
2,Main,20.0,12,jñātiśraiṣṭhyaṃ tathā haste citrāyāṃ ca bahūn sutān vāṇijyasiddhiṃ svātau tu viśākhāsu suvarṇakam,ज्ञातिश्रैष्ठ्यं तथा हस्ते चित्रायां च बहून् सुतान् वाणिज्यसिद्धिं स्वातौ तु विशाखासु सुवर्णकम्
2,Main,20.0,13,maitre bahūni mitrāṇi rājyaṃ śākre tathaiva ca mūle kṛṣiṃ labhed yānasiddhimāpye samudrataḥ,मैत्रे बहूनि मित्राणि राज्यं शाक्रे तथैव च मूले कृषिं लभेद् यानसिद्धिमाप्ये समुद्रतः
2,Main,20.0,14,sarvān kāmān vaiśvadeve śraiṣṭhyaṃ tu śravaṇe punaḥ śraviṣṭhāyāṃ tathā kāmān vāruṇe ca paraṃ balam,सर्वान् कामान् वैश्वदेवे श्रैष्ठ्यं तु श्रवणे पुनः श्रविष्ठायां तथा कामान् वारुणे च परं बलम्
2,Main,20.0,15,ajaikapāde kupyaṃ syādahirbudhne gṛhaṃ śubham revatyāṃ bahavo gāvo hyaśvinyāṃ turagāṃstathā yāmye 'tha jīvanaṃ tat syādyadi śrāddhaṃ prayacchati,अजैकपादे कुप्यं स्यादहिर्बुध्ने गृहं शुभम् रेवत्यां बहवो गावो ह्यश्विन्यां तुरगांस्तथा याम्ये ऽथ जीवनं तत् स्याद्यदि श्राद्धं प्रयच्छति
2,Main,20.0,16,ādityavāre tvārogyaṃ candre saubhāgyameva ca kauje sarvatra vijayaṃ sarvān kāmān budhasya tu,आदित्यवारे त्वारोग्यं चन्द्रे सौभाग्यमेव च कौजे सर्वत्र विजयं सर्वान् कामान् बुधस्य तु
2,Main,20.0,17,vidyāmabhīṣṭā jīve tu dhanaṃ vai bhārgave punaḥ śamaiśvare labhedāyuḥ pratipatsu sutān śubhān,विद्यामभीष्टा जीवे तु धनं वै भार्गवे पुनः शमैश्वरे लभेदायुः प्रतिपत्सु सुतान् शुभान्
2,Main,20.0,18,kanyakāṃ vai dvitīyāyāṃ tṛtīyāyāṃ tu vandinaḥ paśūnkṣudrāṃścaturthyāṃ tu pañcamyāṃśobhanān sutān,कन्यकां वै द्वितीयायां तृतीयायां तु वन्दिनः पशून्क्षुद्रांश्चतुर्थ्यां तु पञ्चम्यांशोभनान् सुतान्
2,Main,20.0,19,ṣaṣṭyāṃ dyūtaṃ kṛṣiṃ cāpi saptamyāṃ labhate naraḥ aṣṭamyāmapi vāṇijyaṃ labhate śrāddhadaḥ sadā,षष्ट्यां द्यूतं कृषिं चापि सप्तम्यां लभते नरः अष्टम्यामपि वाणिज्यं लभते श्राद्धदः सदा
2,Main,20.0,20,syānnavamyāmekakhuraṃ daśamyāṃ dvikhuraṃ bahu ekādaśyāṃ tathā rūpyaṃ brahmavarcasvinaḥ sutān,स्यान्नवम्यामेकखुरं दशम्यां द्विखुरं बहु एकादश्यां तथा रूप्यं ब्रह्मवर्चस्विनः सुतान्
2,Main,20.0,21,dvādaśyāṃ jātarūpaṃ ca rajataṃ kupyameva ca jñātiśraiṣṭhyaṃ trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ tu kruprajāḥ pañcadaśyāṃ sarvakāmānāpnoti śrāddhadaḥ sadā,द्वादश्यां जातरूपं च रजतं कुप्यमेव च ज्ञातिश्रैष्ठ्यं त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां तु क्रुप्रजाः पञ्चदश्यां सर्वकामानाप्नोति श्राद्धदः सदा
2,Main,20.0,22,tasmācchrāddhaṃ na kartavyaṃ caturdaśyāṃ dvijātibhiḥ śastreṇa tu hatānāṃ vai tatra śrāddhaṃ prakalpayet,तस्माच्छ्राद्धं न कर्तव्यं चतुर्दश्यां द्विजातिभिः शस्त्रेण तु हतानां वै तत्र श्राद्धं प्रकल्पयेत्
2,Main,20.0,23,dravyabrāhmaṇasaṃpattau na kālaniyamaḥ kṛtaḥ tasmād bhogāpavargārthaṃ śrāddhaṃ kuryurdvijātayaḥ,द्रव्यब्राह्मणसंपत्तौ न कालनियमः कृतः तस्माद् भोगापवर्गार्थं श्राद्धं कुर्युर्द्विजातयः
2,Main,20.0,24,karmārambheṣu sarveṣu kuryādābhyudayaṃ punaḥ putrajanmādiṣu śrāddhaṃ pārvaṇaṃ parvaṇi smṛtam,कर्मारम्भेषु सर्वेषु कुर्यादाभ्युदयं पुनः पुत्रजन्मादिषु श्राद्धं पार्वणं पर्वणि स्मृतम्
2,Main,20.0,25,ahanyahani nityaṃ syāt kāmyaṃ naimittikaṃ punaḥ ekoddiṣṭādi vijñeyaṃ vṛddhiśrāddhaṃ tu pārvaṇam,अहन्यहनि नित्यं स्यात् काम्यं नैमित्तिकं पुनः एकोद्दिष्टादि विज्ञेयं वृद्धिश्राद्धं तु पार्वणम्
2,Main,20.0,26,etat pañcavidhaṃ śrāddhaṃ manunā parikīrtitam yātrāyāṃ ṣaṣṭhamākhyātaṃ tatprayatnena pālayet,एतत् पञ्चविधं श्राद्धं मनुना परिकीर्तितम् यात्रायां षष्ठमाख्यातं तत्प्रयत्नेन पालयेत्
2,Main,20.0,27,śuddhaye saptamaṃ śrāddhaṃ brahmaṇā paribhāṣitam daivikaṃ cāṣṭamaṃ śrāddhaṃ yatkṛtvā mucyate bhayāt,शुद्धये सप्तमं श्राद्धं ब्रह्मणा परिभाषितम् दैविकं चाष्टमं श्राद्धं यत्कृत्वा मुच्यते भयात्
2,Main,20.0,28,saṃdhyārātryorna kartavyaṃ rāhoranyatra darśanāt deśānāṃ ca viśeṣeṇa bhavet puṇyamanantakam,संध्यारात्र्योर्न कर्तव्यं राहोरन्यत्र दर्शनात् देशानां च विशेषेण भवेत् पुण्यमनन्तकम्
2,Main,20.0,29,gaṅgāyāmakṣayaṃ śrāddhaṃ prayāge 'marakaṇṭake gāyanti pitaro gāthāṃ kīrtayanti manīṣiṇaḥ,गङ्गायामक्षयं श्राद्धं प्रयागे ऽमरकण्टके गायन्ति पितरो गाथां कीर्तयन्ति मनीषिणः
2,Main,20.0,30,eṣṭavyā bahavaḥ putrāḥ śīlavanto guṇānvitāḥ teṣāṃ tu samavetānāṃ yadyeko 'pi gāyāṃ vrajet,एष्टव्या बहवः पुत्राः शीलवन्तो गुणान्विताः तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गायां व्रजेत्
2,Main,20.0,31,gayāṃ prāpyānuṣaṅgeṇa yadi śrāddhaṃ samācaret tāritāḥ pitarastena sa yāti paramāṃ gatim,गयां प्राप्यानुषङ्गेण यदि श्राद्धं समाचरेत् तारिताः पितरस्तेन स याति परमां गतिम्
2,Main,20.0,32,varāhaparvate caiva gaṅgāyāṃ vai viśeṣataḥ vārāṇasyāṃ viśeṣeṇa yatra devaḥ svayaṃ haraḥ,वराहपर्वते चैव गङ्गायां वै विशेषतः वाराणस्यां विशेषेण यत्र देवः स्वयं हरः
2,Main,20.0,33,gaṅgādvāre prabhāse ca bilvake nīlaparvate kurukṣetre ca kubjāmre bhṛgutuṅge mahālaye,गङ्गाद्वारे प्रभासे च बिल्वके नीलपर्वते कुरुक्षेत्रे च कुब्जाम्रे भृगुतुङ्गे महालये
2,Main,20.0,34,kedāre phalgutīrthe ca naimiṣāraṇya eva ca sarasvatyāṃ viśeṣeṇa puṣkareṣu viśeṣataḥ,केदारे फल्गुतीर्थे च नैमिषारण्य एव च सरस्वत्यां विशेषेण पुष्करेषु विशेषतः
2,Main,20.0,35,narmadāyāṃ kuśāvarte śrīśaile bhadrakarṇake vetravatyāṃ vipāśāyāṃ godāvaryāṃ viśeṣataḥ,नर्मदायां कुशावर्ते श्रीशैले भद्रकर्णके वेत्रवत्यां विपाशायां गोदावर्यां विशेषतः
2,Main,20.0,36,evamādiṣu cānyeṣu tīrtheṣu pulineṣu ca nadīnāṃ caiva tīreṣu tuṣyanti pitaraḥ sadā,एवमादिषु चान्येषु तीर्थेषु पुलिनेषु च नदीनां चैव तीरेषु तुष्यन्ति पितरः सदा
2,Main,20.0,37,vrīhibhiśca yavairmāṣairadbhirmūlaphalena vā śyāmākaiśca yavaiḥ śākairnovāraiśca priyaṅgubhiḥ gaudhūmaiśca tilairmudgairmāsaṃ prīṇayate pitṝn,व्रीहिभिश्च यवैर्माषैरद्भिर्मूलफलेन वा श्यामाकैश्च यवैः शाकैर्नोवारैश्च प्रियङ्गुभिः गौधूमैश्च तिलैर्मुद्गैर्मासं प्रीणयते पितॄन्
2,Main,20.0,38,āmrān pāne ratānikṣūn mṛdvīkāṃśca sadāḍimān vidāryāśca bharaṇḍāśca śrāddhakāle prādapayet,आम्रान् पाने रतानिक्षून् मृद्वीकांश्च सदाडिमान् विदार्याश्च भरण्डाश्च श्राद्धकाले प्रादपयेत्
2,Main,20.0,39,lājān madhuyutān dadyāt saktūn śarkarayā saha dadyācchrāddhe prayatnena śṛṅgāṭakakaśerukān,लाजान् मधुयुतान् दद्यात् सक्तून् शर्करया सह दद्याच्छ्राद्धे प्रयत्नेन शृङ्गाटककशेरुकान्
2,Main,20.0,40,dvau māsau matsyamāṃsena trīn māsān hāriṇenatu aurabhreṇātha caturaḥ śākuneneha pañca tu,द्वौ मासौ मत्स्यमांसेन त्रीन् मासान् हारिणेनतु औरभ्रेणाथ चतुरः शाकुनेनेह पञ्च तु
2,Main,20.0,41,ṣaṇmāsāṃśchāgamāṃsena pārṣatenātha sapta vai aṣṭāveṇasya māṃsena rauraveṇa navaiva tu,षण्मासांश्छागमांसेन पार्षतेनाथ सप्त वै अष्टावेणस्य मांसेन रौरवेण नवैव तु
2,Main,20.0,42,daśamāsāṃstu tṛpyanti varāhamahiṣāmiṣaiḥ śaśakūrmaryormāṃsena māsānekādaśaiva tu,दशमासांस्तु तृप्यन्ति वराहमहिषामिषैः शशकूर्मर्योर्मांसेन मासानेकादशैव तु
2,Main,20.0,43,saṃvatsaraṃ tu gavyena payasā pāyasena tu vārdhroṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī,संवत्सरं तु गव्येन पयसा पायसेन तु वार्ध्रोणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी
2,Main,20.0,44,kālaśākaṃ mahāśalkaṃ khaṅgalohāmiṣaṃ madhu ānantyāyaiva kalpante munyannāni ca sarvaśaḥ,कालशाकं महाशल्कं खङ्गलोहामिषं मधु आनन्त्यायैव कल्पन्ते मुन्यन्नानि च सर्वशः
2,Main,20.0,45,krītvā labdhvā svayaṃ vātha mṛtānāhṛtya vā dvijaḥ dadyācchrāddhe prayatnena tadasyākṣayamucyate,क्रीत्वा लब्ध्वा स्वयं वाथ मृतानाहृत्य वा द्विजः दद्याच्छ्राद्धे प्रयत्नेन तदस्याक्षयमुच्यते
2,Main,20.0,46,pippalīṃ kramukaṃ caiva tathā caiva masūrakam kūṣmāṇḍālābuvārtākān bhūstṛṇaṃ surasaṃ tathā,पिप्पलीं क्रमुकं चैव तथा चैव मसूरकम् कूष्माण्डालाबुवार्ताकान् भूस्तृणं सुरसं तथा
2,Main,20.0,47,kusumbhapiṇḍamūlaṃ vai tandulīyakameva ca rājamāṣāṃstathā kṣīraṃ māhiṣaṃ ca vivarjayet,कुसुम्भपिण्डमूलं वै तन्दुलीयकमेव च राजमाषांस्तथा क्षीरं माहिषं च विवर्जयेत्
2,Main,20.0,48,kodravān kovidārāṃścapālakyān maricāṃstathā varjayet sarvayatnena śrāddhakāle dvijottamaḥ,कोद्रवान् कोविदारांश्चपालक्यान् मरिचांस्तथा वर्जयेत् सर्वयत्नेन श्राद्धकाले द्विजोत्तमः
2,Main,21.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge viśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca snātvā yathoktaṃ saṃtarpya pitṝṃścandrakṣaye dvijaḥ piṇḍānvāhāryakaṃ śrāddhaṃ kuryāt saumyamanāḥ śuciḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे विशो ऽध्यायः व्यास उवाच स्नात्वा यथोक्तं संतर्प्य पितॄंश्चन्द्रक्षये द्विजः पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यात् सौम्यमनाः शुचिः
2,Main,21.0,2,pūrvameva parīkṣeta brāhmaṇaṃ vedapāragam tīrthaṃ tad havyakavyānāṃ pradāne cātithiḥ smṛtaḥ,पूर्वमेव परीक्षेत ब्राह्मणं वेदपारगम् तीर्थं तद् हव्यकव्यानां प्रदाने चातिथिः स्मृतः
2,Main,21.0,3,ye somapā virajaso dharmajñāḥ śāntacetasaḥ vratino niyamasthāśca ṛtukālābhigāminaḥ,ये सोमपा विरजसो धर्मज्ञाः शान्तचेतसः व्रतिनो नियमस्थाश्च ऋतुकालाभिगामिनः
2,Main,21.0,4,pañcāgnirapyadhīyāno yajurvedavideva ca bahvṛcaśca trisauparṇastrimadhurvātha yo bhavet,पञ्चाग्निरप्यधीयानो यजुर्वेदविदेव च बह्वृचश्च त्रिसौपर्णस्त्रिमधुर्वाथ यो भवेत्
2,Main,21.0,5,triṇāciketacchandogo jyeṣṭhasāmaga eva ca atharvaśiraso 'dhyetā rudrādhyāyī viśeṣataḥ,त्रिणाचिकेतच्छन्दोगो ज्येष्ठसामग एव च अथर्वशिरसो ऽध्येता रुद्राध्यायी विशेषतः
2,Main,21.0,6,agnihotraparo vidvān nyāyavicca ṣaḍaṅgavit mantrabrāhmaṇaviccaiva yaśca syād dharmapāṭhakaḥ,अग्निहोत्रपरो विद्वान् न्यायविच्च षडङ्गवित् मन्त्रब्राह्मणविच्चैव यश्च स्याद् धर्मपाठकः
2,Main,21.0,7,ṛṣivratī ṛṣīkaśca tathā dvādaśavārṣikaḥ brahmadeyānusaṃtāno garbhaśuddhaḥ sahasradaḥ,ऋषिव्रती ऋषीकश्च तथा द्वादशवार्षिकः ब्रह्मदेयानुसंतानो गर्भशुद्धः सहस्रदः
2,Main,21.0,8,cāndrāyaṇavratacaraḥ satyavādī purāṇavit gurudevāgnipūjāsu prasakto jñānatatparaḥ,चान्द्रायणव्रतचरः सत्यवादी पुराणवित् गुरुदेवाग्निपूजासु प्रसक्तो ज्ञानतत्परः
2,Main,21.0,9,vimuktaḥ sarvato dhīro brahmabhūto dvijottamaḥ mahādevārcanarato vaiṣṇavaḥ paṅktipāvanaḥ,विमुक्तः सर्वतो धीरो ब्रह्मभूतो द्विजोत्तमः महादेवार्चनरतो वैष्णवः पङ्क्तिपावनः
2,Main,21.0,10,ahiṃsānirato nityamapratigrahaṇastathā satriṇo dānaniratā vijñeyāḥ paṅktipāvanāḥ,अहिंसानिरतो नित्यमप्रतिग्रहणस्तथा सत्रिणो दाननिरता विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
2,Main,21.0,11,yuvānaḥ śrotriyāḥ svasthā mahāyajñaparāyaṇāḥ sāvitrījāpaniratā brāhmaṇāḥ paṅktipāvanāḥ,युवानः श्रोत्रियाः स्वस्था महायज्ञपरायणाः सावित्रीजापनिरता ब्राह्मणाः पङ्क्तिपावनाः
2,Main,21.0,12,kulīnāḥ śrutavantaśca śīlavantastapasvinaḥ agnicitsnātakā viprā vijñeyāḥ paṅktipāvanāḥ,कुलीनाः श्रुतवन्तश्च शीलवन्तस्तपस्विनः अग्निचित्स्नातका विप्रा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
2,Main,21.0,13,mātāpitrorhite yuktaḥ prātaḥ snāyī tathā dvijaḥ adhyātmavinmunirdānto vijñeyaḥ paṅktipāvanaḥ,मातापित्रोर्हिते युक्तः प्रातः स्नायी तथा द्विजः अध्यात्मविन्मुनिर्दान्तो विज्ञेयः पङ्क्तिपावनः
2,Main,21.0,14,jñānaniṣṭho mahāyogī vedāntārthavicintakaḥ śraddhāluḥ śrāddhanirato brāhmaṇaḥ paṅktipāvanaḥ,ज्ञाननिष्ठो महायोगी वेदान्तार्थविचिन्तकः श्रद्धालुः श्राद्धनिरतो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
2,Main,21.0,15,vedavidyārataḥ snāto brahmacaryaparaḥ sadā atharvaṇo mumukṣuśca brāhmaṇaḥ paṅktipāvanaḥ,वेदविद्यारतः स्नातो ब्रह्मचर्यपरः सदा अथर्वणो मुमुक्षुश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
2,Main,21.0,16,asamānapravarako hyasagotrastathaiva ca asaṃbandhī ca vijñeyo brāhmaṇaḥ paṅktipāvanaḥ,असमानप्रवरको ह्यसगोत्रस्तथैव च असंबन्धी च विज्ञेयो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
2,Main,21.0,17,bhojayed yoginaṃ pūrvaṃ tattvajñānarataṃ yatim alābhe naiṣṭhikaṃ dāntamupakurvāṇakaṃ tathā,भोजयेद् योगिनं पूर्वं तत्त्वज्ञानरतं यतिम् अलाभे नैष्ठिकं दान्तमुपकुर्वाणकं तथा
2,Main,21.0,18,tadalābhe gṛhasthaṃ tu mumukṣuṃ saṅgavarjitam sarvālābhe sādhakaṃ vā gṛhasthamapi bhojayet,तदलाभे गृहस्थं तु मुमुक्षुं सङ्गवर्जितम् सर्वालाभे साधकं वा गृहस्थमपि भोजयेत्
2,Main,21.0,19,prakṛterguṇatattvajño yasyāśnāti yatirhaviḥ phalaṃ vedavidāṃ tasya sahasrādatiricyate,प्रकृतेर्गुणतत्त्वज्ञो यस्याश्नाति यतिर्हविः फलं वेदविदां तस्य सहस्रादतिरिच्यते
2,Main,21.0,20,tasmād yatnena yogīndramīśvarajñānatatparam bhojayed havyakavyeṣu alābhāditarān dvijān,तस्माद् यत्नेन योगीन्द्रमीश्वरज्ञानतत्परम् भोजयेद् हव्यकव्येषु अलाभादितरान् द्विजान्
2,Main,21.0,21,eṣa vai prathamaḥ kalpaḥ pridāne havyakavyayoḥ anukalpastvayaṃ jñeyaḥ sadā sadbhiranuṣṭhitaḥ,एष वै प्रथमः कल्पः प्रिदाने हव्यकव्ययोः अनुकल्पस्त्वयं ज्ञेयः सदा सद्भिरनुष्ठितः
2,Main,21.0,22,mātāmahaṃ mātulaṃ ca svastrīyaṃ śvaśuraṃ gurum dauhitraṃ viṭpatiṃ bandhumṛtvigyājyau ca bhojayet,मातामहं मातुलं च स्वस्त्रीयं श्वशुरं गुरुम् दौहित्रं विट्पतिं बन्धुमृत्विग्याज्यौ च भोजयेत्
2,Main,21.0,23,na śrāddhe bhojayenmitraṃ dhanaiḥ kāryo 'sya saṃgrahaḥ paiśācī dakṣiṇā sā hi naivāmutra phalapradā,न श्राद्धे भोजयेन्मित्रं धनैः कार्यो ऽस्य संग्रहः पैशाची दक्षिणा सा हि नैवामुत्र फलप्रदा
2,Main,21.0,24,kāma śrāddhe 'rcayenmitraṃ nābhirūpamapi tvarim dviṣatā hi havirbhuktaṃ bhavati pretya niṣphalam,काम श्राद्धे ऽर्चयेन्मित्रं नाभिरूपमपि त्वरिम् द्विषता हि हविर्भुक्तं भवति प्रेत्य निष्फलम्
2,Main,21.0,25,brāhmaṇo hyanadhīyānastṛṇāgniriva śāmyati tasmai havyaṃ na dātavyaṃ na hi bhasmani hūyate,ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति तस्मै हव्यं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते
2,Main,21.0,26,yatheriṇe bījamuptvā na vaptā labhate phalam tathānṛce havirdattvā na dātā labhate phalam,यथेरिणे बीजमुप्त्वा न वप्ता लभते फलम् तथानृचे हविर्दत्त्वा न दाता लभते फलम्
2,Main,21.0,27,yāvato grasate piṇḍān havyakavyeṣvamantravit tāvato grasate pretya dīptān sthūlāṃstvayoguḍān,यावतो ग्रसते पिण्डान् हव्यकव्येष्वमन्त्रवित् तावतो ग्रसते प्रेत्य दीप्तान् स्थूलांस्त्वयोगुडान्
2,Main,21.0,28,api vidyākulairyuktā hīnavṛttā narādhamāḥ yatraite bhuñjate havyaṃ tad bhavedāsura dvijāḥ,अपि विद्याकुलैर्युक्ता हीनवृत्ता नराधमाः यत्रैते भुञ्जते हव्यं तद् भवेदासुर द्विजाः
2,Main,21.0,29,yasya vedaśca vedī ca vicchidyete tripūruṣam sa vai durbrāhmaṇo nārhaḥ śrāddhādiṣu kadācana,यस्य वेदश्च वेदी च विच्छिद्येते त्रिपूरुषम् स वै दुर्ब्राह्मणो नार्हः श्राद्धादिषु कदाचन
2,Main,21.0,30,śūdrapreṣyo bhṛto rājño vṛṣalo grāmayājakaḥ badhabandhopajīvī ca ṣaḍete brahmabandhavaḥ,शूद्रप्रेष्यो भृतो राज्ञो वृषलो ग्रामयाजकः बधबन्धोपजीवी च षडेते ब्रह्मबन्धवः
2,Main,21.0,31,dattānuyogān vṛtyarthaṃ patitān manurabravīt vedavikrāyiṇo hyete śrāddhādiṣu vigarhitāḥ,दत्तानुयोगान् वृत्यर्थं पतितान् मनुरब्रवीत् वेदविक्रायिणो ह्येते श्राद्धादिषु विगर्हिताः
2,Main,21.0,32,śrutivikrayiṇo ye tu parapūrvāsamudbhavāḥ asamānān yājayanti patitāste prakīrtitāḥ,श्रुतिविक्रयिणो ये तु परपूर्वासमुद्भवाः असमानान् याजयन्ति पतितास्ते प्रकीर्तिताः
2,Main,21.0,33,asaṃskṛtādhyāpakā ye bhṛtyā vādhyāpayanti ye adhīyate tathā vedān patitāste prakīrtitāḥ,असंस्कृताध्यापका ये भृत्या वाध्यापयन्ति ये अधीयते तथा वेदान् पतितास्ते प्रकीर्तिताः
2,Main,21.0,34,vṛddhaśrāvakanirgranthāḥ pañcarātravido janāḥ kāpālikāḥ pāśupatāḥ pāṣaṇḍā ye ca tadvidhāḥ,वृद्धश्रावकनिर्ग्रन्थाः पञ्चरात्रविदो जनाः कापालिकाः पाशुपताः पाषण्डा ये च तद्विधाः
2,Main,21.0,35,yasyāśnanti havīṃṣyete durātmānastu tāmasāḥ na tasya tad bhavecchrāddhaṃ pretya ceha phalapradam,यस्याश्नन्ति हवींष्येते दुरात्मानस्तु तामसाः न तस्य तद् भवेच्छ्राद्धं प्रेत्य चेह फलप्रदम्
2,Main,21.0,36,anāśramo yo dvijaḥ syādāśramī vā nirarthakaḥ mithyāśramī ca te viprā vijñeyāḥ paṅktidūṣakāḥ,अनाश्रमो यो द्विजः स्यादाश्रमी वा निरर्थकः मिथ्याश्रमी च ते विप्रा विज्ञेयाः पङ्क्तिदूषकाः
2,Main,21.0,37,duścarmā kunakhī kuṣṭhī śvitrī ca śyāvadantakaḥ viddhaprajananaścaiva stenaḥ klībo 'tha nāstikaḥ,दुश्चर्मा कुनखी कुष्ठी श्वित्री च श्यावदन्तकः विद्धप्रजननश्चैव स्तेनः क्लीबो ऽथ नास्तिकः
2,Main,21.0,38,madyapo vṛṣalīsakto vīrahā didhiṣūpatiḥ āgāradāhī kuṇḍāśī somavikrayiṇo dvijāḥ,मद्यपो वृषलीसक्तो वीरहा दिधिषूपतिः आगारदाही कुण्डाशी सोमविक्रयिणो द्विजाः
2,Main,21.0,39,parivettā tathā hiṃstraḥ parivittirnirākṛtiḥ paunarbhavaḥ kusīdī ca tathā nakṣatradarśakaḥ,परिवेत्ता तथा हिंस्त्रः परिवित्तिर्निराकृतिः पौनर्भवः कुसीदी च तथा नक्षत्रदर्शकः
2,Main,21.0,40,gītavāditranirato vyādhitaḥ kāṇa eva ca hīnāṅgaścātiriktāṅgo hyavakīrṇistathaiva ca,गीतवादित्रनिरतो व्याधितः काण एव च हीनाङ्गश्चातिरिक्ताङ्गो ह्यवकीर्णिस्तथैव च
2,Main,21.0,41,kanyādūṣī kuṇḍagolau abhiśasto 'tha devalaḥ mitradhruk piśunaścaiva nityaṃ bhāryānuvartakaḥ,कन्यादूषी कुण्डगोलौ अभिशस्तो ऽथ देवलः मित्रध्रुक् पिशुनश्चैव नित्यं भार्यानुवर्तकः
2,Main,21.0,42,mātāpitrorgurostyāgī dāratyāgī tathaiva ca gotrabhid bhraṣṭaśaucaśca kāṇḍaspṛṣṭastathaiva ca,मातापित्रोर्गुरोस्त्यागी दारत्यागी तथैव च गोत्रभिद् भ्रष्टशौचश्च काण्डस्पृष्टस्तथैव च
2,Main,21.0,43,anapatyaḥ kūṭasākṣī yācako raṅgajīvakaḥ samudrayāyī kṛtahā tathā samayabhedakaḥ,अनपत्यः कूटसाक्षी याचको रङ्गजीवकः समुद्रयायी कृतहा तथा समयभेदकः
2,Main,21.0,44,devanindāparaścaiva vedanindāratastathā dvijanindārataścaite varjyāḥ śrāddhādikarmasu,देवनिन्दापरश्चैव वेदनिन्दारतस्तथा द्विजनिन्दारतश्चैते वर्ज्याः श्राद्धादिकर्मसु
2,Main,21.0,45,kṛtaghnaḥ piśunaḥ krūro nāstiko vedanindakaḥ mitradhruk kuhakaścaiva viśeṣāt paṅktidūṣakāḥ,कृतघ्नः पिशुनः क्रूरो नास्तिको वेदनिन्दकः मित्रध्रुक् कुहकश्चैव विशेषात् पङ्क्तिदूषकाः
2,Main,21.0,46,sarve punarabhojyānnāstvadānārhāśca karmasu brahmabhāvanirastāśca varjanīyāḥ prayatnataḥ,सर्वे पुनरभोज्यान्नास्त्वदानार्हाश्च कर्मसु ब्रह्मभावनिरस्ताश्च वर्जनीयाः प्रयत्नतः
2,Main,21.0,47,śūdrānnarasapuṣṭāṅgaḥ saṃdhyopāsanavarjitaḥ mahāyajñavihīnaśca brāhmaṇaḥ paṅktidūṣakaḥ,शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गः संध्योपासनवर्जितः महायज्ञविहीनश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिदूषकः
2,Main,21.0,48,adhītanāśanaścaiva snānahomavivarjitaḥ tāmaso rājasaścaiva brāhmaṇaḥ paṅktidūṣakaḥ,अधीतनाशनश्चैव स्नानहोमविवर्जितः तामसो राजसश्चैव ब्राह्मणः पङ्क्तिदूषकः
2,Main,21.0,49,bahunātra kimuktena vihitān ye na kurvate ninditānācarantyete varjanīyāḥ prayatnataḥ,बहुनात्र किमुक्तेन विहितान् ये न कुर्वते निन्दितानाचरन्त्येते वर्जनीयाः प्रयत्नतः
2,Main,22.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ekaviśo 'dhyāya in ree nicht zulässige zeichen: vyāsa uvāca gomayenodakairbhūmiṃ śodhayitvā samāhitaḥ saṃnipātya dvijān sarvān sādhubhiḥ saṃnimantrayet,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकविशो ऽध्याय इन् रेए निछ्त् ज़ुल्äस्सिगे ज़ेइछेन्: व्यास उवाच गोमयेनोदकैर्भूमिं शोधयित्वा समाहितः संनिपात्य द्विजान् सर्वान् साधुभिः संनिमन्त्रयेत्
2,Main,22.0,2,śvo bhaviṣyati me śrāddhaṃ pūrvedyurabhipūjya ca asaṃbhave paredyurvā yathoktairlakṣaṇairyutān,श्वो भविष्यति मे श्राद्धं पूर्वेद्युरभिपूज्य च असंभवे परेद्युर्वा यथोक्तैर्लक्षणैर्युतान्
2,Main,22.0,3,tasya te pitaraḥ śrutvā śrāddhakālamupasthitam anyonyaṃ manasā dhyātvā saṃpatanti manojavāḥ,तस्य ते पितरः श्रुत्वा श्राद्धकालमुपस्थितम् अन्योन्यं मनसा ध्यात्वा संपतन्ति मनोजवाः
2,Main,22.0,4,brāhmaṇaiste sahāśnanti pitaro hyantarikṣagāḥ vāyubhūtāstu tiṣṭhanti bhuktvā yānti parāṃ gatim,ब्राह्मणैस्ते सहाश्नन्ति पितरो ह्यन्तरिक्षगाः वायुभूतास्तु तिष्ठन्ति भुक्त्वा यान्ति परां गतिम्
2,Main,22.0,5,āmantritāśca te viprāḥ śrāddhakāla upasthite vaseyurniyatāḥ sarve brahmacaryaparāyaṇāḥ,आमन्त्रिताश्च ते विप्राः श्राद्धकाल उपस्थिते वसेयुर्नियताः सर्वे ब्रह्मचर्यपरायणाः
2,Main,22.0,6,akrodhano 'tvaro 'mattaḥ satyavādī samāhitaḥ bhāraṃ maithunamadhvānaṃ śrāddhakṛd varjayejjapam,अक्रोधनो ऽत्वरो ऽमत्तः सत्यवादी समाहितः भारं मैथुनमध्वानं श्राद्धकृद् वर्जयेज्जपम्
2,Main,22.0,7,āmantrito brāhmaṇo vā yo 'nyasmai kurute kṣaṇam sa yāti narakaṃ ghoraṃ sūkaratvāṃ prāyāti ca,आमन्त्रितो ब्राह्मणो वा यो ऽन्यस्मै कुरुते क्षणम् स याति नरकं घोरं सूकरत्वां प्रायाति च
2,Main,22.0,8,āmantrayitvā yo mohādanyaṃ cāmantrayed dvijam sa tasmādadhikaḥ pāpī viṣṭhākīṭo 'bhijāyate,आमन्त्रयित्वा यो मोहादन्यं चामन्त्रयेद् द्विजम् स तस्मादधिकः पापी विष्ठाकीटो ऽभिजायते
2,Main,22.0,9,śrāddhe nimantrito vipro maithunaṃ yo 'dhigacchati brahmahatyāmavāpnoti tiryagyonau ca jāyate,श्राद्धे निमन्त्रितो विप्रो मैथुनं यो ऽधिगच्छति ब्रह्महत्यामवाप्नोति तिर्यग्योनौ च जायते
2,Main,22.0,10,nimantritastu yo vipro hyadhvānaṃ yāti durmatiḥ bhavanti pitarastasya taṃ māsaṃ pāṃśubhojanāḥ,निमन्त्रितस्तु यो विप्रो ह्यध्वानं याति दुर्मतिः भवन्ति पितरस्तस्य तं मासं पांशुभोजनाः
2,Main,22.0,11,nimantritastu yaḥ śrāddhe prakuryāt kalahaṃ dvijaḥ bhavanti tasya tanmāsaṃ pitaro malabhojanāḥ,निमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे प्रकुर्यात् कलहं द्विजः भवन्ति तस्य तन्मासं पितरो मलभोजनाः
2,Main,22.0,12,tasmānnimantritaḥ śrāddhe niyatātmā bhaved dvijaḥ akrodhanaḥ śaucaparaḥ kartā caiva jitendriyaḥ,तस्मान्निमन्त्रितः श्राद्धे नियतात्मा भवेद् द्विजः अक्रोधनः शौचपरः कर्ता चैव जितेन्द्रियः
2,Main,22.0,13,śvobhūte dakṣiṇāṃ gatvā diśaṃ darbhān samāhitaḥ samūlānāhared vāri dakṣiṇāgrān sunirmalān,श्वोभूते दक्षिणां गत्वा दिशं दर्भान् समाहितः समूलानाहरेद् वारि दक्षिणाग्रान् सुनिर्मलान्
2,Main,22.0,14,dakṣiṇāpravaṇaṃ snigdhaṃ vibhaktaṃ śubhalakṣaṇam śuciṃ deśaṃ viviktaṃ ca gomayenopalepayet,दक्षिणाप्रवणं स्निग्धं विभक्तं शुभलक्षणम् शुचिं देशं विविक्तं च गोमयेनोपलेपयेत्
2,Main,22.0,15,nadītīreṣu tīrtheṣu svabhūmau caiva sānuṣu vivikteṣu ca tuṣyanti dattena pitaraḥ sadā,नदीतीरेषु तीर्थेषु स्वभूमौ चैव सानुषु विविक्तेषु च तुष्यन्ति दत्तेन पितरः सदा
2,Main,22.0,16,pārakye bhūmibhāge tu pitṝṇāṃ naiva nirvapet svāmibhistad vihanyeta mohād yat kriyate naraiḥ,पारक्ये भूमिभागे तु पितॄणां नैव निर्वपेत् स्वामिभिस्तद् विहन्येत मोहाद् यत् क्रियते नरैः
2,Main,22.0,17,aṭavyaḥ parvatāḥ puṇyāstīrthānyāyatanāni ca sarvāṇyasvāmikānyāhurna hi teṣu parigrahaḥ,अटव्यः पर्वताः पुण्यास्तीर्थान्यायतनानि च सर्वाण्यस्वामिकान्याहुर्न हि तेषु परिग्रहः
2,Main,22.0,18,tilān pravikiret tatra sarvato bandhayedajān asuropahataṃ sarvaṃ tilaiḥ śuddhyatyajena vā,तिलान् प्रविकिरेत् तत्र सर्वतो बन्धयेदजान् असुरोपहतं सर्वं तिलैः शुद्ध्यत्यजेन वा
2,Main,22.0,19,tato 'nnaṃ bahusaṃskāraṃ naikavyañjanamacyutam coṣyapeyasamṛddhaṃ ca yathāśaktyā prakalpayet,ततो ऽन्नं बहुसंस्कारं नैकव्यञ्जनमच्युतम् चोष्यपेयसमृद्धं च यथाशक्त्या प्रकल्पयेत्
2,Main,22.0,20,tato nivṛtte madhyāhne luptalomanakhān dvijān abhigamya yathāmārgaṃ prayacched dantadhāvanam,ततो निवृत्ते मध्याह्ने लुप्तलोमनखान् द्विजान् अभिगम्य यथामार्गं प्रयच्छेद् दन्तधावनम्
2,Main,22.0,21,tailamabhyañjanaṃ snānaṃ snānīyaṃ ca pṛthagvidham pātrairaudumbarairdadyād vaiśvadaivatyapūrvakam,तैलमभ्यञ्जनं स्नानं स्नानीयं च पृथग्विधम् पात्रैरौदुम्बरैर्दद्याद् वैश्वदैवत्यपूर्वकम्
2,Main,22.0,22,tataḥ snātvā nivṛttebhyaḥ pratyutthāyakṛtāñjaliḥ pādyamācamanīyaṃ ca saṃprayacched yathākramam,ततः स्नात्वा निवृत्तेभ्यः प्रत्युत्थायकृताञ्जलिः पाद्यमाचमनीयं च संप्रयच्छेद् यथाक्रमम्
2,Main,22.0,23,ye cātra viśvedevānāṃ viprāḥ pūrvaṃ nimantritāḥ prāṅmukhānyāsanānyeṣāṃ tridarbhopahitāni ca,ये चात्र विश्वेदेवानां विप्राः पूर्वं निमन्त्रिताः प्राङ्मुखान्यासनान्येषां त्रिदर्भोपहितानि च
2,Main,22.0,24,dakṣiṇāmukhayuktāni pitṝṇāmāsanāni ca dakṣiṇāgraikadarbhāṇi prokṣitāni tilodakaiḥ,दक्षिणामुखयुक्तानि पितॄणामासनानि च दक्षिणाग्रैकदर्भाणि प्रोक्षितानि तिलोदकैः
2,Main,22.0,25,teṣūpaveśayedetānāsanaṃ spṛśya sa dvijam āsadhvamiti saṃjalpan āsanāste pṛthak pṛthak,तेषूपवेशयेदेतानासनं स्पृश्य स द्विजम् आसध्वमिति संजल्पन् आसनास्ते पृथक् पृथक्
2,Main,22.0,26,dvau daive prāṅmukhau pitrye trayaścodaṅmukhāstathā ekaikaṃ vā bhavet tatra devamātāmaheṣvapi,द्वौ दैवे प्राङ्मुखौ पित्र्ये त्रयश्चोदङ्मुखास्तथा एकैकं वा भवेत् तत्र देवमातामहेष्वपि
2,Main,22.0,27,satkriyāṃ deśakālau ca śaucaṃ brāhmaṇasaṃpadam pañcaitān vistaro hanti tasmānneheta vistaram,सत्क्रियां देशकालौ च शौचं ब्राह्मणसंपदम् पञ्चैतान् विस्तरो हन्ति तस्मान्नेहेत विस्तरम्
2,Main,22.0,28,api vā bhojayedekaṃ brāhmaṇaṃ vedapāragam śrutaśīlādisaṃpannamalakṣaṇavivarjitam,अपि वा भोजयेदेकं ब्राह्मणं वेदपारगम् श्रुतशीलादिसंपन्नमलक्षणविवर्जितम्
2,Main,22.0,29,uddhṛtya pātre cānnaṃ tat sarvasmāt prakṛtāt punaḥ devatāyatane cāsmai nivedyānyatpravartayet,उद्धृत्य पात्रे चान्नं तत् सर्वस्मात् प्रकृतात् पुनः देवतायतने चास्मै निवेद्यान्यत्प्रवर्तयेत्
2,Main,22.0,30,prāsyedagnau tadannaṃ tu dadyād vā brahmacāriṇe tasmādekamapi śreṣṭhaṃ vidvāṃsaṃ bhojayed dvijam,प्रास्येदग्नौ तदन्नं तु दद्याद् वा ब्रह्मचारिणे तस्मादेकमपि श्रेष्ठं विद्वांसं भोजयेद् द्विजम्
2,Main,22.0,31,bhikṣuko brahmacārī vā bhojanārthamupasthitaḥ upaviṣṭeṣu yaḥ śrāddhe kāmaṃ tamapi bhojayet,भिक्षुको ब्रह्मचारी वा भोजनार्थमुपस्थितः उपविष्टेषु यः श्राद्धे कामं तमपि भोजयेत्
2,Main,22.0,32,atithiryasya nāśnāti na tacchrāddhaṃ praśasyate tasmāt prayatnācchrāddheṣu pūjyā hyatithayo dvijaiḥ,अतिथिर्यस्य नाश्नाति न तच्छ्राद्धं प्रशस्यते तस्मात् प्रयत्नाच्छ्राद्धेषु पूज्या ह्यतिथयो द्विजैः
2,Main,22.0,33,ātithyarahite śrāddhe bhuñjate ye dvijātayaḥ kākayoniṃ vrajantyete dātā caiva na saṃśayaḥ,आतिथ्यरहिते श्राद्धे भुञ्जते ये द्विजातयः काकयोनिं व्रजन्त्येते दाता चैव न संशयः
2,Main,22.0,34,hīnāṅgaḥ patitaḥ kuṣṭhī vraṇī pukkasanāstikau kukkuṭāḥ śūkarāḥ śvāno varjyāḥ śrāddheṣu dūrataḥ,हीनाङ्गः पतितः कुष्ठी व्रणी पुक्कसनास्तिकौ कुक्कुटाः शूकराः श्वानो वर्ज्याः श्राद्धेषु दूरतः
2,Main,22.0,35,bībhatsumaśuciṃ nagnaṃ mattaṃ dhūrtaṃ rajasvalām nīlakāṣāyavasanaṃ pāṣaṇḍāṃśca vivarjayet,बीभत्सुमशुचिं नग्नं मत्तं धूर्तं रजस्वलाम् नीलकाषायवसनं पाषण्डांश्च विवर्जयेत्
2,Main,22.0,36,yat tatra kriyate karma paitṛkaṃ brāhmaṇān prati tatsarvameva kartavyaṃ vaiśvadaivatyapūrvakam,यत् तत्र क्रियते कर्म पैतृकं ब्राह्मणान् प्रति तत्सर्वमेव कर्तव्यं वैश्वदैवत्यपूर्वकम्
2,Main,22.0,37,yathopaviṣṭān sarvāṃstānalaṅkuryād vibhūṣaṇaḥ stragdāmabhiḥ śiroveṣṭairdhūpavāso 'nulepanaiḥ,यथोपविष्टान् सर्वांस्तानलङ्कुर्याद् विभूषणः स्त्रग्दामभिः शिरोवेष्टैर्धूपवासो ऽनुलेपनैः
2,Main,22.0,38,tatastvāvāhayed devān brāhmaṇānāmanujñayā udaṅmukho yathānyāyaṃ viśve devāsa ityṛcā,ततस्त्वावाहयेद् देवान् ब्राह्मणानामनुज्ञया उदङ्मुखो यथान्यायं विश्वे देवास इत्यृचा
2,Main,22.0,39,dve pavitre gṛhītvātha bhājane kṣālite punaḥ śaṃ no devyā jalaṃ kṣiptvā yavo 'sīti yavāṃstathā,द्वे पवित्रे गृहीत्वाथ भाजने क्षालिते पुनः शं नो देव्या जलं क्षिप्त्वा यवो ऽसीति यवांस्तथा
2,Main,22.0,40,yā divyā iti mantraṇa haste tvarghaṃ vinikṣipet pradadyād gandhamālyāni dhūpādīni ca śaktitaḥ,या दिव्या इति मन्त्रण हस्ते त्वर्घं विनिक्षिपेत् प्रदद्याद् गन्धमाल्यानि धूपादीनि च शक्तितः
2,Main,22.0,41,apasavyaṃ tataḥ kṛtvā pitṝṇāṃ dakṣiṇāmukhaḥ āvāhanaṃ tataḥ kuryāduśantastvetyṛcā budhaḥ,अपसव्यं ततः कृत्वा पितॄणां दक्षिणामुखः आवाहनं ततः कुर्यादुशन्तस्त्वेत्यृचा बुधः
2,Main,22.0,42,āvāhya tadanujñāto japedāyantu nastataḥ śaṃ no devyodakaṃ pātre tilo 'sīti tilāṃstathā,आवाह्य तदनुज्ञातो जपेदायन्तु नस्ततः शं नो देव्योदकं पात्रे तिलो ऽसीति तिलांस्तथा
2,Main,22.0,43,kṣiptvā cārghaṃ yathāpūrvaṃ dattvā hasteṣu vai punaḥ saṃstravāṃśca tataḥ sarvān pātre kuryāt samāhitaḥ pitṛbhyaḥ sthānametena nyubjaṃ pātraṃ nidhāpayet,क्षिप्त्वा चार्घं यथापूर्वं दत्त्वा हस्तेषु वै पुनः संस्त्रवांश्च ततः सर्वान् पात्रे कुर्यात् समाहितः पितृभ्यः स्थानमेतेन न्युब्जं पात्रं निधापयेत्
2,Main,22.0,44,agnau kariṣyetyādāya pṛcchatyannaṃ ghṛtaplutam kuruṣvetyabhyanujñāto juhuyādupavītavān,अग्नौ करिष्येत्यादाय पृच्छत्यन्नं घृतप्लुतम् कुरुष्वेत्यभ्यनुज्ञातो जुहुयादुपवीतवान्
2,Main,22.0,45,yajñopavītinā homaḥ kartavyaḥ kuśapāṇinā prācīnāvītinā pitryaṃ vaiśvadevaṃ tu homavat,यज्ञोपवीतिना होमः कर्तव्यः कुशपाणिना प्राचीनावीतिना पित्र्यं वैश्वदेवं तु होमवत्
2,Main,22.0,46,dakṣiṇaṃ pātayejjānuṃ devān paricaran pumān pitṛṇāṃ paricaryāsu pātayeditaraṃ tathā,दक्षिणं पातयेज्जानुं देवान् परिचरन् पुमान् पितृणां परिचर्यासु पातयेदितरं तथा
2,Main,22.0,47,somāya vai pitṛmate svadhā nama iti bruvan agnaye kavyavāhanāya svadheti juhuyāt tataḥ,सोमाय वै पितृमते स्वधा नम इति ब्रुवन् अग्नये कव्यवाहनाय स्वधेति जुहुयात् ततः
2,Main,22.0,48,agnyabhāve tu viprasya pāṇāvevopapādayet mahādevāntike vātha goṣṭhe vā susamāhitaḥ,अग्न्यभावे तु विप्रस्य पाणावेवोपपादयेत् महादेवान्तिके वाथ गोष्ठे वा सुसमाहितः
2,Main,22.0,49,tatastairabhyanujñāto gatvā vai dakṣiṇāṃ diśam gomayenopatipyorvoṃ sthānaṃ kṛtvā tu saikatam,ततस्तैरभ्यनुज्ञातो गत्वा वै दक्षिणां दिशम् गोमयेनोपतिप्योर्वों स्थानं कृत्वा तु सैकतम्
2,Main,22.0,50,maṇḍalaṃ caturastraṃ vā dakṣiṇāvanataṃ śubham trirullikhet tasya madhyaṃ darbheṇaikena caiva hi,मण्डलं चतुरस्त्रं वा दक्षिणावनतं शुभम् त्रिरुल्लिखेत् तस्य मध्यं दर्भेणैकेन चैव हि
2,Main,22.0,51,tataḥ saṃstīrya tatsthāne darbhān vaidakṣiṇāgrakān trīn piṇḍān nirvapet tatra haviḥ śeṣātsamāhitaḥ,ततः संस्तीर्य तत्स्थाने दर्भान् वैदक्षिणाग्रकान् त्रीन् पिण्डान् निर्वपेत् तत्र हविः शेषात्समाहितः
2,Main,22.0,52,nyupya piṇḍāṃstu taṃ hastaṃ nimṛjyāllepabhāginām teṣu darbheṣvathācamya trirāyamya śanairasūn tadannaṃ tu namaskuryāt pitṝneva ca mantravit,न्युप्य पिण्डांस्तु तं हस्तं निमृज्याल्लेपभागिनाम् तेषु दर्भेष्वथाचम्य त्रिरायम्य शनैरसून् तदन्नं तु नमस्कुर्यात् पितॄनेव च मन्त्रवित्
2,Main,22.0,53,udakaṃ ninayeccheṣaṃ śanaiḥ piṇḍāntike punaḥ avajighrecca tān piṇḍān yathānyuptān samāhitaḥ,उदकं निनयेच्छेषं शनैः पिण्डान्तिके पुनः अवजिघ्रेच्च तान् पिण्डान् यथान्युप्तान् समाहितः
2,Main,22.0,54,atha piṇḍāvaśiṣṭānnaṃ vidhinā bhojayed dvijān māṃsānyapūpān vividhān dadyāt kṛsarapāyasam,अथ पिण्डावशिष्टान्नं विधिना भोजयेद् द्विजान् मांसान्यपूपान् विविधान् दद्यात् कृसरपायसम्
2,Main,22.0,55,sūpaśākaphalānīkṣūn payo dadhi ghṛtaṃ madhu annaṃ caiva yathākāmaṃ vividhaṃ bhakṣyapeyakam,सूपशाकफलानीक्षून् पयो दधि घृतं मधु अन्नं चैव यथाकामं विविधं भक्ष्यपेयकम्
2,Main,22.0,56,yad yadiṣṭaṃ dvijendrāṇāṃ tatsarvaṃ vinivedayet dhānyāṃstilāṃśca vividhān śarkarā vividhāstathā,यद् यदिष्टं द्विजेन्द्राणां तत्सर्वं विनिवेदयेत् धान्यांस्तिलांश्च विविधान् शर्करा विविधास्तथा
2,Main,22.0,57,uṣṇamannaṃ dvijātibhyo dātavyaṃ śreya icchatā anyatra phalamūlebhyaḥ pānakebhyastathaiva ca,उष्णमन्नं द्विजातिभ्यो दातव्यं श्रेय इच्छता अन्यत्र फलमूलेभ्यः पानकेभ्यस्तथैव च
2,Main,22.0,58,nāśrūṇi pātayejjātu na kupyennānṛtaṃ vadet na pādena spṛśedannaṃ na caitadavadhūnayet,नाश्रूणि पातयेज्जातु न कुप्येन्नानृतं वदेत् न पादेन स्पृशेदन्नं न चैतदवधूनयेत्
2,Main,22.0,59,krodhena caiva yat dattaṃ yad bhuktaṃ tvarayā punaḥ yātudhānā vilumpanti jalpatā copapāditam,क्रोधेन चैव यत् दत्तं यद् भुक्तं त्वरया पुनः यातुधाना विलुम्पन्ति जल्पता चोपपादितम्
2,Main,22.0,60,svinnagātro na tiṣṭheta sannidhau tu dvijanmanām na cātra śyenakākādīn pakṣiṇaḥ pratiṣedhayet tadrūpāḥ pitarastatra samāyānti bubhukṣavaḥ,स्विन्नगात्रो न तिष्ठेत सन्निधौ तु द्विजन्मनाम् न चात्र श्येनकाकादीन् पक्षिणः प्रतिषेधयेत् तद्रूपाः पितरस्तत्र समायान्ति बुभुक्षवः
2,Main,22.0,61,na dadyāt tatra hastena pratyakṣalavaṇaṃ tathā na cāyasena pātreṇa na caivāśraddhayā punaḥ,न दद्यात् तत्र हस्तेन प्रत्यक्षलवणं तथा न चायसेन पात्रेण न चैवाश्रद्धया पुनः
2,Main,22.0,62,kāñcanena tu pātreṇa rājataudumbareṇa vā dattamakṣayatāṃ yāti khaḍgena ca viśeṣataḥ,काञ्चनेन तु पात्रेण राजतौदुम्बरेण वा दत्तमक्षयतां याति खड्गेन च विशेषतः
2,Main,22.0,63,pātre tu mṛṇmaye yo vai śrāddhe bhojayate pitan sa yāti narakaṃ ghoraṃ bhoktā caiva purodhasaḥ,पात्रे तु मृण्मये यो वै श्राद्धे भोजयते पितन् स याति नरकं घोरं भोक्ता चैव पुरोधसः
2,Main,22.0,64,na paṅktyāṃ viṣamaṃ dadyānna yācenna ca dāpayet yācitā dāpitā dātā narakān yānti dāruṇān,न पङ्क्त्यां विषमं दद्यान्न याचेन्न च दापयेत् याचिता दापिता दाता नरकान् यान्ति दारुणान्
2,Main,22.0,65,bhuñjīran vāgyatāḥ śiṣṭā na brūyuḥ prākṛtān guṇān tāvaddhi pitaro 'śnanti yāvannoktā havirguṇāḥ,भुञ्जीरन् वाग्यताः शिष्टा न ब्रूयुः प्राकृतान् गुणान् तावद्धि पितरो ऽश्नन्ति यावन्नोक्ता हविर्गुणाः
2,Main,22.0,66,nāgrāsanopaviṣṭastu bhuñjota prathamaṃ dvijaḥ bahūnāṃ paśyatāṃ so 'jñaḥ paṅktyā harati kilbiṣam,नाग्रासनोपविष्टस्तु भुञ्जोत प्रथमं द्विजः बहूनां पश्यतां सो ऽज्ञः पङ्क्त्या हरति किल्बिषम्
2,Main,22.0,67,na kiñcid varjayecchrāddhe niyuktastu dvijottamaḥ na māṃsaṃ pratiṣedheta na cānyasyānnamīkṣayet,न किञ्चिद् वर्जयेच्छ्राद्धे नियुक्तस्तु द्विजोत्तमः न मांसं प्रतिषेधेत न चान्यस्यान्नमीक्षयेत्
2,Main,22.0,68,yo nāśnāti dvijo māṃsaṃ niyuktaḥ pitṛkarmaṇi sa pretya paśutāṃ yāti saṃbhavānekaviṃśatim,यो नाश्नाति द्विजो मांसं नियुक्तः पितृकर्मणि स प्रेत्य पशुतां याति संभवानेकविंशतिम्
2,Main,22.0,69,svādhyāyaṃ śrāvayedeṣāṃ dharmaśāstrāṇi caiva hi itihāsapurāṇāni śrāddhakalpāṃśca śobhanān,स्वाध्यायं श्रावयेदेषां धर्मशास्त्राणि चैव हि इतिहासपुराणानि श्राद्धकल्पांश्च शोभनान्
2,Main,22.0,70,tato 'nnamutsṛjed bhukte agrato vikiran bhuvi pṛṣṭvā tṛptāḥ stha ityevaṃ tṛptānācāmayet tataḥ,ततो ऽन्नमुत्सृजेद् भुक्ते अग्रतो विकिरन् भुवि पृष्ट्वा तृप्ताः स्थ इत्येवं तृप्तानाचामयेत् ततः
2,Main,22.0,71,ācāntānanujānīyādabhito ramyatāmiti svadhāstviti ca taṃ brūyurbrāhmaṇāstadanantaram,आचान्ताननुजानीयादभितो रम्यतामिति स्वधास्त्विति च तं ब्रूयुर्ब्राह्मणास्तदनन्तरम्
2,Main,22.0,72,tato bhuktavatāṃ teṣāmannaśeṣaṃ nivedayet yathā brūyustathā kuryādanujñātastu vai dvijaiḥ,ततो भुक्तवतां तेषामन्नशेषं निवेदयेत् यथा ब्रूयुस्तथा कुर्यादनुज्ञातस्तु वै द्विजैः
2,Main,22.0,73,pitrye svadita ityeva vākyaṃ goṣṭheṣu sūnṛtam saṃpannamityabhyudaye daive rocata ityapi,पित्र्ये स्वदित इत्येव वाक्यं गोष्ठेषु सूनृतम् संपन्नमित्यभ्युदये दैवे रोचत इत्यपि
2,Main,22.0,74,visṛjya brāhmaṇāṃstān vai daivapūrvaṃ tu vāgyataḥ dakṣiṇāṃ diśamākāṅ kṣanyācetemān varān pitṝn,विसृज्य ब्राह्मणांस्तान् वै दैवपूर्वं तु वाग्यतः दक्षिणां दिशमाकाङ् क्षन्याचेतेमान् वरान् पितॄन्
2,Main,22.0,75,dātāro no 'bhivardhantāṃ vedāḥ saṃtatireva ca śraddhā ca no mā vyagamad bahudeyaṃ ca nosttviti,दातारो नो ऽभिवर्धन्तां वेदाः संततिरेव च श्रद्धा च नो मा व्यगमद् बहुदेयं च नोस्त्त्विति
2,Main,22.0,76,piṇḍāṃstu go 'javiprebhyo dadyādagnau jale 'pi vā madhyamaṃ tu tataḥ piṇḍamadyāt patnī sutārthinī,पिण्डांस्तु गो ऽजविप्रेभ्यो दद्यादग्नौ जले ऽपि वा मध्यमं तु ततः पिण्डमद्यात् पत्नी सुतार्थिनी
2,Main,22.0,77,prakṣālya hastāvācamya jñātīn śeṣeṇa toṣayet jñātiṣvapi catuṣṭeṣu svān bhṛtyān bhojayot tataḥ paścāt svayaṃ ca patnībhiḥ śeṣamannaṃ samācaret,प्रक्षाल्य हस्तावाचम्य ज्ञातीन् शेषेण तोषयेत् ज्ञातिष्वपि चतुष्टेषु स्वान् भृत्यान् भोजयोत् ततः पश्चात् स्वयं च पत्नीभिः शेषमन्नं समाचरेत्
2,Main,22.0,78,nodvāsayet taducchiṣṭaṃ yāvannāstaṅgato raviḥ brahmacārī bhavetāṃ tu dampatī rajanīṃ tu tām,नोद्वासयेत् तदुच्छिष्टं यावन्नास्तङ्गतो रविः ब्रह्मचारी भवेतां तु दम्पती रजनीं तु ताम्
2,Main,22.0,79,dattvā śrāddhaṃ tathā bhuktvā sevate yastu maithunam mahārauravamāsādya kīṭayoniṃ vrajet punaḥ,दत्त्वा श्राद्धं तथा भुक्त्वा सेवते यस्तु मैथुनम् महारौरवमासाद्य कीटयोनिं व्रजेत् पुनः
2,Main,22.0,80,śucirakrodhanaḥ śāntaḥ satyavādī samāhitaḥ svādhyāyaṃ ca tathādhvānaṃ kartā bhoktā ca varjayet,शुचिरक्रोधनः शान्तः सत्यवादी समाहितः स्वाध्यायं च तथाध्वानं कर्ता भोक्ता च वर्जयेत्
2,Main,22.0,81,śrāddhaṃ bhuktvā paraśrāddhaṃ bhuñjate ye dvijātayaḥ mahāpātikibhistulyā yānti te narakān bahūn,श्राद्धं भुक्त्वा परश्राद्धं भुञ्जते ये द्विजातयः महापातिकिभिस्तुल्या यान्ति ते नरकान् बहून्
2,Main,22.0,82,eṣa vo vihitaḥ samyak śrāddhakalpaḥ sanātanaḥ āmena vartayennityamudāsīno 'tha tattvavit,एष वो विहितः सम्यक् श्राद्धकल्पः सनातनः आमेन वर्तयेन्नित्यमुदासीनो ऽथ तत्त्ववित्
2,Main,22.0,83,anagniradhvago vāpi tathaiva vyasanānvitaḥ āmaśrāddhaṃ dvijaḥ kuryād vidhijñaḥ śraddhayānvitaḥ tenāgnau karaṇaṃ kuryāt piṇḍāṃstenaiva nirvapet,अनग्निरध्वगो वापि तथैव व्यसनान्वितः आमश्राद्धं द्विजः कुर्याद् विधिज्ञः श्रद्धयान्वितः तेनाग्नौ करणं कुर्यात् पिण्डांस्तेनैव निर्वपेत्
2,Main,22.0,84,yo 'nena vidhinā śrāddhaṃ kuryāt saṃyatamānasaḥ vyapetakalpaṣo nityaṃ yogināṃ vartate padam,यो ऽनेन विधिना श्राद्धं कुर्यात् संयतमानसः व्यपेतकल्पषो नित्यं योगिनां वर्तते पदम्
2,Main,22.0,85,tasmāt sarvaprayatnena śrāddhaṃ kuryād dvijottamaḥ ārādhito bhavedīśastena samyak sanātanaḥ,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं कुर्याद् द्विजोत्तमः आराधितो भवेदीशस्तेन सम्यक् सनातनः
2,Main,22.0,86,api mūlairphalairvāpi prakuryānnirdhano dvijaḥ tilodakaistarpayed vā pitṝn snātvā samāhitaḥ,अपि मूलैर्फलैर्वापि प्रकुर्यान्निर्धनो द्विजः तिलोदकैस्तर्पयेद् वा पितॄन् स्नात्वा समाहितः
2,Main,22.0,87,na jīvatpitṛko dadyāddhomāntaṃ cābhidhīyate yeṣāṃ vāpi pitā dadyāt teṣāṃ caike pracakṣate,न जीवत्पितृको दद्याद्धोमान्तं चाभिधीयते येषां वापि पिता दद्यात् तेषां चैके प्रचक्षते
2,Main,22.0,88,pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ yo yasya mriyate tasmai deyaṃ nānyasya tena tu,पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः यो यस्य म्रियते तस्मै देयं नान्यस्य तेन तु
2,Main,22.0,89,bhojayed vāpi jīvantaṃ yathākāmaṃ tu bhaktitaḥ na jīvantamatikramya dadāti śrūyate śrutiḥ,भोजयेद् वापि जीवन्तं यथाकामं तु भक्तितः न जीवन्तमतिक्रम्य ददाति श्रूयते श्रुतिः
2,Main,22.0,90,dvyāmuṣyāyaṇiko dadyād bījikṣetrikayoḥ samam ṛkyādardhaṃ samādadyānniyogotpādito yadi,द्व्यामुष्यायणिको दद्याद् बीजिक्षेत्रिकयोः समम् ऋक्यादर्धं समादद्यान्नियोगोत्पादितो यदि
2,Main,22.0,91,aniyuktaḥ suto yaśca śulkato jāyate tviha pradadyād bījine piṇḍaṃ kṣetriṇe tu tato 'nyathā,अनियुक्तः सुतो यश्च शुल्कतो जायते त्विह प्रदद्याद् बीजिने पिण्डं क्षेत्रिणे तु ततो ऽन्यथा
2,Main,22.0,92,dvau piṇḍau nirvapet tābhyāṃ kṣetriṇe bījine tathā kīrtayedatha caikasmin bījinaṃ kṣetriṇaṃ tataḥ,द्वौ पिण्डौ निर्वपेत् ताभ्यां क्षेत्रिणे बीजिने तथा कीर्तयेदथ चैकस्मिन् बीजिनं क्षेत्रिणं ततः
2,Main,22.0,93,mṛtāhani tu kartavyamekodiṣṭaṃ vidhānataḥ aśauce sve parikṣīṇe kāmyaṃ vai kāmataḥ punaḥ,मृताहनि तु कर्तव्यमेकोदिष्टं विधानतः अशौचे स्वे परिक्षीणे काम्यं वै कामतः पुनः
2,Main,22.0,94,pūrvāhne caiva kartavyaṃ śrāddhamabhyudayārthinā devavatsarvameva syād yavaiḥ kāryā tilakriyā,पूर्वाह्ने चैव कर्तव्यं श्राद्धमभ्युदयार्थिना देववत्सर्वमेव स्याद् यवैः कार्या तिलक्रिया
2,Main,22.0,95,darbhāśca ṛjavaḥ kāryā yugmān vai bhojayed dvijān nāndīmukhāstu pitaraḥ prīyantāmiti vācayet,दर्भाश्च ऋजवः कार्या युग्मान् वै भोजयेद् द्विजान् नान्दीमुखास्तु पितरः प्रीयन्तामिति वाचयेत्
2,Main,22.0,96,mātṛśrāddhaṃ tu pūrvaṃ syāt pitṝṇāṃ syādanantaram tato mātāmahānāṃ tu vṛddhau śrāddhatrayaṃ smṛtam,मातृश्राद्धं तु पूर्वं स्यात् पितॄणां स्यादनन्तरम् ततो मातामहानां तु वृद्धौ श्राद्धत्रयं स्मृतम्
2,Main,22.0,97,davapūrvaṃ pradadyād vai na kuryādapradakṣiṇam prāṅmukho nirvapet piṇḍānupavītī samāhitaḥ,दवपूर्वं प्रदद्याद् वै न कुर्यादप्रदक्षिणम् प्राङ्मुखो निर्वपेत् पिण्डानुपवीती समाहितः
2,Main,22.0,98,pūrvaṃ tu mātaraḥ pūjyā bhaktyā vai sagaṇeśvarāḥ sthaṇḍileṣu vicitreṣu pratimāsu dvijātiṣu,पूर्वं तु मातरः पूज्या भक्त्या वै सगणेश्वराः स्थण्डिलेषु विचित्रेषु प्रतिमासु द्विजातिषु
2,Main,22.0,99,puṣperdhūpaiśca naivedyairgandhādyairbhūṣaṇairapi pūjayitvā mātṛgaṇaṃ kūryācchrāddhatrayaṃ budhaḥ,पुष्पेर्धूपैश्च नैवेद्यैर्गन्धाद्यैर्भूषणैरपि पूजयित्वा मातृगणं कूर्याच्छ्राद्धत्रयं बुधः
2,Main,22.0,100,akṛtvā mātṛyāgaṃ tu yaḥ śrāddhaṃ pariveṣayet tasya krodhasamāviṣṭā hiṃsāmicchanti mātaraḥ,अकृत्वा मातृयागं तु यः श्राद्धं परिवेषयेत् तस्य क्रोधसमाविष्टा हिंसामिच्छन्ति मातरः
2,Main,23.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge dvāviśo 'dhyāyaḥ in ree nicht zulässige zeichen: vyāsa uvāca daśāhaṃ prāhurāśaucaṃ sapiṇḍeṣu vipaścitaḥ mṛteṣu vātha jāteṣu brāhmaṇānāṃ dvijottamāḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्वाविशो ऽध्यायः इन् रेए निछ्त् ज़ुल्äस्सिगे ज़ेइछेन्: व्यास उवाच दशाहं प्राहुराशौचं सपिण्डेषु विपश्चितः मृतेषु वाथ जातेषु ब्राह्मणानां द्विजोत्तमाः
2,Main,23.0,2,nityāni caiva karmāṇi kāmyāni ca viśeṣataḥ nakuryād vihitaṃ kiñcit svādhyāyaṃ manasāpica,नित्यानि चैव कर्माणि काम्यानि च विशेषतः नकुर्याद् विहितं किञ्चित् स्वाध्यायं मनसापिच
2,Main,23.0,3,śucīnakrodhanān bhūmyān śālāgnau bhāvayed dvijān śuṣkānnena phalairvāpi vaitānaṃ juhuyāt tathā,शुचीनक्रोधनान् भूम्यान् शालाग्नौ भावयेद् द्विजान् शुष्कान्नेन फलैर्वापि वैतानं जुहुयात् तथा
2,Main,23.0,4,na spṛśeyurimānanye na ca tebhyaḥ samāharet caturthe pañcame vāhni saṃsparśaḥ kathito budhaiḥ,न स्पृशेयुरिमानन्ये न च तेभ्यः समाहरेत् चतुर्थे पञ्चमे वाह्नि संस्पर्शः कथितो बुधैः
2,Main,23.0,5,sūtake tu sapiṇḍānāṃ saṃsparśo na praduṣyati sūtakaṃ sūtikāṃ caiva varjayitvā nṛṇāṃ punaḥ,सूतके तु सपिण्डानां संस्पर्शो न प्रदुष्यति सूतकं सूतिकां चैव वर्जयित्वा नृणां पुनः
2,Main,23.0,6,adhīyānastathā yajvā vedavicca pitā bhavet saṃspṛśyāḥ sarva evaite snānānmātā daśāhataḥ,अधीयानस्तथा यज्वा वेदविच्च पिता भवेत् संस्पृश्याः सर्व एवैते स्नानान्माता दशाहतः
2,Main,23.0,7,daśāhaṃ nirguṇe proktamaśaucaṃ cātinirguṇe ekadvitriguṇairyuktaṃ catustryekadinaiḥ śuciḥ,दशाहं निर्गुणे प्रोक्तमशौचं चातिनिर्गुणे एकद्वित्रिगुणैर्युक्तं चतुस्त्र्येकदिनैः शुचिः
2,Main,23.0,8,daśāhāt tu paraṃ samyagadhīyīta juhoti ca caturthe tasya saṃsparśaṃ manurāha prajāpatiḥ,दशाहात् तु परं सम्यगधीयीत जुहोति च चतुर्थे तस्य संस्पर्शं मनुराह प्रजापतिः
2,Main,23.0,9,kriyāhīnasya mūrkhasya mahārogiṇa eva ca yatheṣṭācaraṇasyāhurmaraṇāntamaśauvakam,क्रियाहीनस्य मूर्खस्य महारोगिण एव च यथेष्टाचरणस्याहुर्मरणान्तमशौवकम्
2,Main,23.0,10,trirātraṃ daśarātraṃ vā brāhmaṇānāmaśaucakam prāksaṃskārāt trirātraṃ syāt tasmādūrdhvaṃ daśāhakam,त्रिरात्रं दशरात्रं वा ब्राह्मणानामशौचकम् प्राक्संस्कारात् त्रिरात्रं स्यात् तस्मादूर्ध्वं दशाहकम्
2,Main,23.0,11,ūnadvivārṣike prete mātāpitrostadiṣyate trirātreṇa śucistvanyo yadi hyatyantanirguṇaḥ,ऊनद्विवार्षिके प्रेते मातापित्रोस्तदिष्यते त्रिरात्रेण शुचिस्त्वन्यो यदि ह्यत्यन्तनिर्गुणः
2,Main,23.0,12,adantajātamaraṇe pitrorekāhamiṣyate jātadante trirātraṃ syād yadi syātāṃ tu nirguṇau,अदन्तजातमरणे पित्रोरेकाहमिष्यते जातदन्ते त्रिरात्रं स्याद् यदि स्यातां तु निर्गुणौ
2,Main,23.0,13,ādantajananāt sadya ācaulādekarātrakam trirātramaupanayanāt sapiṇḍānāmudāhṛtam,आदन्तजननात् सद्य आचौलादेकरात्रकम् त्रिरात्रमौपनयनात् सपिण्डानामुदाहृतम्
2,Main,23.0,14,jātamātrasya bālasya yadi syānmaraṇaṃ pituḥ mātuśca sūtakaṃ tat syāt pitā syāt spṛśya eva ca,जातमात्रस्य बालस्य यदि स्यान्मरणं पितुः मातुश्च सूतकं तत् स्यात् पिता स्यात् स्पृश्य एव च
2,Main,23.0,15,sadyaḥ śaucaṃ sapiṇḍānāṃ kartavyaṃ sodarasya ca ūrdhvaṃ daśāhādekāhaṃ sodaro yadi nirguṇaḥ,सद्यः शौचं सपिण्डानां कर्तव्यं सोदरस्य च ऊर्ध्वं दशाहादेकाहं सोदरो यदि निर्गुणः
2,Main,23.0,16,athordhvaṃ dantajananāt sapiṇḍānāmaśaucakam ekarātraṃ nirguṇānāṃ cailādūrdhvaṃ trirātrakam,अथोर्ध्वं दन्तजननात् सपिण्डानामशौचकम् एकरात्रं निर्गुणानां चैलादूर्ध्वं त्रिरात्रकम्
2,Main,23.0,17,adantajātamaraṇaṃ saṃbhaved yadi sattamāḥ ekarātraṃ sapiṇḍānāṃ yadi te 'tyantanirguṇāḥ,अदन्तजातमरणं संभवेद् यदि सत्तमाः एकरात्रं सपिण्डानां यदि ते ऽत्यन्तनिर्गुणाः
2,Main,23.0,18,vratādeśāt sapiṇḍānāmarvāk snānaṃ vidhīyate sarveṣāmeva guṇināmūrdhvaṃ tu viṣamaṃ punaḥ,व्रतादेशात् सपिण्डानामर्वाक् स्नानं विधीयते सर्वेषामेव गुणिनामूर्ध्वं तु विषमं पुनः
2,Main,23.0,19,arvāk ṣaṇmāsataḥ strīṇāṃ yadi syād garbhasaṃstravaḥ tadā māsasamaistāsāmaśaucaṃ divasaiḥ smṛtam,अर्वाक् षण्मासतः स्त्रीणां यदि स्याद् गर्भसंस्त्रवः तदा माससमैस्तासामशौचं दिवसैः स्मृतम्
2,Main,23.0,20,tata ūrdhvaṃ tu patane strīṇāṃ dvādaśarātrikam sadyaḥ śaucaṃ sapiṇḍānāṃ garbhastrāvācca vā tataḥ,तत ऊर्ध्वं तु पतने स्त्रीणां द्वादशरात्रिकम् सद्यः शौचं सपिण्डानां गर्भस्त्रावाच्च वा ततः
2,Main,23.0,21,garbhacyutāvahorātraṃ sapiṇḍe 'tyantanirguṇe yatheṣṭācaraṇe jñātau trirātramiti niścayaḥ,गर्भच्युतावहोरात्रं सपिण्डे ऽत्यन्तनिर्गुणे यथेष्टाचरणे ज्ञातौ त्रिरात्रमिति निश्चयः
2,Main,23.0,22,yadi syāt sūtake sūtirmaraṇe vā mṛtirbhavet śeṣeṇaiva bhavecchuddhirahaḥ śeṣe trirātrakam,यदि स्यात् सूतके सूतिर्मरणे वा मृतिर्भवेत् शेषेणैव भवेच्छुद्धिरहः शेषे त्रिरात्रकम्
2,Main,23.0,23,maraṇotpattiyoge tu maraṇācchuddhiriṣyate aghavṛddhimadāśaucamūrghvaṃ cet tena śudhyati,मरणोत्पत्तियोगे तु मरणाच्छुद्धिरिष्यते अघवृद्धिमदाशौचमूर्घ्वं चेत् तेन शुध्यति
2,Main,23.0,24,atha cet pañcamīrātrimatītya parato bhavet aghavṛddhimadāśaucaṃ tadā pūrveṇa śudhyati,अथ चेत् पञ्चमीरात्रिमतीत्य परतो भवेत् अघवृद्धिमदाशौचं तदा पूर्वेण शुध्यति
2,Main,23.0,25,deśāntaragataṃ śrutvā sūtakaṃ śāvameva tu tāvadaprayato martyo yāvaccheṣaḥ samāpyate,देशान्तरगतं श्रुत्वा सूतकं शावमेव तु तावदप्रयतो मर्त्यो यावच्छेषः समाप्यते
2,Main,23.0,26,atīte sūtake proktaṃ sapiṇḍānāṃ trirātrakam tathaiva maraṇe snānamūrdhvaṃ saṃvatsarād yadi,अतीते सूतके प्रोक्तं सपिण्डानां त्रिरात्रकम् तथैव मरणे स्नानमूर्ध्वं संवत्सराद् यदि
2,Main,23.0,27,vedāntaviccādhīyāno yo 'gnimān vṛttikarṣitaḥ sadyaḥ śaucaṃ bhavet tasya sarvāvasthāsu sarvadā,वेदान्तविच्चाधीयानो यो ऽग्निमान् वृत्तिकर्षितः सद्यः शौचं भवेत् तस्य सर्वावस्थासु सर्वदा
2,Main,23.0,28,strīṇāmasaṃskṛtānāṃ tu pradānāt pūrvataḥ sadā sapiṇḍānāṃ trirātraṃ syāt saṃskāre bhartureva hi,स्त्रीणामसंस्कृतानां तु प्रदानात् पूर्वतः सदा सपिण्डानां त्रिरात्रं स्यात् संस्कारे भर्तुरेव हि
2,Main,23.0,29,ahastvadattakanyānāmaśaucaṃ maraṇe smṛtam ūnadvivarṣānmaraṇe sadyaḥ śaucamudāhṛtam,अहस्त्वदत्तकन्यानामशौचं मरणे स्मृतम् ऊनद्विवर्षान्मरणे सद्यः शौचमुदाहृतम्
2,Main,23.0,30,ādantāt sodare sadya ācaulādekarātrakam āpradānāt trirātraṃ syād daśarātramataḥ param,आदन्तात् सोदरे सद्य आचौलादेकरात्रकम् आप्रदानात् त्रिरात्रं स्याद् दशरात्रमतः परम्
2,Main,23.0,31,mātāmahānāṃ maraṇe trirātraṃ syādaśaucakam ekodakānāṃ maraṇe sūtake caitadeva hi,मातामहानां मरणे त्रिरात्रं स्यादशौचकम् एकोदकानां मरणे सूतके चैतदेव हि
2,Main,23.0,32,pakṣiṇī yonisambandhe bāndhaveṣu tathaiva ca ekarātraṃ samuddiṣṭaṃ gurau sabrahmacāriṇi,पक्षिणी योनिसम्बन्धे बान्धवेषु तथैव च एकरात्रं समुद्दिष्टं गुरौ सब्रह्मचारिणि
2,Main,23.0,33,prete rājani sajyotiryasya syād viṣaye sthitiḥ gṛhe mṛtāsu dattāsu kanyakāsu tryahaṃ pituḥ,प्रेते राजनि सज्योतिर्यस्य स्याद् विषये स्थितिः गृहे मृतासु दत्तासु कन्यकासु त्र्यहं पितुः
2,Main,23.0,34,parapūrvāsu bhāryāsu putreṣu kṛtakeṣu ca trirātraṃ syāt tathācārye svabhāryāsvanyagāsu ca,परपूर्वासु भार्यासु पुत्रेषु कृतकेषु च त्रिरात्रं स्यात् तथाचार्ये स्वभार्यास्वन्यगासु च
2,Main,23.0,35,ācāryaputre patnyāṃ ca ahorātramudāhṛtam ekāhaṃ syādupādhyāye svagrāme śrotriye 'pi ca,आचार्यपुत्रे पत्न्यां च अहोरात्रमुदाहृतम् एकाहं स्यादुपाध्याये स्वग्रामे श्रोत्रिये ऽपि च
2,Main,23.0,36,trirātramasapiṇḍeṣu svagṛhe saṃsthiteṣu ca ekāhaṃ cāsvavarye syādekarātraṃ tadiṣyate,त्रिरात्रमसपिण्डेषु स्वगृहे संस्थितेषु च एकाहं चास्ववर्ये स्यादेकरात्रं तदिष्यते
2,Main,23.0,37,trirātraṃ śvaśrūmaraṇe śvaśure vai tadeva hi sadyaḥ śaucaṃ samuddiṣṭaṃ sagotre saṃsthite sati,त्रिरात्रं श्वश्रूमरणे श्वशुरे वै तदेव हि सद्यः शौचं समुद्दिष्टं सगोत्रे संस्थिते सति
2,Main,23.0,38,śuddhyed vipro daśāhena dvādaśāhena bhūmipaḥ vaiśyaḥ pañcadaśāhena śūdro māsena śudyati,शुद्ध्येद् विप्रो दशाहेन द्वादशाहेन भूमिपः वैश्यः पञ्चदशाहेन शूद्रो मासेन शुद्यति
2,Main,23.0,39,kṣatraviṭśūdradāyādā ye syurviprasya bāndhavāḥ teṣāmaśauce viprasya daśāhācchuddhiriṣyate,क्षत्रविट्शूद्रदायादा ये स्युर्विप्रस्य बान्धवाः तेषामशौचे विप्रस्य दशाहाच्छुद्धिरिष्यते
2,Main,23.0,40,rājanyavaiśyāvapyevaṃ hīnavarṇāsu yoniṣu svameva śaucaṃ kuryātāṃ viśuddhyarthamasaṃśayam,राजन्यवैश्यावप्येवं हीनवर्णासु योनिषु स्वमेव शौचं कुर्यातां विशुद्ध्यर्थमसंशयम्
2,Main,23.0,41,sarve tūttaravarṇānāmaśaucaṃ kuryurādṛtāḥ tadvarṇavidhidṛṣṭena svaṃ tu śaucaṃ svayoniṣu,सर्वे तूत्तरवर्णानामशौचं कुर्युरादृताः तद्वर्णविधिदृष्टेन स्वं तु शौचं स्वयोनिषु
2,Main,23.0,42,ṣaḍrātraṃ vā trirātraṃ syādekarātraṃ krameṇa hi vaiśyakṣatriyaviprāṇāṃ śūdreṣvāśaucameva tu,षड्रात्रं वा त्रिरात्रं स्यादेकरात्रं क्रमेण हि वैश्यक्षत्रियविप्राणां शूद्रेष्वाशौचमेव तु
2,Main,23.0,43,ardhamāso 'tha ṣaḍrātraṃ trirātraṃ dvijapuṅgavāḥ śūdrakṣatriyaviprāṇāṃ vaiśyeṣvāśaucamiṣyate,अर्धमासो ऽथ षड्रात्रं त्रिरात्रं द्विजपुङ्गवाः शूद्रक्षत्रियविप्राणां वैश्येष्वाशौचमिष्यते
2,Main,23.0,44,ṣaḍrātraṃ vai daśāhaṃ ca viprāṇāṃ vaiśyaśūdrayoḥ aśaucaṃ kṣatriye proktaṃ krameṇa dvijapuṅgavāḥ,षड्रात्रं वै दशाहं च विप्राणां वैश्यशूद्रयोः अशौचं क्षत्रिये प्रोक्तं क्रमेण द्विजपुङ्गवाः
2,Main,23.0,45,śūdraviṭkṣatriyāṇāṃ tu brāhmaṇe saṃsthite sati daśarātreṇa śuddhiḥ syādityāha kamalodbhavaḥ,शूद्रविट्क्षत्रियाणां तु ब्राह्मणे संस्थिते सति दशरात्रेण शुद्धिः स्यादित्याह कमलोद्भवः
2,Main,23.0,46,asapiṇḍaṃ dvijaṃ pretaṃ vipro nirhṛtya bandhuvat aśitvā ca sahoṣitvā daśarātreṇa śudhyati,असपिण्डं द्विजं प्रेतं विप्रो निर्हृत्य बन्धुवत् अशित्वा च सहोषित्वा दशरात्रेण शुध्यति
2,Main,23.0,47,yadyannamatti teṣāṃ tu trirātreṇa tataḥ śuciḥ anadannannamahnaiva na ca tasmin gṛhe vaset,यद्यन्नमत्ति तेषां तु त्रिरात्रेण ततः शुचिः अनदन्नन्नमह्नैव न च तस्मिन् गृहे वसेत्
2,Main,23.0,48,sodakeṣvetadeva syānmāturāpteṣu bandhuṣu daśāhena śavasparśe sapiṇḍaścaiva śudhyati,सोदकेष्वेतदेव स्यान्मातुराप्तेषु बन्धुषु दशाहेन शवस्पर्शे सपिण्डश्चैव शुध्यति
2,Main,23.0,49,yadi nirharati pretaṃ prolabhākrāntamānasaḥ daśāhena dvijaḥ śudhyed dvādaśāhena bhūmipaḥ,यदि निर्हरति प्रेतं प्रोलभाक्रान्तमानसः दशाहेन द्विजः शुध्येद् द्वादशाहेन भूमिपः
2,Main,23.0,50,ardhamāsena vaiśyastu śūdro māsena śudhyati ṣaḍrātreṇāthavā sarve trirātreṇāthavā punaḥ,अर्धमासेन वैश्यस्तु शूद्रो मासेन शुध्यति षड्रात्रेणाथवा सर्वे त्रिरात्रेणाथवा पुनः
2,Main,23.0,51,anāthaṃ caiva nirhṛtya brāhmaṇaṃ dhanavarjitam snātvā saṃprāśya tu ghṛtaṃ śudhyanti brāhmaṇādayaḥ,अनाथं चैव निर्हृत्य ब्राह्मणं धनवर्जितम् स्नात्वा संप्राश्य तु घृतं शुध्यन्ति ब्राह्मणादयः
2,Main,23.0,52,avaraśced varaṃ varṇamavaraṃ vā varo yadi aśauce saṃspṛśet snehāt tadāśaucena śudhyati,अवरश्चेद् वरं वर्णमवरं वा वरो यदि अशौचे संस्पृशेत् स्नेहात् तदाशौचेन शुध्यति
2,Main,23.0,53,pretībhūtaṃ dvijaṃ vipro yo 'nugacchata kāmataḥ snātvā sacailaṃ spṛṣṭvāgniṃ ghṛtaṃ prāśya viśudhyati,प्रेतीभूतं द्विजं विप्रो यो ऽनुगच्छत कामतः स्नात्वा सचैलं स्पृष्ट्वाग्निं घृतं प्राश्य विशुध्यति
2,Main,23.0,54,ekāhāt kṣatriye śuddhirvaiśye syācca dvyahena tu śūdre dinatrayaṃ proktaṃ prāṇāyāmaśataṃ punaḥ,एकाहात् क्षत्रिये शुद्धिर्वैश्ये स्याच्च द्व्यहेन तु शूद्रे दिनत्रयं प्रोक्तं प्राणायामशतं पुनः
2,Main,23.0,55,anasthisaṃcite śūdre rauti ced brāhmaṇaḥ svakaiḥ trirātraṃ syāt tathāśaucamekāhaṃ tvanyathā smṛtam,अनस्थिसंचिते शूद्रे रौति चेद् ब्राह्मणः स्वकैः त्रिरात्रं स्यात् तथाशौचमेकाहं त्वन्यथा स्मृतम्
2,Main,23.0,56,asthisaṃcayanādarvāgekāhaṃ kṣatravaiśyayoḥ anyathā caiva sajyotirbrāhmaṇe snānameva tu,अस्थिसंचयनादर्वागेकाहं क्षत्रवैश्ययोः अन्यथा चैव सज्योतिर्ब्राह्मणे स्नानमेव तु
2,Main,23.0,57,anasthisaṃcit vipre brāhmaṇo rauti cet tadā snānenaiva bhavecchuddhiḥ sacailena na saṃśayaḥ,अनस्थिसंचित् विप्रे ब्राह्मणो रौति चेत् तदा स्नानेनैव भवेच्छुद्धिः सचैलेन न संशयः
2,Main,23.0,58,yastaiḥ sahāśanaṃ kuryācchayanādīni caiva hi bāndhavo vāparo vāpi sa daśāhena śudhyati,यस्तैः सहाशनं कुर्याच्छयनादीनि चैव हि बान्धवो वापरो वापि स दशाहेन शुध्यति
2,Main,23.0,59,yasteṣāmannamaśnāti sakṛdevāpi kāmataḥ tadāśauce nivṛtte 'sau snānaṃ kṛtvā viśudhyati,यस्तेषामन्नमश्नाति सकृदेवापि कामतः तदाशौचे निवृत्ते ऽसौ स्नानं कृत्वा विशुध्यति
2,Main,23.0,60,yāvattadannamaśnāti durbhikṣopahato naraḥ tāvantyahānyaśaucaṃ syāt prāyaścittaṃ tataścaret,यावत्तदन्नमश्नाति दुर्भिक्षोपहतो नरः तावन्त्यहान्यशौचं स्यात् प्रायश्चित्तं ततश्चरेत्
2,Main,23.0,61,dāhādyaśaucaṃ kartavyaṃ dvijānāmagnihotriṇām sapiṇḍānāṃ tu maraṇe maraṇāditareṣu ca,दाहाद्यशौचं कर्तव्यं द्विजानामग्निहोत्रिणाम् सपिण्डानां तु मरणे मरणादितरेषु च
2,Main,23.0,62,sapiṇḍatā ca puruṣe saptame vinivartate samānodakabhāvastu janmanāmnoravedane,सपिण्डता च पुरुषे सप्तमे विनिवर्तते समानोदकभावस्तु जन्मनाम्नोरवेदने
2,Main,23.0,63,pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ lepabhājastrayaścātmā sāpiṇḍyaṃ sāptapauruṣaṇ,पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः लेपभाजस्त्रयश्चात्मा सापिण्ड्यं साप्तपौरुषण्
2,Main,23.0,64,aprattānāṃ tathā strīṇāṃ sāpiṇḍyaṃ sāptapauruṣam ūḍhānāṃ bhartusāpiṇḍyaṃ prāha devaḥ pitāmahaḥ,अप्रत्तानां तथा स्त्रीणां सापिण्ड्यं साप्तपौरुषम् ऊढानां भर्तुसापिण्ड्यं प्राह देवः पितामहः
2,Main,23.0,65,ye caikajātā bahavo bhinnayonaya eva ca bhinnavarṇāstu sāpiṇḍyaṃ bhavet teṣāṃ tripūruṣam,ये चैकजाता बहवो भिन्नयोनय एव च भिन्नवर्णास्तु सापिण्ड्यं भवेत् तेषां त्रिपूरुषम्
2,Main,23.0,66,kāravaḥ śilpino vaidyā dāsīdāsāstathaiva ca dātāro niyamī caiva brahmavidbrahmacāriṇau,कारवः शिल्पिनो वैद्या दासीदासास्तथैव च दातारो नियमी चैव ब्रह्मविद्ब्रह्मचारिणौ
2,Main,23.0,67,satriṇo vratinastāvat sadyaḥ śaucā udāhṛtāḥ rājā caivābhiṣiktaśca prāṇasatriṇa eva ca,सत्रिणो व्रतिनस्तावत् सद्यः शौचा उदाहृताः राजा चैवाभिषिक्तश्च प्राणसत्रिण एव च
2,Main,23.0,68,yajñe vivāhakāle ca devayāge tathaiva ca sadyaḥ śaucaṃ samākhyātaṃ durbhikṣe cāpyupadrave,यज्ञे विवाहकाले च देवयागे तथैव च सद्यः शौचं समाख्यातं दुर्भिक्षे चाप्युपद्रवे
2,Main,23.0,69,ḍimbāhavahatānāṃ ca vidyutā pārthivairdvijaiḥ sadyaḥ śaucaṃ samākhyātaṃ sarpādimaraṇe tathā,डिम्बाहवहतानां च विद्युता पार्थिवैर्द्विजैः सद्यः शौचं समाख्यातं सर्पादिमरणे तथा
2,Main,23.0,70,agnau maruprapatane vīrādhvanyapyanāśake brāhmaṇārthe ca saṃnyaste sadyaḥ śaucaṃ vidhīyate,अग्नौ मरुप्रपतने वीराध्वन्यप्यनाशके ब्राह्मणार्थे च संन्यस्ते सद्यः शौचं विधीयते
2,Main,23.0,71,naiṣṭhikānāṃ vanasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām nāśaucaṃ kīrtyate sadbhiḥ patite ca tathā mṛte,नैष्ठिकानां वनस्थानां यतीनां ब्रह्मचारिणाम् नाशौचं कीर्त्यते सद्भिः पतिते च तथा मृते
2,Main,23.0,72,patitānāṃ na dāhaḥ syānnāntyeṣṭirnāsthisaṃcayaḥ na cāśrupātapiṇḍau vā kāryaṃ śrāddhādi kaṅkvacit,पतितानां न दाहः स्यान्नान्त्येष्टिर्नास्थिसंचयः न चाश्रुपातपिण्डौ वा कार्यं श्राद्धादि कङ्क्वचित्
2,Main,23.0,73,vyāpādayet tathātmānaṃ svayaṃ yo 'gniviṣādibhiḥ vihitaṃ tasya nāśaucaṃ nāgnirnāpyudakādikam,व्यापादयेत् तथात्मानं स्वयं यो ऽग्निविषादिभिः विहितं तस्य नाशौचं नाग्निर्नाप्युदकादिकम्
2,Main,23.0,74,atha kaścit pramādena mriyate 'gniviṣādibhiḥ tasyāśaucaṃ vidhātavyaṃ kāryaṃ caivodakādikam,अथ कश्चित् प्रमादेन म्रियते ऽग्निविषादिभिः तस्याशौचं विधातव्यं कार्यं चैवोदकादिकम्
2,Main,23.0,75,jāte kumāre tadahaḥ kāmaṃ kuryāt pratigraham hiraṇyadhānyagovāsastilānnaguḍasarpiṣām,जाते कुमारे तदहः कामं कुर्यात् प्रतिग्रहम् हिरण्यधान्यगोवासस्तिलान्नगुडसर्पिषाम्
2,Main,23.0,76,phalāni puṣpaṃ śākaṃ ca lavaṇaṃ kāṣṭhameva ca toyaṃ dadhi ghṛtaṃ tailamauṣadhaṃ kṣīrameva ca āśaucināṃ gṛhād grāhyaṃ śuṣkānnaṃ caiva nityaśaḥ,फलानि पुष्पं शाकं च लवणं काष्ठमेव च तोयं दधि घृतं तैलमौषधं क्षीरमेव च आशौचिनां गृहाद् ग्राह्यं शुष्कान्नं चैव नित्यशः
2,Main,23.0,77,āhitāgniryathānyāyaṃ dagdhavyastribhiragnibhiḥ anāhitāgnirgṛhyeṇa laukikenetaro janaḥ,आहिताग्निर्यथान्यायं दग्धव्यस्त्रिभिरग्निभिः अनाहिताग्निर्गृह्येण लौकिकेनेतरो जनः
2,Main,23.0,78,dehābhāvāt palāśaistu kṛtvā pratikṛtiṃ punaḥ dāhaḥ kāryo yathānyāyaṃ sapiṇḍaiḥ śraddhayānvitaiḥ,देहाभावात् पलाशैस्तु कृत्वा प्रतिकृतिं पुनः दाहः कार्यो यथान्यायं सपिण्डैः श्रद्धयान्वितैः
2,Main,23.0,79,sakṛtprasiñcantyudakaṃ nāmagotreṇa vāgyatāḥ daśāhaṃ bāndhavaiḥ sārdhaṃ sarve caivārdravāsasaḥ,सकृत्प्रसिञ्चन्त्युदकं नामगोत्रेण वाग्यताः दशाहं बान्धवैः सार्धं सर्वे चैवार्द्रवाससः
2,Main,23.0,80,piṇḍaṃ pratidinaṃ dadyuḥ sāyaṃ prātaryathāvidhi pretāya ca gṛhadvāri caturthe bhojayed dvijān,पिण्डं प्रतिदिनं दद्युः सायं प्रातर्यथाविधि प्रेताय च गृहद्वारि चतुर्थे भोजयेद् द्विजान्
2,Main,23.0,81,dvitīye 'hani kartavyaṃ kṣurakarma sabāndhavaiḥ caturthe bāndhavaiḥ sarvairasthanāṃ saṃcayanaṃ bhavet pūrvaṃ tu bhojayed viprānayugmān śraddhayā śucīn,द्वितीये ऽहनि कर्तव्यं क्षुरकर्म सबान्धवैः चतुर्थे बान्धवैः सर्वैरस्थनां संचयनं भवेत् पूर्वं तु भोजयेद् विप्रानयुग्मान् श्रद्धया शुचीन्
2,Main,23.0,82,pañcame navame caiva tathaivaikādaśe 'hani ayugmān bhojayed viprān navaśrāddhaṃ tu tadviduḥ,पञ्चमे नवमे चैव तथैवैकादशे ऽहनि अयुग्मान् भोजयेद् विप्रान् नवश्राद्धं तु तद्विदुः
2,Main,23.0,83,ekādaśe 'hni kurvota pretamuddiśya bhāvataḥ dvādaśe vātha kartavyamanindye tvathavāhani ekaṃ pavitramekor'ghaḥ piṇḍapātraṃ tathaiva ca,एकादशे ऽह्नि कुर्वोत प्रेतमुद्दिश्य भावतः द्वादशे वाथ कर्तव्यमनिन्द्ये त्वथवाहनि एकं पवित्रमेकोर्ऽघः पिण्डपात्रं तथैव च
2,Main,23.0,84,evaṃ mṛtāhni kartavyaṃ pratimāsaṃ tu vatsaram sapiṇḍīkaraṇaṃ proktaṃ pūrṇe saṃvatsare punaḥ,एवं मृताह्नि कर्तव्यं प्रतिमासं तु वत्सरम् सपिण्डीकरणं प्रोक्तं पूर्णे संवत्सरे पुनः
2,Main,23.0,85,kuryāccatvāri pātrāṇi pretādīnāṃ dvijottamāḥ pretārthaṃ pitṛpātreṣu pātramāsecayet tataḥ,कुर्याच्चत्वारि पात्राणि प्रेतादीनां द्विजोत्तमाः प्रेतार्थं पितृपात्रेषु पात्रमासेचयेत् ततः
2,Main,23.0,86,ye samānā iti dvābhyāṃ piṇḍānapyevameva hi sapiṇḍīkaraṇaṃ śrāddhaṃ devapūrvaṃ vidhīyate,ये समाना इति द्वाभ्यां पिण्डानप्येवमेव हि सपिण्डीकरणं श्राद्धं देवपूर्वं विधीयते
2,Main,23.0,87,pitṝnāvāhayet tatra punaḥ pretaṃ ca nirdiśet ye sapiṇḍīkṛtāḥ pretāna teṣāṃ syāt pṛthakkriyāḥ yastu kuryāt pṛthak piṇḍaṃ pitṛhā so 'bhijāyate,पितॄनावाहयेत् तत्र पुनः प्रेतं च निर्दिशेत् ये सपिण्डीकृताः प्रेतान तेषां स्यात् पृथक्क्रियाः यस्तु कुर्यात् पृथक् पिण्डं पितृहा सो ऽभिजायते
2,Main,23.0,88,mṛte pitari vai putraḥ piṇḍamabdaṃ samācaret dadyāccānnaṃ sodakumbhaṃ pratyahaṃ pretadharmataḥ,मृते पितरि वै पुत्रः पिण्डमब्दं समाचरेत् दद्याच्चान्नं सोदकुम्भं प्रत्यहं प्रेतधर्मतः
2,Main,23.0,89,pārvaṇena vidhānena saṃvatsarikamiṣyate pratisaṃvatsaraṃ kāryaṃ vidhireṣa sanātanaḥ,पार्वणेन विधानेन संवत्सरिकमिष्यते प्रतिसंवत्सरं कार्यं विधिरेष सनातनः
2,Main,23.0,90,mātāpitroḥ sutaiḥ kāryaṃ piṇḍadānādikaṃ ca yat patnī kuryāt sutābhāve patnya bhāve sahodahaḥ,मातापित्रोः सुतैः कार्यं पिण्डदानादिकं च यत् पत्नी कुर्यात् सुताभावे पत्न्य भावे सहोदहः
2,Main,23.0,91,anenaiva vidhāne jīvan vā śrāddhamācaret kṛtvā dānādikaṃ sarvaṃ śraddhāyuktaḥ samāhitaḥ,अनेनैव विधाने जीवन् वा श्राद्धमाचरेत् कृत्वा दानादिकं सर्वं श्रद्धायुक्तः समाहितः
2,Main,23.0,92,eṣa vaḥ kathitaḥ samyag gṛhasthānāṃ kriyāvidhiḥ strīṇāṃ tu bhartṛśuśrūṣā dharmo nānya iheṣyate,एष वः कथितः सम्यग् गृहस्थानां क्रियाविधिः स्त्रीणां तु भर्तृशुश्रूषा धर्मो नान्य इहेष्यते
2,Main,23.0,93,svadharmaparamo nityamīśvirārpitamānasaḥ prāpnoti tat paraṃ sthānaṃ yaduktaṃ vedavādibhiḥ,स्वधर्मपरमो नित्यमीश्विरार्पितमानसः प्राप्नोति तत् परं स्थानं यदुक्तं वेदवादिभिः
2,Main,24.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge trayoviṃśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca agnihotraṃ tu juhuyādādyante 'harniśoḥ sadā darśena caiva pakṣānte paurṇamāsena caiva hi,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयोविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच अग्निहोत्रं तु जुहुयादाद्यन्ते ऽहर्निशोः सदा दर्शेन चैव पक्षान्ते पौर्णमासेन चैव हि
2,Main,24.0,2,śasyānte navaśasyeṣṭyā tathartvante dvijo 'dhvaraiḥ paśunā tvayanasyānte samānte saumikairmakhaiḥ,शस्यान्ते नवशस्येष्ट्या तथर्त्वन्ते द्विजो ऽध्वरैः पशुना त्वयनस्यान्ते समान्ते सौमिकैर्मखैः
2,Main,24.0,3,nāniṣṭvā navaśasyeṣṭyā paśunā vāgnimān dvijaḥ navānnamadyānmāṃsaṃ vā dīrghamāyurjijīviṣuḥ,नानिष्ट्वा नवशस्येष्ट्या पशुना वाग्निमान् द्विजः नवान्नमद्यान्मांसं वा दीर्घमायुर्जिजीविषुः
2,Main,24.0,4,navenānnena cāniṣṭvā paśuhavyena cāganyaḥ prāṇānevāttumicchanti navānnāmiṣagṛddhinaḥ,नवेनान्नेन चानिष्ट्वा पशुहव्येन चागन्यः प्राणानेवात्तुमिच्छन्ति नवान्नामिषगृद्धिनः
2,Main,24.0,5,sāvitrān śāntihomāṃśca kuryāt parvasu nityaśaḥ pitṝṃścaivāṣṭakāsvarcan nityamanvaṣṭakāsu ca,सावित्रान् शान्तिहोमांश्च कुर्यात् पर्वसु नित्यशः पितॄंश्चैवाष्टकास्वर्चन् नित्यमन्वष्टकासु च
2,Main,24.0,6,eṣa dharmaḥ paro nityamapadharmo 'nya ucyate trayāṇāmiha varṇānāṃ gṛhasthāśramavāsinām,एष धर्मः परो नित्यमपधर्मो ऽन्य उच्यते त्रयाणामिह वर्णानां गृहस्थाश्रमवासिनाम्
2,Main,24.0,7,nāstikyādathavālasyād yo 'gnīn nādhātumicchati yajeta vā na yajñena sa yāti narakān bahūn,नास्तिक्यादथवालस्याद् यो ऽग्नीन् नाधातुमिच्छति यजेत वा न यज्ञेन स याति नरकान् बहून्
2,Main,24.0,8,tāmistramandhatāmistraṃ mahārauravarauravau kumbhīpākaṃ vaitaraṇīmasipatravanaṃ tathā,तामिस्त्रमन्धतामिस्त्रं महारौरवरौरवौ कुम्भीपाकं वैतरणीमसिपत्रवनं तथा
2,Main,24.0,9,anyāṃśca narakān ghorān saṃprāpyānte sudurmatiḥ antyajānāṃ kule viprāḥ śūdrayonau ca jāyate,अन्यांश्च नरकान् घोरान् संप्राप्यान्ते सुदुर्मतिः अन्त्यजानां कुले विप्राः शूद्रयोनौ च जायते
2,Main,24.0,10,tasmāt sarvaprayatnena brāhmaṇo hi viśeṣataḥ ādhāyāgniṃ viśuddhātmā yajeta parameśvaram,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणो हि विशेषतः आधायाग्निं विशुद्धात्मा यजेत परमेश्वरम्
2,Main,24.0,11,agnihotrāt paro dharmo dvijānāṃ neha vidyate tasmādārādhayennityamagnihotreṇa śāśvatam,अग्निहोत्रात् परो धर्मो द्विजानां नेह विद्यते तस्मादाराधयेन्नित्यमग्निहोत्रेण शाश्वतम्
2,Main,24.0,12,yaścādhāyāgnimālasyānna yaṣṭuṃ devamicchati so 'sau mūḍho na saṃbhāṣyaḥ kiṃ punarnāstiko janaḥ,यश्चाधायाग्निमालस्यान्न यष्टुं देवमिच्छति सो ऽसौ मूढो न संभाष्यः किं पुनर्नास्तिको जनः
2,Main,24.0,13,yasya traivārṣikaṃ bhaktaṃ paryāptaṃ bhṛtyavṛttaye adhikaṃ cāpi vidyeta sa somaṃ pātumarhati,यस्य त्रैवार्षिकं भक्तं पर्याप्तं भृत्यवृत्तये अधिकं चापि विद्येत स सोमं पातुमर्हति
2,Main,24.0,14,eṣa vai sarvayajñānāṃ somaḥ prathama iṣyate somenārādhayed devaṃ somalokamaheśvaram,एष वै सर्वयज्ञानां सोमः प्रथम इष्यते सोमेनाराधयेद् देवं सोमलोकमहेश्वरम्
2,Main,24.0,15,na somayāgādadhiko maheśārādhane kratuḥ samo vā vidyate tasmāt somenābhyarcayet param,न सोमयागादधिको महेशाराधने क्रतुः समो वा विद्यते तस्मात् सोमेनाभ्यर्चयेत् परम्
2,Main,24.0,16,pitāmahena viprāṇāmādāvabhihitaḥ śubhaḥ dharmo vimuktaye sākṣācchrautaḥ smārto dvidhā punaḥ,पितामहेन विप्राणामादावभिहितः शुभः धर्मो विमुक्तये साक्षाच्छ्रौतः स्मार्तो द्विधा पुनः
2,Main,24.0,17,śrautastretāgnisaṃbandhāt smārtaḥ pūrvaṃ mayoditaḥ śreyaskaratamaḥ śrautastasmācchrautaṃ samācaret,श्रौतस्त्रेताग्निसंबन्धात् स्मार्तः पूर्वं मयोदितः श्रेयस्करतमः श्रौतस्तस्माच्छ्रौतं समाचरेत्
2,Main,24.0,18,ubhāvabhihitau dharmau vedādeva viniḥ sṛtau śiṣṭācārastṛtīyaḥ syācchratismṛtyoralābhataḥ,उभावभिहितौ धर्मौ वेदादेव विनिः सृतौ शिष्टाचारस्तृतीयः स्याच्छ्रतिस्मृत्योरलाभतः
2,Main,24.0,19,dharmeṇābhigato yaistu vedaḥ saparibṛṃhaṇaḥ te śiṣṭā brāhmaṇāḥ proktā nityamātmaguṇānvitāḥ,धर्मेणाभिगतो यैस्तु वेदः सपरिबृंहणः ते शिष्टा ब्राह्मणाः प्रोक्ता नित्यमात्मगुणान्विताः
2,Main,24.0,20,teṣāmabhimato yaḥ syāccetasā nityameva hi sa dharmaḥ kathitaḥ sadbhirnānyeṣāmiti dhāraṇā,तेषामभिमतो यः स्याच्चेतसा नित्यमेव हि स धर्मः कथितः सद्भिर्नान्येषामिति धारणा
2,Main,24.0,21,purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vedānāmupabṛṃhaṇam ekasmād brahmavijñānaṃ dharmajñānaṃ tathaikataḥ,पुराणं धर्मशास्त्रं च वेदानामुपबृंहणम् एकस्माद् ब्रह्मविज्ञानं धर्मज्ञानं तथैकतः
2,Main,24.0,22,dharmaṃ jijñāsamānānāṃ tatpramāṇataraṃ smṛtam dharmaśāstraṃ purāṇaṃ tad brahmajñāne parā pramā,धर्मं जिज्ञासमानानां तत्प्रमाणतरं स्मृतम् धर्मशास्त्रं पुराणं तद् ब्रह्मज्ञाने परा प्रमा
2,Main,24.0,23,nānyato jāyate dharmo brahmavidyā ca vaidikī tasmād dharmaṃ purāṇaṃ ca śraddhātavyaṃ dvijātibhiḥ,नान्यतो जायते धर्मो ब्रह्मविद्या च वैदिकी तस्माद् धर्मं पुराणं च श्रद्धातव्यं द्विजातिभिः
2,Main,25.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge caturviśo 'dhyāyaḥ in ree nicht zulässige zeichen: vyāsa uvāca eṣa vo 'bhihitaḥ kṛtsno gṛhasthāśramavāsinaḥ dvijāteḥ paramo dharmo vartanāni nibodhata,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुर्विशो ऽध्यायः इन् रेए निछ्त् ज़ुल्äस्सिगे ज़ेइछेन्: व्यास उवाच एष वो ऽभिहितः कृत्स्नो गृहस्थाश्रमवासिनः द्विजातेः परमो धर्मो वर्तनानि निबोधत
2,Main,25.0,2,dvividhastu gṛhī jñeyaḥ sādhakaścāpyasādhakaḥ adhyāpanaṃ yājanaṃ ca pūrvasyāhuḥ pratigraham kusīdakṛṣivāṇijyaṃ prakurvotāsvayaṅkṛtam,द्विविधस्तु गृही ज्ञेयः साधकश्चाप्यसाधकः अध्यापनं याजनं च पूर्वस्याहुः प्रतिग्रहम् कुसीदकृषिवाणिज्यं प्रकुर्वोतास्वयङ्कृतम्
2,Main,25.0,3,kṛṣerabhāvād vāṇijyaṃ tadabhāvāt kusīdakam āpatkalpo hyaṃ jñeyaḥ pūrvokto mukhya iṣyate,कृषेरभावाद् वाणिज्यं तदभावात् कुसीदकम् आपत्कल्पो ह्यं ज्ञेयः पूर्वोक्तो मुख्य इष्यते
2,Main,25.0,4,svayaṃ vā karṣaṇaṃ kuryād vāṇijyaṃ vā kusīdakam kaṣṭā pāpīyasī vṛttiḥ kusīdaṃ tad vivarjayet,स्वयं वा कर्षणं कुर्याद् वाणिज्यं वा कुसीदकम् कष्टा पापीयसी वृत्तिः कुसीदं तद् विवर्जयेत्
2,Main,25.0,5,kṣātravṛttiṃ parāṃ prahurna svayaṃ karṣaṇaṃ dvijaiḥ tasmāt kṣātreṇa varteta vartanenāpadi dvijaḥ,क्षात्रवृत्तिं परां प्रहुर्न स्वयं कर्षणं द्विजैः तस्मात् क्षात्रेण वर्तेत वर्तनेनापदि द्विजः
2,Main,25.0,6,tena cāvāpyajīvaṃstu vaiśyavṛttiṃ kṛṣiṃ vrajet na kathañcana kurvota brāhmaṇaḥ karma karṣaṇam,तेन चावाप्यजीवंस्तु वैश्यवृत्तिं कृषिं व्रजेत् न कथञ्चन कुर्वोत ब्राह्मणः कर्म कर्षणम्
2,Main,25.0,7,labdhalābhaḥ pitṝn devān brāhmaṇāṃścāpi pūjayet te tṛptāstasya taṃ doṣaṃ śamayanti na saṃśayaḥ,लब्धलाभः पितॄन् देवान् ब्राह्मणांश्चापि पूजयेत् ते तृप्तास्तस्य तं दोषं शमयन्ति न संशयः
2,Main,25.0,8,devebhyaśca pitṛbhyaśca dadyād bhāgaṃ tu viṃśakam triṃśadbhāgaṃ brāhmaṇānāṃ kṛṣiṃ kurvan na duṣyati,देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दद्याद् भागं तु विंशकम् त्रिंशद्भागं ब्राह्मणानां कृषिं कुर्वन् न दुष्यति
2,Main,25.0,9,vaṇik pradadyād dviguṇaṃ kusīdī triguṇaṃ punaḥ kṛṣīvalo na doṣeṇa yujyate nātra saṃśayaḥ,वणिक् प्रदद्याद् द्विगुणं कुसीदी त्रिगुणं पुनः कृषीवलो न दोषेण युज्यते नात्र संशयः
2,Main,25.0,10,śiloñchaṃ vāpyādadīta gṛhasthaḥ sādhakaḥ punaḥ vidyāśilpādayastvanye bahavo vṛttihetavaḥ,शिलोञ्छं वाप्याददीत गृहस्थः साधकः पुनः विद्याशिल्पादयस्त्वन्ये बहवो वृत्तिहेतवः
2,Main,25.0,11,asādhakastu yaḥ prokto gṛhasthāśramasaṃsthitaḥ śiloñche tasya kathite dve vṛttī paramarṣibhiḥ,असाधकस्तु यः प्रोक्तो गृहस्थाश्रमसंस्थितः शिलोञ्छे तस्य कथिते द्वे वृत्ती परमर्षिभिः
2,Main,25.0,12,amṛtenāthavā jīvenmṛtenāpyathavā yadi ayācitaṃ syādamṛtaṃ mṛtaṃ bhekṣaṃ tu yācitam,अमृतेनाथवा जीवेन्मृतेनाप्यथवा यदि अयाचितं स्यादमृतं मृतं भेक्षं तु याचितम्
2,Main,25.0,13,kuśūladhānyako vā syāt kumbhīdhānyaka eva vā tryahaihiko vāpi bhavedaśvastanika eva ca,कुशूलधान्यको वा स्यात् कुम्भीधान्यक एव वा त्र्यहैहिको वापि भवेदश्वस्तनिक एव च
2,Main,25.0,14,caturṇāmapi caiteṣāṃ dvijānāṃ gṛhamedhinām śreyān paraḥ paro jñeyo dharmato lokajittamaḥ,चतुर्णामपि चैतेषां द्विजानां गृहमेधिनाम् श्रेयान् परः परो ज्ञेयो धर्मतो लोकजित्तमः
2,Main,25.0,15,ṣaṭkarmaiko bhavatyeṣāṃ tribhiranyaḥ pravartate dvābhyāmekaścaturthastu brahmasatreṇa jīvati,षट्कर्मैको भवत्येषां त्रिभिरन्यः प्रवर्तते द्वाभ्यामेकश्चतुर्थस्तु ब्रह्मसत्रेण जीवति
2,Main,25.0,16,vartayaṃstu śiloñchābhyāmagnihotraparāyaṇaḥ iṣṭīḥ pārvāyaṇāntīyāḥ kevalā nirvapet sadā,वर्तयंस्तु शिलोञ्छाभ्यामग्निहोत्रपरायणः इष्टीः पार्वायणान्तीयाः केवला निर्वपेत् सदा
2,Main,25.0,17,na lokavṛtiṃ varteta vṛttihetoḥ kathañcana ajihmāmaśaṭhāṃ śuddhāṃ jīved brāhmaṇajīvikām,न लोकवृतिं वर्तेत वृत्तिहेतोः कथञ्चन अजिह्मामशठां शुद्धां जीवेद् ब्राह्मणजीविकाम्
2,Main,25.0,18,yācitvā vāpi sadbhyo 'nnaṃ pitṝndevāṃstu toṣayet yācayed vā śuciṃ dāntaṃ na tṛpyeta svayaṃ tataḥ,याचित्वा वापि सद्भ्यो ऽन्नं पितॄन्देवांस्तु तोषयेत् याचयेद् वा शुचिं दान्तं न तृप्येत स्वयं ततः
2,Main,25.0,19,yastu dravyārjanaṃ kṛtvā gṛhasthastoṣayenna tu devān pitṛṃśca vidhinā śunāṃ yoniṃ vrajatyasau,यस्तु द्रव्यार्जनं कृत्वा गृहस्थस्तोषयेन्न तु देवान् पितृंश्च विधिना शुनां योनिं व्रजत्यसौ
2,Main,25.0,20,dharmaścārthaśca kāmaśca śreyo mokṣaścatuṣṭayam dharmāviruddhaḥ kāmaḥ syād brāhmaṇānāṃ tu netaraḥ,धर्मश्चार्थश्च कामश्च श्रेयो मोक्षश्चतुष्टयम् धर्माविरुद्धः कामः स्याद् ब्राह्मणानां तु नेतरः
2,Main,25.0,21,yor'tho dharmāya nātmārthaḥ sor'tho 'narthastathetaraḥ tasmādarthaṃ samāsādya dadyād vai juhuyād yajet,योर्ऽथो धर्माय नात्मार्थः सोर्ऽथो ऽनर्थस्तथेतरः तस्मादर्थं समासाद्य दद्याद् वै जुहुयाद् यजेत्
2,Main,26.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ in ree nicht zulässige zeichen: vyāsa uvāca athātaḥ saṃpravakṣyāmi dānadharmamanuttamam brahmaṇābhihitaṃ pūrvamṛṣīṇāṃ brahmavādinām,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे पञ्चविंशो ऽध्यायः इन् रेए निछ्त् ज़ुल्äस्सिगे ज़ेइछेन्: व्यास उवाच अथातः संप्रवक्ष्यामि दानधर्ममनुत्तमम् ब्रह्मणाभिहितं पूर्वमृषीणां ब्रह्मवादिनाम्
2,Main,26.0,2,arthānāmudite pātre śraddhayā pratipādanam dānamityabhinirdiṣṭaṃ bhuktimuktiphalapradam,अर्थानामुदिते पात्रे श्रद्धया प्रतिपादनम् दानमित्यभिनिर्दिष्टं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
2,Main,26.0,3,yad dadāti viśiṣṭebhyaḥ śraddhayā parayā yutaḥ tad vai vittamahaṃ manye śeṣaṃ kasyāpi rakṣati,यद् ददाति विशिष्टेभ्यः श्रद्धया परया युतः तद् वै वित्तमहं मन्ये शेषं कस्यापि रक्षति
2,Main,26.0,4,nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ trividhaṃ dānamucyate caturthaṃ vimalaṃ proktaṃ sarvadānottamottamam,नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं दानमुच्यते चतुर्थं विमलं प्रोक्तं सर्वदानोत्तमोत्तमम्
2,Main,26.0,5,ahanyahani yat kiñcid dīyate 'nupakāriṇe anuddiśya phalaṃ tasmād brāhmaṇāya tu nityakam,अहन्यहनि यत् किञ्चिद् दीयते ऽनुपकारिणे अनुद्दिश्य फलं तस्माद् ब्राह्मणाय तु नित्यकम्
2,Main,26.0,6,yat tu pāpopaśāntyarthaṃ dīyate viduṣāṃ kare naimittikaṃ taduddiṣṭaṃ dānaṃ sadbhiranuṣṭhitam,यत् तु पापोपशान्त्यर्थं दीयते विदुषां करे नैमित्तिकं तदुद्दिष्टं दानं सद्भिरनुष्ठितम्
2,Main,26.0,7,apatyavijayaiśvaryasvargārthaṃ yat pradīyate dānaṃ tat kāmyamākhyātamṛṣibhirdharmacintakaiḥ,अपत्यविजयैश्वर्यस्वर्गार्थं यत् प्रदीयते दानं तत् काम्यमाख्यातमृषिभिर्धर्मचिन्तकैः
2,Main,26.0,8,yadīśvaraprīṇanārthaṃ brahmavitsu pradīyate cetasā dharmayuktena dānaṃ tad vimalaṃ śivam,यदीश्वरप्रीणनार्थं ब्रह्मवित्सु प्रदीयते चेतसा धर्मयुक्तेन दानं तद् विमलं शिवम्
2,Main,26.0,9,dānadharmaṃ niṣeveta pātramāsādya śaktitaḥ utpatsyate hi tatpātraṃ yat tārayati sarvataḥ,दानधर्मं निषेवेत पात्रमासाद्य शक्तितः उत्पत्स्यते हि तत्पात्रं यत् तारयति सर्वतः
2,Main,26.0,10,kuṭumbabhaktavasanād deyaṃ yadatiricyate anyathā dīyate yaddhi na tad dānaṃ phalapradam,कुटुम्बभक्तवसनाद् देयं यदतिरिच्यते अन्यथा दीयते यद्धि न तद् दानं फलप्रदम्
2,Main,26.0,11,śrotriyāya kulīnāya vinītāya tapasvine vṛttasthāya daridrāya pradeyaṃ bhaktipūrvakam,श्रोत्रियाय कुलीनाय विनीताय तपस्विने वृत्तस्थाय दरिद्राय प्रदेयं भक्तिपूर्वकम्
2,Main,26.0,12,yastu dadyānmahīṃ bhaktyā brāhmaṇāyāhitāgnaye sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocati,यस्तु दद्यान्महीं भक्त्या ब्राह्मणायाहिताग्नये स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति
2,Main,26.0,13,ikṣubhiḥ saṃtatāṃ bhumiṃ yavagodhūmaśalinīm dadāti vedaviduṣe yaḥ sa bhūyo na jāyate,इक्षुभिः संततां भुमिं यवगोधूमशलिनीम् ददाति वेदविदुषे यः स भूयो न जायते
2,Main,26.0,14,gocarmamātrāmapi vā yo bhūmiṃ saṃprayacchati brāhmaṇāya daridrāya sarvapāpaiḥ pramucyate,गोचर्ममात्रामपि वा यो भूमिं संप्रयच्छति ब्राह्मणाय दरिद्राय सर्वपापैः प्रमुच्यते
2,Main,26.0,15,bhūmidānāt paraṃ dānaṃ vidyate neha kiñcana annadānaṃ tena tulyaṃ vidyādānaṃ tato 'dhikam,भूमिदानात् परं दानं विद्यते नेह किञ्चन अन्नदानं तेन तुल्यं विद्यादानं ततो ऽधिकम्
2,Main,26.0,16,yo brāhmaṇāya śāntāya śucaye dharmaśāline dadāti vidyāṃ vidhinā brahmaloke mahīyate,यो ब्राह्मणाय शान्ताय शुचये धर्मशालिने ददाति विद्यां विधिना ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,26.0,17,dadyādaharahastvannaṃ śraddhayā brahmacāriṇe sarvapāpavinirmukto brahmaṇaḥ sthānamāpnuyāt,दद्यादहरहस्त्वन्नं श्रद्धया ब्रह्मचारिणे सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मणः स्थानमाप्नुयात्
2,Main,26.0,18,gṛhasthāyānnadānena phalaṃ prāpnoti mānavaḥ āmamevāsya dātavyaṃ dattvāpnoti parāṃ gatim,गृहस्थायान्नदानेन फलं प्राप्नोति मानवः आममेवास्य दातव्यं दत्त्वाप्नोति परां गतिम्
2,Main,26.0,19,vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu brāhmaṇān sapta pañca vā upoṣya vidhinā śāntaḥ śuciḥ prayatamānasaḥ,वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान् सप्त पञ्च वा उपोष्य विधिना शान्तः शुचिः प्रयतमानसः
2,Main,26.0,20,pūjayitvā tilaiḥ kṛṣṇairmadhunā na viśeṣataḥ gandhādibhiḥ samabhyarcya vācayed vā svyaṃ vadet,पूजयित्वा तिलैः कृष्णैर्मधुना न विशेषतः गन्धादिभिः समभ्यर्च्य वाचयेद् वा स्व्यं वदेत्
2,Main,26.0,21,prīyatāṃ dharmarājeti yad vā manasi vartate yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati,प्रीयतां धर्मराजेति यद् वा मनसि वर्तते यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
2,Main,26.0,22,kṛṣṇājine tilān kṛttvā hiraṇyaṃ madhusarpiṣī dadāti yastu viprāya sarvaṃ tarati duṣkṛtam,कृष्णाजिने तिलान् कृत्त्वा हिरण्यं मधुसर्पिषी ददाति यस्तु विप्राय सर्वं तरति दुष्कृतम्
2,Main,26.0,23,kṛtānnamudakumbhaṃ ca vaiśākhyāṃ ca viśeṣataḥ nirdiśya dharmarājāya viprebhyo mucyate bhayāt,कृतान्नमुदकुम्भं च वैशाख्यां च विशेषतः निर्दिश्य धर्मराजाय विप्रेभ्यो मुच्यते भयात्
2,Main,26.0,24,suvarṇatilayuktaistu brāhmaṇān sapta pañca vā tarpayedudapātraistu brahmahatyāṃ vyapohati,सुवर्णतिलयुक्तैस्तु ब्राह्मणान् सप्त पञ्च वा तर्पयेदुदपात्रैस्तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति
2,Main,26.0,25,māghamāse tu viprastu dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ śuklāmvaradharaḥ kṛṣṇaistilairhutvā hutāśanam,माघमासे तु विप्रस्तु द्वादश्यां समुपोषितः शुक्लाम्वरधरः कृष्णैस्तिलैर्हुत्वा हुताशनम्
2,Main,26.0,26,pradadyād brāhmaṇebhyastu tilāneva samāhitaḥ janmaprabhṛti yatpāpaṃ sarvaṃ tarati vai dvijaḥ,प्रदद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु तिलानेव समाहितः जन्मप्रभृति यत्पापं सर्वं तरति वै द्विजः
2,Main,26.0,27,amāvasyāmanuprāpya brāhmaṇāya tapasvine yatkicid devadeveśaṃ dadyāccoddiśya śaṅkaram,अमावस्यामनुप्राप्य ब्राह्मणाय तपस्विने यत्किचिद् देवदेवेशं दद्याच्चोद्दिश्य शङ्करम्
2,Main,26.0,28,prīyatāmīśvaraḥ somo mahādevaḥ sanātanaḥ saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati,प्रीयतामीश्वरः सोमो महादेवः सनातनः सप्तजन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
2,Main,26.0,29,yastu kṛṣṇacaturdaśyāṃ snātvā devaṃ pinākinam ārādhayed dvijamukhe na tasyāsti punarbhavaḥ,यस्तु कृष्णचतुर्दश्यां स्नात्वा देवं पिनाकिनम् आराधयेद् द्विजमुखे न तस्यास्ति पुनर्भवः
2,Main,26.0,30,kṛṣṇāṣṭamyāṃ viśeṣeṇa dhārmikāya dvijātaye snātvābhyarcya yathānyāyaṃ pādaprakṣālanādibhiḥ,कृष्णाष्टम्यां विशेषेण धार्मिकाय द्विजातये स्नात्वाभ्यर्च्य यथान्यायं पादप्रक्षालनादिभिः
2,Main,26.0,31,prīyatāṃ me mahādevo dadyād dravyaṃ svakīyakam sarvapāpavinirmuktaḥ prāpnoti paramāṃ gatim,प्रीयतां मे महादेवो दद्याद् द्रव्यं स्वकीयकम् सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमां गतिम्
2,Main,26.0,32,dvijaiḥ kṛṣṇacaturdaśyāṃ kṛṣṇāṣṭamyāṃ viśeṣataḥ amāvāsyāyāṃ bhaktaistu pūjanīyastrilocanaḥ,द्विजैः कृष्णचतुर्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः अमावास्यायां भक्तैस्तु पूजनीयस्त्रिलोचनः
2,Main,26.0,33,ekādaśyāṃ nirāhāro dvādaśyāṃ puruṣottamam arcayed bāhmaṇamukhe sa gacchet paramaṃ padam,एकादश्यां निराहारो द्वादश्यां पुरुषोत्तमम् अर्चयेद् बाह्मणमुखे स गच्छेत् परमं पदम्
2,Main,26.0,34,eṣā tithirvaiṣṇavīṃ syād dvādaśī śuklapakṣake tasyāmārādhayed devaṃ prayatnena janārdanam,एषा तिथिर्वैष्णवीं स्याद् द्वादशी शुक्लपक्षके तस्यामाराधयेद् देवं प्रयत्नेन जनार्दनम्
2,Main,26.0,35,yatkiñcid devamīśānamuddiśya brāhmaṇe śucau dīyate viṣṇave vāpi tadanantaphalapradam,यत्किञ्चिद् देवमीशानमुद्दिश्य ब्राह्मणे शुचौ दीयते विष्णवे वापि तदनन्तफलप्रदम्
2,Main,26.0,36,yo hi yāṃ devatāmicchet samārādhayituṃ naraḥ brāhmaṇān pūjayed yatnāt satasyāṃ toṣayet tataḥ,यो हि यां देवतामिच्छेत् समाराधयितुं नरः ब्राह्मणान् पूजयेद् यत्नात् सतस्यां तोषयेत् ततः
2,Main,26.0,37,dvijānāṃ vapurāsthāya nityaṃ tiṣṭhanti devatāḥ pūjyante brāhmaṇālābhe pratimādiṣvapi kvacit,द्विजानां वपुरास्थाय नित्यं तिष्ठन्ति देवताः पूज्यन्ते ब्राह्मणालाभे प्रतिमादिष्वपि क्वचित्
2,Main,26.0,38,tasmāt sarvaprayatnena tat tat phalamabhīpsatā dvijeṣu devatā nityaṃ pūjanīyā viśeṣataḥ,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तत् तत् फलमभीप्सता द्विजेषु देवता नित्यं पूजनीया विशेषतः
2,Main,26.0,39,vibhūtikāmaḥ satataṃ pūjayed vai purandaram brahmavarcasakāmastu brahmāṇaṃ brahmakāmukaḥ,विभूतिकामः सततं पूजयेद् वै पुरन्दरम् ब्रह्मवर्चसकामस्तु ब्रह्माणं ब्रह्मकामुकः
2,Main,26.0,40,ārogyakāmo 'tha raviṃ dhanakāmo hutāśanam karmaṇāṃ siddhikāmastu pūjayed vai vināyakam,आरोग्यकामो ऽथ रविं धनकामो हुताशनम् कर्मणां सिद्धिकामस्तु पूजयेद् वै विनायकम्
2,Main,26.0,41,bhogakāmastu śaśinaṃ balakāmaḥ samīraṇam mumukṣuḥ sarvasaṃsārāt prayatnenārcayeddharim,भोगकामस्तु शशिनं बलकामः समीरणम् मुमुक्षुः सर्वसंसारात् प्रयत्नेनार्चयेद्धरिम्
2,Main,26.0,42,yastu yogaṃ tathā mokṣamanvicchejjñānamaiśvaram sor'cayed vai virūpākṣaṃ prayatneneśvareśvaram,यस्तु योगं तथा मोक्षमन्विच्छेज्ज्ञानमैश्वरम् सोर्ऽचयेद् वै विरूपाक्षं प्रयत्नेनेश्वरेश्वरम्
2,Main,26.0,43,ye vāñchanti mahāyogān jñānāni ca maheśvaram te pūjayanti bhūteśaṃ keśavaṃ cāpi bhoginaḥ,ये वाञ्छन्ति महायोगान् ज्ञानानि च महेश्वरम् ते पूजयन्ति भूतेशं केशवं चापि भोगिनः
2,Main,26.0,44,vāridastṛptimāpnoti sukhamakṣayyamannadaḥ tilapradaḥ prajāmiṣṭāṃ dīpadaścakṣuruttamam,वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमन्नदः तिलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम्
2,Main,26.0,45,bhūmidaḥ sarvamāpnoti dīrghamāyurhiraṇyadaḥ gṛhado 'gryāṇi veśmāni rūpyado rūpamuttamam,भूमिदः सर्वमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः गृहदो ऽग्र्याणि वेश्मानि रूप्यदो रूपमुत्तमम्
2,Main,26.0,46,vāsodaścandrasālokyamaśvisālokyamaśvadaḥ anaḍudaḥ śriyaṃ puṣṭāṃ godo vradhnasya viṣṭapam,वासोदश्चन्द्रसालोक्यमश्विसालोक्यमश्वदः अनडुदः श्रियं पुष्टां गोदो व्रध्नस्य विष्टपम्
2,Main,26.0,47,yānaśayyāprado bhāryāmaiśvaryamabhayapradaḥ dhānyadaḥ śāśvataṃ saukhyaṃ brahmado brahmasātmyatām,यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्मसात्म्यताम्
2,Main,26.0,48,dhānyānyapi yathāśakti vipreṣu pratipādayet vedavitsu viśiṣṭeṣu pretya svargaṃ samaśnute,धान्यान्यपि यथाशक्ति विप्रेषु प्रतिपादयेत् वेदवित्सु विशिष्टेषु प्रेत्य स्वर्गं समश्नुते
2,Main,26.0,49,gavāṃ ghāsapradānena sarvapāpaiḥ pramucyate indhanānāṃ pradānena dīptāgnirjāyate naraḥ,गवां घासप्रदानेन सर्वपापैः प्रमुच्यते इन्धनानां प्रदानेन दीप्ताग्निर्जायते नरः
2,Main,26.0,50,phalamūlāni śākāni bhojyāni vividhāni ca pradadyād brāhmaṇebhyastu mudā yuktaḥ sadā bhavet,फलमूलानि शाकानि भोज्यानि विविधानि च प्रदद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु मुदा युक्तः सदा भवेत्
2,Main,26.0,51,auṣadhaṃ snehamāhāraṃ rogiṇe rogaśāntaye dadāno rogarahitaḥ sukhī dīrghāyureva ca,औषधं स्नेहमाहारं रोगिणे रोगशान्तये ददानो रोगरहितः सुखी दीर्घायुरेव च
2,Main,26.0,52,asipatravanaṃ mārgaṃ kṣuradhārāsamanvitam tīvritāpaṃ ca tarati chatropānatprado naraḥ,असिपत्रवनं मार्गं क्षुरधारासमन्वितम् तीव्रितापं च तरति छत्रोपानत्प्रदो नरः
2,Main,26.0,53,yad yadiṣṭatamaṃ loke yaccāpi dayitaṃ gṛhe tattad guṇavate deyaṃ tadevākṣyamicchatā,यद् यदिष्टतमं लोके यच्चापि दयितं गृहे तत्तद् गुणवते देयं तदेवाक्ष्यमिच्छता
2,Main,26.0,54,apane viṣuve caiva grahaṇe candrasūryayoḥ saṃkrāntyādiṣu kāleṣu dattaṃ bhavati cākṣayam,अपने विषुवे चैव ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः संक्रान्त्यादिषु कालेषु दत्तं भवति चाक्षयम्
2,Main,26.0,55,prayāgādiṣu tīrtheṣu puṇyeṣvāyataneṣu ca dattvā cākṣayamāpnoti nadīṣu ca vaneṣu ca,प्रयागादिषु तीर्थेषु पुण्येष्वायतनेषु च दत्त्वा चाक्षयमाप्नोति नदीषु च वनेषु च
2,Main,26.0,56,dānadharmāt paro dharmo bhūtānāṃ neha vidyate tasmād viprāya dātavyaṃ śrotriyāya dvijātibhiḥ,दानधर्मात् परो धर्मो भूतानां नेह विद्यते तस्माद् विप्राय दातव्यं श्रोत्रियाय द्विजातिभिः
2,Main,26.0,57,svagāyurbhūtikāmena tathā pāpopaśāntaye mumukṣuṇā ca dātavyaṃ brāhmaṇebhyastathānvaham,स्वगायुर्भूतिकामेन तथा पापोपशान्तये मुमुक्षुणा च दातव्यं ब्राह्मणेभ्यस्तथान्वहम्
2,Main,26.0,58,dīyamānaṃ tu yo mohād goviprāgnisureṣu ca nivārayati pāpātmā tiryagyoniṃ vrajet tu saḥ,दीयमानं तु यो मोहाद् गोविप्राग्निसुरेषु च निवारयति पापात्मा तिर्यग्योनिं व्रजेत् तु सः
2,Main,26.0,59,yastu dravyārjanaṃ kṛtvā nārcayed brāhmaṇān surān sarvasvamapahṛtyainaṃ rājā rāṣṭrāt pravāsayet,यस्तु द्रव्यार्जनं कृत्वा नार्चयेद् ब्राह्मणान् सुरान् सर्वस्वमपहृत्यैनं राजा राष्ट्रात् प्रवासयेत्
2,Main,26.0,60,yastu durbhikṣavelāyāmannādyaṃ na prayacchati mriyamāṇeṣu vipreṣu brāhmaṇaḥ sa tu garhitaḥ,यस्तु दुर्भिक्षवेलायामन्नाद्यं न प्रयच्छति म्रियमाणेषु विप्रेषु ब्राह्मणः स तु गर्हितः
2,Main,26.0,61,na tasmāt pratigṛhṇīyurna viśeyuśca tena hi aṅkayitvā svakād rāṣṭrāt taṃ rājā vipravāsayet,न तस्मात् प्रतिगृह्णीयुर्न विशेयुश्च तेन हि अङ्कयित्वा स्वकाद् राष्ट्रात् तं राजा विप्रवासयेत्
2,Main,26.0,62,yastvasadbhyo dadātīha svadravyaṃ dharmasādhanam sa pūrvābhyadhikaḥ pāpī narake pacyate naraḥ,यस्त्वसद्भ्यो ददातीह स्वद्रव्यं धर्मसाधनम् स पूर्वाभ्यधिकः पापी नरके पच्यते नरः
2,Main,26.0,63,svādhyāyavanto ye viprā vidyāvanto jitendriyāḥ satyasaṃyamasaṃyuktāstebhyo dadyād dvijottamāḥ,स्वाध्यायवन्तो ये विप्रा विद्यावन्तो जितेन्द्रियाः सत्यसंयमसंयुक्तास्तेभ्यो दद्याद् द्विजोत्तमाः
2,Main,26.0,64,subhuktamapi vidvāṃsaṃ dhārmikaṃ bhojayed dvijam na tu mūrkhamavṛttasthaṃ daśarātramupoṣitam,सुभुक्तमपि विद्वांसं धार्मिकं भोजयेद् द्विजम् न तु मूर्खमवृत्तस्थं दशरात्रमुपोषितम्
2,Main,26.0,65,sannikṛṣṭamatikramya śrotriyaṃ yaḥ prayacchati sa tena karmaṇā pāpī dahatyāsaptamaṃ kulam,सन्निकृष्टमतिक्रम्य श्रोत्रियं यः प्रयच्छति स तेन कर्मणा पापी दहत्यासप्तमं कुलम्
2,Main,26.0,66,yadisyādadhiko vipraḥ śīlavidyādibhiḥ svayam tasmai yatnena dātavyaṃ atikramyāpi sannidhim,यदिस्यादधिको विप्रः शीलविद्यादिभिः स्वयम् तस्मै यत्नेन दातव्यं अतिक्रम्यापि सन्निधिम्
2,Main,26.0,67,yo 'rcitaṃ pratigṛhṇīyād dadyādarcitameva ca tāvubhau gacchataḥ svargaṃ narakaṃ tu viparyaye,यो ऽर्चितं प्रतिगृह्णीयाद् दद्यादर्चितमेव च तावुभौ गच्छतः स्वर्गं नरकं तु विपर्यये
2,Main,26.0,68,na vāryapi prayaccheta nāstike haituke 'pi ca pāṣaṇḍeṣu ca sarveṣu nāvedavidi dharmavit,न वार्यपि प्रयच्छेत नास्तिके हैतुके ऽपि च पाषण्डेषु च सर्वेषु नावेदविदि धर्मवित्
2,Main,26.0,69,apūpaṃ ca hiraṇyaṃ ca gāmaśvaṃ pṛthivīṃ tilān avidvān pratigṛhṇāno bhasmī bhavati kāṣṭhavat,अपूपं च हिरण्यं च गामश्वं पृथिवीं तिलान् अविद्वान् प्रतिगृह्णानो भस्मी भवति काष्ठवत्
2,Main,26.0,70,dvijātibhyo dhanaṃ lipset praśastebhyo dvijottamaḥ api vā jātimātrebhyo na tu śūdrāt kathañcana,द्विजातिभ्यो धनं लिप्सेत् प्रशस्तेभ्यो द्विजोत्तमः अपि वा जातिमात्रेभ्यो न तु शूद्रात् कथञ्चन
2,Main,26.0,71,vṛttisaṅkocamanvicchenneheta dhanavistaram dhanalobhe prasaktastu brāhmaṇyādeva hīyate,वृत्तिसङ्कोचमन्विच्छेन्नेहेत धनविस्तरम् धनलोभे प्रसक्तस्तु ब्राह्मण्यादेव हीयते
2,Main,26.0,72,vedānadhītya sakalān yajñāṃścāvāpya sarvaśaḥ na tāṃ gatimavāpnoti saṅkocād yāmavāpnuyāt,वेदानधीत्य सकलान् यज्ञांश्चावाप्य सर्वशः न तां गतिमवाप्नोति सङ्कोचाद् यामवाप्नुयात्
2,Main,26.0,73,pratigraharucirna syāt yātrārthaṃ tu samāharet sthityarthādadhikaṃ gṛhṇan brāhmaṇo yātyadhogatim,प्रतिग्रहरुचिर्न स्यात् यात्रार्थं तु समाहरेत् स्थित्यर्थादधिकं गृह्णन् ब्राह्मणो यात्यधोगतिम्
2,Main,26.0,74,yastu yācanako nityaṃ na sa svargasya bhājanam udvejayati bhūtāni yathā caurastathaiva saḥ,यस्तु याचनको नित्यं न स स्वर्गस्य भाजनम् उद्वेजयति भूतानि यथा चौरस्तथैव सः
2,Main,26.0,75,gurūn bhṛtyāṃścojjihīrṣurarciṣyan devatātithīn sarvataḥ pratigṛhṇīyānna tu tṛpyet svayaṃ tataḥ,गुरून् भृत्यांश्चोज्जिहीर्षुरर्चिष्यन् देवतातिथीन् सर्वतः प्रतिगृह्णीयान्न तु तृप्येत् स्वयं ततः
2,Main,26.0,76,evaṃ gṛhastho yuktātmā devatātithipūjakaḥ vartamānaḥ saṃyātātmā yāti tat paramaṃ padam,एवं गृहस्थो युक्तात्मा देवतातिथिपूजकः वर्तमानः संयातात्मा याति तत् परमं पदम्
2,Main,26.0,77,putre nidhāya vā sarvaṃ gatvāraṇyaṃ tu tattvavit ekākī vicarennityamudāsīnaḥ samāhitaḥ,पुत्रे निधाय वा सर्वं गत्वारण्यं तु तत्त्ववित् एकाकी विचरेन्नित्यमुदासीनः समाहितः
2,Main,26.0,78,eṣa vaḥ kathito dharmo gṛhasthānāṃ dvijottamāḥ jñātvānutiṣṭhenniyataṃ tathānuṣṭhāpayed dvijān,एष वः कथितो धर्मो गृहस्थानां द्विजोत्तमाः ज्ञात्वानुतिष्ठेन्नियतं तथानुष्ठापयेद् द्विजान्
2,Main,26.0,79,iti devamanādimekamīśaṃ gṛhadharmeṇa samarcayedajastram samatītya sa sarvabhūtayoniṃ prakṛtiṃ yāti paraṃ na yāti janma,इति देवमनादिमेकमीशं गृहधर्मेण समर्चयेदजस्त्रम् समतीत्य स सर्वभूतयोनिं प्रकृतिं याति परं न याति जन्म
2,Main,27.0,2,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca evaṃ gṛhāśrame sthitvā dvitīyaṃ bhāgamāyuṣaḥ vānaprasthāśramaṃ gacchet sadāraḥ sāgnireva ca,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे षड्विंशो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं गृहाश्रमे स्थित्वा द्वितीयं भागमायुषः वानप्रस्थाश्रमं गच्छेत् सदारः साग्निरेव च
2,Main,27.0,2,nikṣipya bhāryāṃ putreṣu gacched vanamathāpi vā dṛṣṭvāpatyasya cāpatyaṃ jarjarīkṛtavigrahaḥ,निक्षिप्य भार्यां पुत्रेषु गच्छेद् वनमथापि वा दृष्ट्वापत्यस्य चापत्यं जर्जरीकृतविग्रहः
2,Main,27.0,3,śuklapakṣasya pūrvāhne praśaste cottarāyaṇe gatvāraṇyaṃ niyamavāṃstapaḥ kuryāt samāhitaḥ,शुक्लपक्षस्य पूर्वाह्ने प्रशस्ते चोत्तरायणे गत्वारण्यं नियमवांस्तपः कुर्यात् समाहितः
2,Main,27.0,4,phalamūlāni pūtāni nityamāhāramāharet yatāhāro bhavet tena pūjayet pitṛdevatāḥ,फलमूलानि पूतानि नित्यमाहारमाहरेत् यताहारो भवेत् तेन पूजयेत् पितृदेवताः
2,Main,27.0,5,pūjayitvātithiṃ nityaṃ snātvā cābhyarcayet surān gṛhādāhṛtya cāśnīyādaṣṭau grāsān samāhitaḥ,पूजयित्वातिथिं नित्यं स्नात्वा चाभ्यर्चयेत् सुरान् गृहादाहृत्य चाश्नीयादष्टौ ग्रासान् समाहितः
2,Main,27.0,6,jaṭāśca bibhṛyānnityaṃ nakharomāṇi notsṛjet svādhyāyaṃ sarvadā kuryānniyacched vācamanyataḥ,जटाश्च बिभृयान्नित्यं नखरोमाणि नोत्सृजेत् स्वाध्यायं सर्वदा कुर्यान्नियच्छेद् वाचमन्यतः
2,Main,27.0,7,agnihotraṃ ca juhuyāt pañcayajñān samācaret munyannaiṃrvividhairmedhyaiḥ śākamūlaphalena vā,अग्निहोत्रं च जुहुयात् पञ्चयज्ञान् समाचरेत् मुन्यन्नैंर्विविधैर्मेध्यैः शाकमूलफलेन वा
2,Main,27.0,8,cīravāsā bhavennityaṃ snāyāt triṣavaṇaṃ śuciḥ sarvabhūtānukampī syāt pratigrahavivarjitaḥ,चीरवासा भवेन्नित्यं स्नायात् त्रिषवणं शुचिः सर्वभूतानुकम्पी स्यात् प्रतिग्रहविवर्जितः
2,Main,27.0,9,darśena paurṇamāsena yajet niyataṃ dvijaḥ ṛkṣeṣvāgrayaṇe caiva cāturmāsyāni cāharet uttarāyaṇaṃ ca kramaśo dakṣasyāyanameva ca,दर्शेन पौर्णमासेन यजेत् नियतं द्विजः ऋक्षेष्वाग्रयणे चैव चातुर्मास्यानि चाहरेत् उत्तरायणं च क्रमशो दक्षस्यायनमेव च
2,Main,27.0,10,vāsantaiḥ śāradairmedhyairmunyannaiḥ svayamāhṛtaiḥ puroḍāśāṃścarūṃścaiva vidhivannirvapet pṛthak,वासन्तैः शारदैर्मेध्यैर्मुन्यन्नैः स्वयमाहृतैः पुरोडाशांश्चरूंश्चैव विधिवन्निर्वपेत् पृथक्
2,Main,27.0,11,devatābhyaśca tad hutvā vanyaṃ medhyataraṃ haviḥ śeṣaṃ samupabhuñjīta lavaṇaṃ ca svayaṃ kṛtam,देवताभ्यश्च तद् हुत्वा वन्यं मेध्यतरं हविः शेषं समुपभुञ्जीत लवणं च स्वयं कृतम्
2,Main,27.0,12,varjayenmadhumāṃsāni bhaumāni kavakāni ca bhūstṛṇaṃ śigrukaṃ caiva śleṣmātakaphalāni ca,वर्जयेन्मधुमांसानि भौमानि कवकानि च भूस्तृणं शिग्रुकं चैव श्लेष्मातकफलानि च
2,Main,27.0,13,na phālakṛṣṭamaśnīyādutsṛṣṭamapi kenacit na grāmajātānyārto 'pi puṣpāṇi ca phalāni ca,न फालकृष्टमश्नीयादुत्सृष्टमपि केनचित् न ग्रामजातान्यार्तो ऽपि पुष्पाणि च फलानि च
2,Main,27.0,14,śrāvaṇenaiva vidhinā vahniṃ paricaret sadā na druhyet sarvabhūtāni nirdvandvo nirbhayo bhavet,श्रावणेनैव विधिना वह्निं परिचरेत् सदा न द्रुह्येत् सर्वभूतानि निर्द्वन्द्वो निर्भयो भवेत्
2,Main,27.0,15,na naktaṃ kiñcidaśnīyād rātrau dhyānaparo bhavet jitendriyo jitakrodhastattvajñānavicintakaḥ brahmacārī bhavennityaṃ na patnīmapi saṃśrayet,न नक्तं किञ्चिदश्नीयाद् रात्रौ ध्यानपरो भवेत् जितेन्द्रियो जितक्रोधस्तत्त्वज्ञानविचिन्तकः ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं न पत्नीमपि संश्रयेत्
2,Main,27.0,16,yastu patnyā vanaṃ gatvā maithunaṃ kāmataścaret tad vrataṃ tasya lupyeta prāyaścittīyate dvijaḥ,यस्तु पत्न्या वनं गत्वा मैथुनं कामतश्चरेत् तद् व्रतं तस्य लुप्येत प्रायश्चित्तीयते द्विजः
2,Main,27.0,17,tatra yo jāyate garbho na saṃspṛśyo dvijātibhiḥ na hi vede 'dhikāro 'sya tadvaṃśepyevameva hi,तत्र यो जायते गर्भो न संस्पृश्यो द्विजातिभिः न हि वेदे ऽधिकारो ऽस्य तद्वंशेप्येवमेव हि
2,Main,27.0,18,adhaḥ śayīta satataṃ sāvitrījāpyatatparaḥ śaraṇyaḥ sarvabhūtānāṃ saṃvibhāgaparaḥ sadā,अधः शयीत सततं सावित्रीजाप्यतत्परः शरण्यः सर्वभूतानां संविभागपरः सदा
2,Main,27.0,19,parivādaṃ mṛṣāvādaṃ nidrālasyaṃ vivarjayet ekāgniraniketaḥ syāt prokṣitāṃ bhūmimāśrayet,परिवादं मृषावादं निद्रालस्यं विवर्जयेत् एकाग्निरनिकेतः स्यात् प्रोक्षितां भूमिमाश्रयेत्
2,Main,27.0,20,mṛgaiḥ saha cared vāsaṃ taiḥ sahaiva ca saṃvaset śilāyāṃ śarkarāyāṃ vā śayīta susamāhitaḥ,मृगैः सह चरेद् वासं तैः सहैव च संवसेत् शिलायां शर्करायां वा शयीत सुसमाहितः
2,Main,27.0,21,sadyaḥ prakṣālako vā syānmāsasaṃcayiko 'pi vā ṣaṇmāsanicayo vā syāt samānicaya eva vā,सद्यः प्रक्षालको वा स्यान्माससंचयिको ऽपि वा षण्मासनिचयो वा स्यात् समानिचय एव वा
2,Main,27.0,22,tyajedāśvayuje māsi saṃpannaṃ pūrvasaṃcitam jīrṇāni caiva vāsāṃsi śākamūlaphalāni ca,त्यजेदाश्वयुजे मासि संपन्नं पूर्वसंचितम् जीर्णानि चैव वासांसि शाकमूलफलानि च
2,Main,27.0,23,dantolūkhaliko vāsyāt kāpotīṃ vṛttimāśrayet aśmakuṭṭo bhaved vāpi kālapakvabhugeva vā,दन्तोलूखलिको वास्यात् कापोतीं वृत्तिमाश्रयेत् अश्मकुट्टो भवेद् वापि कालपक्वभुगेव वा
2,Main,27.0,24,naktaṃ cānna samaśnīyād divā cāhṛtya śaktitaḥ caturthakāliko vā syāt syādvāpyaṣṭamakālikaḥ,नक्तं चान्न समश्नीयाद् दिवा चाहृत्य शक्तितः चतुर्थकालिको वा स्यात् स्याद्वाप्यष्टमकालिकः
2,Main,27.0,25,cāndrāyaṇavidhānairvā śukle kṛṣṇe ca vartayet pakṣe pakṣe samaśnīyād yavāgūṃ kvathitāṃ sakṛt,चान्द्रायणविधानैर्वा शुक्ले कृष्णे च वर्तयेत् पक्षे पक्षे समश्नीयाद् यवागूं क्वथितां सकृत्
2,Main,27.0,26,puṣpamūlaphalairvāpi kevalairvartayet sadā svābhāvikaiḥ svayaṃ śīrṇairvaikhānasamate sthitaḥ,पुष्पमूलफलैर्वापि केवलैर्वर्तयेत् सदा स्वाभाविकैः स्वयं शीर्णैर्वैखानसमते स्थितः
2,Main,27.0,27,bhūmau vā parivarteta tiṣṭhed vā prapadairdinam sthānāsanābhyāṃ viharenna kvacid dhairyamutsṛjet,भूमौ वा परिवर्तेत तिष्ठेद् वा प्रपदैर्दिनम् स्थानासनाभ्यां विहरेन्न क्वचिद् धैर्यमुत्सृजेत्
2,Main,27.0,28,grīṣme pañcatapāśca syād varṣāsvabhrāvakāśakaḥ ārdravāsāstu hemante kramaśo vardhayaṃstapaḥ,ग्रीष्मे पञ्चतपाश्च स्याद् वर्षास्वभ्रावकाशकः आर्द्रवासास्तु हेमन्ते क्रमशो वर्धयंस्तपः
2,Main,27.0,29,upaspṛśya triṣavaṇaṃ pitṛdevāṃśca tarpayet ekapādena tiṣṭheta marīcīn vā pibet tadā,उपस्पृश्य त्रिषवणं पितृदेवांश्च तर्पयेत् एकपादेन तिष्ठेत मरीचीन् वा पिबेत् तदा
2,Main,27.0,30,pañcāgnirdhūmapo vā syāduṣmapaḥ somapo 'pi vā payaḥ pibecchuklapakṣe kṛṣṇāpakṣe tu gomayam śīrṇaparṇāśano vā syāt kṛcchrair vā vartayet sadā,पञ्चाग्निर्धूमपो वा स्यादुष्मपः सोमपो ऽपि वा पयः पिबेच्छुक्लपक्षे कृष्णापक्षे तु गोमयम् शीर्णपर्णाशनो वा स्यात् कृच्छ्रैर् वा वर्तयेत् सदा
2,Main,27.0,31,yogābhyāsarataśca syād rudrādhyāyī bhavet sadā atharvaśiraso 'dhyetā vedāntābhyāsatatparaḥ,योगाभ्यासरतश्च स्याद् रुद्राध्यायी भवेत् सदा अथर्वशिरसो ऽध्येता वेदान्ताभ्यासतत्परः
2,Main,27.0,32,yamān seveta satataṃ niyamāṃścāpyatandritaḥ kṛṣṇājinī sottarīyaḥ śuklayajñopavītavān,यमान् सेवेत सततं नियमांश्चाप्यतन्द्रितः कृष्णाजिनी सोत्तरीयः शुक्लयज्ञोपवीतवान्
2,Main,27.0,33,atha cāgnīn samāropya svātmani dhyānatatparaḥ anagniraniketaḥ syānmunirmokṣaparo bhavet,अथ चाग्नीन् समारोप्य स्वात्मनि ध्यानतत्परः अनग्निरनिकेतः स्यान्मुनिर्मोक्षपरो भवेत्
2,Main,27.0,34,tāpaseṣveva vipreṣu yātrikaṃ bhaikṣamāharet gṛhamedhiṣu cānyeṣu dvijeṣu vanavāsiṣu,तापसेष्वेव विप्रेषु यात्रिकं भैक्षमाहरेत् गृहमेधिषु चान्येषु द्विजेषु वनवासिषु
2,Main,27.0,35,grāmādāhṛtya vāśnīyādaṣṭau grāsān vane vasan pratigṛhya puṭenaiva pāṇinā śakalena vā,ग्रामादाहृत्य वाश्नीयादष्टौ ग्रासान् वने वसन् प्रतिगृह्य पुटेनैव पाणिना शकलेन वा
2,Main,27.0,36,vividhāścopaniṣada ātmasaṃsiddhaye japet vidyāviśeṣān sāvitrīṃ rudrādhyāyaṃ tathaiva ca,विविधाश्चोपनिषद आत्मसंसिद्धये जपेत् विद्याविशेषान् सावित्रीं रुद्राध्यायं तथैव च
2,Main,27.0,37,mahāprāsthānikaṃ cāsau kuryādanaśanaṃ tu vā agnipraveśamanyad vā brarhmārpaṇavidhau sthitaḥ,महाप्रास्थानिकं चासौ कुर्यादनशनं तु वा अग्निप्रवेशमन्यद् वा ब्रर्ह्मार्पणविधौ स्थितः
2,Main,27.0,38,yastu samyagimamāśramaṃ śivaṃ saṃśrayedaśivapuñjanāśanam tāpasaḥ sa paramaiśvaraṃ padaṃ yāti yatra jagato 'sya saṃsthitiḥ,यस्तु सम्यगिममाश्रमं शिवं संश्रयेदशिवपुञ्जनाशनम् तापसः स परमैश्वरं पदं याति यत्र जगतो ऽस्य संस्थितिः
2,Main,28.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge saptaviśo 'dhyāya vyāsa uvāca evaṃ vanāśrame sthitvā tṛtīyaṃ bhāgamāyuṣaḥ caturthamāyuṣo bhāgaṃ saṃnyāsena nayet kramāt,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे सप्तविशो ऽध्याय व्यास उवाच एवं वनाश्रमे स्थित्वा तृतीयं भागमायुषः चतुर्थमायुषो भागं संन्यासेन नयेत् क्रमात्
2,Main,28.0,2,agnīnātmanī saṃsthāpya dvijaḥ pravrajito bhavet yogābhyāsarataḥ śānto brahmavidyāparāyaṇaḥ,अग्नीनात्मनी संस्थाप्य द्विजः प्रव्रजितो भवेत् योगाभ्यासरतः शान्तो ब्रह्मविद्यापरायणः
2,Main,28.0,3,yadā manasi saṃjātaṃ vaitṛṣṇyaṃ sarvavastuṣu tadā saṃnyāsamicchecca patitaḥ syād viparyaye,यदा मनसि संजातं वैतृष्ण्यं सर्ववस्तुषु तदा संन्यासमिच्छेच्च पतितः स्याद् विपर्यये
2,Main,28.0,4,prājāpatyāṃ nirūpyeṣṭimāgneyīmathavā punaḥ dāntaḥ pakvakaṣāyo 'sau brahmāśramamupāśrayet,प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमाग्नेयीमथवा पुनः दान्तः पक्वकषायो ऽसौ ब्रह्माश्रममुपाश्रयेत्
2,Main,28.0,5,jñānasaṃnyāsinaḥ kecid vedasaṃnyāsinaḥ pare karmasaṃnyāsinastvanye trividhāḥ parikīrtitāḥ,ज्ञानसंन्यासिनः केचिद् वेदसंन्यासिनः परे कर्मसंन्यासिनस्त्वन्ये त्रिविधाः परिकीर्तिताः
2,Main,28.0,6,yaḥ sarvasaṅganirmukto nirdvandvaścaiva nirbhayaḥ procyate jñānasaṃnyāsī svātmanyeva vyavasthitaḥ,यः सर्वसङ्गनिर्मुक्तो निर्द्वन्द्वश्चैव निर्भयः प्रोच्यते ज्ञानसंन्यासी स्वात्मन्येव व्यवस्थितः
2,Main,28.0,7,vedamevābhyasennityaṃ nirāśī niṣparigrahaḥ procyate vedasaṃnyāsī mumukṣurvijitendriyaḥ,वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं निराशी निष्परिग्रहः प्रोच्यते वेदसंन्यासी मुमुक्षुर्विजितेन्द्रियः
2,Main,28.0,8,yastvagnīnātmasātkṛtvā brahmārpaṇaparo dvijaḥ jñeyaḥ sa karmasaṃnyāsī mahāyajñaparāyaṇaḥ,यस्त्वग्नीनात्मसात्कृत्वा ब्रह्मार्पणपरो द्विजः ज्ञेयः स कर्मसंन्यासी महायज्ञपरायणः
2,Main,28.0,9,trayāṇāmapi caiteṣāṃ jñānī tvabhyadhiko mataḥ na tasya vidyate kāryaṃ na liṅgaṃ vā vipaścitaḥ,त्रयाणामपि चैतेषां ज्ञानी त्वभ्यधिको मतः न तस्य विद्यते कार्यं न लिङ्गं वा विपश्चितः
2,Main,28.0,10,nirmamo nirbhayaḥ śānto nirdvandvaḥ parṇabhojanaḥ jīrṇakaupīnavāsāḥ syānnagno vā dhyānatatparaḥ,निर्ममो निर्भयः शान्तो निर्द्वन्द्वः पर्णभोजनः जीर्णकौपीनवासाः स्यान्नग्नो वा ध्यानतत्परः
2,Main,28.0,11,brahmacārī mitāhāro grāmādannaṃ samāharet adhyātmamatirāsīta nirapekṣo nirāmiṣaḥ,ब्रह्मचारी मिताहारो ग्रामादन्नं समाहरेत् अध्यात्ममतिरासीत निरपेक्षो निरामिषः
2,Main,28.0,12,ātmanaiva sahāyena sukhārthaṃ vicarediha nābhinandeta maraṇaṃ nābhinandeta jīvitam,आत्मनैव सहायेन सुखार्थं विचरेदिह नाभिनन्देत मरणं नाभिनन्देत जीवितम्
2,Main,28.0,13,kālameva pratīkṣeta nideśaṃ bhṛtako yathā nādhyetavyaṃ na vaktavyaṃ śrotavyaṃ na kadācana evaṃ jñātvā paro yogī brahmabhūyāya kalpate,कालमेव प्रतीक्षेत निदेशं भृतको यथा नाध्येतव्यं न वक्तव्यं श्रोतव्यं न कदाचन एवं ज्ञात्वा परो योगी ब्रह्मभूयाय कल्पते
2,Main,28.0,14,ekavāsāthavā vidvān kaupīnācchādanastathā muṇḍī śikhī vātha bhavet tridaṇḍī niṣparigrahaḥ kāṣāyavāsāḥ satataṃ dhyānayogaparāyaṇaḥ,एकवासाथवा विद्वान् कौपीनाच्छादनस्तथा मुण्डी शिखी वाथ भवेत् त्रिदण्डी निष्परिग्रहः काषायवासाः सततं ध्यानयोगपरायणः
2,Main,28.0,15,grāmānte vṛkṣamūle vā vased devālaye 'pi vā samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ bhaikṣyeṇa vartayennityaṃ naikānnādī bhavet kvacit,ग्रामान्ते वृक्षमूले वा वसेद् देवालये ऽपि वा समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेत् क्वचित्
2,Main,28.0,16,yastu mohena vālasyādekānnādī bhaved yatiḥ na tasya niṣkṛtiḥ kācid dharmaśāstreṣu kathyate,यस्तु मोहेन वालस्यादेकान्नादी भवेद् यतिः न तस्य निष्कृतिः काचिद् धर्मशास्त्रेषु कथ्यते
2,Main,28.0,17,rāgadveṣavimuktātmā samaloṣṭāśmakāñcanaḥ prāṇihaṃsānivṛttaśca maunī syāt sarvanispṛhaḥ,रागद्वेषविमुक्तात्मा समलोष्टाश्मकाञ्चनः प्राणिहंसानिवृत्तश्च मौनी स्यात् सर्वनिस्पृहः
2,Main,28.0,18,dṛṣṭipūtaṃ nyaset pādaṃ vastrapūtaṃ jalaṃ pibet satyapūtāṃ vaded vāṇīṃ manaḥ pūtaṃ samācaret,दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत् सत्यपूतां वदेद् वाणीं मनः पूतं समाचरेत्
2,Main,28.0,19,naikatra nivased deśe varṣābhyo 'nyatra bhikṣukaḥ snānaśaucarato nityaṃ kamaṇḍalukaraḥ śuciḥ,नैकत्र निवसेद् देशे वर्षाभ्यो ऽन्यत्र भिक्षुकः स्नानशौचरतो नित्यं कमण्डलुकरः शुचिः
2,Main,28.0,20,brahmacaryarato nityaṃ vanavāsarato bhavet mokṣaśāstreṣu nirato brahmasūtrī jitendriyaḥ,ब्रह्मचर्यरतो नित्यं वनवासरतो भवेत् मोक्षशास्त्रेषु निरतो ब्रह्मसूत्री जितेन्द्रियः
2,Main,28.0,21,dambhāhaṅkāranirmukto nindāpaiśunyavarjitaḥ ātmajñānaguṇopeto yatirmokṣamavāpnuyāt,दम्भाहङ्कारनिर्मुक्तो निन्दापैशुन्यवर्जितः आत्मज्ञानगुणोपेतो यतिर्मोक्षमवाप्नुयात्
2,Main,28.0,22,abhyaset satataṃ vedaṃ praṇavākhyaṃ sanātanam snātvācamya vidhānena śucirdevālayādiṣu,अभ्यसेत् सततं वेदं प्रणवाख्यं सनातनम् स्नात्वाचम्य विधानेन शुचिर्देवालयादिषु
2,Main,28.0,23,yajñopavītī śāntātmā kuśapāṇiḥ samāhitaḥ dhautakāṣāyavasano bhasmacchannatanūrahaḥ,यज्ञोपवीती शान्तात्मा कुशपाणिः समाहितः धौतकाषायवसनो भस्मच्छन्नतनूरहः
2,Main,28.0,24,adhiyajñaṃ brahma japedādhidaivikameva ca ādhyātmikaṃ ca satataṃ vedāntābhihitaṃ ca yat,अधियज्ञं ब्रह्म जपेदाधिदैविकमेव च आध्यात्मिकं च सततं वेदान्ताभिहितं च यत्
2,Main,28.0,25,putreṣu vātha nivasan brahmacārī yatirmuniḥ vedamevābhyasennityaṃ sa yāti paramāṃ gatim,पुत्रेषु वाथ निवसन् ब्रह्मचारी यतिर्मुनिः वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं स याति परमां गतिम्
2,Main,28.0,26,ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryaṃ tapaḥ param kṣamā dayā ca satoṣo vratānyasya viśeṣataḥ,अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं तपः परम् क्षमा दया च सतोषो व्रतान्यस्य विशेषतः
2,Main,28.0,27,vedāntajñānaniṣṭho vā pañca yajñān samāhitaḥ kuryādaharahaḥ snātvā bhikṣānnenaiva tena hi,वेदान्तज्ञाननिष्ठो वा पञ्च यज्ञान् समाहितः कुर्यादहरहः स्नात्वा भिक्षान्नेनैव तेन हि
2,Main,28.0,28,homamantrāñjapennityaṃ kāle kāle samāhitaḥ svādhyāyaṃ cānvahaṃ kuryāt sāvitrīṃ saṃdhyayorjapet,होममन्त्राञ्जपेन्नित्यं काले काले समाहितः स्वाध्यायं चान्वहं कुर्यात् सावित्रीं संध्ययोर्जपेत्
2,Main,28.0,29,dhyāyīta satataṃ devamekānte parameśvaram ekānnaṃ varjayennityaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham,ध्यायीत सततं देवमेकान्ते परमेश्वरम् एकान्नं वर्जयेन्नित्यं कामं क्रोधं परिग्रहम्
2,Main,28.0,30,ekavāsā dvivāsā vā śikhī yajñopavītavān kamaṇḍalukaro vidvān tridaṇḍī yāti tatparam,एकवासा द्विवासा वा शिखी यज्ञोपवीतवान् कमण्डलुकरो विद्वान् त्रिदण्डी याति तत्परम्
2,Main,29.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge 'ṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca evaṃ svāśramaniṣṭhānāṃ yatīnāṃ niyatātmanām bhaikṣeṇa vartanaṃ proktaṃ phalamūlairathāpi vā,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे ऽष्टाविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं स्वाश्रमनिष्ठानां यतीनां नियतात्मनाम् भैक्षेण वर्तनं प्रोक्तं फलमूलैरथापि वा
2,Main,29.0,2,ekakālaṃ cared bhaikṣaṃ na prasajyeta vistare bhaikṣe prasakto hi yatirviṣayeṣvapi sajjati,एककालं चरेद् भैक्षं न प्रसज्येत विस्तरे भैक्षे प्रसक्तो हि यतिर्विषयेष्वपि सज्जति
2,Main,29.0,3,saptāgāraṃ cared bhaikṣamalābhāt tu punaścaret prakṣālya pātre bhuñjīyādadbhiḥ prakṣālayet tu tat,सप्तागारं चरेद् भैक्षमलाभात् तु पुनश्चरेत् प्रक्षाल्य पात्रे भुञ्जीयादद्भिः प्रक्षालयेत् तु तत्
2,Main,29.0,4,athavānyadupādāya pātre bhuñjīta nityaśaḥ bhuktvā tat saṃtyajet pātraṃ yātrāmātramalolupaḥ,अथवान्यदुपादाय पात्रे भुञ्जीत नित्यशः भुक्त्वा तत् संत्यजेत् पात्रं यात्रामात्रमलोलुपः
2,Main,29.0,5,vidhūme sannamusale vyaṅgāre bhuktavajjane vṛtte śarāvasaṃpāte bhikṣāṃ nityaṃ yatiścaret,विधूमे सन्नमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने वृत्ते शरावसंपाते भिक्षां नित्यं यतिश्चरेत्
2,Main,29.0,6,godohamātraṃ tiṣṭheta kālaṃ bhikṣuradhomukhaḥ bhikṣetyuktvā sakṛt tūṣṇīmaśnīyād vāgyataḥ śuciḥ,गोदोहमात्रं तिष्ठेत कालं भिक्षुरधोमुखः भिक्षेत्युक्त्वा सकृत् तूष्णीमश्नीयाद् वाग्यतः शुचिः
2,Main,29.0,7,prakṣālya pāṇipādau ca samācamya yathāvidhi āditye darśayitvānnaṃ bhuñjīta prāṅmukhottaraḥ,प्रक्षाल्य पाणिपादौ च समाचम्य यथाविधि आदित्ये दर्शयित्वान्नं भुञ्जीत प्राङ्मुखोत्तरः
2,Main,29.0,8,hutvā prāṇāhutīḥ pañca grāsānaṣṭau samāhitaḥ ācamya devaṃ brahmāṇaṃ dhyāyīta parameśvaram,हुत्वा प्राणाहुतीः पञ्च ग्रासानष्टौ समाहितः आचम्य देवं ब्रह्माणं ध्यायीत परमेश्वरम्
2,Main,29.0,9,alābuṃ dārupātraṃ ca mṛṇmayaṃ vaiṇavaṃ tataḥ catvāri yatipātrāṇi manurāha prajāpatiḥ,अलाबुं दारुपात्रं च मृण्मयं वैणवं ततः चत्वारि यतिपात्राणि मनुराह प्रजापतिः
2,Main,29.0,10,prāgrātre pararātre ca madhyarātre tathaiva ca saṃdhyāsvahni viśeṣeṇa cintayennityamīśvaram,प्राग्रात्रे पररात्रे च मध्यरात्रे तथैव च संध्यास्वह्नि विशेषेण चिन्तयेन्नित्यमीश्वरम्
2,Main,29.0,11,kṛtvā hṛtpadmanilaye viśvākhyaṃ viśvasaṃbhavam ātmānaṃ sarvabhūtānāṃ parastāt tamasaḥ sthitam,कृत्वा हृत्पद्मनिलये विश्वाख्यं विश्वसंभवम् आत्मानं सर्वभूतानां परस्तात् तमसः स्थितम्
2,Main,29.0,12,sarvasyādhārabhūtānāmānandaṃ jyotiravyayam pradhānapuruṣātītamākāśaṃ dahanaṃ śivam,सर्वस्याधारभूतानामानन्दं ज्योतिरव्ययम् प्रधानपुरुषातीतमाकाशं दहनं शिवम्
2,Main,29.0,13,tadantaḥ sarvabhāvānāmīśvaraṃ brahmarūpiṇam dhyāyedanādimadvaitamānandādiguṇālayam,तदन्तः सर्वभावानामीश्वरं ब्रह्मरूपिणम् ध्यायेदनादिमद्वैतमानन्दादिगुणालयम्
2,Main,29.0,14,mahāntaṃ paramaṃ brahma puruṣaṃ satyamavyayam sitetarāruṇākāraṃ maheśaṃ viśvarūpiṇam,महान्तं परमं ब्रह्म पुरुषं सत्यमव्ययम् सितेतरारुणाकारं महेशं विश्वरूपिणम्
2,Main,29.0,15,oṅkārānte 'tha cātmānaṃ saṃsthāpya paramātmani ākāśe devamīśānaṃ dhyāyītākāśamadhyagam,ओङ्कारान्ते ऽथ चात्मानं संस्थाप्य परमात्मनि आकाशे देवमीशानं ध्यायीताकाशमध्यगम्
2,Main,29.0,16,kāraṇaṃ sarvabhāvānāmānandaikasamāśrayam purāṇaṃ puruṣaṃ śaṃbhuṃ dhyāyan mucyeta bandhanāt,कारणं सर्वभावानामानन्दैकसमाश्रयम् पुराणं पुरुषं शंभुं ध्यायन् मुच्येत बन्धनात्
2,Main,29.0,17,yadvā guhāyāṃ prakṛtau jagatsaṃmohanālaye vicintya paramaṃ vyoma sarvabhūtaikakāraṇam,यद्वा गुहायां प्रकृतौ जगत्संमोहनालये विचिन्त्य परमं व्योम सर्वभूतैककारणम्
2,Main,29.0,18,jīvanaṃ sarvabhūtānāṃ yatra lokaḥ pralīyate ānandaṃ brahmaṇaḥ sūkṣmaṃ yat paśyanti mumukṣavaḥ,जीवनं सर्वभूतानां यत्र लोकः प्रलीयते आनन्दं ब्रह्मणः सूक्ष्मं यत् पश्यन्ति मुमुक्षवः
2,Main,29.0,19,tanmadhye nihitaṃ brahma kevalaṃ jñānalakṣaṇam anantaṃ satyamīśānaṃ vicintyāsīta saṃyataḥ,तन्मध्ये निहितं ब्रह्म केवलं ज्ञानलक्षणम् अनन्तं सत्यमीशानं विचिन्त्यासीत संयतः
2,Main,29.0,20,guhyād guhyatamaṃ jñānaṃ yatīnāmetadīritam yo 'nutiṣṭhenmaheśena so 'śnute yogamaiśvaram,गुह्याद् गुह्यतमं ज्ञानं यतीनामेतदीरितम् यो ऽनुतिष्ठेन्महेशेन सो ऽश्नुते योगमैश्वरम्
2,Main,29.0,21,tasmād dhyānarato nityamātmavidyāparāyaṇaḥ jñānaṃ samabhyased brāhmaṃ yena mucyeta bandhanāt,तस्माद् ध्यानरतो नित्यमात्मविद्यापरायणः ज्ञानं समभ्यसेद् ब्राह्मं येन मुच्येत बन्धनात्
2,Main,29.0,22,matvā pṛthak svamātmānaṃ sarvasmādeva kevalam ānandamajaraṃ jñānaṃ dhyāyīta ca punaḥ param,मत्वा पृथक् स्वमात्मानं सर्वस्मादेव केवलम् आनन्दमजरं ज्ञानं ध्यायीत च पुनः परम्
2,Main,29.0,23,yasmāt bhavanti bhūtāni yad gatvā neha jāyate sa tasmādīśvaro devaḥ parasmād yo 'dhitiṣṭhati,यस्मात् भवन्ति भूतानि यद् गत्वा नेह जायते स तस्मादीश्वरो देवः परस्माद् यो ऽधितिष्ठति
2,Main,29.0,24,yadantare tad gaganaṃ śāśvataṃ śivamavyayam yadaṃśastatparo yastu sa devaḥ syānmaheśvaraḥ,यदन्तरे तद् गगनं शाश्वतं शिवमव्ययम् यदंशस्तत्परो यस्तु स देवः स्यान्महेश्वरः
2,Main,29.0,25,vratāni yāni bhikṣūṇāṃ tathaivopavratāni ca ekaikātikrame teṣāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate,व्रतानि यानि भिक्षूणां तथैवोपव्रतानि च एकैकातिक्रमे तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते
2,Main,29.0,26,upetya ca striyaṃ kāmāt prāyaścittaṃ samāhitaḥ prāṇāyāmasamāyuktaṃ kuryāt sāṃtapanaṃ śuciḥ,उपेत्य च स्त्रियं कामात् प्रायश्चित्तं समाहितः प्राणायामसमायुक्तं कुर्यात् सांतपनं शुचिः
2,Main,29.0,27,tataścareta niyamāt kṛcchraṃ saṃyatamānasaḥ punarāśramamāgamya cared bhiśruratandritaḥ,ततश्चरेत नियमात् कृच्छ्रं संयतमानसः पुनराश्रममागम्य चरेद् भिश्रुरतन्द्रितः
2,Main,29.0,28,na dharmayuktamanṛtaṃ hinastīti manīṣiṇaḥ tathāpi ca na kartavyaṃ prasaṅgo hyeṣa dāruṇaḥ,न धर्मयुक्तमनृतं हिनस्तीति मनीषिणः तथापि च न कर्तव्यं प्रसङ्गो ह्येष दारुणः
2,Main,29.0,29,ekarātropavāsaśca prāṇāyāmaśataṃ tathā uktvānṛtaṃ prakartavyaṃ yatinā dharmalipsunā,एकरात्रोपवासश्च प्राणायामशतं तथा उक्त्वानृतं प्रकर्तव्यं यतिना धर्मलिप्सुना
2,Main,29.0,30,paramāpadgatenāpi na kāryaṃ steyamanyataḥ steyādabhyadhikaḥ kaścinnāstyadharma iti smṛtiḥ hiṃsā caiṣāparā diṣṭā yā cātmajñānanāśikā,परमापद्गतेनापि न कार्यं स्तेयमन्यतः स्तेयादभ्यधिकः कश्चिन्नास्त्यधर्म इति स्मृतिः हिंसा चैषापरा दिष्टा या चात्मज्ञाननाशिका
2,Main,29.0,31,yadetad draviṇaṃ nāma prāṇa hyete bahiśvarāḥ sa tasya harati prāṇān yo yasya harate dhanam,यदेतद् द्रविणं नाम प्राण ह्येते बहिश्वराः स तस्य हरति प्राणान् यो यस्य हरते धनम्
2,Main,29.0,32,evaṃ kṛtvā sa duṣṭātmā bhinnavṛtto vratāccyutaḥ bhūyo nirvedamāpannaścareccāndrāyaṇavratam,एवं कृत्वा स दुष्टात्मा भिन्नवृत्तो व्रताच्च्युतः भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
2,Main,29.0,33,vidhinā śāstradṛṣṭena saṃvatsaramiti śrutiḥ bhūyo nirvedamāpannaścared bhikṣuratandritaḥ,विधिना शास्त्रदृष्टेन संवत्सरमिति श्रुतिः भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेद् भिक्षुरतन्द्रितः
2,Main,29.0,34,akasmādeva hiṃsāṃ tu yadi bhikṣuḥ samācaret kuryātkṛchrātikṛcchraṃ tu cāndrāyaṇamathāpi vā,अकस्मादेव हिंसां तु यदि भिक्षुः समाचरेत् कुर्यात्कृछ्रातिकृच्छ्रं तु चान्द्रायणमथापि वा
2,Main,29.0,35,skandedindriyadaurbalyāt striyaṃ dṛṣṭvā yatiryadi tena dhārayitavyā vai prāṇāyāmāstu ṣoḍaśa divāskande trirātraṃ syāt prāṇāyāmaśataṃ tathā,स्कन्देदिन्द्रियदौर्बल्यात् स्त्रियं दृष्ट्वा यतिर्यदि तेन धारयितव्या वै प्राणायामास्तु षोडश दिवास्कन्दे त्रिरात्रं स्यात् प्राणायामशतं तथा
2,Main,29.0,36,ekānne madhumāṃse ca navaśrāddhe tathaiva ca pratyakṣalavaṇe coktaṃ prājāpatyaṃ viśodhanam,एकान्ने मधुमांसे च नवश्राद्धे तथैव च प्रत्यक्षलवणे चोक्तं प्राजापत्यं विशोधनम्
2,Main,29.0,37,dhyānaniṣṭhasya satataṃ naśyate sarvapātakam tasmānmaheśvaraṃ jñātvā tasya dhyānaparo bhavet,ध्याननिष्ठस्य सततं नश्यते सर्वपातकम् तस्मान्महेश्वरं ज्ञात्वा तस्य ध्यानपरो भवेत्
2,Main,29.0,38,yad brahma paramaṃ jyotiḥ pratiṣṭhākṣaramadvayam yo 'ntarātra paraṃ brahma sa vijñeyo maheśvaraḥ,यद् ब्रह्म परमं ज्योतिः प्रतिष्ठाक्षरमद्वयम् यो ऽन्तरात्र परं ब्रह्म स विज्ञेयो महेश्वरः
2,Main,29.0,39,eṣa devo mahādevaḥ kevalaḥ paramaḥ śivaḥ tadevākṣaramadvaitaṃ tadādityāntaraṃ param,एष देवो महादेवः केवलः परमः शिवः तदेवाक्षरमद्वैतं तदादित्यान्तरं परम्
2,Main,29.0,40,yasmānmahīyate devaḥ svadhāmni jñānasaṃjñite ātmayogāhvaye tattve mahādevastataḥ smṛtaḥ,यस्मान्महीयते देवः स्वधाम्नि ज्ञानसंज्ञिते आत्मयोगाह्वये तत्त्वे महादेवस्ततः स्मृतः
2,Main,29.0,41,nānyad devānmahādevād vyatiriktaṃ prapaśyati tamevātmānamanveti yaḥ sa yāti paraṃ padam,नान्यद् देवान्महादेवाद् व्यतिरिक्तं प्रपश्यति तमेवात्मानमन्वेति यः स याति परं पदम्
2,Main,29.0,42,manyate ye svamātmānaṃ vibhinnaṃ parameśvarāt na te paśyanti taṃ devaṃ vṛthā teṣāṃ pariśramaḥ,मन्यते ये स्वमात्मानं विभिन्नं परमेश्वरात् न ते पश्यन्ति तं देवं वृथा तेषां परिश्रमः
2,Main,29.0,43,ekameva paraṃ brahma vijñeyaṃ tattvamavyayam sa devastu mahādevo naitad vijñāya badhyate,एकमेव परं ब्रह्म विज्ञेयं तत्त्वमव्ययम् स देवस्तु महादेवो नैतद् विज्ञाय बध्यते
2,Main,29.0,44,tasmād yateta niyataṃ yatiḥ saṃyatamānasaḥ jñānayogarataḥ śānto mahādevaparāyaṇaḥ,तस्माद् यतेत नियतं यतिः संयतमानसः ज्ञानयोगरतः शान्तो महादेवपरायणः
2,Main,29.0,45,eṣa vaḥ kathito vipro yatīnāmāśramaḥ śubhaḥ pitāmahena vibhunā munīnāṃ pūrvamīritam,एष वः कथितो विप्रो यतीनामाश्रमः शुभः पितामहेन विभुना मुनीनां पूर्वमीरितम्
2,Main,29.0,46,nāputraśiṣyayogibhyo dadyādidamanuttamam jñānaṃ svayaṃbhuvā proktaṃ yatidharmāśrayaṃ śivam,नापुत्रशिष्ययोगिभ्यो दद्यादिदमनुत्तमम् ज्ञानं स्वयंभुवा प्रोक्तं यतिधर्माश्रयं शिवम्
2,Main,29.0,47,iti yatiniyamānāmetaduktaṃ vidhānaṃ paśupatiparitoṣe yad bhavedekahetuḥ na bhavati punareṣāmudbhavo vā vināśaḥ praṇihitamanaso ye nityamevācaranti,इति यतिनियमानामेतदुक्तं विधानं पशुपतिपरितोषे यद् भवेदेकहेतुः न भवति पुनरेषामुद्भवो वा विनाशः प्रणिहितमनसो ये नित्यमेवाचरन्ति
2,Main,30.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca ataḥ paraṃ pravalakṣyāmi prāyaścittavidhiṃ śubham hitāya sarvaviprāṇāṃ doṣāṇāmapanuttaye,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकोनत्रिंशो ऽध्यायः व्यास उवाच अतः परं प्रवलक्ष्यामि प्रायश्चित्तविधिं शुभम् हिताय सर्वविप्राणां दोषाणामपनुत्तये
2,Main,30.0,2,akṛtvā vihitaṃ karma kṛtvā ninditameva ca doṣamāpnoti puruṣaḥ prāyaścittaṃ viśodhanam,अकृत्वा विहितं कर्म कृत्वा निन्दितमेव च दोषमाप्नोति पुरुषः प्रायश्चित्तं विशोधनम्
2,Main,30.0,3,prāyaścittamakṛtvā tu na tiṣṭhed brāhmaṇaḥ kvacit yad brūyurbrāhmaṇāḥ śāntā vidvāṃsastatsamācaret,प्रायश्चित्तमकृत्वा तु न तिष्ठेद् ब्राह्मणः क्वचित् यद् ब्रूयुर्ब्राह्मणाः शान्ता विद्वांसस्तत्समाचरेत्
2,Main,30.0,4,vedārthavittamaḥ śānto dharmakāmo 'gnimān dvijaḥ sa eva syāt paro dharmo yameko 'pi vyavasyati,वेदार्थवित्तमः शान्तो धर्मकामो ऽग्निमान् द्विजः स एव स्यात् परो धर्मो यमेको ऽपि व्यवस्यति
2,Main,30.0,5,anāhitāgnayo viprāstrayo vedārthapāragāḥ yad brūyurdharmakāmāste tajjñeyaṃ dharmasādhanam,अनाहिताग्नयो विप्रास्त्रयो वेदार्थपारगाः यद् ब्रूयुर्धर्मकामास्ते तज्ज्ञेयं धर्मसाधनम्
2,Main,30.0,6,anekadharmaśāstrajñā ūhāpohaviśāradāḥ vedādhyayanasaṃpannāḥ saptaite parikīrtitāḥ,अनेकधर्मशास्त्रज्ञा ऊहापोहविशारदाः वेदाध्ययनसंपन्नाः सप्तैते परिकीर्तिताः
2,Main,30.0,7,mīmāṃsājñānatattvajñā vedāntakuśalā dvijāḥ ekaviṃśatisaṃkhyātāḥ prayāścittaṃ vadanti vai,मीमांसाज्ञानतत्त्वज्ञा वेदान्तकुशला द्विजाः एकविंशतिसंख्याताः प्रयाश्चित्तं वदन्ति वै
2,Main,30.0,8,brahmahā madyapaḥ steno gurutalpaga eva ca mahāpātakinastvete yaścaitaiḥ saha saṃvaset,ब्रह्महा मद्यपः स्तेनो गुरुतल्पग एव च महापातकिनस्त्वेते यश्चैतैः सह संवसेत्
2,Main,30.0,9,saṃvatsaraṃ tu patitaiḥ saṃsargaṃ kurute tu yaḥ yānaśayyāsanairnityaṃ jānan vai patito bhavet,संवत्सरं तु पतितैः संसर्गं कुरुते तु यः यानशय्यासनैर्नित्यं जानन् वै पतितो भवेत्
2,Main,30.0,10,yājanaṃ yonisaṃbandhaṃ tathaivādhyāpanaṃ dvijaḥ kṛtvā sadyaḥ patejjñānāt saha bhojanameva ca,याजनं योनिसंबन्धं तथैवाध्यापनं द्विजः कृत्वा सद्यः पतेज्ज्ञानात् सह भोजनमेव च
2,Main,30.0,11,avijñāyātha yo mohāt kuryādadhyāpanaṃ dvijaḥ saṃvatsareṇa patati sahādhyayanameva ca,अविज्ञायाथ यो मोहात् कुर्यादध्यापनं द्विजः संवत्सरेण पतति सहाध्ययनमेव च
2,Main,30.0,12,brahmāhā dvādaśābdāni kuṭiṃ kṛtvā vane vaset bhaikṣamātmaviśuddhyarthaṃ kṛtvā śavaśirodhvajam,ब्रह्माहा द्वादशाब्दानि कुटिं कृत्वा वने वसेत् भैक्षमात्मविशुद्ध्यर्थं कृत्वा शवशिरोध्वजम्
2,Main,30.0,13,brāhmaṇāvasathān sarvān devāgārāṇi varjayet vinindan svayamātmānaṃ brāhmaṇaṃ taṃ ca saṃsmaran,ब्राह्मणावसथान् सर्वान् देवागाराणि वर्जयेत् विनिन्दन् स्वयमात्मानं ब्राह्मणं तं च संस्मरन्
2,Main,30.0,14,asaṃkalpitayogyāni saptāgārāṇi saṃviśet vidhūme śanakairnityaṃ vyaṅgāre bhuktavajjane,असंकल्पितयोग्यानि सप्तागाराणि संविशेत् विधूमे शनकैर्नित्यं व्यङ्गारे भुक्तवज्जने
2,Main,30.0,15,ekakālaṃ cared bhaikṣaṃ doṣaṃ vikhyāpayan nṛṇām vanyamūlaphalairvāpi vartayed dhairyamākṣitaḥ,एककालं चरेद् भैक्षं दोषं विख्यापयन् नृणाम् वन्यमूलफलैर्वापि वर्तयेद् धैर्यमाक्षितः
2,Main,30.0,16,kapālapāṇiḥ khaṭvāṅgī brahmacaryaparāyaṇaḥ pūrṇe tu dvādaśe varṣe brahmahatyāṃ vyapohati,कपालपाणिः खट्वाङ्गी ब्रह्मचर्यपरायणः पूर्णे तु द्वादशे वर्षे ब्रह्महत्यां व्यपोहति
2,Main,30.0,17,akāmataḥ kṛte pāpe prāyaścittamidaṃ śubham kāmato maraṇācchuddhirjñeyā nānyena kenacit,अकामतः कृते पापे प्रायश्चित्तमिदं शुभम् कामतो मरणाच्छुद्धिर्ज्ञेया नान्येन केनचित्
2,Main,30.0,18,kuryādanaśanaṃ vātha bhṛgoḥ patanameva vā jvalantaṃ vā viśedagniṃ jalaṃ vā praviśet svayam,कुर्यादनशनं वाथ भृगोः पतनमेव वा ज्वलन्तं वा विशेदग्निं जलं वा प्रविशेत् स्वयम्
2,Main,30.0,19,brāhmaṇārthe gavārthe vā samyak prāṇān parityajet brahmahatyāpanodārthamantarā vā mṛtasya tu,ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा सम्यक् प्राणान् परित्यजेत् ब्रह्महत्यापनोदार्थमन्तरा वा मृतस्य तु
2,Main,30.0,20,dīrghāmayānvitaṃ vipraṃ kṛtvānāmayameva tu dattvā cānnaṃ sa durbhikṣe brahmahatyāṃ vyapohati,दीर्घामयान्वितं विप्रं कृत्वानामयमेव तु दत्त्वा चान्नं स दुर्भिक्षे ब्रह्महत्यां व्यपोहति
2,Main,30.0,21,aśvamedhāvabhṛthake snātvā vā śudhyate dvijaḥ sarvasvaṃ vā vedavide brāhmaṇāya pradāya tu,अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुध्यते द्विजः सर्वस्वं वा वेदविदे ब्राह्मणाय प्रदाय तु
2,Main,30.0,22,sarasvatyāstvaruṇayā saṃgame lokaviśrute śudhyet triṣavaṇasnānāt trirātropoṣito dvijaḥ,सरस्वत्यास्त्वरुणया संगमे लोकविश्रुते शुध्येत् त्रिषवणस्नानात् त्रिरात्रोपोषितो द्विजः
2,Main,30.0,23,gatvā rāmeśvaraṃ puṇyaṃ snātvā caiva mahodadhau brahmacaryādibhiryukto dṛṣṭvā rudraṃ vimucyate,गत्वा रामेश्वरं पुण्यं स्नात्वा चैव महोदधौ ब्रह्मचर्यादिभिर्युक्तो दृष्ट्वा रुद्रं विमुच्यते
2,Main,30.0,24,kapālamocanaṃ nāma tīrthaṃ devasya śūlinaḥ snātvābhyarcya pitṝn bhaktyā brahmahatyāṃ vyapohati,कपालमोचनं नाम तीर्थं देवस्य शूलिनः स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन् भक्त्या ब्रह्महत्यां व्यपोहति
2,Main,30.0,25,yatra devādidevena bharaveṇāmitaujasā kapālaṃ sthāpitaṃ pūrvaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ,यत्र देवादिदेवेन भरवेणामितौजसा कपालं स्थापितं पूर्वं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
2,Main,30.0,26,samabhyarcya mahādevaṃ tatra bhairavarūpiṇam tarpapitvā pitṝn snātvā mucyate brahmahatyayā,समभ्यर्च्य महादेवं तत्र भैरवरूपिणम् तर्पपित्वा पितॄन् स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया
2,Main,31.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge triśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ devena rudreṇa śaṅkareṇāmitaujasā kapālaṃ brahmaṇaḥ pūrvaṃ sthāpitaṃ dehajaṃ bhuvi,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं देवेन रुद्रेण शङ्करेणामितौजसा कपालं ब्रह्मणः पूर्वं स्थापितं देहजं भुवि
2,Main,31.0,2,sūta uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ puṇyāṃ kathāṃ pāpapraṇāśanīm māhātmyaṃ devadevasya mahādevasya dhīmataḥ,सूत उवाच शृणुध्वमृषयः पुण्यां कथां पापप्रणाशनीम् माहात्म्यं देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः
2,Main,31.0,3,purā pitāmahaṃ devaṃ meruśṛṅge maharṣayaḥ procuḥ praṇamya lokādiṃ kimekaṃ tattvamavyayam,पुरा पितामहं देवं मेरुशृङ्गे महर्षयः प्रोचुः प्रणम्य लोकादिं किमेकं तत्त्वमव्ययम्
2,Main,31.0,4,sa māyayā maheśasya mohito lokasaṃbhavaḥ avijñāya paraṃ bhāvaṃ svātmānaṃ prāha dharṣiṇam,स मायया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः अविज्ञाय परं भावं स्वात्मानं प्राह धर्षिणम्
2,Main,31.0,5,ahaṃ dhātā jagadyoniḥ svayaṃbhūreka īśvaraḥ anādimatparaṃ brahma māmabhyarcya vimucyate,अहं धाता जगद्योनिः स्वयंभूरेक ईश्वरः अनादिमत्परं ब्रह्म मामभ्यर्च्य विमुच्यते
2,Main,31.0,6,ahaṃ hi sarvadevānāṃ pravartakanivartakaḥ na vidyate cābhyadhiko matto lokeṣu kaścana,अहं हि सर्वदेवानां प्रवर्तकनिवर्तकः न विद्यते चाभ्यधिको मत्तो लोकेषु कश्चन
2,Main,31.0,7,tasyaivaṃ manyamānasya jajñe nārāyaṇāṃśajaḥ provāca prahasan vākyaṃ roṣatāmravilocanaḥ,तस्यैवं मन्यमानस्य जज्ञे नारायणांशजः प्रोवाच प्रहसन् वाक्यं रोषताम्रविलोचनः
2,Main,31.0,8,kiṃ kāraṇamidaṃ brahman vartate tava sāṃpratam ajñānayogayuktasya na tvetaducitaṃ tava,किं कारणमिदं ब्रह्मन् वर्तते तव सांप्रतम् अज्ञानयोगयुक्तस्य न त्वेतदुचितं तव
2,Main,31.0,9,ahaṃ dhātā hi lokānāṃ yajño nārāyaṇaḥ prabhuḥ na māmṛte 'sya jagato jīvanaṃ sarvadā kvacit,अहं धाता हि लोकानां यज्ञो नारायणः प्रभुः न मामृते ऽस्य जगतो जीवनं सर्वदा क्वचित्
2,Main,31.0,10,ahameva paraṃ jyotirahameva parā gatiḥ matpreritena bhavatā sṛṣṭaṃ bhuvanamaṇḍalam,अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः मत्प्रेरितेन भवता सृष्टं भुवनमण्डलम्
2,Main,31.0,11,evaṃ vivadatormohāt parasparajayaiṣiṇoḥ ājagmuryatra tau devau vedāścatvāra eva hi,एवं विवदतोर्मोहात् परस्परजयैषिणोः आजग्मुर्यत्र तौ देवौ वेदाश्चत्वार एव हि
2,Main,31.0,12,anvīkṣya devaṃ brahmāṇaṃ yajñātmānaṃ ca saṃsthitam procuḥ saṃvignahṛdayā yāthātmyaṃ parameṣṭhinaḥ,अन्वीक्ष्य देवं ब्रह्माणं यज्ञात्मानं च संस्थितम् प्रोचुः संविग्नहृदया याथात्म्यं परमेष्ठिनः
2,Main,31.0,13,ṛgveda uvāca yasyāntaḥ sthāni bhūtāni yasmātsarvaṃ pravartate yadāhustatparaṃ tattvaṃ sa devaḥ syānmaheśvaraḥ,ऋग्वेद उवाच यस्यान्तः स्थानि भूतानि यस्मात्सर्वं प्रवर्तते यदाहुस्तत्परं तत्त्वं स देवः स्यान्महेश्वरः
2,Main,31.0,14,yajurveda uvāca yo yajñairakhilairīśo yogena ca samarcyate yamāhurīśvaraṃ devaṃ sa devaḥ syāt pinākadhṛk,यजुर्वेद उवाच यो यज्ञैरखिलैरीशो योगेन च समर्च्यते यमाहुरीश्वरं देवं स देवः स्यात् पिनाकधृक्
2,Main,31.0,15,sāmaveda uvāca yenedaṃ bhrāmyate cakraṃ yadākāśāntaraṃ śivam yogibhirvidyate tattvaṃ mahādevaḥ sa śaṅkaraḥ,सामवेद उवाच येनेदं भ्राम्यते चक्रं यदाकाशान्तरं शिवम् योगिभिर्विद्यते तत्त्वं महादेवः स शङ्करः
2,Main,31.0,16,atharvaveda uvāca yaṃ prapaśyanti yogeśaṃ yatanto yatayaḥ param maheśaṃ puruṣaṃ rudraṃ sa devo bhagavān bhavaḥ,अथर्ववेद उवाच यं प्रपश्यन्ति योगेशं यतन्तो यतयः परम् महेशं पुरुषं रुद्रं स देवो भगवान् भवः
2,Main,31.0,17,evaṃ sa bhagavān brahmā vedānāmīritaṃ śubham śrutvāha prahasan vākyaṃ viśvātmāpi vimohitaḥ,एवं स भगवान् ब्रह्मा वेदानामीरितं शुभम् श्रुत्वाह प्रहसन् वाक्यं विश्वात्मापि विमोहितः
2,Main,31.0,18,kathaṃ tatparamaṃ brahma sarvasaṅgavivarjitam ramate bhāryayā sārdhaṃ pramathaiścātigarvitaiḥ,कथं तत्परमं ब्रह्म सर्वसङ्गविवर्जितम् रमते भार्यया सार्धं प्रमथैश्चातिगर्वितैः
2,Main,31.0,19,itirite 'tha bhagavān praṇavātmā sanātanaḥ amūrto mūrtimān bhūtvā vacaḥ prāha pitāmaham,इतिरिते ऽथ भगवान् प्रणवात्मा सनातनः अमूर्तो मूर्तिमान् भूत्वा वचः प्राह पितामहम्
2,Main,31.0,20,praṇava uvāca na hyeṣa bhagavān patnyā svātmano vyatiriktayā kadācid ramate rudrastādṛśo hi maheśvaraḥ,प्रणव उवाच न ह्येष भगवान् पत्न्या स्वात्मनो व्यतिरिक्तया कदाचिद् रमते रुद्रस्तादृशो हि महेश्वरः
2,Main,31.0,21,ayaṃ sa bhagavānīśaḥ svayañjyotiḥ sanātanaḥ svānandabhūtā kathitā devī nāgantukā śivā,अयं स भगवानीशः स्वयञ्ज्योतिः सनातनः स्वानन्दभूता कथिता देवी नागन्तुका शिवा
2,Main,31.0,22,ityevamukte 'pi tadā yajñamūrterajasya ca nājñānamagamannāśamīśvarasyaiva māyayā,इत्येवमुक्ते ऽपि तदा यज्ञमूर्तेरजस्य च नाज्ञानमगमन्नाशमीश्वरस्यैव मायया
2,Main,31.0,23,tadantare mahājyotirviriñco viśvabhāvanaḥ prāpaśyadadbhutaṃ divyaṃ pūrayan gaganāntaram,तदन्तरे महाज्योतिर्विरिञ्चो विश्वभावनः प्रापश्यदद्भुतं दिव्यं पूरयन् गगनान्तरम्
2,Main,31.0,24,tanmadhyasaṃsthaṃ vimalaṃ maṇḍalaṃ tejasojjvalam vyomamadhyagataṃ divyaṃ prādurāsīd dvijottamāḥ,तन्मध्यसंस्थं विमलं मण्डलं तेजसोज्ज्वलम् व्योममध्यगतं दिव्यं प्रादुरासीद् द्विजोत्तमाः
2,Main,31.0,25,sa dṛṣṭvā vadanaṃ divyaṃ mūrdhni lokapitāmahaḥ tena tanmaṇjalaṃ ghoramālokayadaninditam,स दृष्ट्वा वदनं दिव्यं मूर्ध्नि लोकपितामहः तेन तन्मण्जलं घोरमालोकयदनिन्दितम्
2,Main,31.0,26,prajajvālātikopena brahmaṇaḥ pañcamaṃ śiraḥ kṣaṇādadṛśyata mahān puruṣo nīlalohitaḥ,प्रजज्वालातिकोपेन ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः क्षणाददृश्यत महान् पुरुषो नीललोहितः
2,Main,31.0,27,triśūlapiṅgalo devo nāgayajñopavītavān taṃ prāha bhagavān brahmā śaṅkaraṃ nīlalohitam,त्रिशूलपिङ्गलो देवो नागयज्ञोपवीतवान् तं प्राह भगवान् ब्रह्मा शङ्करं नीललोहितम्
2,Main,31.0,28,jānāmi bhavataḥ pūrvaṃ lalāṭādeva śaṅkara prādurbhāvaṃ maheśān māmeva śaraṇaṃ vraja,जानामि भवतः पूर्वं ललाटादेव शङ्कर प्रादुर्भावं महेशान् मामेव शरणं व्रज
2,Main,31.0,29,śrutvā sagarvavacanaṃ padmayoneratheśvaraḥ prāhiṇot puruṣaṃ kālaṃ bhairavaṃ lokadāhakam,श्रुत्वा सगर्ववचनं पद्मयोनेरथेश्वरः प्राहिणोत् पुरुषं कालं भैरवं लोकदाहकम्
2,Main,31.0,30,sa kṛtvā sumahad yuddhaṃ brahmaṇā kālabhairavaḥ cakarta tasya vadanaṃ viriñcasyātha pañcamam,स कृत्वा सुमहद् युद्धं ब्रह्मणा कालभैरवः चकर्त तस्य वदनं विरिञ्चस्याथ पञ्चमम्
2,Main,31.0,31,nikṛttavadano devo brahmā devena śaṃbhunā mamāra ceśayogena jīvitaṃ prāpa viśvasṛk,निकृत्तवदनो देवो ब्रह्मा देवेन शंभुना ममार चेशयोगेन जीवितं प्राप विश्वसृक्
2,Main,31.0,32,athānupaśyad giriśaṃ maṇḍalāntarasaṃsthitam samāsīnaṃ mahādevyā mahādevaṃ sanātanam,अथानुपश्यद् गिरिशं मण्डलान्तरसंस्थितम् समासीनं महादेव्या महादेवं सनातनम्
2,Main,31.0,33,bhujaṅgarājavalayaṃ candrāvayavabhūṣaṇam koṭisūryapratīkāśaṃ jaṭājūṭavirājitam,भुजङ्गराजवलयं चन्द्रावयवभूषणम् कोटिसूर्यप्रतीकाशं जटाजूटविराजितम्
2,Main,31.0,34,śārdūlacarmavasanaṃ divyamālāsamanvitam triśūlapāṇiṃ duṣprekṣyaṃ yoginaṃ bhūtibhūṣaṇam,शार्दूलचर्मवसनं दिव्यमालासमन्वितम् त्रिशूलपाणिं दुष्प्रेक्ष्यं योगिनं भूतिभूषणम्
2,Main,31.0,35,yamantarā yoganiṣṭhāḥ prapaśyanti hṛdīśvaram tamādidevaṃ brahmāṇaṃ mahādevaṃ dadarśa ha,यमन्तरा योगनिष्ठाः प्रपश्यन्ति हृदीश्वरम् तमादिदेवं ब्रह्माणं महादेवं ददर्श ह
2,Main,31.0,36,yasya sā paramā devī śaktirākāśasaṃsthitā so 'nantaiśvaryayogātmā maheśo dṛśyate kila,यस्य सा परमा देवी शक्तिराकाशसंस्थिता सो ऽनन्तैश्वर्ययोगात्मा महेशो दृश्यते किल
2,Main,31.0,37,yasyāśeṣajagad bījaṃ vilayaṃ yāti mohanam sakṛtpraṇāmamātreṇa sa rudraḥ khalu dṛśyate,यस्याशेषजगद् बीजं विलयं याति मोहनम् सकृत्प्रणाममात्रेण स रुद्रः खलु दृश्यते
2,Main,31.0,38,yo 'tha nācāraniratān svabhaktāneva kevalam vimocayati lokānāṃ nāyako dṛśyate kila,यो ऽथ नाचारनिरतान् स्वभक्तानेव केवलम् विमोचयति लोकानां नायको दृश्यते किल
2,Main,31.0,39,yasya vedavidaḥ śāntā nirdvandvā brahmacāriṇaḥ vidanti vimalaṃ rūpaṃ sa śaṃbhurdṛśyate kila,यस्य वेदविदः शान्ता निर्द्वन्द्वा ब्रह्मचारिणः विदन्ति विमलं रूपं स शंभुर्दृश्यते किल
2,Main,31.0,40,yasya brahmādayo devā ṛṣayo brahmavādinaḥ arcayanti sadā liṅgaṃ viśveśaḥ khalu dṛśyate,यस्य ब्रह्मादयो देवा ऋषयो ब्रह्मवादिनः अर्चयन्ति सदा लिङ्गं विश्वेशः खलु दृश्यते
2,Main,31.0,41,yasyāśeṣajagad bījaṃ vilayaṃ yāti mohanam sakṛtpraṇāmamātreṇa sa rudraḥ khalu dṛśyate,यस्याशेषजगद् बीजं विलयं याति मोहनम् सकृत्प्रणाममात्रेण स रुद्रः खलु दृश्यते
2,Main,31.0,42,vidyāsahāyo bhagavān yasyāsau maṇḍalāntaram hiraṇyagarbhaputro 'sāvīśvaro dṛśyate kila,विद्यासहायो भगवान् यस्यासौ मण्डलान्तरम् हिरण्यगर्भपुत्रो ऽसावीश्वरो दृश्यते किल
2,Main,31.0,43,yasyāśeṣajagatsūtirvijñānatanurīśvarī na muñcati sadā pārśvaṃ śaṅkaro 'sāvadṛśyata,यस्याशेषजगत्सूतिर्विज्ञानतनुरीश्वरी न मुञ्चति सदा पार्श्वं शङ्करो ऽसावदृश्यत
2,Main,31.0,44,puṣpaṃ vā yadi vā patraṃ yatpādayugale jalam dattvā tarati saṃsāraṃ rudro 'sau dṛśyate kila,पुष्पं वा यदि वा पत्रं यत्पादयुगले जलम् दत्त्वा तरति संसारं रुद्रो ऽसौ दृश्यते किल
2,Main,31.0,45,tatsannidhāne sakalaṃ niyacchati sanātanaḥ kālaḥ kila sa yogātmā kālakālo hi dṛśyate,तत्सन्निधाने सकलं नियच्छति सनातनः कालः किल स योगात्मा कालकालो हि दृश्यते
2,Main,31.0,46,jīvanaṃ sarvalokānāṃ trilokasyaiva bhūṣaṇam somaḥ sa dṛśyate devaḥ somo yasya vibhūṣaṇam,जीवनं सर्वलोकानां त्रिलोकस्यैव भूषणम् सोमः स दृश्यते देवः सोमो यस्य विभूषणम्
2,Main,31.0,47,devyā saha sadā sākṣād yasya yogaḥ svabhāvataḥ gīyate paramā muktiḥ sa yogī dṛśyate kila,देव्या सह सदा साक्षाद् यस्य योगः स्वभावतः गीयते परमा मुक्तिः स योगी दृश्यते किल
2,Main,31.0,48,yogino yogatattvajñā viyogābhimukhāniśam yogaṃ dhyāyanti devyāsau sa yogī dṛśyate kila,योगिनो योगतत्त्वज्ञा वियोगाभिमुखानिशम् योगं ध्यायन्ति देव्यासौ स योगी दृश्यते किल
2,Main,31.0,49,so 'nuvīkṣya mahādevaṃ mahādevyā sanātanam varāsane samāsīnamavāpa paramāṃ smṛtim,सो ऽनुवीक्ष्य महादेवं महादेव्या सनातनम् वरासने समासीनमवाप परमां स्मृतिम्
2,Main,31.0,50,labdhvā māheśvarīṃ divyāṃ saṃsmṛtiṃ bhagavānajaḥ toṣayāmāsa varadaṃ somaṃ somavibhūṣaṇam,लब्ध्वा माहेश्वरीं दिव्यां संस्मृतिं भगवानजः तोषयामास वरदं सोमं सोमविभूषणम्
2,Main,31.0,51,brahmovāca namo devāya mahate mahādevyai namo namaḥ namaḥ śivāya śāntāya śivāyai śāntaye namaḥ,ब्रह्मोवाच नमो देवाय महते महादेव्यै नमो नमः नमः शिवाय शान्ताय शिवायै शान्तये नमः
2,Main,31.0,52,oṃ namo brahmaṇe tubhyaṃ vidyāyai te namo namaḥ namo mūlaprakṛtaye maheśāya namo namaḥ,ॐ नमो ब्रह्मणे तुभ्यं विद्यायै ते नमो नमः नमो मूलप्रकृतये महेशाय नमो नमः
2,Main,31.0,53,namo vijñānadehāya cintāyai te namo namaḥ namaste kālakālāya īśvarāyai namo namaḥ,नमो विज्ञानदेहाय चिन्तायै ते नमो नमः नमस्ते कालकालाय ईश्वरायै नमो नमः
2,Main,31.0,54,namo namo 'stu rudrāya rudrāṇyai te namo namaḥ namo namaste kāmāya māyāyai ca namo namaḥ,नमो नमो ऽस्तु रुद्राय रुद्राण्यै ते नमो नमः नमो नमस्ते कामाय मायायै च नमो नमः
2,Main,31.0,55,niyantre sarvakāryāṇāṃ kṣobhikāyai namo namaḥ namo 'stu te prakṛtaye namo nārāyaṇāya ca,नियन्त्रे सर्वकार्याणां क्षोभिकायै नमो नमः नमो ऽस्तु ते प्रकृतये नमो नारायणाय च
2,Main,31.0,56,yogādāyai namastubhyaṃ yogināṃ gurave namaḥ namaḥ saṃsāranāśāya saṃsārotpattaye namaḥ,योगादायै नमस्तुभ्यं योगिनां गुरवे नमः नमः संसारनाशाय संसारोत्पत्तये नमः
2,Main,31.0,57,nityānandāya vibhave namo 'stvānandamūrtaye namaḥ kāryavihīnāya viśvaprakṛtaye namaḥ,नित्यानन्दाय विभवे नमो ऽस्त्वानन्दमूर्तये नमः कार्यविहीनाय विश्वप्रकृतये नमः
2,Main,31.0,58,oṅkāramūrtaye tubhyaṃ tadantaḥ saṃsthitāya ca namaste vyomasaṃsthāya vyomaśaktyai namo namaḥ,ओङ्कारमूर्तये तुभ्यं तदन्तः संस्थिताय च नमस्ते व्योमसंस्थाय व्योमशक्त्यै नमो नमः
2,Main,31.0,59,iti somāṣṭakeneśaṃ praṇanāma pitāmahaḥ papāta daṇḍavad bhūmau gṛṇan vai śatarudriyam,इति सोमाष्टकेनेशं प्रणनाम पितामहः पपात दण्डवद् भूमौ गृणन् वै शतरुद्रियम्
2,Main,31.0,60,atha devo mahādevaḥ praṇatārtiharo haraḥ provācotthāpya hastābhyāṃ prato 'smi tava sāṃpratam,अथ देवो महादेवः प्रणतार्तिहरो हरः प्रोवाचोत्थाप्य हस्ताभ्यां प्रतो ऽस्मि तव सांप्रतम्
2,Main,31.0,61,dattvāsau paramaṃ yogamaiśvaryamatulaṃ mahat provācāgre sthitaṃ devaṃ nīlalohitamīśvaram,दत्त्वासौ परमं योगमैश्वर्यमतुलं महत् प्रोवाचाग्रे स्थितं देवं नीललोहितमीश्वरम्
2,Main,31.0,62,eṣa brahmāsya jagataḥ saṃpūjyaḥ prathamaḥ sutaḥ ātmano rakṣaṇīyaste gururjyeṣṭhaḥ pitā tava,एष ब्रह्मास्य जगतः संपूज्यः प्रथमः सुतः आत्मनो रक्षणीयस्ते गुरुर्ज्येष्ठः पिता तव
2,Main,31.0,63,ayaṃ purāṇapuruṣo na hantavyastvayānagha svayogaiśvaryamāhātmyānmāmeva śaraṇaṃ gataḥ,अयं पुराणपुरुषो न हन्तव्यस्त्वयानघ स्वयोगैश्वर्यमाहात्म्यान्मामेव शरणं गतः
2,Main,31.0,64,ayaṃ ca yajño bhagavān sagarvo bhavatānagha śāsitavyo viriñcasya dhāraṇīyaṃ śirastvayā,अयं च यज्ञो भगवान् सगर्वो भवतानघ शासितव्यो विरिञ्चस्य धारणीयं शिरस्त्वया
2,Main,31.0,65,brahmahatyāpanodārthaṃ vrataṃ lokāya darśayan carasva satataṃ bhikṣāṃ saṃsthāpaya suradvijān,ब्रह्महत्यापनोदार्थं व्रतं लोकाय दर्शयन् चरस्व सततं भिक्षां संस्थापय सुरद्विजान्
2,Main,31.0,66,ityetaduktvā vacanaṃ bhagavān parameśvaraḥ sthānaṃ svābhāvikaṃ divyaṃ yayau tatparamaṃ padam,इत्येतदुक्त्वा वचनं भगवान् परमेश्वरः स्थानं स्वाभाविकं दिव्यं ययौ तत्परमं पदम्
2,Main,31.0,67,tataḥ sa bhagavānīśaḥ kaparde nīlalohitaḥ grāhayāmāsa vadanaṃ brahmaṇaḥ kālabhairavam,ततः स भगवानीशः कपर्दे नीललोहितः ग्राहयामास वदनं ब्रह्मणः कालभैरवम्
2,Main,31.0,68,cara tvaṃ pāpanāśārthaṃ vrataṃ lokahitāvaham kapālahasto bhagavān bhikṣāṃ gṛhṇātu sarvataḥ,चर त्वं पापनाशार्थं व्रतं लोकहितावहम् कपालहस्तो भगवान् भिक्षां गृह्णातु सर्वतः
2,Main,31.0,69,uktvaivaṃ prāhiṇot kanyāṃ brahmahatyāmiti śrutām daṃṣṭrākarālavadanāṃ jvālāmālāvibhūṣaṇām,उक्त्वैवं प्राहिणोत् कन्यां ब्रह्महत्यामिति श्रुताम् दंष्ट्राकरालवदनां ज्वालामालाविभूषणाम्
2,Main,31.0,70,yāvad vārāṇasīṃ divyāṃ purīmeṣa gamiṣyati tāvat tvaṃ bhīṣaṇe kālamanugaccha trilocanam,यावद् वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति तावत् त्वं भीषणे कालमनुगच्छ त्रिलोचनम्
2,Main,31.0,71,evamābhāṣya kālāgniṃ prāha devo maheśvaraḥ aṭasva nikhilaṃ lokaṃ bhikṣārtho manniyogataḥ,एवमाभाष्य कालाग्निं प्राह देवो महेश्वरः अटस्व निखिलं लोकं भिक्षार्थो मन्नियोगतः
2,Main,31.0,72,yadā drakṣyasi deveśaṃ nārāyaṇamanāmayam tadāsau vakṣyati spaṣṭamupāyaṃ pāpaśodhanam,यदा द्रक्ष्यसि देवेशं नारायणमनामयम् तदासौ वक्ष्यति स्पष्टमुपायं पापशोधनम्
2,Main,31.0,73,sa devadevatāvākyamākarṇya bhagavān haraḥ kapālapāṇirviśvātmā cacāra bhuvanatrayam,स देवदेवतावाक्यमाकर्ण्य भगवान् हरः कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम्
2,Main,31.0,74,āsthāya vikṛtaṃ veṣaṃ dīpyamānaṃ svatejasā śrīmat pavitramatulaṃ jaṭājūṭavirājitam,आस्थाय विकृतं वेषं दीप्यमानं स्वतेजसा श्रीमत् पवित्रमतुलं जटाजूटविराजितम्
2,Main,31.0,75,koṭisūryapratīkāśaiḥ pramathaiścātigarvitaiḥ bhāti kālāgninayano mahādevaḥ samāvṛtaḥ,कोटिसूर्यप्रतीकाशैः प्रमथैश्चातिगर्वितैः भाति कालाग्निनयनो महादेवः समावृतः
2,Main,31.0,76,pītvā kadamṛtaṃ divyamānandaṃ parameṣṭhinaḥ līlāvilāsūbahulo lokānāgacchatīśvaraḥ,पीत्वा कदमृतं दिव्यमानन्दं परमेष्ठिनः लीलाविलासूबहुलो लोकानागच्छतीश्वरः
2,Main,31.0,77,taṃ dṛṣṭvā kālavadanaṃ śaṅkaraṃ kālabhairavam rūpalāvaṇyasaṃpannaṃ nārīkulamagādanu,तं दृष्ट्वा कालवदनं शङ्करं कालभैरवम् रूपलावण्यसंपन्नं नारीकुलमगादनु
2,Main,31.0,78,gāyanti vividhaṃ gītaṃ nṛtyanti purataḥ prabhoḥ sasmitaṃ prekṣya vadanaṃ cakrurbhrūbhaṅgameva ca,गायन्ति विविधं गीतं नृत्यन्ति पुरतः प्रभोः सस्मितं प्रेक्ष्य वदनं चक्रुर्भ्रूभङ्गमेव च
2,Main,31.0,79,sa devadānavādīnāṃ deśānabhyetya śūladhṛk jagāma viṣṇorbhavanaṃ yatrāste madhusūdanaḥ,स देवदानवादीनां देशानभ्येत्य शूलधृक् जगाम विष्णोर्भवनं यत्रास्ते मधुसूदनः
2,Main,31.0,80,nirīkṣya divyabhavanaṃ śaṅkaro lokaśaṅkaraḥ sahaiva bhūtapravaraiḥ praveṣṭumupacakrame,निरीक्ष्य दिव्यभवनं शङ्करो लोकशङ्करः सहैव भूतप्रवरैः प्रवेष्टुमुपचक्रमे
2,Main,31.0,81,avijñāya paraṃ bhāvaṃ divyaṃ tatpārameśvaram nyavārayat triśūlāṅkaṃ dvārapālo mahābalaḥ,अविज्ञाय परं भावं दिव्यं तत्पारमेश्वरम् न्यवारयत् त्रिशूलाङ्कं द्वारपालो महाबलः
2,Main,31.0,82,śaṅkhacakragadāpāṇiḥ pītavāsā mahābhujaḥ viṣvaksena iti khyāto viṣṇoraṃśasamudbhavaḥ,शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा महाभुजः विष्वक्सेन इति ख्यातो विष्णोरंशसमुद्भवः
2,Main,31.0,83,athainaṃ śaṅkaragaṇo yuyudhe viṣṇusaṃbhavam bhīṣaṇo bhairavādeśāt kālavega iti śrutaḥ,अथैनं शङ्करगणो युयुधे विष्णुसंभवम् भीषणो भैरवादेशात् कालवेग इति श्रुतः
2,Main,31.0,84,vijitya taṃ kālavegaṃ krodhasaṃraktalocanaḥ rudrāyābhimukhaṃ raudraṃ cikṣepa ca sudarśanam,विजित्य तं कालवेगं क्रोधसंरक्तलोचनः रुद्रायाभिमुखं रौद्रं चिक्षेप च सुदर्शनम्
2,Main,31.0,85,atha devo mahādevastripurāristriśūlabhṛt tamāpatantaṃ sāvajñamālokayadamitrajit,अथ देवो महादेवस्त्रिपुरारिस्त्रिशूलभृत् तमापतन्तं सावज्ञमालोकयदमित्रजित्
2,Main,31.0,86,tadantare mahadbhūtaṃ yugāntadahanopamam śūlenorasi nirbhidya pātayāmāsa taṃ bhuvi,तदन्तरे महद्भूतं युगान्तदहनोपमम् शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि
2,Main,31.0,87,sa śūlābhihato 'tyarthaṃ tyaktvā svaṃ paramaṃ balam tatyāja jīvitaṃ dṛṣṭvā mṛtyuṃ vyādhihatā iva,स शूलाभिहतो ऽत्यर्थं त्यक्त्वा स्वं परमं बलम् तत्याज जीवितं दृष्ट्वा मृत्युं व्याधिहता इव
2,Main,31.0,88,nihatya viṣṇupuruṣaṃ sārdhaṃ pramathapuṅgavaiḥ viveśa cāntaragṛhaṃ samādāya kalevaram,निहत्य विष्णुपुरुषं सार्धं प्रमथपुङ्गवैः विवेश चान्तरगृहं समादाय कलेवरम्
2,Main,31.0,89,nirīkṣya jagato hetumīśvaraṃ bhagavān hariḥ śiro lalāṭāt saṃbhidya raktadhārāmapātayat,निरीक्ष्य जगतो हेतुमीश्वरं भगवान् हरिः शिरो ललाटात् संभिद्य रक्तधारामपातयत्
2,Main,31.0,90,gṛhāṇa bhagavan bhikṣāṃ madīyāmamitadyute na vidyate 'nābhyuditā tava tripuramardana,गृहाण भगवन् भिक्षां मदीयाममितद्युते न विद्यते ऽनाभ्युदिता तव त्रिपुरमर्दन
2,Main,31.0,91,na saṃpūrṇaṃ kapālaṃ tad brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ divyaṃ varṣasahasraṃ tu sā ca dhārā pravāhitā,न संपूर्णं कपालं तद् ब्रह्मणः परमेष्ठिनः दिव्यं वर्षसहस्रं तु सा च धारा प्रवाहिता
2,Main,31.0,92,athābravīt kālarudraṃ harirnārāyaṇaḥ prabhuḥ saṃstūya vaidikairmantrairbahumānapuraḥ saram,अथाब्रवीत् कालरुद्रं हरिर्नारायणः प्रभुः संस्तूय वैदिकैर्मन्त्रैर्बहुमानपुरः सरम्
2,Main,31.0,93,kimarthametad vadanaṃ brahmaṇo bhavatā dhṛtam provāca vṛttamakhilaṃ bhagavān parameśvaraḥ,किमर्थमेतद् वदनं ब्रह्मणो भवता धृतम् प्रोवाच वृत्तमखिलं भगवान् परमेश्वरः
2,Main,31.0,94,samāhūya hṛṣīkeśo brahmahatyāmathācyutaḥ prārthayāmāsa deveśo vimuñceti triśūlinam,समाहूय हृषीकेशो ब्रह्महत्यामथाच्युतः प्रार्थयामास देवेशो विमुञ्चेति त्रिशूलिनम्
2,Main,31.0,95,na tatyājātha sā pārśvaṃ vyāhṛtāpi murāriṇā ciraṃ dhyātvā jagadyoniḥ śaṅkaraṃ prāha sarvavit,न तत्याजाथ सा पार्श्वं व्याहृतापि मुरारिणा चिरं ध्यात्वा जगद्योनिः शङ्करं प्राह सर्ववित्
2,Main,31.0,96,vrajasva bhagavan divyāṃ purīṃ vārāṇasīṃ śubhām yatrākhilajagaddoṣaṃ kṣipraṃ nāśayatāśvaraḥ,व्रजस्व भगवन् दिव्यां पुरीं वाराणसीं शुभाम् यत्राखिलजगद्दोषं क्षिप्रं नाशयताश्वरः
2,Main,31.0,97,tataḥ śarvāṇi guhyāni tīrthānyāyatanāni ca jagāma līlayā devo lokānāṃ hitakāmyayā,ततः शर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च जगाम लीलया देवो लोकानां हितकाम्यया
2,Main,31.0,98,saṃstūyamānaḥ pramathairmahāyogairitastataḥ nṛtyamāno mahāyogī hastanyastakalevaraḥ,संस्तूयमानः प्रमथैर्महायोगैरितस्ततः नृत्यमानो महायोगी हस्तन्यस्तकलेवरः
2,Main,31.0,99,tamabhyadhāvad bhagavān harirnārāyaṇaḥ svayam athāsthāyāparaṃ rūpaṃ nṛtyadarśanalālasaḥ,तमभ्यधावद् भगवान् हरिर्नारायणः स्वयम् अथास्थायापरं रूपं नृत्यदर्शनलालसः
2,Main,31.0,100,nirīkṣamāṇo novindaṃ vṛṣendrāṅkitaśāsanaḥ sasmito 'nantayogātmā nṛtyati sma punaḥ punaḥ,निरीक्षमाणो नोविन्दं वृषेन्द्राङ्कितशासनः सस्मितो ऽनन्तयोगात्मा नृत्यति स्म पुनः पुनः
2,Main,31.0,101,atha sānucaro rudraḥ saharirdharmavāhanaḥ bheje mahādevapurīṃ vārāṇasīmiti śrutām,अथ सानुचरो रुद्रः सहरिर्धर्मवाहनः भेजे महादेवपुरीं वाराणसीमिति श्रुताम्
2,Main,31.0,102,praviṣṭamātre deveśe brahmahatyā kapardini hā hetyuktvā sanādaṃ sā pātālaṃ prāpa duḥ khitā,प्रविष्टमात्रे देवेशे ब्रह्महत्या कपर्दिनि हा हेत्युक्त्वा सनादं सा पातालं प्राप दुः खिता
2,Main,31.0,103,praviśya paramaṃ sthānaṃ kapālaṃ brahmaṇo haraḥ gaṇānāmagrato devaḥ sthāpayāmāsa śaṅkaraḥ,प्रविश्य परमं स्थानं कपालं ब्रह्मणो हरः गणानामग्रतो देवः स्थापयामास शङ्करः
2,Main,31.0,104,sthāpayitvā mahādevo dadau tacca kalevaram uktvā sajīvamastvīśo viṣṇave sa ghṛṇānidhiḥ,स्थापयित्वा महादेवो ददौ तच्च कलेवरम् उक्त्वा सजीवमस्त्वीशो विष्णवे स घृणानिधिः
2,Main,31.0,105,ye smaranti mamājastraṃ kāpālaṃ veṣamuttamam teṣāṃ vinaśyati kṣipramihāmutra ca pātakam,ये स्मरन्ति ममाजस्त्रं कापालं वेषमुत्तमम् तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्
2,Main,31.0,106,āgamya tīrthapravare snānaṃ kṛtvā vidhānataḥ tarpayitvā pitṝn devān mucyate brahmahatyayā,आगम्य तीर्थप्रवरे स्नानं कृत्वा विधानतः तर्पयित्वा पितॄन् देवान् मुच्यते ब्रह्महत्यया
2,Main,31.0,107,aśāśvataṃ jagajjñātvā ye 'smin sthāne vasanti vai dehānte tat paraṃ jñānaṃ dadāmi paramaṃ padam,अशाश्वतं जगज्ज्ञात्वा ये ऽस्मिन् स्थाने वसन्ति वै देहान्ते तत् परं ज्ञानं ददामि परमं पदम्
2,Main,31.0,108,itīdamuktvā bhagavān samāliṅgya janārdanam sahaiva pramatheśānaiḥ kṣaṇādantaradhīyata,इतीदमुक्त्वा भगवान् समालिङ्ग्य जनार्दनम् सहैव प्रमथेशानैः क्षणादन्तरधीयत
2,Main,31.0,109,sa labdhvā bhagavān kṛṣṇo viṣvaksenaṃ triśūlinaḥ svaṃ deśamagat tūrṇaṃ gṛhītvāṃ paramaṃ vapuḥ,स लब्ध्वा भगवान् कृष्णो विष्वक्सेनं त्रिशूलिनः स्वं देशमगत् तूर्णं गृहीत्वां परमं वपुः
2,Main,31.0,110,etad vaḥ kathitaṃ puṇyaṃ mahāpātakanāśanam kapālamocanaṃ tīrthaṃ sthāṇoḥ priyakaraṃ śubham,एतद् वः कथितं पुण्यं महापातकनाशनम् कपालमोचनं तीर्थं स्थाणोः प्रियकरं शुभम्
2,Main,31.0,111,ya imaṃ paṭhate 'dhyāyaṃ brāhmaṇānāṃ samīpataḥ vācikairmānasaiḥ pāpaiḥ kāyikaiśca vimucyate,य इमं पठते ऽध्यायं ब्राह्मणानां समीपतः वाचिकैर्मानसैः पापैः कायिकैश्च विमुच्यते
2,Main,32.0,1,iti śrīkūrmapārāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ekatriśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca surāpastu surāṃ taptāmagnivarṇāṃ svayaṃ pibet tayā sa kāye nirdagdhe mucyate tu dvijottamaḥ,इति श्रीकूर्मपाराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकत्रिशो ऽध्यायः व्यास उवाच सुरापस्तु सुरां तप्तामग्निवर्णां स्वयं पिबेत् तया स काये निर्दग्धे मुच्यते तु द्विजोत्तमः
2,Main,32.0,2,gomūtramagnivarṇaṃ vā gośakṛdrasameva vā payo ghṛtaṃ jalaṃ vātha mucyate pātakāt tataḥ,गोमूत्रमग्निवर्णं वा गोशकृद्रसमेव वा पयो घृतं जलं वाथ मुच्यते पातकात् ततः
2,Main,32.0,3,jalārdravāsāḥ prayato dhyātvā nārāyaṇaṃ harim brahmahatyāvrataṃ cātha caret tatpāpaśāntaye,जलार्द्रवासाः प्रयतो ध्यात्वा नारायणं हरिम् ब्रह्महत्याव्रतं चाथ चरेत् तत्पापशान्तये
2,Main,32.0,4,suvarṇasteyakṛd vipro rājānamabhigamya tu svakarma khyāpayan brūyānmāṃ bhavānanuśāstviti,सुवर्णस्तेयकृद् विप्रो राजानमभिगम्य तु स्वकर्म ख्यापयन् ब्रूयान्मां भवाननुशास्त्विति
2,Main,32.0,5,gṛhītvā musalaṃ rājā sakṛd hanyāt tataḥ svayam vadhe tu śuddhyate steno brāhmaṇastapasaiva vā,गृहीत्वा मुसलं राजा सकृद् हन्यात् ततः स्वयम् वधे तु शुद्ध्यते स्तेनो ब्राह्मणस्तपसैव वा
2,Main,32.0,6,skandhenādāya musalaṃ lakuṭaṃ vāpi khādiram śaktiṃ cobhayatastīkṣṇāmāyasaṃ daṇḍameva vā,स्कन्धेनादाय मुसलं लकुटं वापि खादिरम् शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा
2,Main,32.0,7,rājā tena ca gantavyo muktakeśena dhāvatā ācakṣāṇena tatpāpamevaṅkarmāsmi śādhi mām,राजा तेन च गन्तव्यो मुक्तकेशेन धावता आचक्षाणेन तत्पापमेवङ्कर्मास्मि शाधि माम्
2,Main,32.0,8,śāsanād vā vimokṣād vā stenaḥ steyād vimucyate aśāsitvā tu taṃ rājāstenasyāpnoti kilbiṣam,शासनाद् वा विमोक्षाद् वा स्तेनः स्तेयाद् विमुच्यते अशासित्वा तु तं राजास्तेनस्याप्नोति किल्बिषम्
2,Main,32.0,9,tapasāpanunutsustu suvarṇasteyajaṃ malam cīravāsā dvijo 'raṇye cared brahmahaṇo vratam,तपसापनुनुत्सुस्तु सुवर्णस्तेयजं मलम् चीरवासा द्विजो ऽरण्ये चरेद् ब्रह्महणो व्रतम्
2,Main,32.0,10,snātvāśvamedhāvabhṛthe pūtaḥ syādathavā dvijaḥ pradadyād vātha viprebhyaḥ svātmatulyaṃ hiraṇyakam,स्नात्वाश्वमेधावभृथे पूतः स्यादथवा द्विजः प्रदद्याद् वाथ विप्रेभ्यः स्वात्मतुल्यं हिरण्यकम्
2,Main,32.0,11,cared vā vatsaraṃ kṛcchraṃ brahmacaryaparāyaṇaḥ brāhmaṇaḥ svarṇahārī tu tatpāpasyāpanuttaye,चरेद् वा वत्सरं कृच्छ्रं ब्रह्मचर्यपरायणः ब्राह्मणः स्वर्णहारी तु तत्पापस्यापनुत्तये
2,Main,32.0,12,gurorbhāryāṃ samāruhya brāhmaṇaḥ kāmamohitaḥ avagūhet striyaṃ taptāṃ dīptāṃ kārṣṇāyasīṃ kṛtām,गुरोर्भार्यां समारुह्य ब्राह्मणः काममोहितः अवगूहेत् स्त्रियं तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृताम्
2,Main,32.0,13,svayaṃ vā śiśnavṛṣaṇāvutkṛtyādhāya cāñcalau ātiṣṭhed dakṣiṇāmāśāmānipātādajihmagaḥ,स्वयं वा शिश्नवृषणावुत्कृत्याधाय चाञ्चलौ आतिष्ठेद् दक्षिणामाशामानिपातादजिह्मगः
2,Main,32.0,14,gurvarthaṃ vā hataḥ śuddhyeccared vā brahmahā vratam śākhāṃ vā kaṇṭakopetāṃ pariṣvajyātha vatsaram adhaḥ śayīta niyato mucyate gurutalpagaḥ,गुर्वर्थं वा हतः शुद्ध्येच्चरेद् वा ब्रह्महा व्रतम् शाखां वा कण्टकोपेतां परिष्वज्याथ वत्सरम् अधः शयीत नियतो मुच्यते गुरुतल्पगः
2,Main,32.0,15,kṛcchraṃ vābdaṃ cared vipraścīravāsāḥ samāhitaḥ aśvamedhāvabhṛthake snātvā vā śuddhyate naraḥ,कृच्छ्रं वाब्दं चरेद् विप्रश्चीरवासाः समाहितः अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुद्ध्यते नरः
2,Main,32.0,16,kāle 'ṣṭame vā bhuñjāno brahmacārī sadāvratī sthānāsanābhyāṃ viharaṃstrirahno 'bhyupayannapaḥ,काले ऽष्टमे वा भुञ्जानो ब्रह्मचारी सदाव्रती स्थानासनाभ्यां विहरंस्त्रिरह्नो ऽभ्युपयन्नपः
2,Main,32.0,17,adhaḥ śāyī tribhirvarṣaistad vyapohati pātakam cāndrāyaṇāni vā kuryāt pañca catvāri vā punaḥ,अधः शायी त्रिभिर्वर्षैस्तद् व्यपोहति पातकम् चान्द्रायणानि वा कुर्यात् पञ्च चत्वारि वा पुनः
2,Main,32.0,18,patitaiḥ saṃprayuktānāmatha vakṣyāmi niṣkṛtim patitena tu saṃsargaṃ yo yena kurute dvijaḥ sa tatpāpāpanodārthaṃ tasyaiva vratamācaret,पतितैः संप्रयुक्तानामथ वक्ष्यामि निष्कृतिम् पतितेन तु संसर्गं यो येन कुरुते द्विजः स तत्पापापनोदार्थं तस्यैव व्रतमाचरेत्
2,Main,32.0,19,taptakṛcchraṃ cared vātha saṃvatsaramatandritaḥ ṣāṇmāsike tu saṃsarge prāyaścittārdhamarhati,तप्तकृच्छ्रं चरेद् वाथ संवत्सरमतन्द्रितः षाण्मासिके तु संसर्गे प्रायश्चित्तार्धमर्हति
2,Main,32.0,20,ebhirvratairapohanti mahāpātakino malam puṇyatīrthābhigamanāt pṛthivyāṃ vātha niṣkṛtiḥ,एभिर्व्रतैरपोहन्ति महापातकिनो मलम् पुण्यतीर्थाभिगमनात् पृथिव्यां वाथ निष्कृतिः
2,Main,32.0,21,brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṅganāgamaḥ kṛtvā taiścāpi saṃsargaṃ brāhmaṇaḥ kāmakārataḥ,ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः कृत्वा तैश्चापि संसर्गं ब्राह्मणः कामकारतः
2,Main,32.0,22,kuryādanaśanaṃ vipraḥ puṇyatīrthe samāhitaḥ jvalantaṃ vā viśedagniṃ dhyātvā devaṃ kapardinam,कुर्यादनशनं विप्रः पुण्यतीर्थे समाहितः ज्वलन्तं वा विशेदग्निं ध्यात्वा देवं कपर्दिनम्
2,Main,32.0,23,na hyanyā niṣkṛtirdṛṣṭā munibhirdharmavādibhiḥ tasmāt puṇyeṣu tīrtheṣu dahed vāpi svadehakam,न ह्यन्या निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिर्धर्मवादिभिः तस्मात् पुण्येषु तीर्थेषु दहेद् वापि स्वदेहकम्
2,Main,32.0,24,gatvā duhitaraṃ vipraḥ svasāraṃ vā snuṣāmapi praviśejjvalanaṃ dīptaṃ matipūrvamiti sthitiḥ,गत्वा दुहितरं विप्रः स्वसारं वा स्नुषामपि प्रविशेज्ज्वलनं दीप्तं मतिपूर्वमिति स्थितिः
2,Main,32.0,25,mātṛṣvasāṃ mātulānīṃ tathaiva ca pitṛṣvasām bhāgineyīṃ samāruhya kuryāt kṛcchrātikṛcchrakau,मातृष्वसां मातुलानीं तथैव च पितृष्वसाम् भागिनेयीं समारुह्य कुर्यात् कृच्छ्रातिकृच्छ्रकौ
2,Main,32.0,26,cāndrāyaṇaṃ ca kurvota tasya pāpasya śāntaye dhyāyan devaṃ jagadyonimanādinidhanaṃ param,चान्द्रायणं च कुर्वोत तस्य पापस्य शान्तये ध्यायन् देवं जगद्योनिमनादिनिधनं परम्
2,Main,32.0,27,bhrātṛbhāryāṃ samāruhya kuryāt tatpāpaśāntaye cāndrāyaṇāni catvāri pañca vā susamāhitaḥ,भ्रातृभार्यां समारुह्य कुर्यात् तत्पापशान्तये चान्द्रायणानि चत्वारि पञ्च वा सुसमाहितः
2,Main,32.0,28,paitṛṣvastreyīṃ gatvā tu svastreyāṃ mātureva ca mātulasya sutāṃ vāpi gatvā cāndrāyaṇaṃ caret,पैतृष्वस्त्रेयीं गत्वा तु स्वस्त्रेयां मातुरेव च मातुलस्य सुतां वापि गत्वा चान्द्रायणं चरेत्
2,Main,32.0,29,sakhibhāryāṃ samāruhya gatvā śyālīṃ tathaiva ca ahorātroṣito bhūtvā taptakṛcchraṃ samācaret,सखिभार्यां समारुह्य गत्वा श्यालीं तथैव च अहोरात्रोषितो भूत्वा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
2,Main,32.0,30,udakyāgamane viprastrirātreṇa viśudhyati cāṇḍālīgamane caiva taptakṛcchratrayaṃ viduḥ saha sāṃtapanenāsya nānyathā niṣkṛtiḥ smṛtā,उदक्यागमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुध्यति चाण्डालीगमने चैव तप्तकृच्छ्रत्रयं विदुः सह सांतपनेनास्य नान्यथा निष्कृतिः स्मृता
2,Main,32.0,31,mātṛgotrāṃ samāsādya samānapravarāṃ tathā cādrāyaṇena śudhyeta prayatātmā samāhitaḥ,मातृगोत्रां समासाद्य समानप्रवरां तथा चाद्रायणेन शुध्येत प्रयतात्मा समाहितः
2,Main,32.0,32,brāhmaṇo brāhmaṇīṃ gatvā gṛcchramekaṃ samācaret kanyakāṃ dūṣayitvā tu careccāndrāyaṇavratam,ब्राह्मणो ब्राह्मणीं गत्वा गृच्छ्रमेकं समाचरेत् कन्यकां दूषयित्वा तु चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
2,Main,32.0,33,amānuṣīṣu puruṣa udakyāyāmayoniṣu retaḥ siktvā jale caiva kṛcchraṃ sāntapanaṃ caret,अमानुषीषु पुरुष उदक्यायामयोनिषु रेतः सिक्त्वा जले चैव कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत्
2,Main,32.0,34,bandhakīgamane viprastrirātreṇa viśuddhyati gavi bhathunamāsevya careccāndrāyaṇavratam,बन्धकीगमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति गवि भथुनमासेव्य चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
2,Main,32.0,35,ajāvī maithunaṃ kṛtvā prājāpatyaṃ cared dvijaḥ patitāṃ ca striyaṃ gatvā tribhiḥ kṛcchrai rviśuddhyati,अजावी मैथुनं कृत्वा प्राजापत्यं चरेद् द्विजः पतितां च स्त्रियं गत्वा त्रिभिः कृच्छ्रै र्विशुद्ध्यति
2,Main,32.0,36,pulkasīgamane caiva kracchraṃ cāndrāyaṇaṃ caret naṭīṃ śailūṣakīṃ caiva rajakīṃ veṇujīvinīm gatvā cāndrāyaṇaṃ kuryāt tathā carmopajīvinīm,पुल्कसीगमने चैव क्रच्छ्रं चान्द्रायणं चरेत् नटीं शैलूषकीं चैव रजकीं वेणुजीविनीम् गत्वा चान्द्रायणं कुर्यात् तथा चर्मोपजीविनीम्
2,Main,32.0,37,brahāmacārī striyaṃ gacchet kathañcitkāmamohitaḥ saptagāraṃ cared bhaikṣaṃ vasitvā gardabhājinam,ब्रहामचारी स्त्रियं गच्छेत् कथञ्चित्काममोहितः सप्तगारं चरेद् भैक्षं वसित्वा गर्दभाजिनम्
2,Main,32.0,38,upaspṛśet triṣavaṇaṃ svapāpaṃ parikīrtayan saṃvatsareṇa caikena tasmāt pāpāt pramucyate,उपस्पृशेत् त्रिषवणं स्वपापं परिकीर्तयन् संवत्सरेण चैकेन तस्मात् पापात् प्रमुच्यते
2,Main,32.0,39,brahmahatyāvrataṃ vāpi ṣaṇmāsānācared yamī mucyate hyavakīrṇo tu brāhmaṇānumate sthitaḥ,ब्रह्महत्याव्रतं वापि षण्मासानाचरेद् यमी मुच्यते ह्यवकीर्णो तु ब्राह्मणानुमते स्थितः
2,Main,32.0,40,saptarātramakṛtvā tu bhaikṣacaryāgnipūjanam retasaśca samutsarge prāyaścittaṃ samācaret,सप्तरात्रमकृत्वा तु भैक्षचर्याग्निपूजनम् रेतसश्च समुत्सर्गे प्रायश्चित्तं समाचरेत्
2,Main,32.0,41,oṅkārapūrvikābhistu mahāvyāhṛtibhiḥ sadā saṃvatsaraṃ tu bhuñjāno naktaṃ bhikṣāśanaḥ śuciḥ,ओङ्कारपूर्विकाभिस्तु महाव्याहृतिभिः सदा संवत्सरं तु भुञ्जानो नक्तं भिक्षाशनः शुचिः
2,Main,32.0,42,sāvitrīṃ ca japeccaiva nityaṃ krodhavivarjitaḥ nadītīreṣu tīrtheṣu tasmāt pāpād vimucyate,सावित्रीं च जपेच्चैव नित्यं क्रोधविवर्जितः नदीतीरेषु तीर्थेषु तस्मात् पापाद् विमुच्यते
2,Main,32.0,43,hatvā tu kṣatriyaṃ vipraḥ kuryād brahmahaṇo vratam akāmato vai ṣaṇmāsān dadyān pañcaśataṃ gavām,हत्वा तु क्षत्रियं विप्रः कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् अकामतो वै षण्मासान् दद्यान् पञ्चशतं गवाम्
2,Main,32.0,44,abdaṃ careta niyato vanavāsī samāhitaḥ prājāpatyaṃ sāntapanaṃ taptakṛcchraṃ tu vā svayam,अब्दं चरेत नियतो वनवासी समाहितः प्राजापत्यं सान्तपनं तप्तकृच्छ्रं तु वा स्वयम्
2,Main,32.0,45,pramāpyākāmato vaiśyaṃ kuryāt saṃvatsaradvayam gosahasraṃ sapādaṃ ca dadyād brahmahaṇo vratam kṛcchrātikṛcchrau vā kuryāccāndrāyaṇamathāvi vā,प्रमाप्याकामतो वैश्यं कुर्यात् संवत्सरद्वयम् गोसहस्रं सपादं च दद्याद् ब्रह्महणो व्रतम् कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ वा कुर्याच्चान्द्रायणमथावि वा
2,Main,32.0,46,saṃvatsaraṃ vrataṃ kuryācchūdraṃ hatvā pramādataḥ gosahasrārdhapādaṃ ca dadyāt tatpāpaśāntaye,संवत्सरं व्रतं कुर्याच्छूद्रं हत्वा प्रमादतः गोसहस्रार्धपादं च दद्यात् तत्पापशान्तये
2,Main,32.0,47,aṣṭau varṣāṇi ṣaṭ trīṇi kuryād brahmahaṇo vratam hatvā tu kṣatriyaṃ vaiśyaṃ śūdraṃ caiva yathākramam,अष्टौ वर्षाणि षट् त्रीणि कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् हत्वा तु क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं चैव यथाक्रमम्
2,Main,32.0,48,nihatya brāhmaṇīṃ viprastvaṣṭavarṣaṃ vrataṃ caret rājanyāṃ varṣaṣaṭkaṃ tu vaiśyāṃ saṃvatsaratrayam vatsareṇa viśuddhyeta śūdrāṃ hatvā dvijottamaḥ,निहत्य ब्राह्मणीं विप्रस्त्वष्टवर्षं व्रतं चरेत् राजन्यां वर्षषट्कं तु वैश्यां संवत्सरत्रयम् वत्सरेण विशुद्ध्येत शूद्रां हत्वा द्विजोत्तमः
2,Main,32.0,49,vaiśyāṃ hatvā pramādena kiñcid dadyād dvijātaye antyajānāṃ vadhe caiva kuryāccāndrāyaṇaṃ vratam parākeṇāthavā śuddhirityāha bhagavānajaḥ,वैश्यां हत्वा प्रमादेन किञ्चिद् दद्याद् द्विजातये अन्त्यजानां वधे चैव कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम् पराकेणाथवा शुद्धिरित्याह भगवानजः
2,Main,32.0,50,maṇḍūkaṃ nakulaṃ kākaṃ dandaśūkaṃ ca mūṣikam śvānaṃ hatvā dvijaḥ kuryāt ṣoḍaśāṃśaṃ vrataṃ tataḥ,मण्डूकं नकुलं काकं दन्दशूकं च मूषिकम् श्वानं हत्वा द्विजः कुर्यात् षोडशांशं व्रतं ततः
2,Main,32.0,51,payaḥ pibet trirātraṃ tu śvānaṃ hatvā suyantritaḥ mārjāraṃ vātha nakulaṃ yojanaṃ vādhvano vrajet kṛcchraṃ dvādaśarātraṃ tu kuryādaśvavadhe dvijaḥ,पयः पिबेत् त्रिरात्रं तु श्वानं हत्वा सुयन्त्रितः मार्जारं वाथ नकुलं योजनं वाध्वनो व्रजेत् कृच्छ्रं द्वादशरात्रं तु कुर्यादश्ववधे द्विजः
2,Main,32.0,52,abhrīṃ kārṣṇāyasīṃ dadyāt sarpaṃ hatvā dvijottamaḥ palālabhāraṃ ṣaṇḍaṃ ca saisakaṃ caikamāṣakam,अभ्रीं कार्ष्णायसीं दद्यात् सर्पं हत्वा द्विजोत्तमः पलालभारं षण्डं च सैसकं चैकमाषकम्
2,Main,32.0,53,dhṛtakumbhaṃ varāhaṃ ca tiladroṇaṃ ca tittirim śukaṃ dvihāyanaṃ vatsaṃ krauñcaṃ hatvā trihāyanam,धृतकुम्भं वराहं च तिलद्रोणं च तित्तिरिम् शुकं द्विहायनं वत्सं क्रौञ्चं हत्वा त्रिहायनम्
2,Main,32.0,54,hatvā haṃsaṃ balākāṃ ca bakaṃ barhiṇameva ca vānaraṃ śyenabhāsau ca sparśayed brāhmaṇāya gām,हत्वा हंसं बलाकां च बकं बर्हिणमेव च वानरं श्येनभासौ च स्पर्शयेद् ब्राह्मणाय गाम्
2,Main,32.0,55,kravyādāṃstu mṛgān hatvā dhenuṃ dadyāt payasvinīm akravyādān vatsatarīmuṣṭraṃ hatvā tu kṛṣṇalam,क्रव्यादांस्तु मृगान् हत्वा धेनुं दद्यात् पयस्विनीम् अक्रव्यादान् वत्सतरीमुष्ट्रं हत्वा तु कृष्णलम्
2,Main,32.0,56,kiñcideva tu viprāya dadyādasthimatāṃ vadhe anasthnāṃ caiva hiṃsāyāṃ prāṇāyāmena śudhyati,किञ्चिदेव तु विप्राय दद्यादस्थिमतां वधे अनस्थ्नां चैव हिंसायां प्राणायामेन शुध्यति
2,Main,32.0,57,phaladānāṃ tu vṛkṣāṇāṃ chedane japyamṛkśatam gulmavallīlatānāṃ tu puṣpitānāṃ ca vīrudhām,फलदानां तु वृक्षाणां छेदने जप्यमृक्शतम् गुल्मवल्लीलतानां तु पुष्पितानां च वीरुधाम्
2,Main,32.0,58,anyeṣāṃ caiva vṛkṣāṇāṃ sarasānāṃ ca sarvaśaḥ phalapuṣpodbhavānāṃ ca ghṛtaprāśo viśodhanam,अन्येषां चैव वृक्षाणां सरसानां च सर्वशः फलपुष्पोद्भवानां च घृतप्राशो विशोधनम्
2,Main,32.0,59,hastināṃ ca vadhe dṛṣṭaṃ taptakṛcchraṃ viśodhanam cāndrāyaṇaṃ parākaṃ vā gāṃ hatvā tu pramādataḥ matipūrvaṃ vadhe cāsyāḥ prāyaścittaṃ na vidyate,हस्तिनां च वधे दृष्टं तप्तकृच्छ्रं विशोधनम् चान्द्रायणं पराकं वा गां हत्वा तु प्रमादतः मतिपूर्वं वधे चास्याः प्रायश्चित्तं न विद्यते
2,Main,33.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge dvātriśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca manuṣyāṇāṃ tu haraṇaṃ kṛtvā strīṇāṃ gṛhasya ca vāpīkūpajalānāṃ ca śudhyeccāndrāyaṇena tu,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्वात्रिशो ऽध्यायः व्यास उवाच मनुष्याणां तु हरणं कृत्वा स्त्रीणां गृहस्य च वापीकूपजलानां च शुध्येच्चान्द्रायणेन तु
2,Main,33.0,2,dravyāṇāmalpasārāṇāṃ steyaṃ kṛtvānyaveśmataḥ caret sāṃtapanaṃ kṛcchraṃ tanniryātyātmaśuddhaye,द्रव्याणामल्पसाराणां स्तेयं कृत्वान्यवेश्मतः चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं तन्निर्यात्यात्मशुद्धये
2,Main,33.0,3,dhānyānnadhanacauryaṃ tu kṛtvā kāmād dvijottamaḥ svajātīyagṛhādeva kṛcchrārdhena viśuddhyati,धान्यान्नधनचौर्यं तु कृत्वा कामाद् द्विजोत्तमः स्वजातीयगृहादेव कृच्छ्रार्धेन विशुद्ध्यति
2,Main,33.0,4,bhakṣabhojyāpaharaṇe yānaśayyāsanasya ca puṣpamūlaphalānāṃ ca pañcagavyaṃ viśodhanam,भक्षभोज्यापहरणे यानशय्यासनस्य च पुष्पमूलफलानां च पञ्चगव्यं विशोधनम्
2,Main,33.0,5,tṛṇakāṣṭhadrumāṇāṃ ca śuṣkānnasya guḍasya ca cailacarmāmiṣāṇāṃ ca trirātraṃ syādabhojanam,तृणकाष्ठद्रुमाणां च शुष्कान्नस्य गुडस्य च चैलचर्मामिषाणां च त्रिरात्रं स्यादभोजनम्
2,Main,33.0,6,maṇimuktāpravālānāṃ tāmrasya rajatasya ca ayaḥ kāṃsyopalānāṃ ca dvādaśāhaṃ kaṇāśanam,मणिमुक्ताप्रवालानां ताम्रस्य रजतस्य च अयः कांस्योपलानां च द्वादशाहं कणाशनम्
2,Main,33.0,7,kārpāsakīṭajorṇānāṃ dviśaphaikaśaphasya ca pakṣigandhauṣadhīnāṃ ca rajvāścaiva tryahaṃ payaḥ,कार्पासकीटजोर्णानां द्विशफैकशफस्य च पक्षिगन्धौषधीनां च रज्वाश्चैव त्र्यहं पयः
2,Main,33.0,8,naramāṃsāśanaṃ kṛtvā cāndrāyaṇamathācaret kākaṃ caiva tathā śvānaṃ jagdhvā hastinameva ca varāhaṃ kukkuṭaṃ cātha taptakṛcchreṇa śudhyati,नरमांसाशनं कृत्वा चान्द्रायणमथाचरेत् काकं चैव तथा श्वानं जग्ध्वा हस्तिनमेव च वराहं कुक्कुटं चाथ तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति
2,Main,33.0,9,kravyādānāṃ ca māṃsāni purīṣaṃ mūtrameva ca gogomāyukapīnāṃ ca tadeva vratamācaret upoṣya dvādaśāhaṃ tu kūṣmāṇḍairjuhuyād ghṛtam,क्रव्यादानां च मांसानि पुरीषं मूत्रमेव च गोगोमायुकपीनां च तदेव व्रतमाचरेत् उपोष्य द्वादशाहं तु कूष्माण्डैर्जुहुयाद् घृतम्
2,Main,33.0,10,nakulolūkamārjāraṃ jagdhvā sāṃtapanaṃ caret śvāpadoṣṭrakharāñjagdhvā taptakṛcchreṇa śuddhyati vratavaccaiva saṃskāraṃ pūrveṇa vidhinaiva tu,नकुलोलूकमार्जारं जग्ध्वा सांतपनं चरेत् श्वापदोष्ट्रखराञ्जग्ध्वा तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति व्रतवच्चैव संस्कारं पूर्वेण विधिनैव तु
2,Main,33.0,11,bakaṃ caiva balākaṃ ca haṃsaṃ kāraṇḍavaṃ tathā cakravākaṃ plavaṃ jagghvā dvādaśāhamabhojanam,बकं चैव बलाकं च हंसं कारण्डवं तथा चक्रवाकं प्लवं जग्घ्वा द्वादशाहमभोजनम्
2,Main,33.0,12,kapotaṃ ṭiṭṭibhaṃ caiva śukaṃ sārasameva ca ulūkaṃ jālapādaṃ ca jagdhvāpyetad vrataṃ caret,कपोतं टिट्टिभं चैव शुकं सारसमेव च उलूकं जालपादं च जग्ध्वाप्येतद् व्रतं चरेत्
2,Main,33.0,13,śiśumāraṃ tathā cāṣaṃ matsyamāṃsaṃ tathaiva ca jagdhvā caiva kaṭāhārametadeva cared vratam,शिशुमारं तथा चाषं मत्स्यमांसं तथैव च जग्ध्वा चैव कटाहारमेतदेव चरेद् व्रतम्
2,Main,33.0,14,kokilaṃ caiva matsyāṃśca maṇḍukaṃ bhujagaṃ tathā gomūtrayāvakāhāro māsenaikena śuddhyati,कोकिलं चैव मत्स्यांश्च मण्डुकं भुजगं तथा गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति
2,Main,33.0,15,jalecarāṃśca jalajān prattudānnakhaviṣkirān raktapādāṃstathā jagdhvā saptāhaṃ caitadācaret,जलेचरांश्च जलजान् प्रत्तुदान्नखविष्किरान् रक्तपादांस्तथा जग्ध्वा सप्ताहं चैतदाचरेत्
2,Main,33.0,16,śuno māṃsaṃ śuṣkamāṃsamātmārthaṃ ca tathā kṛtam bhuktvā māsaṃ caredetat tatpāpasyāpanuttaye,शुनो मांसं शुष्कमांसमात्मार्थं च तथा कृतम् भुक्त्वा मासं चरेदेतत् तत्पापस्यापनुत्तये
2,Main,33.0,17,vārtākaṃ bhustṛṇaṃ śigruṃ khukhuṇḍaṃ karakaṃ tathā prājāpatyaṃ carejjagdhvā śaṅkhaṃ kumbhīkameva ca,वार्ताकं भुस्तृणं शिग्रुं खुखुण्डं करकं तथा प्राजापत्यं चरेज्जग्ध्वा शङ्खं कुम्भीकमेव च
2,Main,33.0,18,palāṇḍuṃ laśunaṃ caiva bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret nālikāṃ taṇḍulīyaṃ ca prājāpatyena śuddhyati,पलाण्डुं लशुनं चैव भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् नालिकां तण्डुलीयं च प्राजापत्येन शुद्ध्यति
2,Main,33.0,19,aśmāntakaṃ tathā potaṃ taptakṛcchreṇa śuddhyati prājāpatyena śuddhiḥ syāt kakkubhāṇḍasya bhakṣaṇe,अश्मान्तकं तथा पोतं तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति प्राजापत्येन शुद्धिः स्यात् कक्कुभाण्डस्य भक्षणे
2,Main,33.0,20,alābuṃ kiṃśukaṃ caiva bhuktvā caitad vrataṃ caret udumbaraṃ ca kāmena taptakṛcchreṇa śuddhyati,अलाबुं किंशुकं चैव भुक्त्वा चैतद् व्रतं चरेत् उदुम्बरं च कामेन तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति
2,Main,33.0,21,vṛthā kṛsarasaṃyāvaṃ pāyasāpūpasaṃkulam bhuktvā caivaṃ vidhaṃ tvannaṃ trirātreṇa viśuddhyati,वृथा कृसरसंयावं पायसापूपसंकुलम् भुक्त्वा चैवं विधं त्वन्नं त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति
2,Main,33.0,22,pītvā kṣīrāṇyapeyāni brahmacārī samāhitaḥ gomūtrayāvakāhāro māsenaikena śuddhyati,पीत्वा क्षीराण्यपेयानि ब्रह्मचारी समाहितः गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति
2,Main,33.0,23,anirdaśāhaṃ gokṣīraṃ māhiṣaṃ cājameva ca saṃdhinyāśca vivatsāyāḥ piban kṣīramidaṃ caret,अनिर्दशाहं गोक्षीरं माहिषं चाजमेव च संधिन्याश्च विवत्सायाः पिबन् क्षीरमिदं चरेत्
2,Main,33.0,24,eteṣāṃ ca vikārāṇi pītvā mohena mānavaḥ gomūtrayāvakāhāraḥ saptarātreṇa śuddhyati,एतेषां च विकाराणि पीत्वा मोहेन मानवः गोमूत्रयावकाहारः सप्तरात्रेण शुद्ध्यति
2,Main,33.0,25,bhuktvā caiva navaśrāddhe mṛtake sūtake tathā cāndrāyaṇena śuddhyeta brāhmaṇastu samāhitaḥ,भुक्त्वा चैव नवश्राद्धे मृतके सूतके तथा चान्द्रायणेन शुद्ध्येत ब्राह्मणस्तु समाहितः
2,Main,33.0,26,yasyāgnau hūyate nityaṃ na yasyāgraṃ na dīyate cāndrāyaṇaṃ caret samyak tasyānnaprāśane dvijaḥ,यस्याग्नौ हूयते नित्यं न यस्याग्रं न दीयते चान्द्रायणं चरेत् सम्यक् तस्यान्नप्राशने द्विजः
2,Main,33.0,27,abhojyānāṃ tu sarveṣāṃ bhuktvā cānnamupaskṛtam antāvasāyināṃ caiva taptakṛcchreṇa śuddhyati,अभोज्यानां तु सर्वेषां भुक्त्वा चान्नमुपस्कृतम् अन्तावसायिनां चैव तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति
2,Main,33.0,28,cāṇḍālānnaṃ dvijo bhuktvā samyak cāndrāyaṇaṃ caret buddhipūrvaṃ tu kṛcchrābdaṃ punaḥ saṃskārameva ca,चाण्डालान्नं द्विजो भुक्त्वा सम्यक् चान्द्रायणं चरेत् बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्राब्दं पुनः संस्कारमेव च
2,Main,33.0,29,asurāmadyapānena kuryāccāndrāyaṇavratam abhojyānnaṃ tu bhuktvā ca prājāpatyena śuddhyati,असुरामद्यपानेन कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम् अभोज्यान्नं तु भुक्त्वा च प्राजापत्येन शुद्ध्यति
2,Main,33.0,30,viṇmūtrapāśanaṃ kṛtvā retasaścaitadācaret anādiṣṭeṣu caikāhaṃ sarvatra tu yathārthataḥ,विण्मूत्रपाशनं कृत्वा रेतसश्चैतदाचरेत् अनादिष्टेषु चैकाहं सर्वत्र तु यथार्थतः
2,Main,33.0,31,viḍvarāhakharoṣṭrāṇāṃ gomāyoḥ kapikākayoḥ prāśya mūtrapurīṣāṇi dvijaścāndrāyaṇaṃ caret,विड्वराहखरोष्ट्राणां गोमायोः कपिकाकयोः प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत्
2,Main,33.0,32,ajñānāt prāśya viṇmūtraṃ surāsaṃspṛṣṭameva ca punaḥ saṃskāramarhanti trayo varṇā dvijātayaḥ,अज्ञानात् प्राश्य विण्मूत्रं सुरासंस्पृष्टमेव च पुनः संस्कारमर्हन्ति त्रयो वर्णा द्विजातयः
2,Main,33.0,33,kravyādāṃ pakṣiṇāṃ caiva prāśya mūtrapurīṣakam mahāsāṃtapanaṃ mohāt tathā kuryād dvijottamaḥ bhāsamaṇḍūkakurare viṣkire kṛcchramācaret,क्रव्यादां पक्षिणां चैव प्राश्य मूत्रपुरीषकम् महासांतपनं मोहात् तथा कुर्याद् द्विजोत्तमः भासमण्डूककुररे विष्किरे कृच्छ्रमाचरेत्
2,Main,33.0,34,prājāpatyena śuddhyeta brāhāmaṇocchiṣṭabhojane kṣatriye taptakṛcchraṃ syād vaiśye caivātikṛcchrakam śūdrocchiṣṭaṃ dvijo bhuktvā kuryāccāndrāyaṇavratam,प्राजापत्येन शुद्ध्येत ब्राहामणोच्छिष्टभोजने क्षत्रिये तप्तकृच्छ्रं स्याद् वैश्ये चैवातिकृच्छ्रकम् शूद्रोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम्
2,Main,33.0,35,surābhāṇḍodare vāri pītvā cāndrāyaṇaṃ caret śunocchiṣṭaṃ dvijo bhuktvā trirātreṇa viśuddhyati gomūtrayāvakāhāraḥ pītaśeṣaṃ ca rāgavān,सुराभाण्डोदरे वारि पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् शुनोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति गोमूत्रयावकाहारः पीतशेषं च रागवान्
2,Main,33.0,36,apo mūtrapurīṣādyairdūṣitāḥ prāśayed yadā tadā sāṃtapanaṃ proktaṃ vrataṃ pāpaviśodhanam,अपो मूत्रपुरीषाद्यैर्दूषिताः प्राशयेद् यदा तदा सांतपनं प्रोक्तं व्रतं पापविशोधनम्
2,Main,33.0,37,cāṇḍālakūpabhāṇḍeṣu yadi jñānāt pibejjalam caret sāṃtapanaṃ kṛcchraṃ brāhmaṇaḥ pāpaśodhanam,चाण्डालकूपभाण्डेषु यदि ज्ञानात् पिबेज्जलम् चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं ब्राह्मणः पापशोधनम्
2,Main,33.0,38,cāṇḍālena tu saṃspṛṣṭaṃ pītvā vāri dvijottamaḥ trirātreṇa viśuddhyeta pañcagavyena caiva hi,चाण्डालेन तु संस्पृष्टं पीत्वा वारि द्विजोत्तमः त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत पञ्चगव्येन चैव हि
2,Main,33.0,39,mahāpātakisaṃsparśe bhuṅkte 'snātvā dvijo yadi buddhipūrvaṃ tu mūḍhātmā taptakṛcchraṃ samācaret,महापातकिसंस्पर्शे भुङ्क्ते ऽस्नात्वा द्विजो यदि बुद्धिपूर्वं तु मूढात्मा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
2,Main,33.0,40,spṛṣṭvā mahāpātakinaṃ cāṇḍālaṃ vā rajasvalām pramādād bhojanaṃ kṛtvā trirātreṇa viśuddhyati,स्पृष्ट्वा महापातकिनं चाण्डालं वा रजस्वलाम् प्रमादाद् भोजनं कृत्वा त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति
2,Main,33.0,41,snānārhe yadi bhuñjīta ahorātreṇa śuddhyati buddhipūrvaṃ tu kṛcchreṇa bhagavānāha padmajaḥ,स्नानार्हे यदि भुञ्जीत अहोरात्रेण शुद्ध्यति बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्रेण भगवानाह पद्मजः
2,Main,33.0,42,śuṣkaparyuṣitādīni gavādipratidūṣitam bhuktvopavāsaṃ kurvota kṛcchrapādamathāpi vā,शुष्कपर्युषितादीनि गवादिप्रतिदूषितम् भुक्त्वोपवासं कुर्वोत कृच्छ्रपादमथापि वा
2,Main,33.0,43,saṃvatsarānte kṛcchraṃ tu cared vipraḥ punaḥ punaḥ ajñātabhuktaśuddhyarthaṃ jñātasya tu viśeṣataḥ,संवत्सरान्ते कृच्छ्रं तु चरेद् विप्रः पुनः पुनः अज्ञातभुक्तशुद्ध्यर्थं ज्ञातस्य तु विशेषतः
2,Main,33.0,44,vrātyānāṃ yajanaṃ kṛtvā pareṣāmantyakarma ca abhicāramahīnaṃ ca tribhiḥ kṛcchrairviśuddhyati,व्रात्यानां यजनं कृत्वा परेषामन्त्यकर्म च अभिचारमहीनं च त्रिभिः कृच्छ्रैर्विशुद्ध्यति
2,Main,33.0,45,brāhmaṇādihatānāṃ tu kṛtvā dāhādikāḥ kriyāḥ gomūtrayāvakāhāraḥ prājāpatyena śuddhyati,ब्राह्मणादिहतानां तु कृत्वा दाहादिकाः क्रियाः गोमूत्रयावकाहारः प्राजापत्येन शुद्ध्यति
2,Main,33.0,46,tailābhyakto 'thavā kuryād yadi mūtrapurīṣake ahorātreṇa śuddhyeta śmaśrukarma ca maithunam,तैलाभ्यक्तो ऽथवा कुर्याद् यदि मूत्रपुरीषके अहोरात्रेण शुद्ध्येत श्मश्रुकर्म च मैथुनम्
2,Main,33.0,47,ekāhena vivāhāgniṃ parihārya dvijottamaḥ trirātreṇa viśaddhyeta trirātrāt ṣaḍahaṃ punaḥ,एकाहेन विवाहाग्निं परिहार्य द्विजोत्तमः त्रिरात्रेण विशद्ध्येत त्रिरात्रात् षडहं पुनः
2,Main,33.0,48,daśāhaṃ dvādaśāhaṃ vā parihārya pramādataḥ kṛcchraṃ cāndrāyaṇaṃ kuryāt tatpāpasyāpanuttaye,दशाहं द्वादशाहं वा परिहार्य प्रमादतः कृच्छ्रं चान्द्रायणं कुर्यात् तत्पापस्यापनुत्तये
2,Main,33.0,49,patitād dravyamādāya tadutsargeṇa śuddhyati caret sāṃtapanaṃ kṛcchramityāha bhagavān prabhuḥ,पतिताद् द्रव्यमादाय तदुत्सर्गेण शुद्ध्यति चरेत् सांतपनं कृच्छ्रमित्याह भगवान् प्रभुः
2,Main,33.0,50,anāśakanivṛttāstu pravrajyāvasitāstathā careyustrīṇi kṛcchrāṇi trīṇi cāndrāyaṇāni ca,अनाशकनिवृत्तास्तु प्रव्रज्यावसितास्तथा चरेयुस्त्रीणि कृच्छ्राणि त्रीणि चान्द्रायणानि च
2,Main,33.0,51,punaśca jātakarmādisaṃkāraiḥ saṃskṛtā dvijāḥ śuddhyeyustad vrataṃ samyak careyurdharmavardhanāḥ,पुनश्च जातकर्मादिसंकारैः संस्कृता द्विजाः शुद्ध्येयुस्तद् व्रतं सम्यक् चरेयुर्धर्मवर्धनाः
2,Main,33.0,52,anupāsitasaṃdhyastu tadaharyāpako vaset anaśnan saṃyatamanā rātrau ced rātrimeva hi,अनुपासितसंध्यस्तु तदहर्यापको वसेत् अनश्नन् संयतमना रात्रौ चेद् रात्रिमेव हि
2,Main,33.0,53,akṛtvā samidādhānaṃ śuciḥ snātvā samāhitaḥ gāyatryaṣṭasahasrasya japyaṃ kuryād viśuddhaye,अकृत्वा समिदाधानं शुचिः स्नात्वा समाहितः गायत्र्यष्टसहस्रस्य जप्यं कुर्याद् विशुद्धये
2,Main,33.0,54,upāsīta na cet saṃdhyāṃ gṛhastho 'pi pramādataḥ snātvā viśuddhyate sadyaḥ pariśrāntastu saṃyamāt,उपासीत न चेत् संध्यां गृहस्थो ऽपि प्रमादतः स्नात्वा विशुद्ध्यते सद्यः परिश्रान्तस्तु संयमात्
2,Main,33.0,55,vedoditāni nityāni karmāṇi ca vilopya tu snātakavratalopaṃ tu kṛtvā copavased dinam,वेदोदितानि नित्यानि कर्माणि च विलोप्य तु स्नातकव्रतलोपं तु कृत्वा चोपवसेद् दिनम्
2,Main,33.0,56,saṃvatsaraṃ caret kṛcchramagnyutsādī dvijottamaḥ cāndrāyaṇaṃ cared vrātyo gopradānena śuddhyati,संवत्सरं चरेत् कृच्छ्रमग्न्युत्सादी द्विजोत्तमः चान्द्रायणं चरेद् व्रात्यो गोप्रदानेन शुद्ध्यति
2,Main,33.0,57,nāstikyaṃ yadi kurvota prājāpatyaṃ cared dvijaḥ devadrohaṃ gurudrohaṃ taptakṛcchreṇa śuddhyati,नास्तिक्यं यदि कुर्वोत प्राजापत्यं चरेद् द्विजः देवद्रोहं गुरुद्रोहं तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति
2,Main,33.0,58,uṣṭrayānaṃ samāruhya kharayānaṃ ca kāmataḥ trirātreṇa viśuddhyet tu nagno vā praviśejjalam,उष्ट्रयानं समारुह्य खरयानं च कामतः त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत् तु नग्नो वा प्रविशेज्जलम्
2,Main,33.0,59,ṣaṣṭhānnakālatāmāsaṃ saṃhitājapa eva ca homāśca śākalā nityamapāṅktānāṃ viśodhanam,षष्ठान्नकालतामासं संहिताजप एव च होमाश्च शाकला नित्यमपाङ्क्तानां विशोधनम्
2,Main,33.0,60,nīlaṃ raktaṃ vasitvā ca brāhmaṇo vastrameva hi ahorātroṣitaḥ snātaḥ pañcagavyena śuddhyati,नीलं रक्तं वसित्वा च ब्राह्मणो वस्त्रमेव हि अहोरात्रोषितः स्नातः पञ्चगव्येन शुद्ध्यति
2,Main,33.0,61,vedadharmapurāṇānāṃ caṇḍālasya tu bhāṣaṇe cāndrāyaṇena śuddhiḥ syānna hyanyā tasya niṣkṛtiḥ,वेदधर्मपुराणानां चण्डालस्य तु भाषणे चान्द्रायणेन शुद्धिः स्यान्न ह्यन्या तस्य निष्कृतिः
2,Main,33.0,62,udbandhanādinihataṃ saṃspṛśya brāhmaṇaḥ kvacit cāndrāyaṇena śuddhiḥ syāt prājāpatyena vā punaḥ,उद्बन्धनादिनिहतं संस्पृश्य ब्राह्मणः क्वचित् चान्द्रायणेन शुद्धिः स्यात् प्राजापत्येन वा पुनः
2,Main,33.0,63,ucchiṣṭo yadyanācāntaścāṇḍālādīn spṛśed dvijaḥ pramādād vai japet snātvā gāyatryaṣṭasahasrakam,उच्छिष्टो यद्यनाचान्तश्चाण्डालादीन् स्पृशेद् द्विजः प्रमादाद् वै जपेत् स्नात्वा गायत्र्यष्टसहस्रकम्
2,Main,33.0,64,drupadānāṃ śataṃ vāpi brahmacārī samāhitaḥ trirātropoṣitaḥ samyak pañcagavyena śuddhyati,द्रुपदानां शतं वापि ब्रह्मचारी समाहितः त्रिरात्रोपोषितः सम्यक् पञ्चगव्येन शुद्ध्यति
2,Main,33.0,65,caṇḍālapatitādīṃstu kāmād yaḥ saṃspṛśed dvijaḥ ucchiṣṭastatra kurvota prājāpatyaṃ viśuddhaye,चण्डालपतितादींस्तु कामाद् यः संस्पृशेद् द्विजः उच्छिष्टस्तत्र कुर्वोत प्राजापत्यं विशुद्धये
2,Main,33.0,66,cāṇḍālasūtakaśavāṃstathā nārīṃ rajasvalām spṛṣṭvā snāyād viśuddhyarthaṃ tatspṛṣṭaṃ patitiṃ tathā,चाण्डालसूतकशवांस्तथा नारीं रजस्वलाम् स्पृष्ट्वा स्नायाद् विशुद्ध्यर्थं तत्स्पृष्टं पतितिं तथा
2,Main,33.0,67,cāṇḍālasūtakaśavaiḥ saṃspṛṣṭaṃ saṃspṛśed yadi pramādāt tata ācamya japaṃ kuryāt samāhitaḥ,चाण्डालसूतकशवैः संस्पृष्टं संस्पृशेद् यदि प्रमादात् तत आचम्य जपं कुर्यात् समाहितः
2,Main,33.0,68,tat spṛṣṭasparśinaṃ spṛṣṭvā buddhipūrvaṃ dvijottamaḥ ācamet tad viśuddhyarthaṃ prāha devaḥ pitāmahaḥ,तत् स्पृष्टस्पर्शिनं स्पृष्ट्वा बुद्धिपूर्वं द्विजोत्तमः आचमेत् तद् विशुद्ध्यर्थं प्राह देवः पितामहः
2,Main,33.0,69,bhuñjānasya tu viprasya kadācit saṃstraved gudam kṛtvā śaucaṃ tataḥ snāyādupoṣya juhuyād ghṛtam,भुञ्जानस्य तु विप्रस्य कदाचित् संस्त्रवेद् गुदम् कृत्वा शौचं ततः स्नायादुपोष्य जुहुयाद् घृतम्
2,Main,33.0,70,cāṇḍālāntyaśavaṃ spṛṣṭvā kṛcchraṃ kuryād viśuddhaye spṛṣṭvābhyaktastvasaṃspṛśyamahorātreṇa śuddhyati,चाण्डालान्त्यशवं स्पृष्ट्वा कृच्छ्रं कुर्याद् विशुद्धये स्पृष्ट्वाभ्यक्तस्त्वसंस्पृश्यमहोरात्रेण शुद्ध्यति
2,Main,33.0,71,surāṃ spṛṣṭvā dvijaḥ kuryāt prāṇāyāmatrayaṃ śuciḥ palāṇḍuṃ laśunaṃ caiva ghṛtaṃ prāśya tataḥ śuciḥ,सुरां स्पृष्ट्वा द्विजः कुर्यात् प्राणायामत्रयं शुचिः पलाण्डुं लशुनं चैव घृतं प्राश्य ततः शुचिः
2,Main,33.0,72,brāhmaṇastu śunā daṣṭastryahaṃ sāyaṃ payaḥ pibet nābherūrdhvaṃ tu daṣṭasya tadeva dviguṇaṃ bhavet,ब्राह्मणस्तु शुना दष्टस्त्र्यहं सायं पयः पिबेत् नाभेरूर्ध्वं तु दष्टस्य तदेव द्विगुणं भवेत्
2,Main,33.0,73,syādetat triguṇaṃ bāhvormūrdhni ca syāccaturguṇam snātvā japed vā sāvitrīṃ śvabhirdaṣṭo dvijottamaḥ,स्यादेतत् त्रिगुणं बाह्वोर्मूर्ध्नि च स्याच्चतुर्गुणम् स्नात्वा जपेद् वा सावित्रीं श्वभिर्दष्टो द्विजोत्तमः
2,Main,33.0,74,anirvartya mahāyajñān yo bhuṅkte tu dvijottamaḥ anāturaḥ sati dhane kṛcchrārdhena sa śuddhyati,अनिर्वर्त्य महायज्ञान् यो भुङ्क्ते तु द्विजोत्तमः अनातुरः सति धने कृच्छ्रार्धेन स शुद्ध्यति
2,Main,33.0,75,āhitāgnirupasthānaṃ na kuryād yastu parvaṇi ṛtau na gacched bhāryāṃ vā so 'pi kṛcchrārdhamācaret,आहिताग्निरुपस्थानं न कुर्याद् यस्तु पर्वणि ऋतौ न गच्छेद् भार्यां वा सो ऽपि कृच्छ्रार्धमाचरेत्
2,Main,33.0,76,vinādbhirapsu nāpyārtaḥ śarīraṃ sanniveśya ca sacailo jalamāplutya gāmālabhya viśuddhyati,विनाद्भिरप्सु नाप्यार्तः शरीरं सन्निवेश्य च सचैलो जलमाप्लुत्य गामालभ्य विशुद्ध्यति
2,Main,33.0,77,buddhipūrvaṃ tvabhyudito japedantarjale dvijaḥ gāyatryaṣṭasahasraṃ tu tryahaṃ copavased vratī,बुद्धिपूर्वं त्वभ्युदितो जपेदन्तर्जले द्विजः गायत्र्यष्टसहस्रं तु त्र्यहं चोपवसेद् व्रती
2,Main,33.0,78,anugamyecchayā śūdraṃ pretībhūtaṃ dvijottamaḥ gāyatryaṣṭasahasraṃ ca japyaṃ kuryānnadīṣu ca,अनुगम्येच्छया शूद्रं प्रेतीभूतं द्विजोत्तमः गायत्र्यष्टसहस्रं च जप्यं कुर्यान्नदीषु च
2,Main,33.0,79,kṛtvā tu śapathaṃ vipro viprasya vadhasaṃyutam mṛṣaiva yāvakānnena kuryāccāndrāyaṇaṃ vratam,कृत्वा तु शपथं विप्रो विप्रस्य वधसंयुतम् मृषैव यावकान्नेन कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम्
2,Main,33.0,80,paṅktyāṃ viṣamadānaṃ tu kṛtvā kṛcchreṇa śuddhyati chāyāṃ śvapākasyāruhya snātvā saṃprāśayed ghṛtam,पङ्क्त्यां विषमदानं तु कृत्वा कृच्छ्रेण शुद्ध्यति छायां श्वपाकस्यारुह्य स्नात्वा संप्राशयेद् घृतम्
2,Main,33.0,81,īkṣedādityamaśucirdṛṣṭvāgniṃ candrameva vā mānuṣaṃ cāsthi saṃspṛśya snānaṃ kṛtvā viśuddhyati,ईक्षेदादित्यमशुचिर्दृष्ट्वाग्निं चन्द्रमेव वा मानुषं चास्थि संस्पृश्य स्नानं कृत्वा विशुद्ध्यति
2,Main,33.0,82,kṛtvā tu mithyādhyayanaṃ cared bhaikṣaṃ tu vatsaram kṛtaghno brāhmaṇagṛhe pañca saṃvatsaraṃ vratī,कृत्वा तु मिथ्याध्ययनं चरेद् भैक्षं तु वत्सरम् कृतघ्नो ब्राह्मणगृहे पञ्च संवत्सरं व्रती
2,Main,33.0,83,huṅkāraṃ brāhmaṇasyoktvā tvaṅkāraṃ ca garīyasaḥ snātvānaśnannahaḥ śeṣaṃ praṇipatya prasādayet,हुङ्कारं ब्राह्मणस्योक्त्वा त्वङ्कारं च गरीयसः स्नात्वानश्नन्नहः शेषं प्रणिपत्य प्रसादयेत्
2,Main,33.0,84,tāḍayitvā tṛṇenāpi kaṇṭhaṃ baddhvāpi vāsasā vivāde vāpi nirjitya praṇipatya prasādayet,ताडयित्वा तृणेनापि कण्ठं बद्ध्वापि वाससा विवादे वापि निर्जित्य प्रणिपत्य प्रसादयेत्
2,Main,33.0,85,avagūrya caret kṛcchramatikṛcchraṃ nipātane kṛcchrātikṛcchrau kurvota viprasyotpādya śoṇitam,अवगूर्य चरेत् कृच्छ्रमतिकृच्छ्रं निपातने कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ कुर्वोत विप्रस्योत्पाद्य शोणितम्
2,Main,33.0,86,gurorākrośamanṛtaṃ kṛtvā kuryād viśodhanam ekarātraṃ trirātraṃ vā tatpāpasyāpanuttaye,गुरोराक्रोशमनृतं कृत्वा कुर्याद् विशोधनम् एकरात्रं त्रिरात्रं वा तत्पापस्यापनुत्तये
2,Main,33.0,87,devarṣoṇāmabhimukhaṃ ṣṭhīvanākrośane kṛte ulmukena dahejjihvāṃ dātavyaṃ ca hiraṇyakam,देवर्षोणामभिमुखं ष्ठीवनाक्रोशने कृते उल्मुकेन दहेज्जिह्वां दातव्यं च हिरण्यकम्
2,Main,33.0,88,devodyāne tu yaḥ kuryānmūtroccāraṃ sakṛd dvijaḥ chindyācchiśnaṃ tu śuddhyarthaṃ careccāndrāyaṇaṃ tu vā,देवोद्याने तु यः कुर्यान्मूत्रोच्चारं सकृद् द्विजः छिन्द्याच्छिश्नं तु शुद्ध्यर्थं चरेच्चान्द्रायणं तु वा
2,Main,33.0,89,devatāyatane mūtraṃ kṛtvā mohād dvijottamaḥ śiśnasyotkartanaṃ kṛtvā cāndrāyaṇamathācaret,देवतायतने मूत्रं कृत्वा मोहाद् द्विजोत्तमः शिश्नस्योत्कर्तनं कृत्वा चान्द्रायणमथाचरेत्
2,Main,33.0,90,devatānāmṛṣīṇāṃ ca devānāṃ caiva kutsanam kṛtvā samyak prakurvota prājāpatyaṃ dvijottamaḥ,देवतानामृषीणां च देवानां चैव कुत्सनम् कृत्वा सम्यक् प्रकुर्वोत प्राजापत्यं द्विजोत्तमः
2,Main,33.0,91,taistu saṃbhāṣaṇaṃ kṛtvā snātvā devān samarcayet dṛṣṭvā vīkṣeta bhāsvantaṃ smvatvā viśeśvaraṃ smaret,तैस्तु संभाषणं कृत्वा स्नात्वा देवान् समर्चयेत् दृष्ट्वा वीक्षेत भास्वन्तं स्म्वत्वा विशेश्वरं स्मरेत्
2,Main,33.0,92,yaḥ sarvabhūtādhipatiṃ viśveśānaṃ vinindati na tasya niṣkṛtiḥ śakyā kartuṃ varṣaśatairapi,यः सर्वभूताधिपतिं विश्वेशानं विनिन्दति न तस्य निष्कृतिः शक्या कर्तुं वर्षशतैरपि
2,Main,33.0,93,cāndrāyaṇaṃ caret pūrvaṃ kṛcchraṃ caivātikṛcchrakam prapannaḥ śaraṇaṃ devaṃ tasmāt pāpād vimucyate,चान्द्रायणं चरेत् पूर्वं कृच्छ्रं चैवातिकृच्छ्रकम् प्रपन्नः शरणं देवं तस्मात् पापाद् विमुच्यते
2,Main,33.0,94,sarvasvadānaṃ vidhivat sarvapāpaviśodhanam cāndrāyaṇaṃ cavidhinā kṛcchraṃ caivātikṛcchrakam,सर्वस्वदानं विधिवत् सर्वपापविशोधनम् चान्द्रायणं चविधिना कृच्छ्रं चैवातिकृच्छ्रकम्
2,Main,33.0,95,puṇyakṣetrābhigamanaṃ sarvapāpavināśanam devatābhyarcanaṃ nṝṇāmaśeṣāghavināśanam,पुण्यक्षेत्राभिगमनं सर्वपापविनाशनम् देवताभ्यर्चनं नॄणामशेषाघविनाशनम्
2,Main,33.0,96,amāvasyāṃ tithiṃ prāpya yaḥ samārādhayecchivam brāhmaṇān bhojayitvā tu sarvapāpaiḥ pramucyate,अमावस्यां तिथिं प्राप्य यः समाराधयेच्छिवम् ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु सर्वपापैः प्रमुच्यते
2,Main,33.0,97,kṛṣṇāṣṭamyāṃ mahādevaṃ tathā kṛṣṇacaturdaśīm saṃpūjya brāhmaṇamukhe sarvapāpaiḥ pramucyate,कृष्णाष्टम्यां महादेवं तथा कृष्णचतुर्दशीम् संपूज्य ब्राह्मणमुखे सर्वपापैः प्रमुच्यते
2,Main,33.0,98,trayodaśyāṃ tathā rātrau sopahāraṃ trilocanam dṛṣṭveśaṃ prathame yāme mucyate sarvapātakaiḥ,त्रयोदश्यां तथा रात्रौ सोपहारं त्रिलोचनम् दृष्ट्वेशं प्रथमे यामे मुच्यते सर्वपातकैः
2,Main,33.0,99,upoṣitaścaturdaśyāṃ kṛṣṇapakṣe samāhitaḥ yamāca dharmarājāya mṛtyave cāntakāya ca,उपोषितश्चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे समाहितः यमाच धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च
2,Main,33.0,100,vaivasvatāya kālāya sarvabhūtakṣayāya ca pratyekaṃ tilasaṃyuktān dadyāt saptodakāñjalīn snātvā nadyāṃ tu pūrvāhne mucyate sarvapātakaiḥ,वैवस्वताय कालाय सर्वभूतक्षयाय च प्रत्येकं तिलसंयुक्तान् दद्यात् सप्तोदकाञ्जलीन् स्नात्वा नद्यां तु पूर्वाह्ने मुच्यते सर्वपातकैः
2,Main,33.0,101,brahmacaryamadhaḥ śayyāmupavāsaṃ dvijārcanam vrateṣveteṣu kurvota śāntaḥ saṃyatamānasaḥ,ब्रह्मचर्यमधः शय्यामुपवासं द्विजार्चनम् व्रतेष्वेतेषु कुर्वोत शान्तः संयतमानसः
2,Main,33.0,102,amāvasyāyāṃ brahmāṇaṃ samuddiśya pitāmaham brāhmaṇāṃstrīn samabhyarcya mucyate sarvapātakaiḥ,अमावस्यायां ब्रह्माणं समुद्दिश्य पितामहम् ब्राह्मणांस्त्रीन् समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः
2,Main,33.0,103,ṣaṣṭhyāmupoṣito devaṃ śuklapakṣe samāhitaḥ saptamyāmarcayed bhānuṃ mucyate sarvapātakaiḥ,षष्ठ्यामुपोषितो देवं शुक्लपक्षे समाहितः सप्तम्यामर्चयेद् भानुं मुच्यते सर्वपातकैः
2,Main,33.0,104,bharaṇyāṃ ca caturthyāṃ ca śanaiścaradine yamam pūjayet saptajanmotthairmucyate pātakairnaraḥ,भरण्यां च चतुर्थ्यां च शनैश्चरदिने यमम् पूजयेत् सप्तजन्मोत्थैर्मुच्यते पातकैर्नरः
2,Main,33.0,105,ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya janārdanam dvādaśyāṃ śuklapakṣasya mahāpāpaiḥ pramucyate,एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य जनार्दनम् द्वादश्यां शुक्लपक्षस्य महापापैः प्रमुच्यते
2,Main,33.0,106,tapo japastīrthasevā devabrāhmaṇapūjanam grahaṇādiṣu kāleṣu mahāpātakaśodhanam,तपो जपस्तीर्थसेवा देवब्राह्मणपूजनम् ग्रहणादिषु कालेषु महापातकशोधनम्
2,Main,33.0,107,yaḥ sarvapāpayukto 'pi puṇyatīrtheṣu mānavaḥ niyamena tyajet prāṇān sa mucyet sarvapātakaiḥ,यः सर्वपापयुक्तो ऽपि पुण्यतीर्थेषु मानवः नियमेन त्यजेत् प्राणान् स मुच्येत् सर्वपातकैः
2,Main,33.0,108,brahmaghnaṃ vā kṛtaghnaṃ vā mahāpātakadūṣitam bhartāramuddharennārī praviṣṭā saha pāvakam,ब्रह्मघ्नं वा कृतघ्नं वा महापातकदूषितम् भर्तारमुद्धरेन्नारी प्रविष्टा सह पावकम्
2,Main,33.0,109,etadeva paraṃ strīṇāṃ prāyaścittaṃ vidurbudhāḥ sarvapāpasamudbhūtau nātra kāryā vicāraṇā,एतदेव परं स्त्रीणां प्रायश्चित्तं विदुर्बुधाः सर्वपापसमुद्भूतौ नात्र कार्या विचारणा
2,Main,33.0,110,pativratā tu yā nārī bhartṛśuśrūṣaṇotsukā na tasyā vidyate pāpamiha loke paratra ca,पतिव्रता तु या नारी भर्तृशुश्रूषणोत्सुका न तस्या विद्यते पापमिह लोके परत्र च
2,Main,33.0,111,pativratā dharmaratā rudrāṇyeva na saṃśayaḥ nāsyāḥ parābhavaṃ kartuṃ śaknotīha janaḥ kvacit,पतिव्रता धर्मरता रुद्राण्येव न संशयः नास्याः पराभवं कर्तुं शक्नोतीह जनः क्वचित्
2,Main,33.0,112,yathā rāmasya subhagā sītā trailokyaviśrutā patnī dāśaratherdevī vijigye rākṣaseśvaram,यथा रामस्य सुभगा सीता त्रैलोक्यविश्रुता पत्नी दाशरथेर्देवी विजिग्ये राक्षसेश्वरम्
2,Main,33.0,113,rāmasya bhāryāṃ vimalāṃ rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ sītāṃ viśālanayanāṃ cakame kālacoditaḥ,रामस्य भार्यां विमलां रावणो राक्षसेश्वरः सीतां विशालनयनां चकमे कालचोदितः
2,Main,33.0,114,gṛhītvā māyayā veṣaṃ carantīṃ vijane vane samāhartuṃ matiṃ cakre tāpasaḥ kila kāminīm,गृहीत्वा मायया वेषं चरन्तीं विजने वने समाहर्तुं मतिं चक्रे तापसः किल कामिनीम्
2,Main,33.0,115,vijñāya sā ca tadbhāvaṃ smṛtvā dāśarathiṃ patim jagāma śaraṇaṃ vahnimāvasathyaṃ śucismitā,विज्ञाय सा च तद्भावं स्मृत्वा दाशरथिं पतिम् जगाम शरणं वह्निमावसथ्यं शुचिस्मिता
2,Main,33.0,116,upatasthe mahāyogaṃ sarvadoṣavināśanam kṛtāñjalī rāmapatnī śākṣāt patimivācyutam,उपतस्थे महायोगं सर्वदोषविनाशनम् कृताञ्जली रामपत्नी शाक्षात् पतिमिवाच्युतम्
2,Main,33.0,117,namasyāmi mahāyogaṃ kṛtāntaṃ gahanaṃ param dāhakaṃ sarvabhūtānāmīśānaṃ kālarūpiṇam,नमस्यामि महायोगं कृतान्तं गहनं परम् दाहकं सर्वभूतानामीशानं कालरूपिणम्
2,Main,33.0,118,namasye pāvakaṃ devaṃ sākṣiṇaṃ viśvatomukham ātmānaṃ dīptavapuṣaṃ sarvabhūtahṛdī sthitam,नमस्ये पावकं देवं साक्षिणं विश्वतोमुखम् आत्मानं दीप्तवपुषं सर्वभूतहृदी स्थितम्
2,Main,33.0,119,prapadye śaraṇaṃ vahniṃ brahmaṇyaṃ brahmarūpiṇam bhūteśaṃ kṛttivasanaṃ śaraṇyaṃ paramaṃ padam,प्रपद्ये शरणं वह्निं ब्रह्मण्यं ब्रह्मरूपिणम् भूतेशं कृत्तिवसनं शरण्यं परमं पदम्
2,Main,33.0,120,oṃ prapadye jaganmūrtiṃ prabhavaṃ sarvatejasām mahāyogeśvaraṃ vahnimādityaṃ parameṣṭhinam,ॐ प्रपद्ये जगन्मूर्तिं प्रभवं सर्वतेजसाम् महायोगेश्वरं वह्निमादित्यं परमेष्ठिनम्
2,Main,33.0,121,prapadye śaraṇaṃ rudraṃ mahāgrāsaṃ triśūlinam kālāgniṃ yogināmīśaṃ bhogamokṣaphalapradam,प्रपद्ये शरणं रुद्रं महाग्रासं त्रिशूलिनम् कालाग्निं योगिनामीशं भोगमोक्षफलप्रदम्
2,Main,33.0,122,prapadye tvāṃ virūpākṣaṃ bhurbhuvaḥ svaḥ svarūpiṇam hiraṇyamaye gṛhe guptaṃ mahāntamamitaujasam,प्रपद्ये त्वां विरूपाक्षं भुर्भुवः स्वः स्वरूपिणम् हिरण्यमये गृहे गुप्तं महान्तममितौजसम्
2,Main,33.0,123,vaiśvānaraṃ prapadye 'haṃ sarvabhūteṣvavasthitam havyakavyavahaṃ devaṃ prapadye vahnimīśvaram,वैश्वानरं प्रपद्ये ऽहं सर्वभूतेष्ववस्थितम् हव्यकव्यवहं देवं प्रपद्ये वह्निमीश्वरम्
2,Main,33.0,124,prapadye tatparaṃ tattvaṃ vareṇyaṃ savituḥ svayam bhargamagniparaṃ jyotī rakṣa māṃ havyavāhana,प्रपद्ये तत्परं तत्त्वं वरेण्यं सवितुः स्वयम् भर्गमग्निपरं ज्योती रक्ष मां हव्यवाहन
2,Main,33.0,125,iti vahnyaṣṭakaṃ japtvā rāmapatnī yaśasvinī dhyāyantī manasā tasthau rāmamunmīlitekṣaṇā,इति वह्न्यष्टकं जप्त्वा रामपत्नी यशस्विनी ध्यायन्ती मनसा तस्थौ राममुन्मीलितेक्षणा
2,Main,33.0,126,athāvasathyād bhagavān havyavāho maheśvaraḥ āvirāsīt sudīptātmā tejasā pradahanniva,अथावसथ्याद् भगवान् हव्यवाहो महेश्वरः आविरासीत् सुदीप्तात्मा तेजसा प्रदहन्निव
2,Main,33.0,127,svaṣṭvā māyāmayīṃ sītāṃ sa rāvaṇavadhepsayā sītāmādāya dharmiṣṭhāṃ pāvako 'ntaradhīyata,स्वष्ट्वा मायामयीं सीतां स रावणवधेप्सया सीतामादाय धर्मिष्ठां पावको ऽन्तरधीयत
2,Main,33.0,128,tāṃ dṛṣṭvā tādṛśīṃ sītāṃ rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ samādāya yayau laṅkāṃ sāgarāntarasaṃsthitām,तां दृष्ट्वा तादृशीं सीतां रावणो राक्षसेश्वरः समादाय ययौ लङ्कां सागरान्तरसंस्थिताम्
2,Main,33.0,129,kṛtvātha rāvaṇavadhaṃ rāmo lakṣmaṇasaṃyutaḥ masādāyābhavat sītāṃ śaṅkākulitamānasaḥ,कृत्वाथ रावणवधं रामो लक्ष्मणसंयुतः मसादायाभवत् सीतां शङ्काकुलितमानसः
2,Main,33.0,130,sā pratyayāya bhūtānāṃ sītā māyāmīya punaḥ viveśa pāvakaṃ dīptaṃ dadāha jvalano 'pi tām,सा प्रत्ययाय भूतानां सीता मायामीय पुनः विवेश पावकं दीप्तं ददाह ज्वलनो ऽपि ताम्
2,Main,33.0,131,dagdhvā māyāmayīṃ sītāṃ bhagavānugradīdhitiḥ rāmāyādarśayat sītāṃ pāvako 'bhūt surapriyaḥ,दग्ध्वा मायामयीं सीतां भगवानुग्रदीधितिः रामायादर्शयत् सीतां पावको ऽभूत् सुरप्रियः
2,Main,33.0,132,pragṛhya bhartuścaraṇau karābhyāṃ sā sumadhyamā cakāra praṇatiṃ bhūmau rāmāya janakātmajā,प्रगृह्य भर्तुश्चरणौ कराभ्यां सा सुमध्यमा चकार प्रणतिं भूमौ रामाय जनकात्मजा
2,Main,33.0,133,dṛṣṭvā hṛṣṭamanā rāmo vismayākulalocanaḥ nanāma vahniṃ sirasā toṣayāmāsa rāghavaḥ,दृष्ट्वा हृष्टमना रामो विस्मयाकुललोचनः ननाम वह्निं सिरसा तोषयामास राघवः
2,Main,33.0,134,uvāca vahnerbhagavān kimeṣā varavarṇinī dagdhā bhagavatā pūrvaṃ dṛṣṭā matpārśvamāgatā,उवाच वह्नेर्भगवान् किमेषा वरवर्णिनी दग्धा भगवता पूर्वं दृष्टा मत्पार्श्वमागता
2,Main,33.0,135,tamāha devo lokānāṃ dāhako havyavāhanaḥ yathāvṛttaṃ dāśarathiṃ bhūtānāmeva sannidhau,तमाह देवो लोकानां दाहको हव्यवाहनः यथावृत्तं दाशरथिं भूतानामेव सन्निधौ
2,Main,33.0,136,iyaṃ sā mithileśena pārvatīṃ rudravallabhām ārādhya labdhā tapasā devyāścātyantavallabhā,इयं सा मिथिलेशेन पार्वतीं रुद्रवल्लभाम् आराध्य लब्धा तपसा देव्याश्चात्यन्तवल्लभा
2,Main,33.0,137,bhartuḥ śuśrūṣaṇopetā suśīleyaṃ pativratā bhavānīpārśvamānītā mayā rāvaṇakāmitā,भर्तुः शुश्रूषणोपेता सुशीलेयं पतिव्रता भवानीपार्श्वमानीता मया रावणकामिता
2,Main,33.0,138,yā nītā rākṣaseśena sītā bhagavatāhṛtā mayā māyāmayī sṛṣṭā rāvaṇasya vadhāya sā,या नीता राक्षसेशेन सीता भगवताहृता मया मायामयी सृष्टा रावणस्य वधाय सा
2,Main,33.0,139,tadarthaṃ bhavatā duṣṭo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ mayopasaṃhṛtā caiva hato lokavināśanaḥ,तदर्थं भवता दुष्टो रावणो राक्षसेश्वरः मयोपसंहृता चैव हतो लोकविनाशनः
2,Main,33.0,140,gṛhāṇa vimalāmenāṃ jānakīṃ vacanānmama paśya nārāyaṇaṃ devaṃ svātmānaṃ prabhavāvyayam,गृहाण विमलामेनां जानकीं वचनान्मम पश्य नारायणं देवं स्वात्मानं प्रभवाव्ययम्
2,Main,33.0,141,ityuktvā bhagavāṃścaṇḍo viścārcirviśvatomukhaḥ mānito rāghaveṇāgnirbhūtaiścāntaradhīyata,इत्युक्त्वा भगवांश्चण्डो विश्चार्चिर्विश्वतोमुखः मानितो राघवेणाग्निर्भूतैश्चान्तरधीयत
2,Main,33.0,142,etate pativratānāṃ vaiṃ māhātmyaṃ kathitaṃ mayā strīṇāṃ sarvāghaśamanaṃ prāyaścittamidaṃ smṛtam,एतते पतिव्रतानां वैं माहात्म्यं कथितं मया स्त्रीणां सर्वाघशमनं प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम्
2,Main,33.0,143,aśeṣapāpayuktastu puruṣo 'pi susaṃyataḥ svadehaṃ puṇyatīrtheṣu tyaktvā mucyeta kilbiṣāt,अशेषपापयुक्तस्तु पुरुषो ऽपि सुसंयतः स्वदेहं पुण्यतीर्थेषु त्यक्त्वा मुच्येत किल्बिषात्
2,Main,33.0,144,pṛthivyāṃ sarvatīrtheṣu snātvā puṇyeṣu vā dvijaḥ mucyate pātakaiḥ sarvaiḥ samastairapi pūruṣaḥ,पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु स्नात्वा पुण्येषु वा द्विजः मुच्यते पातकैः सर्वैः समस्तैरपि पूरुषः
2,Main,33.0,145,vyāsa uvāca ityeṣa mānavo dharmo yuṣmākaṃ kathito mayā maheśārādhanārthāya jñānayogaṃ ca śāśvatam,व्यास उवाच इत्येष मानवो धर्मो युष्माकं कथितो मया महेशाराधनार्थाय ज्ञानयोगं च शाश्वतम्
2,Main,33.0,146,yo 'nena vidhinā yuktaṃ jñānayogaṃ samācaret sa paśyati mahādevaṃ nānyaḥ kalpaśatairapi,यो ऽनेन विधिना युक्तं ज्ञानयोगं समाचरेत् स पश्यति महादेवं नान्यः कल्पशतैरपि
2,Main,33.0,147,sthāpayed yaḥ paraṃ dharmaṃ jñānaṃ tatpārameśvaram na tasmādadhiko loke sa yogī paramo mataḥ,स्थापयेद् यः परं धर्मं ज्ञानं तत्पारमेश्वरम् न तस्मादधिको लोके स योगी परमो मतः
2,Main,33.0,148,ya saṃsthāpayituṃ śakto na kuryānmohito janaḥ sa yogayukto 'pi munirnātyarthaṃ bhagavatpriyaḥ,य संस्थापयितुं शक्तो न कुर्यान्मोहितो जनः स योगयुक्तो ऽपि मुनिर्नात्यर्थं भगवत्प्रियः
2,Main,33.0,149,tasmāt sadaiva dātavyaṃ brāhmaṇeṣu viśeṣataḥ dharmayukteṣu śānteṣu śraddhayā cānviteṣu vai,तस्मात् सदैव दातव्यं ब्राह्मणेषु विशेषतः धर्मयुक्तेषु शान्तेषु श्रद्धया चान्वितेषु वै
2,Main,33.0,150,yaḥ paṭhed bhavatāṃ nityaṃ saṃvādaṃ mama caiva hi sarvapāpavinirmukto gaccheta paramāṃ gatim,यः पठेद् भवतां नित्यं संवादं मम चैव हि सर्वपापविनिर्मुक्तो गच्छेत परमां गतिम्
2,Main,33.0,151,śrāddhe vā daivike kārye brāhmaṇānāṃ ca sannidhau paṭheta nityaṃ sumanāḥ śrotavyaṃ ca dvijātibhiḥ,श्राद्धे वा दैविके कार्ये ब्राह्मणानां च सन्निधौ पठेत नित्यं सुमनाः श्रोतव्यं च द्विजातिभिः
2,Main,33.0,152,yor'thaṃ vicārya yuktātmā śrāvayed brāhmaṇān śucīn sa doṣakañcukaṃ tyaktvā yāti devaṃ maheśvaram,योर्ऽथं विचार्य युक्तात्मा श्रावयेद् ब्राह्मणान् शुचीन् स दोषकञ्चुकं त्यक्त्वा याति देवं महेश्वरम्
2,Main,33.0,153,etāvaduktvā bhagavān vyāsaḥ satyavatīsutaḥ samāśvāsya munīn sūtaṃ jagāma ca yathāgatam,एतावदुक्त्वा भगवान् व्यासः सत्यवतीसुतः समाश्वास्य मुनीन् सूतं जगाम च यथागतम्
2,Main,34.0,1,itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge trayastriśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ tīrthāni yāni loke 'smin viśrutāni māhanti ca tāni tvaṃ kathayāsmākaṃ romaharṣaṇa sāṃpratam,इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः तीर्थानि यानि लोके ऽस्मिन् विश्रुतानि माहन्ति च तानि त्वं कथयास्माकं रोमहर्षण सांप्रतम्
2,Main,34.0,2,romaharṣaṇa uvāca śṛṇudhvaṃ kathayiṣye 'haṃ tīrthāni vividhāni ca kathitāni purāṇeṣu munibhirbrahmavādibhiḥ,रोमहर्षण उवाच शृणुध्वं कथयिष्ये ऽहं तीर्थानि विविधानि च कथितानि पुराणेषु मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः
2,Main,34.0,3,yatra snānaṃ japo homaḥ śrāddhadānādikaṃ kṛtam ekaikaśo muniśreṣṭhāḥ punātyāsaptamaṃ kulam,यत्र स्नानं जपो होमः श्राद्धदानादिकं कृतम् एकैकशो मुनिश्रेष्ठाः पुनात्यासप्तमं कुलम्
2,Main,34.0,4,pañcayojanavistīrṇaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ prayāgaṃ prathitaṃ tīrthaṃ tasya māhātmyamīritam,पञ्चयोजनविस्तीर्णं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः प्रयागं प्रथितं तीर्थं तस्य माहात्म्यमीरितम्
2,Main,34.0,5,anyacca tīrthapravaraṃ kurūṇāṃ devavanditam ṛṣīṇāmāśramairjuṣṭaṃ sarvapāpaviśodhanam,अन्यच्च तीर्थप्रवरं कुरूणां देववन्दितम् ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं सर्वपापविशोधनम्
2,Main,34.0,6,tatra snātvā viśuddhātmā dambhamātsaryavarjitaḥ dadāti yatkiñcidapi punātyubhayataḥ kulam,तत्र स्नात्वा विशुद्धात्मा दम्भमात्सर्यवर्जितः ददाति यत्किञ्चिदपि पुनात्युभयतः कुलम्
2,Main,34.0,7,gayātīrthaṃ paraṃ guhyaṃ pitṝṇāṃ cāti vallabham kṛtvā piṇḍapradānaṃ tu na bhūyo jāyate naraḥ,गयातीर्थं परं गुह्यं पितॄणां चाति वल्लभम् कृत्वा पिण्डप्रदानं तु न भूयो जायते नरः
2,Main,34.0,8,sakṛd gayābhigamanaṃ kṛtvā piṇḍaṃ dadāti yaḥ tāritāḥ pitarastena yāsyanti paramāṃ gatim,सकृद् गयाभिगमनं कृत्वा पिण्डं ददाति यः तारिताः पितरस्तेन यास्यन्ति परमां गतिम्
2,Main,34.0,9,tatra lokahitārthāya rudreṇa paramātmanā śilātale padaṃ nyastaṃ tatra pitṝn prasādayet,तत्र लोकहितार्थाय रुद्रेण परमात्मना शिलातले पदं न्यस्तं तत्र पितॄन् प्रसादयेत्
2,Main,34.0,10,gayābhigamanaṃ kartuṃ yaḥ śakto nābhigacchati śocanti pitarastaṃ vai vṛthā tasya pariśramaḥ,गयाभिगमनं कर्तुं यः शक्तो नाभिगच्छति शोचन्ति पितरस्तं वै वृथा तस्य परिश्रमः
2,Main,34.0,11,gāyanti pitaro gāthāḥ kīrtayanti maharṣayaḥ gayāṃyāsyatiyaḥ kaścit so 'smān saṃtārayiṣyati,गायन्ति पितरो गाथाः कीर्तयन्ति महर्षयः गयांयास्यतियः कश्चित् सो ऽस्मान् संतारयिष्यति
2,Main,34.0,12,yadi syāt pātakopetaḥ svadharmarativarjitaḥ gayāṃ yāsyati vaṃśyo yaḥ so 'smān saṃtārayiṣyati,यदि स्यात् पातकोपेतः स्वधर्मरतिवर्जितः गयां यास्यति वंश्यो यः सो ऽस्मान् संतारयिष्यति
2,Main,34.0,13,eṣṭavyā bahavaḥ putrāḥ śīlavanto guṇānvitāḥ teṣāṃ tu samavetānāṃ yadyeko 'pi gayāṃ vrajet,एष्टव्या बहवः पुत्राः शीलवन्तो गुणान्विताः तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गयां व्रजेत्
2,Main,34.0,14,tasmāt sarvaprayatnena brāhmaṇastu viśeṣataḥ pradadyād vidhivat piṇḍān gayāṃ gatvā samāhitaḥ,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणस्तु विशेषतः प्रदद्याद् विधिवत् पिण्डान् गयां गत्वा समाहितः
2,Main,34.0,15,dhanyāstu khalu te martyā gayāyāṃ piṇḍadāyinaḥ kulānyubhayataḥ sapta samuddhṛtyāpnuyāt param,धन्यास्तु खलु ते मर्त्या गयायां पिण्डदायिनः कुलान्युभयतः सप्त समुद्धृत्याप्नुयात् परम्
2,Main,34.0,16,anyacca tīrthapravaraṃ siddhāvāsamudāhṛtam prabhāsamiti vikhyātaṃ yatrāste bhagavān bhavaḥ,अन्यच्च तीर्थप्रवरं सिद्धावासमुदाहृतम् प्रभासमिति विख्यातं यत्रास्ते भगवान् भवः
2,Main,34.0,17,tatra snānaṃ tapaḥ śrāddhaṃ brāhmaṇānāṃ ca pūjanam kṛtvā lokamavāpnoti brahmaṇo 'kṣayyamuttamam,तत्र स्नानं तपः श्राद्धं ब्राह्मणानां च पूजनम् कृत्वा लोकमवाप्नोति ब्रह्मणो ऽक्षय्यमुत्तमम्
2,Main,34.0,18,tīrthaṃ traiyambakaṃ nāma sarvadevanamaskṛtam pūjayitvā tatra rudraṃ jyotiṣṭomaphalaṃ labhet,तीर्थं त्रैयम्बकं नाम सर्वदेवनमस्कृतम् पूजयित्वा तत्र रुद्रं ज्योतिष्टोमफलं लभेत्
2,Main,34.0,19,suvarṇākṣaṃ mahādevaṃ samabhyarcya kapardinam brāhmaṇān pūjayitvā tu gāṇapatyaṃ labhed dhruvam,सुवर्णाक्षं महादेवं समभ्यर्च्य कपर्दिनम् ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु गाणपत्यं लभेद् ध्रुवम्
2,Main,34.0,20,someśvaraṃ tīrthavaraṃ rudrasya parameṣṭhinaḥ sarvavyādhiharaṃ puṇyaṃ rudrasālokyakāraṇam,सोमेश्वरं तीर्थवरं रुद्रस्य परमेष्ठिनः सर्वव्याधिहरं पुण्यं रुद्रसालोक्यकारणम्
2,Main,34.0,21,tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ vijayaṃ nāma śobhanam tatra liṅgaṃ maheśasya vijayaṃ nāma viśrutam,तीर्थानां परमं तीर्थं विजयं नाम शोभनम् तत्र लिङ्गं महेशस्य विजयं नाम विश्रुतम्
2,Main,34.0,22,ṣaṇmāsān niyatāhāro brahmacārī samāhitaḥ uṣitvā tatra viprendrā yāsyanti paramaṃ padam,षण्मासान् नियताहारो ब्रह्मचारी समाहितः उषित्वा तत्र विप्रेन्द्रा यास्यन्ति परमं पदम्
2,Main,34.0,23,anyacca tīrthapravaraṃ pūrvadeśe suśobhanam ekāmraṃ devadevasya gāṇapatyaphalapradam,अन्यच्च तीर्थप्रवरं पूर्वदेशे सुशोभनम् एकाम्रं देवदेवस्य गाणपत्यफलप्रदम्
2,Main,34.0,24,dattvātra śivabhaktānāṃ kiñcicchaśvanmahīṃ śubhām sārvabhaumo bhaved rājā mumukṣurmokṣamāpnuyāt,दत्त्वात्र शिवभक्तानां किञ्चिच्छश्वन्महीं शुभाम् सार्वभौमो भवेद् राजा मुमुक्षुर्मोक्षमाप्नुयात्
2,Main,34.0,25,mahānadījalaṃ puṇyaṃ sarvapāpavināśanam grahaṇe samupaspṛśya mucyate sarvapātakaiḥ,महानदीजलं पुण्यं सर्वपापविनाशनम् ग्रहणे समुपस्पृश्य मुच्यते सर्वपातकैः
2,Main,34.0,26,anyā ca virajā nāma nadī trailokyaviśrutā tasyāṃ snātvā naro viprā brahmaloke mahīyate,अन्या च विरजा नाम नदी त्रैलोक्यविश्रुता तस्यां स्नात्वा नरो विप्रा ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,34.0,27,tīrthaṃ nārāyaṇasyānyannāmnā tu puruṣottamam tatra nārāyaṇaḥ śrīmānāste paramapūruṣaḥ,तीर्थं नारायणस्यान्यन्नाम्ना तु पुरुषोत्तमम् तत्र नारायणः श्रीमानास्ते परमपूरुषः
2,Main,34.0,28,pūjayitvā paraṃ viṣṇuṃ snātvā tatra dvijottamaḥ brāhmaṇān pūjayitvā tu viṣṇulokamavāpnuyāt,पूजयित्वा परं विष्णुं स्नात्वा तत्र द्विजोत्तमः ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु विष्णुलोकमवाप्नुयात्
2,Main,34.0,29,tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ gokarṇaṃ nāma viśrutam sarvapāpaharaṃ śaṃbhornivāsaḥ parameṣṭhinaḥ,तीर्थानां परमं तीर्थं गोकर्णं नाम विश्रुतम् सर्वपापहरं शंभोर्निवासः परमेष्ठिनः
2,Main,34.0,30,dṛṣṭvā liṃṅgaṃ tu devasya gokarṇeśvaramuttamam īpsitāṃllabhate kāmān rudrasya dayito bhavet,दृष्ट्वा लिंङ्गं तु देवस्य गोकर्णेश्वरमुत्तमम् ईप्सितांल्लभते कामान् रुद्रस्य दयितो भवेत्
2,Main,34.0,31,uttaraṃ cāpi gokarṇaṃ liṅgaṃ devasya śūlinaḥ mahādevasyārcayitvā śivasāyujyamāpnuyāt,उत्तरं चापि गोकर्णं लिङ्गं देवस्य शूलिनः महादेवस्यार्चयित्वा शिवसायुज्यमाप्नुयात्
2,Main,34.0,32,tatra devo mahādevaḥ sthāṇurityabhiviśrutaḥ taṃ dṛṣṭvā sarvapāpebhyo mucyate tatkṣaṇānnaraḥ,तत्र देवो महादेवः स्थाणुरित्यभिविश्रुतः तं दृष्ट्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते तत्क्षणान्नरः
2,Main,34.0,33,anyat kubjāmramatulaṃ sthānaṃ viṣṇormahātmanaḥ saṃpūjya puruṣaṃ viṣṇuṃ śvetadvīpe mahīyate,अन्यत् कुब्जाम्रमतुलं स्थानं विष्णोर्महात्मनः संपूज्य पुरुषं विष्णुं श्वेतद्वीपे महीयते
2,Main,34.0,34,yatra nārāyaṇo devo rudreṇa tripurāriṇā kṛtvā yajñasya mathanaṃ dakṣasya tu visarjitaḥ,यत्र नारायणो देवो रुद्रेण त्रिपुरारिणा कृत्वा यज्ञस्य मथनं दक्षस्य तु विसर्जितः
2,Main,34.0,35,samantād yojanaṃ kṣetraṃ siddharṣigaṇavanditam puṇyamāyatanaṃ viṣṇostatrāste puruṣottamaḥ,समन्ताद् योजनं क्षेत्रं सिद्धर्षिगणवन्दितम् पुण्यमायतनं विष्णोस्तत्रास्ते पुरुषोत्तमः
2,Main,34.0,36,anyat kokāmukhaṃ viṣṇostīrthamadbhutakarmaṇaḥ mṛto 'tra pātakairmukto viṣṇusārūpyamāpnuyāt,अन्यत् कोकामुखं विष्णोस्तीर्थमद्भुतकर्मणः मृतो ऽत्र पातकैर्मुक्तो विष्णुसारूप्यमाप्नुयात्
2,Main,34.0,37,śālagrāmaṃ mahātīrthaṃ viṣṇoḥ prītivivardhanam prāṇāṃstatra narastyaktvā hṛṣīkeṣaṃ prapaśyati,शालग्रामं महातीर्थं विष्णोः प्रीतिविवर्धनम् प्राणांस्तत्र नरस्त्यक्त्वा हृषीकेषं प्रपश्यति
2,Main,34.0,38,aśvatīrthamiti khyātaṃ siddhāvāsaṃ supāvanam āste hayaśirā nityaṃ tatra nārāyaṇaḥ svayam,अश्वतीर्थमिति ख्यातं सिद्धावासं सुपावनम् आस्ते हयशिरा नित्यं तत्र नारायणः स्वयम्
2,Main,34.0,39,tīrthaṃ trailokyavikhyātaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ puṣkaraṃ sarvapāpaghnaṃ mṛtānāṃ brahmalokadam,तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः पुष्करं सर्वपापघ्नं मृतानां ब्रह्मलोकदम्
2,Main,34.0,40,manasā saṃsmared yastu puṣkaraṃ vai dvijottamaḥ pūyate pātakaiḥ sarvaiḥ śakreṇa saha modate,मनसा संस्मरेद् यस्तु पुष्करं वै द्विजोत्तमः पूयते पातकैः सर्वैः शक्रेण सह मोदते
2,Main,34.0,41,tatra devāḥ sagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ upāsate siddhasaṅghā brahmaṇaṃ padmasaṃbhavam,तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः उपासते सिद्धसङ्घा ब्रह्मणं पद्मसंभवम्
2,Main,34.0,42,tatra strātvā bhavecchuddho brahmāṇaṃ parameṣṭhinam pūjayitvā dvijavarān brahmāṇaṃ saṃprapaṣyati,तत्र स्त्रात्वा भवेच्छुद्धो ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् पूजयित्वा द्विजवरान् ब्रह्माणं संप्रपष्यति
2,Main,34.0,43,tatrābhigamya deveśaṃ puruhūtamaninditam surūpo jāyate martyaḥ sarvān kāmānavāpnuyāt,तत्राभिगम्य देवेशं पुरुहूतमनिन्दितम् सुरूपो जायते मर्त्यः सर्वान् कामानवाप्नुयात्
2,Main,34.0,44,saptasārasvataṃ tīrthaṃ brahmādyaiḥ sevitaṃ param pūjayitvā tatra rudramaśvamedhaphalaṃ labhet,सप्तसारस्वतं तीर्थं ब्रह्माद्यैः सेवितं परम् पूजयित्वा तत्र रुद्रमश्वमेधफलं लभेत्
2,Main,34.0,45,yatra maṅkaṇako rudraṃ prapannaḥ parameśvaram ārādhayāmāsa haraṃ pañcakṣaraparāyaṇaḥ,यत्र मङ्कणको रुद्रं प्रपन्नः परमेश्वरम् आराधयामास हरं पञ्चक्षरपरायणः
2,Main,34.0,46,namaḥ śivāyeti muniḥ japan pañcākṣaraṃ param ārādhayāmāsa śivaṃ tapasā govṛṣadhvajam,नमः शिवायेति मुनिः जपन् पञ्चाक्षरं परम् आराधयामास शिवं तपसा गोवृषध्वजम्
2,Main,34.0,47,prajajvālātha tapasā munirmaṅkaṇakastadā nanarta harṣavegena jñātvā rudraṃ samāgatam,प्रजज्वालाथ तपसा मुनिर्मङ्कणकस्तदा ननर्त हर्षवेगेन ज्ञात्वा रुद्रं समागतम्
2,Main,34.0,48,taṃ prāha bhagavān rudraḥ kimarthaṃ nartitaṃ tvayā dṛṣṭvāpi devamīśānaṃ nṛtyati sma punaḥ punaḥ,तं प्राह भगवान् रुद्रः किमर्थं नर्तितं त्वया दृष्ट्वापि देवमीशानं नृत्यति स्म पुनः पुनः
2,Main,34.0,49,so 'nvīkṣya bhagavānīśaḥ sagarvaṃ garvaśāntaye svakaṃ dehaṃ vidāryāsmai bhasmarāśimadarśayat,सो ऽन्वीक्ष्य भगवानीशः सगर्वं गर्वशान्तये स्वकं देहं विदार्यास्मै भस्मराशिमदर्शयत्
2,Main,34.0,50,paśyemaṃ maccharīrotthaṃ bhasmarāśiṃ dvijottama māhātmyametat tapasastvādṛśo 'nyo 'pi vidyate,पश्येमं मच्छरीरोत्थं भस्मराशिं द्विजोत्तम माहात्म्यमेतत् तपसस्त्वादृशो ऽन्यो ऽपि विद्यते
2,Main,34.0,51,yat sagarvaṃ hi bhavatā nartitaṃ munipuṅgava na yuktaṃ tāpasasyaitat tvattopyatrādhiko hyaham,यत् सगर्वं हि भवता नर्तितं मुनिपुङ्गव न युक्तं तापसस्यैतत् त्वत्तोप्यत्राधिको ह्यहम्
2,Main,34.0,52,ityābhāṣya muniśreṣṭhaṃ sa rudraḥ kila viśvadṛk āsthāya paramaṃ bhāvaṃ nanarta jagato haraḥ,इत्याभाष्य मुनिश्रेष्ठं स रुद्रः किल विश्वदृक् आस्थाय परमं भावं ननर्त जगतो हरः
2,Main,34.0,53,sahasraśīrṣā bhūtvā sahasrākṣaḥ sahasrapāt daṃṣṭrākarālavadano jvālāmālī bhayaṅkaraḥ,सहस्रशीर्षा भूत्वा सहस्राक्षः सहस्रपात् दंष्ट्राकरालवदनो ज्वालामाली भयङ्करः
2,Main,34.0,54,so 'nvapaśyadaśeṣasya pārśve tasya triśūlinaḥ viśālalocanamekāṃ devīṃ cāruvilāsinīm sūryāyutasamaprakhyāṃ prasannavadanāṃ śivām,सो ऽन्वपश्यदशेषस्य पार्श्वे तस्य त्रिशूलिनः विशाललोचनमेकां देवीं चारुविलासिनीम् सूर्यायुतसमप्रख्यां प्रसन्नवदनां शिवाम्
2,Main,34.0,55,sasmitaṃ prekṣya viśveśaṃ tiṣṭhantīmamitadyutim dṛṣṭvā saṃtrastahṛdayo vepamāno munīśvaraḥ nanāma śirasā rudraṃ rudrādhyāyaṃ japan vaśī,सस्मितं प्रेक्ष्य विश्वेशं तिष्ठन्तीममितद्युतिम् दृष्ट्वा संत्रस्तहृदयो वेपमानो मुनीश्वरः ननाम शिरसा रुद्रं रुद्राध्यायं जपन् वशी
2,Main,34.0,56,prasanno bhagavānīśastryambako bhaktavatsalaḥ pūrvaveṣaṃ sa jagrāha devī cāntarhitābhavat,प्रसन्नो भगवानीशस्त्र्यम्बको भक्तवत्सलः पूर्ववेषं स जग्राह देवी चान्तर्हिताभवत्
2,Main,34.0,57,āliṅgya bhaktaṃ praṇataṃ devadevaḥ svayaṃśivaḥ na bhetavyaṃ tvayā vatsa prāha kiṃ te dadāmyaham,आलिङ्ग्य भक्तं प्रणतं देवदेवः स्वयंशिवः न भेतव्यं त्वया वत्स प्राह किं ते ददाम्यहम्
2,Main,34.0,58,praṇamya mūrdhnā giriśaṃ haraṃ tripurasūdanam vijñāpayāmāsa tadā hṛṣṭaḥ praṣṭumanā muniḥ,प्रणम्य मूर्ध्ना गिरिशं हरं त्रिपुरसूदनम् विज्ञापयामास तदा हृष्टः प्रष्टुमना मुनिः
2,Main,34.0,59,namo 'stu te mahādeva maheśvara namo 'stu te kimetad bhagavadrūpaṃ sughoraṃ viśvatomukham,नमो ऽस्तु ते महादेव महेश्वर नमो ऽस्तु ते किमेतद् भगवद्रूपं सुघोरं विश्वतोमुखम्
2,Main,34.0,60,kā ca sā bhagavatpārśve rājamānā vyavasthitā antarhiteva sahasā sarvamicchāmi veditum,का च सा भगवत्पार्श्वे राजमाना व्यवस्थिता अन्तर्हितेव सहसा सर्वमिच्छामि वेदितुम्
2,Main,34.0,61,ityukte vyājahāramaṃ tathā maṅkaṇakaṃ haraḥ maheśaḥ svātmano yogaṃ devīṃ ca tripurānalaḥ,इत्युक्ते व्याजहारमं तथा मङ्कणकं हरः महेशः स्वात्मनो योगं देवीं च त्रिपुरानलः
2,Main,34.0,62,ahaṃ sahasranayanaḥ sarvātmā sarvatomukhaḥ dāhakaḥ sarvapāpānāṃ kālaḥ kālakaro haraḥ,अहं सहस्रनयनः सर्वात्मा सर्वतोमुखः दाहकः सर्वपापानां कालः कालकरो हरः
2,Main,34.0,63,mayaiva preryate kṛtsnaṃ cetanācetanātmakam so 'ntaryāmī sa puruṣo hyahaṃ vai puruṣottamaḥ,मयैव प्रेर्यते कृत्स्नं चेतनाचेतनात्मकम् सो ऽन्तर्यामी स पुरुषो ह्यहं वै पुरुषोत्तमः
2,Main,34.0,64,tasya sā paramā māyā prakṛtistriguṇātmikā procyate munirbhiśaktirjagadyoniḥ sanātanī,तस्य सा परमा माया प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका प्रोच्यते मुनिर्भिशक्तिर्जगद्योनिः सनातनी
2,Main,34.0,65,sa eṣa māyayā viśvaṃ vyāmohayati viśvavit nārāyaṇaḥ paro 'vyakto māyārūpa iti śrutiḥ,स एष मायया विश्वं व्यामोहयति विश्ववित् नारायणः परो ऽव्यक्तो मायारूप इति श्रुतिः
2,Main,34.0,66,evametajjagat sarvaṃ sarvadā sthāpayāmyaham yojayāmi prakṛtyāhaṃ puruṣaṃ pañcaviṃśakam,एवमेतज्जगत् सर्वं सर्वदा स्थापयाम्यहम् योजयामि प्रकृत्याहं पुरुषं पञ्चविंशकम्
2,Main,34.0,67,tathā vai saṃgato devaḥ kūṭasthaḥ sarvago 'malaḥ sṛjatyaśeṣamevedaṃ svamūrteḥ prakṛterajaḥ,तथा वै संगतो देवः कूटस्थः सर्वगो ऽमलः सृजत्यशेषमेवेदं स्वमूर्तेः प्रकृतेरजः
2,Main,34.0,68,sa devo bhagavān brahmā viśvarūpaḥ pitāmahaḥ tavaitat kathitaṃ samyak straṣṭvatvaṃ paramātmanaḥ,स देवो भगवान् ब्रह्मा विश्वरूपः पितामहः तवैतत् कथितं सम्यक् स्त्रष्ट्वत्वं परमात्मनः
2,Main,34.0,69,eko 'haṃ bhagavān kalo hyanādiścāntakṛd vibhuḥ samāsthāya paraṃ bhāvaṃ prokto rudro manīṣibhiḥ,एको ऽहं भगवान् कलो ह्यनादिश्चान्तकृद् विभुः समास्थाय परं भावं प्रोक्तो रुद्रो मनीषिभिः
2,Main,34.0,70,mama vai sāparā śaktirdevī vidyeti viśrutā dṛṣṭā hi bhavatā nūnaṃ vidyādehastvahaṃ tataḥ,मम वै सापरा शक्तिर्देवी विद्येति विश्रुता दृष्टा हि भवता नूनं विद्यादेहस्त्वहं ततः
2,Main,34.0,71,evametāni tattvāni pradhānapuruṣeśvarāḥ viṣṇurbrahmā ca bhagavān rudraḥ kāla iti śrutiḥ,एवमेतानि तत्त्वानि प्रधानपुरुषेश्वराः विष्णुर्ब्रह्मा च भगवान् रुद्रः काल इति श्रुतिः
2,Main,34.0,72,trayametadanādyantaṃ brahmaṇyeva vyavasthitam tadātmakaṃ tadavyaktaṃ tadakṣaramiti śrutiḥ,त्रयमेतदनाद्यन्तं ब्रह्मण्येव व्यवस्थितम् तदात्मकं तदव्यक्तं तदक्षरमिति श्रुतिः
2,Main,34.0,73,ātmānandaparaṃ tattvaṃ cinmātraṃ paramaṃ padam ākāśaṃ niṣkalaṃ brahma tasmādanyanna vidyate,आत्मानन्दपरं तत्त्वं चिन्मात्रं परमं पदम् आकाशं निष्कलं ब्रह्म तस्मादन्यन्न विद्यते
2,Main,34.0,74,evaṃ vijñāya bhavatā bhaktiyogāśrayeṇa tu saṃpūjyo vandanīyo 'haṃ tatastaṃ paśya śāśvatam,एवं विज्ञाय भवता भक्तियोगाश्रयेण तु संपूज्यो वन्दनीयो ऽहं ततस्तं पश्य शाश्वतम्
2,Main,34.0,75,etāvaduktvā bhagavāñjagāmādarśanaṃ haraḥ tatraiva bhaktiyogena rudrāmārādhayanmuniḥ,एतावदुक्त्वा भगवाञ्जगामादर्शनं हरः तत्रैव भक्तियोगेन रुद्रामाराधयन्मुनिः
2,Main,34.0,76,etat pavitramatulaṃ tīrthaṃ brahmarṣisevitam saṃsevya brāhmaṇo vidvān mucyate sarvapātakaiḥ,एतत् पवित्रमतुलं तीर्थं ब्रह्मर्षिसेवितम् संसेव्य ब्राह्मणो विद्वान् मुच्यते सर्वपातकैः
2,Main,35.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge catustriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca anyat pavitraṃ vipulaṃ tīrthaṃ trailokyaviśrutam rudrakoṭiriti khyātaṃ rudrasya parameṣṭhinaḥ,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अन्यत् पवित्रं विपुलं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् रुद्रकोटिरिति ख्यातं रुद्रस्य परमेष्ठिनः
2,Main,35.0,2,purā puṇyatame kāle devadarśanatatparāḥ koṭibrahmarṣayo dāntāstaṃ deśamagaman param,पुरा पुण्यतमे काले देवदर्शनतत्पराः कोटिब्रह्मर्षयो दान्तास्तं देशमगमन् परम्
2,Main,35.0,3,ahaṃ drakṣyāmi giriśaṃ pūrvameva pinākinam anyo 'nyaṃ bhaktiyuktānāṃ vyāghāto jāyate kila,अहं द्रक्ष्यामि गिरिशं पूर्वमेव पिनाकिनम् अन्यो ऽन्यं भक्तियुक्तानां व्याघातो जायते किल
2,Main,35.0,4,teṣāṃ bhaktiṃ tadā dṛṣṭvā giriśo yogināṃ guruḥ koṭirūpo 'bhavad rudro rudrakoṭistataḥ smṛtaḥ,तेषां भक्तिं तदा दृष्ट्वा गिरिशो योगिनां गुरुः कोटिरूपो ऽभवद् रुद्रो रुद्रकोटिस्ततः स्मृतः
2,Main,35.0,5,te sma sarve mahādevaṃ haraṃ giriguhāśayam paśyantaḥ pārvatīnāthaṃ hṛṣṭapuṣṭadhiyo 'bhavan,ते स्म सर्वे महादेवं हरं गिरिगुहाशयम् पश्यन्तः पार्वतीनाथं हृष्टपुष्टधियो ऽभवन्
2,Main,35.0,6,anādyantaṃ mahādevaṃ pūrvamevāhamīśvaram dṛṣṭavāniti bhaktyā te rudranyastadhiyo 'bhavan,अनाद्यन्तं महादेवं पूर्वमेवाहमीश्वरम् दृष्टवानिति भक्त्या ते रुद्रन्यस्तधियो ऽभवन्
2,Main,35.0,7,athāntarikṣe vimalaṃ paśyanti sma mahattaram jyotistatraiva te sarve 'bhilaṣantaḥ paraṃ padam,अथान्तरिक्षे विमलं पश्यन्ति स्म महत्तरम् ज्योतिस्तत्रैव ते सर्वे ऽभिलषन्तः परं पदम्
2,Main,35.0,8,etat sadeśādhyuṣitaṃ tīrthaṃ puṇyatamaṃ śubham dṛṣṭvā rudraṃ samabhyarcya rudrasāmīpyamāpnuyāt,एतत् सदेशाध्युषितं तीर्थं पुण्यतमं शुभम् दृष्ट्वा रुद्रं समभ्यर्च्य रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
2,Main,35.0,9,anyacca tīrthapravaraṃ nāmnā madhuvanaṃ smṛtam tatra gatvā niyamavānindrasyārdhāsanaṃ labhet,अन्यच्च तीर्थप्रवरं नाम्ना मधुवनं स्मृतम् तत्र गत्वा नियमवानिन्द्रस्यार्धासनं लभेत्
2,Main,35.0,10,athānyatpuṣpanagarī deśaḥ puṇyatamaḥ śubhaḥ tatra gatvā pitṝn pūjya kulānāṃ tārayecchatam,अथान्यत्पुष्पनगरी देशः पुण्यतमः शुभः तत्र गत्वा पितॄन् पूज्य कुलानां तारयेच्छतम्
2,Main,35.0,11,kālañjaraṃ mahātīrthaṃ loke rudro maheśvaraḥ kālaṃ jaritavān devo yatra bhaktipriyo haraḥ,कालञ्जरं महातीर्थं लोके रुद्रो महेश्वरः कालं जरितवान् देवो यत्र भक्तिप्रियो हरः
2,Main,35.0,12,śveto nāma śive bhakto rājarṣipravaraḥ purā tadāśīstannamaskāraḥ pūjayāmāsa śūlinam,श्वेतो नाम शिवे भक्तो राजर्षिप्रवरः पुरा तदाशीस्तन्नमस्कारः पूजयामास शूलिनम्
2,Main,35.0,13,saṃsthāpya vidhinā liṅgaṃ bhaktiyogapuraḥ saraḥ jajāpa rudramaniśaṃ tatra saṃnyastamānasaḥ,संस्थाप्य विधिना लिङ्गं भक्तियोगपुरः सरः जजाप रुद्रमनिशं तत्र संन्यस्तमानसः
2,Main,35.0,14,sa taṃ kālo 'tha dīptātmā śūlamādāya bhīṣaṇam netumabhyāgato deśaṃ sa rājā yatra tiṣṭhati,स तं कालो ऽथ दीप्तात्मा शूलमादाय भीषणम् नेतुमभ्यागतो देशं स राजा यत्र तिष्ठति
2,Main,35.0,15,vīkṣya rājā bhayāviṣṭaḥ śūlahastaṃ samāgatam kālaṃ kālakaraṃ ghoraṃ bhīṣaṇaṃ caṇḍadīdhitim,वीक्ष्य राजा भयाविष्टः शूलहस्तं समागतम् कालं कालकरं घोरं भीषणं चण्डदीधितिम्
2,Main,35.0,16,ubābhyāmatha hastābhyāṃ spṛṭvāsau liṅgamaiśvaram nanāma śirasā rudraṃ jajāpa śatarudriyam,उबाभ्यामथ हस्ताभ्यां स्पृट्वासौ लिङ्गमैश्वरम् ननाम शिरसा रुद्रं जजाप शतरुद्रियम्
2,Main,35.0,17,japantamāha rājānaṃ namantamasakṛd bhavam ehyehīti puraḥ sthitvā kṛtāntaḥ prahasanniva,जपन्तमाह राजानं नमन्तमसकृद् भवम् एह्येहीति पुरः स्थित्वा कृतान्तः प्रहसन्निव
2,Main,35.0,18,tamuvāca bhayāviṣṭo rājā rudraparāyaṇaḥ ekamīśārcanarataṃ vihāyānyaṃ niṣūdaya,तमुवाच भयाविष्टो राजा रुद्रपरायणः एकमीशार्चनरतं विहायान्यं निषूदय
2,Main,35.0,19,ityuktavantaṃ bhagavānabravīd bhītamānasam rudrārcanarato vānyo madvaśe ko na tiṣṭhati,इत्युक्तवन्तं भगवानब्रवीद् भीतमानसम् रुद्रार्चनरतो वान्यो मद्वशे को न तिष्ठति
2,Main,35.0,20,evamuktvā sa rājānaṃ kālo lokaprakālanaḥ babandha pāśai rājāpi jajāpa śatarudriyam,एवमुक्त्वा स राजानं कालो लोकप्रकालनः बबन्ध पाशै राजापि जजाप शतरुद्रियम्
2,Main,35.0,21,athāntarikṣe vimalaṃ dīpyamānaṃ tejorāśiṃ bhūtabhartuḥ purāṇam jvālāmālāsaṃvṛtaṃ vyāpya viśvaṃ prādurbhūtaṃ saṃsthitaṃ saṃdadarśa,अथान्तरिक्षे विमलं दीप्यमानं तेजोराशिं भूतभर्तुः पुराणम् ज्वालामालासंवृतं व्याप्य विश्वं प्रादुर्भूतं संस्थितं संददर्श
2,Main,35.0,22,tanmadhye 'sau puruṣaṃ rukmavarṇaṃ devyā devaṃ candralekhojjvalāṅgam tejorūpaṃ paśyati smātihṛṣṭo mene cāsmannātha āgacchatīti,तन्मध्ये ऽसौ पुरुषं रुक्मवर्णं देव्या देवं चन्द्रलेखोज्ज्वलाङ्गम् तेजोरूपं पश्यति स्मातिहृष्टो मेने चास्मन्नाथ आगच्छतीति
2,Main,35.0,23,āgacchantaṃ nātidūre 'tha dṛṣṭvā kālo rudraṃ devadevyā maheśam vyapetabhīrakhileśaikanāthaṃ rājarṣistaṃ netumabhyājagāma,आगच्छन्तं नातिदूरे ऽथ दृष्ट्वा कालो रुद्रं देवदेव्या महेशम् व्यपेतभीरखिलेशैकनाथं राजर्षिस्तं नेतुमभ्याजगाम
2,Main,35.0,24,ālokyāsau bhagavānugrakarmā devo rudro bhūtabhartā purāṇaḥ ekaṃ bhaktaṃ matparaṃ māṃ smarantaṃ dehītīmaṃ kālamūce mameti,आलोक्यासौ भगवानुग्रकर्मा देवो रुद्रो भूतभर्ता पुराणः एकं भक्तं मत्परं मां स्मरन्तं देहीतीमं कालमूचे ममेति
2,Main,35.0,25,śrutvā vākhyaṃ gopaterugrabhāvaḥ kālātmāsau manyamānaḥ svabhāvam baddhvā bhaktaṃ punarevātha pāśaiḥ kruddho rudramabhidudrāva vegāt,श्रुत्वा वाख्यं गोपतेरुग्रभावः कालात्मासौ मन्यमानः स्वभावम् बद्ध्वा भक्तं पुनरेवाथ पाशैः क्रुद्धो रुद्रमभिदुद्राव वेगात्
2,Main,35.0,26,prekṣyāyāntaṃ śailaputrīmatheśaḥ so 'nvīkṣyānte viśvamāyāvidhijñaḥ sāvajñaṃ vai vāmapādena mṛtyuṃ śvetasyainaṃ paśyato vyājaghāna,प्रेक्ष्यायान्तं शैलपुत्रीमथेशः सो ऽन्वीक्ष्यान्ते विश्वमायाविधिज्ञः सावज्ञं वै वामपादेन मृत्युं श्वेतस्यैनं पश्यतो व्याजघान
2,Main,35.0,27,mamāra so 'tibhīṣaṇo maheśapādaghātitaḥ rarāja devatāpatiḥ sahomayā pinākadhṛk,ममार सो ऽतिभीषणो महेशपादघातितः रराज देवतापतिः सहोमया पिनाकधृक्
2,Main,35.0,28,nirīkṣya devamīśvaraṃ prahṛṣṭamānaso haram nanāma sāmbamavyayaṃ sa rājapuṅgavastadā,निरीक्ष्य देवमीश्वरं प्रहृष्टमानसो हरम् ननाम साम्बमव्ययं स राजपुङ्गवस्तदा
2,Main,35.0,29,namo bhavāya hetave harāya viśvasaṃbhave namaḥ śivāya dhīmate namo 'pavargadāyine,नमो भवाय हेतवे हराय विश्वसंभवे नमः शिवाय धीमते नमो ऽपवर्गदायिने
2,Main,35.0,30,namo namo namo 'stu te mahāvibhūtaye namaḥ vibhāgahīnarūpiṇe namo narādhipāya te,नमो नमो नमो ऽस्तु ते महाविभूतये नमः विभागहीनरूपिणे नमो नराधिपाय ते
2,Main,35.0,31,namo 'stu te gaṇeśvara prapannaduḥ khanāśana anādinityabhūtaye varāhaśṛṅgadhāriṇe,नमो ऽस्तु ते गणेश्वर प्रपन्नदुः खनाशन अनादिनित्यभूतये वराहशृङ्गधारिणे
2,Main,35.0,32,namo vṛṣadhvajāya te kapālamāline namaḥ namo mahānaṭāya te namo vṛṣadhvajāya te,नमो वृषध्वजाय ते कपालमालिने नमः नमो महानटाय ते नमो वृषध्वजाय ते
2,Main,35.0,33,athānugṛhya śaṅkaraḥ praṇāmatatparaṃ nṛpam svagāṇapatyamavyayaṃ sarūpatāmatho dadau,अथानुगृह्य शङ्करः प्रणामतत्परं नृपम् स्वगाणपत्यमव्ययं सरूपतामथो ददौ
2,Main,35.0,34,sahomayā sapārṣadaḥ sarājapuṅgavo haraḥ munīśasiddhavanditaḥ kṣaṇādadṛśyatāmagāt,सहोमया सपार्षदः सराजपुङ्गवो हरः मुनीशसिद्धवन्दितः क्षणाददृश्यतामगात्
2,Main,35.0,35,kāle maheśābhihate lokanāthaḥ pitāmahaḥ ayācata varaṃ rudraṃ sajīvo 'yaṃ bhavatviti,काले महेशाभिहते लोकनाथः पितामहः अयाचत वरं रुद्रं सजीवो ऽयं भवत्विति
2,Main,35.0,36,nāsti kaścidapīśāna doṣaleśo vṛṣadhvaja kṛtāntasyaiva bhavatā tatkārye viniyojitaḥ,नास्ति कश्चिदपीशान दोषलेशो वृषध्वज कृतान्तस्यैव भवता तत्कार्ये विनियोजितः
2,Main,35.0,37,sa devadevavacanād devadeveśvaro haraḥ tathāstvityāha viśvātmā so 'pi tādṛgvidho 'bhavat,स देवदेववचनाद् देवदेवेश्वरो हरः तथास्त्वित्याह विश्वात्मा सो ऽपि तादृग्विधो ऽभवत्
2,Main,35.0,38,ityetat paramaṃ tīrthaṃ kālañjaramiti śrutam gatvābhyarcya mahādevaṃ gāṇapatyaṃ sa vindati,इत्येतत् परमं तीर्थं कालञ्जरमिति श्रुतम् गत्वाभ्यर्च्य महादेवं गाणपत्यं स विन्दति
2,Main,36.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca idanamanyate paraṃ sthānaṃ guhyād guhyatamaṃ mahat mahādevasya devasya mahālayamiti śrutam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच इदनमन्यते परं स्थानं गुह्याद् गुह्यतमं महत् महादेवस्य देवस्य महालयमिति श्रुतम्
2,Main,36.0,2,tatra devādidevena rudreṇa tripurāriṇā śilātale padaṃ nyastaṃ nāstikānāṃ nidarśanam,तत्र देवादिदेवेन रुद्रेण त्रिपुरारिणा शिलातले पदं न्यस्तं नास्तिकानां निदर्शनम्
2,Main,36.0,3,tatra puśupatāḥ śāntā bhasmoddhūlitavigrahāḥ upāsate mahādevaṃ vedādhyayanatatparāḥ,तत्र पुशुपताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः उपासते महादेवं वेदाध्ययनतत्पराः
2,Main,36.0,4,snātvā tatra padaṃ śārvaṃ dṛṣṭvā bhaktipuraḥ saram namaskṛtvātha śirasā rudrasāmīpyamāpnuyāt,स्नात्वा तत्र पदं शार्वं दृष्ट्वा भक्तिपुरः सरम् नमस्कृत्वाथ शिरसा रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
2,Main,36.0,5,anyacca devadevasya sthānaṃ śaṃbhormahātmanaḥ kedāramiti vikhyātaṃ siddhānāmālayaṃ śubham,अन्यच्च देवदेवस्य स्थानं शंभोर्महात्मनः केदारमिति विख्यातं सिद्धानामालयं शुभम्
2,Main,36.0,6,tatra snātvā mahādevamabhyarcya vṛṣaketanam pītvā caivodakaṃ śuddhaṃ gāṇapatyamavāpnuyāt,तत्र स्नात्वा महादेवमभ्यर्च्य वृषकेतनम् पीत्वा चैवोदकं शुद्धं गाणपत्यमवाप्नुयात्
2,Main,36.0,7,śrāddhadānādikaṃ kṛtvā hyakṣyaṃ labhate phalam dvijātipravarairjuṣṭaṃ yogibhiryatamānasaiḥ,श्राद्धदानादिकं कृत्वा ह्यक्ष्यं लभते फलम् द्विजातिप्रवरैर्जुष्टं योगिभिर्यतमानसैः
2,Main,36.0,8,tīrthaṃ plakṣāvataraṇaṃ sarvapāpavināśanam tatrābhyarcya śrīnivāsaṃ viṣṇuloke mahīyate,तीर्थं प्लक्षावतरणं सर्वपापविनाशनम् तत्राभ्यर्च्य श्रीनिवासं विष्णुलोके महीयते
2,Main,36.0,9,anyaṃ magadharājasya tīrthaṃ svargagatipradam akṣayaṃ vindati svargaṃ tatra gatvā dvijottamaḥ,अन्यं मगधराजस्य तीर्थं स्वर्गगतिप्रदम् अक्षयं विन्दति स्वर्गं तत्र गत्वा द्विजोत्तमः
2,Main,36.0,10,tīrthaṃ kanakhalaṃ puṇyaṃ mahāpātakanāśanam yatra devena rudreṇa yajño dakṣasya nāśitaḥ,तीर्थं कनखलं पुण्यं महापातकनाशनम् यत्र देवेन रुद्रेण यज्ञो दक्षस्य नाशितः
2,Main,36.0,11,tatra gaṅgāmupaspṛśya śucirbhāvasamanvitaḥ mucyate sarvapāpaistu brahmalokaṃ labhenmṛtaḥ,तत्र गङ्गामुपस्पृश्य शुचिर्भावसमन्वितः मुच्यते सर्वपापैस्तु ब्रह्मलोकं लभेन्मृतः
2,Main,36.0,12,mahātīrthamiti khyātaṃ puṇyaṃ nārāyaṇapriyam tatrābhyarcya hṛṣīkeśaṃ śvetadvīpaṃ nigacchati,महातीर्थमिति ख्यातं पुण्यं नारायणप्रियम् तत्राभ्यर्च्य हृषीकेशं श्वेतद्वीपं निगच्छति
2,Main,36.0,13,anyacca tīrthapravaraṃ nāmnā śrīparvataṃ śubham tatra prāṇān parityajya rudrasya dayito bhavet,अन्यच्च तीर्थप्रवरं नाम्ना श्रीपर्वतं शुभम् तत्र प्राणान् परित्यज्य रुद्रस्य दयितो भवेत्
2,Main,36.0,14,tatra sannihito rudro devyā saha maheśvaraḥ snānapiṇḍādikaṃ tatra kṛtamakṣayyamuttamam,तत्र सन्निहितो रुद्रो देव्या सह महेश्वरः स्नानपिण्डादिकं तत्र कृतमक्षय्यमुत्तमम्
2,Main,36.0,15,godāvarī nadī puṇyā sarvapāpavināśanī tatra snātvā pitṝn devāṃstarpayitvā yathāvidhi sarvapāpavisuddhātmā gosahasraphalaṃ labhet,गोदावरी नदी पुण्या सर्वपापविनाशनी तत्र स्नात्वा पितॄन् देवांस्तर्पयित्वा यथाविधि सर्वपापविसुद्धात्मा गोसहस्रफलं लभेत्
2,Main,36.0,16,pavitrasalilā puṇyā kāverī vipulā nadī tasyāṃ snātvodakaṃ kṛtvā mucyate sarvapātakaiḥ trirātropoṣitenātha ekarātroṣitena vā,पवित्रसलिला पुण्या कावेरी विपुला नदी तस्यां स्नात्वोदकं कृत्वा मुच्यते सर्वपातकैः त्रिरात्रोपोषितेनाथ एकरात्रोषितेन वा
2,Main,36.0,17,dvijātīnāṃ tu kathitaṃ tīrthānāmiha sevanam yasya vāṅmanaso śuddhe hastapādau ca saṃsthitau alolupo brahmacāro tīrthānāṃ phalamāpnuyāt,द्विजातीनां तु कथितं तीर्थानामिह सेवनम् यस्य वाङ्मनसो शुद्धे हस्तपादौ च संस्थितौ अलोलुपो ब्रह्मचारो तीर्थानां फलमाप्नुयात्
2,Main,36.0,18,svāmitīrthaṃ mahātīrthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam tatra sannihito nityaṃ skando 'maranamaskṛtaḥ,स्वामितीर्थं महातीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् तत्र सन्निहितो नित्यं स्कन्दो ऽमरनमस्कृतः
2,Main,36.0,19,snātvā kumāradhārāyāṃ kṛtvā devāditarpaṇam ārādhya ṣaṇmukhaṃ devaṃ skandena saha modate,स्नात्वा कुमारधारायां कृत्वा देवादितर्पणम् आराध्य षण्मुखं देवं स्कन्देन सह मोदते
2,Main,36.0,20,nadī trailokyavikhyātā tāmraparṇoti nāmataḥ tatra snātvā pitṝn bhaktyā tarpayitvā yathāvidhi pāpakartṝnapi pitṝstārayennātra saṃśayaḥ,नदी त्रैलोक्यविख्याता ताम्रपर्णोति नामतः तत्र स्नात्वा पितॄन् भक्त्या तर्पयित्वा यथाविधि पापकर्तॄनपि पितॄस्तारयेन्नात्र संशयः
2,Main,36.0,21,candratīrthamiti khyātaṃ kāveryāḥ prabhave 'kṣayam tīrthaṃ tatra bhaved vastuṃ mṛtānāṃ svargatirdhruvā,चन्द्रतीर्थमिति ख्यातं कावेर्याः प्रभवे ऽक्षयम् तीर्थं तत्र भवेद् वस्तुं मृतानां स्वर्गतिर्ध्रुवा
2,Main,36.0,22,vindhyapāde prapaśyanti devadevaṃ sadāśivam bhaktyā ye te na paśyanti yamasya sadanaṃ dvijāḥ,विन्ध्यपादे प्रपश्यन्ति देवदेवं सदाशिवम् भक्त्या ये ते न पश्यन्ति यमस्य सदनं द्विजाः
2,Main,36.0,23,devikāyāṃ vṛṣo nāma tīrthaṃ siddhaniṣevitam tatra snātvodakaṃ datvā yogasiddhiṃ ca vindati,देविकायां वृषो नाम तीर्थं सिद्धनिषेवितम् तत्र स्नात्वोदकं दत्वा योगसिद्धिं च विन्दति
2,Main,36.0,24,daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ sarvapāpavināśanam daśānāmaśvamedhānāṃ tatrāpnoti phalaṃ naraḥ,दशाश्वमेधिकं तीर्थं सर्वपापविनाशनम् दशानामश्वमेधानां तत्राप्नोति फलं नरः
2,Main,36.0,25,puṇḍarīkaṃ mahātīrthaṃ brāhmaṇairupasevitam tatrābhigamya yuktātmā pauṇḍarīkaphalaṃ labhet,पुण्डरीकं महातीर्थं ब्राह्मणैरुपसेवितम् तत्राभिगम्य युक्तात्मा पौण्डरीकफलं लभेत्
2,Main,36.0,26,tīrthebhyaḥ paramaṃ tīrthaṃ brahmatīrthamiti śrutam brahmāṇamarcayitvā tu brahmaloke mahīyate,तीर्थेभ्यः परमं तीर्थं ब्रह्मतीर्थमिति श्रुतम् ब्रह्माणमर्चयित्वा तु ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,36.0,27,sarasvatyā vinaśanaṃ plakṣaprastravaṇaṃ śubham vyāsatīrthaṃ paraṃ tīrthaṃ mainākaṃ ca nagottamam yamunāprabhavaṃ caiva sarvapāpaviśodhanam,सरस्वत्या विनशनं प्लक्षप्रस्त्रवणं शुभम् व्यासतीर्थं परं तीर्थं मैनाकं च नगोत्तमम् यमुनाप्रभवं चैव सर्वपापविशोधनम्
2,Main,36.0,28,pitṝṇāṃ duhitā devī gandhakālīti viśrutā tasyāṃ snātvā divaṃ yāti mṛto jātismaro bhavet,पितॄणां दुहिता देवी गन्धकालीति विश्रुता तस्यां स्नात्वा दिवं याति मृतो जातिस्मरो भवेत्
2,Main,36.0,29,kuberatuṅgaṃ pāpaghnaṃ siddhacāraṇasevitam prāṇāṃstatra parityajya kuberānucaro bhavet,कुबेरतुङ्गं पापघ्नं सिद्धचारणसेवितम् प्राणांस्तत्र परित्यज्य कुबेरानुचरो भवेत्
2,Main,36.0,30,umātuṅgamiti khyātaṃ yatra sā rudravallabhā tatrābhyarcya mahādevīṃ kosahasraphalaṃ labhet,उमातुङ्गमिति ख्यातं यत्र सा रुद्रवल्लभा तत्राभ्यर्च्य महादेवीं कोसहस्रफलं लभेत्
2,Main,36.0,31,bhṛgutuṅge tapastaptaṃ śrāddhaṃ dānaṃ tathā kṛtam kulānyubhayataḥ sapta punātīti śrutirmama,भृगुतुङ्गे तपस्तप्तं श्राद्धं दानं तथा कृतम् कुलान्युभयतः सप्त पुनातीति श्रुतिर्मम
2,Main,36.0,32,kāśyapasya mahātīrthaṃ kālasarpiriti śrutam tatra śrāddhāni deyāni nityaṃ pāpakṣayecchayā,काश्यपस्य महातीर्थं कालसर्पिरिति श्रुतम् तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यं पापक्षयेच्छया
2,Main,36.0,33,daśārṇāyāṃ tathā dānaṃ śrāddhaṃ homastathā japaḥ akṣayaṃ cāvyayaṃ caiva kṛtaṃ bhavati sarvadā,दशार्णायां तथा दानं श्राद्धं होमस्तथा जपः अक्षयं चाव्ययं चैव कृतं भवति सर्वदा
2,Main,36.0,34,tīrthaṃ dvijātibhirjuṣṭaṃ nāmnā vai kurujāṅgalam dattvā tu dānaṃ vidhivad brahmaloke mahīyate,तीर्थं द्विजातिभिर्जुष्टं नाम्ना वै कुरुजाङ्गलम् दत्त्वा तु दानं विधिवद् ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,36.0,35,vaitaraṇyāṃ mahātīrthe svarṇavedyāṃ tathaiva ca dharmapṛṣṭhe ca sarasi brahmaṇaḥ parame śubhe,वैतरण्यां महातीर्थे स्वर्णवेद्यां तथैव च धर्मपृष्ठे च सरसि ब्रह्मणः परमे शुभे
2,Main,36.0,36,bharatasyāśrame puṇye puṇye śrāddhavaṭe śubhe mahāhrade ca kauśikyāṃ dattaṃ bhavati cākṣayam,भरतस्याश्रमे पुण्ये पुण्ये श्राद्धवटे शुभे महाह्रदे च कौशिक्यां दत्तं भवति चाक्षयम्
2,Main,36.0,37,muñjapṛṣṭhe padaṃ nyastaṃ mahādevena dhīmatā hitāya sarvabhūtānāṃ nāstikānāṃ nidarśanam,मुञ्जपृष्ठे पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता हिताय सर्वभूतानां नास्तिकानां निदर्शनम्
2,Main,36.0,38,alpenāpi tu kālena naro dharmaparāyaṇaḥ pāpmānamutsṛjatyāśu jīrṇāṃ tvacamivoragaḥ,अल्पेनापि तु कालेन नरो धर्मपरायणः पाप्मानमुत्सृजत्याशु जीर्णां त्वचमिवोरगः
2,Main,36.0,39,nāmnā kanakanandeti tīrthaṃ trailokyaviśrutam udīcyāṃ muñjapṛṣṭhasya brahmarṣigaṇasevitam,नाम्ना कनकनन्देति तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् उदीच्यां मुञ्जपृष्ठस्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम्
2,Main,36.0,40,tatra snātvā divaṃ yānti saśarīrā dvijātayaḥ dattaṃ cāpi sadā śrāddhamakṣayaṃ samudāhṛtam ṛṇaistribhirnaraḥ snātvā mucyate kṣīṇakalmaṣaḥ,तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति सशरीरा द्विजातयः दत्तं चापि सदा श्राद्धमक्षयं समुदाहृतम् ऋणैस्त्रिभिर्नरः स्नात्वा मुच्यते क्षीणकल्मषः
2,Main,36.0,41,mānase sarasi snātvā śakrasyārdhāsanaṃ labhet uttaraṃ mānasaṃ gatvā siddhiṃ prāpnotyanuttamām,मानसे सरसि स्नात्वा शक्रस्यार्धासनं लभेत् उत्तरं मानसं गत्वा सिद्धिं प्राप्नोत्यनुत्तमाम्
2,Main,36.0,42,tasmānnirvartayecchrāddhaṃ yathāśakti yathābalam kāmān salabhate divyān mokṣopāyaṃ ca vindati,तस्मान्निर्वर्तयेच्छ्राद्धं यथाशक्ति यथाबलम् कामान् सलभते दिव्यान् मोक्षोपायं च विन्दति
2,Main,36.0,43,parvato himavānnāma nānādhātuvibhūṣitaḥ yojanānāṃ sahasrāṇi so 'śītistvāyato giriḥ siddhacāraṇasaṃkīrṇo devarṣigaṇasevitaḥ,पर्वतो हिमवान्नाम नानाधातुविभूषितः योजनानां सहस्राणि सो ऽशीतिस्त्वायतो गिरिः सिद्धचारणसंकीर्णो देवर्षिगणसेवितः
2,Main,36.0,44,tatra puṣkariṇī ramyā suṣumnā nāma nāmataḥ tatra gatvā dvijo vidvān brahmahatyāṃ vimuñcati,तत्र पुष्करिणी रम्या सुषुम्ना नाम नामतः तत्र गत्वा द्विजो विद्वान् ब्रह्महत्यां विमुञ्चति
2,Main,36.0,45,śrāddhaṃ bhavati cākṣayyaṃ tatra dattaṃ mahodayam tārayecca pitṝn samyag daśa pūrvān daśāparān,श्राद्धं भवति चाक्षय्यं तत्र दत्तं महोदयम् तारयेच्च पितॄन् सम्यग् दश पूर्वान् दशापरान्
2,Main,36.0,46,sarvatra himavān puṇyo gaṅgā puṇyā samantataḥ nadyaḥ samudragāḥ puṇyāḥ samudraśca viśeṣataḥ,सर्वत्र हिमवान् पुण्यो गङ्गा पुण्या समन्ततः नद्यः समुद्रगाः पुण्याः समुद्रश्च विशेषतः
2,Main,36.0,47,badaryāśramamāsādya mucyate kalikalmaṣāt tatra nārāyaṇo devo nareṇāste sanātanaḥ,बदर्याश्रममासाद्य मुच्यते कलिकल्मषात् तत्र नारायणो देवो नरेणास्ते सनातनः
2,Main,36.0,48,akṣayaṃ tatra dānaṃ syāt japyaṃ vāpi tathāvidham mahādevapriyaṃ tīrthaṃ pāvanaṃ tad viśeṣataḥ tārayecca pitṝn sarvān dattvā śrāddhaṃ samāhitaḥ,अक्षयं तत्र दानं स्यात् जप्यं वापि तथाविधम् महादेवप्रियं तीर्थं पावनं तद् विशेषतः तारयेच्च पितॄन् सर्वान् दत्त्वा श्राद्धं समाहितः
2,Main,36.0,49,devadāruvanaṃ puṇyaṃ siddhagandharvasevitam mahādevena devena tatra dattaṃ mahad varaṃ,देवदारुवनं पुण्यं सिद्धगन्धर्वसेवितम् महादेवेन देवेन तत्र दत्तं महद् वरं
2,Main,36.0,50,mohayitvā munīn sarvān punastaiḥ saṃprapūjitaḥ prasanno bhagavānīśo munīndrān prāha bhāvitān,मोहयित्वा मुनीन् सर्वान् पुनस्तैः संप्रपूजितः प्रसन्नो भगवानीशो मुनीन्द्रान् प्राह भावितान्
2,Main,36.0,51,ihāśramavare ramye nivasiṣyatha sarvadā madbhāvanāsamāyuktāstataḥ siddhimavāpsyatha,इहाश्रमवरे रम्ये निवसिष्यथ सर्वदा मद्भावनासमायुक्तास्ततः सिद्धिमवाप्स्यथ
2,Main,36.0,52,ye 'tra māmarcayantīha loke dharmaparā janāḥ teṣāṃ dadāmi paramaṃ gāṇapatyaṃ hi śāśvatam,ये ऽत्र मामर्चयन्तीह लोके धर्मपरा जनाः तेषां ददामि परमं गाणपत्यं हि शाश्वतम्
2,Main,36.0,53,atra nityaṃ vasiṣyāmi saha nārāyaṇena ca prāṇāniha narastyaktvā na bhūyo janma vindati,अत्र नित्यं वसिष्यामि सह नारायणेन च प्राणानिह नरस्त्यक्त्वा न भूयो जन्म विन्दति
2,Main,36.0,54,saṃsmaranti ca ye tīrthaṃ deśāntaragatā janāḥ teṣāṃ ca sarvapāpāni nāśayāmi dvijottamāḥ,संस्मरन्ति च ये तीर्थं देशान्तरगता जनाः तेषां च सर्वपापानि नाशयामि द्विजोत्तमाः
2,Main,36.0,55,śrāddhaṃ dānaṃ tapo homaḥ piṇḍanirvapaṇaṃ tathā dhyānaṃ japaśca niyamaḥ sarvamatrākṣayaṃ kṛtam,श्राद्धं दानं तपो होमः पिण्डनिर्वपणं तथा ध्यानं जपश्च नियमः सर्वमत्राक्षयं कृतम्
2,Main,36.0,56,tasmāt sarvaprayatnena draṣṭavyaṃ hi dvijātibhiḥ devadāruvanaṃ puṇyaṃ mahādevaniṣevitam,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन द्रष्टव्यं हि द्विजातिभिः देवदारुवनं पुण्यं महादेवनिषेवितम्
2,Main,36.0,57,yatresvaro mahādevo viṣṇurvā puruṣottamaḥ tatra sannihitā gaṅgātīrthānyāyatanāni ca,यत्रेस्वरो महादेवो विष्णुर्वा पुरुषोत्तमः तत्र सन्निहिता गङ्गातीर्थान्यायतनानि च
2,Main,37.0,1,itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ṣaṭtriśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ dāruvanaṃ prāpto bhagavān govṛṣadhvajaḥ mohayāmāsa viprendrān sūta vaktumihārhasi,इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे षट्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं दारुवनं प्राप्तो भगवान् गोवृषध्वजः मोहयामास विप्रेन्द्रान् सूत वक्तुमिहार्हसि
2,Main,37.0,2,sūta uvāca purā dāruvan ramye devasiddhaniṣevite saputradārā munayastapaśceruḥ sahasraśaḥ,सूत उवाच पुरा दारुवन् रम्ये देवसिद्धनिषेविते सपुत्रदारा मुनयस्तपश्चेरुः सहस्रशः
2,Main,37.0,3,pravṛttaṃ vividhaṃ karma prakurvāṇā yathāvidhi yajanti vividhairyajñaistapanti ca maharṣayaḥ,प्रवृत्तं विविधं कर्म प्रकुर्वाणा यथाविधि यजन्ति विविधैर्यज्ञैस्तपन्ति च महर्षयः
2,Main,37.0,4,teṣāṃ pravṛttivinyastacetasāmatha śūladhṛk khyāpayan sa mahādoṣaṃ yayau dāruvanaṃ haraḥ,तेषां प्रवृत्तिविन्यस्तचेतसामथ शूलधृक् ख्यापयन् स महादोषं ययौ दारुवनं हरः
2,Main,37.0,5,kṛtvā viśvaguruṃ viṣṇuṃ pārśve devo maheśvaraḥ yayau nivṛttavijñānasthāpanārthaṃ ca śaṅkaraḥ,कृत्वा विश्वगुरुं विष्णुं पार्श्वे देवो महेश्वरः ययौ निवृत्तविज्ञानस्थापनार्थं च शङ्करः
2,Main,37.0,6,āsthāya vipulaṃ veśamūnaviṃśativatsaraḥ līlālaso mahābāhuḥ pīnāṅgaścārulocanaḥ,आस्थाय विपुलं वेशमूनविंशतिवत्सरः लीलालसो महाबाहुः पीनाङ्गश्चारुलोचनः
2,Main,37.0,7,cāmīkaravapuḥ śrīmān pūrṇacandranibhānanaḥ mattamātaṅgagāmano digvāsā jagadīśvaraḥ,चामीकरवपुः श्रीमान् पूर्णचन्द्रनिभाननः मत्तमातङ्गगामनो दिग्वासा जगदीश्वरः
2,Main,37.0,8,kuśeśayamayīṃ mālaṃ sarvaratnairalaṅkṛtām dadhāno bhagavānīśaḥ samāgacchati sasmitaḥ,कुशेशयमयीं मालं सर्वरत्नैरलङ्कृताम् दधानो भगवानीशः समागच्छति सस्मितः
2,Main,37.0,9,yo 'nantaḥ puruṣo yonirlokānāmavyayo hariḥ strīveṣaṃ viṣṇurāsthāya so 'nugacchati śūlinam,यो ऽनन्तः पुरुषो योनिर्लोकानामव्ययो हरिः स्त्रीवेषं विष्णुरास्थाय सो ऽनुगच्छति शूलिनम्
2,Main,37.0,10,sampūrṇacandravadanaṃ pīnonnatapayodharam śucismitaṃ suprasannaṃ raṇannupurakadvayam,सम्पूर्णचन्द्रवदनं पीनोन्नतपयोधरम् शुचिस्मितं सुप्रसन्नं रणन्नुपुरकद्वयम्
2,Main,37.0,11,supītavasanaṃ divyaṃ śyāmalaṃ cārulocanam udārahaṃsacalanaṃ vilāsi sumanoharam,सुपीतवसनं दिव्यं श्यामलं चारुलोचनम् उदारहंसचलनं विलासि सुमनोहरम्
2,Main,37.0,12,evaṃ sa bhagavānīśo devadāruvane haraḥ cacāra hariṇā bhikṣāṃ māyayā mohayan jagat,एवं स भगवानीशो देवदारुवने हरः चचार हरिणा भिक्षां मायया मोहयन् जगत्
2,Main,37.0,13,dṛṣṭvā carantaṃ viśveśaṃ tatra tatra pinākinam māyayā mohitā nāryo devadevaṃ samanvayuḥ,दृष्ट्वा चरन्तं विश्वेशं तत्र तत्र पिनाकिनम् मायया मोहिता नार्यो देवदेवं समन्वयुः
2,Main,37.0,14,vistrastavastrābharaṇāstyaktvā lajjāṃ pativratāḥ sahaiva tena kāmārtā vilāsinyaścarantihi,विस्त्रस्तवस्त्राभरणास्त्यक्त्वा लज्जां पतिव्रताः सहैव तेन कामार्ता विलासिन्यश्चरन्तिहि
2,Main,37.0,15,ṛṣīṇāṃ putrakā ye syuryuvāno jitamānasāḥ anvagacchan hṛṣīkeśaṃ sarve kāmaprapīḍitāḥ,ऋषीणां पुत्रका ये स्युर्युवानो जितमानसाः अन्वगच्छन् हृषीकेशं सर्वे कामप्रपीडिताः
2,Main,37.0,16,gāyanti nṛtyanti vilāsabāhyā nārīgaṇā māyinamekamīśam dṛṣṭvā sapatnīkamatīvakānta- micchantyathāliṅganamācaranti,गायन्ति नृत्यन्ति विलासबाह्या नारीगणा मायिनमेकमीशम् दृष्ट्वा सपत्नीकमतीवकान्त- मिच्छन्त्यथालिङ्गनमाचरन्ति
2,Main,37.0,17,pade nipetuḥ smitamācaranti gāyanti gītāni munīśaputrāḥ ālokya padmāpatimādidevaṃ bhrūbhaṅgamanye vicaranti tena,पदे निपेतुः स्मितमाचरन्ति गायन्ति गीतानि मुनीशपुत्राः आलोक्य पद्मापतिमादिदेवं भ्रूभङ्गमन्ये विचरन्ति तेन
2,Main,37.0,18,āsāmathaiṣāmapi vāsudevo māyī murārirmanasi praviṣṭaḥ karoti bhogān manasi pravṛttiṃ māyānubhūyanta itiva samyak,आसामथैषामपि वासुदेवो मायी मुरारिर्मनसि प्रविष्टः करोति भोगान् मनसि प्रवृत्तिं मायानुभूयन्त इतिव सम्यक्
2,Main,37.0,19,vibhāti viśvāmarabhūtabhartā sa mādhavaḥ strīgaṇamadhyaviṣṭaḥ aśeṣaśaktyāsanasaṃniviṣṭo yathaikaśaktyā saha devadevaḥ,विभाति विश्वामरभूतभर्ता स माधवः स्त्रीगणमध्यविष्टः अशेषशक्त्यासनसंनिविष्टो यथैकशक्त्या सह देवदेवः
2,Main,37.0,20,karoti nṛtyaṃ paramaprabhāvaṃ tadā virūḍhaḥ punareva bhūyaḥ yayau samāruhya hariḥ svabhāvaṃ tadīśavṛttāmṛtamādidevaḥ,करोति नृत्यं परमप्रभावं तदा विरूढः पुनरेव भूयः ययौ समारुह्य हरिः स्वभावं तदीशवृत्तामृतमादिदेवः
2,Main,37.0,21,dṛṣṭvā nārīkulaṃ rudraṃ putrāṇāmapi keśavam mohayantaṃ muniśreṣṭhāḥ kopaṃ saṃdadhire bhṛśam,दृष्ट्वा नारीकुलं रुद्रं पुत्राणामपि केशवम् मोहयन्तं मुनिश्रेष्ठाः कोपं संदधिरे भृशम्
2,Main,37.0,22,atīva paruṣaṃ vākyaṃ procurdevaṃ kapardinam śeṣuśca śāpairvividhairmāyayā tasya mohitāḥ,अतीव परुषं वाक्यं प्रोचुर्देवं कपर्दिनम् शेषुश्च शापैर्विविधैर्मायया तस्य मोहिताः
2,Main,37.0,23,tapāṃsi teṣāṃ sarveṣāṃ pratyāhanyanta śaṅkare yathādityaprakāśena tārakā nabhasi sthitāḥ,तपांसि तेषां सर्वेषां प्रत्याहन्यन्त शङ्करे यथादित्यप्रकाशेन तारका नभसि स्थिताः
2,Main,37.0,24,te bhagnatapaso viprāḥ sametya vṛṣabhadhvajam ko bhavāniti deveśaṃ pṛcchanti sma vimohitāḥ,ते भग्नतपसो विप्राः समेत्य वृषभध्वजम् को भवानिति देवेशं पृच्छन्ति स्म विमोहिताः
2,Main,37.0,25,so 'bravīd bhagavānīśastapaścartumihāgataḥ idānīṃ bhāryayā deśe bhavadbhiriha suvratāḥ,सो ऽब्रवीद् भगवानीशस्तपश्चर्तुमिहागतः इदानीं भार्यया देशे भवद्भिरिह सुव्रताः
2,Main,37.0,26,tasya te vākyamākarṇya bhṛgvādyā munipuṅgavāḥ ūcurgṛhītvā vasanaṃ tyaktvā bhāryāṃ tapaścara,तस्य ते वाक्यमाकर्ण्य भृग्वाद्या मुनिपुङ्गवाः ऊचुर्गृहीत्वा वसनं त्यक्त्वा भार्यां तपश्चर
2,Main,37.0,27,athovāca vihasyeśaḥ pinākī nīlalohitaḥ saṃprekṣya jagato yoniṃ pārśvasthaṃ ca janārdanam,अथोवाच विहस्येशः पिनाकी नीललोहितः संप्रेक्ष्य जगतो योनिं पार्श्वस्थं च जनार्दनम्
2,Main,37.0,28,kathaṃ bhavadbhiruditaṃ svabhāryāpoṣaṇotsukaiḥ tyaktavyā mama bhāryeti dharmajñaiḥ śāntamānasaiḥ,कथं भवद्भिरुदितं स्वभार्यापोषणोत्सुकैः त्यक्तव्या मम भार्येति धर्मज्ञैः शान्तमानसैः
2,Main,37.0,29,ṛṣaya ūcuḥ vyabhicāraratā nāryaḥ saṃtyājyāḥ patineritāḥ asmābhireṣā subhagā tādṛśī tyāgamarhati,ऋषय ऊचुः व्यभिचाररता नार्यः संत्याज्याः पतिनेरिताः अस्माभिरेषा सुभगा तादृशी त्यागमर्हति
2,Main,37.0,30,mahādeva uvāca na kadācidiyaṃ viprā manasāpyanyamicchati nāhamenāmapi tathā vimuñcāmi kadācana,महादेव उवाच न कदाचिदियं विप्रा मनसाप्यन्यमिच्छति नाहमेनामपि तथा विमुञ्चामि कदाचन
2,Main,37.0,31,ṛṣaya ūcuḥ dṛṣṭvā vyabhicarantīha hyasmābhiḥ puruṣādhama uktaṃ hyasatyaṃ bhavatā gamyatāṃ kṣiprameva hi,ऋषय ऊचुः दृष्ट्वा व्यभिचरन्तीह ह्यस्माभिः पुरुषाधम उक्तं ह्यसत्यं भवता गम्यतां क्षिप्रमेव हि
2,Main,37.0,32,evamukte mahādevaḥ satyameva mayeritam bhavatāṃ pratibhātyeṣetyuktvāsau vicacāra ha,एवमुक्ते महादेवः सत्यमेव मयेरितम् भवतां प्रतिभात्येषेत्युक्त्वासौ विचचार ह
2,Main,37.0,33,so 'gacchaddhariṇā sārdhaṃ munindrasya mahātmanaḥ vasiṣṭhasyāśramaṃ puṇyaṃ bhikṣārtho parameśvaraḥ,सो ऽगच्छद्धरिणा सार्धं मुनिन्द्रस्य महात्मनः वसिष्ठस्याश्रमं पुण्यं भिक्षार्थो परमेश्वरः
2,Main,37.0,34,dṛṣṭvā samāgataṃ devaṃ bhikṣamāṇamarundhatī vasiṣṭhasya priyā bhāryā pratyudgamya nanāma nam,दृष्ट्वा समागतं देवं भिक्षमाणमरुन्धती वसिष्ठस्य प्रिया भार्या प्रत्युद्गम्य ननाम नम्
2,Main,37.0,35,prakṣālya pādau vimalaṃ dattvā cāsanamuttamam saṃprekṣya śithilaṃ gātramabhighātahataṃ dvijaiḥ saṃdhayāmāsa bhaiṣajyairviṣṇā vadanā satī,प्रक्षाल्य पादौ विमलं दत्त्वा चासनमुत्तमम् संप्रेक्ष्य शिथिलं गात्रमभिघातहतं द्विजैः संधयामास भैषज्यैर्विष्णा वदना सती
2,Main,37.0,36,cakāra mahatīṃ pūjāṃ prārthayāmāsa bhāryayā ko bhavān kuta āyātaḥ kimācāro bhavāniti uvāca tāṃ mahādevaḥ siddhānāṃ pravaro 'smyaham,चकार महतीं पूजां प्रार्थयामास भार्यया को भवान् कुत आयातः किमाचारो भवानिति उवाच तां महादेवः सिद्धानां प्रवरो ऽस्म्यहम्
2,Main,37.0,37,yadetanmaṇḍalaṃ śuddhaṃ bhāti brahmamayaṃ sadā eṣaiva devatā mahyaṃ dhārayāmi sadaiva tat,यदेतन्मण्डलं शुद्धं भाति ब्रह्ममयं सदा एषैव देवता मह्यं धारयामि सदैव तत्
2,Main,37.0,38,hatyuktvā prayayau śrīmānanugṛhya pativratām tāḍayāñcakrire daṇḍairloṣṭibhirmuṣṭibhidvijāḥ,हत्युक्त्वा प्रययौ श्रीमाननुगृह्य पतिव्रताम् ताडयाञ्चक्रिरे दण्डैर्लोष्टिभिर्मुष्टिभिद्विजाः
2,Main,37.0,39,dṛṣṭvā carantaṃ giriśaṃ nagnaṃ vikṛtalakṣaṇam procuretad bhavāṃlliṅgamutpāṭayatu durmate,दृष्ट्वा चरन्तं गिरिशं नग्नं विकृतलक्षणम् प्रोचुरेतद् भवांल्लिङ्गमुत्पाटयतु दुर्मते
2,Main,37.0,40,tānabravīnmahāyogī kariṣyāmīti śaṅkaraḥ yuṣmākaṃ māmake liṅge yadi dveṣo 'bhijāyate,तानब्रवीन्महायोगी करिष्यामीति शङ्करः युष्माकं मामके लिङ्गे यदि द्वेषो ऽभिजायते
2,Main,37.0,41,ityuktvotpāṭayāmāsa bhagavān bhaganetrahā nāpaśyaṃstatkṣaṇeneśaṃ keśavaṃ liṅgameva ca,इत्युक्त्वोत्पाटयामास भगवान् भगनेत्रहा नापश्यंस्तत्क्षणेनेशं केशवं लिङ्गमेव च
2,Main,37.0,42,tadotpātā babhūvurhi lokānāṃ bhayaśaṃsinaḥ na rājate sahasrāṃśuścacāla pṛthivī punaḥ niṣprabhāśca grahāḥ sarve cukṣubhe ca mahodadhiḥ,तदोत्पाता बभूवुर्हि लोकानां भयशंसिनः न राजते सहस्रांशुश्चचाल पृथिवी पुनः निष्प्रभाश्च ग्रहाः सर्वे चुक्षुभे च महोदधिः
2,Main,37.0,43,apaśyaccānusūyātreḥ svapnaṃ bhāryā pativratā kathayāmāsa viprāṇāṃ bhayādākulitekṣaṇā,अपश्यच्चानुसूयात्रेः स्वप्नं भार्या पतिव्रता कथयामास विप्राणां भयादाकुलितेक्षणा
2,Main,37.0,44,tejasā bhāsayan kṛtsnaṃ nārāyaṇasahāyavān bhikṣamāṇaḥ śivo nūnaṃ dṛṣṭo 'smākaṃ gṛheṣviti,तेजसा भासयन् कृत्स्नं नारायणसहायवान् भिक्षमाणः शिवो नूनं दृष्टो ऽस्माकं गृहेष्विति
2,Main,37.0,45,tasyā vacanamākarṇya śaṅkamānā maharṣayaḥ sarve jagmurmahāyogaṃ brahmāṇaṃ viśvasaṃbhavam,तस्या वचनमाकर्ण्य शङ्कमाना महर्षयः सर्वे जग्मुर्महायोगं ब्रह्माणं विश्वसंभवम्
2,Main,37.0,46,upāsyamānamamalairyogibhirbrahmavittamaiḥ caturvedairmūrtimadbhiḥ sāvitryā sahitaṃ prabhum,उपास्यमानममलैर्योगिभिर्ब्रह्मवित्तमैः चतुर्वेदैर्मूर्तिमद्भिः सावित्र्या सहितं प्रभुम्
2,Main,37.0,47,āsīnamāsane ramye nānāścaryasamanvite prabhāsahasrakalile jñānaiśvaryādisaṃyute,आसीनमासने रम्ये नानाश्चर्यसमन्विते प्रभासहस्रकलिले ज्ञानैश्वर्यादिसंयुते
2,Main,37.0,48,vibhrājamānaṃ vapuṣā sastitaṃ śubhralocanam caturmukhaṃ mahābāhuṃ chandomayamajaṃ param,विभ्राजमानं वपुषा सस्तितं शुभ्रलोचनम् चतुर्मुखं महाबाहुं छन्दोमयमजं परम्
2,Main,37.0,49,vilokya vedapuruṣaṃ prasannavadanaṃ śubham śirobhirdharaṇīṃ gatvā toṣayāmāsurīśvaram,विलोक्य वेदपुरुषं प्रसन्नवदनं शुभम् शिरोभिर्धरणीं गत्वा तोषयामासुरीश्वरम्
2,Main,37.0,50,tān prasannamanā devaścaturmūrtiścaturmukhaḥ vyājahāra muniśreṣṭhāḥ kimāgamanakāraṇam,तान् प्रसन्नमना देवश्चतुर्मूर्तिश्चतुर्मुखः व्याजहार मुनिश्रेष्ठाः किमागमनकारणम्
2,Main,37.0,51,tasya te vṛttamakhilaṃ brahmaṇaḥ paramātmanaḥ jñāpayāñcakrire sarve kṛtvā śirasi cāñjalim,तस्य ते वृत्तमखिलं ब्रह्मणः परमात्मनः ज्ञापयाञ्चक्रिरे सर्वे कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्
2,Main,37.0,52,ṛṣaya ūcuḥ kaścid dāruvanaṃ puṇyaṃ puruṣo 'tīvaśobhanaḥ bhāryayā cārusarvāṅgyā praviṣṭo nagna eva hi,ऋषय ऊचुः कश्चिद् दारुवनं पुण्यं पुरुषो ऽतीवशोभनः भार्यया चारुसर्वाङ्ग्या प्रविष्टो नग्न एव हि
2,Main,37.0,53,mohayāmāsa vapuṣā nārīṇāṃ kulamīśvaraḥ kanyakānāṃ priyā cāsya dūṣayāmāsa putrakān,मोहयामास वपुषा नारीणां कुलमीश्वरः कन्यकानां प्रिया चास्य दूषयामास पुत्रकान्
2,Main,37.0,54,asmābhirvividhāḥ śāpāḥ pradattāśca parāhatāḥ tāḍito 'smābhiratyarthaṃ liṅgantu vinipātitam,अस्माभिर्विविधाः शापाः प्रदत्ताश्च पराहताः ताडितो ऽस्माभिरत्यर्थं लिङ्गन्तु विनिपातितम्
2,Main,37.0,55,antarhitaśca bhagavān sabhāryo liṅgameva ca utpātāścābhavan ghorāḥ sarvabhūtabhayaṅkarāḥ,अन्तर्हितश्च भगवान् सभार्यो लिङ्गमेव च उत्पाताश्चाभवन् घोराः सर्वभूतभयङ्कराः
2,Main,37.0,56,ka eṣa puruṣo deva bhītāḥ sma puruṣottama bhavantameva śaraṇaṃ prapannā vayamacyuta,क एष पुरुषो देव भीताः स्म पुरुषोत्तम भवन्तमेव शरणं प्रपन्ना वयमच्युत
2,Main,37.0,57,tvaṃ hi vetsi jagatyasmin yatkiñcidapi ceṣṭitam anugraheṇa viśveśa tadasmānanupālaya,त्वं हि वेत्सि जगत्यस्मिन् यत्किञ्चिदपि चेष्टितम् अनुग्रहेण विश्वेश तदस्माननुपालय
2,Main,37.0,58,vijñāpito munigaṇairviśvātmā kamalodbhavaḥ dhyātvā devaṃ triśūlāṅkaṃ kṛtāñjalirabhāṣata,विज्ञापितो मुनिगणैर्विश्वात्मा कमलोद्भवः ध्यात्वा देवं त्रिशूलाङ्कं कृताञ्जलिरभाषत
2,Main,37.0,59,brahmovāca hā kaṣṭaṃ bhavatāmadya jātaṃ sarvārthanāśanam dhigbalaṃ dhik tapaścaryā mithyaiva bhavatāmiha,ब्रह्मोवाच हा कष्टं भवतामद्य जातं सर्वार्थनाशनम् धिग्बलं धिक् तपश्चर्या मिथ्यैव भवतामिह
2,Main,37.0,60,saṃprāpya puṇyasaṃskārānnidhīnāṃ paramaṃ nidhim upekṣitaṃ vṛthācārairbhavadbhiriha mohitaiḥ,संप्राप्य पुण्यसंस्कारान्निधीनां परमं निधिम् उपेक्षितं वृथाचारैर्भवद्भिरिह मोहितैः
2,Main,37.0,61,kāṅkṣante yogino nityaṃ yatanto yatayo nidhim yameva taṃ samāsādya hā bhavadbhirupekṣitam,काङ्क्षन्ते योगिनो नित्यं यतन्तो यतयो निधिम् यमेव तं समासाद्य हा भवद्भिरुपेक्षितम्
2,Main,37.0,62,yajanti yajñairvividhairyatprāptyairvedavādinaḥ mahānidhiṃ samāsādya hā bhavadbhirupekṣitam,यजन्ति यज्ञैर्विविधैर्यत्प्राप्त्यैर्वेदवादिनः महानिधिं समासाद्य हा भवद्भिरुपेक्षितम्
2,Main,37.0,63,yaṃ samāsādya devānaimaiśvaryamakhilaṃ jagat tamāsādyākṣayanidhiṃ hā bhavadbhirupekṣitam,यं समासाद्य देवानैमैश्वर्यमखिलं जगत् तमासाद्याक्षयनिधिं हा भवद्भिरुपेक्षितम्
2,Main,37.0,64,yatsamāpattijanitaṃ viśveśatvamidaṃ mama tadevopekṣitaṃ dṛṣṭvā nidhānaṃ bhāgyavarjitaiḥ,यत्समापत्तिजनितं विश्वेशत्वमिदं मम तदेवोपेक्षितं दृष्ट्वा निधानं भाग्यवर्जितैः
2,Main,37.0,65,yasmin samāhitaṃ divyamaiśvaryaṃ yat tadavyayam tamāsādya nidhiṃ brāhma hā bhavadbhirvṛthākṛtam,यस्मिन् समाहितं दिव्यमैश्वर्यं यत् तदव्ययम् तमासाद्य निधिं ब्राह्म हा भवद्भिर्वृथाकृतम्
2,Main,37.0,66,eṣa devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ na tasya paramaṃ kiñcit padaṃ samadhigamyate,एष देवो महादेवो विज्ञेयस्तु महेश्वरः न तस्य परमं किञ्चित् पदं समधिगम्यते
2,Main,37.0,67,devatānāmṛṣīṇāṃ ca pitṝṇāṃ cāpi śāśvataḥ sahasrayugaparyante pralaye sarvadehinām saṃharatyeṣa bhagavān kālo bhūtvā maheśvaraḥ,देवतानामृषीणां च पितॄणां चापि शाश्वतः सहस्रयुगपर्यन्ते प्रलये सर्वदेहिनाम् संहरत्येष भगवान् कालो भूत्वा महेश्वरः
2,Main,37.0,68,eṣa caiva prajāḥ sarvāḥ sṛjatyekaḥ svatejasā eṣa cakrī ca vajrī ca śrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ,एष चैव प्रजाः सर्वाः सृजत्येकः स्वतेजसा एष चक्री च वज्री च श्रीवत्सकृतलक्षणः
2,Main,37.0,69,yogī kṛtayuge devastretāyāṃ yajña ucyate dvāpare bhagavān kālo dharmaketuḥ kalau yuge,योगी कृतयुगे देवस्त्रेतायां यज्ञ उच्यते द्वापरे भगवान् कालो धर्मकेतुः कलौ युगे
2,Main,37.0,70,rudrasya mūrtayastistro yābhirviśvamidaṃ tatam tamo hyagnī rajo brahmā sattvaṃ viṣṇuriti prabhuḥ,रुद्रस्य मूर्तयस्तिस्त्रो याभिर्विश्वमिदं ततम् तमो ह्यग्नी रजो ब्रह्मा सत्त्वं विष्णुरिति प्रभुः
2,Main,37.0,71,mūrtiranyā smṛtā cāsya digvāsā vai śivā dhruvā yatra tiṣṭhati tad brahma yogena tu samanvitam,मूर्तिरन्या स्मृता चास्य दिग्वासा वै शिवा ध्रुवा यत्र तिष्ठति तद् ब्रह्म योगेन तु समन्वितम्
2,Main,37.0,72,yā cāsya pārśvagā bhāryā bhavadbhirabhivīkṣitā sā hi nārāyaṇo devaḥ paramātmā sanātanaḥ,या चास्य पार्श्वगा भार्या भवद्भिरभिवीक्षिता सा हि नारायणो देवः परमात्मा सनातनः
2,Main,37.0,73,tasmāt sarvamidaṃ jātaṃ tatraiva ca layaṃ vrajet sa eva mohayet kṛtsnaṃ sa eva paramā gatiḥ,तस्मात् सर्वमिदं जातं तत्रैव च लयं व्रजेत् स एव मोहयेत् कृत्स्नं स एव परमा गतिः
2,Main,37.0,74,sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt ekaśṛṅgo mahānātmā purāṇo 'ṣṭākṣaro hariḥ,सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् एकशृङ्गो महानात्मा पुराणो ऽष्टाक्षरो हरिः
2,Main,37.0,75,caturvedaścaturmūrtistrimūrtistriguṇaḥ paraḥ ekamūrtirameyātmā nārāyaṇa iti śrutiḥ,चतुर्वेदश्चतुर्मूर्तिस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणः परः एकमूर्तिरमेयात्मा नारायण इति श्रुतिः
2,Main,37.0,76,ṛtasya garbho bhagavānāpo māyātanuḥ prabhuḥ stūyate vividhairmantrairbrāhmaṇairdharmamokṣibhiḥ,ऋतस्य गर्भो भगवानापो मायातनुः प्रभुः स्तूयते विविधैर्मन्त्रैर्ब्राह्मणैर्धर्ममोक्षिभिः
2,Main,37.0,77,saṃhṛtya sakalaṃ viśvaṃ kalpānte puruṣottamaḥ śete yogāmṛtaṃ pītvā yat tad viṣṇoḥ paraṃ padam,संहृत्य सकलं विश्वं कल्पान्ते पुरुषोत्तमः शेते योगामृतं पीत्वा यत् तद् विष्णोः परं पदम्
2,Main,37.0,78,na jāyate na mriyate vardhate na ca viśvasṛk mūlaprakṛtiravyaktā gīyate vaidikairajaḥ,न जायते न म्रियते वर्धते न च विश्वसृक् मूलप्रकृतिरव्यक्ता गीयते वैदिकैरजः
2,Main,37.0,79,tato niśāyāṃ vṛttāyāṃ sisṛkṣurakhilañjagat ajasya nābhau tad bījaṃ kṣipatyeṣa maheśvaraḥ,ततो निशायां वृत्तायां सिसृक्षुरखिलञ्जगत् अजस्य नाभौ तद् बीजं क्षिपत्येष महेश्वरः
2,Main,37.0,80,taṃ māṃ vitta mahātmānaṃ brahmāṇaṃ viśvato mukham mahāntaṃ puruṣaṃ viśvamapāṃ garbhamanuttamam,तं मां वित्त महात्मानं ब्रह्माणं विश्वतो मुखम् महान्तं पुरुषं विश्वमपां गर्भमनुत्तमम्
2,Main,37.0,81,na taṃ vidātha janakaṃ mohitāstasya māyayā devadevaṃ mahādevaṃ bhūtānāmīśvaraṃ haram,न तं विदाथ जनकं मोहितास्तस्य मायया देवदेवं महादेवं भूतानामीश्वरं हरम्
2,Main,37.0,82,eṣa devo mahādevo hyanādirbhagavān haraḥ viṣṇunā saha saṃyuktaḥ karoti vikaroti ca,एष देवो महादेवो ह्यनादिर्भगवान् हरः विष्णुना सह संयुक्तः करोति विकरोति च
2,Main,37.0,83,na tasya vidyate kāryaṃ na tasmād vidyate param sa vedān pradadau pūrvaṃ yogamāyātanurmama,न तस्य विद्यते कार्यं न तस्माद् विद्यते परम् स वेदान् प्रददौ पूर्वं योगमायातनुर्मम
2,Main,37.0,84,sa māyī māyayā sarvaṃ karoti vikaroti ca tameva muktaye jñātvā vrajeta śaraṇaṃ bhavam,स मायी मायया सर्वं करोति विकरोति च तमेव मुक्तये ज्ञात्वा व्रजेत शरणं भवम्
2,Main,37.0,85,itīritā bhagavatā marīcipramukhā vibhum praṇamya devaṃ brahmāṇaṃ pṛcchanti sma suduḥ khitāḥ,इतीरिता भगवता मरीचिप्रमुखा विभुम् प्रणम्य देवं ब्रह्माणं पृच्छन्ति स्म सुदुः खिताः
2,Main,37.0,86,munaya ūcuḥ kathaṃ paśyema taṃ devaṃ punareva pinākinam brūhi viśvāmareśāna trātā tvaṃ śaraṇaiṣiṇām,मुनय ऊचुः कथं पश्येम तं देवं पुनरेव पिनाकिनम् ब्रूहि विश्वामरेशान त्राता त्वं शरणैषिणाम्
2,Main,37.0,87,pitāmaha uvāca yad dṛṣṭaṃ bhavatā tasya liṅgaṃ bhuvi nipātitam talliṅgānukṛtīśasya kṛtvā liṅgamanuttamam,पितामह उवाच यद् दृष्टं भवता तस्य लिङ्गं भुवि निपातितम् तल्लिङ्गानुकृतीशस्य कृत्वा लिङ्गमनुत्तमम्
2,Main,37.0,88,pūjayadhvaṃ sapatnīkāḥ sādaraṃ putrasaṃyutāḥ vaidikaireva niyamairvividhairbrahmacāriṇaḥ,पूजयध्वं सपत्नीकाः सादरं पुत्रसंयुताः वैदिकैरेव नियमैर्विविधैर्ब्रह्मचारिणः
2,Main,37.0,89,saṃsthāpya śāṅkarairmantrairṛgyajuḥ sāmasaṃbhavaiḥ tapaḥ paraṃ samāsthāya gṛṇantaḥ śatarudriyam,संस्थाप्य शाङ्करैर्मन्त्रैरृग्यजुः सामसंभवैः तपः परं समास्थाय गृणन्तः शतरुद्रियम्
2,Main,37.0,90,samāhitāḥ pūjayadhvaṃ saputrāḥ saha bandhubhiḥ sarve prāñjalayo bhūtvā śūlapāṇiṃ prapadyatha,समाहिताः पूजयध्वं सपुत्राः सह बन्धुभिः सर्वे प्राञ्जलयो भूत्वा शूलपाणिं प्रपद्यथ
2,Main,37.0,91,tato drakṣyatha deveśaṃ durdarśamakṛtātmabhiḥ yaṃ dṛṣṭvā sarvamajñānamadharmaśca praṇaśyati,ततो द्रक्ष्यथ देवेशं दुर्दर्शमकृतात्मभिः यं दृष्ट्वा सर्वमज्ञानमधर्मश्च प्रणश्यति
2,Main,37.0,92,tataḥ praṇamya varadaṃ brahmāṇamamitaujasam jagmuḥ saṃhṛṣṭamanaso devadāruvanaṃ punaḥ,ततः प्रणम्य वरदं ब्रह्माणममितौजसम् जग्मुः संहृष्टमनसो देवदारुवनं पुनः
2,Main,37.0,93,ārādhayitumārabdhā brahmaṇā kathitaṃ yathā ajānantaḥ paraṃ devaṃ vītarāgā vimatsarāḥ,आराधयितुमारब्धा ब्रह्मणा कथितं यथा अजानन्तः परं देवं वीतरागा विमत्सराः
2,Main,37.0,94,sthaṇḍileṣu vicitreṣu parvatānāṃ guhāsu ca nadīnāṃ ca vivikteṣu pulineṣu śubheṣu ca,स्थण्डिलेषु विचित्रेषु पर्वतानां गुहासु च नदीनां च विविक्तेषु पुलिनेषु शुभेषु च
2,Main,37.0,95,śaivālabhojanāḥ kecit kecidantarjaleśayāḥ kecidabhrāvakāśāstu pādāṅguṣṭhāgraviṣṭhitāḥ,शैवालभोजनाः केचित् केचिदन्तर्जलेशयाः केचिदभ्रावकाशास्तु पादाङ्गुष्ठाग्रविष्ठिताः
2,Main,37.0,96,danto 'lūkhalinastvanye hyaśmakuṭṭāstathā pare śākaparṇāśinaḥ kecit saṃprakṣālā marīcipāḥ,दन्तो ऽलूखलिनस्त्वन्ये ह्यश्मकुट्टास्तथा परे शाकपर्णाशिनः केचित् संप्रक्षाला मरीचिपाः
2,Main,37.0,97,vṛkṣamūlaniketāśca śilāśayyāstathā pare kālaṃ nayanti tapasā pūjayanto maheśvaram,वृक्षमूलनिकेताश्च शिलाशय्यास्तथा परे कालं नयन्ति तपसा पूजयन्तो महेश्वरम्
2,Main,37.0,98,tatasteṣāṃ prasādārthaṃ prapannārtiharo haraḥ cakā bhagavān buddhiṃ prabodhāya vṛṣadhvajaḥ,ततस्तेषां प्रसादार्थं प्रपन्नार्तिहरो हरः चका भगवान् बुद्धिं प्रबोधाय वृषध्वजः
2,Main,37.0,99,devaḥ kṛtayuge hyasmin śṛṅge himavataḥ śubhe devadāruvanaṃ prāptaḥ prasannaḥ parameśvaraḥ,देवः कृतयुगे ह्यस्मिन् शृङ्गे हिमवतः शुभे देवदारुवनं प्राप्तः प्रसन्नः परमेश्वरः
2,Main,37.0,100,bhasmapāṇḍuradigdhāṅgo nagno vikṛtalakṣaṇaḥ ulmukavyagrahastaśca raktapiṅgalalocanaḥ,भस्मपाण्डुरदिग्धाङ्गो नग्नो विकृतलक्षणः उल्मुकव्यग्रहस्तश्च रक्तपिङ्गललोचनः
2,Main,37.0,101,kvacicca hasate raudraṃ kvacid gāyati vismitaḥ kvacinnṛtyati śṛṅgārī kvacidrauti muhurmuhuḥ,क्वचिच्च हसते रौद्रं क्वचिद् गायति विस्मितः क्वचिन्नृत्यति शृङ्गारी क्वचिद्रौति मुहुर्मुहुः
2,Main,37.0,102,āśrame 'bhyāgato bhikṣāṃ yācate ca punaḥ punaḥ māyāṃ kṛtvātmano rūpaṃ devastad vanamāgataḥ,आश्रमे ऽभ्यागतो भिक्षां याचते च पुनः पुनः मायां कृत्वात्मनो रूपं देवस्तद् वनमागतः
2,Main,37.0,103,kṛtvā girisutāṃ gaurīṃ pārśvedevaḥ pinākadhṛk sā ca pūrvavad deveśī devadāruvanaṃ gatā,कृत्वा गिरिसुतां गौरीं पार्श्वेदेवः पिनाकधृक् सा च पूर्ववद् देवेशी देवदारुवनं गता
2,Main,37.0,104,dṛṣṭvā samāgataṃ devaṃ devyā saha kapardinam praṇemuḥ śirasā bhūmau toṣayāmāsurīśvaram,दृष्ट्वा समागतं देवं देव्या सह कपर्दिनम् प्रणेमुः शिरसा भूमौ तोषयामासुरीश्वरम्
2,Main,37.0,105,vaidikairvividhairmantraiḥ sūktairmāheśvaraiḥ śubhaiḥ atharvaśirasā cānye rudrādyairbrahmabhirbhavam,वैदिकैर्विविधैर्मन्त्रैः सूक्तैर्माहेश्वरैः शुभैः अथर्वशिरसा चान्ये रुद्राद्यैर्ब्रह्मभिर्भवम्
2,Main,37.0,106,namo devādidevāya mahādevāya te namaḥ tryambakāya namastubhyaṃ triśūlavaradhāriṇe,नमो देवादिदेवाय महादेवाय ते नमः त्र्यम्बकाय नमस्तुभ्यं त्रिशूलवरधारिणे
2,Main,37.0,107,namo digvāsase tubhyaṃ vikṛtāya pinākine sarvapraṇatadehāya svayamapraṇatātmane,नमो दिग्वाससे तुभ्यं विकृताय पिनाकिने सर्वप्रणतदेहाय स्वयमप्रणतात्मने
2,Main,37.0,108,antakāntakṛte tubhyaṃ sarvasaṃharaṇāya ca namo 'stu nṛtyaśīlāya namo bhairavarūpiṇe,अन्तकान्तकृते तुभ्यं सर्वसंहरणाय च नमो ऽस्तु नृत्यशीलाय नमो भैरवरूपिणे
2,Main,37.0,109,naranārīśarīrāya yogināṃ gurave namaḥ namo dāntāya śāntāya tāpasāya harāya ca,नरनारीशरीराय योगिनां गुरवे नमः नमो दान्ताय शान्ताय तापसाय हराय च
2,Main,37.0,110,vibhīṣaṇāya rudrāya namaste kṛttivāsase namaste lelihānāya śitikaṇṭhāya te namaḥ,विभीषणाय रुद्राय नमस्ते कृत्तिवाससे नमस्ते लेलिहानाय शितिकण्ठाय ते नमः
2,Main,37.0,111,aghoraghorarūpāya vāmadevāya vai namaḥ namaḥ kanakamālāya devyāḥ priyakarāya ca,अघोरघोररूपाय वामदेवाय वै नमः नमः कनकमालाय देव्याः प्रियकराय च
2,Main,37.0,112,gaṅgāsaliladhārāya śambhave parameṣṭhine namo yogādhipataye brahmādhipataye namaḥ,गङ्गासलिलधाराय शम्भवे परमेष्ठिने नमो योगाधिपतये ब्रह्माधिपतये नमः
2,Main,37.0,113,prāṇāya ca namastubhyaṃ namo bhasmāṅgarāgine namaste ghanavāhāya daṃṣṭriṇe vahniretase,प्राणाय च नमस्तुभ्यं नमो भस्माङ्गरागिने नमस्ते घनवाहाय दंष्ट्रिणे वह्निरेतसे
2,Main,37.0,114,brahmaṇaśca śiro hartre namaste kālarūpiṇe āgatiṃ te na janīmo gatiṃ naiva ca naiva ca viśveśvara mahādeva yo 'si so 'si namo 'stu te,ब्रह्मणश्च शिरो हर्त्रे नमस्ते कालरूपिणे आगतिं ते न जनीमो गतिं नैव च नैव च विश्वेश्वर महादेव यो ऽसि सो ऽसि नमो ऽस्तु ते
2,Main,37.0,115,namaḥ pramathanāthāya dātre ca śubhasaṃpadām kapālapāṇaye tubhyaṃ namo mīḍhuṣṭamāya te namaḥ kanakaliṅgāya vāriliṅgāya te namaḥ,नमः प्रमथनाथाय दात्रे च शुभसंपदाम् कपालपाणये तुभ्यं नमो मीढुष्टमाय ते नमः कनकलिङ्गाय वारिलिङ्गाय ते नमः
2,Main,37.0,116,namo vahnyarkaliṅgāya jñānaliṅgāya te namaḥ namo bhujaṅgahārāya karṇikārapriyāya ca kirīṭine kuṇḍaline kālakālāya te namaḥ,नमो वह्न्यर्कलिङ्गाय ज्ञानलिङ्गाय ते नमः नमो भुजङ्गहाराय कर्णिकारप्रियाय च किरीटिने कुण्डलिने कालकालाय ते नमः
2,Main,37.0,117,vāmadeva maheśāna devadeva trilocana kṣamyatāṃ yatkṛtaṃ mohāt tvameva śaraṇaṃ hi naḥ,वामदेव महेशान देवदेव त्रिलोचन क्षम्यतां यत्कृतं मोहात् त्वमेव शरणं हि नः
2,Main,37.0,118,caritāni vicitrāṇi guhyāni gahanāni ca brahmādīnāṃ ca sarveṣāṃ durvijñeyo 'si śaṅkara,चरितानि विचित्राणि गुह्यानि गहनानि च ब्रह्मादीनां च सर्वेषां दुर्विज्ञेयो ऽसि शङ्कर
2,Main,37.0,119,ajñānād yadi vā jñānād yatkiñcitkurute naraḥ tatsarvaṃ bhagavānena kurute yogamāyayā,अज्ञानाद् यदि वा ज्ञानाद् यत्किञ्चित्कुरुते नरः तत्सर्वं भगवानेन कुरुते योगमायया
2,Main,37.0,120,evaṃ stutvā mahādevaṃ prahṛṣṭenāntarātmanā ūcuḥ praṇamya giriśaṃ paśyāmastvāṃ yathā purā,एवं स्तुत्वा महादेवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ऊचुः प्रणम्य गिरिशं पश्यामस्त्वां यथा पुरा
2,Main,37.0,121,teṣāṃ saṃstavamākarṇya somaḥ momavibhūṣaṇaḥ svameva paramaṃ rūpaṃ darśayāmāsa śaṅkaraḥ,तेषां संस्तवमाकर्ण्य सोमः मोमविभूषणः स्वमेव परमं रूपं दर्शयामास शङ्करः
2,Main,37.0,122,taṃ te dṛṣṭvātha giriśaṃ devyā saha pinākinam yathā pūrvaṃ sthitā viprāḥ praṇemurhṛṣṭamānasāḥ,तं ते दृष्ट्वाथ गिरिशं देव्या सह पिनाकिनम् यथा पूर्वं स्थिता विप्राः प्रणेमुर्हृष्टमानसाः
2,Main,37.0,123,tataste munayaḥ sarve saṃstūya ca maheśvaram bhṛgvaṅgirovasiṣṭhāstu viśvāmitrastathaiva ca,ततस्ते मुनयः सर्वे संस्तूय च महेश्वरम् भृग्वङ्गिरोवसिष्ठास्तु विश्वामित्रस्तथैव च
2,Main,37.0,124,gautamo 'triḥ sukeśaśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ marīciḥ kaśyapaścāpi saṃvartaśca mahātapāḥ praṇamya devadeveśamidaṃ vacanamabruvan,गौतमो ऽत्रिः सुकेशश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः मरीचिः कश्यपश्चापि संवर्तश्च महातपाः प्रणम्य देवदेवेशमिदं वचनमब्रुवन्
2,Main,37.0,125,kathaṃ tvāṃ devadeveśa karmayogena vā prabho jñānena vātha yogena pūjayāmaḥ sadaiva hi,कथं त्वां देवदेवेश कर्मयोगेन वा प्रभो ज्ञानेन वाथ योगेन पूजयामः सदैव हि
2,Main,37.0,126,kena vā devamārgeṇa saṃpūjyo bhagavāniha kiṃ tat sevyamasevyaṃ vā sarvametad bravīhi naḥ,केन वा देवमार्गेण संपूज्यो भगवानिह किं तत् सेव्यमसेव्यं वा सर्वमेतद् ब्रवीहि नः
2,Main,37.0,127,devadeva uvāca etad vaḥ saṃpravakṣyāmi gūḍhaṃ gahanamuttamam brahmaṇe kathitaṃ pūrvamādāveva maharṣayaḥ,देवदेव उवाच एतद् वः संप्रवक्ष्यामि गूढं गहनमुत्तमम् ब्रह्मणे कथितं पूर्वमादावेव महर्षयः
2,Main,37.0,128,sāṃkhyayogo dvidhā jñeyaḥ puruṣāṇāṃ hi sādhanam yogena sahitaṃ sāṃkhyaṃ puruṣāṇāṃ vimuktidam,सांख्ययोगो द्विधा ज्ञेयः पुरुषाणां हि साधनम् योगेन सहितं सांख्यं पुरुषाणां विमुक्तिदम्
2,Main,37.0,129,na kevalena yogena dṛśyate puruṣaḥ paraḥ jñānaṃ tu kevalaṃ samyagapavargaphalapradam,न केवलेन योगेन दृश्यते पुरुषः परः ज्ञानं तु केवलं सम्यगपवर्गफलप्रदम्
2,Main,37.0,130,bhavantaḥ kevalaṃ yogaṃ samāśritya vimuktaye vihāya sāṃkhyaṃ vimalamakurvanta pariśramam,भवन्तः केवलं योगं समाश्रित्य विमुक्तये विहाय सांख्यं विमलमकुर्वन्त परिश्रमम्
2,Main,37.0,131,etasmāt kāraṇād viprānṛṇāṃ kevaladharmiṇām āgato 'hamimaṃ deśaṃ jñāpayan mohasaṃbhavam,एतस्मात् कारणाद् विप्रानृणां केवलधर्मिणाम् आगतो ऽहमिमं देशं ज्ञापयन् मोहसंभवम्
2,Main,37.0,132,tasmād bhavadbhirvimalaṃ jñānaṃ kaivalyasādhanam jñātavyaṃ hi prayatnena śrotavyaṃ dṛśyameva ca,तस्माद् भवद्भिर्विमलं ज्ञानं कैवल्यसाधनम् ज्ञातव्यं हि प्रयत्नेन श्रोतव्यं दृश्यमेव च
2,Main,37.0,133,ekaḥ sarvatrago hyātmā kevalaścitimātrakaḥ ānando nirmalo nityaṃ syādetat sāṃkhyadarśanam,एकः सर्वत्रगो ह्यात्मा केवलश्चितिमात्रकः आनन्दो निर्मलो नित्यं स्यादेतत् सांख्यदर्शनम्
2,Main,37.0,134,etadeva paraṃ jñānameṣa mokṣo 'tra gīyate etat kaivalyamamalaṃ brahmabhāvaśca varṇitaḥ,एतदेव परं ज्ञानमेष मोक्षो ऽत्र गीयते एतत् कैवल्यममलं ब्रह्मभावश्च वर्णितः
2,Main,37.0,135,āśritya caitat paramaṃ tanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ paśyanti māṃ mahātmāno yatayo viśvamīśvaram,आश्रित्य चैतत् परमं तन्निष्ठास्तत्परायणाः पश्यन्ति मां महात्मानो यतयो विश्वमीश्वरम्
2,Main,37.0,136,etat tat paramaṃ jñānaṃ kevalaṃ sannirañjanam ahaṃ hi vedyo bhagavān mama mūrtiriyaṃ śivā,एतत् तत् परमं ज्ञानं केवलं सन्निरञ्जनम् अहं हि वेद्यो भगवान् मम मूर्तिरियं शिवा
2,Main,37.0,137,bahūni sādhanānīha siddhaye kathitāni tu teṣāmabhyadhikaṃ jñānaṃ māmakaṃ dvijapuṅgavāḥ,बहूनि साधनानीह सिद्धये कथितानि तु तेषामभ्यधिकं ज्ञानं मामकं द्विजपुङ्गवाः
2,Main,37.0,138,jñānayogaratāḥ śāntā māmeva śaraṇaṃ gatāḥ ye hi māṃ bhasmaniratā dhyāyanti satataṃ hṛdi,ज्ञानयोगरताः शान्ता मामेव शरणं गताः ये हि मां भस्मनिरता ध्यायन्ति सततं हृदि
2,Main,37.0,139,madbhaktiparamā nityaṃ yatayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ nāśayāmyacirāt teṣāṃ ghoraṃ saṃsārasāgaram,मद्भक्तिपरमा नित्यं यतयः क्षीणकल्मषाः नाशयाम्यचिरात् तेषां घोरं संसारसागरम्
2,Main,37.0,140,praśāntaḥ saṃyatamanā bhasmoddhūlitavigrahaḥ brahmacaryarato nagno vrataṃ pāśupataṃ caret,प्रशान्तः संयतमना भस्मोद्धूलितविग्रहः ब्रह्मचर्यरतो नग्नो व्रतं पाशुपतं चरेत्
2,Main,37.0,141,nirmitaṃ hi mayā pūrvaṃ vrataṃ pāśupataṃ param guhyād guhyatamaṃ sūkṣmaṃ vedasāraṃ vimuktaye,निर्मितं हि मया पूर्वं व्रतं पाशुपतं परम् गुह्याद् गुह्यतमं सूक्ष्मं वेदसारं विमुक्तये
2,Main,37.0,142,yad vā kaupīnavasanaḥ syād vaikavasano muniḥ vedābhyāsarato vidvān dhyāyet paśupatiṃ śivam,यद् वा कौपीनवसनः स्याद् वैकवसनो मुनिः वेदाभ्यासरतो विद्वान् ध्यायेत् पशुपतिं शिवम्
2,Main,37.0,143,eṣa pāśupato yogaḥ sevanīyo mumukṣubhiḥ bhasmacchannairhi satataṃ niṣkāmairiti viśrutiḥ,एष पाशुपतो योगः सेवनीयो मुमुक्षुभिः भस्मच्छन्नैर्हि सततं निष्कामैरिति विश्रुतिः
2,Main,37.0,144,vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ bahavo 'nena yogena pūtā madbhāvamāgatāḥ,वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः बहवो ऽनेन योगेन पूता मद्भावमागताः
2,Main,37.0,145,anyāni caiva śāstrāṇi loke 'smin mohanānitu vedavādaviruddhāni mayaiva kathitāni tu,अन्यानि चैव शास्त्राणि लोके ऽस्मिन् मोहनानितु वेदवादविरुद्धानि मयैव कथितानि तु
2,Main,37.0,146,vāmaṃ pāśupataṃ somaṃ lākulaṃ caiva bhairavam asevyametat kathitaṃ vedavāhyaṃ tathetaram,वामं पाशुपतं सोमं लाकुलं चैव भैरवम् असेव्यमेतत् कथितं वेदवाह्यं तथेतरम्
2,Main,37.0,147,vedamurtirahaṃ viprā nānyaśāstrārthavedibhiḥ jñāyate matsvarūpaṃ tu muktvā vedaṃ sanātanam,वेदमुर्तिरहं विप्रा नान्यशास्त्रार्थवेदिभिः ज्ञायते मत्स्वरूपं तु मुक्त्वा वेदं सनातनम्
2,Main,37.0,148,sthāpayadhvamidaṃ mārgaṃ pūjayadhvaṃ maheśvaram acirādaiśvaraṃ jñānamutpatsyati na saṃśayaḥ,स्थापयध्वमिदं मार्गं पूजयध्वं महेश्वरम् अचिरादैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति न संशयः
2,Main,37.0,149,mayi bhaktiśca vipulā bhavatāmastu sattamāḥ dhyātamātro hi sānnidhyaṃ dāsyāmi munisattamāḥ,मयि भक्तिश्च विपुला भवतामस्तु सत्तमाः ध्यातमात्रो हि सान्निध्यं दास्यामि मुनिसत्तमाः
2,Main,37.0,150,ityuktvā bhagavān somastatraivāntaradhīyata to 'pi dāruvane tasmin pūjayanti sma śaṅkaram brahmacaryaratāḥ śāntā jñānayogaparāyaṇāḥ,इत्युक्त्वा भगवान् सोमस्तत्रैवान्तरधीयत तो ऽपि दारुवने तस्मिन् पूजयन्ति स्म शङ्करम् ब्रह्मचर्यरताः शान्ता ज्ञानयोगपरायणाः
2,Main,37.0,151,sametya te mahātmāno munayo brahmavādinaḥ vitenire bahūn vādānnadhyātmajñānasaṃśrayān,समेत्य ते महात्मानो मुनयो ब्रह्मवादिनः वितेनिरे बहून् वादान्नध्यात्मज्ञानसंश्रयान्
2,Main,37.0,152,kimasya jagato mūlamātmā cāsmākameva hi ko 'pi syāt sarvabhāvānāṃ heturīśvara eva ca,किमस्य जगतो मूलमात्मा चास्माकमेव हि को ऽपि स्यात् सर्वभावानां हेतुरीश्वर एव च
2,Main,37.0,153,ityevaṃ manyamānānāṃ dhyānamārgāvalambinām āvirāsīnmahādevī devī girivarātmajā,इत्येवं मन्यमानानां ध्यानमार्गावलम्बिनाम् आविरासीन्महादेवी देवी गिरिवरात्मजा
2,Main,37.0,154,koṭisūryapratīkāśā jvālāmālāsamāvṛtā svabhābhirvimalābhistu pūrayantī nabhastalam,कोटिसूर्यप्रतीकाशा ज्वालामालासमावृता स्वभाभिर्विमलाभिस्तु पूरयन्ती नभस्तलम्
2,Main,37.0,155,tāmanvapaśyan girijāmameyāṃ jvālāsahasrāntarasanniviṣṭām praṇemurekāmakhileśapatnīṃ jānanti te tat paramasya bījam,तामन्वपश्यन् गिरिजाममेयां ज्वालासहस्रान्तरसन्निविष्टाम् प्रणेमुरेकामखिलेशपत्नीं जानन्ति ते तत् परमस्य बीजम्
2,Main,37.0,156,asamākameṣā parameśapatnī gatistathātmā gaganābhidhānā paśyantyathātmānamidaṃ ca kṛtsnaṃ tasyāmathaite munayaśca viprāḥ,असमाकमेषा परमेशपत्नी गतिस्तथात्मा गगनाभिधाना पश्यन्त्यथात्मानमिदं च कृत्स्नं तस्यामथैते मुनयश्च विप्राः
2,Main,37.0,157,nirīkṣitāste parameśapatnyā tadantare devamaśeṣahetum paśyanti śaṃbhuṃ kavimīśitāraṃ rudraṃ bṛhantaṃ puruṣaṃ purāṇam,निरीक्षितास्ते परमेशपत्न्या तदन्तरे देवमशेषहेतुम् पश्यन्ति शंभुं कविमीशितारं रुद्रं बृहन्तं पुरुषं पुराणम्
2,Main,37.0,158,ālokya devīmatha devamīśaṃ praṇemurānandamavāpuragryam jñānaṃ tadaiśaṃ bhagavatprasādā- dāvirbabhau janmavināśahetu,आलोक्य देवीमथ देवमीशं प्रणेमुरानन्दमवापुरग्र्यम् ज्ञानं तदैशं भगवत्प्रसादा- दाविर्बभौ जन्मविनाशहेतु
2,Main,37.0,159,iyaṃ hi sā jagato yonirekā sarvātmikā sarvaniyāmikā ca māheśvarīśaktiranādisiddhā vyomābhidhānā divi rājatīva,इयं हि सा जगतो योनिरेका सर्वात्मिका सर्वनियामिका च माहेश्वरीशक्तिरनादिसिद्धा व्योमाभिधाना दिवि राजतीव
2,Main,37.0,160,asyā mahatparameṣṭhī parastā- nmaheśvaraḥ śiva eko 'tha rudraḥ cakāra viśvaṃ paraśaktiniṣṭhāṃ māyāmathāruhya sa devadevaḥ,अस्या महत्परमेष्ठी परस्ता- न्महेश्वरः शिव एको ऽथ रुद्रः चकार विश्वं परशक्तिनिष्ठां मायामथारुह्य स देवदेवः
2,Main,37.0,161,eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍho māyī rudraḥ sakalo niṣkalaśca sa eva devī na ca tadvibhinna- metajjñātvā hyamṛtatvaṃ vrajanti,एको देवः सर्वभूतेषु गूढो मायी रुद्रः सकलो निष्कलश्च स एव देवी न च तद्विभिन्न- मेतज्ज्ञात्वा ह्यमृतत्वं व्रजन्ति
2,Main,37.0,162,antarhito 'bhūd bhagavānatheśo devyā bhargaḥ saha devādidevaḥ ārādhayanti sma tameva devaṃ vanaukasaste punareva rudram,अन्तर्हितो ऽभूद् भगवानथेशो देव्या भर्गः सह देवादिदेवः आराधयन्ति स्म तमेव देवं वनौकसस्ते पुनरेव रुद्रम्
2,Main,37.0,163,etad vaḥ kathitaṃ sarvaṃ devadevaviceṣṭitam devadāruvane pūrvaṃ purāṇe yanmayā śrutam,एतद् वः कथितं सर्वं देवदेवविचेष्टितम् देवदारुवने पूर्वं पुराणे यन्मया श्रुतम्
2,Main,37.0,164,yaḥ paṭhecchṛṇuyānnityaṃ mucyate sarvapātakaiḥ śrāvayed vā dvijān śāntān sa yāti paramāṃ gatim,यः पठेच्छृणुयान्नित्यं मुच्यते सर्वपातकैः श्रावयेद् वा द्विजान् शान्तान् स याति परमां गतिम्
2,Main,38.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge saptatriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca eṣā puṇyatamā devī devagandharvasevitā narmadā lokavikhyātā tīrthānāmuttamā nadī,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे सप्तत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एषा पुण्यतमा देवी देवगन्धर्वसेविता नर्मदा लोकविख्याता तीर्थानामुत्तमा नदी
2,Main,38.0,2,tasyāḥ śṛṇudhvaṃ māhātmyaṃ mārkaṇḍeyena bhāṣitam yudhiṣṭhirāya tu śubhaṃ sarvapāpapraṇāśanam,तस्याः शृणुध्वं माहात्म्यं मार्कण्डेयेन भाषितम् युधिष्ठिराय तु शुभं सर्वपापप्रणाशनम्
2,Main,38.0,3,yudhiṣṭhira uvāca śrutāstu vividhā dharmāstvatprasādānmahāmune māhātmyaṃ ca prayāgasya tīrthāni vividhāni ca,युधिष्ठिर उवाच श्रुतास्तु विविधा धर्मास्त्वत्प्रसादान्महामुने माहात्म्यं च प्रयागस्य तीर्थानि विविधानि च
2,Main,38.0,4,narmadā sarvatīrthānāṃ mukhyā hi bhavateritā tasyāstvidānīṃ māhātmyaṃ vaktumarhasi sattama,नर्मदा सर्वतीर्थानां मुख्या हि भवतेरिता तस्यास्त्विदानीं माहात्म्यं वक्तुमर्हसि सत्तम
2,Main,38.0,5,mārkaṇḍeya uvāca narmadā saritāṃ śreṣṭhā rudradehād viniḥ sṛtā tārayet sarvabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca,मार्कण्डेय उवाच नर्मदा सरितां श्रेष्ठा रुद्रदेहाद् विनिः सृता तारयेत् सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च
2,Main,38.0,6,narmadāyāstu māhātmyaṃ purāṇe yanmayā śrutam idānīṃ tatpravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ śubham,नर्मदायास्तु माहात्म्यं पुराणे यन्मया श्रुतम् इदानीं तत्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः शुभम्
2,Main,38.0,7,puṇyā kanakhale gaṅgā kurukṣetre sarasvatī grāme vā yadi vāraṇye puṇyā sarvatra narmadā,पुण्या कनखले गङ्गा कुरुक्षेत्रे सरस्वती ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा
2,Main,38.0,8,tribhiḥ sārasvataṃ toyaṃ saptāhena tu yāmunam sadyaḥ punāti gāṅgeyaṃ darśanādeva nārmadam,त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्ताहेन तु यामुनम् सद्यः पुनाति गाङ्गेयं दर्शनादेव नार्मदम्
2,Main,38.0,9,kaliṅgadeśapaścārdhe parvate 'marakaṇṭake puṇyā ca triṣu lokeṣu ramaṇīyā manoramā,कलिङ्गदेशपश्चार्धे पर्वते ऽमरकण्टके पुण्या च त्रिषु लोकेषु रमणीया मनोरमा
2,Main,38.0,10,sadevāsuragandharvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ tapastaptvā tu rājendra siddhiṃ tu paramāṃ gatāḥ,सदेवासुरगन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः तपस्तप्त्वा तु राजेन्द्र सिद्धिं तु परमां गताः
2,Main,38.0,11,tatra snātvā naro rājan niyamastho jitendriyaḥ upoṣya rajanīmekāṃ kulānāṃ tārayecchatam,तत्र स्नात्वा नरो राजन् नियमस्थो जितेन्द्रियः उपोष्य रजनीमेकां कुलानां तारयेच्छतम्
2,Main,38.0,12,yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ śrūyate sariduttamā vistāreṇa tu rājendra yojanadvayamāyatā,योजनानां शतं साग्रं श्रूयते सरिदुत्तमा विस्तारेण तु राजेन्द्र योजनद्वयमायता
2,Main,38.0,13,ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyastathaiva ca parvatasya samantāt tu tiṣṭhantyamarakaṇṭake,षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च पर्वतस्य समन्तात् तु तिष्ठन्त्यमरकण्टके
2,Main,38.0,14,brahmacārī śucirbhūtvā jitakrodho jitendriyaḥ sarvahiṃsānivṛttastu sarvabhūtahite rataḥ,ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा जितक्रोधो जितेन्द्रियः सर्वहिंसानिवृत्तस्तु सर्वभूतहिते रतः
2,Main,38.0,15,evaṃ sarvasamācāro yastu prāṇān samutsṛjet tasya puṇyaphalaṃ rājan śṛṇuṣvāvahito nṛpa,एवं सर्वसमाचारो यस्तु प्राणान् समुत्सृजेत् तस्य पुण्यफलं राजन् शृणुष्वावहितो नृप
2,Main,38.0,16,śatavarṣasahasrāṇi svarge modati pāṇḍava sapsarogaṇasaṃkīrṇo divyastrīparivāritaḥ,शतवर्षसहस्राणि स्वर्गे मोदति पाण्डव सप्सरोगणसंकीर्णो दिव्यस्त्रीपरिवारितः
2,Main,38.0,17,divyagandhānuliptaśca divyapuṣpopaśobhitaḥ krīḍate devaloke tu daivataiḥ saha modate,दिव्यगन्धानुलिप्तश्च दिव्यपुष्पोपशोभितः क्रीडते देवलोके तु दैवतैः सह मोदते
2,Main,38.0,18,tataḥ svargāt paribhraṣṭo rājā bhavati dhārmikaḥ gṛhaṃ tu labhate 'sau vai nānāratnasamanvitam,ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः गृहं तु लभते ऽसौ वै नानारत्नसमन्वितम्
2,Main,38.0,19,stambhairmaṇimayairdivyairvajravaidūryabhūṣitam ālekhyavāhanaiḥ śubhrairdāsīdāsasamanvitam,स्तम्भैर्मणिमयैर्दिव्यैर्वज्रवैदूर्यभूषितम् आलेख्यवाहनैः शुभ्रैर्दासीदाससमन्वितम्
2,Main,38.0,20,rājarājeśvaraḥ śrīmān sarvastrījanavallabhaḥ jīved varṣaśataṃ sāgraṃ tatra bhogasamanvitaḥ,राजराजेश्वरः श्रीमान् सर्वस्त्रीजनवल्लभः जीवेद् वर्षशतं साग्रं तत्र भोगसमन्वितः
2,Main,38.0,21,agnipraveśe 'tha jale athavānaśane kṛte anivartikā gatistasya pavanasyāmbare yathā,अग्निप्रवेशे ऽथ जले अथवानशने कृते अनिवर्तिका गतिस्तस्य पवनस्याम्बरे यथा
2,Main,38.0,22,paścime parvatataṭe sarvapāpavināśanaḥ hrado jaleśvaro nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ,पश्चिमे पर्वततटे सर्वपापविनाशनः ह्रदो जलेश्वरो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
2,Main,38.0,23,tatra piṇḍapradānena saṃdhyopāsanakarmaṇā daśavarṣāṇi pitarastarpitāḥ syurna saṃśayaḥ,तत्र पिण्डप्रदानेन संध्योपासनकर्मणा दशवर्षाणि पितरस्तर्पिताः स्युर्न संशयः
2,Main,38.0,24,dakṣiṇe narmadākūle kapilākhyā mahānadī saralārjunasaṃcchannā nātidūre vyavasthitā,दक्षिणे नर्मदाकूले कपिलाख्या महानदी सरलार्जुनसंच्छन्ना नातिदूरे व्यवस्थिता
2,Main,38.0,25,sā tu puṇyā mahābhāgā triṣu lokeṣu viśrutā tatra koṭiśataṃ sāgraṃ tīrthānāṃ tu yudhiṣṭhira,सा तु पुण्या महाभागा त्रिषु लोकेषु विश्रुता तत्र कोटिशतं साग्रं तीर्थानां तु युधिष्ठिर
2,Main,38.0,26,tasmiṃstīrthe tu ye vṛkṣāḥ patitāḥ kālaparyayāt narmadātoyasaṃspṛṣṭāste yānti paramāṃ gatim,तस्मिंस्तीर्थे तु ये वृक्षाः पतिताः कालपर्ययात् नर्मदातोयसंस्पृष्टास्ते यान्ति परमां गतिम्
2,Main,38.0,27,dvitīyā tu mahābhāgā viśalyakaraṇī śubhā tatra tīrthe naraḥ snātvā viśalyo bhavati kṣaṇāt,द्वितीया तु महाभागा विशल्यकरणी शुभा तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा विशल्यो भवति क्षणात्
2,Main,38.0,28,kapilā ca viśalyā ca śrūyate rājasattama īśvareṇa purā proktā lokānāṃ hitakāmyayā,कपिला च विशल्या च श्रूयते राजसत्तम ईश्वरेण पुरा प्रोक्ता लोकानां हितकाम्यया
2,Main,38.0,29,anāśakaṃ tu yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe narādhipa sarvapāpaviśuddhātmā rudralokaṃ sa gacchati,अनाशकं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति
2,Main,38.0,30,tatra snātvā naro rājannaśvamedhaphalaṃ labhet ye vasantyuttare kūle rudraloke vasanti te,तत्र स्नात्वा नरो राजन्नश्वमेधफलं लभेत् ये वसन्त्युत्तरे कूले रुद्रलोके वसन्ति ते
2,Main,38.0,31,sarasvatyāṃ ca gaṅgāyāṃ narmadāyāṃ yudhiṣṭhira samaṃ snānaṃ ca dānaṃ ca yathā me śaṅkaro 'bravīt,सरस्वत्यां च गङ्गायां नर्मदायां युधिष्ठिर समं स्नानं च दानं च यथा मे शङ्करो ऽब्रवीत्
2,Main,38.0,32,parityajati yaḥ praṇān parvate 'marakaṇṭake varṣakoṭiśataṃ sāgraṃ rudraloke mahīyate,परित्यजति यः प्रणान् पर्वते ऽमरकण्टके वर्षकोटिशतं साग्रं रुद्रलोके महीयते
2,Main,38.0,33,narmadāyāṃ jalaṃ puṇyaṃ phenormisamalaṅkṛtam pavitraṃ śirasā vandya sarvapāpaiḥ pramucyate,नर्मदायां जलं पुण्यं फेनोर्मिसमलङ्कृतम् पवित्रं शिरसा वन्द्य सर्वपापैः प्रमुच्यते
2,Main,38.0,34,narmadā sarvataḥ puṇyā brahmahatyāpahāriṇī ahorātropavāsena mucyate brahmahatyayā,नर्मदा सर्वतः पुण्या ब्रह्महत्यापहारिणी अहोरात्रोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया
2,Main,38.0,35,jāleśvaraṃ tīrthavaraṃ sarvapāpavināśanam tatra gatvā niyamavān sarvakāmāṃllabhennaraḥ,जालेश्वरं तीर्थवरं सर्वपापविनाशनम् तत्र गत्वा नियमवान् सर्वकामांल्लभेन्नरः
2,Main,38.0,36,candrasūryoparāge tu gatvā hyamarakaṇṭakam aśvamedhād daśaguṇaṃ puṇyamāpnoti mānavaḥ,चन्द्रसूर्योपरागे तु गत्वा ह्यमरकण्टकम् अश्वमेधाद् दशगुणं पुण्यमाप्नोति मानवः
2,Main,38.0,37,eṣa puṇyo girivaro devagandharvasevitaḥ nānādrumalatākīrṇo nānāpuṣpopaśobhitaḥ,एष पुण्यो गिरिवरो देवगन्धर्वसेवितः नानाद्रुमलताकीर्णो नानापुष्पोपशोभितः
2,Main,38.0,38,tatra saṃnihito rājan devyā saha maheśvaraḥ brahmā viṣṇustathā cendro vidyādharagaṇaiḥ saha,तत्र संनिहितो राजन् देव्या सह महेश्वरः ब्रह्मा विष्णुस्तथा चेन्द्रो विद्याधरगणैः सह
2,Main,38.0,39,pradakṣiṇaṃ tu yaḥ kuryāt parvataṃ hyamarakaṇṭakam pauṇḍarīkasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānaḥ,प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् पर्वतं ह्यमरकण्टकम् पौण्डरीकस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानः
2,Main,38.0,40,kāverī nāma vipulā nadī kalpaṣanāśinī tatra snātvā mahādevamarcayed vṛṣabhadhvajam saṃgame narmadāyāstu rudraloke mahīyate,कावेरी नाम विपुला नदी कल्पषनाशिनी तत्र स्नात्वा महादेवमर्चयेद् वृषभध्वजम् संगमे नर्मदायास्तु रुद्रलोके महीयते
2,Main,39.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge aṣṭātriśo 'dhyāyaḥ mārkaṇḍeya uvāca narmadā saritāṃ śreṣṭhā sarvapāpavināśinī munibhiḥ kathitā pūrvamīśvareṇa svayaṃbhuvā,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे अष्टात्रिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापविनाशिनी मुनिभिः कथिता पूर्वमीश्वरेण स्वयंभुवा
2,Main,39.0,2,munibhiḥ saṃstutā hyeṣā narmadā pravarā nadī rudragātrād viniṣkrāntā lokānāṃ hitakāmyayā,मुनिभिः संस्तुता ह्येषा नर्मदा प्रवरा नदी रुद्रगात्राद् विनिष्क्रान्ता लोकानां हितकाम्यया
2,Main,39.0,3,sarvapāpaharā nityaṃ sarvadevanamaskṛtā saṃstutā devagandharvairapyarobhistathaiva ca,सर्वपापहरा नित्यं सर्वदेवनमस्कृता संस्तुता देवगन्धर्वैरप्यरोभिस्तथैव च
2,Main,39.0,4,uttare caiva tatkūle tīrthaṃ trailokyaviśrutam nāmnā bhadreśvaraṃ puṇyaṃ sarvapāpaharaṃ śubham tatra snātvā naro rājan daivataiḥ saha mohate,उत्तरे चैव तत्कूले तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् नाम्ना भद्रेश्वरं पुण्यं सर्वपापहरं शुभम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् दैवतैः सह मोहते
2,Main,39.0,5,tato gaccheta rājendra tīrthamāmrātakeśvaram tatra snātvā naro rājan gosahasraphalaṃ labhet,ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थमाम्रातकेश्वरम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत्
2,Main,39.0,6,tato 'ṅgāreśvaraṃ gacchenniyato niyatāśanaḥ sarvapāpaviśuddhātmā rudraloke mahīyate,ततो ऽङ्गारेश्वरं गच्छेन्नियतो नियताशनः सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते
2,Main,39.0,7,tato gaccheta rājendra kedāraṃ nāma puṇyadam tatra snātvodakaṃ kṛtvā sarvān kāmānavāpnuyāt,ततो गच्छेत राजेन्द्र केदारं नाम पुण्यदम् तत्र स्नात्वोदकं कृत्वा सर्वान् कामानवाप्नुयात्
2,Main,39.0,8,pippaleśaṃ tato gacchet sarvapāpavināśanam tatra snātvā mahārāja rudraloke mahīyate,पिप्पलेशं ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् तत्र स्नात्वा महाराज रुद्रलोके महीयते
2,Main,39.0,9,tato gaccheta rājendra vimaleśvaramuttamam tatra prāṇān parityajya rudralokamavāpnuyāt,ततो गच्छेत राजेन्द्र विमलेश्वरमुत्तमम् तत्र प्राणान् परित्यज्य रुद्रलोकमवाप्नुयात्
2,Main,39.0,10,tataḥ puṣkariṇīṃ gacchet snānaṃ tatra samācaret snātamātro narastatra indrasyārdhāsanaṃ labhet,ततः पुष्करिणीं गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् स्नातमात्रो नरस्तत्र इन्द्रस्यार्धासनं लभेत्
2,Main,39.0,11,tato gaccheta rājendra śūlabhedamiti śrutam tatra snātvārcayed devaṃ gosahasraphalaṃ labhet,ततो गच्छेत राजेन्द्र शूलभेदमिति श्रुतम् तत्र स्नात्वार्चयेद् देवं गोसहस्रफलं लभेत्
2,Main,39.0,12,tato gaccheta rājendra balitīrthamanuttam tatra snātvā naro rājan sihāsanapatirbhavet,ततो गच्छेत राजेन्द्र बलितीर्थमनुत्तम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् सिहासनपतिर्भवेत्
2,Main,39.0,13,śakratīrthaṃ tato gacchet kūle caiva tu dakṣiṇe upoṣya rajanīmekāṃ snānaṃ kṛtvā yathāvidhi,शक्रतीर्थं ततो गच्छेत् कूले चैव तु दक्षिणे उपोष्य रजनीमेकां स्नानं कृत्वा यथाविधि
2,Main,39.0,14,ārādhayenmahāyogaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ harim gosahasraphalaṃ prāpya viṣṇulokaṃ sa gacchati,आराधयेन्महायोगं देवं नारायणं हरिम् गोसहस्रफलं प्राप्य विष्णुलोकं स गच्छति
2,Main,39.0,15,ṛṣitīrthaṃ tato gatvā sarvapāpaharaṃ nṛṇām snātamātro narastatra śivaloke mahīyate,ऋषितीर्थं ततो गत्वा सर्वपापहरं नृणाम् स्नातमात्रो नरस्तत्र शिवलोके महीयते
2,Main,39.0,16,nāradasya tu tatraiva tīrthaṃ paramaśobhanam snātamātro narastatra gosahasraphalaṃ labhet,नारदस्य तु तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्
2,Main,39.0,17,yatra taptaṃ tapaḥ pūrvaṃ nāradena surarṣiṇā pratīstasya dadau yogaṃ devadevo maheśvaraḥ,यत्र तप्तं तपः पूर्वं नारदेन सुरर्षिणा प्रतीस्तस्य ददौ योगं देवदेवो महेश्वरः
2,Main,39.0,18,brahmaṇā nirmitaṃ liṅgaṃ brahmeśvaramiti śrutam yatra snātvā naro rājan brahmaloke mahīyate,ब्रह्मणा निर्मितं लिङ्गं ब्रह्मेश्वरमिति श्रुतम् यत्र स्नात्वा नरो राजन् ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,39.0,19,ṛṇatīrthaṃ tato gacchet sa ṛṇānmucyate dhruvam maheśvaraṃ tato gacchet paryāptaṃ janmanaḥ phalam,ऋणतीर्थं ततो गच्छेत् स ऋणान्मुच्यते ध्रुवम् महेश्वरं ततो गच्छेत् पर्याप्तं जन्मनः फलम्
2,Main,39.0,20,bhīmeśvaraṃ tato gacchet sarvavyādhivināśanam snātamātro narastatra sarvaduḥkhaiḥ pramucyate,भीमेश्वरं ततो गच्छेत् सर्वव्याधिविनाशनम् स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वदुःखैः प्रमुच्यते
2,Main,39.0,21,tato gaccheta rājendra piṅgaleśvaramuttamam ahorātropavāsena trirātraphalamāpnuyāt,ततो गच्छेत राजेन्द्र पिङ्गलेश्वरमुत्तमम् अहोरात्रोपवासेन त्रिरात्रफलमाप्नुयात्
2,Main,39.0,22,tasmiṃmastīrthe tu rājendra kapilāṃ yaḥ prayacchati yāvanti tasyā romāṇi tatprasūtikuleṣu ca tāvad varṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate,तस्मिंमस्तीर्थे तु राजेन्द्र कपिलां यः प्रयच्छति यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च तावद् वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते
2,Main,39.0,23,yastu prāṇaparityāgaṃ kuryāt tatra narādhipa akṣayaṃ modate kālaṃ yāvaccandradivākarau,यस्तु प्राणपरित्यागं कुर्यात् तत्र नराधिप अक्षयं मोदते कालं यावच्चन्द्रदिवाकरौ
2,Main,39.0,24,narmadātaṭamāśritya tiṣṭhante ye tu mānavāḥ te mṛtāḥ svargamāyānti santaḥ sukṛtino yathā,नर्मदातटमाश्रित्य तिष्ठन्ते ये तु मानवाः ते मृताः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा
2,Main,39.0,25,tato dīpteśvaraṃ gacched vyāsatīrthaṃ tapovanam nivartitā purā tatra vyāsabhītā mahānadī huṅkāritā tu vyāsena dakṣiṇena tato gatā,ततो दीप्तेश्वरं गच्छेद् व्यासतीर्थं तपोवनम् निवर्तिता पुरा तत्र व्यासभीता महानदी हुङ्कारिता तु व्यासेन दक्षिणेन ततो गता
2,Main,39.0,26,pradakṣiṇaṃ tu yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe yudhiṣṭhira prītastasya bhaved vyāso vāñchitaṃ labhate phalam,प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर प्रीतस्तस्य भवेद् व्यासो वाञ्छितं लभते फलम्
2,Main,39.0,27,tato gaccheta rājendra ikṣunadyāstu saṃgamam trailokyaviśrutaṃ puṇyaṃ tatra sannihitaḥ śivaḥ tatra stanātvā naro rājan gāṇapatyamavāpnuyāt,ततो गच्छेत राजेन्द्र इक्षुनद्यास्तु संगमम् त्रैलोक्यविश्रुतं पुण्यं तत्र सन्निहितः शिवः तत्र स्तनात्वा नरो राजन् गाणपत्यमवाप्नुयात्
2,Main,39.0,28,skandatīrthaṃ tato gacchet sarvapāpapraṇāśanam ājanmanaḥ kṛtaṃ pāpaṃ snātastīvraṃ vyapohati,स्कन्दतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् आजन्मनः कृतं पापं स्नातस्तीव्रं व्यपोहति
2,Main,39.0,29,tatra devāḥ sagandharvā bhavātmajamanuttamam upāsate mahātmānaṃ skandaṃ śaktidhiraṃ prabhum,तत्र देवाः सगन्धर्वा भवात्मजमनुत्तमम् उपासते महात्मानं स्कन्दं शक्तिधिरं प्रभुम्
2,Main,39.0,30,tato gacchedāṅgirasaṃ snānaṃ tatra samācaret gosahasraphalaṃ prāpya rudralokaṃ sa gacchati,ततो गच्छेदाङ्गिरसं स्नानं तत्र समाचरेत् गोसहस्रफलं प्राप्य रुद्रलोकं स गच्छति
2,Main,39.0,31,aṅgirā yatra deveśaṃ brahmaputro vṛṣadhvajam tapasārādhya viśveśaṃ labdhavān yogamuttamam,अङ्गिरा यत्र देवेशं ब्रह्मपुत्रो वृषध्वजम् तपसाराध्य विश्वेशं लब्धवान् योगमुत्तमम्
2,Main,39.0,32,kuśatīrthaṃ tato gacchet sarvapāpapraṇāśanam snānaṃ tatra prakurvota aśvamedhaphalaṃ labhet,कुशतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् स्नानं तत्र प्रकुर्वोत अश्वमेधफलं लभेत्
2,Main,39.0,33,koṭitīrthaṃ tato gacchet sarvapāpapraṇāśanam tatra strātvā naro rājyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ,कोटितीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् तत्र स्त्रात्वा नरो राज्यं लभते नात्र संशयः
2,Main,39.0,34,candrabhāgāṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret snātamātro narastatra somaloke mahīyate,चन्द्रभागां ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते
2,Main,39.0,35,narmadādakṣiṇe kūle saṃgameśvaramuttamam tatra snātvā naro rājan sarvayajñaphalaṃ labhet,नर्मदादक्षिणे कूले संगमेश्वरमुत्तमम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् सर्वयज्ञफलं लभेत्
2,Main,39.0,36,narmadāyottare kūle tīrthaṃ paramaśobhanam ādityāyatanaṃ ramyamīśvareṇa tu bhāṣitam,नर्मदायोत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् आदित्यायतनं रम्यमीश्वरेण तु भाषितम्
2,Main,39.0,37,tatra snātvā tu rājendra dattvā dānaṃ tu śaktitaḥ tasya tīrthaprabhāveṇa labhate cākṣayaṃ phalam,तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र दत्त्वा दानं तु शक्तितः तस्य तीर्थप्रभावेण लभते चाक्षयं फलम्
2,Main,39.0,38,daridrā vyādhitā ye tu ye ca duṣkṛtakāriṇaḥ mucyante sarvapāpebhyaḥ sūryalokaṃ prayānti ca,दरिद्रा व्याधिता ये तु ये च दुष्कृतकारिणः मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं प्रयान्ति च
2,Main,39.0,39,mārgeśvaraṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret snātamātro narastatra svargalokamavāpnuyāt,मार्गेश्वरं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् स्नातमात्रो नरस्तत्र स्वर्गलोकमवाप्नुयात्
2,Main,39.0,40,tataḥ paścimato gacchenmarudālayamuttamam tatra snātvā tu rājendra śucirbhūtvā prayatnataḥ,ततः पश्चिमतो गच्छेन्मरुदालयमुत्तमम् तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र शुचिर्भूत्वा प्रयत्नतः
2,Main,39.0,41,kāñcanaṃ tu dvijo dadyād yathāvibhavavistaram puṣpakeṇa vimānena vāyulokaṃ sa gacchati,काञ्चनं तु द्विजो दद्याद् यथाविभवविस्तरम् पुष्पकेण विमानेन वायुलोकं स गच्छति
2,Main,39.0,42,tato gaccheta rājendra ahalyātīrthamuttamam snānamātrādapsarobhirmodate kālamakṣayam,ततो गच्छेत राजेन्द्र अहल्यातीर्थमुत्तमम् स्नानमात्रादप्सरोभिर्मोदते कालमक्षयम्
2,Main,39.0,43,caitramāse tu saṃprāpte śuklapakṣe trayodaśī kāmadevadine tasminnahalyāṃ yastu pūjayet,चैत्रमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षे त्रयोदशी कामदेवदिने तस्मिन्नहल्यां यस्तु पूजयेत्
2,Main,39.0,44,yatra tatra narotpanno varastatra priyo bhavet strīvallabho bhavecchrīmān kāmadeva ivāparaḥ,यत्र तत्र नरोत्पन्नो वरस्तत्र प्रियो भवेत् स्त्रीवल्लभो भवेच्छ्रीमान् कामदेव इवापरः
2,Main,39.0,45,ayodhyāṃ tu samāsādya tīrthaṃ śakrasya viśrutam snātamātro narastatra gosahasraphalaṃ labhet,अयोध्यां तु समासाद्य तीर्थं शक्रस्य विश्रुतम् स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्
2,Main,39.0,46,somatīrthaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret snātamātro narastatra sarvapāpaiḥ pramucyate,सोमतीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वपापैः प्रमुच्यते
2,Main,39.0,47,somagrahe tu rājendra pāpakṣayakaraṃ bhavet trailokyaviśrutaṃ rājan somatīrthaṃ mahāphalam,सोमग्रहे तु राजेन्द्र पापक्षयकरं भवेत् त्रैलोक्यविश्रुतं राजन् सोमतीर्थं महाफलम्
2,Main,39.0,48,yastu cāndrāyaṇaṃ kuryāt tatra tīrthe samāhitaḥ sarvapāpaviśuddhātmā somalokaṃ sa gacchati,यस्तु चान्द्रायणं कुर्यात् तत्र तीर्थे समाहितः सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं स गच्छति
2,Main,39.0,49,agnipraveśaṃ yaḥ kuryāt somatīrthe narādhipa jale cānaśanaṃ vāpi nāsau martyo 'bhijāyate,अग्निप्रवेशं यः कुर्यात् सोमतीर्थे नराधिप जले चानशनं वापि नासौ मर्त्यो ऽभिजायते
2,Main,39.0,50,stambhatīrthaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret snātamātro narastatra somaloke mahīyate,स्तम्भतीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते
2,Main,39.0,51,tato gaccheta rājendra viṣṇutīrthamanuttamam yodhanīpuramākhyātaṃ viṣṇoḥ sthānamanuttamam,ततो गच्छेत राजेन्द्र विष्णुतीर्थमनुत्तमम् योधनीपुरमाख्यातं विष्णोः स्थानमनुत्तमम्
2,Main,39.0,52,asurā yodhitāstatra vāsudevena koṭiśaḥ tatra tīrthaṃ samutpannaṃ viṣṇuśrīko bhavediha ahorātropavāsena brahmahatyāṃ vyapohati,असुरा योधितास्तत्र वासुदेवेन कोटिशः तत्र तीर्थं समुत्पन्नं विष्णुश्रीको भवेदिह अहोरात्रोपवासेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति
2,Main,39.0,53,narmadādakṣiṇe kūle tīrthaṃ paramaśobhanam kāmatīrthamiti khyātaṃ yatra kāmor'cayad bhavam,नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् कामतीर्थमिति ख्यातं यत्र कामोर्ऽचयद् भवम्
2,Main,39.0,54,tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā upavāsaparāyaṇaḥ kusumāyudharūpeṇa rudroloke mahīyate,तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा उपवासपरायणः कुसुमायुधरूपेण रुद्रोलोके महीयते
2,Main,39.0,55,tato gaccheta rājendra brahmatīrthamanuttamam umāhakamiti khyātaṃ tatra saṃtarpayet pitṝn,ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम् उमाहकमिति ख्यातं तत्र संतर्पयेत् पितॄन्
2,Main,39.0,56,paurṇamāsyāmamāvāsyāṃ śrdhaṃ kuryād yathāvidhi gajarūpā śilā tatra toyamadhye vyavasthitā,पौर्णमास्याममावास्यां श्र्धं कुर्याद् यथाविधि गजरूपा शिला तत्र तोयमध्ये व्यवस्थिता
2,Main,39.0,57,tasmiṃstu dāpayet piṇḍān vaiśākhyāntu viśeṣataḥ snātvā samāhitamanā dambhamātsaryavarjitaḥ tṛpyanti pitarastasya yāvat tiṣṭhati medinī,तस्मिंस्तु दापयेत् पिण्डान् वैशाख्यान्तु विशेषतः स्नात्वा समाहितमना दम्भमात्सर्यवर्जितः तृप्यन्ति पितरस्तस्य यावत् तिष्ठति मेदिनी
2,Main,39.0,58,siddheśvaraṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret snātamātro narastatra gāṇapatyapadaṃ labhet,सिद्धेश्वरं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् स्नातमात्रो नरस्तत्र गाणपत्यपदं लभेत्
2,Main,39.0,59,tato gaccheta rājendra liṅgo yatra janārdanaḥ tatra snātvā tu rājendra viṣṇuloke mahīyate,ततो गच्छेत राजेन्द्र लिङ्गो यत्र जनार्दनः तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र विष्णुलोके महीयते
2,Main,39.0,60,yatra nārāyaṇo devo munonāṃ bhāvitātmanām svātmānaṃ darśayāmāsa liṅgaṃ tat paramaṃ padam,यत्र नारायणो देवो मुनोनां भावितात्मनाम् स्वात्मानं दर्शयामास लिङ्गं तत् परमं पदम्
2,Main,39.0,61,aṅkolaṃ tu tato gacchet sarvapāpavināśanam snānaṃ dānaṃ ca tatraiva brāhmaṇānāṃ ca bhojanam piṇḍapridānaṃ ca kṛtaṃ pretyānantaphalapradam,अङ्कोलं तु ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् स्नानं दानं च तत्रैव ब्राह्मणानां च भोजनम् पिण्डप्रिदानं च कृतं प्रेत्यानन्तफलप्रदम्
2,Main,39.0,62,traiyambakena toyena yaścaruṃ śrapayet tataḥ aṅkolamūle dadyācca piṇḍāṃścaiva yathāvidhi tāritāḥ pitarastena tṛpyantyācandratārakam,त्रैयम्बकेन तोयेन यश्चरुं श्रपयेत् ततः अङ्कोलमूले दद्याच्च पिण्डांश्चैव यथाविधि तारिताः पितरस्तेन तृप्यन्त्याचन्द्रतारकम्
2,Main,39.0,63,tato gaccheta rājendra tāpaseśvaramuttamam tatra snātvā tu rājendra prāpnuyāt tapasaḥ phalam,ततो गच्छेत राजेन्द्र तापसेश्वरमुत्तमम् तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र प्राप्नुयात् तपसः फलम्
2,Main,39.0,64,śuklatīrthaṃ tato gacchet sarvapāpavināśanam nāsti tena sama tīrthaṃ narmadāyāṃ yudhiṣṭhira,शुक्लतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् नास्ति तेन सम तीर्थं नर्मदायां युधिष्ठिर
2,Main,39.0,65,darśanāt sparśanāt tasya snānadānatapojapāt homāccaivopavāsācca śuklatīrthe mahat phalam,दर्शनात् स्पर्शनात् तस्य स्नानदानतपोजपात् होमाच्चैवोपवासाच्च शुक्लतीर्थे महत् फलम्
2,Main,39.0,66,yojanaṃ tat smṛtaṃ kṣetraṃ devagandharvasevitam śuklatīrthamiti khyātaṃ sarvapāpavināśanam,योजनं तत् स्मृतं क्षेत्रं देवगन्धर्वसेवितम् शुक्लतीर्थमिति ख्यातं सर्वपापविनाशनम्
2,Main,39.0,67,pādapāgreṇa dṛṣṭena brahmahatyāṃ vyapohati devyā saha sadā bhargastatra tiṣṭhati śaṅkaraḥ,पादपाग्रेण दृष्टेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति देव्या सह सदा भर्गस्तत्र तिष्ठति शङ्करः
2,Main,39.0,68,kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ vaiśākhe māsi suvrata kailāsāccābhiniṣkramya tatra sannihito haraḥ,कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां वैशाखे मासि सुव्रत कैलासाच्चाभिनिष्क्रम्य तत्र सन्निहितो हरः
2,Main,39.0,69,devadānavagandharvāḥ siddhavidyādharāstathā gaṇāścāpsarasāṃ nāgāstatra tiṣṭhanti puṅgava,देवदानवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा गणाश्चाप्सरसां नागास्तत्र तिष्ठन्ति पुङ्गव
2,Main,39.0,70,rajakena yathā vastraṃ śuklaṃ bhavati vāriṇā ājanmani kṛtaṃ pāpaṃ śuklatīrthe vyapohati snānaṃ dānaṃ tapaḥ śrāddhamanantaṃ tatra dṛśyate,रजकेन यथा वस्त्रं शुक्लं भवति वारिणा आजन्मनि कृतं पापं शुक्लतीर्थे व्यपोहति स्नानं दानं तपः श्राद्धमनन्तं तत्र दृश्यते
2,Main,39.0,71,śuklatīrthāt paraṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati pūrve vayasi karmāṇi kṛtvā pāpāni mānavaḥ ahorātropavāsena śuklatīrthe vyapohati,शुक्लतीर्थात् परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि मानवः अहोरात्रोपवासेन शुक्लतीर्थे व्यपोहति
2,Main,39.0,72,kārtikasya tu māsasya kṛṣṇapakṣe caturdaśī ghṛtena snāpayed devamupoṣya parameśvaram ekaviṃśatkulopeto na cyavedaiśvarāt padāt,कार्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी घृतेन स्नापयेद् देवमुपोष्य परमेश्वरम् एकविंशत्कुलोपेतो न च्यवेदैश्वरात् पदात्
2,Main,39.0,73,tapasā brahmacaryeṇa yajñadānena vā punaḥ na tāṃ gatimavāpnoti śuklatīrthe tu yāṃ labhet,तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञदानेन वा पुनः न तां गतिमवाप्नोति शुक्लतीर्थे तु यां लभेत्
2,Main,39.0,74,śuklatīrthaṃ mahātīrthamṛṣisiddhaniṣevitam tatra snātvā naro rājan punarjanma na vindati,शुक्लतीर्थं महातीर्थमृषिसिद्धनिषेवितम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् पुनर्जन्म न विन्दति
2,Main,39.0,75,ayane vā caturdaśyāṃ saṃkrāntau viṣuve tathā snātvā tu sopavāsaḥ san vijitātmā samāhitaḥ,अयने वा चतुर्दश्यां संक्रान्तौ विषुवे तथा स्नात्वा तु सोपवासः सन् विजितात्मा समाहितः
2,Main,39.0,76,dānaṃ dadyād yathāśakti prīyetāṃ hariśaṅkarau etat tīrthaprabhāveṇa sarvaṃ bhavati cākṣayam,दानं दद्याद् यथाशक्ति प्रीयेतां हरिशङ्करौ एतत् तीर्थप्रभावेण सर्वं भवति चाक्षयम्
2,Main,39.0,77,anāthaṃ durgataṃ vipraṃ nāthavantamathāpi vā udvādayati yastīrthe tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu,अनाथं दुर्गतं विप्रं नाथवन्तमथापि वा उद्वादयति यस्तीर्थे तस्य पुण्यफलं शृणु
2,Main,39.0,78,yāvat tadromasaṃkhyā tu tatprasūtikuleṣu ca tāvad varṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate,यावत् तद्रोमसंख्या तु तत्प्रसूतिकुलेषु च तावद् वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते
2,Main,39.0,79,tato gaccheta rājendra yamatīrtha manuttamam kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ māghamāse yudhiṣṭhira snānaṃ kṛtvā naktabhījī na paśyed yonisaṅkaṭam,ततो गच्छेत राजेन्द्र यमतीर्थ मनुत्तमम् कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां माघमासे युधिष्ठिर स्नानं कृत्वा नक्तभीजी न पश्येद् योनिसङ्कटम्
2,Main,39.0,80,tato gaccheta rājendra eraṇḍītīrthamuttamam saṃgame tu naraḥ snāyādupavāsaparāyaṇaḥ brāhmaṇaṃ bhojayedekaṃ koṭirbhavati bhojitāḥ,ततो गच्छेत राजेन्द्र एरण्डीतीर्थमुत्तमम् संगमे तु नरः स्नायादुपवासपरायणः ब्राह्मणं भोजयेदेकं कोटिर्भवति भोजिताः
2,Main,39.0,81,eraṇḍīsaṃgame snātvā bhaktibhāvāt turañjitaḥ mṛttikāṃ śirasi sthāpya avagāhya ca tajjalam narmadodakasaṃmiśraṃ mucyate sarvakilbiṣaiḥ,एरण्डीसंगमे स्नात्वा भक्तिभावात् तुरञ्जितः मृत्तिकां शिरसि स्थाप्य अवगाह्य च तज्जलम् नर्मदोदकसंमिश्रं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
2,Main,39.0,82,tato gaccheta rājendra tīrthaṃ kārṇāṭikeśvaram gaṅgāvatarate tatra dine puṇye na saṃśayaḥ,ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं कार्णाटिकेश्वरम् गङ्गावतरते तत्र दिने पुण्ये न संशयः
2,Main,39.0,83,tatra snātvā ca pītvā ca dattvā caiva yathāvidhi sarvapāpavinirmukto brahmaloke mahīyate,तत्र स्नात्वा च पीत्वा च दत्त्वा चैव यथाविधि सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,39.0,84,nanditīrthaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret prīyate tasya nandīśaḥ somaloke mahīyate,नन्दितीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् प्रीयते तस्य नन्दीशः सोमलोके महीयते
2,Main,39.0,85,tato gaccheta rājendra tīrthaṃ tvanarakaṃ śubham tatra snātvā naro rājan narakaṃ naiva paśyati,ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्वनरकं शुभम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् नरकं नैव पश्यति
2,Main,39.0,86,tasmiṃstīrthe tu rājendra svānyasthīni vinikṣipet rūpavān jāyate loke dhanabhogasamanvitaḥ,तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र स्वान्यस्थीनि विनिक्षिपेत् रूपवान् जायते लोके धनभोगसमन्वितः
2,Main,39.0,87,tato gaccheta rājendra kapilātīrtha muttamam tatra snātvā naro rājan gosahasraphalaṃ labhet,ततो गच्छेत राजेन्द्र कपिलातीर्थ मुत्तमम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत्
2,Main,39.0,88,jyeṣṭhamāse tu saṃprāpte caturdaśyāṃ viśeṣataḥ tatropoṣya naro bhaktyā dadyād dīpaṃ ghṛtena tu,ज्येष्ठमासे तु संप्राप्ते चतुर्दश्यां विशेषतः तत्रोपोष्य नरो भक्त्या दद्याद् दीपं घृतेन तु
2,Main,39.0,89,ghṛtena snāpayed rudraṃ saghṛtaṃ śrīphalaṃ dahet ghaṇṭābharaṇasaṃyuktāṃ kapilāṃ vai pradāpayet,घृतेन स्नापयेद् रुद्रं सघृतं श्रीफलं दहेत् घण्टाभरणसंयुक्तां कपिलां वै प्रदापयेत्
2,Main,39.0,90,sarvābharaṇasaṃyuktaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ śivatulyabalo bhūtvā śivavat krīḍate ciram,सर्वाभरणसंयुक्तः सर्वदेवनमस्कृतः शिवतुल्यबलो भूत्वा शिववत् क्रीडते चिरम्
2,Main,39.0,91,aṅgārakadine prāpte caturthyāṃ tu viśeṣataḥ snāpayitvā śivaṃ dadyād brāhmaṇebhyastu bhojanam,अङ्गारकदिने प्राप्ते चतुर्थ्यां तु विशेषतः स्नापयित्वा शिवं दद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु भोजनम्
2,Main,39.0,92,sarvabhogasamāyukto vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ gatvā śakrasya bhavanaṃ śakreṇa saha modate,सर्वभोगसमायुक्तो विमानैः सार्वकामिकैः गत्वा शक्रस्य भवनं शक्रेण सह मोदते
2,Main,39.0,93,tataḥ svargāt paribhraṣṭo dhanavān bhogavān bhavet aṅgārakanavamyāṃ tu amāvāsyāṃ tathaiva ca snāpayet tatra yatnena rūpavān subhago bhavet,ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो धनवान् भोगवान् भवेत् अङ्गारकनवम्यां तु अमावास्यां तथैव च स्नापयेत् तत्र यत्नेन रूपवान् सुभगो भवेत्
2,Main,39.0,94,tato gaccheta rājendra gaṇeśvaramanuttamam śrāvaṇe māsī saṃprāpte kṛṣṇapakṣe caturdaśī,ततो गच्छेत राजेन्द्र गणेश्वरमनुत्तमम् श्रावणे मासी संप्राप्ते कृष्णपक्षे चतुर्दशी
2,Main,39.0,95,snātamātro narastatra rudraloke mahīyate pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ kṛtvā mucyate 'sāvṝṇatrayāt,स्नातमात्रो नरस्तत्र रुद्रलोके महीयते पितॄणां तर्पणं कृत्वा मुच्यते ऽसावॄणत्रयात्
2,Main,39.0,96,gaṅgeśvarasamīpe tu gaṅgāvadanamuttamam akāmo vā sakāmo vā tatra snātvā tu mānavaḥ ājanmajanitaiḥ pāpairmucyate nātra saṃśayaḥ,गङ्गेश्वरसमीपे तु गङ्गावदनमुत्तमम् अकामो वा सकामो वा तत्र स्नात्वा तु मानवः आजन्मजनितैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः
2,Main,39.0,97,tasya vai paścime deśe samīpe nātidūrataḥ daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam,तस्य वै पश्चिमे देशे समीपे नातिदूरतः दशाश्वमेधिकं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
2,Main,39.0,98,upoṣya rajanīmekāṃ māsi bhādrapade śubhe amāvasyāṃ naraḥ snātvā pūjayed vṛṣabhadhvajam,उपोष्य रजनीमेकां मासि भाद्रपदे शुभे अमावस्यां नरः स्नात्वा पूजयेद् वृषभध्वजम्
2,Main,39.0,99,kāñcanena vimānena kiṅkiṇījālamālinā gatvā rudrapuraṃ ramyaṃ rudreṇa saha modate,काञ्चनेन विमानेन किङ्किणीजालमालिना गत्वा रुद्रपुरं रम्यं रुद्रेण सह मोदते
2,Main,39.0,100,sarvatra sarvadivase snānaṃ tatra samācaret pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ kuryādaśvamedhaphalaṃ labhet,सर्वत्र सर्वदिवसे स्नानं तत्र समाचरेत् पितॄणां तर्पणं कुर्यादश्वमेधफलं लभेत्
2,Main,40.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ekonacatvāriśo 'dhyāyaḥ mārkaṇḍeya uvāca tato gaccheta rājendra bhṛgutīrtha manuttamam tatra devo bhṛguḥ purvaṃ rudramārādhayat purā,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकोनचत्वारिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच ततो गच्छेत राजेन्द्र भृगुतीर्थ मनुत्तमम् तत्र देवो भृगुः पुर्वं रुद्रमाराधयत् पुरा
2,Main,40.0,2,darśanāt tasya devasya sadyaḥ pāpāt pramucyate etat kṣetraṃ suvipulaṃ sarvapāpapraṇāśanam,दर्शनात् तस्य देवस्य सद्यः पापात् प्रमुच्यते एतत् क्षेत्रं सुविपुलं सर्वपापप्रणाशनम्
2,Main,40.0,3,tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ upānahostathā yugmaṃ deyamannaṃ sakāñcanam bhojanaṃ ca yathāśakti tadasyākṣayamucyate,तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः उपानहोस्तथा युग्मं देयमन्नं सकाञ्चनम् भोजनं च यथाशक्ति तदस्याक्षयमुच्यते
2,Main,40.0,4,kṣaranti sarvadānāni yajñadānaṃ tapaḥ kriyā akṣayaṃ tat tapastaptaṃ bhṛgutīrthe yudhiṣṭhira,क्षरन्ति सर्वदानानि यज्ञदानं तपः क्रिया अक्षयं तत् तपस्तप्तं भृगुतीर्थे युधिष्ठिर
2,Main,40.0,5,tasyaiva tapasogreṇa tuṣṭena tripurāriṇā sānnidhyaṃ tatra kathitaṃ bhṛgutīrthe yudhiṣṭhira,तस्यैव तपसोग्रेण तुष्टेन त्रिपुरारिणा सान्निध्यं तत्र कथितं भृगुतीर्थे युधिष्ठिर
2,Main,40.0,6,tato gaccheta rājendra gautameśvaramuttamam yatrārādhya triśūlāṅkaṃ gautamaḥ siddhimāpnuyāt,ततो गच्छेत राजेन्द्र गौतमेश्वरमुत्तमम् यत्राराध्य त्रिशूलाङ्कं गौतमः सिद्धिमाप्नुयात्
2,Main,40.0,7,tatra snātvā naro rājan upavāsaparāyaṇaḥ kāñcanena vimānena brahmaloke mahīyate,तत्र स्नात्वा नरो राजन् उपवासपरायणः काञ्चनेन विमानेन ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,40.0,8,vṛṣotsargaṃ tato gacchecchāśvataṃ padamāpnuyāt na jānanti narā mūḍhā viṣṇormāyāvimohitāḥ,वृषोत्सर्गं ततो गच्छेच्छाश्वतं पदमाप्नुयात् न जानन्ति नरा मूढा विष्णोर्मायाविमोहिताः
2,Main,40.0,9,dhautapāpaṃ tato gacched dhautaṃ yatra vṛṣeṇa tu narmadāyāṃ sthitaṃ rājan sarvapātakanāśanam tatra tīrthe naraḥ snātvā brahmahatyāṃ vyapohati,धौतपापं ततो गच्छेद् धौतं यत्र वृषेण तु नर्मदायां स्थितं राजन् सर्वपातकनाशनम् तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति
2,Main,40.0,10,tatra tīrthe tu rājendra prāṇatyāgaṃ karoti yaḥ caturbhujastrinetraśca haratulyabalo bhavet,तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र प्राणत्यागं करोति यः चतुर्भुजस्त्रिनेत्रश्च हरतुल्यबलो भवेत्
2,Main,40.0,11,vaset kalpāyutaṃ sāgraṃ śivatulyaparākramaḥ kālena mahatā jātaḥ pṛthivyāmekarāḍ bhavet,वसेत् कल्पायुतं साग्रं शिवतुल्यपराक्रमः कालेन महता जातः पृथिव्यामेकराड् भवेत्
2,Main,40.0,12,tato gaccheta rājendra haṃsatīrtha manuttamam tatra snātvā naro rājan brahmaloke mahīyate,ततो गच्छेत राजेन्द्र हंसतीर्थ मनुत्तमम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,40.0,13,tato gaccheta rājendra siddho yatra janārdanaḥ varāhatīrtha mākhyātaṃ viṣṇulokagatipradam,ततो गच्छेत राजेन्द्र सिद्धो यत्र जनार्दनः वराहतीर्थ माख्यातं विष्णुलोकगतिप्रदम्
2,Main,40.0,14,tato gaccheta rājendra candratīrthamanuttamam paurṇamāsyāṃ viśeṣeṇa snānaṃ tatra samācaret snātamātro narastatra candraloke mahīyate,ततो गच्छेत राजेन्द्र चन्द्रतीर्थमनुत्तमम् पौर्णमास्यां विशेषेण स्नानं तत्र समाचरेत् स्नातमात्रो नरस्तत्र चन्द्रलोके महीयते
2,Main,40.0,15,tato gaccheta rājendra kanyātīrthamanuttamam śuklapakṣe tṛtīyāyāṃ snānaṃ tatra samācaret snātamātro narastatra pṛthivyāmekarāḍ bhavet,ततो गच्छेत राजेन्द्र कन्यातीर्थमनुत्तमम् शुक्लपक्षे तृतीयायां स्नानं तत्र समाचरेत् स्नातमात्रो नरस्तत्र पृथिव्यामेकराड् भवेत्
2,Main,40.0,16,devatīrtha tato gacchet sarvadevanamakṛtam tatra snātvā ca rājendra daivataiḥ saha modate,देवतीर्थ ततो गच्छेत् सर्वदेवनमकृतम् तत्र स्नात्वा च राजेन्द्र दैवतैः सह मोदते
2,Main,40.0,17,tato gaccheta rājendra śikhitīrthamanuttamam yat tatra dīyate dānaṃ sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet,ततो गच्छेत राजेन्द्र शिखितीर्थमनुत्तमम् यत् तत्र दीयते दानं सर्वं कोटिगुणं भवेत्
2,Main,40.0,18,tato gaccheta rājendra tīrthaṃ paitāmahaṃ śubham yattatra kriyate śrāddhaṃ sarvaṃ tadakṣayaṃ bhavet,ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं पैतामहं शुभम् यत्तत्र क्रियते श्राद्धं सर्वं तदक्षयं भवेत्
2,Main,40.0,19,sāvitrītīrthamāsādya yastu prāṇān parityajet vidhūya sarvapāpāni brahmaloke mahīyate,सावित्रीतीर्थमासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् विधूय सर्वपापानि ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,40.0,20,manoharaṃ tu tatraiva tīrthaṃ paramaśobhanam tatra snātvā naro rājan daivataiḥ saha modate,मनोहरं तु तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् दैवतैः सह मोदते
2,Main,40.0,21,tato gaccheta rājendra mānasaṃ tīrthamuttamam snātvā tatra naro rājan rudraloke mahīyate,ततो गच्छेत राजेन्द्र मानसं तीर्थमुत्तमम् स्नात्वा तत्र नरो राजन् रुद्रलोके महीयते
2,Main,40.0,22,svargabinduṃ tato gacchettīrthaṃ devanamaskṛtam tatra snātvā naro rājan durgatiṃ naiva gacchati,स्वर्गबिन्दुं ततो गच्छेत्तीर्थं देवनमस्कृतम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् दुर्गतिं नैव गच्छति
2,Main,40.0,23,apsareśaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret krīḍate nākalokastho hyapsarobhiḥ sa modate,अप्सरेशं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् क्रीडते नाकलोकस्थो ह्यप्सरोभिः स मोदते
2,Main,40.0,24,tato gaccheta rājendra bhārabhūtimanuttamam upoṣitor'cayedīśaṃ rudraloke mahīyate asmiṃstīrthe mṛto rājan gāṇapatyamavāpnuyāt,ततो गच्छेत राजेन्द्र भारभूतिमनुत्तमम् उपोषितोर्ऽचयेदीशं रुद्रलोके महीयते अस्मिंस्तीर्थे मृतो राजन् गाणपत्यमवाप्नुयात्
2,Main,40.0,25,kārtike māsi deveśamarcayet pārvatīpatim aśvamedhād daśaguṇaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ,कार्तिके मासि देवेशमर्चयेत् पार्वतीपतिम् अश्वमेधाद् दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः
2,Main,40.0,26,vṛṣabhaṃ yaḥ prayaccheta tatra kundendusaprabham vṛṣayuktena yānena rudralokaṃ sa gacchati,वृषभं यः प्रयच्छेत तत्र कुन्देन्दुसप्रभम् वृषयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति
2,Main,40.0,27,etat tīrthaṃ samāsādya yastu prāṇān parityajet sarvapāpaviśuddhātmā rudralokaṃ sa gacchati,एतत् तीर्थं समासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति
2,Main,40.0,28,jalapraveśaṃ yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe narādhipa haṃsayuktena yānena svargalokaṃ sa gacchati,जलप्रवेशं यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप हंसयुक्तेन यानेन स्वर्गलोकं स गच्छति
2,Main,40.0,29,eraṇḍyā narmadāyāstu saṃgamaṃ lokaviśrutam tatra tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam,एरण्ड्या नर्मदायास्तु संगमं लोकविश्रुतम् तत्र तीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
2,Main,40.0,30,upavāsaparo bhūtvā nityaṃ vrataparāyaṇaḥ tatra snātvā tu rājendra mucyate brahmahatyayā,उपवासपरो भूत्वा नित्यं व्रतपरायणः तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र मुच्यते ब्रह्महत्यया
2,Main,40.0,31,tato gaccheta rājendra narmadodadhisaṃgamam jamadagniriti khyātaḥ siddho yatra janārdanaḥ,ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदोदधिसंगमम् जमदग्निरिति ख्यातः सिद्धो यत्र जनार्दनः
2,Main,40.0,32,tatra snātvā naro rājan narmadodadhisaṃgame triguṇaṃ cāśvamedhasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ,तत्र स्नात्वा नरो राजन् नर्मदोदधिसंगमे त्रिगुणं चाश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः
2,Main,40.0,33,tato gaccheta rājendra piṅgaleśvaramuttamam tatra snātvā naro rājan rudraloke mahīyate,ततो गच्छेत राजेन्द्र पिङ्गलेश्वरमुत्तमम् तत्र स्नात्वा नरो राजन् रुद्रलोके महीयते
2,Main,40.0,34,tatropavāsaṃ yaḥ kṛtvā paśyeta vimaleśvaram saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ hitvā yāti śivālayam,तत्रोपवासं यः कृत्वा पश्येत विमलेश्वरम् सप्तजन्मकृतं पापं हित्वा याति शिवालयम्
2,Main,40.0,35,tato gaccheta rājendra ālikātīrthamuttamam upoṣya rajanīmekāṃ niyato niyatāśanaḥ asya tīrthasya māhātmyānmucyate brahmahatyayā,ततो गच्छेत राजेन्द्र आलिकातीर्थमुत्तमम् उपोष्य रजनीमेकां नियतो नियताशनः अस्य तीर्थस्य माहात्म्यान्मुच्यते ब्रह्महत्यया
2,Main,40.0,36,etāni tava saṃkṣepāt prādhānyāt kathitāni tu na śakyā vistarād vaktuṃ saṃkhyā tīrtheṣupāṇḍava,एतानि तव संक्षेपात् प्राधान्यात् कथितानि तु न शक्या विस्तराद् वक्तुं संख्या तीर्थेषुपाण्डव
2,Main,40.0,37,eṣā pavitrā vimalā nadī trailokyaviśrutā narmadā saritāṃ śreṣṭhā mahādevasya vallabhā,एषा पवित्रा विमला नदी त्रैलोक्यविश्रुता नर्मदा सरितां श्रेष्ठा महादेवस्य वल्लभा
2,Main,40.0,38,manasā saṃsmaredyastu narmadāṃ vai yudhiṣṭhira cāndrāyaṇaśataṃ sāgraṃ labhate nātra saṃśayaḥ,मनसा संस्मरेद्यस्तु नर्मदां वै युधिष्ठिर चान्द्रायणशतं साग्रं लभते नात्र संशयः
2,Main,40.0,39,aśraddadhānāḥ puruṣā nāstikyaṃ ghoramāśritāḥ patanti narake ghore ityāha parameśvaraḥ,अश्रद्दधानाः पुरुषा नास्तिक्यं घोरमाश्रिताः पतन्ति नरके घोरे इत्याह परमेश्वरः
2,Main,40.0,40,narmadāṃ sevate nityaṃ svayaṃ devo maheśvaraḥ tena puṇyā nadī jñeyā brahmahatyāpahāriṇī,नर्मदां सेवते नित्यं स्वयं देवो महेश्वरः तेन पुण्या नदी ज्ञेया ब्रह्महत्यापहारिणी
2,Main,41.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge catvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca idaṃ trailokyavikhyātaṃ tīrthaṃ naimiśamuttamam mahādevapriyakaraṃ mahāpātakanāśanam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच इदं त्रैलोक्यविख्यातं तीर्थं नैमिशमुत्तमम् महादेवप्रियकरं महापातकनाशनम्
2,Main,41.0,2,mahādevaṃ didṛkṣūṇāmṛṣīṇaṇāṃ parameṣṭhinām brahāmaṇā nirmitaṃ sthānaṃ tapastaptuṃ dvijottamāḥ,महादेवं दिदृक्षूणामृषीणणां परमेष्ठिनाम् ब्रहामणा निर्मितं स्थानं तपस्तप्तुं द्विजोत्तमाः
2,Main,41.0,3,marīcayo 'trayo viprā vasiṣṭhāḥ kratavastathā bhṛgavo 'ṅgirasaḥ pūrvā brahmāṇaṃ kamalodbhavam,मरीचयो ऽत्रयो विप्रा वसिष्ठाः क्रतवस्तथा भृगवो ऽङ्गिरसः पूर्वा ब्रह्माणं कमलोद्भवम्
2,Main,41.0,4,sametya sarvavaradaṃ caturmūrti caturmukham pṛcchanti praṇipatyainaṃ viśvakarmāṇamacyutam,समेत्य सर्ववरदं चतुर्मूर्ति चतुर्मुखम् पृच्छन्ति प्रणिपत्यैनं विश्वकर्माणमच्युतम्
2,Main,41.0,5,ṣaṭkulīyā ūcuḥ bhagavan devamīśānaṃ bhargamekaṃ kapardinam kenopāyena paśyāmo brūhi devanamaskṛtam,षट्कुलीया ऊचुः भगवन् देवमीशानं भर्गमेकं कपर्दिनम् केनोपायेन पश्यामो ब्रूहि देवनमस्कृतम्
2,Main,41.0,6,brahmovāca satraṃ sahasramāsadhvaṃ vāṅmanodoṣavarjitāḥ deśaṃ ca vaḥ pravakṣyāmi yasmin deśe cariṣyatha,ब्रह्मोवाच सत्रं सहस्रमासध्वं वाङ्मनोदोषवर्जिताः देशं च वः प्रवक्ष्यामि यस्मिन् देशे चरिष्यथ
2,Main,41.0,7,uktvā manomayaṃ cakraṃ sa sṛṣṭvā tānuvāca ha kṣiptametanmayā cakramanuvrajata mā ciram yatrāsya nemiḥ śīryeta sa deśaḥ puruṣarṣabhāḥ,उक्त्वा मनोमयं चक्रं स सृष्ट्वा तानुवाच ह क्षिप्तमेतन्मया चक्रमनुव्रजत मा चिरम् यत्रास्य नेमिः शीर्येत स देशः पुरुषर्षभाः
2,Main,41.0,8,tato mumoca taccakraṃ te ca tatsamanuvrajan tasya vai vrajataḥ kṣipraṃ yatra nemiraśīryata naimisaṃ tatsmṛtaṃ nāmnā puṇyaṃ sarvatra pūjitam,ततो मुमोच तच्चक्रं ते च तत्समनुव्रजन् तस्य वै व्रजतः क्षिप्रं यत्र नेमिरशीर्यत नैमिसं तत्स्मृतं नाम्ना पुण्यं सर्वत्र पूजितम्
2,Main,41.0,9,siddhacāraṇasaṃkīrṇaṃ yakṣagandharvasevitam sthānaṃ bhagavataḥ śaṃbhoretannaimiśamuttamam,सिद्धचारणसंकीर्णं यक्षगन्धर्वसेवितम् स्थानं भगवतः शंभोरेतन्नैमिशमुत्तमम्
2,Main,41.0,10,atra devāḥ sagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ tapastaptvā purā devā lebhire pravarān varān,अत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः तपस्तप्त्वा पुरा देवा लेभिरे प्रवरान् वरान्
2,Main,41.0,11,imaṃ deśaṃ samāśritya ṣaṭkulīyāḥ samāhitāḥ satreṇārādhya deveśaṃ dṛṣṭavanto maheśvaram,इमं देशं समाश्रित्य षट्कुलीयाः समाहिताः सत्रेणाराध्य देवेशं दृष्टवन्तो महेश्वरम्
2,Main,41.0,12,atra dānaṃ tapastaptaṃ snānaṃ japyādikaṃ ca yat ekaikaṃ pāvayet pāpaṃ saptajanmakṛtaṃ dvijāḥ,अत्र दानं तपस्तप्तं स्नानं जप्यादिकं च यत् एकैकं पावयेत् पापं सप्तजन्मकृतं द्विजाः
2,Main,41.0,13,atra pūrvaṃ sa bhagavānṛṣīṇāṃ satramāsatām provāca vāyurbrahmāṇḍaṃ purāṇaṃ brahmabhāṣitam,अत्र पूर्वं स भगवानृषीणां सत्रमासताम् प्रोवाच वायुर्ब्रह्माण्डं पुराणं ब्रह्मभाषितम्
2,Main,41.0,14,atra devo mahādevo rudrāṇyā kila viśvakṛt ramate 'dhyāpi bhagavān pramathaiḥ parivāritaḥ,अत्र देवो महादेवो रुद्राण्या किल विश्वकृत् रमते ऽध्यापि भगवान् प्रमथैः परिवारितः
2,Main,41.0,15,atra prāṇān parityajya niyamena dvijātayaḥ brahmalokaṃ gamiṣyanti yatra gatvā na jāyate,अत्र प्राणान् परित्यज्य नियमेन द्विजातयः ब्रह्मलोकं गमिष्यन्ति यत्र गत्वा न जायते
2,Main,41.0,16,anyacca tīrthapravaraṃ jāpyeśvaramitiśrutam jajāpa rudramaniśaṃ yatra nandī mahāgaṇaḥ,अन्यच्च तीर्थप्रवरं जाप्येश्वरमितिश्रुतम् जजाप रुद्रमनिशं यत्र नन्दी महागणः
2,Main,41.0,17,prītastasya mahādevo devyā saha pinākadhṛk dadāvātmasamānatvaṃ mṛtyuvañcanameva ca,प्रीतस्तस्य महादेवो देव्या सह पिनाकधृक् ददावात्मसमानत्वं मृत्युवञ्चनमेव च
2,Main,41.0,18,abhūdṛṣiḥ sa dharmātmā śilādo nāma dharmavit ārādhayanmahādevaṃ putrārthaṃ vṛṣabhadhvajam,अभूदृषिः स धर्मात्मा शिलादो नाम धर्मवित् आराधयन्महादेवं पुत्रार्थं वृषभध्वजम्
2,Main,41.0,19,tasya varṣasahasrānte tapyamānasya viśvakṛt śarvaḥ somo gaṇavṛto varado 'smītyabhāṣata,तस्य वर्षसहस्रान्ते तप्यमानस्य विश्वकृत् शर्वः सोमो गणवृतो वरदो ऽस्मीत्यभाषत
2,Main,41.0,20,sa vavre varamīśānaṃ vareṇyaṃ girijāpatim ayonijaṃ mṛtyuhīnaṃ dehi putraṃ tvayā samam,स वव्रे वरमीशानं वरेण्यं गिरिजापतिम् अयोनिजं मृत्युहीनं देहि पुत्रं त्वया समम्
2,Main,41.0,21,tathāstvityāha bhagavān devyā saha maheśvaraḥ paśyatastasya viprarṣerantardhānaṃ gato haraḥ,तथास्त्वित्याह भगवान् देव्या सह महेश्वरः पश्यतस्तस्य विप्रर्षेरन्तर्धानं गतो हरः
2,Main,41.0,22,tato yiyakṣuḥ svāṃ bhūmiṃ śilādo dharmavittamaḥ cakarṣa lāṅgalenorvoṃ bhittvādṛśyata śobhanaḥ,ततो यियक्षुः स्वां भूमिं शिलादो धर्मवित्तमः चकर्ष लाङ्गलेनोर्वों भित्त्वादृश्यत शोभनः
2,Main,41.0,23,saṃvartakānalaprakhyaḥ kumāraḥ prahasanniva rūpalāvaṇyasaṃpannastejasā bhāsayan diśaḥ,संवर्तकानलप्रख्यः कुमारः प्रहसन्निव रूपलावण्यसंपन्नस्तेजसा भासयन् दिशः
2,Main,41.0,24,kumāratulyo 'pratimo meghagambhīrayā girā śilādaṃ tāta tāteti prāha nandī punaḥ punaḥ,कुमारतुल्यो ऽप्रतिमो मेघगम्भीरया गिरा शिलादं तात तातेति प्राह नन्दी पुनः पुनः
2,Main,41.0,25,taṃ dṛṣṭvā nandanaṃ jātaṃ śilādaḥ pariṣasvaje munibhyo darśayāmāsa ye tadāśramavāsinaḥ,तं दृष्ट्वा नन्दनं जातं शिलादः परिषस्वजे मुनिभ्यो दर्शयामास ये तदाश्रमवासिनः
2,Main,41.0,26,jātakarmādikāḥ sarvāḥ kriyāstasya cakāra ha upanīya yathāśāstraṃ vedamadhyāpayat sutam,जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास्तस्य चकार ह उपनीय यथाशास्त्रं वेदमध्यापयत् सुतम्
2,Main,41.0,27,adhītavedo bhagavān nandī matimanuttamām cakre maheśvaraṃ draṣṭuṃ jeṣye mṛtyumiti prabhum,अधीतवेदो भगवान् नन्दी मतिमनुत्तमाम् चक्रे महेश्वरं द्रष्टुं जेष्ये मृत्युमिति प्रभुम्
2,Main,41.0,28,sa gatvā saritaṃ puṇyāmekāgraśraddhayānvitaḥ jajāpa rudramaniśaṃ maheśāsaktamānasaḥ,स गत्वा सरितं पुण्यामेकाग्रश्रद्धयान्वितः जजाप रुद्रमनिशं महेशासक्तमानसः
2,Main,41.0,29,tasya koṭyāṃ tu pūrṇāyāṃ śaṅkaro bhaktavatsalaḥ āgatya sāmbaḥ sagaṇo varado 'smītyuvāca ha,तस्य कोट्यां तु पूर्णायां शङ्करो भक्तवत्सलः आगत्य साम्बः सगणो वरदो ऽस्मीत्युवाच ह
2,Main,41.0,30,sa vavre punarevāhaṃ japeyaṃ koṭimīśvaram tāvadāyurmahādeva dehīti varamīśvara,स वव्रे पुनरेवाहं जपेयं कोटिमीश्वरम् तावदायुर्महादेव देहीति वरमीश्वर
2,Main,41.0,31,evamastviti saṃprocya devo 'pyantaradhīyata jajāpa koṭiṃ bhagavān bhūyastadgatamānasaḥ,एवमस्त्विति संप्रोच्य देवो ऽप्यन्तरधीयत जजाप कोटिं भगवान् भूयस्तद्गतमानसः
2,Main,41.0,32,dvitīyāyāṃ ca koṭyāṃ vai saṃpūrṇāyāṃ vṛṣadhvajaḥ āgatya varado 'smīti prāha bhūtagaṇairvṛtaḥ,द्वितीयायां च कोट्यां वै संपूर्णायां वृषध्वजः आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः
2,Main,41.0,33,tṛtīyāṃ japtumicchāmi koṭiṃ bhūyo 'pi śaṅkara tathāstvityāha viśvātmā devo 'pyantaradhīyata,तृतीयां जप्तुमिच्छामि कोटिं भूयो ऽपि शङ्कर तथास्त्वित्याह विश्वात्मा देवो ऽप्यन्तरधीयत
2,Main,41.0,34,koṭitraye 'tha saṃpūrṇe devaḥ prītamanā bhṛśam āgatya varado 'smīti prāha bhūtagaṇairvṛtaḥ,कोटित्रये ऽथ संपूर्णे देवः प्रीतमना भृशम् आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः
2,Main,41.0,35,japeyaṃ koṭimanyāṃ vai bhūyo 'pi tava tejasā ityukte bhagavānāha na japtavyaṃ tvayā punaḥ,जपेयं कोटिमन्यां वै भूयो ऽपि तव तेजसा इत्युक्ते भगवानाह न जप्तव्यं त्वया पुनः
2,Main,41.0,36,amaro jarayā tyakto mama pārśvagataḥ sadā mahāgaṇapatirdevyāḥ putro bhava maheśvaraḥ,अमरो जरया त्यक्तो मम पार्श्वगतः सदा महागणपतिर्देव्याः पुत्रो भव महेश्वरः
2,Main,41.0,37,yogīśvaro yoganetā gaṇānāmīśvareśvaraḥ sarvalokādhipaḥ śrīmān sarvajño madbalānvitaḥ,योगीश्वरो योगनेता गणानामीश्वरेश्वरः सर्वलोकाधिपः श्रीमान् सर्वज्ञो मद्बलान्वितः
2,Main,41.0,38,jñānaṃ tanmāmakaṃ divyaṃ hastāmalakavat tava ābhūtasaṃplavasthāyī tato yāsyasi matpadam,ज्ञानं तन्मामकं दिव्यं हस्तामलकवत् तव आभूतसंप्लवस्थायी ततो यास्यसि मत्पदम्
2,Main,41.0,39,etaduktvā mahādevo gaṇānāhūya śaṅkaraḥ abhiṣekeṇa yuktena nandīśvaramayojayat,एतदुक्त्वा महादेवो गणानाहूय शङ्करः अभिषेकेण युक्तेन नन्दीश्वरमयोजयत्
2,Main,41.0,40,udvāhayāmāsa ca taṃ svayameva pinākadhṛk marutāṃ ca śubhāṃ kanyāṃ suyaśeti ca viśrutām,उद्वाहयामास च तं स्वयमेव पिनाकधृक् मरुतां च शुभां कन्यां सुयशेति च विश्रुताम्
2,Main,41.0,41,etajjapyeśvaraṃ sthānaṃ devadevasya śūlinaḥ yatra tatra mṛto martyo rudraloke mahīyate,एतज्जप्येश्वरं स्थानं देवदेवस्य शूलिनः यत्र तत्र मृतो मर्त्यो रुद्रलोके महीयते
2,Main,42.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ekacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca anyacca tīrthapravaraṃ japyeśvarasamīpataḥ nāmnā pañcanadaṃ puṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अन्यच्च तीर्थप्रवरं जप्येश्वरसमीपतः नाम्ना पञ्चनदं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
2,Main,42.0,2,trirātropoṣitastatra pūjayitvā maheśvaram sarvapāpaviśuddhātmā rudraloke mahīyate,त्रिरात्रोपोषितस्तत्र पूजयित्वा महेश्वरम् सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते
2,Main,42.0,3,anyacca tīrthapravaraṃ śaṅkarasyāmitaujasaḥ mahābhairavamityuktaṃ mahāpātakanāśanam,अन्यच्च तीर्थप्रवरं शङ्करस्यामितौजसः महाभैरवमित्युक्तं महापातकनाशनम्
2,Main,42.0,4,tīrthānāṃ ca paraṃ tīrthaṃ vitastā paramā nadī sarvapāpaharā puṇyā svayameva girīndrajā,तीर्थानां च परं तीर्थं वितस्ता परमा नदी सर्वपापहरा पुण्या स्वयमेव गिरीन्द्रजा
2,Main,42.0,5,tīrthaṃ pañcatapaṃ nāma śaṃbhoramitatejasaḥ yatra devādidevena cakrārthaṃ pūjito bhavaḥ,तीर्थं पञ्चतपं नाम शंभोरमिततेजसः यत्र देवादिदेवेन चक्रार्थं पूजितो भवः
2,Main,42.0,6,piṇḍadānādikaṃ tatra pretyānantaphalapradam mṛtastatrāpi niyamād brahmaloke mahīyate,पिण्डदानादिकं तत्र प्रेत्यानन्तफलप्रदम् मृतस्तत्रापि नियमाद् ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,42.0,7,kāyāvarohaṇaṃ nāma mahādevālayaṃ śubham yatra māheśvarā dharmā munibhiḥ saṃpravartitāḥ,कायावरोहणं नाम महादेवालयं शुभम् यत्र माहेश्वरा धर्मा मुनिभिः संप्रवर्तिताः
2,Main,42.0,8,śrāddhaṃ dānaṃ tapo homa upavāsastathākṣayaḥ parityajati yaḥ prāṇān rudralokaṃ sa gacchati,श्राद्धं दानं तपो होम उपवासस्तथाक्षयः परित्यजति यः प्राणान् रुद्रलोकं स गच्छति
2,Main,42.0,9,anyacca tīrthapravaraṃ kanyātīrthamiti śrutam tatra gatvā tyajet prāṇāṃllokān prāpnoti śāśvatān,अन्यच्च तीर्थप्रवरं कन्यातीर्थमिति श्रुतम् तत्र गत्वा त्यजेत् प्राणांल्लोकान् प्राप्नोति शाश्वतान्
2,Main,42.0,10,jāmadagnyasya tu śubhaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ tatra snātvā tīrtha vare gosahasraphalaṃ labhet,जामदग्न्यस्य तु शुभं रामस्याक्लिष्टकर्मणः तत्र स्नात्वा तीर्थ वरे गोसहस्रफलं लभेत्
2,Main,42.0,11,mahākālamiti khyātaṃ tīrthaṃ trailokyaviśrutam gatvā prāṇān parityajya gāṇapatyamavāpnuyāt,महाकालमिति ख्यातं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् गत्वा प्राणान् परित्यज्य गाणपत्यमवाप्नुयात्
2,Main,42.0,12,guhyād guhyatamaṃ tīrthaṃ nakulīśvaramuttamam tatra sannihitaḥ śrīmān bhagavān nakulīśvaraḥ,गुह्याद् गुह्यतमं तीर्थं नकुलीश्वरमुत्तमम् तत्र सन्निहितः श्रीमान् भगवान् नकुलीश्वरः
2,Main,42.0,13,himavacchikhare ramye gaṅgādvāre suśobhane devyā saha mahādevo nityaṃ śiṣyaiśca saṃvṛtaḥ,हिमवच्छिखरे रम्ये गङ्गाद्वारे सुशोभने देव्या सह महादेवो नित्यं शिष्यैश्च संवृतः
2,Main,42.0,14,tatra snātvā mahādevaṃ pūjayitvā vṛṣadhvajam sarvapāpairvimucyeta mṛtastajjñānamāpnuyāt,तत्र स्नात्वा महादेवं पूजयित्वा वृषध्वजम् सर्वपापैर्विमुच्येत मृतस्तज्ज्ञानमाप्नुयात्
2,Main,42.0,15,anyacca devadevasya sthānaṃ puṇyatamaṃ śubham bhīmeśvaramiti khyātaṃ gatvā muñcati pātakam,अन्यच्च देवदेवस्य स्थानं पुण्यतमं शुभम् भीमेश्वरमिति ख्यातं गत्वा मुञ्चति पातकम्
2,Main,42.0,16,tathānyaccaṇḍavegāyāḥ saṃbhedaḥ pāpanāśanaḥ tatra snātvā ca pītvā ca mucyate brahmahatyayā,तथान्यच्चण्डवेगायाः संभेदः पापनाशनः तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते ब्रह्महत्यया
2,Main,42.0,17,sarveṣāmapi caiteṣāṃ tīrthānāṃ paramā purī nāmnāvārāṇasī divyā koṭikoṭyayutādhikā,सर्वेषामपि चैतेषां तीर्थानां परमा पुरी नाम्नावाराणसी दिव्या कोटिकोट्ययुताधिका
2,Main,42.0,18,tasyāḥ purastānmāhātmyaṃ bhāṣitaṃ vo mayā tviha nānyatra labhyate muktiryogināpyekajanmanā,तस्याः पुरस्तान्माहात्म्यं भाषितं वो मया त्विह नान्यत्र लभ्यते मुक्तिर्योगिनाप्येकजन्मना
2,Main,42.0,19,ete prādhānyataḥ proktā deśāḥ pāpaharā nṛṇām gatvā saṃkṣālayet pāpaṃ janmāntaraśataiḥ kṛtam,एते प्राधान्यतः प्रोक्ता देशाः पापहरा नृणाम् गत्वा संक्षालयेत् पापं जन्मान्तरशतैः कृतम्
2,Main,42.0,20,yaḥ svadharmān parityajya tīrthasevāṃ karoti hi na tasya phalate tīrthamahi loke paratra ca,यः स्वधर्मान् परित्यज्य तीर्थसेवां करोति हि न तस्य फलते तीर्थमहि लोके परत्र च
2,Main,42.0,21,prāyaścittī ca vidhurastathā pāpacaro gṛhī prakuryāt tīrthasaṃsevāṃ ye cānye tādṛśā janāḥ,प्रायश्चित्ती च विधुरस्तथा पापचरो गृही प्रकुर्यात् तीर्थसंसेवां ये चान्ये तादृशा जनाः
2,Main,42.0,22,sahāgnirvā sapatnīko gacchet tīrthāni yatnataḥ sarvapāpavinirmukto yathoktāṃ gatimāpnuyāt,सहाग्निर्वा सपत्नीको गच्छेत् तीर्थानि यत्नतः सर्वपापविनिर्मुक्तो यथोक्तां गतिमाप्नुयात्
2,Main,42.0,23,ṛṇāni trīṇyapākṛtya kuryād vā tīrthasevanam vidhāya vṛttiṃ putrāṇāṃ bhāryāṃ teṣu nidhāya ca,ऋणानि त्रीण्यपाकृत्य कुर्याद् वा तीर्थसेवनम् विधाय वृत्तिं पुत्राणां भार्यां तेषु निधाय च
2,Main,42.0,24,prāyaścittaprasaṅgena tīrthamāhātmyamīritam yaḥ paṭhecchṛṇuyād vāpi mucyate sarvapātakaiḥ,प्रायश्चित्तप्रसङ्गेन तीर्थमाहात्म्यमीरितम् यः पठेच्छृणुयाद् वापि मुच्यते सर्वपातकैः
2,Main,43.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge dvicatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca etadākarṇya vijñānaṃ nārāyaṇamukheritam kūrmarūpadharaṃ devaṃ papracchurmunayaḥ prabhum,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एतदाकर्ण्य विज्ञानं नारायणमुखेरितम् कूर्मरूपधरं देवं पप्रच्छुर्मुनयः प्रभुम्
2,Main,43.0,2,munaya ūcuḥ kathitā bhavatā dharmā mokṣajñānaṃ savistaram lokānāṃ sargavistāraṃ vaṃśamanvantarāṇi ca,मुनय ऊचुः कथिता भवता धर्मा मोक्षज्ञानं सविस्तरम् लोकानां सर्गविस्तारं वंशमन्वन्तराणि च
2,Main,43.0,3,pratisargamidānīṃ no vaktumarhasī mādhava bhūtānāṃ bhūtabhavyeśa yathā pūrvaṃ tvayoditam,प्रतिसर्गमिदानीं नो वक्तुमर्हसी माधव भूतानां भूतभव्येश यथा पूर्वं त्वयोदितम्
2,Main,43.0,4,sūta uvāca śrutvā teṣāṃ tadā vākyaṃ bhagavān kūrmarūpadhṛk vyājahāra mahāyogī bhūtānāṃ pratisaṃcaram,सूत उवाच श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं भगवान् कूर्मरूपधृक् व्याजहार महायोगी भूतानां प्रतिसंचरम्
2,Main,43.0,5,kūrma uvāca nityo naimittikaścaiva prākṛtātyantikau tathā caturdhāyaṃ purāṇe 'smin procyate pratisaṃcaraḥ,कूर्म उवाच नित्यो नैमित्तिकश्चैव प्राकृतात्यन्तिकौ तथा चतुर्धायं पुराणे ऽस्मिन् प्रोच्यते प्रतिसंचरः
2,Main,43.0,6,yo 'yaṃ saṃdṛśyate nityaṃ loke bhūtakṣayastviha nityaḥ saṃkīrtyate nāmnā munibhiḥ pratisaṃcaraḥ,यो ऽयं संदृश्यते नित्यं लोके भूतक्षयस्त्विह नित्यः संकीर्त्यते नाम्ना मुनिभिः प्रतिसंचरः
2,Main,43.0,7,brāhmo naimittiko nāma kalpānte yo bhaviṣyati trailokyasyāsya kathitaḥ pratisargo manīṣibhiḥ,ब्राह्मो नैमित्तिको नाम कल्पान्ते यो भविष्यति त्रैलोक्यस्यास्य कथितः प्रतिसर्गो मनीषिभिः
2,Main,43.0,8,mahādādyāṃ viśeṣāntaṃ yadā saṃyāti saṃkṣayam prākṛtaḥ pratisargo 'yaṃ procyate kālacintakaiḥ,महादाद्यां विशेषान्तं यदा संयाति संक्षयम् प्राकृतः प्रतिसर्गो ऽयं प्रोच्यते कालचिन्तकैः
2,Main,43.0,9,jñānādātyantikaḥ prokto yoginaḥ paramātmani pralayaḥ pratisargo 'yaṃ kālacintāparairdvijaiḥ,ज्ञानादात्यन्तिकः प्रोक्तो योगिनः परमात्मनि प्रलयः प्रतिसर्गो ऽयं कालचिन्तापरैर्द्विजैः
2,Main,43.0,10,ātyantikaśca kathitaḥ pralayo 'tra sasādhanaḥ naimittikamidānīṃ vaḥ kathayiṣye samāsataḥ,आत्यन्तिकश्च कथितः प्रलयो ऽत्र ससाधनः नैमित्तिकमिदानीं वः कथयिष्ये समासतः
2,Main,43.0,11,caturyugasahasrānte saṃprāpte pratisaṃcare svātmasaṃsthāḥ prajāḥ kartuṃ pratipede prajāpatiḥ,चतुर्युगसहस्रान्ते संप्राप्ते प्रतिसंचरे स्वात्मसंस्थाः प्रजाः कर्तुं प्रतिपेदे प्रजापतिः
2,Main,43.0,12,tato bhavatyanāvṛṣṭistīvrā sā śatavārṣikī bhūtakṣayakarī ghorā sarvabhūtakṣayaṅkarī,ततो भवत्यनावृष्टिस्तीव्रा सा शतवार्षिकी भूतक्षयकरी घोरा सर्वभूतक्षयङ्करी
2,Main,43.0,13,tato yānyalpasārāṇi sattvāni pṛthivītale tāni cāgre pralīyante bhūmitvamupayānti ca,ततो यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि पृथिवीतले तानि चाग्रे प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च
2,Main,43.0,14,saptaraśmiratho bhūtvā samuttiṣṭhan divākaraḥ asahyaraśmirbhavati pibannambho gabhastibhiḥ,सप्तरश्मिरथो भूत्वा समुत्तिष्ठन् दिवाकरः असह्यरश्मिर्भवति पिबन्नम्भो गभस्तिभिः
2,Main,43.0,15,tasya te raśmayaḥ sapta pibantyambu mahārṇave tenāhāreṇa tā dīptāḥ sūryāḥ sapta bhavantyuta,तस्य ते रश्मयः सप्त पिबन्त्यम्बु महार्णवे तेनाहारेण ता दीप्ताः सूर्याः सप्त भवन्त्युत
2,Main,43.0,16,tataste raśmayaḥ sapta sūryā bhūtvā caturdiśam caturlokamidaṃ sarvaṃ dahanti śikhinastathā,ततस्ते रश्मयः सप्त सूर्या भूत्वा चतुर्दिशम् चतुर्लोकमिदं सर्वं दहन्ति शिखिनस्तथा
2,Main,43.0,17,vyāpnuvantaśca te viprāstūrdhvaṃ cādhaśca raśmibhiḥ dīpyante bhāskarāḥ sapta yugāntāgnipratāpinaḥ,व्याप्नुवन्तश्च ते विप्रास्तूर्ध्वं चाधश्च रश्मिभिः दीप्यन्ते भास्कराः सप्त युगान्ताग्निप्रतापिनः
2,Main,43.0,18,te sūryā vāriṇā dīptā bahusāhastraraśmayaḥ khaṃ samāvṛtya tiṣṭhanti nirdahanto vasuṃdharām,ते सूर्या वारिणा दीप्ता बहुसाहस्त्ररश्मयः खं समावृत्य तिष्ठन्ति निर्दहन्तो वसुंधराम्
2,Main,43.0,19,tatasteṣāṃ pratāpena dahyamānā vasuṃdharā sādrinadyarṇavadvīpā nisnehā samapadyata,ततस्तेषां प्रतापेन दह्यमाना वसुंधरा साद्रिनद्यर्णवद्वीपा निस्नेहा समपद्यत
2,Main,43.0,20,dīptābhiḥ saṃtatābhiśca raśmibhirvai samantataḥ adhaścordhvaṃ ca lagnābhistiryak caiva samāvṛtam,दीप्ताभिः संतताभिश्च रश्मिभिर्वै समन्ततः अधश्चोर्ध्वं च लग्नाभिस्तिर्यक् चैव समावृतम्
2,Main,43.0,21,sūryāgninā pramṛṣṭānāṃ saṃsṛṣṭānāṃ parasparam ekatvamupayātānāmekajvālaṃ bhavatyuta,सूर्याग्निना प्रमृष्टानां संसृष्टानां परस्परम् एकत्वमुपयातानामेकज्वालं भवत्युत
2,Main,43.0,22,sarvalokapraṇāśaśca so 'gnirbhūtvā sukuṇḍalī caturlokamidaṃ sarvaṃ nirdahatyātmatejasā,सर्वलोकप्रणाशश्च सो ऽग्निर्भूत्वा सुकुण्डली चतुर्लोकमिदं सर्वं निर्दहत्यात्मतेजसा
2,Main,43.0,23,tataḥ pralīne sarvasmiñ jaṅgame sthāvare tathā nirvṛkṣā nistṛṇā bhūmiḥ kūrmapṛṣṭhā prakāśate,ततः प्रलीने सर्वस्मिञ् जङ्गमे स्थावरे तथा निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिः कूर्मपृष्ठा प्रकाशते
2,Main,43.0,24,ambarīṣamivābhāti sarvamāpūritaṃ jagat sarvameva tadarcirbhiḥ pūrṇaṃ jājvalyate punaḥ,अम्बरीषमिवाभाति सर्वमापूरितं जगत् सर्वमेव तदर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते पुनः
2,Main,43.0,25,pātāle yāni sattvāni mahodadhigatāni ca tatastāni pralīyante bhūmitvamupayānti ca,पाताले यानि सत्त्वानि महोदधिगतानि च ततस्तानि प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च
2,Main,43.0,26,dvīpāṃśca parvatāṃścaiva varṣāṇyatha mahodadhīn tān sarvān bhasmasāt kṛtvā saptātmā pāvakaḥ prabhuḥ,द्वीपांश्च पर्वतांश्चैव वर्षाण्यथ महोदधीन् तान् सर्वान् भस्मसात् कृत्वा सप्तात्मा पावकः प्रभुः
2,Main,43.0,27,samudrebhyo nadībhyaśca pātālebhyaśca sarvaśaḥ pibannapaḥ samiddho 'gniḥ pṛthivīmāśrito jvalan,समुद्रेभ्यो नदीभ्यश्च पातालेभ्यश्च सर्वशः पिबन्नपः समिद्धो ऽग्निः पृथिवीमाश्रितो ज्वलन्
2,Main,43.0,28,tataḥ saṃvartakaḥ śailānatikramya mahāṃstathā lokān dahati dīptātmā rudratejovijṝmbhitaḥ,ततः संवर्तकः शैलानतिक्रम्य महांस्तथा लोकान् दहति दीप्तात्मा रुद्रतेजोविजॄम्भितः
2,Main,43.0,29,sa dagdhvā pṛthivīṃ devo rasātalamaśoṣayat adhastāt pṛthivīṃ dagdhvā divamūrdhvaṃ dahiṣyati,स दग्ध्वा पृथिवीं देवो रसातलमशोषयत् अधस्तात् पृथिवीं दग्ध्वा दिवमूर्ध्वं दहिष्यति
2,Main,43.0,30,yojanānāṃ śatānīha sahasrāṇyayutāni ca uttiṣṭhanti śikhāstasya vahneḥ saṃvartakasya tu,योजनानां शतानीह सहस्राण्ययुतानि च उत्तिष्ठन्ति शिखास्तस्य वह्नेः संवर्तकस्य तु
2,Main,43.0,31,gandharvāṃśca piśācāṃśca sayakṣoragarākṣasān tadā dahatyasau dīptaḥ kālarudrapracoditaḥ,गन्धर्वांश्च पिशाचांश्च सयक्षोरगराक्षसान् तदा दहत्यसौ दीप्तः कालरुद्रप्रचोदितः
2,Main,43.0,32,bhūrlokaṃ ca bhuvarlokaṃ svarlokaṃ ca tathā mahaḥ dahedaśeṣaṃ kālāgniḥ kālo viśvatanuḥ svayam,भूर्लोकं च भुवर्लोकं स्वर्लोकं च तथा महः दहेदशेषं कालाग्निः कालो विश्वतनुः स्वयम्
2,Main,43.0,33,vyāpteṣveteṣu lokeṣu tiryagūrdhvamathāgninā tat tejaḥ samanuprāpya kṛtsnaṃ jagadidaṃ śanaiḥ ayoguḍanibhaṃ sarvaṃ tadā caikaṃ prakāśate,व्याप्तेष्वेतेषु लोकेषु तिर्यगूर्ध्वमथाग्निना तत् तेजः समनुप्राप्य कृत्स्नं जगदिदं शनैः अयोगुडनिभं सर्वं तदा चैकं प्रकाशते
2,Main,43.0,34,tato gajakulonnādāstaḍidbhiḥ samalaṅkṛtāḥ uttiṣṭhanti tadā vyomni ghorāḥ saṃvartakā ghanāḥ,ततो गजकुलोन्नादास्तडिद्भिः समलङ्कृताः उत्तिष्ठन्ति तदा व्योम्नि घोराः संवर्तका घनाः
2,Main,43.0,35,kecinnīlotpalaśyāmāḥ kecit kumudasannibhāḥ dhūmravarṇāstathā kecit kecit pītāḥ payodharāḥ,केचिन्नीलोत्पलश्यामाः केचित् कुमुदसन्निभाः धूम्रवर्णास्तथा केचित् केचित् पीताः पयोधराः
2,Main,43.0,36,kecid rāsabhavarṇāstu lākṣārasanibhāstathā śaṅkhakundanibhāścānye jātyañjananibhāḥ pare,केचिद् रासभवर्णास्तु लाक्षारसनिभास्तथा शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभाः परे
2,Main,43.0,37,manaḥ śilābhāstvanye ca kapotasadṛśāḥ pare indragopanibhāḥ keciddharitālanibhāstathā indracāpanibhāḥ keciduttiṣṭhanti ghanā divi,मनः शिलाभास्त्वन्ये च कपोतसदृशाः परे इन्द्रगोपनिभाः केचिद्धरितालनिभास्तथा इन्द्रचापनिभाः केचिदुत्तिष्ठन्ति घना दिवि
2,Main,43.0,38,kecit parvatasaṃkāśāḥ kecid gajakulopamāḥ kūṭāṅgāranibhāścānye kecinmīnakulodvahāḥ bahūrūpā ghorūpā ghorasvaraninādinaḥ,केचित् पर्वतसंकाशाः केचिद् गजकुलोपमाः कूटाङ्गारनिभाश्चान्ये केचिन्मीनकुलोद्वहाः बहूरूपा घोरूपा घोरस्वरनिनादिनः
2,Main,43.0,39,tadā jaladharāḥ sarve pūrayanti nabhaḥ sthalam tataste jaladā ghorā rāviṇo bhāskarātmajāḥ saptadhā saṃvṛtātmānastamagniṃ śamayantyuta,तदा जलधराः सर्वे पूरयन्ति नभः स्थलम् ततस्ते जलदा घोरा राविणो भास्करात्मजाः सप्तधा संवृतात्मानस्तमग्निं शमयन्त्युत
2,Main,43.0,40,tataste jaladā varṣaṃ muñcantīha mahaughavat sughoramaśivaṃ sarvaṃ nāśayanti ca pāvakam,ततस्ते जलदा वर्षं मुञ्चन्तीह महौघवत् सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम्
2,Main,43.0,41,pravṛṣṭe ca tadātyarthamambhasā pūryate jagat adbhistejobhibhūtatvāt tadāgniḥ praviśatyapaḥ,प्रवृष्टे च तदात्यर्थमम्भसा पूर्यते जगत् अद्भिस्तेजोभिभूतत्वात् तदाग्निः प्रविशत्यपः
2,Main,43.0,42,naṣṭe cāgnau varṣaśataiḥ payodāḥ kṣayasaṃbhavāḥ plāvayanto 'tha bhuvanaṃ mahājalaparistravaiḥ,नष्टे चाग्नौ वर्षशतैः पयोदाः क्षयसंभवाः प्लावयन्तो ऽथ भुवनं महाजलपरिस्त्रवैः
2,Main,43.0,43,dhārābhiḥ pūrayantīdaṃ codyamānāḥ svayaṃbhuvā atyantasalilaughaiśca velā iva mahodadhiḥ,धाराभिः पूरयन्तीदं चोद्यमानाः स्वयंभुवा अत्यन्तसलिलौघैश्च वेला इव महोदधिः
2,Main,43.0,44,sādridvīpā tathā pṛthvī jalaiḥ saṃcchādyate śanaiḥ ādityaraśmibhiḥ pītaṃ jalamabhreṣu tiṣṭhati punaḥ patati tad bhūmau pūryante tena cārṇavāḥ,साद्रिद्वीपा तथा पृथ्वी जलैः संच्छाद्यते शनैः आदित्यरश्मिभिः पीतं जलमभ्रेषु तिष्ठति पुनः पतति तद् भूमौ पूर्यन्ते तेन चार्णवाः
2,Main,43.0,45,tataḥ samudrāḥ svāṃ velāmatikrāntāstu kṛtsnaśaḥ parvatāśca vilīyante mahī cāpsu nimajjati,ततः समुद्राः स्वां वेलामतिक्रान्तास्तु कृत्स्नशः पर्वताश्च विलीयन्ते मही चाप्सु निमज्जति
2,Main,43.0,46,tasminnekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame yoganindrāṃ samāsthāya śete devaḥ prajāpatiḥ,तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे योगनिन्द्रां समास्थाय शेते देवः प्रजापतिः
2,Main,43.0,47,caturyugasahasrāntaṃ kalpamāhurmaharṣayaḥ vārāho vartate kalpo yasya vistāra īritaḥ,चतुर्युगसहस्रान्तं कल्पमाहुर्महर्षयः वाराहो वर्तते कल्पो यस्य विस्तार ईरितः
2,Main,43.0,48,asaṃkhyātāstathā kalpā brahmaviṣṇuśivātmakāḥ kathitā hi purāṇeṣu munibhiḥ kālacintakaiḥ,असंख्यातास्तथा कल्पा ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाः कथिता हि पुराणेषु मुनिभिः कालचिन्तकैः
2,Main,43.0,49,sāttvikeṣvatha kalpeṣu māhātmyamadhikaṃ hareḥ tāmaseṣu harasyoktaṃ rājaseṣu prajāpateḥ,सात्त्विकेष्वथ कल्पेषु माहात्म्यमधिकं हरेः तामसेषु हरस्योक्तं राजसेषु प्रजापतेः
2,Main,43.0,50,yo 'yaṃ pravartate kalpo vārāhaḥ sāttviko mataḥ anye ca sāttvikāḥ kalpā mama teṣu parigrahaḥ,यो ऽयं प्रवर्तते कल्पो वाराहः सात्त्विको मतः अन्ये च सात्त्विकाः कल्पा मम तेषु परिग्रहः
2,Main,43.0,51,dhyānaṃ tapastathā jñānaṃ labdhvā teṣveva yoginaḥ ārādhya giriśaṃ māṃ ca yānti tat paramaṃ padam,ध्यानं तपस्तथा ज्ञानं लब्ध्वा तेष्वेव योगिनः आराध्य गिरिशं मां च यान्ति तत् परमं पदम्
2,Main,43.0,52,so 'haṃ sattvaṃ samāsthāya māyī māyāmayīṃ svayam ekārṇave jagatyasmin yoganidrāṃ vrajāmi tu,सो ऽहं सत्त्वं समास्थाय मायी मायामयीं स्वयम् एकार्णवे जगत्यस्मिन् योगनिद्रां व्रजामि तु
2,Main,43.0,53,māṃ paśyanti mahātmānaḥ suptaṃ kālaṃ maharṣayaḥ janaloke vartamānāstapasā yogacakṣuṣā,मां पश्यन्ति महात्मानः सुप्तं कालं महर्षयः जनलोके वर्तमानास्तपसा योगचक्षुषा
2,Main,43.0,54,ahaṃ purāṇapuruṣo bhūrbhuvaḥ prabhavo vibhuḥ sahasracaraṇaḥ śrīmān sahasrāṃśuḥ sahasradṛk,अहं पुराणपुरुषो भूर्भुवः प्रभवो विभुः सहस्रचरणः श्रीमान् सहस्रांशुः सहस्रदृक्
2,Main,43.0,55,mantro 'gnirbrāhmiṇā gāvaḥ kuśāśca samidho hyaham prokṣaṇī ca śruvaścaiva somo ghṛtamathāsmyaham,मन्त्रो ऽग्निर्ब्राह्मिणा गावः कुशाश्च समिधो ह्यहम् प्रोक्षणी च श्रुवश्चैव सोमो घृतमथास्म्यहम्
2,Main,43.0,56,saṃvartako mahānātmā pavitraṃ paramaṃ yaśaḥ vedo vedyaṃ prabhurgoptā gopatirbrahmaṇo mukham,संवर्तको महानात्मा पवित्रं परमं यशः वेदो वेद्यं प्रभुर्गोप्ता गोपतिर्ब्रह्मणो मुखम्
2,Main,43.0,57,anantastārako yogī gatirgatimatāṃ varaḥ haṃsaḥ prāṇo 'tha kapilo viśvamūrtiḥ sanātanaḥ,अनन्तस्तारको योगी गतिर्गतिमतां वरः हंसः प्राणो ऽथ कपिलो विश्वमूर्तिः सनातनः
2,Main,43.0,58,kṣetrajñaḥ prakṛtiḥ kālo jagadbījamathāmṛtam mātā pitā mahādevo matto hyanyanna vidyate,क्षेत्रज्ञः प्रकृतिः कालो जगद्बीजमथामृतम् माता पिता महादेवो मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते
2,Main,43.0,59,ādityavarṇo bhuvanasya goptā nārāyaṇaḥ puruṣo yogamūrtiḥ māṃ paśyanti yatayo yoganiṣṭhā jñātvātmānamamṛtatvaṃ vrajanti,आदित्यवर्णो भुवनस्य गोप्ता नारायणः पुरुषो योगमूर्तिः मां पश्यन्ति यतयो योगनिष्ठा ज्ञात्वात्मानममृतत्वं व्रजन्ति
2,Main,44.0,1,iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge tricatvāriṃśo 'dhyāyaḥ kūrma uvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pratisargamanuttamam prākṛtaṃ hi samāsena śṛṇudhvaṃ gadato mama,इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः कूर्म उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रतिसर्गमनुत्तमम् प्राकृतं हि समासेन शृणुध्वं गदतो मम
2,Main,44.0,2,gate parārdhadvitaye kālo lokaprakālanaḥ kālāgnirbhasmasāt kartuṃ karoti nikilaṃ matim,गते परार्धद्वितये कालो लोकप्रकालनः कालाग्निर्भस्मसात् कर्तुं करोति निकिलं मतिम्
2,Main,44.0,3,svātmanyātmānamāveśya bhūtvā devo maheśvaraḥ dahedaśeṣaṃ brahmāṇḍaṃ sadevāsuramānuṣam,स्वात्मन्यात्मानमावेश्य भूत्वा देवो महेश्वरः दहेदशेषं ब्रह्माण्डं सदेवासुरमानुषम्
2,Main,44.0,4,tamāviśya mahādevo bhagavānnīlalohitaḥ karoti lokasaṃhāraṃ bhīṣaṇaṃ rūpamāśritaḥ,तमाविश्य महादेवो भगवान्नीललोहितः करोति लोकसंहारं भीषणं रूपमाश्रितः
2,Main,44.0,5,praviśya maṇḍalaṃ sauraṃ kṛtvāsau bahudhā punaḥ nirdahatyakhilaṃ lokaṃ saptasaptisvarūpadhṛk,प्रविश्य मण्डलं सौरं कृत्वासौ बहुधा पुनः निर्दहत्यखिलं लोकं सप्तसप्तिस्वरूपधृक्
2,Main,44.0,6,sa dagdhvā sakalaṃ sattvamastraṃ brahmaśiro mahat devatānāṃ śarīreṣu kṣipatyakhiladāhakam,स दग्ध्वा सकलं सत्त्वमस्त्रं ब्रह्मशिरो महत् देवतानां शरीरेषु क्षिपत्यखिलदाहकम्
2,Main,44.0,7,dagdheṣvaśeṣadeveṣu devī girivarātmajā ekāsā sākṣiṇī śaṃbhostiṣṭhate vaidikī śrutiḥ,दग्धेष्वशेषदेवेषु देवी गिरिवरात्मजा एकासा साक्षिणी शंभोस्तिष्ठते वैदिकी श्रुतिः
2,Main,44.0,8,śiraḥ kapālairdevānāṃ kṛtastragvarabhūṣaṇaḥ ādityacandrādigaṇaiḥ pūrayan vyomamaṇḍalam,शिरः कपालैर्देवानां कृतस्त्रग्वरभूषणः आदित्यचन्द्रादिगणैः पूरयन् व्योममण्डलम्
2,Main,44.0,9,sahasranayano devaḥ sahasrākṛtiriśvaraḥ sahasrahastacaraṇaḥ sahasrārcirmahābhujaḥ,सहस्रनयनो देवः सहस्राकृतिरिश्वरः सहस्रहस्तचरणः सहस्रार्चिर्महाभुजः
2,Main,44.0,10,daṃṣṭrākarālavadanaḥ pradīptānalalocanaḥ triśūlī kṛttivasano yogamaiśvaramāsthitaḥ,दंष्ट्राकरालवदनः प्रदीप्तानललोचनः त्रिशूली कृत्तिवसनो योगमैश्वरमास्थितः
2,Main,44.0,11,pītvā tatparamānandaṃ prabhūtamamṛtaṃ svayam karoti tāṇḍavaṃ devīmālokya parameśvaraḥ,पीत्वा तत्परमानन्दं प्रभूतममृतं स्वयम् करोति ताण्डवं देवीमालोक्य परमेश्वरः
2,Main,44.0,12,pītvā nṛttāmṛtaṃ devī bhartuḥ paramamaṅgalā yogamāsthāya devasya dehamāyāti śūlinaḥ,पीत्वा नृत्तामृतं देवी भर्तुः परममङ्गला योगमास्थाय देवस्य देहमायाति शूलिनः
2,Main,44.0,13,saṃtyaktvā tāṇḍavarasaṃ svecchayaiva pinākadhṛk jyotiḥ svabhāvaṃ bhagavān dagdhvā brahmāṇḍamaṇḍalam,संत्यक्त्वा ताण्डवरसं स्वेच्छयैव पिनाकधृक् ज्योतिः स्वभावं भगवान् दग्ध्वा ब्रह्माण्डमण्डलम्
2,Main,44.0,14,saṃsthiteṣvatha deveṣu brahmaviṣṇupinākiṣu guṇairaśeṣaiḥ pṛthivīvilayaṃ yāti vāriṣu,संस्थितेष्वथ देवेषु ब्रह्मविष्णुपिनाकिषु गुणैरशेषैः पृथिवीविलयं याति वारिषु
2,Main,44.0,15,sa vāritattvaṃ saguṇaṃ grasate havyavāhanaḥ tejastu guṇasaṃyuktaṃ vāyau saṃyāti saṃkṣayam,स वारितत्त्वं सगुणं ग्रसते हव्यवाहनः तेजस्तु गुणसंयुक्तं वायौ संयाति संक्षयम्
2,Main,44.0,16,ākāśe saguṇo vāyuḥ pralayaṃ yāti viśvabhṛt bhūtādau ca tathākāśaṃ līyate guṇasaṃyutam,आकाशे सगुणो वायुः प्रलयं याति विश्वभृत् भूतादौ च तथाकाशं लीयते गुणसंयुतम्
2,Main,44.0,17,indriyāṇi ca sarvāṇi taijase yānti saṃkṣayam vaikārike devagaṇāḥ pralaṃya yānti sattamāḥ,इन्द्रियाणि च सर्वाणि तैजसे यान्ति संक्षयम् वैकारिके देवगणाः प्रलंय यान्ति सत्तमाः
2,Main,44.0,18,vaikārikastaijasaśca bhūtādiśceti sattamāḥ trividho 'yamahaṅkāro mahati pralaṃya vrajet,वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चेति सत्तमाः त्रिविधो ऽयमहङ्कारो महति प्रलंय व्रजेत्
2,Main,44.0,19,mahāntamebhiḥ sahitaṃ brahmāṇamatitejasam avyaktaṃ jagato yoniḥ saṃharedekamavyayam,महान्तमेभिः सहितं ब्रह्माणमतितेजसम् अव्यक्तं जगतो योनिः संहरेदेकमव्ययम्
2,Main,44.0,20,evaṃ saṃhṛtya bhūtāni tattvāni ca maheśvaraḥ viyojayati cānyonyaṃ pradhānaṃ puruṣaṃ param,एवं संहृत्य भूतानि तत्त्वानि च महेश्वरः वियोजयति चान्योन्यं प्रधानं पुरुषं परम्
2,Main,44.0,21,pradhānapuṃsorajayoreṣa saṃhāra īritaḥ maheśvarecchājanito na svayaṃ vidyate layaḥ,प्रधानपुंसोरजयोरेष संहार ईरितः महेश्वरेच्छाजनितो न स्वयं विद्यते लयः
2,Main,44.0,22,guṇasāmyaṃ tadavyaktaṃ prakṛtiḥ parigīyate pradhānaṃ jagato yonirmāyātattvamacetanam,गुणसाम्यं तदव्यक्तं प्रकृतिः परिगीयते प्रधानं जगतो योनिर्मायातत्त्वमचेतनम्
2,Main,44.0,23,kūṭasthaścinmayo hyātmā kevalaḥ pañcaviṃśakaḥ gīyate munibhiḥ sākṣī mahānekaḥ pitāmahaḥ,कूटस्थश्चिन्मयो ह्यात्मा केवलः पञ्चविंशकः गीयते मुनिभिः साक्षी महानेकः पितामहः
2,Main,44.0,24,evaṃ saṃhārakaraṇī śaktirmāheśvarī dhruvā pradhānādyaṃ viśeṣāntaṃ dahed rudra iti śrutiḥ,एवं संहारकरणी शक्तिर्माहेश्वरी ध्रुवा प्रधानाद्यं विशेषान्तं दहेद् रुद्र इति श्रुतिः
2,Main,44.0,25,yogināmatha sarveṣāṃ jñānavinyastacetasām ātyantikaṃ caiva layaṃ vidadhātīha śaṅkaraḥ,योगिनामथ सर्वेषां ज्ञानविन्यस्तचेतसाम् आत्यन्तिकं चैव लयं विदधातीह शङ्करः
2,Main,44.0,26,ityeṣa bhagavān rudraḥ saṃhāraṃ kurute vaśī sthāpikā mohanī śaktirnārāyaṇa iti śrutiḥ,इत्येष भगवान् रुद्रः संहारं कुरुते वशी स्थापिका मोहनी शक्तिर्नारायण इति श्रुतिः
2,Main,44.0,27,hiraṇyagarbhā bhagavān jagat sadasadātmakam sṛjedaśeṣaṃ prakṛtestanmayaḥ pañcaviṃśakaḥ,हिरण्यगर्भा भगवान् जगत् सदसदात्मकम् सृजेदशेषं प्रकृतेस्तन्मयः पञ्चविंशकः
2,Main,44.0,28,sarvajñāḥ sarvagāḥ śāntāḥ svātmanyevavyavasthitāḥ śaktayo brahmaviṇvīśā bhuktimuktiphalapradāḥ,सर्वज्ञाः सर्वगाः शान्ताः स्वात्मन्येवव्यवस्थिताः शक्तयो ब्रह्मविण्वीशा भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः
2,Main,44.0,29,sarveśvarāḥ sarvavandyāḥ śāśvatānantabhoginaḥ ekamevākṣaraṃ tattvaṃ puṃpradhāneśvarātmakam,सर्वेश्वराः सर्ववन्द्याः शाश्वतानन्तभोगिनः एकमेवाक्षरं तत्त्वं पुंप्रधानेश्वरात्मकम्
2,Main,44.0,30,anyāśca śaktayo divyāḥ santi tatra sahasraśaḥ ijyante vividhairyajñaiḥ śakrādityādayo 'marāḥ,अन्याश्च शक्तयो दिव्याः सन्ति तत्र सहस्रशः इज्यन्ते विविधैर्यज्ञैः शक्रादित्यादयो ऽमराः
2,Main,44.0,31,ekaikasya sahasrāṇi dehānāṃ vai śatāni ca kathyante caiva māhātmyācchaktirekaiva nirguṇāḥ,एकैकस्य सहस्राणि देहानां वै शतानि च कथ्यन्ते चैव माहात्म्याच्छक्तिरेकैव निर्गुणाः
2,Main,44.0,32,tāṃ tāṃ śaktiṃ samādhāya svayaṃ devo maheśvaraḥ karoti dehān vividhān grasate caiva līlayā,तां तां शक्तिं समाधाय स्वयं देवो महेश्वरः करोति देहान् विविधान् ग्रसते चैव लीलया
2,Main,44.0,33,ijyate sarvayajñeṣu brāhmaṇairvedavādibhiḥ sarvakāmaprado rudra ityeṣā vaidikī śrutiḥ,इज्यते सर्वयज्ञेषु ब्राह्मणैर्वेदवादिभिः सर्वकामप्रदो रुद्र इत्येषा वैदिकी श्रुतिः
2,Main,44.0,34,sarvāsāmeva śaktīnāṃ brahmaviṣṇumaheśvarāḥ prādhānyena smṛtā devāḥ śaktayaḥ paramātmanaḥ,सर्वासामेव शक्तीनां ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः प्राधान्येन स्मृता देवाः शक्तयः परमात्मनः
2,Main,44.0,35,ādyaḥ parastād bhagavān paramātmā sanātanaḥ gīyate sarvaśaktyātmā śūlapāṇirmaheśvaraḥ,आद्यः परस्ताद् भगवान् परमात्मा सनातनः गीयते सर्वशक्त्यात्मा शूलपाणिर्महेश्वरः
2,Main,44.0,36,enameke vadantyagniṃ nārāyaṇamathāpare indrameke pare viśvān brahmāṇamapare jaguḥ,एनमेके वदन्त्यग्निं नारायणमथापरे इन्द्रमेके परे विश्वान् ब्रह्माणमपरे जगुः
2,Main,44.0,37,brahmaviṣṇavagnivaruṇāḥ sarve devāstatharṣayaḥ ekasyaivātha rudrasya bhedāste parikīrtitāḥ,ब्रह्मविष्णवग्निवरुणाः सर्वे देवास्तथर्षयः एकस्यैवाथ रुद्रस्य भेदास्ते परिकीर्तिताः
2,Main,44.0,38,yaṃ yaṃ bhedaṃ samāśritya yajanti parameśvaram tat tad rūpaṃ samāsthāya pradadāti phalaṃ śivaḥ,यं यं भेदं समाश्रित्य यजन्ति परमेश्वरम् तत् तद् रूपं समास्थाय प्रददाति फलं शिवः
2,Main,44.0,39,tasmādekataraṃ bhedaṃ samāśrityāpi śāśvatam ārādhayanmahādevaṃ yāti tatparamaṃ padam,तस्मादेकतरं भेदं समाश्रित्यापि शाश्वतम् आराधयन्महादेवं याति तत्परमं पदम्
2,Main,44.0,40,kintu devaṃ mahādevaṃ sarvaśaktiṃ sanātanam ārādhayed vai giriśaṃ saguṇaṃ vātha nirguṇam,किन्तु देवं महादेवं सर्वशक्तिं सनातनम् आराधयेद् वै गिरिशं सगुणं वाथ निर्गुणम्
2,Main,44.0,41,mayā prokto hi bhavatāṃ yogaḥ prāgeva nirguṇaḥ ārurukṣustu saguṇaṃ pūjayet parameśvaram,मया प्रोक्तो हि भवतां योगः प्रागेव निर्गुणः आरुरुक्षुस्तु सगुणं पूजयेत् परमेश्वरम्
2,Main,44.0,42,pinākinaṃ trinayanaṃ jaṭilaṃ kṛttivāsasam padmāsanasthaṃ rukmābhaṃ cintayed vaidikī śrutiḥ,पिनाकिनं त्रिनयनं जटिलं कृत्तिवाससम् पद्मासनस्थं रुक्माभं चिन्तयेद् वैदिकी श्रुतिः
2,Main,44.0,43,eṣa yogaḥ samuddiṣṭaḥ sabījo munisattamāḥ tasmāt sarvān parityajya devān brahmapurogamān ārādhayed virūpākṣamādimadhyāntasaṃsthitam,एष योगः समुद्दिष्टः सबीजो मुनिसत्तमाः तस्मात् सर्वान् परित्यज्य देवान् ब्रह्मपुरोगमान् आराधयेद् विरूपाक्षमादिमध्यान्तसंस्थितम्
2,Main,44.0,44,bhaktiyogasamāyuktaḥ svadharmanirataḥ śuciḥ tādṛśaṃ rūpamāsthāya samāyātyantikaṃ śivam,भक्तियोगसमायुक्तः स्वधर्मनिरतः शुचिः तादृशं रूपमास्थाय समायात्यन्तिकं शिवम्
2,Main,44.0,45,eṣa yogaḥ samuddiṣṭaḥ sabījo 'tyantabhāvane yathāvidhi prakurvāṇaḥ prāpnuyādaiśvaraṃ padam,एष योगः समुद्दिष्टः सबीजो ऽत्यन्तभावने यथाविधि प्रकुर्वाणः प्राप्नुयादैश्वरं पदम्
2,Main,44.0,46,atrāpyaśakto 'tha haraṃ viṣṇuṃ bahmāṇamarcayet atha cedasamarthaḥ syāt tatrāpi munipuṅgavāḥ tato vāyvagniśakrādīn pūjayed bhaktisaṃyutaḥ,अत्राप्यशक्तो ऽथ हरं विष्णुं बह्माणमर्चयेत् अथ चेदसमर्थः स्यात् तत्रापि मुनिपुङ्गवाः ततो वाय्वग्निशक्रादीन् पूजयेद् भक्तिसंयुतः
2,Main,44.0,47,ye cānye bhāvane śuddhe prāgukte bhavatāmiha athāpi kathito yogo nirbojaśca sabījakaḥ,ये चान्ये भावने शुद्धे प्रागुक्ते भवतामिह अथापि कथितो योगो निर्बोजश्च सबीजकः
2,Main,44.0,48,jñānaṃ taduktaṃ nirbojaṃ pūrvaṃ hi bhavatāṃ mayā viṣṇuṃ rudraṃ virañciṃ ca sabījaṃ bhāvayed budhaḥ sathavāgnyādikān devāṃstatparaḥ saṃyatendriyaḥ,ज्ञानं तदुक्तं निर्बोजं पूर्वं हि भवतां मया विष्णुं रुद्रं विरञ्चिं च सबीजं भावयेद् बुधः सथवाग्न्यादिकान् देवांस्तत्परः संयतेन्द्रियः
2,Main,44.0,49,pūjayet puruṣaṃ viṣṇuṃ caturmūrtidharaṃ harim anādinidhanaṃ devaṃ vāsudevaṃ sanātanam,पूजयेत् पुरुषं विष्णुं चतुर्मूर्तिधरं हरिम् अनादिनिधनं देवं वासुदेवं सनातनम्
2,Main,44.0,50,nārāyaṇaṃ jagadyonimākāśaṃ paramaṃ padam talliṅgadhārī niyataṃ tadbhaktastadapāśrayaḥ eṣa eva vidhirbrāhme bhāvane cāntike mataḥ,नारायणं जगद्योनिमाकाशं परमं पदम् तल्लिङ्गधारी नियतं तद्भक्तस्तदपाश्रयः एष एव विधिर्ब्राह्मे भावने चान्तिके मतः
2,Main,44.0,51,ityetat kathitaṃ jñānaṃ bhāvanāsaṃśrayaṃ param indradyumnāya munaye kathitaṃ yanmayā purā,इत्येतत् कथितं ज्ञानं भावनासंश्रयं परम् इन्द्रद्युम्नाय मुनये कथितं यन्मया पुरा
2,Main,44.0,52,avyaktātmakamevedaṃ cetanācetanaṃ jagat tadīśvaraḥ paraṃ brahma tasmād brahmamayaṃ jagat,अव्यक्तात्मकमेवेदं चेतनाचेतनं जगत् तदीश्वरः परं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्ममयं जगत्
2,Main,44.0,53,sūta uvāca etāvaduktvā bhagavān virarāma janārdanaḥ tuṣṭuvurmunayo viṣṇuṃ śakreṇa saha mādhavam,सूत उवाच एतावदुक्त्वा भगवान् विरराम जनार्दनः तुष्टुवुर्मुनयो विष्णुं शक्रेण सह माधवम्
2,Main,44.0,54,munaya ūcuḥ namaste kūrmarūpāya viṣṇave paramātmane nārāyaṇāya viśvāya vāsudevāya te namaḥ,मुनय ऊचुः नमस्ते कूर्मरूपाय विष्णवे परमात्मने नारायणाय विश्वाय वासुदेवाय ते नमः
2,Main,44.0,55,namo namaste kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ mādhavāya namastubhyaṃ namo yajñeśvarāya ca,नमो नमस्ते कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः माधवाय नमस्तुभ्यं नमो यज्ञेश्वराय च
2,Main,44.0,56,sahasraśirase tubhyaṃ sahasrākṣāya te namaḥ namaḥ sahasrahastāya sahasracaraṇāya ca,सहस्रशिरसे तुभ्यं सहस्राक्षाय ते नमः नमः सहस्रहस्ताय सहस्रचरणाय च
2,Main,44.0,57,oṃ namo jñānarūpāya paramātmasvarūpiṇe ānandāya namastubhyaṃ māyātītāya te namaḥ,ॐ नमो ज्ञानरूपाय परमात्मस्वरूपिणे आनन्दाय नमस्तुभ्यं मायातीताय ते नमः
2,Main,44.0,58,namo gūḍhaśarīrāya nirguṇāya namo 'stu te puruṣāya purāṇāya sattāmātrasvarūpiṇe,नमो गूढशरीराय निर्गुणाय नमो ऽस्तु ते पुरुषाय पुराणाय सत्तामात्रस्वरूपिणे
2,Main,44.0,59,namaḥ sāṃkhyāya yogāya kevalāya namo 'stu te dharmajñānādhigamyāya niṣkalāya namo namaḥ,नमः सांख्याय योगाय केवलाय नमो ऽस्तु ते धर्मज्ञानाधिगम्याय निष्कलाय नमो नमः
2,Main,44.0,60,namostu vyomatattvāya mahāyogeśvarāya ca parāvarāṇāṃ prabhave vedavedyāya te namaḥ,नमोस्तु व्योमतत्त्वाय महायोगेश्वराय च परावराणां प्रभवे वेदवेद्याय ते नमः
2,Main,44.0,61,namo buddhāya śuddhāya namo yuktāya hetave namo namo namastubhyaṃ māyine vedhase namaḥ,नमो बुद्धाय शुद्धाय नमो युक्ताय हेतवे नमो नमो नमस्तुभ्यं मायिने वेधसे नमः
2,Main,44.0,62,namo 'stu te varāhāya nārasiṃhāya te namaḥ vāmanāya namastubhyaṃ hṛṣīkeśāya te namaḥ,नमो ऽस्तु ते वराहाय नारसिंहाय ते नमः वामनाय नमस्तुभ्यं हृषीकेशाय ते नमः
2,Main,44.0,63,namo 'stu kālarudrāya kālarūpāya te namaḥ svargāpavargadātre ca namo 'pratihatātmane,नमो ऽस्तु कालरुद्राय कालरूपाय ते नमः स्वर्गापवर्गदात्रे च नमो ऽप्रतिहतात्मने
2,Main,44.0,64,namo yogādhigamyāya yogine yogadāyine devānāṃ pataye tubhyaṃ devārtiśamanāya te,नमो योगाधिगम्याय योगिने योगदायिने देवानां पतये तुभ्यं देवार्तिशमनाय ते
2,Main,44.0,65,bhagavaṃstvatprasādena sarvasaṃsāranāśanam asmābhirviditaṃ jñānaṃ yajjñātvāmṛtamaśnute,भगवंस्त्वत्प्रसादेन सर्वसंसारनाशनम् अस्माभिर्विदितं ज्ञानं यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते
2,Main,44.0,66,śrutāstu vividhā dharmā vaṃśā manvantarāṇi ca sargaśca pratisargaśca brahmāṇyasyāsya vistaraḥ,श्रुतास्तु विविधा धर्मा वंशा मन्वन्तराणि च सर्गश्च प्रतिसर्गश्च ब्रह्माण्यस्यास्य विस्तरः
2,Main,44.0,67,tvaṃ hi sarvajagatsākṣī viśvo nārāyaṇaḥ paraḥ trātumarhasyanantātmaṃstvameva śaraṇaṃ gatiḥ,त्वं हि सर्वजगत्साक्षी विश्वो नारायणः परः त्रातुमर्हस्यनन्तात्मंस्त्वमेव शरणं गतिः
2,Main,44.0,68,sūta uvāca etad vaḥ kathitaṃ viprā yogamokṣapradāyakam kaurmaṃ purāṇamakhilaṃ yajjagāda gadādharaḥ,सूत उवाच एतद् वः कथितं विप्रा योगमोक्षप्रदायकम् कौर्मं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः
2,Main,44.0,69,asmin purāṇe lakṣmyāstu saṃbhavaḥ kathitaḥ purā mohāyāśeṣabhūtānāṃ vāsudevena yojanam,अस्मिन् पुराणे लक्ष्म्यास्तु संभवः कथितः पुरा मोहायाशेषभूतानां वासुदेवेन योजनम्
2,Main,44.0,70,prajāpatīnāṃ sargastu varṇadharmāśca vṛttayaḥ dharmārthakāmamokṣāṇāṃ yathāvallakṣaṇaṃ śubham,प्रजापतीनां सर्गस्तु वर्णधर्माश्च वृत्तयः धर्मार्थकाममोक्षाणां यथावल्लक्षणं शुभम्
2,Main,44.0,71,pitāmahasya viṣṇośca maheśasya ca dhīmataḥ ekatvaṃ ca pṛthaktvaṃ ca viśeṣaścopavarṇitaḥ,पितामहस्य विष्णोश्च महेशस्य च धीमतः एकत्वं च पृथक्त्वं च विशेषश्चोपवर्णितः
2,Main,44.0,72,bhaktānāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ samācāraśca śobhanaḥ varṇāśramāṇāṃ kathitaṃ yathāvadiha lakṣaṇam,भक्तानां लक्षणं प्रोक्तं समाचारश्च शोभनः वर्णाश्रमाणां कथितं यथावदिह लक्षणम्
2,Main,44.0,73,ādisargastataḥ paścādaṇḍāvaraṇasaptakam hiraṇyagarbhasargaśca kīrtito munipuṅgavāḥ,आदिसर्गस्ततः पश्चादण्डावरणसप्तकम् हिरण्यगर्भसर्गश्च कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः
2,Main,44.0,74,kālasaṃkhyāprakathanaṃ māhātmyaṃ ceśvarasya ca brahmaṇaḥ śayanaṃ cāpsu nāmanirvacanaṃ tathā,कालसंख्याप्रकथनं माहात्म्यं चेश्वरस्य च ब्रह्मणः शयनं चाप्सु नामनिर्वचनं तथा
2,Main,44.0,75,varāhavapuṣā bhūyo bhūmeruddharaṇaṃ punaḥ mukhyādisargakathanaṃ munisargastathāparaḥ,वराहवपुषा भूयो भूमेरुद्धरणं पुनः मुख्यादिसर्गकथनं मुनिसर्गस्तथापरः
2,Main,44.0,76,vyākhyato rudrasargaśca ṛṣisargaśca tāpasaḥ dharmasya ca prajāsargastāmasāt pūrvameva tu,व्याख्यतो रुद्रसर्गश्च ऋषिसर्गश्च तापसः धर्मस्य च प्रजासर्गस्तामसात् पूर्वमेव तु
2,Main,44.0,77,brahmaviṣṇuvivādaḥ syādantardehapraveśanam padmodbhavatvaṃ devasya mohastasya ca dhīmataḥ,ब्रह्मविष्णुविवादः स्यादन्तर्देहप्रवेशनम् पद्मोद्भवत्वं देवस्य मोहस्तस्य च धीमतः
2,Main,44.0,78,darśanaṃ ca maheśasya māhātmyaṃ viṣṇuneritam divyadṛṣṭipradānaṃ ca brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ,दर्शनं च महेशस्य माहात्म्यं विष्णुनेरितम् दिव्यदृष्टिप्रदानं च ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
2,Main,44.0,79,saṃstavo devadevasya brahmaṇā parameṣṭhinā prasādo giriśasyātha varadānaṃ tathaiva ca,संस्तवो देवदेवस्य ब्रह्मणा परमेष्ठिना प्रसादो गिरिशस्याथ वरदानं तथैव च
2,Main,44.0,80,saṃvādo viṣṇunā sārdhaṃ śaṅkarasya mahātmanaḥ varadānaṃ tathāpūrvamantardhānaṃ pinākinaḥ,संवादो विष्णुना सार्धं शङ्करस्य महात्मनः वरदानं तथापूर्वमन्तर्धानं पिनाकिनः
2,Main,44.0,81,vadhaśca kathito viprā madhukaiṭabhayoḥ purā avatāro 'tha devasya brahmaṇo nābhipaṅkajāt,वधश्च कथितो विप्रा मधुकैटभयोः पुरा अवतारो ऽथ देवस्य ब्रह्मणो नाभिपङ्कजात्
2,Main,44.0,82,ekībhāvaśca devasya viṣṇunā kathitastataḥ vimoho brahmaṇaścātha saṃjñālābho harestataḥ,एकीभावश्च देवस्य विष्णुना कथितस्ततः विमोहो ब्रह्मणश्चाथ संज्ञालाभो हरेस्ततः
2,Main,44.0,83,tapaścaraṇamākhyātaṃ devadevasya dhīmataḥ prādurbhāvo maheśasya lalāṭāt kathitastataḥ,तपश्चरणमाख्यातं देवदेवस्य धीमतः प्रादुर्भावो महेशस्य ललाटात् कथितस्ततः
2,Main,44.0,84,rudrāṇāṃ kathitā sṛṣṭirbrahmaṇaḥ pratiṣedhanam bhūtiśca devadevasya varadānopadeśakau,रुद्राणां कथिता सृष्टिर्ब्रह्मणः प्रतिषेधनम् भूतिश्च देवदेवस्य वरदानोपदेशकौ
2,Main,44.0,85,antardhānaṃ ca rudrasya tapaścaryāṇḍajasya ca darśanaṃ devadevasya naranārīśarīratā,अन्तर्धानं च रुद्रस्य तपश्चर्याण्डजस्य च दर्शनं देवदेवस्य नरनारीशरीरता
2,Main,44.0,86,devyā vibhāgakathanaṃ devadevāt pinākinaḥ devyāstu paścāt kathitaṃ dakṣaputrītvameva ca,देव्या विभागकथनं देवदेवात् पिनाकिनः देव्यास्तु पश्चात् कथितं दक्षपुत्रीत्वमेव च
2,Main,44.0,87,himavadduhitṛtvaṃ ca devyā māhātmyameva ca darśanaṃ divyarūpasya vaiśvarūpasya darśanam,हिमवद्दुहितृत्वं च देव्या माहात्म्यमेव च दर्शनं दिव्यरूपस्य वैश्वरूपस्य दर्शनम्
2,Main,44.0,88,nāmnāṃ sahasraṃ kathitaṃ pitrā himavatā svayam upadeśo mahādevyā varadānaṃ tathaiva ca,नाम्नां सहस्रं कथितं पित्रा हिमवता स्वयम् उपदेशो महादेव्या वरदानं तथैव च
2,Main,44.0,89,bhṛgvādīnāṃ prajāsargo rājñāṃ vaṃśasya vistaraḥ prācetasatvaṃ dakṣasya dakṣayajñavimardanam,भृग्वादीनां प्रजासर्गो राज्ञां वंशस्य विस्तरः प्राचेतसत्वं दक्षस्य दक्षयज्ञविमर्दनम्
2,Main,44.0,90,dadhīcasya ca dakṣasya vivādaḥ kathitastadā tataśca śāpaḥ kathito munīnāṃ munipuṅgavāḥ,दधीचस्य च दक्षस्य विवादः कथितस्तदा ततश्च शापः कथितो मुनीनां मुनिपुङ्गवाः
2,Main,44.0,91,rudrāgatiḥ prasādaśca antardhānaṃ pinākinaḥ pitāmahasyopadeśaḥ kīrtyate rakṣaṇāya tu,रुद्रागतिः प्रसादश्च अन्तर्धानं पिनाकिनः पितामहस्योपदेशः कीर्त्यते रक्षणाय तु
2,Main,44.0,92,dakṣasya ca prajāsargaḥ kaśyapasya mahātmanaḥ hiraṇyakaśipornāśo hiraṇyākṣavadhastathā,दक्षस्य च प्रजासर्गः कश्यपस्य महात्मनः हिरण्यकशिपोर्नाशो हिरण्याक्षवधस्तथा
2,Main,44.0,93,tataśca śāpaḥ kathito devadāruvanaukasām nigrahaścāndhakasyātha gāṇapatyamanuttamam,ततश्च शापः कथितो देवदारुवनौकसाम् निग्रहश्चान्धकस्याथ गाणपत्यमनुत्तमम्
2,Main,44.0,94,prahrādanigrahaścātha baleḥ saṃyamanaṃ tataḥ bāṇasya nigrahaścātha prasādastasya śūlinaḥ,प्रह्रादनिग्रहश्चाथ बलेः संयमनं ततः बाणस्य निग्रहश्चाथ प्रसादस्तस्य शूलिनः
2,Main,44.0,95,ṛṣīṇāṃ vaṃśavistāro rājñāṃ vaṃśāḥ prakīrtitāḥ vasudevāt tato viṣṇorutpattiḥ svecchayā hareḥ,ऋषीणां वंशविस्तारो राज्ञां वंशाः प्रकीर्तिताः वसुदेवात् ततो विष्णोरुत्पत्तिः स्वेच्छया हरेः
2,Main,44.0,96,darśanaṃ copamanyorvai tapaścaraṇameva ca varalābho mahādevaṃ dṛṣṭvā sāmbaṃ trilocanam,दर्शनं चोपमन्योर्वै तपश्चरणमेव च वरलाभो महादेवं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम्
2,Main,44.0,97,kailāsagamanaṃ cātha nivāsastatra śārṅgiṇaḥ tataśca kathyate bhītirdvārivatyā nivāsinām,कैलासगमनं चाथ निवासस्तत्र शार्ङ्गिणः ततश्च कथ्यते भीतिर्द्वारिवत्या निवासिनाम्
2,Main,44.0,98,rakṣaṇaṃ garuḍenātha jitvā śatrūn mahābalān nārādāgamanaṃ caiva yātrā caiva garutmataḥ,रक्षणं गरुडेनाथ जित्वा शत्रून् महाबलान् नारादागमनं चैव यात्रा चैव गरुत्मतः
2,Main,44.0,99,tataśca kṛṣṇāgamanaṃ munīnāmāgatistataḥ naityakaṃ vāsudevasya śivaliṅgārcanaṃ tathā,ततश्च कृष्णागमनं मुनीनामागतिस्ततः नैत्यकं वासुदेवस्य शिवलिङ्गार्चनं तथा
2,Main,44.0,100,mārkaṇḍeyasya ca muneḥ praśnaḥ proktastataḥ param liṅgārcananimittaṃ ca liṅgasyāpi saliṅginaḥ,मार्कण्डेयस्य च मुनेः प्रश्नः प्रोक्तस्ततः परम् लिङ्गार्चननिमित्तं च लिङ्गस्यापि सलिङ्गिनः
2,Main,44.0,101,yathātmyakathanaṃ cātha liṅgāvirbhāva eva ca brahmaviṣṇostathā madhye kīrtito munipuṅgavāḥ,यथात्म्यकथनं चाथ लिङ्गाविर्भाव एव च ब्रह्मविष्णोस्तथा मध्ये कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः
2,Main,44.0,102,mohastayostu kathito gamanaṃ cordhvato 'pyadhaḥ saṃstavo devadevasya prasādaḥ parameṣṭhinaḥ,मोहस्तयोस्तु कथितो गमनं चोर्ध्वतो ऽप्यधः संस्तवो देवदेवस्य प्रसादः परमेष्ठिनः
2,Main,44.0,103,antardhānaṃ ca liṅgasya sāmbotpattistataḥ param kīrtitā cāniruddhasya samutpattirdvijottamāḥ,अन्तर्धानं च लिङ्गस्य साम्बोत्पत्तिस्ततः परम् कीर्तिता चानिरुद्धस्य समुत्पत्तिर्द्विजोत्तमाः
2,Main,44.0,104,kṛṣṇasya gamane buddhirṛṣīṇāmāgatistathā anuvaśāsitaṃ ca kṛṣṇena varadānaṃ mahātmanaḥ,कृष्णस्य गमने बुद्धिरृषीणामागतिस्तथा अनुवशासितं च कृष्णेन वरदानं महात्मनः
2,Main,44.0,105,gamanaṃ caiva kṛṣṇasya pārthasyāpi ca darśanam kṛṣṇadvaipāyanasyoktā yugadharmāḥ sanātanāḥ,गमनं चैव कृष्णस्य पार्थस्यापि च दर्शनम् कृष्णद्वैपायनस्योक्ता युगधर्माः सनातनाः
2,Main,44.0,106,anugraho 'tha pārthasya vārāṇasīgatistataḥ pārāśaryasya ca munervyāsasyādbhutakarmaṇaḥ,अनुग्रहो ऽथ पार्थस्य वाराणसीगतिस्ततः पाराशर्यस्य च मुनेर्व्यासस्याद्भुतकर्मणः
2,Main,44.0,107,vāraṇasyāśca māhātmyaṃ tīrthānāṃ caiva varṇanam tīrthayātrā ca vyāsasya devyāścaivātha darśanam udvāsanaṃ ca kathitaṃ varadānaṃ tathaiva ca,वारणस्याश्च माहात्म्यं तीर्थानां चैव वर्णनम् तीर्थयात्रा च व्यासस्य देव्याश्चैवाथ दर्शनम् उद्वासनं च कथितं वरदानं तथैव च
2,Main,44.0,108,prayāgasya ca māhātmyaṃ kṣetrāṇāmatha kīrtinam phalaṃ ca vipulaṃ viprā mārkaṇḍeyasya nirgamaḥ,प्रयागस्य च माहात्म्यं क्षेत्राणामथ कीर्तिनम् फलं च विपुलं विप्रा मार्कण्डेयस्य निर्गमः
2,Main,44.0,109,bhuvanānāṃ svarūpaṃ ca jyotiṣāṃ ca niveśanam kīrtyante caiva varṣāṇi nadīnāṃ caiva nirṇayaḥ,भुवनानां स्वरूपं च ज्योतिषां च निवेशनम् कीर्त्यन्ते चैव वर्षाणि नदीनां चैव निर्णयः
2,Main,44.0,110,parvatānāṃ ca kathanaṃ sthānāni ca divaukasām dvīpānāṃ pravibhāgaśca śvetadvīpopavarṇanam,पर्वतानां च कथनं स्थानानि च दिवौकसाम् द्वीपानां प्रविभागश्च श्वेतद्वीपोपवर्णनम्
2,Main,44.0,111,śayanaṃ keśavasyātha māhātmyaṃ ca mahātmanaḥ manvantarāṇāṃ kathanaṃ viṣṇormāhātmyameva ca,शयनं केशवस्याथ माहात्म्यं च महात्मनः मन्वन्तराणां कथनं विष्णोर्माहात्म्यमेव च
2,Main,44.0,112,vedaśākhāpraṇayanaṃ vyāsānāṃ kathanaṃ tataḥ avedasya ca vedānāṃ kathanaṃ munipuṅgavāḥ,वेदशाखाप्रणयनं व्यासानां कथनं ततः अवेदस्य च वेदानां कथनं मुनिपुङ्गवाः
2,Main,44.0,113,yogeśvarāṇāṃ ca kathā śiṣyāṇāṃ cātha kīrtanam gītāśca vividhāguhyā īśvarasyātha kīrtitāḥ,योगेश्वराणां च कथा शिष्याणां चाथ कीर्तनम् गीताश्च विविधागुह्या ईश्वरस्याथ कीर्तिताः
2,Main,44.0,114,varṇāśramāṇāmācārāḥ prāyaścittavidhistataḥ kapālitvaṃ ca rudrasya bhikṣācaraṇameva ca,वर्णाश्रमाणामाचाराः प्रायश्चित्तविधिस्ततः कपालित्वं च रुद्रस्य भिक्षाचरणमेव च
2,Main,44.0,115,pativratāyāścākhyānaṃ tīrthānāṃ ca vinirṇayaḥ tathā maṅkaṇakasyātha nigrahaḥ kīrtyate dvijāḥ,पतिव्रतायाश्चाख्यानं तीर्थानां च विनिर्णयः तथा मङ्कणकस्याथ निग्रहः कीर्त्यते द्विजाः
2,Main,44.0,116,vadhaśca kathito viprāḥ kālasya ca samāsataḥ devadāruvane śaṃbhoḥ praveśo mādhavasya ca,वधश्च कथितो विप्राः कालस्य च समासतः देवदारुवने शंभोः प्रवेशो माधवस्य च
2,Main,44.0,117,darśanaṃ ṣaṭkulīyānāṃ devadevasya dhīmataḥ varadānaṃ ca devasya nandine tu prakīrtitam,दर्शनं षट्कुलीयानां देवदेवस्य धीमतः वरदानं च देवस्य नन्दिने तु प्रकीर्तितम्
2,Main,44.0,118,naimittikastu kathitaḥ pratisargastataḥ param prākṛtaḥ pralayaścordhvaṃ sabījo yoga eva ca,नैमित्तिकस्तु कथितः प्रतिसर्गस्ततः परम् प्राकृतः प्रलयश्चोर्ध्वं सबीजो योग एव च
2,Main,44.0,119,evaṃ jñātvā purāṇasya saṃkṣepaṃ kīrtayet tu yaḥ sarvapāpavinirmukto brahmaloke mahīyate,एवं ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत् तु यः सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,44.0,120,evamuktvā śriyaṃ devīmādāya puruṣottamaḥ saṃtyajya kūrmasaṃsthānaṃ svasthānaṃ ca jagāma ha,एवमुक्त्वा श्रियं देवीमादाय पुरुषोत्तमः संत्यज्य कूर्मसंस्थानं स्वस्थानं च जगाम ह
2,Main,44.0,121,devāśca sarve munayaḥ svāni sthānāni bhejire praṇamya puruṣaṃ viṣṇuṃ gṛhītvā hyamṛtaṃ dvijāḥ,देवाश्च सर्वे मुनयः स्वानि स्थानानि भेजिरे प्रणम्य पुरुषं विष्णुं गृहीत्वा ह्यमृतं द्विजाः
2,Main,44.0,122,etat purāṇaṃ paramaṃ bhāṣitaṃ kūrmarūpiṇā sākṣād devādidenena viṣṇunā viśvayoninā,एतत् पुराणं परमं भाषितं कूर्मरूपिणा साक्षाद् देवादिदेनेन विष्णुना विश्वयोनिना
2,Main,44.0,123,yaḥ paṭhet satataṃ martyo niyamena samāhitaḥ sarvapāpavinirmukto brahmaloke mahīyate,यः पठेत् सततं मर्त्यो नियमेन समाहितः सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
2,Main,44.0,124,likhitvā caiva yo dadyād vaiśākhe māsi suvrataḥ viprāya vedaviduṣe tasya puṇyaṃ nibodhata,लिखित्वा चैव यो दद्याद् वैशाखे मासि सुव्रतः विप्राय वेदविदुषे तस्य पुण्यं निबोधत
2,Main,44.0,125,sarvapāpavinirmuktaḥ sarvaiśvaryasamanvitaḥ bhuktvā ca vipulānsvarge bhogāndivyānsuśobhanān,सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः भुक्त्वा च विपुलान्स्वर्गे भोगान्दिव्यान्सुशोभनान्
2,Main,44.0,126,tataḥ svargāt paribhraṣṭo viprāṇāṃ jāyate kule pūrvasaṃskāramāhātmyād brahmavidyāmavāpnuyāt,ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो विप्राणां जायते कुले पूर्वसंस्कारमाहात्म्याद् ब्रह्मविद्यामवाप्नुयात्
2,Main,44.0,127,paṭhitvādhyāyamevaikaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate yor'thaṃ vicārayet samyak sa prāpnoti paraṃ padam,पठित्वाध्यायमेवैकं सर्वपापैः प्रमुच्यते योर्ऽथं विचारयेत् सम्यक् स प्राप्नोति परं पदम्
2,Main,44.0,128,adhyetavyamidaṃ nityaṃ vipraiḥ parvaṇi parvaṇi śrotavyaṃ ca dvijaśreṣṭhā mahāpātakanāśanam,अध्येतव्यमिदं नित्यं विप्रैः पर्वणि पर्वणि श्रोतव्यं च द्विजश्रेष्ठा महापातकनाशनम्
2,Main,44.0,129,ekatastu purāṇāni setihāsāni kṛtsnaśaḥ ekatra cedaṃ paramametadevātiricyate,एकतस्तु पुराणानि सेतिहासानि कृत्स्नशः एकत्र चेदं परममेतदेवातिरिच्यते
2,Main,44.0,130,dharmanaipuṇyakāmānāṃ jñānanaipuṇyakāminām idaṃ purāṇaṃ muktvaikaṃ nāstyanyat sādhanaṃ param,धर्मनैपुण्यकामानां ज्ञाननैपुण्यकामिनाम् इदं पुराणं मुक्त्वैकं नास्त्यन्यत् साधनं परम्
2,Main,44.0,131,yathāvadatra bhagavān devo nārāyaṇo hariḥ kathyate hi yathā viṣṇurna tathānyeṣu suvratāḥ,यथावदत्र भगवान् देवो नारायणो हरिः कथ्यते हि यथा विष्णुर्न तथान्येषु सुव्रताः
2,Main,44.0,132,brāhmī paurāṇikī ceyaṃ saṃhitā pāpanāśanī atra tat paramaṃ brahma kīrtyate hi yathārthataḥ,ब्राह्मी पौराणिकी चेयं संहिता पापनाशनी अत्र तत् परमं ब्रह्म कीर्त्यते हि यथार्थतः
2,Main,44.0,133,tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ tapasāṃ ca paraṃ tapaḥ jñānānāṃ paramaṃ jñānaṃ vratānāṃ paramaṃ vratam,तीर्थानां परमं तीर्थं तपसां च परं तपः ज्ञानानां परमं ज्ञानं व्रतानां परमं व्रतम्
2,Main,44.0,134,nādhyetavyamidaṃ śāstraṃ vṛṣalasya ca sannidhau yo 'dhīte sa tu mohātmā sa yāti narakān bahūn,नाध्येतव्यमिदं शास्त्रं वृषलस्य च सन्निधौ यो ऽधीते स तु मोहात्मा स याति नरकान् बहून्
2,Main,44.0,135,śrāddhe vā daivike kārye śrāvaṇīyaṃ dvijātibhiḥ yajñānte tu viśeṣeṇa sarvadoṣaviśodhanam,श्राद्धे वा दैविके कार्ये श्रावणीयं द्विजातिभिः यज्ञान्ते तु विशेषेण सर्वदोषविशोधनम्
2,Main,44.0,136,mumukṣūṇāmidaṃ śāstramadhyetavyaṃ viśeṣataḥ śrotavyaṃ cātha mantavyaṃ vedārthaparibṛṃhaṇam,मुमुक्षूणामिदं शास्त्रमध्येतव्यं विशेषतः श्रोतव्यं चाथ मन्तव्यं वेदार्थपरिबृंहणम्
2,Main,44.0,137,jñātvā yathāvad viprendrān śrāvayed bhaktisaṃyutān sarvapāpavinirmukto brahmasāyujyamāpnuyāt,ज्ञात्वा यथावद् विप्रेन्द्रान् श्रावयेद् भक्तिसंयुतान् सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मसायुज्यमाप्नुयात्
2,Main,44.0,138,yo 'śraddadhāne puruṣe dadyāccādhārmike tathā sa pretya gatvā nirayān śunāṃ yoniṃ vrajatyadhaḥ,यो ऽश्रद्दधाने पुरुषे दद्याच्चाधार्मिके तथा स प्रेत्य गत्वा निरयान् शुनां योनिं व्रजत्यधः
2,Main,44.0,139,namaskṛtvā hariṃ viṣṇuṃ jagadyoniṃ sanātanam adhyetavyamidaṃ śāstraṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ tathā,नमस्कृत्वा हरिं विष्णुं जगद्योनिं सनातनम् अध्येतव्यमिदं शास्त्रं कृष्णद्वैपायनं तथा
2,Main,44.0,140,ityājñā devadevasya viṣṇoramitatejasaḥ pārāśaryasya viprarṣervyāsasya ca mahātmanaḥ,इत्याज्ञा देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः पाराशर्यस्य विप्रर्षेर्व्यासस्य च महात्मनः
2,Main,44.0,141,śrutvā nārāyaṇād divyāṃ nārado bhagavānṛṣiḥ gautamāya dadau pūrvaṃ tasmāccaiva parāśaraḥ,श्रुत्वा नारायणाद् दिव्यां नारदो भगवानृषिः गौतमाय ददौ पूर्वं तस्माच्चैव पराशरः
2,Main,44.0,142,parāśaro 'pi bhagavāna gaṅgādvāre munīśvarāḥ munibhyaḥ kathayāmāsa dharmakāmārthamokṣadam,पराशरो ऽपि भगवान गङ्गाद्वारे मुनीश्वराः मुनिभ्यः कथयामास धर्मकामार्थमोक्षदम्
2,Main,44.0,143,brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ sanakāya ca dhīmate sanatkumārāya tathā sarvapāpapraṇāśanam,ब्रह्मणा कथितं पूर्वं सनकाय च धीमते सनत्कुमाराय तथा सर्वपापप्रणाशनम्
2,Main,44.0,144,sanakād bhagavān sākṣād devalo yogavittamaḥ avāptavān pañcaśikho devalādidamuttamam,सनकाद् भगवान् साक्षाद् देवलो योगवित्तमः अवाप्तवान् पञ्चशिखो देवलादिदमुत्तमम्
2,Main,44.0,145,sanatkumārād bhagavān muniḥ satyavatīsutaḥ lebhe purāṇaṃ paramaṃ vyāsaḥ sarvārthasaṃcayam,सनत्कुमाराद् भगवान् मुनिः सत्यवतीसुतः लेभे पुराणं परमं व्यासः सर्वार्थसंचयम्
2,Main,44.0,146,tasmād vyāsādahaṃ śrutvā bhavatāṃ pāpanāśanam ūcivān vai bhavadbhiśca dātavyaṃ dhārmike jane,तस्माद् व्यासादहं श्रुत्वा भवतां पापनाशनम् ऊचिवान् वै भवद्भिश्च दातव्यं धार्मिके जने
2,Main,44.0,147,tasmai vyāsāya gurave sarvajñāya maharṣaye pārāśaryāya śāntāya namo nārāyaṇātmane,तस्मै व्यासाय गुरवे सर्वज्ञाय महर्षये पाराशर्याय शान्ताय नमो नारायणात्मने
2,Main,44.0,148,yasmāt saṃjāyate kṛtsanaṃ yatra caiva pralīyate namastasmai sureśāya viṣṇave kūrmarūpiṇe,यस्मात् संजायते कृत्सनं यत्र चैव प्रलीयते नमस्तस्मै सुरेशाय विष्णवे कूर्मरूपिणे