Khanda,Chapter,Verse,Sanskrit_IAST,Sanskrit_Devanagari
1,2,1,ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ sanatkumārastu nāradāya mahātmane proktavānsakalāndharmānkathaṃ tau militāvubhau,ऋषय ऊचुः कथं सनत्कुमारस्तु नारदाय महात्मने प्रोक्तवान्सकलान्धर्मान्कथं तौ मिलितावुभौ
1,2,2,kasminsthāne sthitau sūta tāvubhau brahmavādinau harigītasamudgāne cakratustadvadasva naḥ,कस्मिन्स्थाने स्थितौ सूत तावुभौ ब्रह्मवादिनौ हरिगीतसमुद्गाने चक्रतुस्तद्वदस्व नः
1,2,3,sūta uvāca sanakādyā mahātmāno brahmaṇo mānasāḥ sutāḥ nirmamā nirahaṃkārāḥ sarve te hyūdhvaretasaḥ,सूत उवाच सनकाद्या महात्मानो ब्रह्मणो मानसाः सुताः निर्ममा निरहंकाराः सर्वे ते ह्यूध्वरेतसः
1,2,4,teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi samakaśca sanandanaḥ sanasphumāraśca vibhuḥ sanātama iti smṛtaḥ,तेषां नामानि वक्ष्यामि समकश्च सनन्दनः सनस्फुमारश्च विभुः सनातम इति स्मृतः
1,2,5,viṣṇubhaktā mahātmāno brahmadhyānaparāyaṇāḥ sahasrasūryasaṃkāśāḥ satyasandhā mumukṣavaḥ,विष्णुभक्ता महात्मानो ब्रह्मध्यानपरायणाः सहस्रसूर्यसंकाशाः सत्यसन्धा मुमुक्षवः
1,2,6,ekadā meruśṛṅgaṃ te prasthitā brahmaṇaḥ sabhām iṣṭaṃ mārge 'tha dadṛśuḥ gaṅgāṃ viṣṇipadīṃ dvijāḥ,एकदा मेरुशृङ्गं ते प्रस्थिता ब्रह्मणः सभाम् इष्टं मार्गे ऽथ ददृशुः गङ्गां विष्णिपदीं द्विजाः
1,2,7,tāṃ nirīkṣya samudyuktāḥ strātuṃ sītājale 'bhavan etasminnantare tatra devarṣirnārado muniḥ,तां निरीक्ष्य समुद्युक्ताः स्त्रातुं सीताजले ऽभवन् एतस्मिन्नन्तरे तत्र देवर्षिर्नारदो मुनिः
1,2,8,ājagāma dvijaśreṣṭhā dṛṣṭvā bhrāntṝnsvakāgrajān tāndṛṣṭvā strātumudyuktānnamaskṛtya kṛtāñjitiḥ,आजगाम द्विजश्रेष्ठा दृष्ट्वा भ्रान्तॄन्स्वकाग्रजान् तान्दृष्ट्वा स्त्रातुमुद्युक्तान्नमस्कृत्य कृताञ्जितिः
1,2,9,guṇannāmāni sapremabhaktiyukto madhudviṣaḥ nārāyaṇācyutānanta vāsudeva janārdana,गुणन्नामानि सप्रेमभक्तियुक्तो मधुद्विषः नारायणाच्युतानन्त वासुदेव जनार्दन
1,2,10,yajñeśa yajñapuruṣa kṛṣṇa viṣṇo namo 'stu te padmākṣa kamalākānta gaṅgājanaka keśava kṣirodaśāyindeveśa dāmodara namo 'stu te,यज्ञेश यज्ञपुरुष कृष्ण विष्णो नमो ऽस्तु ते पद्माक्ष कमलाकान्त गङ्गाजनक केशव क्षिरोदशायिन्देवेश दामोदर नमो ऽस्तु ते
1,2,11,śrīrāma viṣṇo narasiṃha vāmana pradyumnasaṃkarpaṇa vātpadeva ajāniruddhāmalaruṅmurāraṃ tvaṃ pāhi naḥ sarvabhayādajastram,श्रीराम विष्णो नरसिंह वामन प्रद्युम्नसंकर्पण वात्पदेव अजानिरुद्धामलरुङ्मुरारं त्वं पाहि नः सर्वभयादजस्त्रम्
1,2,12,ityucca ranharernāma natvā tānsvāgrajānmunīn upāsīnaśca taiḥ sārddhaṃ sasnau prītisamanvitaḥ,इत्युच्च रन्हरेर्नाम नत्वा तान्स्वाग्रजान्मुनीन् उपासीनश्च तैः सार्द्धं सस्नौ प्रीतिसमन्वितः
1,2,13,te ṣāṃ cāpi tu sītāyā jale lokamalāpa he strātvā saṃtartya devarṣipitanvigatakalmaṣāḥ,ते षां चापि तु सीताया जले लोकमलाप हे स्त्रात्वा संतर्त्य देवर्षिपितन्विगतकल्मषाः
1,2,14,uttīryya saṃdhyopāstyādi kṛtvācāraṃ svakaṃ dvijāḥ kathāṃ pracakrurvividhāḥ nārāyaṇa guṇāśritāḥ,उत्तीर्य्य संध्योपास्त्यादि कृत्वाचारं स्वकं द्विजाः कथां प्रचक्रुर्विविधाः नारायण गुणाश्रिताः
1,2,15,kṛtatriyeṣu muniṣu gaṅgātīre manorame cakāranāradaḥ praśnaṃ nānākhyānakayāntare,कृतत्रियेषु मुनिषु गङ्गातीरे मनोरमे चकारनारदः प्रश्नं नानाख्यानकयान्तरे
1,2,16,nārada uvāca sarvajñāḥ stha muniśreṣṭhāḥ bhagavadbhaktitatparāḥ yūyaṃ sarve jagannāthā bhagavantaḥ sanātanāḥ,नारद उवाच सर्वज्ञाः स्थ मुनिश्रेष्ठाः भगवद्भक्तितत्पराः यूयं सर्वे जगन्नाथा भगवन्तः सनातनाः
1,2,17,lokoddhāraparānyuṣmāndīneṣu kṛtasauhṛdān pṛcche tato vadata me bhagavallakṣaṇaṃ budhāḥ,लोकोद्धारपरान्युष्मान्दीनेषु कृतसौहृदान् पृच्छे ततो वदत मे भगवल्लक्षणं बुधाः
1,2,18,yenedamakhilaṃ jātaṃ jagatsthāvarajaṅgamam gaṅgāpādodakaṃ yasya sa kathaṃ jñāyate hariḥ,येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजङ्गमम् गङ्गापादोदकं यस्य स कथं ज्ञायते हरिः
1,2,19,kathaṃ ca trividhaṃ karma saphalaṃ jāyate nṛṇām jñānasya lakṣaṇa brūta tapasaścāpi mānadāḥ,कथं च त्रिविधं कर्म सफलं जायते नृणाम् ज्ञानस्य लक्षण ब्रूत तपसश्चापि मानदाः
1,2,20,atitheḥ pūjanaṃ vāpi yena viṣṇuḥ prasīdati evamādīni guhyāni harituṣṭikarāṇi ca anugṛhya ca māṃ nāthāstattvato vaktumarhatha,अतिथेः पूजनं वापि येन विष्णुः प्रसीदति एवमादीनि गुह्यानि हरितुष्टिकराणि च अनुगृह्य च मां नाथास्तत्त्वतो वक्तुमर्हथ
1,2,21,śaunaka uvāca namaḥ parāya devāya parasmātparamātra ca parāvara nivāsāya saguṇāyāguṇāya ca,शौनक उवाच नमः पराय देवाय परस्मात्परमात्र च परावर निवासाय सगुणायागुणाय च
1,2,22,amāyāyātmasaṃjñāya mācine viśvarupiṇe yogīśvarāya yogāya yogagamyāya viṣṇave,अमायायात्मसंज्ञाय माचिने विश्वरुपिणे योगीश्वराय योगाय योगगम्याय विष्णवे
1,2,23,jñānāya jñānagamyāya sarvajñānaikahetave jñāceśvarāya jñeyāya jñātre vijñānasaṃpade,ज्ञानाय ज्ञानगम्याय सर्वज्ञानैकहेतवे ज्ञाचेश्वराय ज्ञेयाय ज्ञात्रे विज्ञानसंपदे
1,2,24,dhyānāya dhyānagamyāya dhyātṛpātaharāya ca dhyāneśvarāya sudhiyedhyeyadhyātṛsvarupiṇe,ध्यानाय ध्यानगम्याय ध्यातृपातहराय च ध्यानेश्वराय सुधियेध्येयध्यातृस्वरुपिणे
1,2,25,ādityavacandrāgnividhātṛdevāḥ siddhāśca yakṣāsuranāgasaṅghāḥ yacchaktiyuktāstamajaṃ purāṇaṃ satyaṃ stutīśaṃ satataṃ nato 'smi,आदित्यवचन्द्राग्निविधातृदेवाः सिद्धाश्च यक्षासुरनागसङ्घाः यच्छक्तियुक्तास्तमजं पुराणं सत्यं स्तुतीशं सततं नतो ऽस्मि
1,2,26,yo brahmarupī jagatāṃ vidhātā sa eva pātā dvijaviṣṇurupī kalpāntarudrākhyatamuḥ sa devaḥ śeteṃ'ghripānastamajaṃ bhajāmi,यो ब्रह्मरुपी जगतां विधाता स एव पाता द्विजविष्णुरुपी कल्पान्तरुद्राख्यतमुः स देवः शेतेंऽघ्रिपानस्तमजं भजामि
1,2,27,yannāmasaṃkīrttanato gajendro grāhograbandhānmumuce sa devaḥ virājamānaḥ svapade parākhye taṃ viṣṇumādyaṃ śaraṇaṃ prapadye,यन्नामसंकीर्त्तनतो गजेन्द्रो ग्राहोग्रबन्धान्मुमुचे स देवः विराजमानः स्वपदे पराख्ये तं विष्णुमाद्यं शरणं प्रपद्ये
1,2,28,śivasvarupī śivabhakti bhājāṃ yo viṣṇurupī haribhāvitānām saṃkalpapūrvātmakadehahetustaṃstameva nityaṃ śaraṇaṃ prapadye,शिवस्वरुपी शिवभक्ति भाजां यो विष्णुरुपी हरिभावितानाम् संकल्पपूर्वात्मकदेहहेतुस्तंस्तमेव नित्यं शरणं प्रपद्ये
1,2,29,yaḥ keśihantā narakāntakaśca bālo bhujāgreṇa dadhāra gotram devaṃ ca bhūmāravinodaśīlaṃ taṃ vāsudevaṃ satataṃ nato 'smi,यः केशिहन्ता नरकान्तकश्च बालो भुजाग्रेण दधार गोत्रम् देवं च भूमारविनोदशीलं तं वासुदेवं सततं नतो ऽस्मि
1,2,30,lebhe 'vatīryogranṛsiṃharupīyodaityavakṣaḥ kaṭhinaṃ śilāvat vidāryasaṃrākṣitavānsvabhaktaṃ prahlādamīśaṃ tamajaṃ manāmi,लेभे ऽवतीर्योग्रनृसिंहरुपीयोदैत्यवक्षः कठिनं शिलावत् विदार्यसंराक्षितवान्स्वभक्तं प्रह्लादमीशं तमजं मनामि
1,2,31,vyomādibhirmūṣitamātmasaṃjñaṃ nirañjanaṃ nityamameyatattvam jagadvidhātāramakarmakaṃ ca paraṃ purāṇaṃ puruṣama nato 'smi,व्योमादिभिर्मूषितमात्मसंज्ञं निरञ्जनं नित्यममेयतत्त्वम् जगद्विधातारमकर्मकं च परं पुराणं पुरुषम नतो ऽस्मि
1,2,32,brahmendrarudrānilavāyumartyagandharvayakṣāsuradevasaṃghaiḥ svamūrtibhedaiḥ sthita eka īśastamādimātmā namahaṃ bhajāmi,ब्रह्मेन्द्ररुद्रानिलवायुमर्त्यगन्धर्वयक्षासुरदेवसंघैः स्वमूर्तिभेदैः स्थित एक ईशस्तमादिमात्मा नमहं भजामि
1,2,33,yato bhinnamidaṃ sarvaṃ samudbhūtaṃ sthitaṃ ca vai yasminneṣyati paścācca tamasti śaraṇaṃ gataḥ,यतो भिन्नमिदं सर्वं समुद्भूतं स्थितं च वै यस्मिन्नेष्यति पश्चाच्च तमस्ति शरणं गतः
1,2,34,yaḥ sthito viśvarupeṇa saṅgīvātra pratīyate asaṅgī paripūrṇaśca tamasmi śaraṇaṃ gataḥ,यः स्थितो विश्वरुपेण सङ्गीवात्र प्रतीयते असङ्गी परिपूर्णश्च तमस्मि शरणं गतः
1,2,35,hṛdi sthito 'pi yo devo māyayā mohitātmanām na jñāyate paraḥ śuddhastamasmi śaraṇaṃ gataḥ,हृदि स्थितो ऽपि यो देवो मायया मोहितात्मनाम् न ज्ञायते परः शुद्धस्तमस्मि शरणं गतः
1,2,36,sarvasaṃganivṛttānāṃ dhyānayogaratātmanām sarvatra bhāti jñānātmā tamasmi śaraṇaṃ gataḥ,सर्वसंगनिवृत्तानां ध्यानयोगरतात्मनाम् सर्वत्र भाति ज्ञानात्मा तमस्मि शरणं गतः
1,2,37,dadhāra mandāraṃ pṛṣṭe nirode 'mṛtamanthane devatānāṃ hitārthāya taṃ kūrmaṃ śaraṇaṃ gataḥ,दधार मन्दारं पृष्टे निरोदे ऽमृतमन्थने देवतानां हितार्थाय तं कूर्मं शरणं गतः
1,2,38,draṣṭrāṅkureṇa yo 'nantaḥ samuddhṛtyārṇavāddharām tasthāvidaṃ jagatkṛtsnaṃ vārāhaṃ taṃ nato 'smyaham,द्रष्ट्राङ्कुरेण यो ऽनन्तः समुद्धृत्यार्णवाद्धराम् तस्थाविदं जगत्कृत्स्नं वाराहं तं नतो ऽस्म्यहम्
1,2,39,prahlādaṃ gopayandaityaṃ śilātikaṭhinorasam vidārya hatavānyo hi taṃ nṛsiṃhaṃ nato 'smyaham,प्रह्लादं गोपयन्दैत्यं शिलातिकठिनोरसम् विदार्य हतवान्यो हि तं नृसिंहं नतो ऽस्म्यहम्
1,2,40,labdhvā vairocanerbhūmiṃ dvābhyāṃ padbhyāmatītya yaḥ ābrahmabhuvanaṃ pādātsurebhyastaṃ nato 'jitam,लब्ध्वा वैरोचनेर्भूमिं द्वाभ्यां पद्भ्यामतीत्य यः आब्रह्मभुवनं पादात्सुरेभ्यस्तं नतो ऽजितम्
1,2,41,haihayasyāparādhena hyekaviṃśatisaṃkhyayā kṣatriyānvayabhettā yo jāmadagnyaṃ nato 'smi tam,हैहयस्यापराधेन ह्येकविंशतिसंख्यया क्षत्रियान्वयभेत्ता यो जामदग्न्यं नतो ऽस्मि तम्
1,2,42,āvirbhūtaścaturddhā yaḥ kapibhiḥ parivāritaḥ hatavānrākṣasānīkaṃ rāmacandraṃ nato 'smyaham,आविर्भूतश्चतुर्द्धा यः कपिभिः परिवारितः हतवान्राक्षसानीकं रामचन्द्रं नतो ऽस्म्यहम्
1,2,43,mūrtidvayaṃ samāśritya bhūbhāramapahṛtya ca saṃjahāra kulaṃ svaṃ yastaṃ śrīkṛṣṇapyahaṃ bhaje,मूर्तिद्वयं समाश्रित्य भूभारमपहृत्य च संजहार कुलं स्वं यस्तं श्रीकृष्णप्यहं भजे
1,2,44,bhūmyādilokatritayaṃ saṃtṛtpātmānamātmani paśyanti nirmalaṃ śuddhaṃ tamīśānaṃ bhajāmyaham,भूम्यादिलोकत्रितयं संतृत्पात्मानमात्मनि पश्यन्ति निर्मलं शुद्धं तमीशानं भजाम्यहम्
1,2,45,yugānte pāpino śuddhānbhittvā tīkṣṇasudhārayā sthāpayāmāsa yo dharmaṃ kṛtādau tannamāmyaham,युगान्ते पापिनो शुद्धान्भित्त्वा तीक्ष्णसुधारया स्थापयामास यो धर्मं कृतादौ तन्नमाम्यहम्
1,2,46,evamādīnyanekāni yasya rupāṇi pāṇḍavāḥ na śakyaṃ tena saṃkhyātuṃ koṭyabdairapi taṃ bhaje,एवमादीन्यनेकानि यस्य रुपाणि पाण्डवाः न शक्यं तेन संख्यातुं कोट्यब्दैरपि तं भजे
1,2,47,mahimānaṃ tu yannāmnaḥ paraṃ gantuṃ munīśvarāḥ devāsurāśca manavaḥ kathaṃ taṃ śrullako bhaje,महिमानं तु यन्नाम्नः परं गन्तुं मुनीश्वराः देवासुराश्च मनवः कथं तं श्रुल्लको भजे
1,2,48,yannāmaśravaṇenāpi mahāpātakino narāḥ pavitratāṃ prapadyante ta kathaṃ staumi cālpadhīḥ,यन्नामश्रवणेनापि महापातकिनो नराः पवित्रतां प्रपद्यन्ते त कथं स्तौमि चाल्पधीः
1,2,49,yathākathañcidyannamni kīrtite vā śrute 'pi vā pāpinastu viśuddhāḥ syuḥ śaddhā mokṣamavānpuyuḥ,यथाकथञ्चिद्यन्नम्नि कीर्तिते वा श्रुते ऽपि वा पापिनस्तु विशुद्धाः स्युः शद्धा मोक्षमवान्पुयुः
1,2,50,ātmanyātmānamādhāya yogino gatakalmaśāḥ paśyanti yaṃ jñānarupaṃ tamasmi śaraṇaṃ gataḥ,आत्मन्यात्मानमाधाय योगिनो गतकल्मशाः पश्यन्ति यं ज्ञानरुपं तमस्मि शरणं गतः
1,2,51,sāṅkhyāḥ sarveṣu paśyanti paripūraṇāntakaṃ harim tamādidevamajaraṃ jñānarupaṃ bhajāmyaham,साङ्ख्याः सर्वेषु पश्यन्ति परिपूरणान्तकं हरिम् तमादिदेवमजरं ज्ञानरुपं भजाम्यहम्
1,2,52,sarvasattvamayaṃ śāntaṃ sarvadraṣṭāramīśvaram sahasraśīrṣakaṃ devaṃ vande bhāvātmakaṃ harim,सर्वसत्त्वमयं शान्तं सर्वद्रष्टारमीश्वरम् सहस्रशीर्षकं देवं वन्दे भावात्मकं हरिम्
1,2,53,yadbhūtaṃ yacca vai bhāvyaṃ sthāvaraṃ jaṅgamaṃ jagat daśāṅgulaṃ yo 'tsyatiṣṭattamīśamajaraṃ bhade,यद्भूतं यच्च वै भाव्यं स्थावरं जङ्गमं जगत् दशाङ्गुलं यो ऽत्स्यतिष्टत्तमीशमजरं भदे
1,2,54,aṇoraṇīyāṃsamajaṃ mahataśca mahattaram guhyādguhyatamaṃ devaṃ praṇamāmi punaḥ punaḥ,अणोरणीयांसमजं महतश्च महत्तरम् गुह्याद्गुह्यतमं देवं प्रणमामि पुनः पुनः
1,2,55,dhyātaḥ smṛtaḥ pūjito vā śṛtaḥ praṇamito 'pi vā svapadaṃ yo dadātīśastaṃ vande puruṣottamam,ध्यातः स्मृतः पूजितो वा शृतः प्रणमितो ऽपि वा स्वपदं यो ददातीशस्तं वन्दे पुरुषोत्तमम्
1,2,56,iti stuvantaṃ paramaṃ pereśaṃ harṣāmbusaṃruddhavilocanāste munīśvarā nāradasaṃyutāstu sanandanādyāḥ prapudaṃ prajagmuḥ,इति स्तुवन्तं परमं पेरेशं हर्षाम्बुसंरुद्धविलोचनास्ते मुनीश्वरा नारदसंयुतास्तु सनन्दनाद्याः प्रपुदं प्रजग्मुः
1,2,57,ya idaṃ prātarutyāya pāṭhedvai paurupaṃ stavam sarvapāpaviśuddhātmā viṣṇulokaṃ sa gacchati,य इदं प्रातरुत्याय पाठेद्वै पौरुपं स्तवम् सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं स गच्छति
1,3,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde sanatkumāranāradasaṃvāde nāradakṛtaviṣṇustutirnāma dvitīyodhyāyaḥ nārada uvāca kathaṃ sasarja brahmādīnādidevaḥ purā vibhuḥ tanmamākhyāhi sanaka sarvajño 'sti yato bhavān,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सनत्कुमारनारदसंवादे नारदकृतविष्णुस्तुतिर्नाम द्वितीयोध्यायः नारद उवाच कथं ससर्ज ब्रह्मादीनादिदेवः पुरा विभुः तन्ममाख्याहि सनक सर्वज्ञो ऽस्ति यतो भवान्
1,3,2,śrīsanaka uvācā nārāyaṇo 'kṣaro 'nantaḥ sarvavyāpī nirañjanaḥ tenedamakhilaṃ vyātpaṃ jagatsthāvarajaṅgamam,श्रीसनक उवाचा नारायणो ऽक्षरो ऽनन्तः सर्वव्यापी निरञ्जनः तेनेदमखिलं व्यात्पं जगत्स्थावरजङ्गमम्
1,3,3,ādisarge mahāviṣṇuḥ svaprakāśo jaganmayaḥ guṇabhedamadhiṣṭhāya mūrttitrikamavāsṛjat,आदिसर्गे महाविष्णुः स्वप्रकाशो जगन्मयः गुणभेदमधिष्ठाय मूर्त्तित्रिकमवासृजत्
1,3,4,sṛṣṭyarthaṃ tu purā devo dakṣiṇāṅgātprajāpatim madhyerudrākhyamīthānaṃ jagadantakaraṃ mune,सृष्ट्यर्थं तु पुरा देवो दक्षिणाङ्गात्प्रजापतिम् मध्येरुद्राख्यमीथानं जगदन्तकरं मुने
1,3,5,pālanāyāsya jagato vāmāṅgādviṣṇumavyayam tamādidevamajaraṃ kecidāhuḥ śivābhidham kecidviṣṇuṃ sadā satyaṃ brahmāṇaṃ kecidūcire,पालनायास्य जगतो वामाङ्गाद्विष्णुमव्ययम् तमादिदेवमजरं केचिदाहुः शिवाभिधम् केचिद्विष्णुं सदा सत्यं ब्रह्माणं केचिदूचिरे
1,3,6,tasya śaktiḥ parā viṣṇorjagatkāryapravartinī bhāvābhāvasvarupā sā vidyāvidyeti gīyate,तस्य शक्तिः परा विष्णोर्जगत्कार्यप्रवर्तिनी भावाभावस्वरुपा सा विद्याविद्येति गीयते
1,3,7,yadā viśvaṃ mahāviṣṇorbhinnatvena pratīyate tadā hyavidyā saṃsiddhā bhavedduḥkhasya sādhanam,यदा विश्वं महाविष्णोर्भिन्नत्वेन प्रतीयते तदा ह्यविद्या संसिद्धा भवेद्दुःखस्य साधनम्
1,3,8,jñātṛjñeyādyupādhiste yadā naśyati nārada sarvaikabhāvanā buddhiḥ sā vidyetyabhidhīyate,ज्ञातृज्ञेयाद्युपाधिस्ते यदा नश्यति नारद सर्वैकभावना बुद्धिः सा विद्येत्यभिधीयते
1,3,9,eṣaṃ māyā mahāviṣṇorbhinnā saṃsāradāyinī abhedabuddhyā dṛṣṭā cetsaṃsārakṣayakāriṇī,एषं माया महाविष्णोर्भिन्ना संसारदायिनी अभेदबुद्ध्या दृष्टा चेत्संसारक्षयकारिणी
1,3,10,viṣṇuśaktisamudbhūtametatsarvaṃ varācaṃm yasmādbhinnamidaṃ sarvaṃ yacceṅgedyaccaneṅgati,विष्णुशक्तिसमुद्भूतमेतत्सर्वं वराचंम् यस्माद्भिन्नमिदं सर्वं यच्चेङ्गेद्यच्चनेङ्गति
1,3,11,upādhibhiryathākāśo bhinnatvena pratīyate avidyopādhiyogenatathedamakhilaṃ jagat,उपाधिभिर्यथाकाशो भिन्नत्वेन प्रतीयते अविद्योपाधियोगेनतथेदमखिलं जगत्
1,3,12,yathā harirjagadyāpī tasya śaktistathā mune dāhaśaktiryathāṅgāre svāśrayaṃ vyāpya tiṣṭati,यथा हरिर्जगद्यापी तस्य शक्तिस्तथा मुने दाहशक्तिर्यथाङ्गारे स्वाश्रयं व्याप्य तिष्टति
1,3,13,umeti kecidāhustāṃ śaktiṃ lakṣmīṃ tathā pare bhāratītyapare caināṃ girijetyambiketi ca,उमेति केचिदाहुस्तां शक्तिं लक्ष्मीं तथा परे भारतीत्यपरे चैनां गिरिजेत्यम्बिकेति च
1,3,14,durgeti bhadrakālīti caṇḍī māheśvarītyapi kaumārī vaiṣṇavī ceti vārāhyendrī ca śāmbhavī,दुर्गेति भद्रकालीति चण्डी माहेश्वरीत्यपि कौमारी वैष्णवी चेति वाराह्येन्द्री च शाम्भवी
1,3,15,brāhmīti vidyāvidyeti māyeti ca tathā pare prakṛtiśca parā ceti vadanti paramarṣasyaḥ,ब्राह्मीति विद्याविद्येति मायेति च तथा परे प्रकृतिश्च परा चेति वदन्ति परमर्षस्यः
1,3,16,śeṣaśaktiḥ parā viṣṇorjagatsargādikāriṇī vyaktāvyaktasvarupeṇa jagahyāpya vyavasthitā,शेषशक्तिः परा विष्णोर्जगत्सर्गादिकारिणी व्यक्ताव्यक्तस्वरुपेण जगह्याप्य व्यवस्थिता
1,3,17,prakṛtiścapumāṃścaiva kālaśceti vidhisthitiḥ sṛṣṭisthitivināśānāmekaḥ kāraṇatāṃ gataḥ,प्रकृतिश्चपुमांश्चैव कालश्चेति विधिस्थितिः सृष्टिस्थितिविनाशानामेकः कारणतां गतः
1,3,18,yenedamakhilaṃ jātaṃ brahmarupadhareṇa vai tasmātparataro devo nityaityabhidhīyate,येनेदमखिलं जातं ब्रह्मरुपधरेण वै तस्मात्परतरो देवो नित्यैत्यभिधीयते
1,3,19,rakṣāṃ karoti yo devo nitya ityabhidhīyate rakṣāṃ karoti yo devo jagatāṃ parataḥ pumān,रक्षां करोति यो देवो नित्य इत्यभिधीयते रक्षां करोति यो देवो जगतां परतः पुमान्
1,3,20,tasmātparataraṃ yattadavyayaṃ paramaṃ padam,तस्मात्परतरं यत्तदव्ययं परमं पदम्
1,3,21,akṣaro nirguṇaḥ śuddhaḥ paripūrṇaḥ sanātanaḥ yaḥ paraḥ kālapupākhyo yogidhyeyaḥ parātparaḥ,अक्षरो निर्गुणः शुद्धः परिपूर्णः सनातनः यः परः कालपुपाख्यो योगिध्येयः परात्परः
1,3,22,paramātmā parānandaḥ sarvopādhivivarjitaḥ jñānaikavedyaḥ paramaḥ sañcidānandavigrahaḥ,परमात्मा परानन्दः सर्वोपाधिविवर्जितः ज्ञानैकवेद्यः परमः सञ्चिदानन्दविग्रहः
1,3,23,yo 'sau śuddho 'pi paramo hyahṝṅkāreṇa saṃyutaḥ dehīti procyate mūḍhairaho 'jñānaviḍambanam,यो ऽसौ शुद्धो ऽपि परमो ह्यहॄङ्कारेण संयुतः देहीति प्रोच्यते मूढैरहो ऽज्ञानविडम्बनम्
1,3,24,sa devaḥ paramaḥ śuddhaḥ sattvadiguṇabhedataḥ mūrtitrayaṃ samāpannaḥ sṛṣṭisthityantakāraṇam,स देवः परमः शुद्धः सत्त्वदिगुणभेदतः मूर्तित्रयं समापन्नः सृष्टिस्थित्यन्तकारणम्
1,3,25,yo 'sau brahmā jagatkartā yannābhikamalodbhavaḥ sa evānandarupātmā tasmānnāstyaparo mune,यो ऽसौ ब्रह्मा जगत्कर्ता यन्नाभिकमलोद्भवः स एवानन्दरुपात्मा तस्मान्नास्त्यपरो मुने
1,3,26,antaryāmī jagadyāpī sarvasākṣī nirañjanaḥ bhinnābhinnasvarupeṇa sthito vai parameśvaraḥ,अन्तर्यामी जगद्यापी सर्वसाक्षी निरञ्जनः भिन्नाभिन्नस्वरुपेण स्थितो वै परमेश्वरः
1,3,27,yasya śaktirmahāmāyā jagadvistrambhadhāriṇī viśvotpatternidānatvātprakṛtiḥ procyate budhaiḥ,यस्य शक्तिर्महामाया जगद्विस्त्रम्भधारिणी विश्वोत्पत्तेर्निदानत्वात्प्रकृतिः प्रोच्यते बुधैः
1,3,28,ādisarge mahāviṣṇorlokānkarttuṃ samudyataḥ prakṛtiḥ puruṣaśceti kālaśceti tridhā bhavet,आदिसर्गे महाविष्णोर्लोकान्कर्त्तुं समुद्यतः प्रकृतिः पुरुषश्चेति कालश्चेति त्रिधा भवेत्
1,3,29,paśyanti bhāvitātmāno yaṃ brahmatyabhisaṃjñitam śuddhaṃ yatparamaṃ dhāma tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,पश्यन्ति भावितात्मानो यं ब्रह्मत्यभिसंज्ञितम् शुद्धं यत्परमं धाम तद्विष्णोः परमं पदम्
1,3,30,evaṃ śuddho 'kṣaro 'nantaḥ kālarupī maheśvaraḥ guṇarupīguṇādhārojagatāmādikṛdvibhuḥ,एवं शुद्धो ऽक्षरो ऽनन्तः कालरुपी महेश्वरः गुणरुपीगुणाधारोजगतामादिकृद्विभुः
1,3,31,pratṛtiḥ kṣobhamāpannā puruṣākhye jagadgurau mahānprādurabhūddhuddhistato 'haṃ samavarttata,प्रतृतिः क्षोभमापन्ना पुरुषाख्ये जगद्गुरौ महान्प्रादुरभूद्धुद्धिस्ततो ऽहं समवर्त्तत
1,3,32,ahṝṅkārāśca sūkṣmāṇi tanmātrāṇīndriyāṇi ca tanmātrebhyo hi jātāni bhūtāni jagataḥ kṛte,अहॄङ्काराश्च सूक्ष्माणि तन्मात्राणीन्द्रियाणि च तन्मात्रेभ्यो हि जातानि भूतानि जगतः कृते
1,3,33,ākāśavāyyagrijalabhūmayo 'bjabhāvātmaja yathākramaṃ kāraṇatāmekaikasyopayānti ca,आकाशवाय्यग्रिजलभूमयो ऽब्जभावात्मज यथाक्रमं कारणतामेकैकस्योपयान्ति च
1,3,34,tato brahmā jagaddhātā tāmasānasṛjatprabhuḥ tiryagyonigatāñjantūnpaśupakṣimṛgādikān,ततो ब्रह्मा जगद्धाता तामसानसृजत्प्रभुः तिर्यग्योनिगताञ्जन्तून्पशुपक्षिमृगादिकान्
1,3,35,tamapyasādhakaṃ matvā devasargaṃ sanātanāt tato vaimānuṣaṃ sargaṃ kalpayāmāsa pahmajaḥ,तमप्यसाधकं मत्वा देवसर्गं सनातनात् ततो वैमानुषं सर्गं कल्पयामास पह्मजः
1,3,36,tato dakṣādikānputrānsṛṣṭisādhanatatparān ebhiḥ putrairidaṃ vyāptaṃ sadevāsuramānuṣam,ततो दक्षादिकान्पुत्रान्सृष्टिसाधनतत्परान् एभिः पुत्रैरिदं व्याप्तं सदेवासुरमानुषम्
1,3,37,bhurbhuvaśca tathā svaśca mahaśvaiva janastathā tapaśca satyamityevaṃ lokāḥ satyopari sthitāḥ,भुर्भुवश्च तथा स्वश्च महश्वैव जनस्तथा तपश्च सत्यमित्येवं लोकाः सत्योपरि स्थिताः
1,3,38,atalaṃ vitalaṃ caiva sutalaṃ ca talātalam mahātalaṃ ca viprendra tato 'dhacca rasātalam,अतलं वितलं चैव सुतलं च तलातलम् महातलं च विप्रेन्द्र ततो ऽधच्च रसातलम्
1,3,39,pātālaṃ ceti saptaiva pātālāni kramādadhaḥ eṣa sarveṣu lokeṣu lokanāthāṃśca sṛṣṭavān,पातालं चेति सप्तैव पातालानि क्रमादधः एष सर्वेषु लोकेषु लोकनाथांश्च सृष्टवान्
1,3,40,kulācalānnadīścāsau tattallokanivāsinām varttanādīni sarvāṇi yathāyogyaṃmakalpayat,कुलाचलान्नदीश्चासौ तत्तल्लोकनिवासिनाम् वर्त्तनादीनि सर्वाणि यथायोग्यंमकल्पयत्
1,3,41,bhūtale madhyago meruḥ sarvadevasamāśrayaḥ lokālokaśca bhūmyante tanmadhye satpa sāgarāḥ,भूतले मध्यगो मेरुः सर्वदेवसमाश्रयः लोकालोकश्च भूम्यन्ते तन्मध्ये सत्प सागराः
1,3,42,dvīpāśca satpa viprendra dvīpe kulācalāḥ bāhyā nadyaśca vikhyātā janāścāmarasannibhāḥ,द्वीपाश्च सत्प विप्रेन्द्र द्वीपे कुलाचलाः बाह्या नद्यश्च विख्याता जनाश्चामरसन्निभाः
1,3,43,jambūplakṣābhidhānau ca śālmalaśca kuśastathā krauñcaśākau puṣkaraśca te sarve devabhūmayaḥ,जम्बूप्लक्षाभिधानौ च शाल्मलश्च कुशस्तथा क्रौञ्चशाकौ पुष्करश्च ते सर्वे देवभूमयः
1,3,44,ete dvīpāḥ samudraistu satpasatpabhirāvṛtāḥ lavaṇekṣusurāsarpirdadhikṣīrajalaiḥ samam,एते द्वीपाः समुद्रैस्तु सत्पसत्पभिरावृताः लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिक्षीरजलैः समम्
1,3,45,ete dvīpāḥ samudrāśca pūrvasmāduttarerāḥ jñeyā dviguṇavistarā lokālokāñca parvatāt,एते द्वीपाः समुद्राश्च पूर्वस्मादुत्तरेराः ज्ञेया द्विगुणविस्तरा लोकालोकाञ्च पर्वतात्
1,3,46,kṣārodadherupattaraṃ yaddhi mādreścaiva dakṣiṇām jñeyaṃ tadbhārataṃ varṣaṃ sarvakarmaphalapradam,क्षारोदधेरुपत्तरं यद्धि माद्रेश्चैव दक्षिणाम् ज्ञेयं तद्भारतं वर्षं सर्वकर्मफलप्रदम्
1,3,47,atra karmāṇi kurvanti trividhāni tu nārada tatphalaṃ bhujyate caiva bhogabhūmidhanakramāt,अत्र कर्माणि कुर्वन्ति त्रिविधानि तु नारद तत्फलं भुज्यते चैव भोगभूमिधनक्रमात्
1,3,48,bhārate tu kṛtaṃ karma śubhaṃ vāśubhameva ca tatphalaṃ kṣayi viprendra bhujyate 'nyatrajantubhiḥ,भारते तु कृतं कर्म शुभं वाशुभमेव च तत्फलं क्षयि विप्रेन्द्र भुज्यते ऽन्यत्रजन्तुभिः
1,3,49,adyāpi devā icchanti janma bhāratabhūtale saṃcitaṃ sumahatpuṇyamakṣayyamamalaṃ śubham,अद्यापि देवा इच्छन्ति जन्म भारतभूतले संचितं सुमहत्पुण्यमक्षय्यममलं शुभम्
1,3,50,kadā labhāmahe janma varṣabhāratabhūmiṣu kadā puṇyena mahatā yāsyāma paramaṃ padam,कदा लभामहे जन्म वर्षभारतभूमिषु कदा पुण्येन महता यास्याम परमं पदम्
1,3,51,dānairvāvividhairyajñaistapobhirvāthavā harim jagadīśaṃsameṣyāmo nityānandamanāmayam,दानैर्वाविविधैर्यज्ञैस्तपोभिर्वाथवा हरिम् जगदीशंसमेष्यामो नित्यानन्दमनामयम्
1,3,52,yo bhāratabhuvaṃ prāpya viṣṇupūjāparo bhavet na tasya sadṛśo 'nyo 'sti triṣu lokeṣu nāradā,यो भारतभुवं प्राप्य विष्णुपूजापरो भवेत् न तस्य सदृशो ऽन्यो ऽस्ति त्रिषु लोकेषु नारदा
1,3,53,harikīrtanaśīlo vā tadbhaktānāṃ piyo 'pi vā śukṣaṣurvāpi mahataḥ savedyo divijairapi,हरिकीर्तनशीलो वा तद्भक्तानां पियो ऽपि वा शुक्षषुर्वापि महतः सवेद्यो दिविजैरपि
1,3,54,haripūjārato nityaṃ bhaktaḥ pūjāsto 'ṣi vā bhaktocchiṣṭānnasevī ca yāti viṣṇoḥ paraṃ padam,हरिपूजारतो नित्यं भक्तः पूजास्तो ऽषि वा भक्तोच्छिष्टान्नसेवी च याति विष्णोः परं पदम्
1,3,55,nārāyaṇeti kṛṣṇeti vāsudeveti yo vadet ahiṃsādiparaḥ śantiḥ so 'pi vandyaḥ surottamaiḥ,नारायणेति कृष्णेति वासुदेवेति यो वदेत् अहिंसादिपरः शन्तिः सो ऽपि वन्द्यः सुरोत्तमैः
1,3,56,śiveti nīlakaṇṭheti śaṅkaretica yaḥ smaret sarvabhūtahito nityaṃ so 'bhyarcyo divijaiḥ smṛtaḥ,शिवेति नीलकण्ठेति शङ्करेतिच यः स्मरेत् सर्वभूतहितो नित्यं सो ऽभ्यर्च्यो दिविजैः स्मृतः
1,3,57,gurubhaktaḥ śivadhyānī svāśramācāratatparaḥ anasūyuḥśucirdakṣo yaḥ so 'pyarcyaḥsureśvaraiḥ,गुरुभक्तः शिवध्यानी स्वाश्रमाचारतत्परः अनसूयुःशुचिर्दक्षो यः सो ऽप्यर्च्यःसुरेश्वरैः
1,3,58,brāhmaṇānāṃ hitakaraḥ śradhdāvānvarṇadharmayoḥ vedavādarato nityaṃ sa jñeyaḥ paṅkipāvanaḥ,ब्राह्मणानां हितकरः श्रध्दावान्वर्णधर्मयोः वेदवादरतो नित्यं स ज्ञेयः पङ्किपावनः
1,3,59,abhedadarśī deveśe nārāyaṇaśivātmake sarvaṃ yo brahmaṇa nityamasmadādiṣu kā kathā,अभेददर्शी देवेशे नारायणशिवात्मके सर्वं यो ब्रह्मण नित्यमस्मदादिषु का कथा
1,3,60,goṣu kṣānto brahmacārī paranindāvivarjitaḥ aparigrahaśī laśca devapūjyaḥ sa nārada,गोषु क्षान्तो ब्रह्मचारी परनिन्दाविवर्जितः अपरिग्रहशी लश्च देवपूज्यः स नारद
1,3,61,steyādidoṣavimukhaḥ kṛtajñaḥ satyavāk śuciḥ paropakāranirataḥ pūjanīyaḥ surāsuraiḥ,स्तेयादिदोषविमुखः कृतज्ञः सत्यवाक् शुचिः परोपकारनिरतः पूजनीयः सुरासुरैः
1,3,62,vedārthaśravaṇe buddhiḥ purāṇaśravaṇe tathā satsaṃge 'pi ca yasyāsti so 'pi vandyaḥ surottamaiḥ,वेदार्थश्रवणे बुद्धिः पुराणश्रवणे तथा सत्संगे ऽपि च यस्यास्ति सो ऽपि वन्द्यः सुरोत्तमैः
1,3,63,evamādīnyanekāni karmāṇi śraddhayānvitaḥ karoti bhārate varṣe saṃbandho 'smābhireva ca,एवमादीन्यनेकानि कर्माणि श्रद्धयान्वितः करोति भारते वर्षे संबन्धो ऽस्माभिरेव च
1,3,64,eteṣvanyatamo vipramātmānaṃ nārabhettu yaḥ sa eva duṣkṛtirmūḍho nāstyanyo 'smādacetanaḥ,एतेष्वन्यतमो विप्रमात्मानं नारभेत्तु यः स एव दुष्कृतिर्मूढो नास्त्यन्यो ऽस्मादचेतनः
1,3,65,saṃprāpya bhārate janma satkarma suparāṅmukhaḥ pīyūṣakalaśaṃ suktvā viṣabhāṇḍamupāśritaḥ,संप्राप्य भारते जन्म सत्कर्म सुपराङ्मुखः पीयूषकलशं सुक्त्वा विषभाण्डमुपाश्रितः
1,3,66,śrutismṛtyuditairddharmairnātmānaṃ pāvayettu yaḥ sa evātmavidhātī syātpāpināmagraṇīrmune,श्रुतिस्मृत्युदितैर्द्धर्मैर्नात्मानं पावयेत्तु यः स एवात्मविधाती स्यात्पापिनामग्रणीर्मुने
1,3,67,karmabhūmiṃ samāsādya yo na dharmaṃ samācaret sa ca sarvādhamaḥ prokto vedavidbhirmunīśvara,कर्मभूमिं समासाद्य यो न धर्मं समाचरेत् स च सर्वाधमः प्रोक्तो वेदविद्भिर्मुनीश्वर
1,3,68,śubhaṃ karma samutsṛjya duṣkarmāṇi karoti yaḥ kāmadhenuṃ parityajya arkakṣīraṃ saṃ mārgati,शुभं कर्म समुत्सृज्य दुष्कर्माणि करोति यः कामधेनुं परित्यज्य अर्कक्षीरं सं मार्गति
1,3,69,evaṃ bhāratabhūbhāgaṃ praśaṃsanti divaukasaḥ brahmādyā api viprendra svabhogakṣayabhīravaḥ,एवं भारतभूभागं प्रशंसन्ति दिवौकसः ब्रह्माद्या अपि विप्रेन्द्र स्वभोगक्षयभीरवः
1,3,70,tasmātpuṇyatamaṃ jñeyaṃ bhārataṃ varṣamuttamam devānāṃ durlabhaṃ vāpi sarvakarmaphalapradam,तस्मात्पुण्यतमं ज्ञेयं भारतं वर्षमुत्तमम् देवानां दुर्लभं वापि सर्वकर्मफलप्रदम्
1,3,71,asminpuṇye ca bhūbhāge yastu satkarmasūdyataḥ na tasya sadṛśaṃ kaścitriṣu vidyate,अस्मिन्पुण्ये च भूभागे यस्तु सत्कर्मसूद्यतः न तस्य सदृशं कश्चित्रिषु विद्यते
1,3,72,asmiñjāto naro yastu svaṅkarmakṣapaṇodyataḥ nararupaparicchannaḥ sa harirnātra saṃśayaḥ,अस्मिञ्जातो नरो यस्तु स्वङ्कर्मक्षपणोद्यतः नररुपपरिच्छन्नः स हरिर्नात्र संशयः
1,3,73,paraṃ lokaphalaṃ prepsuḥ kiryātkarmāṇyatandritaḥ nivedya haraye bhaktyā tatphalaṃ hyakṣayaṃ smṛtam,परं लोकफलं प्रेप्सुः किर्यात्कर्माण्यतन्द्रितः निवेद्य हरये भक्त्या तत्फलं ह्यक्षयं स्मृतम्
1,3,74,virāgī cetkarmaphaleṣvapi kiñcitra kārayet arpayetsukṛtaṃ karma prīyatāmitiṃ me hariḥ,विरागी चेत्कर्मफलेष्वपि किञ्चित्र कारयेत् अर्पयेत्सुकृतं कर्म प्रीयतामितिं मे हरिः
1,3,75,ābrahmabhuvanāllokāḥ punarutpattidāyakāḥ phalāgṛdhnuḥ karmaṇāṃ tatprātproti paramaṃ padam,आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरुत्पत्तिदायकाः फलागृध्नुः कर्मणां तत्प्रात्प्रोति परमं पदम्
1,3,76,vedoditāni karmāṇi kuryādīśvaratuṣṭaye yathāśramaṃ tyaktukāmaḥ prānpoti padamavyayam,वेदोदितानि कर्माणि कुर्यादीश्वरतुष्टये यथाश्रमं त्यक्तुकामः प्रान्पोति पदमव्ययम्
1,3,77,niṣkāmo vā sakāmo vā kuryātkarma yathāvidhi svāśramācāraśūnyaśca patitaḥ procyate budhaiḥ,निष्कामो वा सकामो वा कुर्यात्कर्म यथाविधि स्वाश्रमाचारशून्यश्च पतितः प्रोच्यते बुधैः
1,3,78,sadācāraparo vipro varddhate brahmatejasā tasya viṣṇuśca tuṣṭaḥ syādbhaktiyuktasya nārada,सदाचारपरो विप्रो वर्द्धते ब्रह्मतेजसा तस्य विष्णुश्च तुष्टः स्याद्भक्तियुक्तस्य नारद
1,3,79,bhārate janma saṃprāpya nātmānaṃ tārayetu yaḥ pacyate niraye dhore sa tvācandrākratārakam,भारते जन्म संप्राप्य नात्मानं तारयेतु यः पच्यते निरये धोरे स त्वाचन्द्राक्रतारकम्
1,3,80,vāsadevaparo dharmo vāsudevaparaṃ tapaḥ vāsudevaparaṃ jñānaṃ vāsudevaparā gatiḥ,वासदेवपरो धर्मो वासुदेवपरं तपः वासुदेवपरं ज्ञानं वासुदेवपरा गतिः
1,3,81,vāsudevātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam ābrahmastambaparyantaṃ tasmādanyatra vidyate,वासुदेवात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं तस्मादन्यत्र विद्यते
1,3,82,sa eva dhātā tripurāntakaśca sa eva devāsurayajñarupaḥ sa evabrahmāṇḍamidaṃ tato 'nyanna kiñcidasti vyatiriktarupam,स एव धाता त्रिपुरान्तकश्च स एव देवासुरयज्ञरुपः स एवब्रह्माण्डमिदं ततो ऽन्यन्न किञ्चिदस्ति व्यतिरिक्तरुपम्
1,3,83,asmātparaṃ nāparamasti kiñcidyasmādaṇīyānnatathā mahīyān vyātpaṃ hi tenedamidaṃ vicitraṃ taṃ devadevaṃ praṇametsamīṅyam,अस्मात्परं नापरमस्ति किञ्चिद्यस्मादणीयान्नतथा महीयान् व्यात्पं हि तेनेदमिदं विचित्रं तं देवदेवं प्रणमेत्समीङ्यम्
1,4,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde sṛṣṭibharatakhaṇḍaprāśastyabhūgolānāṃ varṇanaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca śraddhāpūrvāḥ sarvadharmā manorathaphalapradāḥ śraddhayāsādhyate sarvaṃ śraddhayā tuṣyate hariḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सृष्टिभरतखण्डप्राशस्त्यभूगोलानां वर्णनं नाम तृतीयो ऽध्यायः सनक उवाच श्रद्धापूर्वाः सर्वधर्मा मनोरथफलप्रदाः श्रद्धयासाध्यते सर्वं श्रद्धया तुष्यते हरिः
1,4,2,bhaktirbhaktyaiva karttavyātathā karmāṇi bhaktitaḥ karmaścaddhāvihīnāni na sidhyantiṃ dvijo tamāḥ,भक्तिर्भक्त्यैव कर्त्तव्यातथा कर्माणि भक्तितः कर्मश्चद्धाविहीनानि न सिध्यन्तिं द्विजो तमाः
1,4,3,yathā'loko hi jantūnāṃ ceṣṭākāraṇatāṃ gataḥ tathaiva sarvasiddhīnāṃ bhaktiḥ paramakāraṇam,यथाऽलोको हि जन्तूनां चेष्टाकारणतां गतः तथैव सर्वसिद्धीनां भक्तिः परमकारणम्
1,4,4,yathā samasta lokānāṃ jīvanaṃ salilaṃ smṛtam tathā samastasiddhīnāṃ jīvanaṃ bhaktiriṣyate,यथा समस्त लोकानां जीवनं सलिलं स्मृतम् तथा समस्तसिद्धीनां जीवनं भक्तिरिष्यते
1,4,5,yathā bhūmiṃ samāśritya sarve jīvanti jantavaḥ tathā bhaktiṃ samāśritya sarvakāryyāṇi sādhayet,यथा भूमिं समाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः तथा भक्तिं समाश्रित्य सर्वकार्य्याणि साधयेत्
1,4,6,śraddhāvāṃllabhate dharṃmaṃ śraddhāvātarthamāpnuyāt śraddhayā sādhyate kāmaḥ śraddhāvānmokṣamānpuyāt,श्रद्धावांल्लभते धर्ंमं श्रद्धावातर्थमाप्नुयात् श्रद्धया साध्यते कामः श्रद्धावान्मोक्षमान्पुयात्
1,4,7,na dānairna tapobhirvā yajñairvā bahudakṣiṇaiḥ bhaktihīnermuniśceṣṭha tuṣyate bhagavānhariḥ,न दानैर्न तपोभिर्वा यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः भक्तिहीनेर्मुनिश्चेष्ठ तुष्यते भगवान्हरिः
1,4,8,merumātrasuvarṇānāṃ koṭikoṭisahasraśaḥ dattā cāpyarthanāśāya yatobhaktivivarjitā,मेरुमात्रसुवर्णानां कोटिकोटिसहस्रशः दत्ता चाप्यर्थनाशाय यतोभक्तिविवर्जिता
1,4,9,abhaktyā yattapastaptaiḥ kevalaṃ kāyaśoṣaṇam abhaktyā yaddhutaṃ havyaṃ bhasmani nyastahavyavat,अभक्त्या यत्तपस्तप्तैः केवलं कायशोषणम् अभक्त्या यद्धुतं हव्यं भस्मनि न्यस्तहव्यवत्
1,4,10,yatkiñcitkurute karṃmaśraddhayāpyaṇumātrumātrakam . tannāma jāyate puṃsāṃ śāśvataṃ pratīdāyakam,यत्किञ्चित्कुरुते कर्ंमश्रद्धयाप्यणुमात्रुमात्रकम् . तन्नाम जायते पुंसां शाश्वतं प्रतीदायकम्
1,4,11,aśvameghasahasraṃ vā karṃma vedoditaṃ kṛtam tatsarvaṃ niṣphalaṃ brahmanyadi bhaktivivarjitam,अश्वमेघसहस्रं वा कर्ंम वेदोदितं कृतम् तत्सर्वं निष्फलं ब्रह्मन्यदि भक्तिविवर्जितम्
1,4,12,haribhaktiḥ parā nṝṇāṃ kāmadhenūpamā smṛtā tasyāṃ satyāṃ pibantyajñāḥ saṃsāragaralaṃ hyaho,हरिभक्तिः परा नॄणां कामधेनूपमा स्मृता तस्यां सत्यां पिबन्त्यज्ञाः संसारगरलं ह्यहो
1,4,13,asārabhūte saṃsāre sārametadajātmaja bhagavadbhaktasaṅgaśca haribhaktistitikṣutā,असारभूते संसारे सारमेतदजात्मज भगवद्भक्तसङ्गश्च हरिभक्तिस्तितिक्षुता
1,4,14,asūyopetamanasāṃ bhaktidānādikarṃma yat avehi niṣphalaṃ brahaṃsteṣāṃ dūrataro hariḥ,असूयोपेतमनसां भक्तिदानादिकर्ंम यत् अवेहि निष्फलं ब्रहंस्तेषां दूरतरो हरिः
1,4,15,pariśriyābhitatpānāṃ dambhācāraratātmanām mṛṣā tu kurvatāṃ karma teṣāṃ dūrataro hariḥ,परिश्रियाभितत्पानां दम्भाचाररतात्मनाम् मृषा तु कुर्वतां कर्म तेषां दूरतरो हरिः
1,4,16,pṛcchatāṃ ca mahādharṃmānvadatāṃ vai mṛṣā ca tān dharmeṣvabhaktimanasāṃ teṣāṃ dūrataro hariḥ,पृच्छतां च महाधर्ंमान्वदतां वै मृषा च तान् धर्मेष्वभक्तिमनसां तेषां दूरतरो हरिः
1,4,17,vedapraṇihito dharṃmo dharṃmo vedo nārāyaṇaḥ paraḥ tatrāśraddhāparā ye tu teṣāṃ dūrataro hariḥ,वेदप्रणिहितो धर्ंमो धर्ंमो वेदो नारायणः परः तत्राश्रद्धापरा ये तु तेषां दूरतरो हरिः
1,4,18,yasya dharṃmavihīnāni dinānyāyānti yānti ca sa lohakārabhastreva śvasannapi na jīvati,यस्य धर्ंमविहीनानि दिनान्यायान्ति यान्ति च स लोहकारभस्त्रेव श्वसन्नपि न जीवति
1,4,19,dharmārthakāmamokṣākhyāḥ puruṣārthāḥ sanātanāḥ śraddhāvatāṃ hi sidhyanti nānyathā brahmanandanā,धर्मार्थकाममोक्षाख्याः पुरुषार्थाः सनातनाः श्रद्धावतां हि सिध्यन्ति नान्यथा ब्रह्मनन्दना
1,4,20,svācāramanatikramya haribhaktiparo hi yaḥ sa yāti viṣṇubhavanaṃ yadvai paśyanti sūrayaḥ,स्वाचारमनतिक्रम्य हरिभक्तिपरो हि यः स याति विष्णुभवनं यद्वै पश्यन्ति सूरयः
1,4,21,kurvanvedoditāndharṃmānmunīndra svāśramocitān haridhyānaparoyastu sa yāti paramaṃ padam,कुर्वन्वेदोदितान्धर्ंमान्मुनीन्द्र स्वाश्रमोचितान् हरिध्यानपरोयस्तु स याति परमं पदम्
1,4,22,ācāraprabhavo dharmaḥ dharṃmasya prabhuracyutaḥ āśramācārayuktena pūjitaḥ sarvadā hariḥ,आचारप्रभवो धर्मः धर्ंमस्य प्रभुरच्युतः आश्रमाचारयुक्तेन पूजितः सर्वदा हरिः
1,4,23,yaḥ svācāraparibhraṣṭaḥ sāṅgavedāntago 'pi vā sa eva patito jñeyo yataḥ karmabahiṣkṛtaḥ,यः स्वाचारपरिभ्रष्टः साङ्गवेदान्तगो ऽपि वा स एव पतितो ज्ञेयो यतः कर्मबहिष्कृतः
1,4,24,haribhaktipari vāpi haridhyānaparo 'pi vā bhraṣṭo yaḥ svāśramācārātpatitaḥ so 'bhidhīyate,हरिभक्तिपरि वापि हरिध्यानपरो ऽपि वा भ्रष्टो यः स्वाश्रमाचारात्पतितः सो ऽभिधीयते
1,4,25,vedo vā haribhaktirvā bhaktirvāpi maheśvare ācārātpatitaṃ mūḍhaṃ na punāti dvijottama,वेदो वा हरिभक्तिर्वा भक्तिर्वापि महेश्वरे आचारात्पतितं मूढं न पुनाति द्विजोत्तम
1,4,26,puṇyakṣetrābhigamanaṃ puṇyatīrthaniṣevaṇam yajño vā vividho brahmaṃstyaktācāraṃna rakṣati,पुण्यक्षेत्राभिगमनं पुण्यतीर्थनिषेवणम् यज्ञो वा विविधो ब्रह्मंस्त्यक्ताचारंन रक्षति
1,4,27,ācārātprāpyate svarga ācārātprāpyate sukham ācārātprāpyate mokṣa ācārātkiṃ na labhyate,आचारात्प्राप्यते स्वर्ग आचारात्प्राप्यते सुखम् आचारात्प्राप्यते मोक्ष आचारात्किं न लभ्यते
1,4,28,ācārāṇāntu sarveṣāṃ yogānāṃ caiva sattam haribhaktepari tathā nidānaṃ bhaktiriṣyate,आचाराणान्तु सर्वेषां योगानां चैव सत्तम् हरिभक्तेपरि तथा निदानं भक्तिरिष्यते
1,4,29,bhaktyaiva pūjyate viṣṇurvāñchitārthaphalapradaḥ tasmātsamastalokānāṃ bhaktirmāteti gīyate,भक्त्यैव पूज्यते विष्णुर्वाञ्छितार्थफलप्रदः तस्मात्समस्तलोकानां भक्तिर्मातेति गीयते
1,4,30,jīvanti jantavaḥ sarve yathā mātarāśritāḥ tathā bhaktiṃ samāśritya sarve jīvanti dhārṃmikāḥ,जीवन्ति जन्तवः सर्वे यथा मातराश्रिताः तथा भक्तिं समाश्रित्य सर्वे जीवन्ति धार्ंमिकाः
1,4,31,svāśramācārayuktasya haribhaktiryadā bhavet na tasya triṣu lokeṣu sadṛśo 'styajanandana,स्वाश्रमाचारयुक्तस्य हरिभक्तिर्यदा भवेत् न तस्य त्रिषु लोकेषु सदृशो ऽस्त्यजनन्दन
1,4,32,bhaktyā sidhyanti karṃmāṇi karṃmāṇi karṃmābhistuṣyate hariḥ tasmiṃstuṣṭe bhavejjñānaṃ jñānānmokṣamavāpyate,भक्त्या सिध्यन्ति कर्ंमाणि कर्ंमाणि कर्ंमाभिस्तुष्यते हरिः तस्मिंस्तुष्टे भवेज्ज्ञानं ज्ञानान्मोक्षमवाप्यते
1,4,33,bhaktistu bhagavadbhaktasaṅgena khalu jāyate tatsaṅgaṃ prāpyate pumbhiḥ sukṛtaiḥ pūrvasañcitaiḥ,भक्तिस्तु भगवद्भक्तसङ्गेन खलु जायते तत्सङ्गं प्राप्यते पुम्भिः सुकृतैः पूर्वसञ्चितैः
1,4,34,varṇāśramācāraratā bhagavadbhaktilālasāḥ kāmādidoṣanir muktāste santo lokaśikṣakāḥ,वर्णाश्रमाचाररता भगवद्भक्तिलालसाः कामादिदोषनिर् मुक्तास्ते सन्तो लोकशिक्षकाः
1,4,35,sastaṅgaḥ paramo brahmanna labhyetākṛtātmanām yadi labhyeta vijñeyaṃ puṇyaṃ janmāntarārjitam,सस्तङ्गः परमो ब्रह्मन्न लभ्येताकृतात्मनाम् यदि लभ्येत विज्ञेयं पुण्यं जन्मान्तरार्जितम्
1,4,36,pūrvārjitāni pāpāni nāśamāyānti yasya vai satsaṅgatirbhavettasya nānyathā ghaṭate hi sā,पूर्वार्जितानि पापानि नाशमायान्ति यस्य वै सत्सङ्गतिर्भवेत्तस्य नान्यथा घटते हि सा
1,4,37,ravirhi raśimajālena divā hantibahistamaḥ santaḥ sūktimarīcyoścāntardhvāntaṃ hi sarvadā,रविर्हि रशिमजालेन दिवा हन्तिबहिस्तमः सन्तः सूक्तिमरीच्योश्चान्तर्ध्वान्तं हि सर्वदा
1,4,38,durlabhāḥ puruṣā loke bhagavadbhaktilālasāḥ teṣāṃ saṅgo bhavedyasya tasya śāntirhi śāśvatī,दुर्लभाः पुरुषा लोके भगवद्भक्तिलालसाः तेषां सङ्गो भवेद्यस्य तस्य शान्तिर्हि शाश्वती
1,4,39,nārada uvāca kiṃlakṣaṇā bhāgavatāste ca kiṃ karṃma kurvate teṣāṃ loko bhavetkīdṛktatsarvaṃ brūhi tattvataḥ,नारद उवाच किंलक्षणा भागवतास्ते च किं कर्ंम कुर्वते तेषां लोको भवेत्कीदृक्तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वतः
1,4,40,tvaṃ hi bhakto rameśasya devadevasya citriṇaḥ etānnigadituṃ śaktastvato nāstyadhiko 'paraḥ,त्वं हि भक्तो रमेशस्य देवदेवस्य चित्रिणः एतान्निगदितुं शक्तस्त्वतो नास्त्यधिको ऽपरः
1,4,41,sanaka uvāca śṛṇu brahmanparaṃ guhyaṃ mārkaṇḍeyasya dhīmanaḥ ña yamuvāca jagannātho yoganidrāvimocitaḥ,सनक उवाच शृणु ब्रह्मन्परं गुह्यं मार्कण्डेयस्य धीमनः ञ यमुवाच जगन्नाथो योगनिद्राविमोचितः
1,4,42,yo 'sau viṣṇuḥ paraṃ jyotirdevadevaḥ sanātanaḥ jagatkarttā śivabrahma svarupavān,यो ऽसौ विष्णुः परं ज्योतिर्देवदेवः सनातनः जगत्कर्त्ता शिवब्रह्म स्वरुपवान्
1,4,43,yugānte raudrarupeṇa brahmāṇḍagrāhitaḥ jagatyekārṇavībhūte naṣṭe sthāvarajaṅgame,युगान्ते रौद्ररुपेण ब्रह्माण्डग्राहितः जगत्येकार्णवीभूते नष्टे स्थावरजङ्गमे
1,4,44,bhagavāneva śeṣātmā śete vaṭadale hariḥ asaṃkhyātābjajanmādyairābhūṣitatanūrūhaḥ,भगवानेव शेषात्मा शेते वटदले हरिः असंख्याताब्जजन्माद्यैराभूषिततनूरूहः
1,4,45,pādāṅguṣṭāgraniryātagaṅgāśītāmbupāvanaḥ sūkṣmātsūkṣmataro devo brahmāṇḍagrāsaṃbṛṃhitaḥ,पादाङ्गुष्टाग्रनिर्यातगङ्गाशीताम्बुपावनः सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरो देवो ब्रह्माण्डग्रासंबृंहितः
1,4,46,vaṭacchade śayāno 'bhūtsarvaśaktisamanvitaḥ tasminsthāne mahābhāgo nārāyaṇaparāyaṇaḥ mārkaṇḍeyaḥ sthinastasya līlāḥ paśyanmahe śituḥ,वटच्छदे शयानो ऽभूत्सर्वशक्तिसमन्वितः तस्मिन्स्थाने महाभागो नारायणपरायणः मार्कण्डेयः स्थिनस्तस्य लीलाः पश्यन्महे शितुः
1,4,47,ṛṣaya ūcuḥ tasminkāle mahāghore naṣṭe sthāvarajaṅgame harirekaḥ sthita iti mune pūrvaṃ hi śuśruma,ऋषय ऊचुः तस्मिन्काले महाघोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे हरिरेकः स्थित इति मुने पूर्वं हि शुश्रुम
1,4,48,jagatyekārṇavībhūte naṣṭe sthāvarañjagame sarvagrastena hariṇā kimarthaṃ so 'vaśeṣitaḥ,जगत्येकार्णवीभूते नष्टे स्थावरञ्जगमे सर्वग्रस्तेन हरिणा किमर्थं सो ऽवशेषितः
1,4,49,paraṃ kautūhalaṃ hyatraṃ varttate 'tīva sūta naḥ harikīrtisudhāpāne kasyālasyaṃ prajā yate,परं कौतूहलं ह्यत्रं वर्त्तते ऽतीव सूत नः हरिकीर्तिसुधापाने कस्यालस्यं प्रजा यते
1,4,50,sūta uvāca āsīnmunirmahābhāgo mṛkaṇḍuriti viśrutaḥ śālagrāme mahātīrthe so 'tapyata mahātapāḥ,सूत उवाच आसीन्मुनिर्महाभागो मृकण्डुरिति विश्रुतः शालग्रामे महातीर्थे सो ऽतप्यत महातपाः
1,4,51,yugānāma yutaṃ brahmangṛṇanbrahma sanātanam ṭa nirāhāraḥ kṣamāyuktaḥ satyasandho jitendriyaḥ,युगानाम युतं ब्रह्मन्गृणन्ब्रह्म सनातनम् ट निराहारः क्षमायुक्तः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः
1,4,52,ātmavatsarvabhūtāni paśyanviṣayaniḥspṛhaḥ sarvabhūtahito dānta statāpa sumahattapaḥ,आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यन्विषयनिःस्पृहः सर्वभूतहितो दान्त स्तताप सुमहत्तपः
1,4,53,tattāpaḥśaṅkitāḥ sarve devā indrādayastadā pareśaṃ śaraṇaṃ jagmurnārāyaṇamanāmayam,तत्तापःशङ्किताः सर्वे देवा इन्द्रादयस्तदा परेशं शरणं जग्मुर्नारायणमनामयम्
1,4,54,kṣīrābdheruttaraṃ tīraṃ saṃprāpyatrivivaukasaḥ tuṣṭuvurdevadeveśaṃ pahmanābhaṃ jagadgurum,क्षीराब्धेरुत्तरं तीरं संप्राप्यत्रिविवौकसः तुष्टुवुर्देवदेवेशं पह्मनाभं जगद्गुरुम्
1,4,55,devā ūcuḥ nārāyaṇākṣarānanta śaraṇāgatapālaka mṛkaṇḍutapasā trastānpāhi naḥ śaraṇāgatān,देवा ऊचुः नारायणाक्षरानन्त शरणागतपालक मृकण्डुतपसा त्रस्तान्पाहि नः शरणागतान्
1,4,56,jaya devādhideveśa jaya śaṅkhagadādhara jayo lokasvarupāya jayo brahmāṇḍahetave,जय देवाधिदेवेश जय शङ्खगदाधर जयो लोकस्वरुपाय जयो ब्रह्माण्डहेतवे
1,4,57,namaste devadeveśa namaste lokapāvana namaste lokanāthāya namaste lokasākṣiṇe,नमस्ते देवदेवेश नमस्ते लोकपावन नमस्ते लोकनाथाय नमस्ते लोकसाक्षिणे
1,4,58,namaste dhyānagamyāya namaste dhyānahetave namaste dhyānarupāya namaste dhyānapākṣiṇe,नमस्ते ध्यानगम्याय नमस्ते ध्यानहेतवे नमस्ते ध्यानरुपाय नमस्ते ध्यानपाक्षिणे
1,4,59,keśihantre namastubhyaṃ madhuhantre parātmane namo bhūmyādirūpāya namaścaitanyarupiṇe,केशिहन्त्रे नमस्तुभ्यं मधुहन्त्रे परात्मने नमो भूम्यादिरूपाय नमश्चैतन्यरुपिणे
1,4,60,namo jyeṣṭāya śuddhāya nirguṇāya guṇātmane arupāya svarupāya bahurupāya te namaḥ,नमो ज्येष्टाय शुद्धाय निर्गुणाय गुणात्मने अरुपाय स्वरुपाय बहुरुपाय ते नमः
1,4,61,namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namonamaḥ,नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमोनमः
1,4,62,namo hikṣamagarbhāya namo brahmādirupiṇe namaḥ sūryyādirupāya havyakavyabhuje namaḥ,नमो हिक्षमगर्भाय नमो ब्रह्मादिरुपिणे नमः सूर्य्यादिरुपाय हव्यकव्यभुजे नमः
1,4,63,namo nityāya vandyāya sadānandaikarupiṇe namaḥ smṛtārtināśāya bhūyo bhūyo namo namaḥ,नमो नित्याय वन्द्याय सदानन्दैकरुपिणे नमः स्मृतार्तिनाशाय भूयो भूयो नमो नमः
1,4,64,evaṃ devastutiṃ śrutvā bhagavānkamalāpatiḥ pratyakṣatāmagātteṣāṃ śaṅkacatragadādharaḥ,एवं देवस्तुतिं श्रुत्वा भगवान्कमलापतिः प्रत्यक्षतामगात्तेषां शङ्कचत्रगदाधरः
1,4,65,vikacāmbujapatrākṣaṃ sūryyakoṭisamaprabham sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam,विकचाम्बुजपत्राक्षं सूर्य्यकोटिसमप्रभम् सर्वालङ्कारसंयुक्तं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्
1,4,66,pītāmbaradharaṃ saumyaṃ svarṇayajñopavītinam stṛyamānaṃ munivaraiḥ pārṣadapravarāvṛttam,पीताम्बरधरं सौम्यं स्वर्णयज्ञोपवीतिनम् स्तृयमानं मुनिवरैः पार्षदप्रवरावृत्तम्
1,4,67,taṃ dṛṣyvā devasaṃghāste tattejohatatejasaḥ namaścakrurmudā yuktā aṣṭāṅgauravaniṃ gatāḥ,तं दृष्य्वा देवसंघास्ते तत्तेजोहततेजसः नमश्चक्रुर्मुदा युक्ता अष्टाङ्गौरवनिं गताः
1,4,68,tataḥ prasanno bhagavānmeghagaṃbhīranisvanaḥ uvāca prīṇayandevānnatānindrapurogamān,ततः प्रसन्नो भगवान्मेघगंभीरनिस्वनः उवाच प्रीणयन्देवान्नतानिन्द्रपुरोगमान्
1,4,69,śrībhagavānuvāca jāne vo mānasaṃ duḥkhaṃ mṛkaṇḍutapasoṅgam yuṣmānna bādhate devāḥ sa ṛṣiḥ sajjanāgrāṇīḥ,श्रीभगवानुवाच जाने वो मानसं दुःखं मृकण्डुतपसोङ्गम् युष्मान्न बाधते देवाः स ऋषिः सज्जनाग्राणीः
1,4,70,saṃpadbhiḥ saṃyutā vāpi vipadbhiścāpi sajjanāḥ sarvathānyaṃ na bādhante svapne 'pi surasattamāḥ,संपद्भिः संयुता वापि विपद्भिश्चापि सज्जनाः सर्वथान्यं न बाधन्ते स्वप्ने ऽपि सुरसत्तमाः
1,4,71,satataṃ bādhyamāno 'pi viṣayākhyairarātibhiḥ avidhāyātmano rakṣāmanyāndveṣṭi kathaṃ sudhīḥ,सततं बाध्यमानो ऽपि विषयाख्यैररातिभिः अविधायात्मनो रक्षामन्यान्द्वेष्टि कथं सुधीः
1,4,72,tāpatrayābhidhānena bādhyamāno hi mānavaḥ anyaṃ krīḍayituṃ śaktaḥ kathaṃ bhavati sattamaḥ,तापत्रयाभिधानेन बाध्यमानो हि मानवः अन्यं क्रीडयितुं शक्तः कथं भवति सत्तमः
1,4,73,karmaṇā manasā vācā bādhate yaḥ sadā parān nityaṃ kāmādibhiryukto mūḍhadhīḥ procyate tu saḥ,कर्मणा मनसा वाचा बाधते यः सदा परान् नित्यं कामादिभिर्युक्तो मूढधीः प्रोच्यते तु सः
1,4,74,yo lokahitakṛnmartyo gatāsuryo vimatsaraḥ niḥśaṅgaḥ procyate sadbhirihāmātra ca sattamāḥ,यो लोकहितकृन्मर्त्यो गतासुर्यो विमत्सरः निःशङ्गः प्रोच्यते सद्भिरिहामात्र च सत्तमाः
1,4,75,saśaṅkaḥ sarvadā duḥkhī niḥśaṅkaḥ sukhamānpuyāt gacchadhvaṃ svālayaṃ svasthāḥ krīḍayiṣyati vo na saḥ,सशङ्कः सर्वदा दुःखी निःशङ्कः सुखमान्पुयात् गच्छध्वं स्वालयं स्वस्थाः क्रीडयिष्यति वो न सः
1,4,76,bhavatāṃ rakṣakaścāhaṃ viharadhvaṃ yathāsukham iti datvā varaṃ teṣāmatasīkusumaprabhaḥ,भवतां रक्षकश्चाहं विहरध्वं यथासुखम् इति दत्वा वरं तेषामतसीकुसुमप्रभः
1,4,77,paśyatāmeva devānāṃ tatraivāntaradhīyata tuṣṭātmānaḥ suragaṇāṃ yayurnākaṃ yathāgatam,पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत तुष्टात्मानः सुरगणां ययुर्नाकं यथागतम्
1,4,78,mṛkaṇḍorapi tuṣṭātmā hariḥ pratyakṣatāmagāt arupaṃ paramaṃ brahmasvaprakāśaṃ nirañjanam,मृकण्डोरपि तुष्टात्मा हरिः प्रत्यक्षतामगात् अरुपं परमं ब्रह्मस्वप्रकाशं निरञ्जनम्
1,4,79,atasīpuṣpasaṃkāśaṃ pītavāsasamacyacutam divyāyudhadharaṃ dṛṣṭvā mṛkaṇḍurvismito 'bhavat,अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्यचुतम् दिव्यायुधधरं दृष्ट्वा मृकण्डुर्विस्मितो ऽभवत्
1,4,80,dhyānādunmīlya nayanaṃ apaśyaddharimagrataḥ prasannavadanaṃ śāntaṃ dhātāraṃ viśvatejasam,ध्यानादुन्मील्य नयनं अपश्यद्धरिमग्रतः प्रसन्नवदनं शान्तं धातारं विश्वतेजसम्
1,4,81,romāñcitaśarīro 'sāvānandāśruvilocanaḥ nanāma daṇḍavadbhūmau devadeva sanātanam,रोमाञ्चितशरीरो ऽसावानन्दाश्रुविलोचनः ननाम दण्डवद्भूमौ देवदेव सनातनम्
1,4,82,aśrubhiḥ kṣālayaṃstasya caraṇau harṣasaṃbhavaiḥ śirasyañcalimādhāya stotuṃ samupacakrame,अश्रुभिः क्षालयंस्तस्य चरणौ हर्षसंभवैः शिरस्यञ्चलिमाधाय स्तोतुं समुपचक्रमे
1,4,83,mṛkaṇḍuruvāca namaḥ pareśāya parātmarupiṇe parātparasprātparataḥ parāya apārapārāya parānukartre namaḥ parebhyaḥ parapāraṇāya,मृकण्डुरुवाच नमः परेशाय परात्मरुपिणे परात्परस्प्रात्परतः पराय अपारपाराय परानुकर्त्रे नमः परेभ्यः परपारणाय
1,4,84,yo nāmajātyādivikalpahīnaḥ śabdādidoṣavyatirekarupaḥ bahusvarupo 'pi nirañjano yastamīśamīḍhyaṃ paramaṃ bhajāmi,यो नामजात्यादिविकल्पहीनः शब्दादिदोषव्यतिरेकरुपः बहुस्वरुपो ऽपि निरञ्जनो यस्तमीशमीढ्यं परमं भजामि
1,4,85,devāntavedyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ hiraṇyagarbhādijagatsvarupam anūpamaṃ bhakti janānukampinaṃ bhajāmi sarveśvaramādimīḍyam,देवान्तवेद्यं पुरुषं पुराणं हिरण्यगर्भादिजगत्स्वरुपम् अनूपमं भक्ति जनानुकम्पिनं भजामि सर्वेश्वरमादिमीड्यम्
1,4,86,paśyanti yaṃ vītasamastadoṣā dhyānaikaniṣṭhā vigataspṛhāśca nivṛttamohāḥ paramaṃ pavitraṃ nato 'smi saṃsāranirvarttakaṃ tam,पश्यन्ति यं वीतसमस्तदोषा ध्यानैकनिष्ठा विगतस्पृहाश्च निवृत्तमोहाः परमं पवित्रं नतो ऽस्मि संसारनिर्वर्त्तकं तम्
1,4,87,smṛtārtināśanaṃ viṣṇuṃ śaraṇāgatapālakam jagatsevyaṃ jagāddhāma pareśaṃ karuṇākaram,स्मृतार्तिनाशनं विष्णुं शरणागतपालकम् जगत्सेव्यं जगाद्धाम परेशं करुणाकरम्
1,4,88,evaṃ stutaḥ sa bhagavānviṣṇustena maharṣiṇā avāpa paramāṃ tuṣṭiṃ śaṅkhacakragadādharaḥ,एवं स्तुतः स भगवान्विष्णुस्तेन महर्षिणा अवाप परमां तुष्टिं शङ्खचक्रगदाधरः
1,4,89,ayāliṅgya muniṃ devaścaturbhirdīrghabāhubhiḥ uvāca paramaṃ prītyā varaṃ baraya suvrata,अयालिङ्ग्य मुनिं देवश्चतुर्भिर्दीर्घबाहुभिः उवाच परमं प्रीत्या वरं बरय सुव्रत
1,4,90,prīto 'smi tapasā tena stotreṇa ca tavānagha manasā yadabhipretaṃ varaṃ varaya suvrata,प्रीतो ऽस्मि तपसा तेन स्तोत्रेण च तवानघ मनसा यदभिप्रेतं वरं वरय सुव्रत
1,4,91,mṛkaṇḍurūvāca devadeva jagannātha kṛtārtho 'smi na saṃśayaḥ tvaddarśanamapuṇyānāṃ durlabhaṃ ca yataḥ smṛtam,मृकण्डुरूवाच देवदेव जगन्नाथ कृतार्थो ऽस्मि न संशयः त्वद्दर्शनमपुण्यानां दुर्लभं च यतः स्मृतम्
1,4,92,brahmādyā yaṃ na vaśyanti yoginaḥ saṃśitavratāḥ dharmiṣṭā dīkṣitāśvāpi vītarāgā vimatsarāḥ,ब्रह्माद्या यं न वश्यन्ति योगिनः संशितव्रताः धर्मिष्टा दीक्षिताश्वापि वीतरागा विमत्सराः
1,4,93,taṃ paśyāmi paraṃ dhāma kimato 'nyaṃ varaṃ vṛṇe etenaiva kṛtārtho 'smi janārdana jagaddharo,तं पश्यामि परं धाम किमतो ऽन्यं वरं वृणे एतेनैव कृतार्थो ऽस्मि जनार्दन जगद्धरो
1,4,94,yatrāmasmṛtimātreṇa mahāpātakino 'pi ye tatpade paramaṃ yānni te dṛṣṭvā kiṣunācyuta,यत्रामस्मृतिमात्रेण महापातकिनो ऽपि ये तत्पदे परमं यान्नि ते दृष्ट्वा किषुनाच्युत
1,4,95,śrībhagavānuvāca satyatpruktaṃ tvayā brahmānprīno 'smi tava paṇḍita madṛrśanaṃ hi viphalaṃ na kadācidbhaviṣyati,श्रीभगवानुवाच सत्यत्प्रुक्तं त्वया ब्रह्मान्प्रीनो ऽस्मि तव पण्डित मदृर्शनं हि विफलं न कदाचिद्भविष्यति
1,4,96,viṣṇirbhaktakuṭumbīti vadanti vivudhāḥ sadā tadeva pālayiṣyāmi majjano nānṛtaṃ vadet,विष्णिर्भक्तकुटुम्बीति वदन्ति विवुधाः सदा तदेव पालयिष्यामि मज्जनो नानृतं वदेत्
1,4,97,tasmāttvattapasātuṣṭo yāsyāmi tava putratām samastaguṇasaṃyukto dīrghajīvī svarupavān,तस्मात्त्वत्तपसातुष्टो यास्यामि तव पुत्रताम् समस्तगुणसंयुक्तो दीर्घजीवी स्वरुपवान्
1,4,98,mama janma kule yasya katatkulaṃ mokṣagāmi vai mayi tuṣṭe muniśreṣṭha kimasādhyaṃ jagatraye,मम जन्म कुले यस्य कतत्कुलं मोक्षगामि वै मयि तुष्टे मुनिश्रेष्ठ किमसाध्यं जगत्रये
1,4,99,ityuktvā devadevaśo muneratasya samīkṣataḥ antardadhe mṛkaṇḍuśca tapasaḥ samavartata,इत्युक्त्वा देवदेवशो मुनेरतस्य समीक्षतः अन्तर्दधे मृकण्डुश्च तपसः समवर्तत
1,5,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde bhaktivarṇanaprasaṅgena mārkaṇḍeyacaritārambho nāma caturtho 'dhyāyaḥ nārada uvāca brahmankathaṃ sa bhagavānmṛkaṇḍoḥ putratāṃ gataḥ kiṃ cakāra ca tadbruhi harirbhārgavavaṃśajaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे भक्तिवर्णनप्रसङ्गेन मार्कण्डेयचरितारम्भो नाम चतुर्थो ऽध्यायः नारद उवाच ब्रह्मन्कथं स भगवान्मृकण्डोः पुत्रतां गतः किं चकार च तद्ब्रुहि हरिर्भार्गववंशजः
1,5,2,śrūyate capurāṇeṣu mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ apaśyadvaiṣṇavīṃ māyāṃ cirañjīvyasya saṃplave,श्रूयते चपुराणेषु मार्कण्डेयो महामुनिः अपश्यद्वैष्णवीं मायां चिरञ्जीव्यस्य संप्लवे
1,5,3,sanaka uvāca śruṇu nārada vakṣaayāmi kathāmetāṃ sanātanīm viṣṇubhaktisamāyuktāṃ mārkuṇḍeyamuniṃ prati,सनक उवाच श्रुणु नारद वक्षअयामि कथामेतां सनातनीम् विष्णुभक्तिसमायुक्तां मार्कुण्डेयमुनिं प्रति
1,5,4,tapaso 'nte mṛkaṇḍuste mṛkaṇḍustu bhāryāmudūhya sattamaḥ gārhasthyamakaroddhṛṣṭaḥ śānto dāntaḥ kṛtārthakaḥ,तपसो ऽन्ते मृकण्डुस्ते मृकण्डुस्तु भार्यामुदूह्य सत्तमः गार्हस्थ्यमकरोद्धृष्टः शान्तो दान्तः कृतार्थकः
1,5,5,tasya bhāryā śucirdakṣā nityaṃ patiparāyaṇā manasā vacasā cāpi dehena ca pativratā,तस्य भार्या शुचिर्दक्षा नित्यं पतिपरायणा मनसा वचसा चापि देहेन च पतिव्रता
1,5,6,kāle dadhāra sā garbhaṃ haritejoṃśasaṃbhavam ruṣuve daśamāsānte putraṃ tejasvināṃ param,काले दधार सा गर्भं हरितेजोंशसंभवम् रुषुवे दशमासान्ते पुत्रं तेजस्विनां परम्
1,5,7,sa ṛṣiḥ paramaprīto dṛṣṭvā putraṃ sulakṣaṇam jātakaṃ kārayāmāsa maṅgalaṃ vidhipūrvakam,स ऋषिः परमप्रीतो दृष्ट्वा पुत्रं सुलक्षणम् जातकं कारयामास मङ्गलं विधिपूर्वकम्
1,5,8,sa bālo vavṛdhe tatra śuklapakṣa ivīḍupaḥ tatastu pañcame varṣe upanīya mudānvitaḥ,स बालो ववृधे तत्र शुक्लपक्ष इवीडुपः ततस्तु पञ्चमे वर्षे उपनीय मुदान्वितः
1,5,9,śikṣāṃ cakāra viprendra vaidikīṃ dharmasaṃhitām namaskāryā dvijāḥ putra sadādṛṣṭā vidhānataḥ,शिक्षां चकार विप्रेन्द्र वैदिकीं धर्मसंहिताम् नमस्कार्या द्विजाः पुत्र सदादृष्टा विधानतः
1,5,10,trikālaṃ sūryamabhyarcya salilāñcalidānataḥ vaidikaṃ karma tartavyaṃ vedādhyayanapūrvakam,त्रिकालं सूर्यमभ्यर्च्य सलिलाञ्चलिदानतः वैदिकं कर्म तर्तव्यं वेदाध्ययनपूर्वकम्
1,5,11,brahmacaryeṇa tapasā pūjanīyo hariḥ sadā niṣiddhaṃ varjanīyaṃ syādṛṣṭasaṃbhāṣaṇādikam,ब्रह्मचर्येण तपसा पूजनीयो हरिः सदा निषिद्धं वर्जनीयं स्यादृष्टसंभाषणादिकम्
1,5,12,sādhubhiḥ saha vastavyaṃ viṣṇubhaktiparaiḥ sadā na dveṣaḥ kasyacitkāryaḥ sarveṣāṃ hitamācaret,साधुभिः सह वस्तव्यं विष्णुभक्तिपरैः सदा न द्वेषः कस्यचित्कार्यः सर्वेषां हितमाचरेत्
1,5,13,ijyādhyaṃyanadānāni sadā kāryāṇi te suta evaṃ pitrā samādiṣṭo mārkaṇḍeyo munīśvaraḥ,इज्याध्यंयनदानानि सदा कार्याणि ते सुत एवं पित्रा समादिष्टो मार्कण्डेयो मुनीश्वरः
1,5,14,cacāra dharmaṃ satataṃ sadā saṃcintayanharim mārkaṇḍeyo mahābhāgo dayāvāndharmavatsalaḥ,चचार धर्मं सततं सदा संचिन्तयन्हरिम् मार्कण्डेयो महाभागो दयावान्धर्मवत्सलः
1,5,15,ātmavānsatyasandhaśca mārtaṇḍasadṛśaprabhaḥ vaśīṃ śānto mahājñānī sarvatattvārthakovidaḥ,आत्मवान्सत्यसन्धश्च मार्तण्डसदृशप्रभः वशीं शान्तो महाज्ञानी सर्वतत्त्वार्थकोविदः
1,5,16,tapaścacāraṃ mahāmacyutaprītikāraṇam ārādhito jagannātho mākraṇḍeyena dhīmatā,तपश्चचारं महामच्युतप्रीतिकारणम् आराधितो जगन्नाथो माक्रण्डेयेन धीमता
1,5,17,purāṇasaṃhitāṃ karttudattavānvaramacyutaḥ mārkaṇḍeyo muni tapaścacāraṃ paramamacyutaprītikāraṇam mārkaṇḍeyo munistasmānnārāyaṇa iti smṛtaḥ,पुराणसंहितां कर्त्तुदत्तवान्वरमच्युतः मार्कण्डेयो मुनि तपश्चचारं परममच्युतप्रीतिकारणम् मार्कण्डेयो मुनिस्तस्मान्नारायण इति स्मृतः
1,5,18,cirajīvī mahābhakto devadevasya cakriṇaḥ jagatyekārṇavībhūte svaprabhāvaṃ janārddanaḥ,चिरजीवी महाभक्तो देवदेवस्य चक्रिणः जगत्येकार्णवीभूते स्वप्रभावं जनार्द्दनः
1,5,19,tasya darśayituṃ vigrāstaṃ na saṃhṛtavānhariḥ mṛkaṇḍutanayo dhīmānviṣṇubhaktisamanvitaḥ,तस्य दर्शयितुं विग्रास्तं न संहृतवान्हरिः मृकण्डुतनयो धीमान्विष्णुभक्तिसमन्वितः
1,5,20,tasmiñjale mahāghore sthitavāñchīrṇapatravat mārkaṇḍeyaḥ sthitastāvadyāvacchete hariḥ svayam,तस्मिञ्जले महाघोरे स्थितवाञ्छीर्णपत्रवत् मार्कण्डेयः स्थितस्तावद्यावच्छेते हरिः स्वयम्
1,5,21,tasya pramāṇaṃ vakṣyāmi kālasya vadataḥ śruṇu daśabhiḥ pañcabhiścaiva nimeṣaiḥ parikīrtitā,तस्य प्रमाणं वक्ष्यामि कालस्य वदतः श्रुणु दशभिः पञ्चभिश्चैव निमेषैः परिकीर्तिता
1,5,22,kāṣṭātatriṃśato jñeyā kalā pahmajanandana tatriṃśato kṣaṇo jñeyastaiḥ paṅbharghaṭikā smṛtā,काष्टातत्रिंशतो ज्ञेया कला पह्मजनन्दन तत्रिंशतो क्षणो ज्ञेयस्तैः पङ्भर्घटिका स्मृता
1,5,23,tadvayena muhūrttaṃ syāddinaṃ tatriṃśatā bhavet triṃśaddinerbhavenyāsaḥ pakṣadvitayasaṃyutaḥ,तद्वयेन मुहूर्त्तं स्याद्दिनं तत्रिंशता भवेत् त्रिंशद्दिनेर्भवेन्यासः पक्षद्वितयसंयुतः
1,5,24,ṛturmāsadvayena syāttatrayeṇāyanaṃ smṛtam taddayena bhavedabdaḥ sa devānāṃ dinaṃ bhavet,ऋतुर्मासद्वयेन स्यात्तत्रयेणायनं स्मृतम् तद्दयेन भवेदब्दः स देवानां दिनं भवेत्
1,5,25,uttaraṃ divasaṃ prāhū rātrirvai dakṣiṇāyanam mānuṣeṇaiva māsena pitṝṇāṃ dinamucyate,उत्तरं दिवसं प्राहू रात्रिर्वै दक्षिणायनम् मानुषेणैव मासेन पितॄणां दिनमुच्यते
1,5,26,tasmātsuryendusaṃyoge jñātavyaṃ kalpamuttamam divyairvarṣasahasrairdvādaśabhirdaivataṃ yugam,तस्मात्सुर्येन्दुसंयोगे ज्ञातव्यं कल्पमुत्तमम् दिव्यैर्वर्षसहस्रैर्द्वादशभिर्दैवतं युगम्
1,5,27,daive yugasahasre dve brāhmaḥ kalpau tu tau nṛṇām ekasatpatisaṃkhyātairdivyairmanvantaraṃ yugaiḥ,दैवे युगसहस्रे द्वे ब्राह्मः कल्पौ तु तौ नृणाम् एकसत्पतिसंख्यातैर्दिव्यैर्मन्वन्तरं युगैः
1,5,28,caturddaśabhiretaiśca brahmaṇo divasaṃmune yāvatpramāṇaṃ divasaṃ tāvadrātriḥ prakīrtitā,चतुर्द्दशभिरेतैश्च ब्रह्मणो दिवसंमुने यावत्प्रमाणं दिवसं तावद्रात्रिः प्रकीर्तिता
1,5,29,nāśamāyāti viprendra tasminkāle jagannayam manuṣeṇa sahasreṇa yatpramāṇaṃ bhavecchṛṇu,नाशमायाति विप्रेन्द्र तस्मिन्काले जगन्नयम् मनुषेण सहस्रेण यत्प्रमाणं भवेच्छृणु
1,5,30,caturyugasahasrāṇi brahmaṇo divasaṃ mune tadvanmāso vatsaraśca jñeyastasyāpi vedhasaḥ,चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिवसं मुने तद्वन्मासो वत्सरश्च ज्ञेयस्तस्यापि वेधसः
1,5,31,parārddhadvayakālastu tanmatena bhavedvijāḥ viṣṇorahastu vijñeyaṃ tāvadrātriḥ prakīrtitā,परार्द्धद्वयकालस्तु तन्मतेन भवेद्विजाः विष्णोरहस्तु विज्ञेयं तावद्रात्रिः प्रकीर्तिता
1,5,32,mṛkaṇḍutanayastāvatsthitaḥ saṃjīrṇaparṇavat tasminghore jalamaye viṣṇuśaktyupabṛṃhitaḥ ātmānaṃ paramaṃ dhyāyansthitavānharisānnidhau,मृकण्डुतनयस्तावत्स्थितः संजीर्णपर्णवत् तस्मिन्घोरे जलमये विष्णुशक्त्युपबृंहितः आत्मानं परमं ध्यायन्स्थितवान्हरिसान्निधौ
1,5,33,atha kāle samāyāte yoganidrāvimocitaḥ sṛṣṭavānbrahmarupeṇa jagadetaccarācaram,अथ काले समायाते योगनिद्राविमोचितः सृष्टवान्ब्रह्मरुपेण जगदेतच्चराचरम्
1,5,34,saṃhṛtaṃ tu jalaṃ vīkṣya sṛṣṭaṃ viśvaṃ mṛkaṇḍujaḥ vismitaḥ paramaprīto vavande caraṇau hareḥ,संहृतं तु जलं वीक्ष्य सृष्टं विश्वं मृकण्डुजः विस्मितः परमप्रीतो ववन्दे चरणौ हरेः
1,5,35,śirasyañjalimādhāya mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ tuṣṭāva vāgbhiriṣṭābhiḥ sadānandaikavigraham,शिरस्यञ्जलिमाधाय मार्कण्डेयो महामुनिः तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिः सदानन्दैकविग्रहम्
1,5,36,mārkaṇḍeya uvāca sahasraśirasaṃ devaṃ nārāyaṇamanāmayam vāsudevamanādhāraṃ praṇato 'smijanārdanam,मार्कण्डेय उवाच सहस्रशिरसं देवं नारायणमनामयम् वासुदेवमनाधारं प्रणतो ऽस्मिजनार्दनम्
1,5,37,ameyamajaraṃ nityaṃ sadānandaikavigraham apratarkyamanirdeśyaṃ praṇato 'smi janārddanam,अमेयमजरं नित्यं सदानन्दैकविग्रहम् अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं प्रणतो ऽस्मि जनार्द्दनम्
1,5,38,akṣaraṃ paramaṃ nityaṃ viśākṣaṃ viśvasambhavam sarvatattvamayaṃ śāntaṃ praṇato 'smi janārddanam,अक्षरं परमं नित्यं विशाक्षं विश्वसम्भवम् सर्वतत्त्वमयं शान्तं प्रणतो ऽस्मि जनार्द्दनम्
1,5,39,purāṇaṃ puruṣaṃ siddhaṃ sarvajñānaikabhājanam parātparataraṃ rupaṃ praṇato 'smi janārddanam,पुराणं पुरुषं सिद्धं सर्वज्ञानैकभाजनम् परात्परतरं रुपं प्रणतो ऽस्मि जनार्द्दनम्
1,5,40,parañjyotiḥ paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ padam sarvaikarupaṃ paramaṃ praṇato 'smi janārddanamam,परञ्ज्योतिः परं धाम पवित्रं परमं पदम् सर्वैकरुपं परमं प्रणतो ऽस्मि जनार्द्दनमम्
1,5,41,taṃ sadānandacinmātraṃ parāṇāṃ paramaṃ padam sarvaṃ sanātanaṃ śreṣṭhaṃ praṇato 'smi janārddanam,तं सदानन्दचिन्मात्रं पराणां परमं पदम् सर्वं सनातनं श्रेष्ठं प्रणतो ऽस्मि जनार्द्दनम्
1,5,42,saguṇaṃ nirguṇaṃ śāntaṃ māyātītaṃ sumāyinam arupaṃ bahurupaṃ taṃ praṇato 'smi janārddanam,सगुणं निर्गुणं शान्तं मायातीतं सुमायिनम् अरुपं बहुरुपं तं प्रणतो ऽस्मि जनार्द्दनम्
1,5,43,yatratadbhagavānviśvaṃ sṛjatyavatti hanti ca tamādidevamīśānaṃ praṇato 'smi janārddanam,यत्रतद्भगवान्विश्वं सृजत्यवत्ति हन्ति च तमादिदेवमीशानं प्रणतो ऽस्मि जनार्द्दनम्
1,5,44,pareśa paramānanda śaraṇāgatavatsala trāhi māṃ karuṇāsindho manotīti namo 'stute,परेश परमानन्द शरणागतवत्सल त्राहि मां करुणासिन्धो मनोतीति नमो ऽस्तुते
1,5,45,evaṃ stavantaṃ viprendraṃ mārkaṇḍeyajagadgurum uvāca parayā prītyā śaṅkhacakragadādharaḥ,एवं स्तवन्तं विप्रेन्द्रं मार्कण्डेयजगद्गुरुम् उवाच परया प्रीत्या शङ्खचक्रगदाधरः
1,5,46,śrībhagavānuvāca loke bhāgavatā ye ca bhagavadbhaktamānasāḥ teṣāṃ tuṣṭo na sandeho rakṣāmyetāṃśca sarvadā,श्रीभगवानुवाच लोके भागवता ये च भगवद्भक्तमानसाः तेषां तुष्टो न सन्देहो रक्षाम्येतांश्च सर्वदा
1,5,47,ahameva dvijaśreṣṭha nityaṃ pracchannavigrahaḥ bhagavadbhaktarupeṇa lokākrakṣāmi sarvadā,अहमेव द्विजश्रेष्ठ नित्यं प्रच्छन्नविग्रहः भगवद्भक्तरुपेण लोकाक्रक्षामि सर्वदा
1,5,48,mārkaṇḍeya uvāca kiṃlakṣaṇā bhāgavatā jāyante kena karṃmaṇā etadicchāmyadaṃ śrotuṃ kautuhalaparo yataḥ,मार्कण्डेय उवाच किंलक्षणा भागवता जायन्ते केन कर्ंमणा एतदिच्छाम्यदं श्रोतुं कौतुहलपरो यतः
1,5,49,śrībhagavānuvācā lakṣaṇaṃ bhāgavatānāṃ śruṇuṣva munisattam vaktuṃ teṣāṃ prabhāvaṃ hi śakyate nābdakoṭibhiḥ,श्रीभगवानुवाचा लक्षणं भागवतानां श्रुणुष्व मुनिसत्तम् वक्तुं तेषां प्रभावं हि शक्यते नाब्दकोटिभिः
1,5,50,yo hitāḥ sarvajantūnāṃ gatāsūyā aamatsarā viśino nispṛhāḥ śāntāste vai bhāgavatottamāḥ,यो हिताः सर्वजन्तूनां गतासूया अअमत्सरा विशिनो निस्पृहाः शान्तास्ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,51,karṃmaṇā manasā vācā parapīḍāṃ na kurvate aparigrahaśīlāśca te vai bhāgavatāḥ smṛtāḥ,कर्ंमणा मनसा वाचा परपीडां न कुर्वते अपरिग्रहशीलाश्च ते वै भागवताः स्मृताः
1,5,52,satkathāśravaṇe yeṣāṃ vartate sāttvikī matiḥ tadbhaktaviṣṇubhaktāśca te vai bhāgavatottamāḥ,सत्कथाश्रवणे येषां वर्तते सात्त्विकी मतिः तद्भक्तविष्णुभक्ताश्च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,53,mātāpitrośca śuśruṣāṃ kurvanti ye narottamāḥ gaṅgāviśveśvaradhiyā te vai bhāgavatottamāḥ,मातापित्रोश्च शुश्रुषां कुर्वन्ति ये नरोत्तमाः गङ्गाविश्वेश्वरधिया ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,54,ye tu devārccanaratā ye tu tatsādhakāḥ smṛtāḥ pūjāṃ dṛṣṭvānumodante te vai bhāgavatottamāḥ,ये तु देवार्च्चनरता ये तु तत्साधकाः स्मृताः पूजां दृष्ट्वानुमोदन्ते ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,55,vratināṃ ca yatīnāṃ ca paricaryāparāśaaca ye viyuktaparanindāśca te va bhāgavatottamāḥ,व्रतिनां च यतीनां च परिचर्यापराशअच ये वियुक्तपरनिन्दाश्च ते व भागवतोत्तमाः
1,5,56,sarveṣāṃ hitavākyāni ye vadanti narottamāḥ ye guṇagrāhiṇo loke te vai bhāgavatāḥ smṛtāḥ,सर्वेषां हितवाक्यानि ये वदन्ति नरोत्तमाः ये गुणग्राहिणो लोके ते वै भागवताः स्मृताः
1,5,57,ātmavatsarvabhūtāni ye paśyanti narottamāḥ tulyāḥ śatruṣu mitreṣu te vai bhāgavatottamāḥ,आत्मवत्सर्वभूतानि ये पश्यन्ति नरोत्तमाः तुल्याः शत्रुषु मित्रेषु ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,58,dharṃmaśāstrapravaktāraḥ satyavākyaratāśca ye satāṃ śuśrūṣavo ye ca te vai bhāgavatottamāḥ,धर्ंमशास्त्रप्रवक्तारः सत्यवाक्यरताश्च ये सतां शुश्रूषवो ये च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,59,vyākurvate purāṇāni tāni śṛṇvanti ye tathā tadvaktari ca bhaktā ye te vai bhāgavatottamāḥ,व्याकुर्वते पुराणानि तानि शृण्वन्ति ये तथा तद्वक्तरि च भक्ता ये ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,60,ye gobrāhmaṇaśuśrūṣaāṃ kurvate satataṃ narāḥ tīrthayātrāparā ye ca te vai bhāgavatottamāḥ,ये गोब्राह्मणशुश्रूषआं कुर्वते सततं नराः तीर्थयात्रापरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,61,anyeṣāmudayaṃ dṛṣṭvā ye 'bhinavandanti mānavāḥ harināmaparā ye ca te vai bhāgavatottamāḥ,अन्येषामुदयं दृष्ट्वा ये ऽभिनवन्दन्ति मानवाः हरिनामपरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,62,ārāmāropaṇaratāstaḍāparirakṣakāḥ kāsārakūpakarttāraste vai bhāgavatottamāḥ,आरामारोपणरतास्तडापरिरक्षकाः कासारकूपकर्त्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,63,ye vai taḍāgakarttāro devasahmāni kurvate goyatrīniratā ye ca te vai bhāgavatottamāḥ,ये वै तडागकर्त्तारो देवसह्मानि कुर्वते गोयत्रीनिरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,64,ye 'bhinandanti nāmāni hareḥ śrutvātiharṣitāḥ romāñcitaśarīrāśca te vai bhāgavatottamāḥ,ये ऽभिनन्दन्ति नामानि हरेः श्रुत्वातिहर्षिताः रोमाञ्चितशरीराश्च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,65,tulasīkāvanaṃ dṛṣṭvā ye namaskurvate narāḥ tatkāṣṭāṅkitakarṇā ye te vai bhāgavatottamāḥ,तुलसीकावनं दृष्ट्वा ये नमस्कुर्वते नराः तत्काष्टाङ्कितकर्णा ये ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,66,tulasīgandhamāghrāya santoṣaṃ kurvate tu ye tanmūlamṛttikāṃ ye ca te vai bhāgavatottamāḥ,तुलसीगन्धमाघ्राय सन्तोषं कुर्वते तु ये तन्मूलमृत्तिकां ये च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,67,āśramācācaraniratāstathaivātithipūjakāḥ ye ca vedārthavaktāraste vai bhāgavatottamāḥ,आश्रमाचाचरनिरतास्तथैवातिथिपूजकाः ये च वेदार्थवक्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,68,śivāpriyāḥ śivāsaktāḥ śivapādārccane ratāḥ tripuṇḍradhāriṇo ye ca te vai bhāgavatottamāḥ,शिवाप्रियाः शिवासक्ताः शिवपादार्च्चने रताः त्रिपुण्ड्रधारिणो ये च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,69,vyāharanti ca nāmāni hareḥ śambhormahātmanaḥ rudrākṣālaṅkṛtā ye ca te vai bhāgavatottamāḥ,व्याहरन्ति च नामानि हरेः शम्भोर्महात्मनः रुद्राक्षालङ्कृता ये च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,70,ye yajanti mahādevaṃ ṛtubhirbahudakṣiṇaiḥ hariṃ vā parayā bhaktyā te vai bhāgavatottamāḥ,ये यजन्ति महादेवं ऋतुभिर्बहुदक्षिणैः हरिं वा परया भक्त्या ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,71,viditāni ca śāstrāṇi parārthaṃ gravadanti ye sarvatra guṇabhājo ye te vai bhāgavatāḥ smṛtāḥ,विदितानि च शास्त्राणि परार्थं ग्रवदन्ति ये सर्वत्र गुणभाजो ये ते वै भागवताः स्मृताः
1,5,72,śive ca parameśe ca viṣṇau ca paramātmani samabuddhyā pravarttante te vai bhāgavatāḥ smṛtāḥ,शिवे च परमेशे च विष्णौ च परमात्मनि समबुद्ध्या प्रवर्त्तन्ते ते वै भागवताः स्मृताः
1,5,73,śivāgrikāryaniratāḥ pañcākṣarajape ratāḥ śivadhyānaratā ye ca te vai bhāgavatottamāḥ,शिवाग्रिकार्यनिरताः पञ्चाक्षरजपे रताः शिवध्यानरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,74,pānīyadānaniratā ye 'nnadānaratāstathā ekādarśīvrataratā vai bhāgavatottamāḥ,पानीयदाननिरता ये ऽन्नदानरतास्तथा एकादर्शीव्रतरता वै भागवतोत्तमाः
1,5,75,godānaniratā ye ca kanyādānaratāśca ye madarthaṃ karṃmakarttāraste vai bhāgavatottamāḥ,गोदाननिरता ये च कन्यादानरताश्च ये मदर्थं कर्ंमकर्त्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः
1,5,76,ete bhāgavatā vipra kecidatra prakīrtitāḥ mayāpi gadituṃ śakyā nābdakoṭiśatairapi,एते भागवता विप्र केचिदत्र प्रकीर्तिताः मयापि गदितुं शक्या नाब्दकोटिशतैरपि
1,5,77,tasmāttvamapi viprendra suśīlo bhava sarvadā sarvabhūtāśrayo dānto metro dharṃmaparāyaṇaḥ,तस्मात्त्वमपि विप्रेन्द्र सुशीलो भव सर्वदा सर्वभूताश्रयो दान्तो मेत्रो धर्ंमपरायणः
1,5,78,punaryugāntaparyyantaṃ dharṃmaṃ sarvaṃ samācaran manmūrttidhyānanirataḥ paraṃ nirvāṇamāpsyasi,पुनर्युगान्तपर्य्यन्तं धर्ंमं सर्वं समाचरन् मन्मूर्त्तिध्याननिरतः परं निर्वाणमाप्स्यसि
1,5,79,evaṃ mṛkaṇḍuputrasya svabhaktasya kṛpānidhiḥ dattvā varaṃ sa deveśastatraivāntaradhīyata,एवं मृकण्डुपुत्रस्य स्वभक्तस्य कृपानिधिः दत्त्वा वरं स देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत
1,5,80,mārkaṇḍeyo mahābhāgo haribhaktirataḥ sadā cacāra paramaṃ dharmamīje ca vidhivanmakhaiḥ,मार्कण्डेयो महाभागो हरिभक्तिरतः सदा चचार परमं धर्ममीजे च विधिवन्मखैः
1,5,81,śālaprāme mahākṣetre tatāpa paramaṃ tapaḥ dhyānakṣapitakarmā tu paraṃ nirvāṇamātpavān,शालप्रामे महाक्षेत्रे तताप परमं तपः ध्यानक्षपितकर्मा तु परं निर्वाणमात्पवान्
1,5,82,tasmājjantuṣu sarveṣu hitakṛddharipūjakaḥ īpsivaṃ manasā yadyanattadānprotyasaṃśayam,तस्माज्जन्तुषु सर्वेषु हितकृद्धरिपूजकः ईप्सिवं मनसा यद्यनत्तदान्प्रोत्यसंशयम्
1,5,83,sanaka uvāca etatsarvaṃ nigaditaṃ tvayā pṛṣṭaṃ dvijottama bhagavadbhakti māhātmyaṃ kimanyacchrotumicchasi,सनक उवाच एतत्सर्वं निगदितं त्वया पृष्टं द्विजोत्तम भगवद्भक्ति माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
1,6,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde mārkaṇḍeyavarṇanaṃ nāma pañcamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca bhagavadbhaktimāhātmyaṃ śrutvā prītastu nāradaḥ punaḥ papraccha sanakaṃ jñānavijñānapāragam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे मार्कण्डेयवर्णनं नाम पञ्चमो ऽध्यायः सूत उवाच भगवद्भक्तिमाहात्म्यं श्रुत्वा प्रीतस्तु नारदः पुनः पप्रच्छ सनकं ज्ञानविज्ञानपारगम्
1,6,2,nārada uvāca kṣetrāṇāmuttamaṃ kṣetraṃ tīrthānāṃ ca tathottamam parayā dayayā tathavaṃ brūhiṃ śāstrārthapāraga,नारद उवाच क्षेत्राणामुत्तमं क्षेत्रं तीर्थानां च तथोत्तमम् परया दयया तथवं ब्रूहिं शास्त्रार्थपारग
1,6,3,sanaka uvāca śuṇu brahmantaraṃ guhyaṃ sarvasaṃpatkaraṃ param duḥsvanpanāśanaṃ puṇyaṃ dharmyaṃ pāpaharaṃ śubham,सनक उवाच शुणु ब्रह्मन्तरं गुह्यं सर्वसंपत्करं परम् दुःस्वन्पनाशनं पुण्यं धर्म्यं पापहरं शुभम्
1,6,4,śrotavyaṃ munibhirnityaṃ duṣṭagrahanivāraṇam sarvarogapraśamanamāyurvardhdanakāraṇam,श्रोतव्यं मुनिभिर्नित्यं दुष्टग्रहनिवारणम् सर्वरोगप्रशमनमायुर्वर्ध्दनकारणम्
1,6,5,kṣetrāṇāmuttamaṃ kṣetraṃ tīrthānāṃ ca tathottamam gaṅgāyamunayoryogaṃ vadanti paramarṣayaḥ,क्षेत्राणामुत्तमं क्षेत्रं तीर्थानां च तथोत्तमम् गङ्गायमुनयोर्योगं वदन्ति परमर्षयः
1,6,6,sitāsitodakaṃ tīrthaṃ brahmādyāḥ sarvadevatāḥ munayo manavaścaiva sevante puṇyakāṅkṣiṇaḥ,सितासितोदकं तीर्थं ब्रह्माद्याः सर्वदेवताः मुनयो मनवश्चैव सेवन्ते पुण्यकाङ्क्षिणः
1,6,7,gaṅgā puṇyanadī jñeyā yato viṣṇupadodbhavā ravijā yamunā brahmaṃstayoryogaḥ śubhāvahaḥ,गङ्गा पुण्यनदी ज्ञेया यतो विष्णुपदोद्भवा रविजा यमुना ब्रह्मंस्तयोर्योगः शुभावहः
1,6,8,smṛtārtināśinī gaṅgā nadīnāṃ pravarā mune sarvapāpakṣayakarī sarvopadra vanāśinī,स्मृतार्तिनाशिनी गङ्गा नदीनां प्रवरा मुने सर्वपापक्षयकरी सर्वोपद्र वनाशिनी
1,6,9,yāni kṣetrāṇi puṇyāni samudrānte mahītale teṣāṃ puṇyatamaṃ jñeyaṃ prayāgākhyaṃ mahāmune,यानि क्षेत्राणि पुण्यानि समुद्रान्ते महीतले तेषां पुण्यतमं ज्ञेयं प्रयागाख्यं महामुने
1,6,10,iyāja vedhā yajñena yatra devaṃ ramāpatim tathaiva munayaḥ sarve cakraśca vividhānmakhān,इयाज वेधा यज्ञेन यत्र देवं रमापतिम् तथैव मुनयः सर्वे चक्रश्च विविधान्मखान्
1,6,11,sarvatīrthābhiṣekāṇi yāni puṇyāni tāni vai gaṅgābindvabhiṣekasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm,सर्वतीर्थाभिषेकाणि यानि पुण्यानि तानि वै गङ्गाबिन्द्वभिषेकस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
1,6,12,gaṅgā gaṅgeti yo brūyādyojanānāṃ śate sthitaḥ so 'pi mucyeta pāpebhyaḥ kimu gaṅgābhiṣekavān,गङ्गा गङ्गेति यो ब्रूयाद्योजनानां शते स्थितः सो ऽपि मुच्येत पापेभ्यः किमु गङ्गाभिषेकवान्
1,6,13,viṣṇupādodbhavā devī viśveśvaraśiraḥ sthitā saṃsevyā munibhirdevaḥ kiṃ punaḥ pāmarairjanai,विष्णुपादोद्भवा देवी विश्वेश्वरशिरः स्थिता संसेव्या मुनिभिर्देवः किं पुनः पामरैर्जनै
1,6,14,yatsaikataṃ lalāṭe tu dhriyate manujottamaiḥ tatraiva netraṃ vijñeyaṃ vidhyarddhādhaḥ samujjvalat,यत्सैकतं ललाटे तु ध्रियते मनुजोत्तमैः तत्रैव नेत्रं विज्ञेयं विध्यर्द्धाधः समुज्ज्वलत्
1,6,15,yanmajjana mahāpuṇyaṃ durlabhaṃ tridivaukasām sārupyadāyakaṃ viṣṇoḥ kimasmātkathyate parama,यन्मज्जन महापुण्यं दुर्लभं त्रिदिवौकसाम् सारुप्यदायकं विष्णोः किमस्मात्कथ्यते परम
1,6,16,yatra strātāḥ pāpino 'pi sarvapāpavivarjitāḥ mahadvimānamāruḍhāḥ prayānti paramaṃ padam,यत्र स्त्राताः पापिनो ऽपि सर्वपापविवर्जिताः महद्विमानमारुढाः प्रयान्ति परमं पदम्
1,6,17,yatra snātā mahātmānaḥ pitṛmātṛkulāni vai sahasrāṇi samuddhṛtya viṣṇuloke vrajanti vai,यत्र स्नाता महात्मानः पितृमातृकुलानि वै सहस्राणि समुद्धृत्य विष्णुलोके व्रजन्ति वै
1,6,18,sa snātaḥ sarvatīrtheṣu yo gaṅgāṃ smarati dvica puṇyakṣetreṣu sarveṣau sthitavānnātra saṃśayaḥ,स स्नातः सर्वतीर्थेषु यो गङ्गां स्मरति द्विच पुण्यक्षेत्रेषु सर्वेषौ स्थितवान्नात्र संशयः
1,6,19,yatra snātaṃ naraṃ dṛṣṭvā pāpo 'pi svargabhūmibhāk madaṅgasparśemātreṇa devānāmādhapo bhavet,यत्र स्नातं नरं दृष्ट्वा पापो ऽपि स्वर्गभूमिभाक् मदङ्गस्पर्शेमात्रेण देवानामाधपो भवेत्
1,6,20,tulasīmūlasaṃbhūtā dvijapādodbhāvā tathā gaṅgodbhavā tu mṛllokānnayatyacyutarupatām,तुलसीमूलसंभूता द्विजपादोद्भावा तथा गङ्गोद्भवा तु मृल्लोकान्नयत्यच्युतरुपताम्
1,6,21,gaṅgā ca tulasī caiva haribhaktiracañcalā atyantadurllabhā nṝṇāṃ bhaktirddharmapravaktari,गङ्गा च तुलसी चैव हरिभक्तिरचञ्चला अत्यन्तदुर्ल्लभा नॄणां भक्तिर्द्धर्मप्रवक्तरि
1,6,22,saddharmavaktuḥ padasaṃbhavāṃ mṛdaṃ gaṅgodbhavāṃ caiva tathā tulasyāḥ mūlodbhavāṃ bhaktiyuto manuṣyo dhṛtvā śirasyeti padaṃ ca viṣṇoḥ,सद्धर्मवक्तुः पदसंभवां मृदं गङ्गोद्भवां चैव तथा तुलस्याः मूलोद्भवां भक्तियुतो मनुष्यो धृत्वा शिरस्येति पदं च विष्णोः
1,6,23,kadā yāsyāmyahaṃ gaṅgāṃ kadā paśyāmi tāmaham vāñcchatyapi ca yo hyevaṃ so 'pi viṣṇupadaṃ vrajet,कदा यास्याम्यहं गङ्गां कदा पश्यामि तामहम् वाञ्च्छत्यपि च यो ह्येवं सो ऽपि विष्णुपदं व्रजेत्
1,6,24,gaṅgāyā mahimā brahmanvaktuṃ varṣaśatairapi na śakyate viṣṇunāpi kimanyairbahubhāṣitaiḥ,गङ्गाया महिमा ब्रह्मन्वक्तुं वर्षशतैरपि न शक्यते विष्णुनापि किमन्यैर्बहुभाषितैः
1,6,25,aho māyā jagatsarvaṃ mohayatyetadadbhutam yato vai narakaṃ yānti gaṅgānātri sthite 'pi hi,अहो माया जगत्सर्वं मोहयत्येतदद्भुतम् यतो वै नरकं यान्ति गङ्गानात्रि स्थिते ऽपि हि
1,6,26,saṃsāraduḥkha vicchedi gaṅgānāma prakīrtitam tathā tulasyā bhaktiśca harikīrtipravaktari,संसारदुःख विच्छेदि गङ्गानाम प्रकीर्तितम् तथा तुलस्या भक्तिश्च हरिकीर्तिप्रवक्तरि
1,6,27,sakṛdapyuccaredyastu gaṅgetyevākṣaradvayam sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati,सकृदप्युच्चरेद्यस्तु गङ्गेत्येवाक्षरद्वयम् सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति
1,6,28,yojanatritayaṃ yastu gaṅgāyāmadhigacchati sarvapāpavinirmuktaḥ sūryalokaṃ sameti hi,योजनत्रितयं यस्तु गङ्गायामधिगच्छति सर्वपापविनिर्मुक्तः सूर्यलोकं समेति हि
1,6,29,seyaṃ gaṅgā mahāpuṇyā nadī bhaktyā niṣevitā meṣataulimṛgākarṣu pāvayatyakhilaṃ jagat,सेयं गङ्गा महापुण्या नदी भक्त्या निषेविता मेषतौलिमृगाकर्षु पावयत्यखिलं जगत्
1,6,30,godāvarī bhīmarathī kṛṣṇā revā sarasvatī tuṅgabhadrā ca kāverī kāliṃndī bāhudā tathā,गोदावरी भीमरथी कृष्णा रेवा सरस्वती तुङ्गभद्रा च कावेरी कालिंन्दी बाहुदा तथा
1,6,31,vetravatī tāmraparṇī sarayūśca dvijottama evamādiṣu tīrtheṣu gaṅgā mukhyatamā smṛtā,वेत्रवती ताम्रपर्णी सरयूश्च द्विजोत्तम एवमादिषु तीर्थेषु गङ्गा मुख्यतमा स्मृता
1,6,32,yathā sarvagato viṣṇurjagavdyāpya pratiṣṭitaḥ tatheyaṃ vyāpinī gaṅgā sarvapāpapraṇāśinī,यथा सर्वगतो विष्णुर्जगव्द्याप्य प्रतिष्टितः तथेयं व्यापिनी गङ्गा सर्वपापप्रणाशिनी
1,6,33,aho gaṅgā jagaddhātrī snānapānādibhirjagat punāti pāvanītyeṣā na kathaṃ sevyate nṛbhiḥ,अहो गङ्गा जगद्धात्री स्नानपानादिभिर्जगत् पुनाति पावनीत्येषा न कथं सेव्यते नृभिः
1,6,34,tīrthānāmuttamaṃ tīrthaṃ kṣetrāṇāṃ kṣetramuttamam vārāṇasīti vikhyātaṃ sarvadevaniṣevitam,तीर्थानामुत्तमं तीर्थं क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् वाराणसीति विख्यातं सर्वदेवनिषेवितम्
1,6,35,te eva śravaṇe dhanye saṃvidāte bahuśrutam iha śrutimatāṃ puṃsāṃ kāśī yābhyāṃ śrutāsakṛt,ते एव श्रवणे धन्ये संविदाते बहुश्रुतम् इह श्रुतिमतां पुंसां काशी याभ्यां श्रुतासकृत्
1,6,36,ye yaṃ smaranti saṃsthānamavimuktaṃ dvijottamam nirdhūtasarvapāpāste śivalokaṃ vrajanti vai,ये यं स्मरन्ति संस्थानमविमुक्तं द्विजोत्तमम् निर्धूतसर्वपापास्ते शिवलोकं व्रजन्ति वै
1,6,37,yojanānāṃ śatastho 'pi avimuktaṃ smaredyadi bahupātakapūrṇo 'pi padaṃ gacchatyanāmayam,योजनानां शतस्थो ऽपि अविमुक्तं स्मरेद्यदि बहुपातकपूर्णो ऽपि पदं गच्छत्यनामयम्
1,6,38,prāṇaprayāṇasamaye yo 'vimuktaṃ smaredvūja so 'pi pāpavinirmuktaḥ śaivaṃ padamavānpuyāt,प्राणप्रयाणसमये यो ऽविमुक्तं स्मरेद्वूज सो ऽपि पापविनिर्मुक्तः शैवं पदमवान्पुयात्
1,6,39,kāśīsmaraṇajaṃ puṇyaṃ bhuktvā svarge tadantataḥ pṛthivyāmekarāḍū bhūtvā kāśīṃ prāpya ca muktibhāk,काशीस्मरणजं पुण्यं भुक्त्वा स्वर्गे तदन्ततः पृथिव्यामेकराडू भूत्वा काशीं प्राप्य च मुक्तिभाक्
1,6,40,bahunātra kimuktena vārāṇasyā guṇānprati nāmāpi gṛhṇātāṃ kāśyāścaturvargo na dūrataḥ,बहुनात्र किमुक्तेन वाराणस्या गुणान्प्रति नामापि गृह्णातां काश्याश्चतुर्वर्गो न दूरतः
1,6,41,gaṅgāyamunayoryogo 'dhikaḥ kāśyā api dvijā yasya darśanamātreṇa narā yānti parāṃ gatim,गङ्गायमुनयोर्योगो ऽधिकः काश्या अपि द्विजा यस्य दर्शनमात्रेण नरा यान्ति परां गतिम्
1,6,42,makarasthe ravau gaṅgā yatra kutrāvagāhitā punāti strānapānādyairnayantīndrapuraṃ jagat,मकरस्थे रवौ गङ्गा यत्र कुत्रावगाहिता पुनाति स्त्रानपानाद्यैर्नयन्तीन्द्रपुरं जगत्
1,6,43,yo gaṅgāṃ bhajate nityaṃ śaṅkaro lokaśaṅkaraḥ liṅgarupīṃ kathaṃ tasyā mahimā parikīrtyate,यो गङ्गां भजते नित्यं शङ्करो लोकशङ्करः लिङ्गरुपीं कथं तस्या महिमा परिकीर्त्यते
1,6,44,harirupadharaṃ liṅgaṃ liṅgarupadharo hariḥ īṣadapyantaraṃ nāsti bhedakṛccānayoḥ kudhīḥ,हरिरुपधरं लिङ्गं लिङ्गरुपधरो हरिः ईषदप्यन्तरं नास्ति भेदकृच्चानयोः कुधीः
1,6,45,anādinidhane deve hariśaṅkarasaṃjñite ajñānasāgare magnā bhedaṃ kurvanti pāpinaḥ,अनादिनिधने देवे हरिशङ्करसंज्ञिते अज्ञानसागरे मग्ना भेदं कुर्वन्ति पापिनः
1,6,46,yo devo jagatāmaśaḥ kāraṇānāṃ ca kāraṇam yugānte nigadantyetadrudrarupadharo hariḥ,यो देवो जगतामशः कारणानां च कारणम् युगान्ते निगदन्त्येतद्रुद्ररुपधरो हरिः
1,6,47,rudro vai viṣṇurupeṇa pālayatyakhilañjagat brahmarupeṇa sṛjati prānteḥ hayetatrayaṃ haraḥ,रुद्रो वै विष्णुरुपेण पालयत्यखिलञ्जगत् ब्रह्मरुपेण सृजति प्रान्तेः हयेतत्रयं हरः
1,6,48,hariśaṅkarayormadhye brahmaṇaścāpi yo naraḥ bhedaṃ karoti so 'bhyeti narakaṃ bhṛśadāruṇam,हरिशङ्करयोर्मध्ये ब्रह्मणश्चापि यो नरः भेदं करोति सो ऽभ्येति नरकं भृशदारुणम्
1,6,49,haraṃ hariṃ vidhātāraṃ yaḥ paśyatyekarupiṇam sa yāti paraṃmānandaṃ śāstrāṇāmeṣa viṣvayaḥ,हरं हरिं विधातारं यः पश्यत्येकरुपिणम् स याति परंमानन्दं शास्त्राणामेष विष्वयः
1,6,50,yo 'sāvanādiḥ sarvajño jagatāmādikṛdvibhuḥ nityaṃ saṃnihitastatra liṅgarupī janārdanaḥ,यो ऽसावनादिः सर्वज्ञो जगतामादिकृद्विभुः नित्यं संनिहितस्तत्र लिङ्गरुपी जनार्दनः
1,6,51,kāśīviśveśvaraṃ liṅgajyotirliṅgaṃ taducyate taṃ dṛṣṭvā paramaṃ jyotirāproti manujottamaḥ,काशीविश्वेश्वरं लिङ्गज्योतिर्लिङ्गं तदुच्यते तं दृष्ट्वा परमं ज्योतिराप्रोति मनुजोत्तमः
1,6,52,kāśīpradakṣiṇā yena kṛtā trailokyapāvanī satpadvīpāsābdhiśailā bhūḥ parikramitāmunā,काशीप्रदक्षिणा येन कृता त्रैलोक्यपावनी सत्पद्वीपासाब्धिशैला भूः परिक्रमितामुना
1,6,53,dhātumṛddārapāṣāṇalekhyādyā mūrtayo 'malāḥ śivasya vācyutasyāpi tāsu saṃnihito hariḥ,धातुमृद्दारपाषाणलेख्याद्या मूर्तयो ऽमलाः शिवस्य वाच्युतस्यापि तासु संनिहितो हरिः
1,6,54,tulasīkānanaṃ yatra yatra pahmavanaṃ dvijā purāṇapaṭhanaṃ yatra yatra saṃnihito hariḥ,तुलसीकाननं यत्र यत्र पह्मवनं द्विजा पुराणपठनं यत्र यत्र संनिहितो हरिः
1,6,55,purāṇasaṃhitāvaktā harirityabhidhīyate tadbhaktiṃ kurvatāṃ nṝṇāṃ gaṅgāstrānāṃ dine dine,पुराणसंहितावक्ता हरिरित्यभिधीयते तद्भक्तिं कुर्वतां नॄणां गङ्गास्त्रानां दिने दिने
1,6,56,purāṇaśravaṇe bhaktirgaṅgāstrānasamā dvija tadvaktari ca yā bhaktiḥ sā prayāgopamā smṛtā,पुराणश्रवणे भक्तिर्गङ्गास्त्रानसमा द्विज तद्वक्तरि च या भक्तिः सा प्रयागोपमा स्मृता
1,6,57,purāṇadharmakathanairyaḥ samuddharate jagat saṃsārasāgare magnaṃ sa hariḥ parikīrtitaḥ,पुराणधर्मकथनैर्यः समुद्धरते जगत् संसारसागरे मग्नं स हरिः परिकीर्तितः
1,6,58,nāsti gaṅgāsamaṃ tīrthaṃ nāsti mātṛsamo guruḥ nāsti viṣṇusamaṃ daivaṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param,नास्ति गङ्गासमं तीर्थं नास्ति मातृसमो गुरुः नास्ति विष्णुसमं दैवं नास्ति तत्त्वं गुरोः परम्
1,6,59,varṇānāṃ brāhmaṇaḥ śreṣṭhastārakāṇāṃ yathā śaśī yathā payodhiḥ sindhūnāṃ tathā gaṅgā parā smṛtā,वर्णानां ब्राह्मणः श्रेष्ठस्तारकाणां यथा शशी यथा पयोधिः सिन्धूनां तथा गङ्गा परा स्मृता
1,6,60,nāsti śāntisamo bandhurnāsti satyātparaṃ tapaḥ nāsti mokṣātparo lābho nāsti gaṅgāsamā nadī,नास्ति शान्तिसमो बन्धुर्नास्ति सत्यात्परं तपः नास्ति मोक्षात्परो लाभो नास्ति गङ्गासमा नदी
1,6,61,gaṅgāyāḥ paramaṃ nāma pāpāraṇyadavānalaḥ bhavavyādhiharā gaṅgā tasmātsevyā prayantataḥ,गङ्गायाः परमं नाम पापारण्यदवानलः भवव्याधिहरा गङ्गा तस्मात्सेव्या प्रयन्ततः
1,6,62,gāyatrī jāhnavī cobhe sarvapāpahare smṛte etayorbhaktihīno yastaṃ vidyātpatitaṃ dvija,गायत्री जाह्नवी चोभे सर्वपापहरे स्मृते एतयोर्भक्तिहीनो यस्तं विद्यात्पतितं द्विज
1,6,63,gāyatrī chandasāṃ mātā mātā lokasya jāhnavī ubhe te sarvapāpānāṃ nāśakāraṇatāṃ gate,गायत्री छन्दसां माता माता लोकस्य जाह्नवी उभे ते सर्वपापानां नाशकारणतां गते
1,6,64,yasya prasannā gāyatrī tasya gaṅgā prasīdati viṣṇuśaktiyute te dve samakāmaprasiddhede,यस्य प्रसन्ना गायत्री तस्य गङ्गा प्रसीदति विष्णुशक्तियुते ते द्वे समकामप्रसिद्धेदे
1,6,65,dharmārthakāmarupāṇāṃ phalarupe nirañjane sarvalokānugrahārthaṃ pravartete mahottame,धर्मार्थकामरुपाणां फलरुपे निरञ्जने सर्वलोकानुग्रहार्थं प्रवर्तेते महोत्तमे
1,6,66,atīva durllabhā nṝṇāṃ gāyatrī jāhnavī tathā tathaiva tulasībhaktirharibhaktiśca sāttvikī,अतीव दुर्ल्लभा नॄणां गायत्री जाह्नवी तथा तथैव तुलसीभक्तिर्हरिभक्तिश्च सात्त्विकी
1,6,67,aho gaṅgā mahābhāgā smṛtā pāpapraṇāśinī harilokapradā dṛṣṭā pītā sārupyadāyinī yatra strātā narā yānti viṣṇoḥ padamanuttamam,अहो गङ्गा महाभागा स्मृता पापप्रणाशिनी हरिलोकप्रदा दृष्टा पीता सारुप्यदायिनी यत्र स्त्राता नरा यान्ति विष्णोः पदमनुत्तमम्
1,6,68,nārāyaṇo jagaddhātā vāsudevaḥ sanātanaḥ gaṅgāstrānaparāṇāṃ tu vāñchitārthaphalapradaḥ,नारायणो जगद्धाता वासुदेवः सनातनः गङ्गास्त्रानपराणां तु वाञ्छितार्थफलप्रदः
1,6,69,gaṅgājalakaraṇenāpi yaḥ sikto manujottamaḥ sarvapāpavinirmuktaḥ prayāti paramaṃ padam,गङ्गाजलकरणेनापि यः सिक्तो मनुजोत्तमः सर्वपापविनिर्मुक्तः प्रयाति परमं पदम्
1,6,70,yadvindusevanādeva sagarānvayasambhavaḥ visṛjyarākṣasaṃ bhāvaṃ saṃprātpaḥ paramaṃ padam,यद्विन्दुसेवनादेव सगरान्वयसम्भवः विसृज्यराक्षसं भावं संप्रात्पः परमं पदम्
1,7,1,iti śrīvṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgāmāhātmyaṃ nāma ṣaṣṭo 'dhyāyaḥ nārada uvāca ko 'sau rākṣasabhāvāddhi mocitaḥ sagarāvanvaye sagaraḥ ko muniśreṣṭha tanmramākhyātumarhasi,इति श्रीवृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम षष्टो ऽध्यायः नारद उवाच को ऽसौ राक्षसभावाद्धि मोचितः सगरावन्वये सगरः को मुनिश्रेष्ठ तन्म्रमाख्यातुमर्हसि
1,7,2,sanaka uvāca śruṇuṣva muniśārdūla gaṅgāmāhātmyamuttamam yajjalasparśamātreṇa pāvitaṃ sāgaraṃ kulam gataṃ viṣṇupadaṃ vipra sarvalokottamottamam,सनक उवाच श्रुणुष्व मुनिशार्दूल गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् यज्जलस्पर्शमात्रेण पावितं सागरं कुलम् गतं विष्णुपदं विप्र सर्वलोकोत्तमोत्तमम्
1,7,3,āsīdravikule bāhurnāma vṛkātmajaḥ bubhuje pṛthivīṃ sarvāṃ dharmato dharmatatparaḥ,आसीद्रविकुले बाहुर्नाम वृकात्मजः बुभुजे पृथिवीं सर्वां धर्मतो धर्मतत्परः
1,7,4,brahmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścānye ca jantavaḥ sthāpitāḥ svasvadharmeṣu tena bāhurviśāṃpatiḥ,ब्रह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चान्ये च जन्तवः स्थापिताः स्वस्वधर्मेषु तेन बाहुर्विशांपतिः
1,7,5,aśvamedhairiyājāsau satpadvīpeṣu satpabhiḥ atarppayadbhūmidevān gobhūsvarṇāśukādibhiḥ,अश्वमेधैरियाजासौ सत्पद्वीपेषु सत्पभिः अतर्प्पयद्भूमिदेवान् गोभूस्वर्णाशुकादिभिः
1,7,6,aśāsannītiśāstreṇa yatheṣṭaṃ paripanthinaḥ mene kṛtārthamātmānamanyātapanivāraṇam,अशासन्नीतिशास्त्रेण यथेष्टं परिपन्थिनः मेने कृतार्थमात्मानमन्यातपनिवारणम्
1,7,7,candanāni manojñāni baliṃ yatsarvadā janāḥ bhūṣitā bhūṣaṇaurdivyaistadrāṣṭre sukhino mune,चन्दनानि मनोज्ञानि बलिं यत्सर्वदा जनाः भूषिता भूषणौर्दिव्यैस्तद्राष्ट्रे सुखिनो मुने
1,7,8,akṛṣṭapacyā pṛthivī phalapuṣpasamanvitā,अकृष्टपच्या पृथिवी फलपुष्पसमन्विता
1,7,9,vavarṣa bhūmau devendraḥ kāle kāle muniśvaraḥ ādharmaniratāpāye prajā dharmeṇa rakṣitāḥ,ववर्ष भूमौ देवेन्द्रः काले काले मुनिश्वरः आधर्मनिरतापाये प्रजा धर्मेण रक्षिताः
1,7,10,ekadā tasya bhūpasya sarvasaṃpadvināśakṛt ahṝṅkāro mahāñjajñe sāsūyo lopahetukaḥ,एकदा तस्य भूपस्य सर्वसंपद्विनाशकृत् अहॄङ्कारो महाञ्जज्ञे सासूयो लोपहेतुकः
1,7,11,ahaṃ rājā samastānāṃ lokānāṃ pālako balī karttā mahākratūnāṃ ca mattaḥ pūjyo 'sti ko 'paraḥ,अहं राजा समस्तानां लोकानां पालको बली कर्त्ता महाक्रतूनां च मत्तः पूज्यो ऽस्ति को ऽपरः
1,7,12,ahaṃ vicakṣaṇaḥ śrīmāñjitāḥ sarve mayarayaḥ vedavedāṅgatattvajño nītiśāstra viśāradaḥ,अहं विचक्षणः श्रीमाञ्जिताः सर्वे मयरयः वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो नीतिशास्त्र विशारदः
1,7,13,ajeyo 'vyāhataiśvaryo mattaḥ ko 'nyo 'dhiko bhuvi ahṝṅkāraparasyaivaṃ jātāsūyā pareṣvapi,अजेयो ऽव्याहतैश्वर्यो मत्तः को ऽन्यो ऽधिको भुवि अहॄङ्कारपरस्यैवं जातासूया परेष्वपि
1,7,14,asūyāto 'bhavatkāmastasya rājño munīśvara eṣu sthiteṣu tu naro vināṣaṃ yatyasaṃśayam,असूयातो ऽभवत्कामस्तस्य राज्ञो मुनीश्वर एषु स्थितेषु तु नरो विनाषं यत्यसंशयम्
1,7,15,yauvanaṃ dhanasaṃpattiḥ prabhutvamavivekitā ekaikamapyanarthāya kimu yatra catuṣṭayam,यौवनं धनसंपत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम्
1,7,16,tasyāsūyā nu mahatī jātā lokavirodhinī svadehanāśinī vigra sarvasaṃpadvināśinī,तस्यासूया नु महती जाता लोकविरोधिनी स्वदेहनाशिनी विग्र सर्वसंपद्विनाशिनी
1,7,17,asūyāviṣṭamanasi yadi saṃpatpravarttate tuṣāgniṃ vāyusaṃyogamiva jānīhi suvrata,असूयाविष्टमनसि यदि संपत्प्रवर्त्तते तुषाग्निं वायुसंयोगमिव जानीहि सुव्रत
1,7,18,asūyopetamanasāṃ dambhācāravatāṃ tathā paruṣoktiratānāṃ ca sukhaṃ neha paratra ca,असूयोपेतमनसां दम्भाचारवतां तथा परुषोक्तिरतानां च सुखं नेह परत्र च
1,7,19,asūyāviṣṭacittā nāṃ sadā niṣṭhurabhāṣiṇām priyāvā tanayā vāpi bāndhavā apyarātayaḥ,असूयाविष्टचित्ता नां सदा निष्ठुरभाषिणाम् प्रियावा तनया वापि बान्धवा अप्यरातयः
1,7,20,manobhilāṣaṃ kurute yaḥ samīkṣya parastriyam sa svasaṃpadvināśāya kuṭhāro nātra saṃśayaḥ,मनोभिलाषं कुरुते यः समीक्ष्य परस्त्रियम् स स्वसंपद्विनाशाय कुठारो नात्र संशयः
1,7,21,yaḥ svaśreyovināśāya kuryādyatnaṃ naro mune sarveṣāṃ śreyasaṃ dṛṣṭvā sa kuryānmatsūraṃ kudhīḥ,यः स्वश्रेयोविनाशाय कुर्याद्यत्नं नरो मुने सर्वेषां श्रेयसं दृष्ट्वा स कुर्यान्मत्सूरं कुधीः
1,7,22,mitrāpatyagṛhakṣetra dhanadhānyapaṣuṣvapi hānimicchannaraḥ kuryādasūyāṃ satataṃ dvija,मित्रापत्यगृहक्षेत्र धनधान्यपषुष्वपि हानिमिच्छन्नरः कुर्यादसूयां सततं द्विज
1,7,23,atha tasyāvinītasya hyasūyāviṣṭacetasaḥ haihayāstālalajaṅghāśca balino 'rātayo 'bhavan,अथ तस्याविनीतस्य ह्यसूयाविष्टचेतसः हैहयास्ताललजङ्घाश्च बलिनो ऽरातयो ऽभवन्
1,7,24,yasyānukūlo lakṣmīśaḥ saubhāgyaṃ tasya varddhate sa eva vimukho yasya saubhāgyaṃ tasya hīyate,यस्यानुकूलो लक्ष्मीशः सौभाग्यं तस्य वर्द्धते स एव विमुखो यस्य सौभाग्यं तस्य हीयते
1,7,25,tāvatputrāśca pautrāśca dhanadhānyagṛhādayaḥ yāvadīkṣeta lakṣmīśaḥ kṛpāpāṅgena nārada,तावत्पुत्राश्च पौत्राश्च धनधान्यगृहादयः यावदीक्षेत लक्ष्मीशः कृपापाङ्गेन नारद
1,7,26,api mūrkhāndhabadhirajaḍāḥ śūrā vivekinaḥ ślādhyā bhavanti viprendra prekṣitā mādhavena ye,अपि मूर्खान्धबधिरजडाः शूरा विवेकिनः श्लाध्या भवन्ति विप्रेन्द्र प्रेक्षिता माधवेन ये
1,7,27,saubhāgyaṃ tasya hīyeta yasyāsūyādilāñchanam jāyate nātra saṃdeho jantudveṣo viśeṣataḥ,सौभाग्यं तस्य हीयेत यस्यासूयादिलाञ्छनम् जायते नात्र संदेहो जन्तुद्वेषो विशेषतः
1,7,28,satataṃ yasya kasyāpi yo dveṣaṃ kurute naraḥ tasya sarvāṇi naśyanti śreyāṃsi munisatam,सततं यस्य कस्यापि यो द्वेषं कुरुते नरः तस्य सर्वाणि नश्यन्ति श्रेयांसि मुनिसतम्
1,7,29,asūyā varddhate yasya tasya viṣṇuḥ parāṅmukhaḥ dhanaṃ dhānyaṃ mahī saṃpanadviśyati tato dhruvam,असूया वर्द्धते यस्य तस्य विष्णुः पराङ्मुखः धनं धान्यं मही संपनद्विश्यति ततो ध्रुवम्
1,7,30,vivekaṃ hantyahṝṅkārastvavivekāttu jīvinām āpadaḥ saṃbhavantyevetyahṝṅkāraṃ tyajettataḥ,विवेकं हन्त्यहॄङ्कारस्त्वविवेकात्तु जीविनाम् आपदः संभवन्त्येवेत्यहॄङ्कारं त्यजेत्ततः
1,7,31,ahaṃ kāro bhavedyasya tasya nāśo 'tivegataḥ asūyāvisṛṣṭamanasastasya rājñaḥ paraiḥ saha,अहं कारो भवेद्यस्य तस्य नाशो ऽतिवेगतः असूयाविसृष्टमनसस्तस्य राज्ञः परैः सह
1,7,32,āyodhanamabhīddhoraṃ māsamekaṃ nirantaram haihayaistālajaṅghaiśca ripubhiḥ sa parājitaḥ,आयोधनमभीद्धोरं मासमेकं निरन्तरम् हैहयैस्तालजङ्घैश्च रिपुभिः स पराजितः
1,7,33,sa tu bāhustato duḥkhī antarvatnyā svabhāryayā avāpa paramāṃ tuṣṭiṃ tatra dṛṣṭvā mahatsaraḥ,स तु बाहुस्ततो दुःखी अन्तर्वत्न्या स्वभार्यया अवाप परमां तुष्टिं तत्र दृष्ट्वा महत्सरः
1,7,34,asūyopetamanasastasya bhāvaṃ nirīkṣya ca sarogatavihaṅgāste līnāścitramidaṃ mahat,असूयोपेतमनसस्तस्य भावं निरीक्ष्य च सरोगतविहङ्गास्ते लीनाश्चित्रमिदं महत्
1,7,35,aho kaṣṭamaho rupaṃ ghoramatra samāgatam viśantastvarayā vāsamityūcuste vihaṅgamāḥ,अहो कष्टमहो रुपं घोरमत्र समागतम् विशन्तस्त्वरया वासमित्यूचुस्ते विहङ्गमाः
1,7,36,so 'vagāhyasarobhūpaḥ patnībhyāṃ sahito mutā pītvā jalaṃ ca sukhadaṃ vṛkṣamūlamupāśritaḥ,सो ऽवगाह्यसरोभूपः पत्नीभ्यां सहितो मुता पीत्वा जलं च सुखदं वृक्षमूलमुपाश्रितः
1,7,37,tasminbāhau vanaṃ yāte tenaiva parirakṣitāḥ durguṇānvigaṇayyāsyadhigdhigityabruvanprajāḥ,तस्मिन्बाहौ वनं याते तेनैव परिरक्षिताः दुर्गुणान्विगणय्यास्यधिग्धिगित्यब्रुवन्प्रजाः
1,7,38,yo vā ko vā guṇī martyaḥ sarvaśvādhyatarodvijaḥ sarvasaṃpatsamāyukto 'pyaguṇīnindito janaiḥ,यो वा को वा गुणी मर्त्यः सर्वश्वाध्यतरोद्विजः सर्वसंपत्समायुक्तो ऽप्यगुणीनिन्दितो जनैः
1,7,39,apakīrtisamo mṛtyurlokeṣvanyo na vidyate yadā bāhurvanaṃ yātastadā tadrāgagā janāḥ saṃtuṣṭiṃ paramāṃ yātā davathau vigate yathā,अपकीर्तिसमो मृत्युर्लोकेष्वन्यो न विद्यते यदा बाहुर्वनं यातस्तदा तद्रागगा जनाः संतुष्टिं परमां याता दवथौ विगते यथा
1,7,40,nindāto bahuśo bāhurmṛtavatkānanesthitaḥ nihatya karma ca yaśo loke dvajavarottama,निन्दातो बहुशो बाहुर्मृतवत्काननेस्थितः निहत्य कर्म च यशो लोके द्वजवरोत्तम
1,7,41,nāstyakīrtisamo mṛtyurmāsti krodhasamo ripuḥ nāsti nindāsamaṃ pāpaṃ nāsti mohasamāsavaḥ,नास्त्यकीर्तिसमो मृत्युर्मास्ति क्रोधसमो रिपुः नास्ति निन्दासमं पापं नास्ति मोहसमासवः
1,7,42,nāstyasūyāsamā kīrtirnāsti kāmasamo 'nalaḥ nāsti rāgasamaḥ pāśo nāsti saṅgasamaṃ viṣam,नास्त्यसूयासमा कीर्तिर्नास्ति कामसमो ऽनलः नास्ति रागसमः पाशो नास्ति सङ्गसमं विषम्
1,7,43,evaṃ vilapyabahudhā bāhuratyantaduḥkhitaḥ jīrṇāṅgomanasastāpād vṛddhabhāvādabhūdasau,एवं विलप्यबहुधा बाहुरत्यन्तदुःखितः जीर्णाङ्गोमनसस्तापाद् वृद्धभावादभूदसौ
1,7,44,gate bahutithe kāle aurvāśramasamīpataḥ sa bāhurvyādhinā graste mamāra munisattama,गते बहुतिथे काले और्वाश्रमसमीपतः स बाहुर्व्याधिना ग्रस्ते ममार मुनिसत्तम
1,7,45,tasya bhāryā ca duḥkhārtā kaniṣṭhā garbhiṇī tadā ciraṃ vilapya bahudhā sahagantuṃ mano dadhe,तस्य भार्या च दुःखार्ता कनिष्ठा गर्भिणी तदा चिरं विलप्य बहुधा सहगन्तुं मनो दधे
1,7,46,samānīya casaidhāṃsi citāṃ kṛtvātiduḥkhitā samāropya tanpūruḍhaṃ svayaṃ samupacakrame,समानीय चसैधांसि चितां कृत्वातिदुःखिता समारोप्य तन्पूरुढं स्वयं समुपचक्रमे
1,7,47,etasminnantare dhīmanaurvastejonidhirmuniḥ etadvijñātavānsarvaṃ parameṇa samādhinā,एतस्मिन्नन्तरे धीमनौर्वस्तेजोनिधिर्मुनिः एतद्विज्ञातवान्सर्वं परमेण समाधिना
1,7,48,bhūtaṃ bhavyaṃ varttamānaṃ trikālajñāmunīśvarāḥ gatāsūyā mahātnānaḥ paśyantijñāna cakṣuṣā,भूतं भव्यं वर्त्तमानं त्रिकालज्ञामुनीश्वराः गतासूया महात्नानः पश्यन्तिज्ञान चक्षुषा
1,7,49,tapobhistejasāṃ rāśiraurvapuṇyasamo muniḥ saṃprātpastatra sādhvī ca yatra bāhupriyā sthitā,तपोभिस्तेजसां राशिरौर्वपुण्यसमो मुनिः संप्रात्पस्तत्र साध्वी च यत्र बाहुप्रिया स्थिता
1,7,50,citāmāroḍhumudyuktāṃ tāṃ dṛṣṭvā munisattamaḥ provāca dharmamūlāni vākyāni munisattamaḥ,चितामारोढुमुद्युक्तां तां दृष्ट्वा मुनिसत्तमः प्रोवाच धर्ममूलानि वाक्यानि मुनिसत्तमः
1,7,51,aurva uvāca rājavaryapriye sādhvi mā kuruṣvātisāhasam tavodare cakravartī śanuhantā hi tiṣṭati,और्व उवाच राजवर्यप्रिये साध्वि मा कुरुष्वातिसाहसम् तवोदरे चक्रवर्ती शनुहन्ता हि तिष्टति
1,7,52,bālāpatyāśca garbhiṇyo hyadṛṣṭaṛtavastathā rajasvalā rājasutenārohati cintāśubho,बालापत्याश्च गर्भिण्यो ह्यदृष्टऋतवस्तथा रजस्वला राजसुतेनारोहति चिन्ताशुभो
1,7,53,brahmahatyādipāpānāṃ proktā niṣkṛtiruttamaiḥ dāmbhinonindakasyāpi bhrūṇaghrasya na niṣkṛtiḥ,ब्रह्महत्यादिपापानां प्रोक्ता निष्कृतिरुत्तमैः दाम्भिनोनिन्दकस्यापि भ्रूणघ्रस्य न निष्कृतिः
1,7,54,nāstikasya kṛtanghasya dharmopekṣākarasya ca viśvāsaghātakasyāpi niṣkṛtirnāsti suvrate,नास्तिकस्य कृतन्घस्य धर्मोपेक्षाकरस्य च विश्वासघातकस्यापि निष्कृतिर्नास्ति सुव्रते
1,7,55,tasmādetanmahatpāpaṃ karttuṃ nārhasi śobhane yadetadduḥkhamutpannaṃ tatsarvaṃ śāntimeṣyati,तस्मादेतन्महत्पापं कर्त्तुं नार्हसि शोभने यदेतद्दुःखमुत्पन्नं तत्सर्वं शान्तिमेष्यति
1,7,56,ityuktā muninā sādhvī viśvasya tadanugraham vilalāpātiduḥkhārtā samuhyadhavapatkujau,इत्युक्ता मुनिना साध्वी विश्वस्य तदनुग्रहम् विललापातिदुःखार्ता समुह्यधवपत्कुजौ
1,7,57,aurvo 'pi tāṃ punaḥ prāha sarvaśāstrārthakoviduḥ mārodīrāja nanaye śriyamagrye gamiṣyasi,और्वो ऽपि तां पुनः प्राह सर्वशास्त्रार्थकोविदुः मारोदीराज ननये श्रियमग्र्ये गमिष्यसि
1,7,58,mā bhuṃ cāstramāhābhāgepreto dāhyo 'dya sajjanaiḥ tasmācchokaṃ parityajya kuru kālocitā kri pām,मा भुं चास्त्रमाहाभागेप्रेतो दाह्यो ऽद्य सज्जनैः तस्माच्छोकं परित्यज्य कुरु कालोचिता क्रि पाम्
1,7,59,paṇḍite vāpimūrkhe vā daridre vāśriyānvite durvṛtte vā suvṛtte vā mṛtyoḥsarvatratulyatā,पण्डिते वापिमूर्खे वा दरिद्रे वाश्रियान्विते दुर्वृत्ते वा सुवृत्ते वा मृत्योःसर्वत्रतुल्यता
1,7,60,nagare vā tathāmanye dainyamatrātiricyate,नगरे वा तथामन्ये दैन्यमत्रातिरिच्यते
1,7,61,yadyatpurātanaṃ karmatattaderviha yujyate kāraṇaṃ daivamevātra manye sopādhikā janāḥ,यद्यत्पुरातनं कर्मतत्तदेर्विह युज्यते कारणं दैवमेवात्र मन्ये सोपाधिका जनाः
1,7,62,garbhe vā bālyabhāve vā yauvane vāpi vārddhake mṛtyorvaśaṃ prayātavyaṃ jantubhiḥ kamalānane,गर्भे वा बाल्यभावे वा यौवने वापि वार्द्धके मृत्योर्वशं प्रयातव्यं जन्तुभिः कमलानने
1,7,63,hanti pāti ca govindro jantūnkarmavaśe sthitān pravādaṃ ropayantyajñā hetumātreṣu jantuṣu,हन्ति पाति च गोविन्द्रो जन्तून्कर्मवशे स्थितान् प्रवादं रोपयन्त्यज्ञा हेतुमात्रेषु जन्तुषु
1,7,64,tasmāduḥkhaṃ parityajya sukhitī bhava suvrate kuru patyuśca karmāṇi vivekena sthirā bhava,तस्मादुःखं परित्यज्य सुखिती भव सुव्रते कुरु पत्युश्च कर्माणि विवेकेन स्थिरा भव
1,7,65,etaccharīraṃ duḥkhānāṃ vyādhīnāmathutairgṛtam sukhābhāsaṃ bahukleśaṃ karmapāśena yantritam,एतच्छरीरं दुःखानां व्याधीनामथुतैर्गृतम् सुखाभासं बहुक्लेशं कर्मपाशेन यन्त्रितम्
1,7,66,ityāścāsya mahābuddhistayā kāryāṇyakārayat tyaktaśokā ca sā tanvī natā prāha munīśvaram,इत्याश्चास्य महाबुद्धिस्तया कार्याण्यकारयत् त्यक्तशोका च सा तन्वी नता प्राह मुनीश्वरम्
1,7,67,kimatra citraṃ yatsantaḥ parārthaphalakāṅkṣiṇaḥ nahi drumāśca bhogārthaṃ phalanti jagatītale,किमत्र चित्रं यत्सन्तः परार्थफलकाङ्क्षिणः नहि द्रुमाश्च भोगार्थं फलन्ति जगतीतले
1,7,68,yo 'nyaduḥkhāni vijñāya sādhuvākyaiḥ prabodhayet sa eva viṣṇuḥsattvastho yataḥ parihite sthitaḥ,यो ऽन्यदुःखानि विज्ञाय साधुवाक्यैः प्रबोधयेत् स एव विष्णुःसत्त्वस्थो यतः परिहिते स्थितः
1,7,69,anya duḥkhena yo duḥkhī yo 'nyaharṣeṇa harṣitaḥ sa eva jagatāmīśo nararupadharo hariḥ,अन्य दुःखेन यो दुःखी यो ऽन्यहर्षेण हर्षितः स एव जगतामीशो नररुपधरो हरिः
1,7,70,sadbhiḥ śrutāni śāstrāṇi paraduḥkhavimuktaye sarveṣāṃ duḥkhanāśāya iti santo vadanti hi,सद्भिः श्रुतानि शास्त्राणि परदुःखविमुक्तये सर्वेषां दुःखनाशाय इति सन्तो वदन्ति हि
1,7,71,yatra santaḥ pravarttate tatra duḥkhaṃ na bādhate vartate yatra mārtāṇḍaḥ kathaṃ tatratamo bhavet,यत्र सन्तः प्रवर्त्तते तत्र दुःखं न बाधते वर्तते यत्र मार्ताण्डः कथं तत्रतमो भवेत्
1,7,72,ityevaṃ vādinī sā tu svapatyuścāparāḥ kriyāḥ cakāra tatsarastīre muniproktavidhānataḥ,इत्येवं वादिनी सा तु स्वपत्युश्चापराः क्रियाः चकार तत्सरस्तीरे मुनिप्रोक्तविधानतः
1,7,73,sthite tatra munau rājā devarāḍiva saṃjvalan citāmadhyādviniṣkramya vimānavaramāsthitaḥ prapede paramaṃ dhāma natvā caurvaṃ munīśvaram,स्थिते तत्र मुनौ राजा देवराडिव संज्वलन् चितामध्याद्विनिष्क्रम्य विमानवरमास्थितः प्रपेदे परमं धाम नत्वा चौर्वं मुनीश्वरम्
1,7,74,mahāpātakayuktā vā yuktā vā copapātakaiḥ paraṃ padaṃ prayāntyeva mahadbhiravalokitāḥ,महापातकयुक्ता वा युक्ता वा चोपपातकैः परं पदं प्रयान्त्येव महद्भिरवलोकिताः
1,7,75,kalevaraṃ vā tadbhasma taddhūmaṃ vāpi sattama yadi paśyati puṇyātmā sa prayāti parāṃ gatim,कलेवरं वा तद्भस्म तद्धूमं वापि सत्तम यदि पश्यति पुण्यात्मा स प्रयाति परां गतिम्
1,7,76,patyuḥ kṛtakriyā sā tu gatvāśramapadaṃmuneḥ cakāra tasya śuśrūṣāṃ sapatnyā saha nārad,पत्युः कृतक्रिया सा तु गत्वाश्रमपदंमुनेः चकार तस्य शुश्रूषां सपत्न्या सह नारद्
1,8,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgāmāhātmyaṃ nāma satpamo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca evamaurvāśrame te dve bāhubhārye munīśvara cakrāte bhaktibhāvena śuśrūṣaāṃ prativāsararam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम सत्पमो ऽध्यायः सनक उवाच एवमौर्वाश्रमे ते द्वे बाहुभार्ये मुनीश्वर चक्राते भक्तिभावेन शुश्रूषआं प्रतिवासररम्
1,8,2,gate varṣārdhdake kāle jyeṣṭhā rājñī tu yā dvija tasyāḥ pāpamatirjātā sapatnyāḥ saṃpadaṃ prati,गते वर्षार्ध्दके काले ज्येष्ठा राज्ञी तु या द्विज तस्याः पापमतिर्जाता सपत्न्याः संपदं प्रति
1,8,3,tatastayā garo dattaḥ kaniṣṭhāyai tu pāpayā na svaprabhāvaṃ cakre vai garo muniniṣevayā,ततस्तया गरो दत्तः कनिष्ठायै तु पापया न स्वप्रभावं चक्रे वै गरो मुनिनिषेवया
1,8,4,bhūlepanādibhiḥ samyagyataḥ sāmudinaṃ muneḥ cakāra sevāṃ tenāsau jīrṇapuṇyena karmaṇā,भूलेपनादिभिः सम्यग्यतः सामुदिनं मुनेः चकार सेवां तेनासौ जीर्णपुण्येन कर्मणा
1,8,5,tato māsa traye 'tīte gareṇa sahitaṃsutam suṣāva suśubhe kāle śuśrūṣānaṣṭakilbiṣā,ततो मास त्रये ऽतीते गरेण सहितंसुतम् सुषाव सुशुभे काले शुश्रूषानष्टकिल्बिषा
1,8,6,aho satsaṃgatirloke kiṃ pāpaṃ na vināśayet na tadātisukhaṃ kiṃ vā narāṇāṃ puṇyakarmaṇām,अहो सत्संगतिर्लोके किं पापं न विनाशयेत् न तदातिसुखं किं वा नराणां पुण्यकर्मणाम्
1,8,7,jñānājñānakṛtaṃ pāpaṃ yaccānyatkārītaṃ paraiḥ tatsarvaṃ nāśayatyāśu paricaryā mahātmanām,ज्ञानाज्ञानकृतं पापं यच्चान्यत्कारीतं परैः तत्सर्वं नाशयत्याशु परिचर्या महात्मनाम्
1,8,8,jaḍo 'pi yāti pūjyatvaṃ satsaṃgājjagatītalaṃ kalāmātro 'pi śītāśuḥ śaṃbhunā svīkṛto yathā,जडो ऽपि याति पूज्यत्वं सत्संगाज्जगतीतलं कलामात्रो ऽपि शीताशुः शंभुना स्वीकृतो यथा
1,8,9,satsaṃgatiḥ parāmṛddhiṃ dadāti hi nṛṇāṃ sadā ihāmutra ca vignendra santaḥ pūjyatamāstataḥ,सत्संगतिः परामृद्धिं ददाति हि नृणां सदा इहामुत्र च विग्नेन्द्र सन्तः पूज्यतमास्ततः
1,8,10,aho mahagduṇānvaktuṃ kaḥ samartho munīśvarā garbhaṃ prātpo garo jīrṇo māsatrayamaho 'dbhutam,अहो महग्दुणान्वक्तुं कः समर्थो मुनीश्वरा गर्भं प्रात्पो गरो जीर्णो मासत्रयमहो ऽद्भुतम्
1,8,11,gareṇa sahitaṃ putraṃ dṛṣṭvā tejonidhirmuniḥ jātakarma cacakārāsau tannāma sagareti ca,गरेण सहितं पुत्रं दृष्ट्वा तेजोनिधिर्मुनिः जातकर्म चचकारासौ तन्नाम सगरेति च
1,8,12,pupoṣa sagaraṃ bālaṃ tanmātā prītipūrvakam caulopavītakarmāṇi tathā cakre munīśvaraḥ,पुपोष सगरं बालं तन्माता प्रीतिपूर्वकम् चौलोपवीतकर्माणि तथा चक्रे मुनीश्वरः
1,8,13,śāstrāṇyadhyāpayāmāsa rājayogyāni mantravit samarthaṃ sagaraṃ dṛṣṭvā kiñcidudbhinnaśaiśavam,शास्त्राण्यध्यापयामास राजयोग्यानि मन्त्रवित् समर्थं सगरं दृष्ट्वा किञ्चिदुद्भिन्नशैशवम्
1,8,14,mantravatsarva śāstrāstraṃ dattavānsa munīśvaraḥ sagaraḥ śikṣitastena samyagaurvarṣiṇā mune,मन्त्रवत्सर्व शास्त्रास्त्रं दत्तवान्स मुनीश्वरः सगरः शिक्षितस्तेन सम्यगौर्वर्षिणा मुने
1,8,15,babhūva balavāndharmi kṛtajño guṇavānsudhīḥ dharmajñaḥ so 'pi sagaro muneramitatejasaḥ sabhitkuśāṃvupuṣpādi pratyahaṃ samupānayat,बभूव बलवान्धर्मि कृतज्ञो गुणवान्सुधीः धर्मज्ञः सो ऽपि सगरो मुनेरमिततेजसः सभित्कुशांवुपुष्पादि प्रत्यहं समुपानयत्
1,8,16,sa kadācidguṇinidhiḥ praṇipatya svamātaram uvāca prāñjalirbhūtvā sagaro vinayānvitaḥ,स कदाचिद्गुणिनिधिः प्रणिपत्य स्वमातरम् उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा सगरो विनयान्वितः
1,8,17,sagara uvāca mātargataḥ pitā kutra kiṃnāmā kasya vaṃśajaḥ tatsarvaṃ mesamācakṣva śrotuṃ kautūhalaṃ mama,सगर उवाच मातर्गतः पिता कुत्र किंनामा कस्य वंशजः तत्सर्वं मेसमाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम
1,8,18,pitrā vihīnā ye loke jīvanto 'pi mṛtopamāḥ,पित्रा विहीना ये लोके जीवन्तो ऽपि मृतोपमाः
1,8,19,darīdro 'pi pitā yasya hyāste sa dhanadopamaḥ yasya mātā pitā nāsti sukhaṃ tasya na vidyate,दरीद्रो ऽपि पिता यस्य ह्यास्ते स धनदोपमः यस्य माता पिता नास्ति सुखं तस्य न विद्यते
1,8,20,dharmahīno yathā mūrkhaḥ paratreha ca ninditaḥ mātāpitṛvihīnasya ajñasyāpyavivekinaḥ aputrasya vṛthāṃ janma ṛṇagrastasya caiva hi,धर्महीनो यथा मूर्खः परत्रेह च निन्दितः मातापितृविहीनस्य अज्ञस्याप्यविवेकिनः अपुत्रस्य वृथां जन्म ऋणग्रस्तस्य चैव हि
1,8,21,candrahīnā yathā rātriḥ pahmahīnaṃ yathā saraḥ patihīnā yathā nārī pitṛhīnastathā śiśuḥ,चन्द्रहीना यथा रात्रिः पह्महीनं यथा सरः पतिहीना यथा नारी पितृहीनस्तथा शिशुः
1,8,22,dharmahīno yathā jantuḥ karmahīno yathā gṛhī paśuhīno yathā vaiśyastayā pitrā vinārbhaktaḥ,धर्महीनो यथा जन्तुः कर्महीनो यथा गृही पशुहीनो यथा वैश्यस्तया पित्रा विनार्भक्तः
1,8,23,satyahīnaṃ yathā vākyaṃ sādhuhīnā yathā sabhā tapo yathā dayāhīnaṃ sathā pitrā vivārbhakaḥ,सत्यहीनं यथा वाक्यं साधुहीना यथा सभा तपो यथा दयाहीनं सथा पित्रा विवार्भकः
1,8,24,vṛkṣahīnaṃ yathāraṇyaṃ jalahīnā yathā nadī bedahīno yathā vājī tathā pitrā vinārbhaktaḥ,वृक्षहीनं यथारण्यं जलहीना यथा नदी बेदहीनो यथा वाजी तथा पित्रा विनार्भक्तः
1,8,25,yathā lagutaro loke mātaryāvñāparo naraḥ tathā pitrā vihīnastu bahuduḥkhānvitaḥ sutaḥ,यथा लगुतरो लोके मातर्याव्ञापरो नरः तथा पित्रा विहीनस्तु बहुदुःखान्वितः सुतः
1,8,26,itītitaṃ sutenaiṣā śrutvā niḥśvāsya duḥkhitā saṃpṛṣṭaṃ tadyathāvṛttaṃ sarvaṃ tasmai nyavedayat,इतीतितं सुतेनैषा श्रुत्वा निःश्वास्य दुःखिता संपृष्टं तद्यथावृत्तं सर्वं तस्मै न्यवेदयत्
1,8,27,tacchutvā sagaraḥ kruddhaḥ kopasaṃrakta locanaḥ haniṣyāmītyarātīnsa pratijñāmakarottadā,तच्छुत्वा सगरः क्रुद्धः कोपसंरक्त लोचनः हनिष्यामीत्यरातीन्स प्रतिज्ञामकरोत्तदा
1,8,28,pradakṣiṇīkṛtya muniṃ jananīṃ ca praṇamya saḥ prasthāpitaḥ pratasthe ca tenaiva muninā vadā,प्रदक्षिणीकृत्य मुनिं जननीं च प्रणम्य सः प्रस्थापितः प्रतस्थे च तेनैव मुनिना वदा
1,8,29,aurvāśramādriniṣkrāntaḥ sagaraḥ satyavāk śuciḥ vaśiṣṭaṃ svakulācāryaṃ prātpaḥ prītisamanvitaḥ,और्वाश्रमाद्रिनिष्क्रान्तः सगरः सत्यवाक् शुचिः वशिष्टं स्वकुलाचार्यं प्रात्पः प्रीतिसमन्वितः
1,8,30,praṇamya gurave tasmai viśiṣṭāya mahātmane sarvaṃ vijñāpatrāmāsa jñānadṛṣṭyā vijānate,प्रणम्य गुरवे तस्मै विशिष्टाय महात्मने सर्वं विज्ञापत्रामास ज्ञानदृष्ट्या विजानते
1,8,31,aindrāstraṃ vāruṇaṃ brāhmamāgreyaṃ sagaro nṛpaḥ tenaiva munināvāpa khaḍgaṃ vajropamaṃ dhanuḥ,ऐन्द्रास्त्रं वारुणं ब्राह्ममाग्रेयं सगरो नृपः तेनैव मुनिनावाप खड्गं वज्रोपमं धनुः
1,8,32,tatastenābhyanujñātaḥ sagaraḥ saumanasyavān āśīrbhirarcitaḥ sadyaḥ pratasthe praṇipatya tam,ततस्तेनाभ्यनुज्ञातः सगरः सौमनस्यवान् आशीर्भिरर्चितः सद्यः प्रतस्थे प्रणिपत्य तम्
1,8,33,ekenaiva tu cāpena sa śūraḥ paripanthinaḥ saputrapautrānsagaṇānakarotsvargāsinaḥ,एकेनैव तु चापेन स शूरः परिपन्थिनः सपुत्रपौत्रान्सगणानकरोत्स्वर्गासिनः
1,8,34,taccāpamuktabāṇāgnisaṃtatāstadarātavaḥ kecidvinaṣṭā saṃtrastāstathā cānye pradudruvuḥ,तच्चापमुक्तबाणाग्निसंततास्तदरातवः केचिद्विनष्टा संत्रस्तास्तथा चान्ये प्रदुद्रुवुः
1,8,35,kecidviśīrṇa keśāścavalmīkopari saṃsthitāḥ tṛṇānyabhakṣayankecinnagrāśca viviśurjanalam,केचिद्विशीर्ण केशाश्चवल्मीकोपरि संस्थिताः तृणान्यभक्षयन्केचिन्नग्राश्च विविशुर्जनलम्
1,8,36,śakāśca yavanāśvevatathā cānye mahībhṛtaḥ satvaraṃ śaraṇaṃ jagmurvaśiṣṭaṃ prāṇalolupāḥ,शकाश्च यवनाश्वेवतथा चान्ये महीभृतः सत्वरं शरणं जग्मुर्वशिष्टं प्राणलोलुपाः
1,8,37,jitakṣitirbāhuputro ripūngurusamīpagān cārairvijñātavānsadyaḥ prātpa ścācāryasannidhim,जितक्षितिर्बाहुपुत्रो रिपून्गुरुसमीपगान् चारैर्विज्ञातवान्सद्यः प्रात्प श्चाचार्यसन्निधिम्
1,8,38,tamāgataṃ bāhusutaṃ niśamya munirvaśiṣṭaḥ śaraṇāgatāṃstān trātuṃ ca śiṣyābhihitaṃ ca kartuṃ vivārayāmāsa tadā kṣaṇena,तमागतं बाहुसुतं निशम्य मुनिर्वशिष्टः शरणागतांस्तान् त्रातुं च शिष्याभिहितं च कर्तुं विवारयामास तदा क्षणेन
1,8,39,cakāra muṇḍāñśabarānyavanāṃllambamūrddhajān andhāṃśca śmaśrulānsarvānmuṇḍānvedavahiṣkṛtān,चकार मुण्डाञ्शबरान्यवनांल्लम्बमूर्द्धजान् अन्धांश्च श्मश्रुलान्सर्वान्मुण्डान्वेदवहिष्कृतान्
1,8,40,vasiṣṭamuninā tena hataprāyānnirīkṣya saḥ prahasanprāha sagaraḥ svaguruṃ tapaso nidhim,वसिष्टमुनिना तेन हतप्रायान्निरीक्ष्य सः प्रहसन्प्राह सगरः स्वगुरुं तपसो निधिम्
1,8,41,sāgara uvāca bho bho guro durācārānetānrakṣasi tānvṛthā sarvathāhaṃ haniṣyāmi matpiturdeśahārakān,सागर उवाच भो भो गुरो दुराचारानेतान्रक्षसि तान्वृथा सर्वथाहं हनिष्यामि मत्पितुर्देशहारकान्
1,8,42,upekṣeta samarthaḥ sandharmasya paripanthinaḥ sa eva sarvanāśāya hetubhūto na saṃśayaḥ,उपेक्षेत समर्थः सन्धर्मस्य परिपन्थिनः स एव सर्वनाशाय हेतुभूतो न संशयः
1,8,43,bāndhavaṃ prathamaṃ matvā durjatāḥ sakalaṃ jagat ta eva balahīnāścedbhajante 'tyantasādhutām,बान्धवं प्रथमं मत्वा दुर्जताः सकलं जगत् त एव बलहीनाश्चेद्भजन्ते ऽत्यन्तसाधुताम्
1,8,44,aho māyākṛtaṃ karma khalāḥ kaśmalacetasaḥ tāvatkurvanti kāryāṇi yāvatsyātprabalaṃ balam,अहो मायाकृतं कर्म खलाः कश्मलचेतसः तावत्कुर्वन्ति कार्याणि यावत्स्यात्प्रबलं बलम्
1,8,45,dāsabhāvaṃ ca śatrūṇāṃ vārastrīṇāṃ ca sauhṛdam sādhubhāvaṃ ca sarpāṇāṃ śreyaskāmo na viśvaset,दासभावं च शत्रूणां वारस्त्रीणां च सौहृदम् साधुभावं च सर्पाणां श्रेयस्कामो न विश्वसेत्
1,8,46,prahāsaṃ kurvate nityaṃ yāndantāndarśayankhalāḥ tāneva darśayantyāśu svasāmarthya viparyaye,प्रहासं कुर्वते नित्यं यान्दन्तान्दर्शयन्खलाः तानेव दर्शयन्त्याशु स्वसामर्थ्य विपर्यये
1,8,47,piśunā jihvayā pūrvaṃ paruṣaṃ pravadanti ca atīva karuṇaṃ vākyaṃ vadantyeva tathābalāḥ,पिशुना जिह्वया पूर्वं परुषं प्रवदन्ति च अतीव करुणं वाक्यं वदन्त्येव तथाबलाः
1,8,48,śreyaskāmo bhavedyastu nītiśāstrārthakovidaḥ sādhutvaṃ samabhāvaṃ ca khalānāṃ naiva viśvaset,श्रेयस्कामो भवेद्यस्तु नीतिशास्त्रार्थकोविदः साधुत्वं समभावं च खलानां नैव विश्वसेत्
1,8,49,durjanaṃ praṇatiṃ yānte mitraṃ kaitavaśīlitam duṣṭāṃ bhāryāṃ ca viśvasto mṛta eva na saṃśayaḥ,दुर्जनं प्रणतिं यान्ते मित्रं कैतवशीलितम् दुष्टां भार्यां च विश्वस्तो मृत एव न संशयः
1,8,50,mā rakṣa tasmādetānvai gorupavyāghrakarmiṇaḥ hatvaitānakhilān duṣṭāṃstvatprasādānmahīṃ bhaje,मा रक्ष तस्मादेतान्वै गोरुपव्याघ्रकर्मिणः हत्वैतानखिलान् दुष्टांस्त्वत्प्रसादान्महीं भजे
1,8,51,vaśiṣṭastadvacaḥ śrutvā suprīto munisattamaḥ karābhyāṃ sagasyayāṅgaṃ spṛśannidamuvāca ha,वशिष्टस्तद्वचः श्रुत्वा सुप्रीतो मुनिसत्तमः कराभ्यां सगस्ययाङ्गं स्पृशन्निदमुवाच ह
1,8,52,vasiṣṭa uvāca sādhu sādhu mahābhāga satyaṃ vadasi suvrata tathāpi madvacaṛ śrutvā parāṃ śāntiṃ labhiṣyasi,वसिष्ट उवाच साधु साधु महाभाग सत्यं वदसि सुव्रत तथापि मद्वचऋ श्रुत्वा परां शान्तिं लभिष्यसि
1,8,53,mayaite nihitāḥ pūrvaṃ tvatpratijñāvirodhinaḥ hātānāṃ hanave kīrtiḥ kā samutpadyate vada,मयैते निहिताः पूर्वं त्वत्प्रतिज्ञाविरोधिनः हातानां हनवे कीर्तिः का समुत्पद्यते वद
1,8,54,bhūmīśa jantavaḥ sarve karmapāśena yantritāḥ tathāpi pāpairnihatāḥ kimarthaṃ haṃsi tānpunaḥ,भूमीश जन्तवः सर्वे कर्मपाशेन यन्त्रिताः तथापि पापैर्निहताः किमर्थं हंसि तान्पुनः
1,8,55,dehastu pāpajanitaḥ pūrvapamevainasā hataḥ ātmā hyabhedyaḥ pūrṇatvācchāstrāṇāmeṣa niścayaḥ,देहस्तु पापजनितः पूर्वपमेवैनसा हतः आत्मा ह्यभेद्यः पूर्णत्वाच्छास्त्राणामेष निश्चयः
1,8,56,svakarmaphalabhogānāṃ hetumātrā hi jantavaḥ karmāṇi daivamūlāni devādhīnamidaṃ jagat,स्वकर्मफलभोगानां हेतुमात्रा हि जन्तवः कर्माणि दैवमूलानि देवाधीनमिदं जगत्
1,8,57,ātmā hyabhedyaḥ rakṣitā duṣṭaśikṣitā tato narairasvatantraiḥ kiṃ kāryaṃ sādhyate vada,आत्मा ह्यभेद्यः रक्षिता दुष्टशिक्षिता ततो नरैरस्वतन्त्रैः किं कार्यं साध्यते वद
1,8,58,śarīraṃ pāpasaṃbhūtaṃ pāpenaiva pravartate pāpamūlamidaṃ jñātvā kathaṃ hantuṃ samudyataḥ,शरीरं पापसंभूतं पापेनैव प्रवर्तते पापमूलमिदं ज्ञात्वा कथं हन्तुं समुद्यतः
1,8,59,ātmā śuddho 'pi dehastho dehīti procyate budhaiḥ tasmādidaṃ vapurbhūpa pāpamūlaṃ na saṃśayaḥ,आत्मा शुद्धो ऽपि देहस्थो देहीति प्रोच्यते बुधैः तस्मादिदं वपुर्भूप पापमूलं न संशयः
1,8,60,pāpamūlavapurhantuḥ kā kīrtistava bāhuja bhaviṣyatīti niścitya naitānhiṃsīstataḥ suta,पापमूलवपुर्हन्तुः का कीर्तिस्तव बाहुज भविष्यतीति निश्चित्य नैतान्हिंसीस्ततः सुत
1,8,61,iti śrutvā gurorvākyaṃ virarāma sa kopataḥ spṛśankareṇa sagaraṃ nandanaṃ munayastadā,इति श्रुत्वा गुरोर्वाक्यं विरराम स कोपतः स्पृशन्करेण सगरं नन्दनं मुनयस्तदा
1,8,62,athātharvanidhistasya sagarasya mahātmanaḥ rājyābhiṣekaṃ kṛtavānmunibhiḥ saha suvrataiḥ,अथाथर्वनिधिस्तस्य सगरस्य महात्मनः राज्याभिषेकं कृतवान्मुनिभिः सह सुव्रतैः
1,8,63,bhāryādvayaṃ ca tasyāsītkeśinī sumati stathā kāśyapasya vidarbhasya tanaye munasattama,भार्याद्वयं च तस्यासीत्केशिनी सुमति स्तथा काश्यपस्य विदर्भस्य तनये मुनसत्तम
1,8,64,rājye pratiṣṭite dṛṣṭvā muniraurvastaponidhiḥ vanādāgatya rājānaṃ saṃbhāṣya svāśramaṃ yayau,राज्ये प्रतिष्टिते दृष्ट्वा मुनिरौर्वस्तपोनिधिः वनादागत्य राजानं संभाष्य स्वाश्रमं ययौ
1,8,65,kadācittasya bhūpasya bhāryābhyāṃ prārthitomuniḥ varaṃ dadāvapatyārthamaurvo bhārgavamantravit,कदाचित्तस्य भूपस्य भार्याभ्यां प्रार्थितोमुनिः वरं ददावपत्यार्थमौर्वो भार्गवमन्त्रवित्
1,8,66,kṣaṇaṃ dhyānasthito bhūtvā trikālajño munīśvaraḥ keśitīṃ sumatiṃ caiva idamāha praharṣayam,क्षणं ध्यानस्थितो भूत्वा त्रिकालज्ञो मुनीश्वरः केशितीं सुमतिं चैव इदमाह प्रहर्षयम्
1,8,67,aurva uvāca ekā vaṃśadharaṃ caikamanyā ṣaḍyutāni ca apatyārthaṃ mahābhāge vṛṇutāṃ ca yathepsitam,और्व उवाच एका वंशधरं चैकमन्या षड्युतानि च अपत्यार्थं महाभागे वृणुतां च यथेप्सितम्
1,8,68,atha śrutvā vacastasya muneraurvasya nārada keśinyekaṃ sutaṃ vavre vaṃśasantānakāraṇam,अथ श्रुत्वा वचस्तस्य मुनेरौर्वस्य नारद केशिन्येकं सुतं वव्रे वंशसन्तानकारणम्
1,8,69,ṣaṣṭisahasrāṇi sumatyā hyabhavansutāḥ nāmnāsamañjāḥ keśinyāstanayo munisattama,षष्टिसहस्राणि सुमत्या ह्यभवन्सुताः नाम्नासमञ्जाः केशिन्यास्तनयो मुनिसत्तम
1,8,70,asamañjāstu karmāṇi cakāronmattaceṣṭitaḥ taṃ dṛṣṭvā sāgarāḥ sarve hyāsandurvṛttacetasaḥ,असमञ्जास्तु कर्माणि चकारोन्मत्तचेष्टितः तं दृष्ट्वा सागराः सर्वे ह्यासन्दुर्वृत्तचेतसः
1,8,71,tadvālabhāvaṃ saṃduṣṭaṃ jñātvā bāhusuto nṛpaḥ cintayāmāsa vidhivatputrakarma vigarhinam,तद्वालभावं संदुष्टं ज्ञात्वा बाहुसुतो नृपः चिन्तयामास विधिवत्पुत्रकर्म विगर्हिनम्
1,8,72,aho kaṣṭatarā loke durjanānāṃ hi saṃgatiḥ kārukaistāḍyate vahṇirayaḥsaṃyogamātrataḥ,अहो कष्टतरा लोके दुर्जनानां हि संगतिः कारुकैस्ताड्यते वह्णिरयःसंयोगमात्रतः
1,8,73,aṃśumānnāma tanayo babhūva hyasamañjasaḥ śāstrajño guṇavāndharmī pitāmahahite rataḥ,अंशुमान्नाम तनयो बभूव ह्यसमञ्जसः शास्त्रज्ञो गुणवान्धर्मी पितामहहिते रतः
1,8,74,durvṛttāḥ sāgarāḥ sarve lokopadrava kāriṇaḥ anuṣṭānavatāṃ nityamantarāyā bhavanti te,दुर्वृत्ताः सागराः सर्वे लोकोपद्रव कारिणः अनुष्टानवतां नित्यमन्तराया भवन्ति ते
1,8,75,hutāni yāni yajñeṣu havīṃṣi vidhitraddijaiḥ bubhuje tāni sarvāṇi nirākṛtya divaukasaḥ,हुतानि यानि यज्ञेषु हवींषि विधित्रद्दिजैः बुभुजे तानि सर्वाणि निराकृत्य दिवौकसः
1,8,76,svargādāhṛtya savataṃ rambhādyā devayoṣitaḥ bhajanti sāgarāstā vai kacagrahabalātkṛtāḥ,स्वर्गादाहृत्य सवतं रम्भाद्या देवयोषितः भजन्ति सागरास्ता वै कचग्रहबलात्कृताः
1,8,77,pārijātādivṛkṣāṇāṃ puṣpāṇyāhṛtya te khalāḥ bhūṣayanti svadehāni madyapānaparāyaṇāḥ,पारिजातादिवृक्षाणां पुष्पाण्याहृत्य ते खलाः भूषयन्ति स्वदेहानि मद्यपानपरायणाः
1,8,78,sādhuvṛttīḥ samājahnuḥ sadācārānanāśayan mitraiśca yodrumārabdhā balino 'tyantapāpinaḥ,साधुवृत्तीः समाजह्नुः सदाचाराननाशयन् मित्रैश्च योद्रुमारब्धा बलिनो ऽत्यन्तपापिनः
1,8,79,etaddṛṣṭvātiduḥkhārtā devā indrapurogamāḥ vicāraṃ paramaṃ cakrureteṣuṃ nāśahetave,एतद्दृष्ट्वातिदुःखार्ता देवा इन्द्रपुरोगमाः विचारं परमं चक्रुरेतेषुं नाशहेतवे
1,8,80,niścitya vivudhāḥ sarve pātālāntaragocaram kapilaṃ devadeveśaṃ yayuḥ pracchannarupiṇaḥ,निश्चित्य विवुधाः सर्वे पातालान्तरगोचरम् कपिलं देवदेवेशं ययुः प्रच्छन्नरुपिणः
1,8,81,dhyāyantamātmanātmānaṃ parānaidaikavigraham prāṇamya daṇḍavadrūmau tuṣṭuvuvridaśāstataḥ,ध्यायन्तमात्मनात्मानं परानैदैकविग्रहम् प्राणम्य दण्डवद्रूमौ तुष्टुवुव्रिदशास्ततः
1,8,82,devā ūcuḥ namaste yogine tubhyāṃ sāṅkhyayogaratāya ca nararupapraticchinnaviṣṇave jiṣṇave namaḥ,देवा ऊचुः नमस्ते योगिने तुभ्यां साङ्ख्ययोगरताय च नररुपप्रतिच्छिन्नविष्णवे जिष्णवे नमः
1,8,83,namaḥ pareśabhaktāya lokānugrahahetave saṃsārāraṇyadāvāgre dharmapālanasetave,नमः परेशभक्ताय लोकानुग्रहहेतवे संसारारण्यदावाग्रे धर्मपालनसेतवे
1,8,84,mahate vītarāgāya tubhyaṃ bhūyo namo namaḥ sāgaraiḥ pīḍitānasmāṃstrāyasva śaraṇāgatān,महते वीतरागाय तुभ्यं भूयो नमो नमः सागरैः पीडितानस्मांस्त्रायस्व शरणागतान्
1,8,85,kapila uvāca ye tu nāśamihecchanti yaśobaladhanāyuṣām ta eva lokānbādhante nātrāśvāryaṃ sugetamāḥ,कपिल उवाच ये तु नाशमिहेच्छन्ति यशोबलधनायुषाम् त एव लोकान्बाधन्ते नात्राश्वार्यं सुगेतमाः
1,8,86,yastu bādhitumiccheta janānniraparādhinaḥ taṃ vidyātsarvalokeṣu pāpabhogarataṃ surāḥ,यस्तु बाधितुमिच्छेत जनान्निरपराधिनः तं विद्यात्सर्वलोकेषु पापभोगरतं सुराः
1,8,87,karmaṇā manasā vācā yastvanyānbādhate sadā taṃ hanti daivamevāśu nātra kāryā vicāraṇā,कर्मणा मनसा वाचा यस्त्वन्यान्बाधते सदा तं हन्ति दैवमेवाशु नात्र कार्या विचारणा
1,8,88,alpairahobhire vaite nāśameṣyanti sāgarāḥ ityuktaṃ muninā tena kapilena mahātmanā praṇamya taṃ yathānyāyaṃ gatā nākaṃ divaukasaḥ,अल्पैरहोभिरे वैते नाशमेष्यन्ति सागराः इत्युक्तं मुनिना तेन कपिलेन महात्मना प्रणम्य तं यथान्यायं गता नाकं दिवौकसः
1,8,89,atrāntare tu sagarovasiṣṭādyairmaharṣibhiḥ ārebhe hayamedhākhyaṃ yajñaṃ karttumanuttamam,अत्रान्तरे तु सगरोवसिष्टाद्यैर्महर्षिभिः आरेभे हयमेधाख्यं यज्ञं कर्त्तुमनुत्तमम्
1,8,90,tadyajñe yojitaṃ satpimapahṛtya sureśvaraḥ pātāle sthāpayāmāsa kapilo yatra tiṣṭati,तद्यज्ञे योजितं सत्पिमपहृत्य सुरेश्वरः पाताले स्थापयामास कपिलो यत्र तिष्टति
1,8,91,gūḍhavigrahaśakreṇa hṛtamaśvaṃ tu sāgarāḥ anveṣṭuṃ babhrabhurlokān bhūrādīṃśca suvismitāḥ,गूढविग्रहशक्रेण हृतमश्वं तु सागराः अन्वेष्टुं बभ्रभुर्लोकान् भूरादींश्च सुविस्मिताः
1,8,92,ahaṣṭasatpayaste ca pātālaṃ gantu mudyatāḥ cakhnurmahītalaṃ sarvamekaiko yojanaṃ pṛthak,अहष्टसत्पयस्ते च पातालं गन्तु मुद्यताः चख्नुर्महीतलं सर्वमेकैको योजनं पृथक्
1,8,93,mṛttikāṃ khanitāṃ te caudadhitīre samākiran tadvāreṇa gatāḥ sarve pātālaṃ sagarātmajāḥ,मृत्तिकां खनितां ते चौदधितीरे समाकिरन् तद्वारेण गताः सर्वे पातालं सगरात्मजाः
1,8,94,vicinvanti hayaṃ tatra madonmattā vicetasaḥ,विचिन्वन्ति हयं तत्र मदोन्मत्ता विचेतसः
1,8,95,tatrāpaśyanmahātmānaṃ koṭisūryasamaprabham kapilaṃ dhyānanirataṃ vājinaṃ ca tadantike,तत्रापश्यन्महात्मानं कोटिसूर्यसमप्रभम् कपिलं ध्याननिरतं वाजिनं च तदन्तिके
1,8,96,tataḥ sarve tu saṃrabdhā muniṃ dṛṣṭvātivegataḥ hantumudyuktamanaso vidravantaḥ samāsadan,ततः सर्वे तु संरब्धा मुनिं दृष्ट्वातिवेगतः हन्तुमुद्युक्तमनसो विद्रवन्तः समासदन्
1,8,97,hanyatāṃ hanyatāmeṣa vadhyatāṃ vadhyatāmayam guhyatāṃ gṛhyatāmāśu ityūcuste parasparam,हन्यतां हन्यतामेष वध्यतां वध्यतामयम् गुह्यतां गृह्यतामाशु इत्यूचुस्ते परस्परम्
1,8,98,hṛtāśvaṃ sādhubhāvena bakavaddhyānatatparam santi cāro khalā loke kurvantyāḍambaraṃ mahat,हृताश्वं साधुभावेन बकवद्ध्यानतत्परम् सन्ति चारो खला लोके कुर्वन्त्याडम्बरं महत्
1,8,99,ityuccaranto jahasuḥ kapilaṃ te munīśvaram samastendriyasaṃdohaṃ niyamyātmānamātmani,इत्युच्चरन्तो जहसुः कपिलं ते मुनीश्वरम् समस्तेन्द्रियसंदोहं नियम्यात्मानमात्मनि
1,8,100,āsthitaḥ kapilasteṣāṃ tatkarma jñātavānnahi,आस्थितः कपिलस्तेषां तत्कर्म ज्ञातवान्नहि
1,8,101,āsannamṛtyavaste tu vinaṣṭamatayo munim padbhiḥ saṃtāḍayāmāsurbuhūṃ ca jagṛhuḥ pare,आसन्नमृत्यवस्ते तु विनष्टमतयो मुनिम् पद्भिः संताडयामासुर्बुहूं च जगृहुः परे
1,8,102,tatastyaktasamādhistu sa munirvismitastadā uvāca bhāvagambhīraṃ lokopadravakāriṇaḥ,ततस्त्यक्तसमाधिस्तु स मुनिर्विस्मितस्तदा उवाच भावगम्भीरं लोकोपद्रवकारिणः
1,8,103,aiśvaryamadamattānāṃ kṣudhitānāṃ ca kāminām ahṝṅkāravimūḍhānāṃ viveko naiva jāyate,ऐश्वर्यमदमत्तानां क्षुधितानां च कामिनाम् अहॄङ्कारविमूढानां विवेको नैव जायते
1,8,104,nidherādhāramātreṇa mahī jvalati sarvadā tadeva mānavā bhuktvā jvalantīti kimadbhutam,निधेराधारमात्रेण मही ज्वलति सर्वदा तदेव मानवा भुक्त्वा ज्वलन्तीति किमद्भुतम्
1,8,105,kimatra citraṃ sujanaṃ bādhante yadi durjanāḥ mahīruhāṃ ścānutaṭe pātayanti nadīrayāḥ,किमत्र चित्रं सुजनं बाधन्ते यदि दुर्जनाः महीरुहां श्चानुतटे पातयन्ति नदीरयाः
1,8,106,yatra śrīryauṃvanaṃ vāpi śāradā vāpi tiṣṭati tatrāśrīrvṛddhatā nityaṃ murkhatvaṃ cāpi jāyate,यत्र श्रीर्यौंवनं वापि शारदा वापि तिष्टति तत्राश्रीर्वृद्धता नित्यं मुर्खत्वं चापि जायते
1,8,107,aho kanakamāhātmyamākhyātuṃ kena śakyate nāmasāmyādaho citraṃ dhattūro 'pimadapradaḥ,अहो कनकमाहात्म्यमाख्यातुं केन शक्यते नामसाम्यादहो चित्रं धत्तूरो ऽपिमदप्रदः
1,8,108,bhavedyadi khalasya śrīḥ saiva lokavināśinī yathā sakhāgneḥ pavanaḥ pannagasya yathā viṣam,भवेद्यदि खलस्य श्रीः सैव लोकविनाशिनी यथा सखाग्नेः पवनः पन्नगस्य यथा विषम्
1,8,109,aho dhanamadāndastu paśyannapi na paśyati yadi paśyatyāmahitaṃ sa paśyati na saṃśayaḥ,अहो धनमदान्दस्तु पश्यन्नपि न पश्यति यदि पश्यत्यामहितं स पश्यति न संशयः
1,8,110,ityuktvā kapilaḥ kruddho netrābhyāṃ sasṛje 'nalam sa vahniḥ sāgarānsarvānbhasmasādakarotkṣaṇāt,इत्युक्त्वा कपिलः क्रुद्धो नेत्राभ्यां ससृजे ऽनलम् स वह्निः सागरान्सर्वान्भस्मसादकरोत्क्षणात्
1,8,111,yannetrajānalaṃ dṛṣṭvā pātālatalavāsinaḥ akālapralayaṃ matvā cukruśuḥ śokalālasāḥ,यन्नेत्रजानलं दृष्ट्वा पातालतलवासिनः अकालप्रलयं मत्वा चुक्रुशुः शोकलालसाः
1,8,112,tadagnitāpitāḥ sarve dandaśūkāśca rākṣasāḥ sāgaraṃ viviśuḥ śīghraṃ satāṃ kopo hi duḥsahaḥ,तदग्नितापिताः सर्वे दन्दशूकाश्च राक्षसाः सागरं विविशुः शीघ्रं सतां कोपो हि दुःसहः
1,8,113,atha tasya mahīpasya samāgamyādhvaraṃ tadā devadūta uvācedaṃ sarvaṃ vṛttaṃ hi yakṣate,अथ तस्य महीपस्य समागम्याध्वरं तदा देवदूत उवाचेदं सर्वं वृत्तं हि यक्षते
1,8,114,etatsamākarṇya vacaḥ sagaraḥ sarvavitprabhuḥ daivena śikṣitā duṣṭā ityuvācāti harṣitaḥ,एतत्समाकर्ण्य वचः सगरः सर्ववित्प्रभुः दैवेन शिक्षिता दुष्टा इत्युवाचाति हर्षितः
1,8,115,mātā vā janako vāpi bhrātā vā tanayo 'pi vā adharmaṃ kurute yastu sa eva ripuriṣyate,माता वा जनको वापि भ्राता वा तनयो ऽपि वा अधर्मं कुरुते यस्तु स एव रिपुरिष्यते
1,8,116,yastvadharmeṣu nirataḥ sarvalokavirodhakṛt taṃ ripuṃ paramaṃ vidyācchāstrāṇāmeṣa nirṇayaḥ,यस्त्वधर्मेषु निरतः सर्वलोकविरोधकृत् तं रिपुं परमं विद्याच्छास्त्राणामेष निर्णयः
1,8,117,sagaraḥ putranāśe 'pi na śuśoca munīśvaraḥ durvṛttanidhanaṃ yasmātsatāmutsāha kāraṇam,सगरः पुत्रनाशे ऽपि न शुशोच मुनीश्वरः दुर्वृत्तनिधनं यस्मात्सतामुत्साह कारणम्
1,8,118,yajñeṣvanadhikāratvādaputrāṇāmiti smṛteḥ pautraṃ tamaṃśumantaṃ hi putratve katavānprabhuḥ,यज्ञेष्वनधिकारत्वादपुत्राणामिति स्मृतेः पौत्रं तमंशुमन्तं हि पुत्रत्वे कतवान्प्रभुः
1,8,119,asamañjaḥsutaṃ tu sudhīyaṃ vāgvidāṃvaram yuyoja sāravidbhūyo hyaścānayanakarmaṇi,असमञ्जःसुतं तु सुधीयं वाग्विदांवरम् युयोज सारविद्भूयो ह्यश्चानयनकर्मणि
1,8,120,sa gatastadviladvāre dṛṣṭvā taṃ munipuṅgavam kapilaṃ tejasāṃrāśiṃ sāṣṭāṅgaṃpraṇanāmahā,स गतस्तद्विलद्वारे दृष्ट्वा तं मुनिपुङ्गवम् कपिलं तेजसांराशिं साष्टाङ्गंप्रणनामहा
1,8,121,kṛtāñjalipuṭo bhūtvā vinaye nāgrataḥ sthitaḥ uvāca śāntamanasaṃ devadevaṃ sanātanam,कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विनये नाग्रतः स्थितः उवाच शान्तमनसं देवदेवं सनातनम्
1,8,122,aṃśumānuvāca dauḥśīlyaṃ yatkṛtaṃ brahmanmatpitṛvyaiḥ kṣamasvatat paropakāraniratāḥ kṣamāsārā hi sādhavaḥ,अंशुमानुवाच दौःशील्यं यत्कृतं ब्रह्मन्मत्पितृव्यैः क्षमस्वतत् परोपकारनिरताः क्षमासारा हि साधवः
1,8,123,durjaneṣvapi sattveṣu dayāṃ kurvanti sādhavaḥ nahi saṃharatejyotsnāṃ candraścāṇḍālaveśmanaḥ,दुर्जनेष्वपि सत्त्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः नहि संहरतेज्योत्स्नां चन्द्रश्चाण्डालवेश्मनः
1,8,124,bādhyamāno 'pi sujanaḥ sarveṣāṃ sukhakṛdbhavet dadāti paramāṃ tuṣṭiṃ bhakṣyamāṇo 'maraiḥ śaśī,बाध्यमानो ऽपि सुजनः सर्वेषां सुखकृद्भवेत् ददाति परमां तुष्टिं भक्ष्यमाणो ऽमरैः शशी
1,8,125,dāritaśchinna evāpi hyāmodenaiva candanaḥ saurabhaṃ kurute sarvaṃ tathaiva sujanojanaḥ,दारितश्छिन्न एवापि ह्यामोदेनैव चन्दनः सौरभं कुरुते सर्वं तथैव सुजनोजनः
1,8,126,kṣāntyā ca tapasā cāraistadguṇajñā munīśvarāḥ saṃjātaṃ śāsituṃ lokāṃstvāṃ viduḥ puruṣottama,क्षान्त्या च तपसा चारैस्तद्गुणज्ञा मुनीश्वराः संजातं शासितुं लोकांस्त्वां विदुः पुरुषोत्तम
1,8,127,namo brahmanmune tubhyaṃ namaste brahmamūrttaye namo brahmaṇyaśīlāya brahmadhyānaparāya ca,नमो ब्रह्मन्मुने तुभ्यं नमस्ते ब्रह्ममूर्त्तये नमो ब्रह्मण्यशीलाय ब्रह्मध्यानपराय च
1,8,128,iti stuto munistena prasannavadanastadā varaṃ varaya cetyāha prasanno 'smi tavānagha,इति स्तुतो मुनिस्तेन प्रसन्नवदनस्तदा वरं वरय चेत्याह प्रसन्नो ऽस्मि तवानघ
1,8,129,evamukte tu muninā hyaṃśumānpraṇipatyatam prāpayāsmatpitṝnbrāhmaṃ lokamityabhyabhāṣata,एवमुक्ते तु मुनिना ह्यंशुमान्प्रणिपत्यतम् प्रापयास्मत्पितॄन्ब्राह्मं लोकमित्यभ्यभाषत
1,8,130,tatastasyādisaṃtuṣṭo muniḥ provāca sādaram gaṅgāmānīya pautraste nayiṣyati pitṝndivam,ततस्तस्यादिसंतुष्टो मुनिः प्रोवाच सादरम् गङ्गामानीय पौत्रस्ते नयिष्यति पितॄन्दिवम्
1,8,131,tvatpautreṇa samānītā gaṅgā puṇyajalā nadī kṛtvaitāndhūtapāpānvai nayiṣyati paraṃ padam,त्वत्पौत्रेण समानीता गङ्गा पुण्यजला नदी कृत्वैतान्धूतपापान्वै नयिष्यति परं पदम्
1,8,132,prāpayainaṃ hayaṃ vatsa yataḥ syātpūrṇamadhvaram pitāmahāntikaṃ prāpya sāśvaṃ vṛttaṃ nyavedayat,प्रापयैनं हयं वत्स यतः स्यात्पूर्णमध्वरम् पितामहान्तिकं प्राप्य साश्वं वृत्तं न्यवेदयत्
1,8,133,sagarastena paśunā taṃ yajñaṃ brahmaṇaiḥ saha vidhāya tapasā viṣṇumārādhyāpapadaṃhareḥ,सगरस्तेन पशुना तं यज्ञं ब्रह्मणैः सह विधाय तपसा विष्णुमाराध्यापपदंहरेः
1,8,134,jajñe hyaṃśumataḥ putro dilīpa iti viśrutaḥ tasmādbhagīratho jāto yo gaṅgāmānayaddivaḥ,जज्ञे ह्यंशुमतः पुत्रो दिलीप इति विश्रुतः तस्माद्भगीरथो जातो यो गङ्गामानयद्दिवः
1,8,135,bhagīrathasya tapasā tuṣṭo brahmā dadau mune gaṅgāṃ bhagīrathāyāḥ cintayāmā sa dhāraṇe,भगीरथस्य तपसा तुष्टो ब्रह्मा ददौ मुने गङ्गां भगीरथायाः चिन्तयामा स धारणे
1,8,136,tataśca śivamārādhya taddvārā svarṇadīṃ bhuvam ānīya tajjalaiḥ spṛṣṭvā pūtānninye divaṃ pitṝn,ततश्च शिवमाराध्य तद्द्वारा स्वर्णदीं भुवम् आनीय तज्जलैः स्पृष्ट्वा पूतान्निन्ये दिवं पितॄन्
1,8,137,bhagīrathānvaye jātaḥ sudaso nāma bhūpatiḥ yasya putro mitrasahaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ,भगीरथान्वये जातः सुदसो नाम भूपतिः यस्य पुत्रो मित्रसहः सर्वलोकेषु विश्रुतः
1,8,138,vaśiṣṭaśāpātprātpaḥ sa saudāso rākṣasīṃ tanum gaṅgābinduniṣeveṇaṃpunarmukto nṛpo 'bhavat,वशिष्टशापात्प्रात्पः स सौदासो राक्षसीं तनुम् गङ्गाबिन्दुनिषेवेणंपुनर्मुक्तो नृपो ऽभवत्
1,9,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgāmāhātmyaṃ nāma aṣṭamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca śatpaḥ kathaṃ vasiṣṭena saundāso nṛpasattamaḥ gaṅgābindūbhiṣekeṇa punaḥ śuddho 'bayatkatham,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम अष्टमो ऽध्यायः नारद उवाच शत्पः कथं वसिष्टेन सौन्दासो नृपसत्तमः गङ्गाबिन्दूभिषेकेण पुनः शुद्धो ऽबयत्कथम्
1,9,2,sarvametadaśeṣeṇa bhrātarme vaktumahrasi śṛṇvatāṃ vadatāṃ caiva gaṅgākhyānaṃ śubhāvaham,सर्वमेतदशेषेण भ्रातर्मे वक्तुमह्रसि शृण्वतां वदतां चैव गङ्गाख्यानं शुभावहम्
1,9,3,sanaka uvāca saudāsaḥ sarvadharmajñaḥ sarvajño guṇavāñchuciḥ bubhuje pṛthivīṃ sarvāṃ pitṛvadrañjayanprajāḥ,सनक उवाच सौदासः सर्वधर्मज्ञः सर्वज्ञो गुणवाञ्छुचिः बुभुजे पृथिवीं सर्वां पितृवद्रञ्जयन्प्रजाः
1,9,4,sageraṇa yathā pūrvaṃ mahīyaṃ satpasāgarā rakṣitā tadvadamunā sarvadharmāvirodhinā,सगेरण यथा पूर्वं महीयं सत्पसागरा रक्षिता तद्वदमुना सर्वधर्माविरोधिना
1,9,5,putrapautrasamāyuktaḥ sarvaiśvaryasamanvitaḥ triṃśadaṣṭasahasrāṇi bubhuje pṛthivīṃ yuvā,पुत्रपौत्रसमायुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः त्रिंशदष्टसहस्राणि बुभुजे पृथिवीं युवा
1,9,6,saudāsastvekadā rājā mṛgayābhiratirvanam viveśva sabalaḥ samyak śodhitaṃ hyāsamantribhiḥ,सौदासस्त्वेकदा राजा मृगयाभिरतिर्वनम् विवेश्व सबलः सम्यक् शोधितं ह्यासमन्त्रिभिः
1,9,7,niṣādaiḥ saditastatra vinighranmūgalañcayam āsasāda nadīṃ revāṃ dharmajñaḥ sa pipāsitaḥ,निषादैः सदितस्तत्र विनिघ्रन्मूगलञ्चयम् आससाद नदीं रेवां धर्मज्ञः स पिपासितः
1,9,8,sudāsatanayastatra snātvā kṛtvāhnikaṃ mune bhuktvā ca mantribhiḥ sārdhdaṃ tāṃ niśāṃ tatra cāvasat,सुदासतनयस्तत्र स्नात्वा कृत्वाह्निकं मुने भुक्त्वा च मन्त्रिभिः सार्ध्दं तां निशां तत्र चावसत्
1,9,9,tataḥ prātaḥ samuthāya kṛtvā paurvāhnikīṃ kriyām babhrāma mantrisahito narmadātīraje vane,ततः प्रातः समुथाय कृत्वा पौर्वाह्निकीं क्रियाम् बभ्राम मन्त्रिसहितो नर्मदातीरजे वने
1,9,10,vanādvanāntaraṃ gacchanneka eva mahīpattiḥ ākarṇakṛṣṭabāṇaḥ sat kṛṣṇasāraṃ samanvagāt,वनाद्वनान्तरं गच्छन्नेक एव महीपत्तिः आकर्णकृष्टबाणः सत् कृष्णसारं समन्वगात्
1,9,11,dūrasainyo 'śvamārūḍhaḥ sa rājānuvrajanmṛgam vyāghradvayaṃ guhāsaṃsthamapaśthamapaśyatsurate ratam,दूरसैन्यो ऽश्वमारूढः स राजानुव्रजन्मृगम् व्याघ्रद्वयं गुहासंस्थमपश्थमपश्यत्सुरते रतम्
1,9,12,mṛgapṛṣṭaṃ parityajya vyāghrayoḥ saṃmukhaṃ yayau dhanuḥsaṃhitabāṇena tenāsau śaraśāstravit,मृगपृष्टं परित्यज्य व्याघ्रयोः संमुखं ययौ धनुःसंहितबाणेन तेनासौ शरशास्त्रवित्
1,9,13,tāṃ vyāghrīṃ pātayāmāsa tīkṣṇāgranataparvaṇā patamānā tu sāvyāghrī ṣaṭratriṃśadyojanāyatā,तां व्याघ्रीं पातयामास तीक्ष्णाग्रनतपर्वणा पतमाना तु साव्याघ्री षट्रत्रिंशद्योजनायता
1,9,14,taḍitvaddhoranirghoṣā rākṣasī vikṛtābhavat patitāṃ svapriyāṃ vīkṣya dviṣansa vyāghrarākṣasaḥ,तडित्वद्धोरनिर्घोषा राक्षसी विकृताभवत् पतितां स्वप्रियां वीक्ष्य द्विषन्स व्याघ्रराक्षसः
1,9,15,pratikriyāṃ kariṣyāmītyuktavā cāntardadhe tadā rājā tu bhayasaṃvigno vanesainyaṃ sametya ca,प्रतिक्रियां करिष्यामीत्युक्तवा चान्तर्दधे तदा राजा तु भयसंविग्नो वनेसैन्यं समेत्य च
1,9,16,tadrṛttaṃ kathayansarvānsvāṃ purīṃ sa nyavarttata śaṅkamānastu tadrakṣaḥkṛtyā drājā sudāsajaḥ,तद्रृत्तं कथयन्सर्वान्स्वां पुरीं स न्यवर्त्तत शङ्कमानस्तु तद्रक्षःकृत्या द्राजा सुदासजः
1,9,17,paritatyāja mṛgayāṃ tataḥ prabhṛti nārada gate bahutithe kāle hayamedhamakhaṃ nṛpaḥ,परितत्याज मृगयां ततः प्रभृति नारद गते बहुतिथे काले हयमेधमखं नृपः
1,9,18,samārebhe prasannātmā vaśiṣṭādyamunīśvaraiḥ tatra brahmādidevebhyo havirdattvā yathāvidhi,समारेभे प्रसन्नात्मा वशिष्टाद्यमुनीश्वरैः तत्र ब्रह्मादिदेवेभ्यो हविर्दत्त्वा यथाविधि
1,9,19,samāpya yajñaniṣkrānto vaśiṣṭaḥ strātako 'pi ca atrāntare rākṣaso 'sau nṛpahisitabhāryakaḥ kartuṃ pratikriyāṃ rājñe samāyātoruṣānvitaḥ,समाप्य यज्ञनिष्क्रान्तो वशिष्टः स्त्रातको ऽपि च अत्रान्तरे राक्षसो ऽसौ नृपहिसितभार्यकः कर्तुं प्रतिक्रियां राज्ञे समायातोरुषान्वितः
1,9,20,sa rākṣasastasya gurau prayāte vaśiṣṭaveṣaṃ tu tadaiva dhṛtvā rājānamabhyetya jagāda bhokṣye māṃsaṃ samicchāmyahamityuvāca,स राक्षसस्तस्य गुरौ प्रयाते वशिष्टवेषं तु तदैव धृत्वा राजानमभ्येत्य जगाद भोक्ष्ये मांसं समिच्छाम्यहमित्युवाच
1,9,21,bhūyaḥ samāsthāya sa sūdavaṣaṃ paktvāmiṣaṃ mānupamasya vādāt sthitaśca rājāpi hari yapātre dhṛtvā gurorāgamanaṃ pratīkṣan,भूयः समास्थाय स सूदवषं पक्त्वामिषं मानुपमस्य वादात् स्थितश्च राजापि हरि यपात्रे धृत्वा गुरोरागमनं प्रतीक्षन्
1,9,22,tanmāṃsaṃ hemapātrasthaṃ saudāso vinayānvitaḥ samāgatāya guruve dadau tasmau sasādaram,तन्मांसं हेमपात्रस्थं सौदासो विनयान्वितः समागताय गुरुवे ददौ तस्मौ ससादरम्
1,9,23,taṃ dṛṣṭvā cintayāmāsa guruḥ kimiti vismitaḥ,तं दृष्ट्वा चिन्तयामास गुरुः किमिति विस्मितः
1,9,24,apaśyanmānuṣaṃ māsaṃ parameṇa samādhinā aho 'sya rājño dauḥśīlyamabhakṣyaṃ dattavānmama,अपश्यन्मानुषं मासं परमेण समाधिना अहो ऽस्य राज्ञो दौःशील्यमभक्ष्यं दत्तवान्मम
1,9,25,iti viramayamāpannaḥ pramanyurabhavanmuniḥ abho 'jyaṃ madvighātāya datta hi pṛthivīpate,इति विरमयमापन्नः प्रमन्युरभवन्मुनिः अभो ऽज्यं मद्विघाताय दत्त हि पृथिवीपते
1,9,26,tasmāttavāpi bhavatu hyetadeva hi bhojanam nṛmāṃsaṃ rakṣasāmeva bhojyaṃ dattaṃ mama tvayā,तस्मात्तवापि भवतु ह्येतदेव हि भोजनम् नृमांसं रक्षसामेव भोज्यं दत्तं मम त्वया
1,9,27,tadyāhi rākṣasatvaṃ tvaṃ tadāhārocitaṃ nṛpā iti śāpaṃ dadatyasminsaudāso bhayavihvūlaḥ,तद्याहि राक्षसत्वं त्वं तदाहारोचितं नृपा इति शापं ददत्यस्मिन्सौदासो भयविह्वूलः
1,9,28,ājñatpo bhavataiveti sakaṃpo 'sma vyajijñapat bhūrāśṛ cintayāmāsa vaśiṣṭastena noditaḥ,आज्ञत्पो भवतैवेति सकंपो ऽस्म व्यजिज्ञपत् भूराशृ चिन्तयामास वशिष्टस्तेन नोदितः
1,9,29,rakṣasā vañcitaṃ bhūpaṃ jñātavān divyacakṣuṣā rājāpi jalamādāya vaśiṣṭaṃ śaptumudyataḥ,रक्षसा वञ्चितं भूपं ज्ञातवान् दिव्यचक्षुषा राजापि जलमादाय वशिष्टं शप्तुमुद्यतः
1,9,30,samudyataṃ guruṃ śaptaṃ dṛṣṭvā bhūyo ruṣānvitam madayantī priyātasya pratyuvācātha suvratā,समुद्यतं गुरुं शप्तं दृष्ट्वा भूयो रुषान्वितम् मदयन्ती प्रियातस्य प्रत्युवाचाथ सुव्रता
1,9,31,madayantyuvāca bho bho kṣatriyadāyāda kopa saṃhartumarhasi tvayā yatkarma bhoktavyaṃ tatprātpaṃ nātra saṃśayaḥ,मदयन्त्युवाच भो भो क्षत्रियदायाद कोप संहर्तुमर्हसि त्वया यत्कर्म भोक्तव्यं तत्प्रात्पं नात्र संशयः
1,9,32,guru tukṛtya huṅkṛtya yo vadenmṛḍhadhīrnaraḥ araṇye nirjale deśa sa bhaveddhahyarākṣasaḥ,गुरु तुकृत्य हुङ्कृत्य यो वदेन्मृढधीर्नरः अरण्ये निर्जले देश स भवेद्धह्यराक्षसः
1,9,33,jitendriyā jitakrodhā guru śuśrūṣaṇe ratāḥ prayānti brahmasadanamiti śāstreṣu niścayaḥ,जितेन्द्रिया जितक्रोधा गुरु शुश्रूषणे रताः प्रयान्ति ब्रह्मसदनमिति शास्त्रेषु निश्चयः
1,9,34,tayokto bhūpatiḥ kopaṃ tyaktvā bhāryāṃ nananda ca jalaṃ kutra kṣipāmīti cintayāmāsa cātmanā,तयोक्तो भूपतिः कोपं त्यक्त्वा भार्यां ननन्द च जलं कुत्र क्षिपामीति चिन्तयामास चात्मना
1,9,35,tajjalaṃ yatra saṃsiktaṃ tadbhavedbhasma niścitam iti matvā jalaṃ tattu pādayornyakṣipatsvayam,तज्जलं यत्र संसिक्तं तद्भवेद्भस्म निश्चितम् इति मत्वा जलं तत्तु पादयोर्न्यक्षिपत्स्वयम्
1,9,36,tajjalaspaśimātreṇa pādau kalmāṣatāṃ gatau kalmāṣapāda ityevaṃ tataḥ prabhṛti vistṛtaḥ,तज्जलस्पशिमात्रेण पादौ कल्माषतां गतौ कल्माषपाद इत्येवं ततः प्रभृति विस्तृतः
1,9,37,kalmāṣapādo matimān priyayāścāsitastadā manasā so 'tibhītastu vavande caraṇaṃ guroḥ,कल्माषपादो मतिमान् प्रिययाश्चासितस्तदा मनसा सो ऽतिभीतस्तु ववन्दे चरणं गुरोः
1,9,38,uvāca ca prapannastaṃ prāñjalirnayakovidaḥ kṣamasva bhagavansarvaṃ nāparādhaḥ kṛto mayā,उवाच च प्रपन्नस्तं प्राञ्जलिर्नयकोविदः क्षमस्व भगवन्सर्वं नापराधः कृतो मया
1,9,39,tacchutvovāca bhūpālaṃ munirniḥśvasya duḥkhitaḥ ātmānaṃ garhayāmāsa hyavivekaparāyaṇam,तच्छुत्वोवाच भूपालं मुनिर्निःश्वस्य दुःखितः आत्मानं गर्हयामास ह्यविवेकपरायणम्
1,9,40,avivero hi sarveṣāmāpadāṃ paramaṃ padam vivekarahito loke paśureva na saṃśayaḥ,अविवेरो हि सर्वेषामापदां परमं पदम् विवेकरहितो लोके पशुरेव न संशयः
1,9,41,rājñā tvajānatā nūnametatkarmocitaṃ kṛtam vivekarahito 'jño 'haṃ yataḥ pāpaṃ samācaret,राज्ञा त्वजानता नूनमेतत्कर्मोचितं कृतम् विवेकरहितो ऽज्ञो ऽहं यतः पापं समाचरेत्
1,9,42,vivekaniyato yāti yo vā ko vāpi nirvṛttim vivekahīnamānpoti ko vā yo vāpyanirvṛtim,विवेकनियतो याति यो वा को वापि निर्वृत्तिम् विवेकहीनमान्पोति को वा यो वाप्यनिर्वृतिम्
1,9,43,ityuktavā cātmanātmānaṃ pratyuvāca munirnṛpam nātyantiṅkaṃ bhavedetaddādaśābdaṃ bhaviṣyati,इत्युक्तवा चात्मनात्मानं प्रत्युवाच मुनिर्नृपम् नात्यन्तिङ्कं भवेदेतद्दादशाब्दं भविष्यति
1,9,44,gaṅgābindūbhiṣiktastu tyakttvā vai rākṣasīṃ tanum pūrvarupaṃ tvamāpanno bhokṣyase medinīmimām,गङ्गाबिन्दूभिषिक्तस्तु त्यक्त्त्वा वै राक्षसीं तनुम् पूर्वरुपं त्वमापन्नो भोक्ष्यसे मेदिनीमिमाम्
1,9,45,tadvindusekasaṃbhūtajñānena gatakalmaṣaḥ harisevāparo bhūtvā parāṃ śāntiṃ gamiṣyasi,तद्विन्दुसेकसंभूतज्ञानेन गतकल्मषः हरिसेवापरो भूत्वा परां शान्तिं गमिष्यसि
1,9,46,śubhāvaham ityuktvātharvavidbhūpaṃ vaśiṣṭaḥ svāśramaṃ yayau rājāpi duḥkhasaṃpanno rākṣasīṃ tānumāśritaḥ,शुभावहम् इत्युक्त्वाथर्वविद्भूपं वशिष्टः स्वाश्रमं ययौ राजापि दुःखसंपन्नो राक्षसीं तानुमाश्रितः
1,9,47,kṣutpapāsāviśeṣārto nityaṃ krodhaparāyaṇaḥ kṛṣṇakṣapādyutirbhīmo babhrāma vijane vane,क्षुत्पपासाविशेषार्तो नित्यं क्रोधपरायणः कृष्णक्षपाद्युतिर्भीमो बभ्राम विजने वने
1,9,48,mṛgāṃśca vividhāṃstatra mānuṣāṃśca sarīsṛpān vihaṅgamānplavaṅgāṃśca praśastāṃstānabhakṣayat,मृगांश्च विविधांस्तत्र मानुषांश्च सरीसृपान् विहङ्गमान्प्लवङ्गांश्च प्रशस्तांस्तानभक्षयत्
1,9,49,asthibhirbahubhirbhūyaḥ pītaraktakalevaraiḥ raktāntapretakeśaiśaaca citrāsīdbhūrbhayaṅkarī,अस्थिभिर्बहुभिर्भूयः पीतरक्तकलेवरैः रक्तान्तप्रेतकेशैशअच चित्रासीद्भूर्भयङ्करी
1,9,50,ṛtutraye sa pṛthivīṃ śatayo janavistṛtām kṛtvātiduḥkhitāṃ paścādvanāntaramupāgamat,ऋतुत्रये स पृथिवीं शतयो जनविस्तृताम् कृत्वातिदुःखितां पश्चाद्वनान्तरमुपागमत्
1,9,51,tatrāpi kṛtavānnityaṃ naramāṃsāśanaṃ sadā jagāma narmadātīraṃ munisiddhaniṣevitam,तत्रापि कृतवान्नित्यं नरमांसाशनं सदा जगाम नर्मदातीरं मुनिसिद्धनिषेवितम्
1,9,52,vicarannarmadātīre sarvalokabhayaṅkaraḥ apaśyatkañcana muniṃ ramantaṃ priyayā saha,विचरन्नर्मदातीरे सर्वलोकभयङ्करः अपश्यत्कञ्चन मुनिं रमन्तं प्रियया सह
1,9,53,kṣudhānalena saṃtatpastaṃ muniṃ samupādravat jāgrāha cātivegena vyādho mṛgaśiśaṃ yathā,क्षुधानलेन संतत्पस्तं मुनिं समुपाद्रवत् जाग्राह चातिवेगेन व्याधो मृगशिशं यथा
1,9,54,brāhmaṇī svapatiṃ vīkṣya niśācarakarasthitam śirasyañjalimādhāya provāca bhayavihvālā,ब्राह्मणी स्वपतिं वीक्ष्य निशाचरकरस्थितम् शिरस्यञ्जलिमाधाय प्रोवाच भयविह्वाला
1,9,55,brāhmaṇyuvāca bho bho nṛpatiśārdūla trāhi māṃ bhayavihvalām prāṇapriya pradānena kuru pūrṇaṃ manoratham,ब्राह्मण्युवाच भो भो नृपतिशार्दूल त्राहि मां भयविह्वलाम् प्राणप्रिय प्रदानेन कुरु पूर्णं मनोरथम्
1,9,56,nānmā mitrasahastvaṃ hi sūryavaṃśasamudbhavaḥ na rākṣasastato 'nāthāṃ pāhi māṃ vijane vane,नान्मा मित्रसहस्त्वं हि सूर्यवंशसमुद्भवः न राक्षसस्ततो ऽनाथां पाहि मां विजने वने
1,9,57,yā nārī bharttṛrahitā jīvatyapi mṛtopamā tathāpi bālavaidhavyaṃ kiṃ vakṣyāmyarimardana,या नारी भर्त्तृरहिता जीवत्यपि मृतोपमा तथापि बालवैधव्यं किं वक्ष्याम्यरिमर्दन
1,9,58,na mātāpitarau jāne nāpi bandhuṃ ca kañcana patireva paro bandhuḥ paramaṃ jīvanaṃ mama,न मातापितरौ जाने नापि बन्धुं च कञ्चन पतिरेव परो बन्धुः परमं जीवनं मम
1,9,59,bhavānyettyakhilāndharmānyoṣitāṃ varttanaṃ yathā trāyasva bandhurahitāṃ bālāpatyāṃ janeśvara,भवान्येत्त्यखिलान्धर्मान्योषितां वर्त्तनं यथा त्रायस्व बन्धुरहितां बालापत्यां जनेश्वर
1,9,60,kathaṃ jīvāmi patyāsminhīnā hi vijane vane duhitāhaṃ bhagavatastrāhi māṃ patidānataḥ,कथं जीवामि पत्यास्मिन्हीना हि विजने वने दुहिताहं भगवतस्त्राहि मां पतिदानतः
1,9,61,praṇadānātparaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati vadantīti mahāprājñāḥ prāṇadānaṃ kuruṣva me,प्रणदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति वदन्तीति महाप्राज्ञाः प्राणदानं कुरुष्व मे
1,9,62,ityuktāvā sā papātāsya rākṣasasya padāgrataḥ evaṃ saṃprārthyamāno 'pi brāhmaṇyā rākṣaso dvijam,इत्युक्तावा सा पपातास्य राक्षसस्य पदाग्रतः एवं संप्रार्थ्यमानो ऽपि ब्राह्मण्या राक्षसो द्विजम्
1,9,62,abhakṣayakṛṣṇasāraśiśuṃ vyāghro yathā balāt,अभक्षयकृष्णसारशिशुं व्याघ्रो यथा बलात्
1,9,63,tato vilapya bahudhā tasya patnī pativratā pūrvaśāpahataṃ bhūpamaśapatkrodhitā punaḥ,ततो विलप्य बहुधा तस्य पत्नी पतिव्रता पूर्वशापहतं भूपमशपत्क्रोधिता पुनः
1,9,64,patiṃ me suratāsaktaṃ yasmāddhiṃsitavānbalāt tasmātstrīsaṅgamaṃ prātpastvamapi prāpsyase mṛtim,पतिं मे सुरतासक्तं यस्माद्धिंसितवान्बलात् तस्मात्स्त्रीसङ्गमं प्रात्पस्त्वमपि प्राप्स्यसे मृतिम्
1,9,65,śatvaivaṃ brāhmaṇī kruddhā punaḥ śāpāntaraṃ dadau rākṣasatvaṃ dhruvaṃ te 'stu matpatirbhakṣito yataḥ,शत्वैवं ब्राह्मणी क्रुद्धा पुनः शापान्तरं ददौ राक्षसत्वं ध्रुवं ते ऽस्तु मत्पतिर्भक्षितो यतः
1,9,66,so 'pi śāpadvayaṃ śrutvā tayā dattaṃ niśācaraḥ pramanyuḥ prāhi visṛjankopādaṅgārasaṃcayam,सो ऽपि शापद्वयं श्रुत्वा तया दत्तं निशाचरः प्रमन्युः प्राहि विसृजन्कोपादङ्गारसंचयम्
1,9,67,duṣṭe kasmātpradattaṃ mevṛthā śāpadvayaṃ tvayā ekasyaivāparādhasya śāpastveko mamocitaḥ,दुष्टे कस्मात्प्रदत्तं मेवृथा शापद्वयं त्वया एकस्यैवापराधस्य शापस्त्वेको ममोचितः
1,9,68,yasmātkṣipasi duṣṭāgyemayi śāpantaraṃ tataḥ piśācayonimadyaiva yāhi putrasamanvitā,यस्मात्क्षिपसि दुष्टाग्येमयि शापन्तरं ततः पिशाचयोनिमद्यैव याहि पुत्रसमन्विता
1,9,69,tenaivaṃ brahmaṇī śatpā piśācatvaṃ tadā gatā kṣudhārtā susvaraṃ bhīmārurodāpatyasaṃyutā,तेनैवं ब्रह्मणी शत्पा पिशाचत्वं तदा गता क्षुधार्ता सुस्वरं भीमारुरोदापत्यसंयुता
1,9,70,rākṣasaśca piśācī ca krośantau nirjane vane jagmaturnarmadātīre vanaṃ rākṣasasevitam,राक्षसश्च पिशाची च क्रोशन्तौ निर्जने वने जग्मतुर्नर्मदातीरे वनं राक्षससेवितम्
1,9,71,audāsīnyaṃ gurau kṛtvā rākṣasīṃ tanumā śritaḥ tatrāste duḥkhasaṃtatpaḥ kaścillokavirodhakṛt,औदासीन्यं गुरौ कृत्वा राक्षसीं तनुमा श्रितः तत्रास्ते दुःखसंतत्पः कश्चिल्लोकविरोधकृत्
1,9,72,rākṣasaṃ ca piśācīṃ ca dṛṣṭvā ravavaṭamāgatau uvāca krodhabahulo vaṭastho brahmarākṣasaḥ,राक्षसं च पिशाचीं च दृष्ट्वा रववटमागतौ उवाच क्रोधबहुलो वटस्थो ब्रह्मराक्षसः
1,9,73,kimarthamāgatau bhīmau yuvāṃ matsthānamīpsitam īdṛśau kena pāpena jātau me bruvatāṃ dhruvam,किमर्थमागतौ भीमौ युवां मत्स्थानमीप्सितम् ईदृशौ केन पापेन जातौ मे ब्रुवतां ध्रुवम्
1,9,74,saudāsastadvacaḥ śrutvātayā yaccātmanā kṛtam sarvaṃ nivedayitvāsmai paścādetaduvāca ha,सौदासस्तद्वचः श्रुत्वातया यच्चात्मना कृतम् सर्वं निवेदयित्वास्मै पश्चादेतदुवाच ह
1,9,75,saudāsa uvāca kastvaṃ vada mahābhāga tvayā vai kiṃ kṛtaṃ purā sakhyurmamāti snehena tatsarvaṃ vaktumarhasi,सौदास उवाच कस्त्वं वद महाभाग त्वया वै किं कृतं पुरा सख्युर्ममाति स्नेहेन तत्सर्वं वक्तुमर्हसि
1,9,76,karoti vañcanaṃ mitre yo vā ko vāpi duṣṭadhīḥ sa hi pāpapālaṃ bhuṅkte yātanāstu yugāyutam,करोति वञ्चनं मित्रे यो वा को वापि दुष्टधीः स हि पापपालं भुङ्क्ते यातनास्तु युगायुतम्
1,9,77,jantūnāṃ sarvaduḥkhāni kṣīyante mitradarśanāt tasmānmitreṣu matimānna kuryādvaṃyanaṃ kadā,जन्तूनां सर्वदुःखानि क्षीयन्ते मित्रदर्शनात् तस्मान्मित्रेषु मतिमान्न कुर्याद्वंयनं कदा
1,9,78,kalmāṣapādenetyukto vaṭastho brahmarākṣasaḥ uvāca prītimāpanno dharmavākyāni nārada,कल्माषपादेनेत्युक्तो वटस्थो ब्रह्मराक्षसः उवाच प्रीतिमापन्नो धर्मवाक्यानि नारद
1,9,79,brahmarākṣasa uvāca ahamāsaṃ purā vipro māgadho vedapāragaḥ somadatta iti khyāto nānmā dharmaparāyaṇaḥ,ब्रह्मराक्षस उवाच अहमासं पुरा विप्रो मागधो वेदपारगः सोमदत्त इति ख्यातो नान्मा धर्मपरायणः
1,9,80,pramatto 'haṃ mahābhāga vidyayā vayasā dhanaiḥ audāsīnyaṃ guroḥ kṛtvā prātpavānīdṛśīṃ gatim,प्रमत्तो ऽहं महाभाग विद्यया वयसा धनैः औदासीन्यं गुरोः कृत्वा प्रात्पवानीदृशीं गतिम्
1,9,81,nalabhe 'haṃ sukhaṃ kiṃ cijjitāhāro 'tiduḥkhitaḥ mayā tu bhakṣitā viprāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ,नलभे ऽहं सुखं किं चिज्जिताहारो ऽतिदुःखितः मया तु भक्षिता विप्राः शतशो ऽथ सहस्रशः
1,9,82,kṣutpipāsāparo nityamantastāpena pīḍitaḥ jagatrāsakaro nityaṃ māṃsāśanaparāyaṇaḥ,क्षुत्पिपासापरो नित्यमन्तस्तापेन पीडितः जगत्रासकरो नित्यं मांसाशनपरायणः
1,9,83,gurvavajñā manuṣyāṇāṃ rākṣasatvapradāyinī mayānubhūtametaddhi tataḥ śrīmānna cācaret,गुर्ववज्ञा मनुष्याणां राक्षसत्वप्रदायिनी मयानुभूतमेतद्धि ततः श्रीमान्न चाचरेत्
1,9,84,kalmāṣapāda uvāca gurustu kīdṛśaḥ proktaḥ kastvayāślāghitaḥ purā tadvadasva sarave sarvaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me,कल्माषपाद उवाच गुरुस्तु कीदृशः प्रोक्तः कस्त्वयाश्लाघितः पुरा तद्वदस्व सरवे सर्वं परं कौतूहलं हि मे
1,9,85,brahmarākṣasa uvāca guravaḥ santi bahavaḥ pūjyā vandyāśca sādaram yātānahaṃ kathayiṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ sarave,ब्रह्मराक्षस उवाच गुरवः सन्ति बहवः पूज्या वन्द्याश्च सादरम् यातानहं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमनाः सरवे
1,9,86,adhyāpakaśca vedānāṃ vedārthayutibaidhakaḥ śāstravaktā dharmavaktā nītiśāstropadeśakaḥ,अध्यापकश्च वेदानां वेदार्थयुतिबैधकः शास्त्रवक्ता धर्मवक्ता नीतिशास्त्रोपदेशकः
1,9,87,mantropadeśavyākhyākhyākṛdvedasadaṃhṛttathā vratopadeśakaścaiva bhayatrātānnado hi ca,मन्त्रोपदेशव्याख्याख्याकृद्वेदसदंहृत्तथा व्रतोपदेशकश्चैव भयत्रातान्नदो हि च
1,9,88,śvaśuro mātulaścaiva jyeṣṭhabhrātā pitā tathā upanetā niṣektā ca saṃskarttā mitrasattama,श्वशुरो मातुलश्चैव ज्येष्ठभ्राता पिता तथा उपनेता निषेक्ता च संस्कर्त्ता मित्रसत्तम
1,9,89,ete hi guravaḥ proktāḥ pūjyā vandyaśca sādaram,एते हि गुरवः प्रोक्ताः पूज्या वन्द्यश्च सादरम्
1,9,90,kalmāṣapāda uvāca guravo bahavaḥ proktā eteṣāṃ katamo varaḥ tulyāḥ sarve 'pyuta sarave tadyathāvaddhi brūhi me,कल्माषपाद उवाच गुरवो बहवः प्रोक्ता एतेषां कतमो वरः तुल्याः सर्वे ऽप्युत सरवे तद्यथावद्धि ब्रूहि मे
1,9,91,brahmarākṣasa uvāca sādhu sādhu mahāprājña yatpṛṣṭaṃ tadvadāmi te gurumāhātmyakathanaṃ śravaṇaṃ cānumodanam,ब्रह्मराक्षस उवाच साधु साधु महाप्राज्ञ यत्पृष्टं तद्वदामि ते गुरुमाहात्म्यकथनं श्रवणं चानुमोदनम्
1,9,92,sarveṣāṃ śreya ādhatte tasmādvakṣyāmi sāṃpratam ete samānapūjārhāḥ sarvadā nātra saṃśayaḥ,सर्वेषां श्रेय आधत्ते तस्माद्वक्ष्यामि सांप्रतम् एते समानपूजार्हाः सर्वदा नात्र संशयः
1,9,93,tathāpi śruṇu vakṣyāmi śāstrāṇāṃ sāraniścayam adhyāpakāśca vedānāṃ mantravyākhyākṛtastathā,तथापि श्रुणु वक्ष्यामि शास्त्राणां सारनिश्चयम् अध्यापकाश्च वेदानां मन्त्रव्याख्याकृतस्तथा
1,9,94,pitā ca dharmavaktā ca viśeṣaguravaḥ smṛtāḥ eteṣāmapi bhūpāla śṛṇuṣva pravaraṃ gurum,पिता च धर्मवक्ता च विशेषगुरवः स्मृताः एतेषामपि भूपाल शृणुष्व प्रवरं गुरुम्
1,9,95,sarvaśāstrārthatatvajñairbhāṣitaṃ pravadāmi te yaḥ purāṇāni vadati dharmayuktāni paṇaḍitaḥ,सर्वशास्त्रार्थतत्वज्ञैर्भाषितं प्रवदामि ते यः पुराणानि वदति धर्मयुक्तानि पणडितः
1,9,96,saṃsārapāśavicchedakaraṇāni sa uttamaḥ devapūjārhakarmāṇi devatāpūjane phalam,संसारपाशविच्छेदकरणानि स उत्तमः देवपूजार्हकर्माणि देवतापूजने फलम्
1,9,97,jāyate ca purāṇebhyastasmāttānīha devatāḥ sarvavedārthasārāṇi purāṇānīti bhūpate,जायते च पुराणेभ्यस्तस्मात्तानीह देवताः सर्ववेदार्थसाराणि पुराणानीति भूपते
1,9,98,vadanti munayaścaiva tadūktā paramo guruḥ yaḥ saṃsārārṇatvaṃ tarttumudyogaṃ kurute naraḥ,वदन्ति मुनयश्चैव तदूक्ता परमो गुरुः यः संसारार्णत्वं तर्त्तुमुद्योगं कुरुते नरः
1,9,99,śruṇuyātsa purāṇāni iti śāstravibhāgakṛt proktavānsarvadharmāśca purāṇeṣu mahīpate,श्रुणुयात्स पुराणानि इति शास्त्रविभागकृत् प्रोक्तवान्सर्वधर्माश्च पुराणेषु महीपते
1,9,100,tarkastu vādahetuḥ syānnītistvaihikasādhanam purāṇāni mahābuddhe ihāmutra sukhāya hi,तर्कस्तु वादहेतुः स्यान्नीतिस्त्वैहिकसाधनम् पुराणानि महाबुद्धे इहामुत्र सुखाय हि
1,9,101,yaḥ śṛṇoti purāṇāni satataṃ bhaktisaṃyutaḥ tasya syānnirmalā buddhirbhūyo dharmaparāyaṇaḥ,यः शृणोति पुराणानि सततं भक्तिसंयुतः तस्य स्यान्निर्मला बुद्धिर्भूयो धर्मपरायणः
1,9,102,purāṇaśravaṇādbhaktirjāyate śrīpatau śubhā viṣṇubhaktanṛṇāṃ bhūpa dharme buddhiḥ pravarttate,पुराणश्रवणाद्भक्तिर्जायते श्रीपतौ शुभा विष्णुभक्तनृणां भूप धर्मे बुद्धिः प्रवर्त्तते
1,9,103,dharmātpāpāni naśyanti jñānaṃ śuddhaṃ ca jāyate dharmārthakāmamokṣāṇāṃ ye phalānyabhilipsavaḥ,धर्मात्पापानि नश्यन्ति ज्ञानं शुद्धं च जायते धर्मार्थकाममोक्षाणां ये फलान्यभिलिप्सवः
1,9,104,śruṇuyuste purāṇāni prāhuritthaṃ purāvidaḥ ahaṃ tu gautamamuneḥ sarvajñādrūhyavādinaḥ,श्रुणुयुस्ते पुराणानि प्राहुरित्थं पुराविदः अहं तु गौतममुनेः सर्वज्ञाद्रूह्यवादिनः
1,9,105,śrutavānsarvadharmārtha gaṅgātīre manorame kadācitparameśasya pūjāṃ karttumahaṃ gataḥ,श्रुतवान्सर्वधर्मार्थ गङ्गातीरे मनोरमे कदाचित्परमेशस्य पूजां कर्त्तुमहं गतः
1,9,106,upasthitāyāpi tasmai praṇāmaṃ na hyakāriṣam sa tu śānto mahābuddhirgauntamastejasāṃ nidhiḥ,उपस्थितायापि तस्मै प्रणामं न ह्यकारिषम् स तु शान्तो महाबुद्धिर्गौन्तमस्तेजसां निधिः
1,9,107,mantroditāni karmaṇi karotītimudaṃ ya yau yastvarcito mayā devaḥ śivaḥ sarvajagadguruḥ,मन्त्रोदितानि कर्मणि करोतीतिमुदं य यौ यस्त्वर्चितो मया देवः शिवः सर्वजगद्गुरुः
1,9,108,gurvavajñā kṛtāyena rākṣasaṃtve niyuktavān jñānato 'jñānato vāpi yo 'vajñāṃ kurute guroḥ,गुर्ववज्ञा कृतायेन राक्षसंत्वे नियुक्तवान् ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि यो ऽवज्ञां कुरुते गुरोः
1,9,109,tasyaivāśu praṇaśyanti dhīvidyārthātmajakriyāḥ śuśrūṣāṃ kurute yastu guruṇāṃ sādaraṃ naraḥ,तस्यैवाशु प्रणश्यन्ति धीविद्यार्थात्मजक्रियाः शुश्रूषां कुरुते यस्तु गुरुणां सादरं नरः
1,9,110,tasya saṃpadbhavedbhūpa iti prāhurvipaścitaḥ tena śāpena dagdho 'hamantaścaiva kṣadhāgninā,तस्य संपद्भवेद्भूप इति प्राहुर्विपश्चितः तेन शापेन दग्धो ऽहमन्तश्चैव क्षधाग्निना
1,9,111,mokṣaṃ kadā prayāsyāmi na jāne nṛpasattama evaṃ vadati viprendra vaṭasthe 'sminniśācare,मोक्षं कदा प्रयास्यामि न जाने नृपसत्तम एवं वदति विप्रेन्द्र वटस्थे ऽस्मिन्निशाचरे
1,9,112,dharmaśāstraprasaṃgena tayoḥ pāpaṃ kṣayaṃ gatam etasminnantare prātpaḥ kaścidvipro 'tidhārmikaḥ,धर्मशास्त्रप्रसंगेन तयोः पापं क्षयं गतम् एतस्मिन्नन्तरे प्रात्पः कश्चिद्विप्रो ऽतिधार्मिकः
1,9,113,kaliṅgadeśasaṃbhūto nānmrā garga iti smṛtaḥ vahangaṅgājalaṃ skandhe stuvan viśveśvaraṃ prabhum,कलिङ्गदेशसंभूतो नान्म्रा गर्ग इति स्मृतः वहन्गङ्गाजलं स्कन्धे स्तुवन् विश्वेश्वरं प्रभुम्
1,9,114,gāyannāmāni tasyaiva mudā hṛṣṭatan ruhaḥ tamāgataṃ muniṃ dṛṣṭvā piśācīrākṣasau ca tau,गायन्नामानि तस्यैव मुदा हृष्टतन् रुहः तमागतं मुनिं दृष्ट्वा पिशाचीराक्षसौ च तौ
1,9,115,prātpā naḥ pāraṇetyuktvā prādvavannūrdhvabāhavaḥ tena kīrtitanāmāni śrutvā dūre vyavasthitāḥ aśaktāstaṃ dharṣayitumidamūcuśca rākṣasāḥ,प्रात्पा नः पारणेत्युक्त्वा प्राद्ववन्नूर्ध्वबाहवः तेन कीर्तितनामानि श्रुत्वा दूरे व्यवस्थिताः अशक्तास्तं धर्षयितुमिदमूचुश्च राक्षसाः
1,9,116,aho vipra mahābhāga namastubhya mahātmane nāmakīrtanamāhātmyādrākṣasā dūragāvayam,अहो विप्र महाभाग नमस्तुभ्य महात्मने नामकीर्तनमाहात्म्याद्राक्षसा दूरगावयम्
1,9,117,asmābhirbhakṣitāḥ pūrvaṃ viprāḥ koṭisahasraḥ nāmaprāvaraṇaṃ vipra rakṣati tvāṃ mahābhayayāt,अस्माभिर्भक्षिताः पूर्वं विप्राः कोटिसहस्रः नामप्रावरणं विप्र रक्षति त्वां महाभययात्
1,9,118,nāmaśravaṇamātreṇa rākṣasā api bho vayam parāṃ śāntiṃ samāpannā mahimnā hyacyutasya vai,नामश्रवणमात्रेण राक्षसा अपि भो वयम् परां शान्तिं समापन्ना महिम्ना ह्यच्युतस्य वै
1,9,119,sarvathā tvaṃ mahābhāga rāgādiruhitohyasi gaṅgājalābhiṣekeṇa pāhyasmātpātakoccayāt,सर्वथा त्वं महाभाग रागादिरुहितोह्यसि गङ्गाजलाभिषेकेण पाह्यस्मात्पातकोच्चयात्
1,9,120,harise vāparo bhūtvā yaścātmānaṃ tu tārayet sa tārayenagatsarvamiti śaṃsanti sūrayaḥ,हरिसे वापरो भूत्वा यश्चात्मानं तु तारयेत् स तारयेनगत्सर्वमिति शंसन्ति सूरयः
1,9,121,avahāya harernāma ghorasaṃsārabheṣajam kenopāyena labhyeta muktiḥ sarvatra durlabhā,अवहाय हरेर्नाम घोरसंसारभेषजम् केनोपायेन लभ्येत मुक्तिः सर्वत्र दुर्लभा
1,9,122,lohoḍupena pratarannimajatyudake yathā tayaivākṛtapuṇyāstu tārayanti kathaṃ parān,लोहोडुपेन प्रतरन्निमजत्युदके यथा तयैवाकृतपुण्यास्तु तारयन्ति कथं परान्
1,9,123,aho caritraṃ mahatāṃ sarvalokasukhā vaham yathā hi sarvalokānāmānandāya kalānidhiḥ,अहो चरित्रं महतां सर्वलोकसुखा वहम् यथा हि सर्वलोकानामानन्दाय कलानिधिः
1,9,124,pṛthivyāṃ yāni tīrthāni pavitrāṇi dvijottam tāni sarvāṇi gaṅgāyāḥ kaṇasyāpi samānina,पृथिव्यां यानि तीर्थानि पवित्राणि द्विजोत्तम् तानि सर्वाणि गङ्गायाः कणस्यापि समानिन
1,9,125,tulasīdalapradalasaṃmiśramapi sarṣapamātrakam gaṅgājalaṃ punātyeva kulānāmekaviṃśatim,तुलसीदलप्रदलसंमिश्रमपि सर्षपमात्रकम् गङ्गाजलं पुनात्येव कुलानामेकविंशतिम्
1,9,126,tasmādvipra mahābhāga sarvaśāstrārthakovida gaṅgājalapradānena pāhmasmānpāpakarmiṇaḥ,तस्माद्विप्र महाभाग सर्वशास्त्रार्थकोविद गङ्गाजलप्रदानेन पाह्मस्मान्पापकर्मिणः
1,9,127,ityākhyātaṃ rākṣasaistairgaṅgāmāhātmyamuttamam niśamya vismayā viṣṭo babhūva dvijasatamaḥ,इत्याख्यातं राक्षसैस्तैर्गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् निशम्य विस्मया विष्टो बभूव द्विजसतमः
1,9,128,eṣāmapīddaśī bhaktirgaṅgāyāṃ lokamātari kimu jñānaprabhāvāṇāṃ mahatāṃ puṇyaśālinām,एषामपीद्दशी भक्तिर्गङ्गायां लोकमातरि किमु ज्ञानप्रभावाणां महतां पुण्यशालिनाम्
1,9,129,athāsau manasā dharmaṃ viniścitya drijottamaḥ sarvapūtahito bhaktaḥ prāprotīti paraṃ padam,अथासौ मनसा धर्मं विनिश्चित्य द्रिजोत्तमः सर्वपूतहितो भक्तः प्राप्रोतीति परं पदम्
1,9,130,tato vipraḥ kṛpāviṣṭo gaṅgājalapranuttamamam tulasīdalasaṃmiśraṃ teṣu rakṣaḥsvasecayat,ततो विप्रः कृपाविष्टो गङ्गाजलप्रनुत्तममम् तुलसीदलसंमिश्रं तेषु रक्षःस्वसेचयत्
1,9,131,rākṣasāstena siktāstu sarṣapopamabindunā vimṛjya rākṣasaṃ bhāvamabhavandevatopamāḥ,राक्षसास्तेन सिक्तास्तु सर्षपोपमबिन्दुना विमृज्य राक्षसं भावमभवन्देवतोपमाः
1,9,132,brāhmaṇaṃ samyakte jagmurhastathaiva ca koṭisūryapratīkāśā babhūvurvivudharṣabhāḥ,ब्राह्मणं सम्यक्ते जग्मुर्हस्तथैव च कोटिसूर्यप्रतीकाशा बभूवुर्विवुधर्षभाः
1,9,133,śaṅkhacakragadācihnā harisārupyamāgatāḥ stuvanto brāhmaṇaṃ samyakte jagmurha rimāndiram,शङ्खचक्रगदाचिह्ना हरिसारुप्यमागताः स्तुवन्तो ब्राह्मणं सम्यक्ते जग्मुर्ह रिमान्दिरम्
1,9,134,rājā kalmāṣapādastu nijarupaṃ samāsthitaḥ jagāma mahatīṃ cintāṃ dṛṣṭvā tānmuktigānadhān,राजा कल्माषपादस्तु निजरुपं समास्थितः जगाम महतीं चिन्तां दृष्ट्वा तान्मुक्तिगानधान्
1,9,135,tasmin rājñi suduḥkhārte gūḍharupā sarasvatī dharmamūlaṃ mahāvākyaṃ babhāṣe 'gādhayā girā,तस्मिन् राज्ञि सुदुःखार्ते गूढरुपा सरस्वती धर्ममूलं महावाक्यं बभाषे ऽगाधया गिरा
1,9,136,bho bho rājanmahābhāga na duḥkhaṃ gantumarhasi rājastavāpi bhāgānte mahacchreyo bhaviṣyati,भो भो राजन्महाभाग न दुःखं गन्तुमर्हसि राजस्तवापि भागान्ते महच्छ्रेयो भविष्यति
1,9,137,satkarmadhūtapāpā ye haribhaktiparāyaṇāḥ prayānti nātra saṃdehastadviṣṇoḥ paramaṃ padam,सत्कर्मधूतपापा ये हरिभक्तिपरायणाः प्रयान्ति नात्र संदेहस्तद्विष्णोः परमं पदम्
1,9,138,sarvabhūtadayāyuktā dharmamārgapravartinaḥ prayānti paramaṃ sthānaṃ gurupūjāparāyaṇāḥ,सर्वभूतदयायुक्ता धर्ममार्गप्रवर्तिनः प्रयान्ति परमं स्थानं गुरुपूजापरायणाः
1,9,139,itīritaṃ samākarṇya bhāratyā nṛpasatamaḥ manasā nirvṛttiṃ prāpyasasmāra ca gurorvacaḥ,इतीरितं समाकर्ण्य भारत्या नृपसतमः मनसा निर्वृत्तिं प्राप्यसस्मार च गुरोर्वचः
1,9,140,stuvanguruṃ ca taṃ vignaṃ hariṃ caivātiharṣitaḥ pīrvavṛttaṃ ca viprāya sarvaṃ tasmai nyavedayat,स्तुवन्गुरुं च तं विग्नं हरिं चैवातिहर्षितः पीर्ववृत्तं च विप्राय सर्वं तस्मै न्यवेदयत्
1,9,141,tato nṛpastu kāliṅgaṃ praṇamya vidhirvamune nāmāni vyāharanviṣṇoḥ sadyo vārāṇasīṃ yayau,ततो नृपस्तु कालिङ्गं प्रणम्य विधिर्वमुने नामानि व्याहरन्विष्णोः सद्यो वाराणसीं ययौ
1,9,142,ṣaṇmāsaṃ tatra gaṅgāyāṃ snātvā dṛṣṭvā sadānivam brāhmaṇīdattaśa pāttu mukto mitrasaho 'bhavat,षण्मासं तत्र गङ्गायां स्नात्वा दृष्ट्वा सदानिवम् ब्राह्मणीदत्तश पात्तु मुक्तो मित्रसहो ऽभवत्
1,9,143,tatastu svapurīṃ prātpo vasiṣṭena mahātmanā abhiṣikto munuśreṣṭha svakaṃ rājyamapālayat,ततस्तु स्वपुरीं प्रात्पो वसिष्टेन महात्मना अभिषिक्तो मुनुश्रेष्ठ स्वकं राज्यमपालयत्
1,9,144,pālayitvā mahīṃ kṛtstrāṃ bhuktvā bhogānstriyaṃ vinā vaśiṣṭātprāpya santānaṃ gato mokṣaṃ nṛpottamaḥ,पालयित्वा महीं कृत्स्त्रां भुक्त्वा भोगान्स्त्रियं विना वशिष्टात्प्राप्य सन्तानं गतो मोक्षं नृपोत्तमः
1,9,145,naitaccitraṃ dvijaśreṣṭha viṣṇorvārāṇasīguṇān gṛṇañchṛṇvansmarangaṅgāṃ pītvā mukto bhavennaraḥ,नैतच्चित्रं द्विजश्रेष्ठ विष्णोर्वाराणसीगुणान् गृणञ्छृण्वन्स्मरन्गङ्गां पीत्वा मुक्तो भवेन्नरः
1,9,146,tasmānmāhimne viprendra gaṅgāyāḥ śakyate nahi pāraṃ gantuṃ surādhīśairbrahmaviṣṇuśivarapi,तस्मान्माहिम्ने विप्रेन्द्र गङ्गायाः शक्यते नहि पारं गन्तुं सुराधीशैर्ब्रह्मविष्णुशिवरपि
1,9,147,yannāmasmaraṇādeva mahāpātakakoṭibhiḥ vimukto brahmasadanaṃ naro yāti na saṃśayaḥ,यन्नामस्मरणादेव महापातककोटिभिः विमुक्तो ब्रह्मसदनं नरो याति न संशयः
1,9,148,gaṅgā gaṅgeti yannāma sakṛdapyucyate yadā tadaiva pāpanimukto brahmaloke mahīyate,गङ्गा गङ्गेति यन्नाम सकृदप्युच्यते यदा तदैव पापनिमुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
1,10,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgā māhātmye navamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca viṣṇupādāgrasaṃbhūtā yā gaṅgetyabhidhīyate tadutpattiṃ vada bhrātaranugrāhyo 'smi te yadi,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गा माहात्म्ये नवमो ऽध्यायः नारद उवाच विष्णुपादाग्रसंभूता या गङ्गेत्यभिधीयते तदुत्पत्तिं वद भ्रातरनुग्राह्यो ऽस्मि ते यदि
1,10,2,sanaka uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi gaṅgotpattiṃ tavānagha vadṛtāṃ śṛṇvatāṃ caiṃva puṇyadāṃ pāpanāśinīm,सनक उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि गङ्गोत्पत्तिं तवानघ वदृतां शृण्वतां चैंव पुण्यदां पापनाशिनीम्
1,10,3,āsīdindrādidevānāṃ janakaḥ kaśyapo muniḥ dakṣātmaje tasya bhārye ditiścāditireva ca,आसीदिन्द्रादिदेवानां जनकः कश्यपो मुनिः दक्षात्मजे तस्य भार्ये दितिश्चादितिरेव च
1,10,4,agaditirdevamātāsti daityānāṃ jananī ditiḥ te tayorātmajā vipra parasparajayaiṣiṇaḥ,अगदितिर्देवमातास्ति दैत्यानां जननी दितिः ते तयोरात्मजा विप्र परस्परजयैषिणः
1,10,5,sadā sapūrvadevāstu yato daityāḥ prakīrtitāḥ ādir daityo diteḥ putro hiraṇyakaśipurbalī,सदा सपूर्वदेवास्तु यतो दैत्याः प्रकीर्तिताः आदिर् दैत्यो दितेः पुत्रो हिरण्यकशिपुर्बली
1,10,6,prahlādastasya putro 'bhūtsumahāndaityasattamaḥ virocana stasya suto babhūva dvijabhaktimān,प्रह्लादस्तस्य पुत्रो ऽभूत्सुमहान्दैत्यसत्तमः विरोचन स्तस्य सुतो बभूव द्विजभक्तिमान्
1,10,7,tasya putro 'titejasvī balirāsītpratāpavān sa eva vāhinīpālo daityānāmabhavanmuneḥ,तस्य पुत्रो ऽतितेजस्वी बलिरासीत्प्रतापवान् स एव वाहिनीपालो दैत्यानामभवन्मुनेः
1,10,8,balena mahatā yukto bubhuje medinīmimām vijitya vasudhāṃ sarvāṃ svargaṃ jetuṃ mano dadhe,बलेन महता युक्तो बुभुजे मेदिनीमिमाम् विजित्य वसुधां सर्वां स्वर्गं जेतुं मनो दधे
1,10,9,gajāśca yasyāyutakoṭilakṣāstāvanta evāścarathā munīndra gajegaje pañcaśatī padāteḥ kiṃ varṇyate tasya camūrvariṣṭā,गजाश्च यस्यायुतकोटिलक्षास्तावन्त एवाश्चरथा मुनीन्द्र गजेगजे पञ्चशती पदातेः किं वर्ण्यते तस्य चमूर्वरिष्टा
1,10,10,amātyakoṭyagrasarāvamātyau kumbhāṇḍanāmāpyatha kūpakarṇaḥ pitrā samaṃ śauryaparākramābhyāṃ bāṇo baleḥ putraśatagrajo 'bhūt,अमात्यकोट्यग्रसरावमात्यौ कुम्भाण्डनामाप्यथ कूपकर्णः पित्रा समं शौर्यपराक्रमाभ्यां बाणो बलेः पुत्रशतग्रजो ऽभूत्
1,10,11,baliḥ surāñjetumanāḥ pravṛttaḥ sainyena yukto mahatā pratasthe dhvajātapartrairgaganāburāśestaraṅgavidyutsmaraṇaṃ prakurvan,बलिः सुराञ्जेतुमनाः प्रवृत्तः सैन्येन युक्तो महता प्रतस्थे ध्वजातपर्त्रैर्गगनाबुराशेस्तरङ्गविद्युत्स्मरणं प्रकुर्वन्
1,10,12,avāpya vṛtrāripuraṃ surārī rurogha daityairmṛgarājagāḍhaiḥ suraśca yuddhāya purāttathaiva viniryayurvajrakarādayaśca,अवाप्य वृत्रारिपुरं सुरारी रुरोघ दैत्यैर्मृगराजगाढैः सुरश्च युद्धाय पुरात्तथैव विनिर्ययुर्वज्रकरादयश्च
1,10,13,tataḥ pravavṛte yuddhaṃ ghoraṃ gīrvāṇadaityayo kalpāntameghānirdhoṣaṃ ḍiṇḍiṃmadhvanisaṃbhramam,ततः प्रववृते युद्धं घोरं गीर्वाणदैत्ययो कल्पान्तमेघानिर्धोषं डिण्डिंमध्वनिसंभ्रमम्
1,10,14,mumucuḥ śarajālāni daḥtyāḥ sumanasāṃ bale devāśca daityasenāsu saṃgrāme 'tyantadāruṇe,मुमुचुः शरजालानि दःत्याः सुमनसां बले देवाश्च दैत्यसेनासु संग्रामे ऽत्यन्तदारुणे
1,10,15,jahi dāraya bhindhīte chindhi māraya tāḍaya ityevaṃ sumahānghoṣo vadatāṃ senayorabhūt,जहि दारय भिन्धीते छिन्धि मारय ताडय इत्येवं सुमहान्घोषो वदतां सेनयोरभूत्
1,10,16,śaradundubhinidhvānaiḥ siṃhanādaiḥ siṃhanādaiḥ suradviṣām bhāṅkāraiḥ syandanānāṃ ca bāṇakreṅgāraniḥsvanaiḥ,शरदुन्दुभिनिध्वानैः सिंहनादैः सिंहनादैः सुरद्विषाम् भाङ्कारैः स्यन्दनानां च बाणक्रेङ्गारनिःस्वनैः
1,10,17,aśvānāṃ heṣitaiścaiva gajānāṃ bṛṃhitaistathā ṭaṅgārairdhanuṣāṃ caiva lokaḥ śabdatmayo 'bhavat,अश्वानां हेषितैश्चैव गजानां बृंहितैस्तथा टङ्गारैर्धनुषां चैव लोकः शब्दत्मयो ऽभवत्
1,10,18,surāsuravinirmuktabāṇaniṣpeṣajānale akālapralayaṃ mene nirīkṣya sakalaṃ jagat,सुरासुरविनिर्मुक्तबाणनिष्पेषजानले अकालप्रलयं मेने निरीक्ष्य सकलं जगत्
1,10,19,babhau devadviṣāṃ senā sphuracchastraughadhāriṇī caladvidyunnibhā rātriśchāditā jaladairiva,बभौ देवद्विषां सेना स्फुरच्छस्त्रौघधारिणी चलद्विद्युन्निभा रात्रिश्छादिता जलदैरिव
1,10,20,tasminyuddhe mahādhorairgirīn kṣitpān surāribhiḥ nārācaiścūrṇayāmāsurvevāste laghuvikramāḥ,तस्मिन्युद्धे महाधोरैर्गिरीन् क्षित्पान् सुरारिभिः नाराचैश्चूर्णयामासुर्वेवास्ते लघुविक्रमाः
1,10,21,kecitsatāḍayāmāsurnāgairnāgānrathānrathaiḥ aśvairaśvāṃśca kecittu gadādaṇḍairathārddayan,केचित्सताडयामासुर्नागैर्नागान्रथान्रथैः अश्वैरश्वांश्च केचित्तु गदादण्डैरथार्द्दयन्
1,10,22,paridhaistāḍitāḥ kecitpetuḥ śoṇitakarddame samuktrāntāsavaḥ kecidvimānāni samāśritāḥ,परिधैस्ताडिताः केचित्पेतुः शोणितकर्द्दमे समुक्त्रान्तासवः केचिद्विमानानि समाश्रिताः
1,10,23,ye daityā nihatā devaiḥ prasahya saṅgare tadā te devabhāvamāpannā daiteyānsamupādravan,ये दैत्या निहता देवैः प्रसह्य सङ्गरे तदा ते देवभावमापन्ना दैतेयान्समुपाद्रवन्
1,10,24,atha daityagaṇāḥ krudvāstaḍyamānāḥ survairbhṛśam śastrairbahuvidhairddevānnijadhnuratidāruṇāḥ,अथ दैत्यगणाः क्रुद्वास्तड्यमानाः सुर्वैर्भृशम् शस्त्रैर्बहुविधैर्द्देवान्निजध्नुरतिदारुणाः
1,10,24,vṛthātra nivasāmīti matvāgāddhimavadgiram śakrasyaiśvaryamicchantī daityānāṃ ca parājayam,वृथात्र निवसामीति मत्वागाद्धिमवद्गिरम् शक्रस्यैश्वर्यमिच्छन्ती दैत्यानां च पराजयम्
1,10,25,dṛṣadbhirbhidipālaiśca khaḍgaiḥ paraśutomaraiḥ paridhaiśchurikābhiśca kuntaiścakraiśca śaṅkubhiḥ,दृषद्भिर्भिदिपालैश्च खड्गैः परशुतोमरैः परिधैश्छुरिकाभिश्च कुन्तैश्चक्रैश्च शङ्कुभिः
1,10,26,musalairaṅkuśeśvaiva lāṅgalaiḥ paṭṭiśaistathā śaktyopalaiḥ śataghrībhiḥ pāśaiśca talamuṣṭibhiḥ,मुसलैरङ्कुशेश्वैव लाङ्गलैः पट्टिशैस्तथा शक्त्योपलैः शतघ्रीभिः पाशैश्च तलमुष्टिभिः
1,10,27,śūlairnālīkanārācaiḥ kṣepaṇīyaiḥsamudraraiḥ rathāśvanāgapadagaiḥ saṅkulo vavṛdhe raṇaḥ,शूलैर्नालीकनाराचैः क्षेपणीयैःसमुद्ररैः रथाश्वनागपदगैः सङ्कुलो ववृधे रणः
1,10,28,devāśca vividhāstrāṇi daiteyebhyaḥ samākṣipan evamaṣṭasahasrāṇi yuddhamāsītsudāruṇam,देवाश्च विविधास्त्राणि दैतेयेभ्यः समाक्षिपन् एवमष्टसहस्राणि युद्धमासीत्सुदारुणम्
1,10,29,atha daityabale vṛddhe parābhūtā divaukasaḥ suralokaṃ parityatajya sarve bhītāḥ pradudruvuḥ,अथ दैत्यबले वृद्धे पराभूता दिवौकसः सुरलोकं परित्यतज्य सर्वे भीताः प्रदुद्रुवुः
1,10,30,nararupaparicchannā viceru ravanītale vairocanistribhuvanaṃ nārāyaṇaparāyaṇaḥ,नररुपपरिच्छन्ना विचेरु रवनीतले वैरोचनिस्त्रिभुवनं नारायणपरायणः
1,10,31,bubhuje 'vyāhataiścaryapravṛddhaśrīrmahābalaḥ ityāja cāśvameghaiḥ sa viṣṇuprīṇanatatparaḥ,बुभुजे ऽव्याहतैश्चर्यप्रवृद्धश्रीर्महाबलः इत्याज चाश्वमेघैः स विष्णुप्रीणनतत्परः
1,10,32,indratvaṃ cākarotsvarge dikpālatvaṃ tathaiva ca devānāṃ prīṇanārthāya yaiḥ kriyante dvijairmakhāḥ,इन्द्रत्वं चाकरोत्स्वर्गे दिक्पालत्वं तथैव च देवानां प्रीणनार्थाय यैः क्रियन्ते द्विजैर्मखाः
1,10,33,teṣu yajñeṣu sarveṣu havirbhuṅkte sa daityarāṭ aditiḥ svātmajānvīkṣya devamātātiduḥkhitā,तेषु यज्ञेषु सर्वेषु हविर्भुङ्क्ते स दैत्यराट् अदितिः स्वात्मजान्वीक्ष्य देवमातातिदुःखिता
1,10,35,haridhyānaparā bhūtvā tapastepe 'tiduṣkaram kiñcitkālaṃ samāsīnā tiṣṭantī ca tataḥ param,हरिध्यानपरा भूत्वा तपस्तेपे ऽतिदुष्करम् किञ्चित्कालं समासीना तिष्टन्ती च ततः परम्
1,10,36,pādenaikena suciraṃ tataḥ pādāgramātrataḥ kañcitkālaṃ phalāhārā tataḥ śīrṇadalāśanā,पादेनैकेन सुचिरं ततः पादाग्रमात्रतः कञ्चित्कालं फलाहारा ततः शीर्णदलाशना
1,10,37,tato jalāśamā vāyubhojanāhāravarjitā sañcidānandasandohaṃ dhyāyatyātmānamatmanā,ततो जलाशमा वायुभोजनाहारवर्जिता सञ्चिदानन्दसन्दोहं ध्यायत्यात्मानमत्मना
1,10,38,divyābdānāṃ sahasraṃ sā tapo 'tapyata nārada durantaṃ tattapaḥ śrutvā daiteyā māyino 'ditim,दिव्याब्दानां सहस्रं सा तपो ऽतप्यत नारद दुरन्तं तत्तपः श्रुत्वा दैतेया मायिनो ऽदितिम्
1,10,39,devatārupamāsthāya saṃprocurbalinoditāḥ kimarthaṃ tapyate mātaḥ śarīrapariśoṣaṇam,देवतारुपमास्थाय संप्रोचुर्बलिनोदिताः किमर्थं तप्यते मातः शरीरपरिशोषणम्
1,10,40,yadi jananti daiteyā mahahukhaṃ tato bhavet tyajedaṃ duḥkhabahulaṃ kāyaśoṣaṇakāraṇam,यदि जनन्ति दैतेया महहुखं ततो भवेत् त्यजेदं दुःखबहुलं कायशोषणकारणम्
1,10,41,prayāsasādhyaṃ sukṛtaṃ na praśaṃsanti paṇḍitāḥ śarīraṃ yantato rakṣyaṃ dharmasādhanatatparaiḥ,प्रयाससाध्यं सुकृतं न प्रशंसन्ति पण्डिताः शरीरं यन्ततो रक्ष्यं धर्मसाधनतत्परैः
1,10,42,ye śarīramupekṣante te syurātmavighātinaḥ sukhaṃ tvaṃ tiṣṭa subhage putrānasmānna khedaya,ये शरीरमुपेक्षन्ते ते स्युरात्मविघातिनः सुखं त्वं तिष्ट सुभगे पुत्रानस्मान्न खेदय
1,10,43,mātrā hīnā janā mātarmṛtaprāyā na saṃśayaḥ gāvo vā paśavo vāpiyatra gāvo mahīruhāḥ,मात्रा हीना जना मातर्मृतप्राया न संशयः गावो वा पशवो वापियत्र गावो महीरुहाः
1,10,44,na labhante sukhaṃ kiñcinmātrā hīnā mṛtopamāḥ daridro vāpi rogī vā deśāntaragato 'pi vā,न लभन्ते सुखं किञ्चिन्मात्रा हीना मृतोपमाः दरिद्रो वापि रोगी वा देशान्तरगतो ऽपि वा
1,10,45,māturdarśanamātreṇa labhate paramāṃ mudam anne vā salile vāpi dhanādau vā priyāsu ca,मातुर्दर्शनमात्रेण लभते परमां मुदम् अन्ने वा सलिले वापि धनादौ वा प्रियासु च
1,10,46,kadācidvimukho yāti jano mātari ko 'pi na yasya mātā gṛhe nāsti yatra dharmaparāyaṇā sādhvī ca strī patiprāṇā gantavyaṃ tena vai vanam,कदाचिद्विमुखो याति जनो मातरि को ऽपि न यस्य माता गृहे नास्ति यत्र धर्मपरायणा साध्वी च स्त्री पतिप्राणा गन्तव्यं तेन वै वनम्
1,10,47,dharmaśca nārāyaṇabhaktihīnāṃ dhanaṃ ca sadbhogavivarjitaṃ hi gṛhaṃ ca māryātanayervihīnaṃ yathā tathā mātṛvihīnamartyaḥ,धर्मश्च नारायणभक्तिहीनां धनं च सद्भोगविवर्जितं हि गृहं च मार्यातनयेर्विहीनं यथा तथा मातृविहीनमर्त्यः
1,10,48,tasmāddevi paritrāhi duḥkhārtānātmajāṃstavā ityuktāpyaditirdaipyairna cacāla samādhitaḥ,तस्माद्देवि परित्राहि दुःखार्तानात्मजांस्तवा इत्युक्ताप्यदितिर्दैप्यैर्न चचाल समाधितः
1,10,49,evamuktvāsurāḥ sarve haridhyānaparāyaṇām nirīkṣya krodhasaṃyuktā hantuṃ cakrurmanoratham,एवमुक्त्वासुराः सर्वे हरिध्यानपरायणाम् निरीक्ष्य क्रोधसंयुक्ता हन्तुं चक्रुर्मनोरथम्
1,10,50,kalpāntameghanirghoṣāḥ krodhasaṃraktalocanāḥ daṃṣṭragrairasṛjanvahniṃ so 'dahatkānanaṃ kṣaṇāt,कल्पान्तमेघनिर्घोषाः क्रोधसंरक्तलोचनाः दंष्ट्रग्रैरसृजन्वह्निं सो ऽदहत्काननं क्षणात्
1,10,51,śatayojanavistīrṇaṃ nānājīvasamākulam tenaiva dagdhā daiteyā ye pradharṣayituṃ gatāḥ,शतयोजनविस्तीर्णं नानाजीवसमाकुलम् तेनैव दग्धा दैतेया ये प्रधर्षयितुं गताः
1,10,52,saivāvaśiṣṭā jananī surāṇāmabdācchatādacyutasaktacitā saṃrakṣitā viṣṇusudarśanena daityāntakena svajanānukampinā,सैवावशिष्टा जननी सुराणामब्दाच्छतादच्युतसक्तचिता संरक्षिता विष्णुसुदर्शनेन दैत्यान्तकेन स्वजनानुकम्पिना
1,11,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgātpattau balikṛtadevaparājayavarṇanannāma daśamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca aho hyatyadbhutaṃ proktaṃ tvayā bhrātaridaṃ mama sa vahniraditiṃ muktvā kathaṃ tānadahatkṣaṇāt,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गात्पत्तौ बलिकृतदेवपराजयवर्णनन्नाम दशमो ऽध्यायः नारद उवाच अहो ह्यत्यद्भुतं प्रोक्तं त्वया भ्रातरिदं मम स वह्निरदितिं मुक्त्वा कथं तानदहत्क्षणात्
1,11,2,vadāditermahāsattvaṃ viśeṣāścaryakāraṇam paropadeśaniratāḥ sajjanā hi munīśvarāḥ,वदादितेर्महासत्त्वं विशेषाश्चर्यकारणम् परोपदेशनिरताः सज्जना हि मुनीश्वराः
1,11,3,sanaka uvāca śṛṇu nārada māhātmyaṃ haribhaktiratātmanām haridhyānaparānsādhūnkaḥ samarthaḥ prabādhitum,सनक उवाच शृणु नारद माहात्म्यं हरिभक्तिरतात्मनाम् हरिध्यानपरान्साधून्कः समर्थः प्रबाधितुम्
1,11,4,haribhaktiparo yatra tatra brahmā hariḥ śivaḥ devāḥ siddhā munīśvāśca nityaṃ tiṣṭanti sattamāḥ,हरिभक्तिपरो यत्र तत्र ब्रह्मा हरिः शिवः देवाः सिद्धा मुनीश्वाश्च नित्यं तिष्टन्ति सत्तमाः
1,11,5,harirāste mahābhāga hṛdaye śāntacetasām harināmaparāṇāṃ ca kimu dhyānaratātmanām,हरिरास्ते महाभाग हृदये शान्तचेतसाम् हरिनामपराणां च किमु ध्यानरतात्मनाम्
1,11,6,śivapūjārato vāpi viṣṇupūjāparo 'pi vā yatra tiṣṭati tatraiva lakṣmīḥ sarvāśca devatāḥ,शिवपूजारतो वापि विष्णुपूजापरो ऽपि वा यत्र तिष्टति तत्रैव लक्ष्मीः सर्वाश्च देवताः
1,11,7,yatra pūjāparo viṣṇorvahnistatra na bādhate rājā vā taskaro vāpi vyādhayaśca na santi hi,यत्र पूजापरो विष्णोर्वह्निस्तत्र न बाधते राजा वा तस्करो वापि व्याधयश्च न सन्ति हि
1,11,8,pretāḥ piśācāḥ kūṣmāṇḍagrahā bālagrahāstathā ḍākinyo rākṣasāścaiva na bādhante 'cyutārcakam,प्रेताः पिशाचाः कूष्माण्डग्रहा बालग्रहास्तथा डाकिन्यो राक्षसाश्चैव न बाधन्ते ऽच्युतार्चकम्
1,11,9,parapīḍāratā ye tu bhūtavetālakādayaḥ naśyanti yatra sadbhakto harilakṣmyarcane rataḥ,परपीडारता ये तु भूतवेतालकादयः नश्यन्ति यत्र सद्भक्तो हरिलक्ष्म्यर्चने रतः
1,11,10,ṭa jitendriyaḥ sarvahito dharmakarmaparāyaṇaḥ yatra tiṣṭati tatraiva sarvatīrthāni devatāḥ,ट जितेन्द्रियः सर्वहितो धर्मकर्मपरायणः यत्र तिष्टति तत्रैव सर्वतीर्थानि देवताः
1,11,11,nimiṣaṃ nimiṣārddhaṃ vā yatra tiṣṭanti yoginaḥ tatraiva sarvaśreyāṃsi tattīrthaṃ tattapovanam,निमिषं निमिषार्द्धं वा यत्र तिष्टन्ति योगिनः तत्रैव सर्वश्रेयांसि तत्तीर्थं तत्तपोवनम्
1,11,12,yannāmoccāraṇādeva sarve naśyantyupadravāḥ stotrairvāpyarhaṇābhirvā kimu dhyānena kathyate,यन्नामोच्चारणादेव सर्वे नश्यन्त्युपद्रवाः स्तोत्रैर्वाप्यर्हणाभिर्वा किमु ध्यानेन कथ्यते
1,11,13,evaṃ tenāgninā vipra dagdhaṃ sāsurakānanam sāditirnaiva dagdhābhūdviṣṇucakrābhira kṣitā,एवं तेनाग्निना विप्र दग्धं सासुरकाननम् सादितिर्नैव दग्धाभूद्विष्णुचक्राभिर क्षिता
1,11,14,tataḥ prasannavadanaḥ pahmapatrāyatekṣaṇaḥ prādurāsītsamīpe 'syāḥ śaṅkhacakragadādharaḥ,ततः प्रसन्नवदनः पह्मपत्रायतेक्षणः प्रादुरासीत्समीपे ऽस्याः शङ्खचक्रगदाधरः
1,11,15,īṣadvāsyasphuraddantaprabhābhāṣitadiṅmukhaḥ spṛśankareṇa puṇyena prāha kaśyapavallabhām,ईषद्वास्यस्फुरद्दन्तप्रभाभाषितदिङ्मुखः स्पृशन्करेण पुण्येन प्राह कश्यपवल्लभाम्
1,11,16,śrībhagavānanuvāca devamātaḥ prasanno 'smi tapasārādhitastvayā ciraṃ śrāntāsi bhadraṃ te bhaviśaṣyati na saṃśayaḥ,श्रीभगवाननुवाच देवमातः प्रसन्नो ऽस्मि तपसाराधितस्त्वया चिरं श्रान्तासि भद्रं ते भविशष्यति न संशयः
1,11,17,varaṃ varaya dāsyāmi yatte manasi rocate mā bhairbhadre mahābhāge dhruvaṃ śreyo bhaviṣyati,वरं वरय दास्यामि यत्ते मनसि रोचते मा भैर्भद्रे महाभागे ध्रुवं श्रेयो भविष्यति
1,11,18,ityuktādevamātā sā devadevena cakriṇā tuṣṭāva praṇipatyainaṃ sarvalokasukhāvaham,इत्युक्तादेवमाता सा देवदेवेन चक्रिणा तुष्टाव प्रणिपत्यैनं सर्वलोकसुखावहम्
1,11,19,aditiruvāca namaste devadeveśa sarvavyāpiñjanārdanā sattvādiguṇabhedena lokavyāpārakāraṇa,अदितिरुवाच नमस्ते देवदेवेश सर्वव्यापिञ्जनार्दना सत्त्वादिगुणभेदेन लोकव्यापारकारण
1,11,20,namaste bahuparupāyārupāya ca mahātmane sarvaikaruparupāya nirguṇāya guṇātmane,नमस्ते बहुपरुपायारुपाय च महात्मने सर्वैकरुपरुपाय निर्गुणाय गुणात्मने
1,11,21,namaste lokanāthāya paramajñānarupiṇe sadbhaktajanavātsalyaśāline maṅgalātmane,नमस्ते लोकनाथाय परमज्ञानरुपिणे सद्भक्तजनवात्सल्यशालिने मङ्गलात्मने
1,11,22,yasyāvatārarupāṇi hyarcayanti munīśvarāḥ tamādipuruṣaṃ devaṃ namāmi hyarthasiddhaye,यस्यावताररुपाणि ह्यर्चयन्ति मुनीश्वराः तमादिपुरुषं देवं नमामि ह्यर्थसिद्धये
1,11,23,śrutayo yaṃ na jānanti na jānanti ca sūrayaḥ taṃ namāmi jagaddhetuṃ samāyaṃ cāpyamāyinam,श्रुतयो यं न जानन्ति न जानन्ति च सूरयः तं नमामि जगद्धेतुं समायं चाप्यमायिनम्
1,11,24,yasyāvalokanaṃ citraṃ māyopadravakāraṇam jagadrūpaṃ jagaddhetuṃ taṃ vandeṃ sarvavanditam,यस्यावलोकनं चित्रं मायोपद्रवकारणम् जगद्रूपं जगद्धेतुं तं वन्दें सर्ववन्दितम्
1,11,25,yatpādāmbujakiñjalkasevārakṣitamastakāḥ avāpuḥ paramāṃ siddhiṃ taṃ vande kamalādhavam,यत्पादाम्बुजकिञ्जल्कसेवारक्षितमस्तकाः अवापुः परमां सिद्धिं तं वन्दे कमलाधवम्
1,11,26,yasya brahmādayo devā mahimānaṃ na vai viduḥ atyāsannaṃ ca bhaktānāṃ taṃ vande bhaktasaṃginam,यस्य ब्रह्मादयो देवा महिमानं न वै विदुः अत्यासन्नं च भक्तानां तं वन्दे भक्तसंगिनम्
1,11,27,yo devastyaktasaṅgānāṃ śāntānaṃ karuṇārṇavaḥ karoti hyātmanaḥ saṅgaṃ taṃ devaṃ saṅgavarjitam,यो देवस्त्यक्तसङ्गानां शान्तानं करुणार्णवः करोति ह्यात्मनः सङ्गं तं देवं सङ्गवर्जितम्
1,11,28,yajñeśvaraṃ yajñakarmasu niṣṭitam namāmi yajñaphaladaṃ yajñakarmaprabodhakam,यज्ञेश्वरं यज्ञकर्मसु निष्टितम् नमामि यज्ञफलदं यज्ञकर्मप्रबोधकम्
1,11,29,ajāmilo 'pi pāpātmā yannāmoccāraṇādanu prātpavānparamaṃ dhāma taṃ vande lokasākṣiṇam,अजामिलो ऽपि पापात्मा यन्नामोच्चारणादनु प्रात्पवान्परमं धाम तं वन्दे लोकसाक्षिणम्
1,11,30,harirupī mahādevaḥ śivarupī janārdanaḥ iti lokasya netā yastaṃ namāmi jagadgurum,हरिरुपी महादेवः शिवरुपी जनार्दनः इति लोकस्य नेता यस्तं नमामि जगद्गुरुम्
1,11,31,brahmādyā api deveśā yanmāyāpāśayantritāḥ na jānanti paraṃ bhāvaṃ taṃ vande sarvanāyakam,ब्रह्माद्या अपि देवेशा यन्मायापाशयन्त्रिताः न जानन्ति परं भावं तं वन्दे सर्वनायकम्
1,11,32,hyatpahmastho 'piñyogyānāṃ dūrastha iva bhāsate pramāṇātītasadbhāvastaṃ vande jñānasākṣiṇam,ह्यत्पह्मस्थो ऽपिञ्योग्यानां दूरस्थ इव भासते प्रमाणातीतसद्भावस्तं वन्दे ज्ञानसाक्षिणम्
1,11,33,yanmukhaḥ drvāhyaṇo jāto bāhubhyāṃ kṣatriyo 'jani ūrvorvaiśyaḥ samutpannaḥ padyāṃ śūdro 'bhyajāyata,यन्मुखः द्र्वाह्यणो जातो बाहुभ्यां क्षत्रियो ऽजनि ऊर्वोर्वैश्यः समुत्पन्नः पद्यां शूद्रो ऽभ्यजायत
1,11,34,manasaścandramā jāto jātaḥ sūryaśca cakṣuṣaḥ mukhādagnistarthendraśca prāṇādvāyurajāyata,मनसश्चन्द्रमा जातो जातः सूर्यश्च चक्षुषः मुखादग्निस्तर्थेन्द्रश्च प्राणाद्वायुरजायत
1,11,35,ṛgyajuḥsāmarupāya satyasvaragatātmane ṣaḍaṅgarupiṇe tubhyaṃ bhūyobhūyo namo namaḥ,ऋग्यजुःसामरुपाय सत्यस्वरगतात्मने षडङ्गरुपिणे तुभ्यं भूयोभूयो नमो नमः
1,11,36,tvamindraḥ pavanaḥ somastvamīśānastvamantakaḥ tvamagnirnirṛtiścaiva varuṇastvaṃ divākaraḥ,त्वमिन्द्रः पवनः सोमस्त्वमीशानस्त्वमन्तकः त्वमग्निर्निरृतिश्चैव वरुणस्त्वं दिवाकरः
1,11,37,devāśca sthāvarāścaiva piśācāścaiva rākṣasāḥ girayaḥ siddhagandharvānadyo bhūmiśca sāgarāḥ,देवाश्च स्थावराश्चैव पिशाचाश्चैव राक्षसाः गिरयः सिद्धगन्धर्वानद्यो भूमिश्च सागराः
1,11,38,tvameva jagatāmīśo yatrāsi tvaṃ parātparaḥ tvadrūpamakhilaṃ deva tasmānnityaṃ namo 'stu te,त्वमेव जगतामीशो यत्रासि त्वं परात्परः त्वद्रूपमखिलं देव तस्मान्नित्यं नमो ऽस्तु ते
1,11,39,anāthānātha sarvajña bhūtadevendravigraha daiteyairbādhitānputrānmama pāhi janārdana,अनाथानाथ सर्वज्ञ भूतदेवेन्द्रविग्रह दैतेयैर्बाधितान्पुत्रान्मम पाहि जनार्दन
1,11,40,iti stutvā devamātā devaṃ natvā punaḥ punaḥ uvāca prāñjalirbhūtvā harṣāśrukṣālitastanī,इति स्तुत्वा देवमाता देवं नत्वा पुनः पुनः उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा हर्षाश्रुक्षालितस्तनी
1,11,41,anugrāhyāsmi deveṃśa tvayā sarvādikāraṇa akaṇṭakāṃ śriyāṃ dehi matsutānāṃ divaukasām,अनुग्राह्यास्मि देवेंश त्वया सर्वादिकारण अकण्टकां श्रियां देहि मत्सुतानां दिवौकसाम्
1,11,42,antaryyāmiñjagadrūpa sarvajñā parameśvara ajñātaṃ kiṃ tava śrīśa kiṃ māmīhayasi prabho,अन्तर्य्यामिञ्जगद्रूप सर्वज्ञा परमेश्वर अज्ञातं किं तव श्रीश किं मामीहयसि प्रभो
1,11,43,tathāpi tava vakṣyāmi yanme manasi rocate vṛthāputrāsmi deveśa daiteyaiḥ paripīḍitā,तथापि तव वक्ष्यामि यन्मे मनसि रोचते वृथापुत्रास्मि देवेश दैतेयैः परिपीडिता
1,11,44,tānna hiṃsitumicchāmi yataste 'pi sutā mama tānahatvā śriyaṃ dehi matsutebhyaḥ sureśvara,तान्न हिंसितुमिच्छामि यतस्ते ऽपि सुता मम तानहत्वा श्रियं देहि मत्सुतेभ्यः सुरेश्वर
1,11,45,ityukto devedeveśaḥ punaḥ prītimupāgataḥ uvāca harṣayanvipra devamātaramādarāt,इत्युक्तो देवेदेवेशः पुनः प्रीतिमुपागतः उवाच हर्षयन्विप्र देवमातरमादरात्
1,11,46,śrībhagavānuvāca prīto 'smi devi bhadraṃ te bhaviṣyāmi suto hyaham yataḥ sapantiputreṣu vātsalyaṃ devi durlabham,श्रीभगवानुवाच प्रीतो ऽस्मि देवि भद्रं ते भविष्यामि सुतो ह्यहम् यतः सपन्तिपुत्रेषु वात्सल्यं देवि दुर्लभम्
1,11,47,tvayā tu yatkṛtaṃ stotraṃ tatpaṭhānti narāstu ye teṣāṃ saṃpadvarā putrā na hīyante kadācana,त्वया तु यत्कृतं स्तोत्रं तत्पठान्ति नरास्तु ये तेषां संपद्वरा पुत्रा न हीयन्ते कदाचन
1,11,48,tvātmaje vānyaputre vā yaḥ samatvena vartate na tasya putraśokaḥ syādeṣa dharmaḥ sanātanaḥ,त्वात्मजे वान्यपुत्रे वा यः समत्वेन वर्तते न तस्य पुत्रशोकः स्यादेष धर्मः सनातनः
1,11,49,aditiruvāca tāha voḍhuṃ kṣamā deva tvāmādyapuruṣaṃ param asaṃkhyātāṇḍaromāṇaṃ sarveśaṃ sarvakāraṇam,अदितिरुवाच ताह वोढुं क्षमा देव त्वामाद्यपुरुषं परम् असंख्याताण्डरोमाणं सर्वेशं सर्वकारणम्
1,11,50,yatprabhāvaṃ na jānanti śrutayaḥ sarvadevatāḥ tamahaṃ devadeveśaṃ dhārayāma kithaṃ prabho,यत्प्रभावं न जानन्ति श्रुतयः सर्वदेवताः तमहं देवदेवेशं धारयाम किथं प्रभो
1,11,51,aṇoraṇīyāṃsamajaṃ parātparataraṃ prabhum dhārayāmi kathaṃ deva tvāmahaṃ puruṣottamam,अणोरणीयांसमजं परात्परतरं प्रभुम् धारयामि कथं देव त्वामहं पुरुषोत्तमम्
1,11,52,mahāyātakayukto 'pi yannāmasmṛtimātrataḥ mucyate sa kathaṃ devogrāmyeṣu janimarhati,महायातकयुक्तो ऽपि यन्नामस्मृतिमात्रतः मुच्यते स कथं देवोग्राम्येषु जनिमर्हति
1,11,53,yathā śūkaramatsyādyā avatārāstava prabho tathāyamapi ko veda tava viśveśa ceṣṭitam,यथा शूकरमत्स्याद्या अवतारास्तव प्रभो तथायमपि को वेद तव विश्वेश चेष्टितम्
1,11,54,tvatpādapahmapraṇatātvannāmasmṛtitatparā tvāmeva cintaye deva yathecchāsi tathā kuru,त्वत्पादपह्मप्रणतात्वन्नामस्मृतितत्परा त्वामेव चिन्तये देव यथेच्छासि तथा कुरु
1,11,55,sanaka uvāca tayoktaṃ vacanaṃ śrutvā devadevo janārdanaḥ dattvābhayaṃ devamāturidaṃ vacanamabravīt,सनक उवाच तयोक्तं वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः दत्त्वाभयं देवमातुरिदं वचनमब्रवीत्
1,11,56,śrībhagavānuvāca satyamuktaṃ mahābhāge tvayā nāstyatra saṃśayaḥ tathāpi śṛṇu vakṣyāmi guhyādguhyataraṃ śubhe,श्रीभगवानुवाच सत्यमुक्तं महाभागे त्वया नास्त्यत्र संशयः तथापि शृणु वक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं शुभे
1,11,57,rāgadveṣavihīnā ye madbhaktā matparāyaṇāḥ vaṃhati satataṃ teṃ māṃ gatāsūyā adāmbhikāḥ,रागद्वेषविहीना ये मद्भक्ता मत्परायणाः वंहति सततं तें मां गतासूया अदाम्भिकाः
1,11,58,paropatāpavimukhāḥ śivabhaktiparāyaṇaḥ matkathāśravaṇāsaktā vahanti satataṃ hi mām,परोपतापविमुखाः शिवभक्तिपरायणः मत्कथाश्रवणासक्ता वहन्ति सततं हि माम्
1,11,59,pativratāḥ pariprāṇāḥ patibhaktiparāyaṇāḥ vahanti satataṃ devi striyo 'pi tyaktapratsarāḥ,पतिव्रताः परिप्राणाः पतिभक्तिपरायणाः वहन्ति सततं देवि स्त्रियो ऽपि त्यक्तप्रत्सराः
1,11,60,mātāpitrośca śuśrūṣurgurubhakto 'tithipriyaḥ hitakṛdvāhyaṇānāṃ yaḥ sa māṃ vahati sarvadā,मातापित्रोश्च शुश्रूषुर्गुरुभक्तो ऽतिथिप्रियः हितकृद्वाह्यणानां यः स मां वहति सर्वदा
1,11,61,puṇyatīrtharatā nityaṃ satsaṅganiratāstathā lokānugrahaśīlāśca satataṃ te vahanti mām,पुण्यतीर्थरता नित्यं सत्सङ्गनिरतास्तथा लोकानुग्रहशीलाश्च सततं ते वहन्ति माम्
1,11,62,paropakāraviratāḥ paradravyaparāṅmukhāḥ naṣuṃsakāḥ parastrīṣu te vahanti ca māṃ sadā,परोपकारविरताः परद्रव्यपराङ्मुखाः नषुंसकाः परस्त्रीषु ते वहन्ति च मां सदा
1,11,63,tulasyupāsanaratāḥ sadā nāmaparāyaṇāḥ gorakṣaṇaparā ye ca satataṃ māṃ vahanti te,तुलस्युपासनरताः सदा नामपरायणाः गोरक्षणपरा ये च सततं मां वहन्ति ते
1,11,64,pratigrahanivṛttā ye parānnavimukhāstathā annodakapradātāro vahṝnti satataṃ hi mām,प्रतिग्रहनिवृत्ता ये परान्नविमुखास्तथा अन्नोदकप्रदातारो वहॄन्ति सततं हि माम्
1,11,65,tvaṃ tu devi patiprāṇā sādhvī bhūtahite ratā saṃprāpya putrabhāvaṃ te sādhayiṣye manoratham,त्वं तु देवि पतिप्राणा साध्वी भूतहिते रता संप्राप्य पुत्रभावं ते साधयिष्ये मनोरथम्
1,11,66,ityuktvā devedevaśo hyaditiṃ devamātaram dattvā kaṇṭhagatāṃ mālāmabhayaṃ ca tirodadhe,इत्युक्त्वा देवेदेवशो ह्यदितिं देवमातरम् दत्त्वा कण्ठगतां मालामभयं च तिरोदधे
1,11,67,sā tu saṃhṛṣṭamanasā devasīrdakṣanandinī praṇamya kamalākāntaṃ punaḥ svasthaānamāvrajat,सा तु संहृष्टमनसा देवसीर्दक्षनन्दिनी प्रणम्य कमलाकान्तं पुनः स्वस्थआनमाव्रजत्
1,11,68,tato 'ditirmahābhāgā suprītā lokavanditā asūta samaye putraṃ sarvalokanamaskṛtam,ततो ऽदितिर्महाभागा सुप्रीता लोकवन्दिता असूत समये पुत्रं सर्वलोकनमस्कृतम्
1,11,69,śaṅgacakradharaṃ śāntaṃ candramaṇḍalamadhyagam sudhākalaśadadhyannakaraṃ vāmanasaṃjñitam,शङ्गचक्रधरं शान्तं चन्द्रमण्डलमध्यगम् सुधाकलशदध्यन्नकरं वामनसंज्ञितम्
1,11,70,sahasrādityasaṃkāśaṃ vyākośakamalekṣaṇam sarvābharaṇaṃsaṃyuktaṃ pītāmbaradharaṃ harim,सहस्रादित्यसंकाशं व्याकोशकमलेक्षणम् सर्वाभरणंसंयुक्तं पीताम्बरधरं हरिम्
1,11,71,stutyaṃ munigaṇairyuktaṃ sarvalokaikanāyakam āvirbhūtaṃ hariṃ jñātvā kaśyapo harṣavihvalaḥ praṇamya prañjalirbhūtva stotuṃ samupacakrame,स्तुत्यं मुनिगणैर्युक्तं सर्वलोकैकनायकम् आविर्भूतं हरिं ज्ञात्वा कश्यपो हर्षविह्वलः प्रणम्य प्रञ्जलिर्भूत्व स्तोतुं समुपचक्रमे
1,11,72,kaśyapa uvāca namonamaste 'khilakāraṇāya namonamaste 'khailapālakāya namonamaste 'maranāyakāya namonamo daiteyavināśanāya,कश्यप उवाच नमोनमस्ते ऽखिलकारणाय नमोनमस्ते ऽखैलपालकाय नमोनमस्ते ऽमरनायकाय नमोनमो दैतेयविनाशनाय
1,11,73,namonamo bhaktajanapriyāya namonamaḥ sajjanarañjitāya namonamo durjananāśanāya namo 'stu tasmai jagadīśvarāya,नमोनमो भक्तजनप्रियाय नमोनमः सज्जनरञ्जिताय नमोनमो दुर्जननाशनाय नमो ऽस्तु तस्मै जगदीश्वराय
1,11,74,namonamaḥ kāraṇavāmanāya nārāyaṇāyāmitavikramāya saśārṅgacakrāsigadādhārāya namo 'stu tasmai puruṣottamāya,नमोनमः कारणवामनाय नारायणायामितविक्रमाय सशार्ङ्गचक्रासिगदाधाराय नमो ऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय
1,11,75,namaḥ payorāśinivāsanāya namo 'stu saddhṛtkamalasthitāya namo 'stu sūryādyamitaprabhāya namonamaḥ puṇyakathāgatāya,नमः पयोराशिनिवासनाय नमो ऽस्तु सद्धृत्कमलस्थिताय नमो ऽस्तु सूर्याद्यमितप्रभाय नमोनमः पुण्यकथागताय
1,11,76,namonamor'kenduvilocanāya namo 'stu te yajñaphalapradāya namo 'stu yajñāṅgavirājitāya namo 'stu te sajjanavallabhāya,नमोनमोर्ऽकेन्दुविलोचनाय नमो ऽस्तु ते यज्ञफलप्रदाय नमो ऽस्तु यज्ञाङ्गविराजिताय नमो ऽस्तु ते सज्जनवल्लभाय
1,11,77,namo jagatkāraṇakāraṇāya namo 'stu śabdādivivarjitāya namo 'stu te divyasukhapradāya namo namo bhaktamanogatāya,नमो जगत्कारणकारणाय नमो ऽस्तु शब्दादिविवर्जिताय नमो ऽस्तु ते दिव्यसुखप्रदाय नमो नमो भक्तमनोगताय
1,11,78,namo 'stu te dhvāntavināśakāya namo 'stu śabdādivivarjitāya namo 'stu te dhvāntavināśakāya mandaradhārakāya namo 'stu te yajñavarāhanāmne namo hiraṇyākṣavidārakāya,नमो ऽस्तु ते ध्वान्तविनाशकाय नमो ऽस्तु शब्दादिविवर्जिताय नमो ऽस्तु ते ध्वान्तविनाशकाय मन्दरधारकाय नमो ऽस्तु ते यज्ञवराहनाम्ने नमो हिरण्याक्षविदारकाय
1,11,79,namo 'stu te vāmanarupabhāje namo 'stu te kṣatrakulāntakāya namo 'stu te rāvaṇamardanāya namo 'stu te nandasutāgrajāya,नमो ऽस्तु ते वामनरुपभाजे नमो ऽस्तु ते क्षत्रकुलान्तकाय नमो ऽस्तु ते रावणमर्दनाय नमो ऽस्तु ते नन्दसुताग्रजाय
1,11,80,namaste kamalākānta namaste sukhadāyine smṛtārtināśine tubhyaṃ bhūyo bhūyo namonamaḥ,नमस्ते कमलाकान्त नमस्ते सुखदायिने स्मृतार्तिनाशिने तुभ्यं भूयो भूयो नमोनमः
1,11,81,yajñeśa yajñavinyāsa yajñavinghavināśana yajñarupa yajadrūpa yajñāṅgaṃ tvāṃ yajāmyaham,यज्ञेश यज्ञविन्यास यज्ञविन्घविनाशन यज्ञरुप यजद्रूप यज्ञाङ्गं त्वां यजाम्यहम्
1,11,82,iti stutaḥ sa deveśo vāmano lokapāvanaḥ uvāca prahasanharṣaṃ vardhdayankaśyapasya saḥ,इति स्तुतः स देवेशो वामनो लोकपावनः उवाच प्रहसन्हर्षं वर्ध्दयन्कश्यपस्य सः
1,11,83,śrībhagavānuvāca tāta tuṣṭo 'smi bhadraṃ te bhaviṣyati surārcitā acirātsādhayiṣyāmi nikhilaṃ tvanmanoratham,श्रीभगवानुवाच तात तुष्टो ऽस्मि भद्रं ते भविष्यति सुरार्चिता अचिरात्साधयिष्यामि निखिलं त्वन्मनोरथम्
1,11,84,ahaṃ janmadvaye tvevaṃ yuvayoḥ putraghatāṃ gataḥ asmiñjanmanyapi tathā sādayāmyuttamaṃ sukham,अहं जन्मद्वये त्वेवं युवयोः पुत्रघतां गतः अस्मिञ्जन्मन्यपि तथा सादयाम्युत्तमं सुखम्
1,11,85,atrāntare balirdaityo dīrghasatraṃ mahāmakham ārebhe guruṇā yuktaḥ kāvyena ca munīśvaraiḥ,अत्रान्तरे बलिर्दैत्यो दीर्घसत्रं महामखम् आरेभे गुरुणा युक्तः काव्येन च मुनीश्वरैः
1,11,86,tasminmakhe samāhūto viṣṇurlakṣmīsamanvitaḥ haviḥ svīkaraṇārthāya ṛṣibhirbrahmavādibhiḥ,तस्मिन्मखे समाहूतो विष्णुर्लक्ष्मीसमन्वितः हविः स्वीकरणार्थाय ऋषिभिर्ब्रह्मवादिभिः
1,11,87,pravṛddhaiśvaryardaityasya varttamāne mahākratau āmantrya mātāpitarau sa baṭurvāmano yayau,प्रवृद्धैश्वर्यर्दैत्यस्य वर्त्तमाने महाक्रतौ आमन्त्र्य मातापितरौ स बटुर्वामनो ययौ
1,11,88,smitena mohayaṃllokaṃ vāmano bhaktavatsalaḥ havirbhoktumivāyāto baleḥ pratyakṣato hariḥ,स्मितेन मोहयंल्लोकं वामनो भक्तवत्सलः हविर्भोक्तुमिवायातो बलेः प्रत्यक्षतो हरिः
1,11,89,durvṛtto vā suvṛtto vā jaḍo vāyaṃ hito 'pi vā yo bhaktiyuktastasyāntaḥ sadā saṃnihito hariḥ,दुर्वृत्तो वा सुवृत्तो वा जडो वायं हितो ऽपि वा यो भक्तियुक्तस्तस्यान्तः सदा संनिहितो हरिः
1,11,90,āyāntaṃ vāmanaṃ dṛṣṭvā ṛṣayo jñānacakṣauṣaḥ jñātvā nārāyaṇaṃ devamudyayuḥ sabhyasaṃyutāḥ,आयान्तं वामनं दृष्ट्वा ऋषयो ज्ञानचक्षौषः ज्ञात्वा नारायणं देवमुद्ययुः सभ्यसंयुताः
1,11,91,etajjñātvā daityagururekānte balimabravīt svasāramavicāryaiva khalāḥ kāryāṇi kurvate,एतज्ज्ञात्वा दैत्यगुरुरेकान्ते बलिमब्रवीत् स्वसारमविचार्यैव खलाः कार्याणि कुर्वते
1,11,92,śukra uvāca bho bho daityapate saumya hyapahartā tava śriyam viṣṇurvāmanarupeṇa hyaditeḥ putrātāṃ gataḥ,शुक्र उवाच भो भो दैत्यपते सौम्य ह्यपहर्ता तव श्रियम् विष्णुर्वामनरुपेण ह्यदितेः पुत्रातां गतः
1,11,93,tavādhvaraṃ sa āyāti tvayā tasyāsureśvara na kiñcidapi dātavyaṃ manmataṃ śṛṇu paṇḍita,तवाध्वरं स आयाति त्वया तस्यासुरेश्वर न किञ्चिदपि दातव्यं मन्मतं शृणु पण्डित
1,11,94,ātmabuddhiḥ sukhakarī gurubuddhirviśeṣataḥ parabuddhirvināśāya strībudhdiḥ pralayaṅkarī,आत्मबुद्धिः सुखकरी गुरुबुद्धिर्विशेषतः परबुद्धिर्विनाशाय स्त्रीबुध्दिः प्रलयङ्करी
1,11,95,śatrūṇāṃ hitakṛtadyastu sa hantavyo viśeṣataḥ,शत्रूणां हितकृतद्यस्तु स हन्तव्यो विशेषतः
1,11,96,baliruvāca evaṃ guro na vaktavyaṃ dharmamārgavirodhataḥ yadādatte svayaṃ viṣṇuḥ kimasmādadhikaṃ varam,बलिरुवाच एवं गुरो न वक्तव्यं धर्ममार्गविरोधतः यदादत्ते स्वयं विष्णुः किमस्मादधिकं वरम्
1,11,97,kurvanti viduṣo yajñānviṣṇuprīṇanakāraṇāt sa cetsākṣāddhavirbhogī mattaḥ ko 'bhyadhiko bhuvī,कुर्वन्ति विदुषो यज्ञान्विष्णुप्रीणनकारणात् स चेत्साक्षाद्धविर्भोगी मत्तः को ऽभ्यधिको भुवी
1,11,98,daridreṇāpi yatkiñciddīyate viṣṇave guro tadeva paramaṃ dānaṃ dattaṃ bhavati cākṣayam,दरिद्रेणापि यत्किञ्चिद्दीयते विष्णवे गुरो तदेव परमं दानं दत्तं भवति चाक्षयम्
1,11,99,smṛto 'pi parayā bhaktyā punāti puruṣottamaḥ yena kenāpyarcitaśveddadāti paramāṃ gatim,स्मृतो ऽपि परया भक्त्या पुनाति पुरुषोत्तमः येन केनाप्यर्चितश्वेद्ददाति परमां गतिम्
1,11,100,harirharati pāpāniduṣṭacittairapi smṛtaḥ anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ,हरिर्हरति पापानिदुष्टचित्तैरपि स्मृतः अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहत्येव हि पावकः
1,11,101,jihvāgre vasate yasya hari rityakṣaradvayam sa viṣṇulokamānpoti punarāvṛttidurlabham,जिह्वाग्रे वसते यस्य हरि रित्यक्षरद्वयम् स विष्णुलोकमान्पोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
1,11,102,govindeti sadā dhyāyedyastu rāgādivarjitaḥ sa yāti viṣṇubhavanamiti prāhurmanīṣiṇaḥ,गोविन्देति सदा ध्यायेद्यस्तु रागादिवर्जितः स याति विष्णुभवनमिति प्राहुर्मनीषिणः
1,11,103,agnau vā brahmaṇe vāpihūyate yadvavirguro haribhaktyā mahābhāga tena viṣṇuḥ prasīdati,अग्नौ वा ब्रह्मणे वापिहूयते यद्वविर्गुरो हरिभक्त्या महाभाग तेन विष्णुः प्रसीदति
1,11,104,ahaṃ tu harituṣyyarthaṃ karomyadhvaramuttamam svayamāyāti cedviṣṇuḥ kṛtārtho 'smi na saṃśayaḥ,अहं तु हरितुष्य्यर्थं करोम्यध्वरमुत्तमम् स्वयमायाति चेद्विष्णुः कृतार्थो ऽस्मि न संशयः
1,11,105,evaṃ vadati daityandre viṣṇurvāmanarupadhṛk praviveśādhvarasthānaṃ hutavahnimanoramam,एवं वदति दैत्यन्द्रे विष्णुर्वामनरुपधृक् प्रविवेशाध्वरस्थानं हुतवह्निमनोरमम्
1,11,106,taṃ dṛṣṭvā koṭisūryābhaṃ yogyāvayavasundaram vāmanaṃ sahasotthāya pratyagṛhṇātkṛtāñjaliḥ,तं दृष्ट्वा कोटिसूर्याभं योग्यावयवसुन्दरम् वामनं सहसोत्थाय प्रत्यगृह्णात्कृताञ्जलिः
1,11,107,dattvāsanaṃ ca prakṣālya pādau vāmanarupiṇam sakuṭuṃbo vahanmūrdhnā paramāṃ mudamātpavān,दत्त्वासनं च प्रक्षाल्य पादौ वामनरुपिणम् सकुटुंबो वहन्मूर्ध्ना परमां मुदमात्पवान्
1,11,108,viṣṇave 'smai jagaddhānme dattvārghyaṃ vidhivadūliḥ romāñcitatanurbhūtvā harṣāśrunayano 'bravīt,विष्णवे ऽस्मै जगद्धान्मे दत्त्वार्घ्यं विधिवदूलिः रोमाञ्चिततनुर्भूत्वा हर्षाश्रुनयनो ऽब्रवीत्
1,11,109,baliruvāca adya me saphalaṃ janma adya me saphalo maravaḥ jīvitaṃ saphalaṃ me 'dya kṛtārtho 'smi na saṃśayaḥ,बलिरुवाच अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलो मरवः जीवितं सफलं मे ऽद्य कृतार्थो ऽस्मि न संशयः
1,11,110,amoghāmṛtavṛṣṭirme samāyātātidurlabhā tvadāgamanamātreṇa hyanāyāso mahotsavaḥ,अमोघामृतवृष्टिर्मे समायातातिदुर्लभा त्वदागमनमात्रेण ह्यनायासो महोत्सवः
1,11,111,ete ca ṛṣayaḥ sarve kṛtārthāṃ nātra saṃśayaḥ yaiḥ pūrvaṃ hi tapastaptaṃ tadadya saphalaṃ prabho,एते च ऋषयः सर्वे कृतार्थां नात्र संशयः यैः पूर्वं हि तपस्तप्तं तदद्य सफलं प्रभो
1,11,112,kṛtārtho 'smi kṛtārtho 'smi kṛtārtho 'smi na saṃśayaḥ tasmāttubhyaṃ namastubhyaṃ namastubhyaṃ namastubhyaṃ namonamaḥ,कृतार्थो ऽस्मि कृतार्थो ऽस्मि कृतार्थो ऽस्मि न संशयः तस्मात्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमोनमः
1,11,113,tvadājñayā tvanniyogaṃ sādhayāmīti manmanaḥ atyutsāhasamāyuktaṃ samājñāpaya māṃ prabho,त्वदाज्ञया त्वन्नियोगं साधयामीति मन्मनः अत्युत्साहसमायुक्तं समाज्ञापय मां प्रभो
1,11,114,evamurke dīkṣitena prahasanvāmano 'bravīt dehi me tapasi sthātuṃ bhūmiṃ tripadasaṃmitām,एवमुर्के दीक्षितेन प्रहसन्वामनो ऽब्रवीत् देहि मे तपसि स्थातुं भूमिं त्रिपदसंमिताम्
1,11,115,etacchṛātvā baliḥ prāha rājyaṃ yācitavānnahi grāmaṃ vā nagaraṃ cāpi dhanaṃ vā kiṃ kṛtaṃ tvayā,एतच्छृआत्वा बलिः प्राह राज्यं याचितवान्नहि ग्रामं वा नगरं चापि धनं वा किं कृतं त्वया
1,11,116,tanniśamya baliṃ prāha viṣṇuḥ sarvaśarīrabhṛt āsannabhraṣṭarājyasya vairāgyaṃ janamannivā,तन्निशम्य बलिं प्राह विष्णुः सर्वशरीरभृत् आसन्नभ्रष्टराज्यस्य वैराग्यं जनमन्निवा
1,11,117,śrībhagavānuvāca śṛṇu daityandra vakṣyāmi guhyādguhyatamaṃ param sarvasaṃgavihīnānāṃ kimarthaiḥ sādhyatevada,श्रीभगवानुवाच शृणु दैत्यन्द्र वक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतमं परम् सर्वसंगविहीनानां किमर्थैः साध्यतेवद
1,11,118,ahaṃ tu sarvabhūtānāmantaryāmīti bhāvaya mayi sarvamidaṃ daitya kimanyaiḥ sādhyate vada,अहं तु सर्वभूतानामन्तर्यामीति भावय मयि सर्वमिदं दैत्य किमन्यैः साध्यते वद
1,11,119,rāgadveṣavihīnānāṃ śāntānāṃ tyaktamāyinām nityānandasvarupāṇāṃ kimanyaiḥ sādhyate dhanaiḥ,रागद्वेषविहीनानां शान्तानां त्यक्तमायिनाम् नित्यानन्दस्वरुपाणां किमन्यैः साध्यते धनैः
1,11,120,ātmavatsarvabhūtāni paśyatāṃ śāntacetasām abhinnamātmanaḥ sarvaṃ ko dātā dīyate ca kim,आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यतां शान्तचेतसाम् अभिन्नमात्मनः सर्वं को दाता दीयते च किम्
1,11,121,pṛthvīyaṃ kṣatriyavaśā iti śāstreṣu niścitam tadājñāyāṃ sthitāḥ sarve labhante paramaṃ sukham,पृथ्वीयं क्षत्रियवशा इति शास्त्रेषु निश्चितम् तदाज्ञायां स्थिताः सर्वे लभन्ते परमं सुखम्
1,11,122,dātavyo munibhiścāpi ṣaṣṭāṃśo bhūbhuje bale mahīyaṃ brāhmaṇānāṃ tu dātavyā sarva yatnataḥ,दातव्यो मुनिभिश्चापि षष्टांशो भूभुजे बले महीयं ब्राह्मणानां तु दातव्या सर्व यत्नतः
1,11,123,bhūmidānasya māhātmyaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati paraṃ nirvāṇamānpoti bhūmido nātra saṃśayaḥ,भूमिदानस्य माहात्म्यं न भूतं न भविष्यति परं निर्वाणमान्पोति भूमिदो नात्र संशयः
1,11,124,svalpāmapi mahīṃ dattvā śrotriyāyāhitāgnaye brahmalokamavāpnoti punarāvṛttidurlabham,स्वल्पामपि महीं दत्त्वा श्रोत्रियायाहिताग्नये ब्रह्मलोकमवाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
1,11,125,bhūmidaḥ sarvadaḥ prokto bhūmido mokṣabhāgbhavet atidānaṃ tu tajjñeyaṃ sarvapāpaprāṇāśanam,भूमिदः सर्वदः प्रोक्तो भूमिदो मोक्षभाग्भवेत् अतिदानं तु तज्ज्ञेयं सर्वपापप्राणाशनम्
1,11,126,mahāpātakayukto vā yukto vā sarvapātakaiḥ daśahastāṃ mahīṃ dattvā sarvapāpaiḥ pramucyate,महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः दशहस्तां महीं दत्त्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
1,11,127,satpātre bhūmidātā yaḥ sarvadānaphalaṃ labhet bhūmidānasamaṃ nānyatriṣu lokeṣu vidyate,सत्पात्रे भूमिदाता यः सर्वदानफलं लभेत् भूमिदानसमं नान्यत्रिषु लोकेषु विद्यते
1,11,128,dvijāya vṛttihīnāya yaḥ pradadyānmahīṃ bale tasya puṇyaphalaṃ vaktuṃ na kṣamo 'bdaśatairaham,द्विजाय वृत्तिहीनाय यः प्रदद्यान्महीं बले तस्य पुण्यफलं वक्तुं न क्षमो ऽब्दशतैरहम्
1,11,129,saktāya devapūjāsu vṛttihīnāya daityapa svalpāmapi mahīṃ dadyādyaḥ sa viṣṇurna saṃśayaḥ,सक्ताय देवपूजासु वृत्तिहीनाय दैत्यप स्वल्पामपि महीं दद्याद्यः स विष्णुर्न संशयः
1,11,130,ikṣugodhūma tuvarīpūgavṛkṣādisaṃyutā pṛthvī pradīyate yena sa viṣṇurnātra saṃśayaḥ,इक्षुगोधूम तुवरीपूगवृक्षादिसंयुता पृथ्वी प्रदीयते येन स विष्णुर्नात्र संशयः
1,11,131,vṛttihīnāya viprāya daridrāya kuṭumbine svalpāmapi mahīndattvā viṣṇusāyujyamānpuyāt,वृत्तिहीनाय विप्राय दरिद्राय कुटुम्बिने स्वल्पामपि महीन्दत्त्वा विष्णुसायुज्यमान्पुयात्
1,11,132,saktāya devapūjāsu viprāyāḍhakikāṃ mahīm dattvā labheta gaṅgāyāṃ trirātrasnānajaṃ phalam,सक्ताय देवपूजासु विप्रायाढकिकां महीम् दत्त्वा लभेत गङ्गायां त्रिरात्रस्नानजं फलम्
1,11,133,viprāya vṛttihīnāya sadācāraratāya ca droṇikāṃ pṛthivīṃ dattvā yatphalaṃ labhate śṛṇu,विप्राय वृत्तिहीनाय सदाचाररताय च द्रोणिकां पृथिवीं दत्त्वा यत्फलं लभते शृणु
1,11,134,gaṅgātīrthāśvamedhānāṃ śatāni vidhivannaraḥ kṛtvā yatphalamānpoti tadāpnoti sa puṣkalam,गङ्गातीर्थाश्वमेधानां शतानि विधिवन्नरः कृत्वा यत्फलमान्पोति तदाप्नोति स पुष्कलम्
1,11,135,dadāti khārikāṃ bhūmiṃ daridrāya dvijāya yaḥ tasya puṇyaṃ pravakṣyāmi vadato me niśāmaya,ददाति खारिकां भूमिं दरिद्राय द्विजाय यः तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि वदतो मे निशामय
1,11,136,aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca vidhāya jāhnavītīre patphalaṃ tallabheddhuvam,अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च विधाय जाह्नवीतीरे पत्फलं तल्लभेद्धुवम्
1,11,137,bhūmidānaṃ mahādānamatidānaṃ prakīrttitam sarvapāpapraśamanamapavargaphalapradam,भूमिदानं महादानमतिदानं प्रकीर्त्तितम् सर्वपापप्रशमनमपवर्गफलप्रदम्
1,11,138,atrotihāsaṃ vakṣyāmi śṛṇu daityakuleśvara yacchutvā śraddhayā yukto bhūmidānaphalaṃ labhet,अत्रोतिहासं वक्ष्यामि शृणु दैत्यकुलेश्वर यच्छुत्वा श्रद्धया युक्तो भूमिदानफलं लभेत्
1,11,139,āsītpurā dvijavaro brāhmakalpe mahāmatiḥ daridro vṛttihīnaśca nāmnā bhadramatirbale,आसीत्पुरा द्विजवरो ब्राह्मकल्पे महामतिः दरिद्रो वृत्तिहीनश्च नाम्ना भद्रमतिर्बले
1,11,140,śrutāni sarvaśāstrāṇi tena vedadivāniśam śrutāni ca purāṇāni dharmaśāstrāṇi sarvaśaḥ,श्रुतानि सर्वशास्त्राणि तेन वेददिवानिशम् श्रुतानि च पुराणानि धर्मशास्त्राणि सर्वशः
1,11,141,abhavaṃstasya ṣaṭpatnyaḥ śrutiḥ sindhuryaśovatī kāminī mālinī caiva śobhā ceti prakīrtitāḥ,अभवंस्तस्य षट्पत्न्यः श्रुतिः सिन्धुर्यशोवती कामिनी मालिनी चैव शोभा चेति प्रकीर्तिताः
1,11,142,āsu pantīṣu tasyāsañcatvariṃśacchatadvayam putrāṇāmasuraśreṣṭha sarve nityaṃ bubhukṣitāḥ,आसु पन्तीषु तस्यासञ्चत्वरिंशच्छतद्वयम् पुत्राणामसुरश्रेष्ठ सर्वे नित्यं बुभुक्षिताः
1,11,143,akiñcano bhadramatiḥ kṣudhārttānātmajānpriyāḥ paśyansvayaṃ kṣudhārttaśca vilalāpākulendriyaḥ,अकिञ्चनो भद्रमतिः क्षुधार्त्तानात्मजान्प्रियाः पश्यन्स्वयं क्षुधार्त्तश्च विललापाकुलेन्द्रियः
1,11,144,dhigjanma bhāgyarahitaṃ dhigjanma dhanavarjitam dhigjanma dharmarahitaṃ dhigjanma khyātivarjitam,धिग्जन्म भाग्यरहितं धिग्जन्म धनवर्जितम् धिग्जन्म धर्मरहितं धिग्जन्म ख्यातिवर्जितम्
1,11,145,narasya bahvapatyasya dhigjanmaiśvaryavārjitam aho guṇāḥ saumyatā ca vidvattā janma satkule,नरस्य बह्वपत्यस्य धिग्जन्मैश्वर्यवार्जितम् अहो गुणाः सौम्यता च विद्वत्ता जन्म सत्कुले
1,11,146,dāridyāmbudhimagnasya sarvametanna śobhate priyāḥ putrāścapautrāśca bāndhavā bhrātarastathā,दारिद्याम्बुधिमग्नस्य सर्वमेतन्न शोभते प्रियाः पुत्राश्चपौत्राश्च बान्धवा भ्रातरस्तथा
1,11,147,śiṣyāśca sarvamanujāstyajantyaiśvaryavārjitam cāṇḍālo vā dvijo vāpi bhāgyavāneva pūjyate,शिष्याश्च सर्वमनुजास्त्यजन्त्यैश्वर्यवार्जितम् चाण्डालो वा द्विजो वापि भाग्यवानेव पूज्यते
1,11,148,daridraḥ puruṣo loke śavavallokaninditaḥ aho saṃpatsaṃmāyukto niṣṭuro vāpyaniṣṭhuraḥ,दरिद्रः पुरुषो लोके शववल्लोकनिन्दितः अहो संपत्संमायुक्तो निष्टुरो वाप्यनिष्ठुरः
1,11,149,guṇahīno 'pi guṇavānmūrkho vāpyatha paṇḍitaḥ aiśvaryaguṇayuktaścetpūjya eva na saṃśayaḥ,गुणहीनो ऽपि गुणवान्मूर्खो वाप्यथ पण्डितः ऐश्वर्यगुणयुक्तश्चेत्पूज्य एव न संशयः
1,11,150,aho daridratā duḥkhaṃ tatrāpyāśātiduḥkhadā āśābhibhūtāḥ puruṣā duḥkhamaśnuvate 'kṣayam,अहो दरिद्रता दुःखं तत्राप्याशातिदुःखदा आशाभिभूताः पुरुषा दुःखमश्नुवते ऽक्षयम्
1,11,151,āśayādāsā ye dāsāste sarvalokasya āśā dāsī yeṣāṃ teṣāṃ dāsāyate lokaḥ,आशयादासा ये दासास्ते सर्वलोकस्य आशा दासी येषां तेषां दासायते लोकः
1,11,152,māno hi mahatāṃ loke dhanamakṣayamucyate tasminnāśākhyaripuṇā māne naṣṭe daridratā,मानो हि महतां लोके धनमक्षयमुच्यते तस्मिन्नाशाख्यरिपुणा माने नष्टे दरिद्रता
1,11,153,sarvaśāstrārthavettāpi daridro bhāti mūrkhavat naiṣkiñcanyamahāgrāhagrastānāṃ ko vimocacakaḥ,सर्वशास्त्रार्थवेत्तापि दरिद्रो भाति मूर्खवत् नैष्किञ्चन्यमहाग्राहग्रस्तानां को विमोचचकः
1,11,154,aho duḥkhamaho duḥkhamaho duḥkhaṃ daridratā tatrāpi putrabhāryāṇāṃ bāhulyamatiduḥkhadam,अहो दुःखमहो दुःखमहो दुःखं दरिद्रता तत्रापि पुत्रभार्याणां बाहुल्यमतिदुःखदम्
1,11,155,evamuktvā bhadramatiḥ sarvaśāstrārthapāragaḥ anyamaiśvaryadaṃ dharmaṃ manasācintayattadā,एवमुक्त्वा भद्रमतिः सर्वशास्त्रार्थपारगः अन्यमैश्वर्यदं धर्मं मनसाचिन्तयत्तदा
1,11,156,bhūmidānaṃ viniścitya sarvadānottamottamam dānena yo 'numantāti sa eva kṛtavānpurā,भूमिदानं विनिश्चित्य सर्वदानोत्तमोत्तमम् दानेन यो ऽनुमन्ताति स एव कृतवान्पुरा
1,11,157,prāpakaṃ paramaṃ dharmaṃ sarvakāmaphalapradam dānānāmuttamaṃ dānaṃ bhūdānaṃ parikīrtitam,प्रापकं परमं धर्मं सर्वकामफलप्रदम् दानानामुत्तमं दानं भूदानं परिकीर्तितम्
1,11,158,yaddattvā samavānpoti yadyadiṣṭatamaṃ naraḥ iti niścatya matimāndhīro bhadramatirbale,यद्दत्त्वा समवान्पोति यद्यदिष्टतमं नरः इति निश्चत्य मतिमान्धीरो भद्रमतिर्बले
1,11,159,kauśāmbīṃnāma nagarīṃ kalatrāpatyayugyayau sughoṣanāmaviprendraṃ sarvaiśvaryasamanvalitam,कौशाम्बींनाम नगरीं कलत्रापत्ययुग्ययौ सुघोषनामविप्रेन्द्रं सर्वैश्वर्यसमन्वलितम्
1,11,160,gatvā yācitavānbhūmiṃ pañcahastāyatāṃ bale sughoṣo dharmaniratastaṃ nirīkṣya kuṭumbikram,गत्वा याचितवान्भूमिं पञ्चहस्तायतां बले सुघोषो धर्मनिरतस्तं निरीक्ष्य कुटुम्बिक्रम्
1,11,161,manasā prīyamāṇena samabhyarcyedamabravīt kṛtārtho 'haṃ bhadramate saphalaṃ mama janma ca,मनसा प्रीयमाणेन समभ्यर्च्येदमब्रवीत् कृतार्थो ऽहं भद्रमते सफलं मम जन्म च
1,11,162,matkula pāvanaṃ jātaṃ tvadanugrahato dvija ityuktvā taṃ samabhyarcya sughoṣo dharmatatparaḥ,मत्कुल पावनं जातं त्वदनुग्रहतो द्विज इत्युक्त्वा तं समभ्यर्च्य सुघोषो धर्मतत्परः
1,11,163,pañcahastamitāṃ bhūmiṃ dadau tasmai mahāmatiḥ pṛthivī vaiṣṇavī puṇyā pṛthivīṃ viṣṇupālitā,पञ्चहस्तमितां भूमिं ददौ तस्मै महामतिः पृथिवी वैष्णवी पुण्या पृथिवीं विष्णुपालिता
1,11,164,pṛthivyāstu pradānena prīyatāṃ me janārdanaḥ mantreṇānena daityendra sughoṣastaṃ dvijottamam,पृथिव्यास्तु प्रदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः मन्त्रेणानेन दैत्येन्द्र सुघोषस्तं द्विजोत्तमम्
1,11,165,viṣṇubuddhyā samabhyarcya tāvatīṃ pṛthivīṃ dadau so 'pi bhadramatirvipro dhīmatā yācitāṃ bhuvam,विष्णुबुद्ध्या समभ्यर्च्य तावतीं पृथिवीं ददौ सो ऽपि भद्रमतिर्विप्रो धीमता याचितां भुवम्
1,11,166,dattavānharibhaktāya śrotriyāya kuṭumbine sughoṣo bhūmidānena koṭivaṃśasamanvitaḥ,दत्तवान्हरिभक्ताय श्रोत्रियाय कुटुम्बिने सुघोषो भूमिदानेन कोटिवंशसमन्वितः
1,11,167,prapede viṣṇubhavanaṃ yatra gatvā na śocati bale bhadramatiścāpi yataḥ prārthitavāñchriyam,प्रपेदे विष्णुभवनं यत्र गत्वा न शोचति बले भद्रमतिश्चापि यतः प्रार्थितवाञ्छ्रियम्
1,11,168,sthitavānviṣṇubhavane sakuṭumbo yugāyutam tathaiva brahmasadane sthitvā koṭiyugāyutam,स्थितवान्विष्णुभवने सकुटुम्बो युगायुतम् तथैव ब्रह्मसदने स्थित्वा कोटियुगायुतम्
1,11,169,aindraṃ padaṃ samāsādya sthitavānkalpapañcakam tato bhuvaṃ samāsādya sarvaiśvaryasamanvitaḥ,ऐन्द्रं पदं समासाद्य स्थितवान्कल्पपञ्चकम् ततो भुवं समासाद्य सर्वैश्वर्यसमन्वितः
1,11,170,jātismaro mahābhāgo bubhuje bhogamuttamam tato bhadramatirdaitya niṣkāmo viṣṇutatparaḥ,जातिस्मरो महाभागो बुभुजे भोगमुत्तमम् ततो भद्रमतिर्दैत्य निष्कामो विष्णुतत्परः
1,11,171,pṛthivīṃ vṛttihīnebhyo brahmaṇebhyaḥ pradattavān tasya viṣṇuḥ prasannātmā tattvaiśaavaryamanuttamam,पृथिवीं वृत्तिहीनेभ्यो ब्रह्मणेभ्यः प्रदत्तवान् तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा तत्त्वैशअवर्यमनुत्तमम्
1,11,172,koṭivaṃśasametasya dadau mokṣamanuttamam tasmāddaityapate mahyaṃ sarvadharmaparāyaṇa,कोटिवंशसमेतस्य ददौ मोक्षमनुत्तमम् तस्माद्दैत्यपते मह्यं सर्वधर्मपरायण
1,11,173,tapaścariṣyemokṣāya dehi me tripadāṃ mahīm vairocanistato dṛṣṭaḥ kalaśaṃ jalapūritam,तपश्चरिष्येमोक्षाय देहि मे त्रिपदां महीम् वैरोचनिस्ततो दृष्टः कलशं जलपूरितम्
1,11,174,ādade pṛthivīṃ dātuṃ varṇine vāmanāya viṣṇuḥ sarvagatojñātvā jaladhārāvarodhinam,आददे पृथिवीं दातुं वर्णिने वामनाय विष्णुः सर्वगतोज्ञात्वा जलधारावरोधिनम्
1,11,175,kāvyaṃ hastasthadarbhāgraṃ tacchare saṃnyaveśayat darbhāgre 'bhūnmahāśāstraṃ koṭisūryasamaprabham,काव्यं हस्तस्थदर्भाग्रं तच्छरे संन्यवेशयत् दर्भाग्रे ऽभून्महाशास्त्रं कोटिसूर्यसमप्रभम्
1,11,176,amodhaṃ brahmamatyugraṃ kāvyākṣigrāsalolupam āyāya bhārgavasurānasurānekacakṣuṣā,अमोधं ब्रह्ममत्युग्रं काव्याक्षिग्रासलोलुपम् आयाय भार्गवसुरानसुरानेकचक्षुषा
1,11,177,paśyeti vāndideśe ca darbhāgraṃ śastrasannibham balirdadau mahāviṣṇormahīṃ tripadasaṃmitām,पश्येति वान्दिदेशे च दर्भाग्रं शस्त्रसन्निभम् बलिर्ददौ महाविष्णोर्महीं त्रिपदसंमिताम्
1,11,178,vavṛdhe so 'pi viśvātmā ābrahmabhuvanaṃ tadā amimīta mahīṃ dvābhyāṃ padbhyāṃ viśvatanurhariḥ,ववृधे सो ऽपि विश्वात्मा आब्रह्मभुवनं तदा अमिमीत महीं द्वाभ्यां पद्भ्यां विश्वतनुर्हरिः
1,11,179,sa ābrahmakaṭāhāntapadānyetāni saprabhaḥ pādāṅkuṣṭāgranirbhinnaṃ brahmāṇḍaṃ vibhide dvidhā,स आब्रह्मकटाहान्तपदान्येतानि सप्रभः पादाङ्कुष्टाग्रनिर्भिन्नं ब्रह्माण्डं विभिदे द्विधा
1,11,180,taddārā bāhyasalilaṃ bahudhāraṃ samāgatam dhautaviṣṇupadaṃ toyaṃ nirmalaṃ lokapāvanam,तद्दारा बाह्यसलिलं बहुधारं समागतम् धौतविष्णुपदं तोयं निर्मलं लोकपावनम्
1,11,181,ajāṇḍabāhyanilayaṃ dhārārupamavarttata tajjalaṃ pāvanaṃ śreṣṭhaṃ brahmādīnpāvayatsurān,अजाण्डबाह्यनिलयं धारारुपमवर्त्तत तज्जलं पावनं श्रेष्ठं ब्रह्मादीन्पावयत्सुरान्
1,11,182,satparṣisevitaṃ caiva nyapatanmerumūrddhani,सत्पर्षिसेवितं चैव न्यपतन्मेरुमूर्द्धनि
1,11,183,etaddaṣṭvādbhutaṃ karma brahmādyā devatāgaṇāḥ ṛṣayo manavaścaiva hyastuvanharṣavihvalāḥ,एतद्दष्ट्वाद्भुतं कर्म ब्रह्माद्या देवतागणाः ऋषयो मनवश्चैव ह्यस्तुवन्हर्षविह्वलाः
1,11,184,devā ūcuḥ namaḥ pareśāya parātmarupiṇe parātparāyāpararupadhāriṇe brahmātmane brahmaratātmabuddhaye namo 'stu te 'vyāhatakarmaśīline,देवा ऊचुः नमः परेशाय परात्मरुपिणे परात्परायापररुपधारिणे ब्रह्मात्मने ब्रह्मरतात्मबुद्धये नमो ऽस्तु ते ऽव्याहतकर्मशीलिने
1,11,185,pareśa paramānanda paramātmanparātpara sarvātmane jaganmūrtte pramāṇātīta te namaḥ,परेश परमानन्द परमात्मन्परात्पर सर्वात्मने जगन्मूर्त्ते प्रमाणातीत ते नमः
1,11,186,viśvataśvakṣuṣe tubhyaṃ viśvato bāhave namaḥ viśvataḥ śirase caiva viśvato gataye namaḥ,विश्वतश्वक्षुषे तुभ्यं विश्वतो बाहवे नमः विश्वतः शिरसे चैव विश्वतो गतये नमः
1,11,187,evaṃra stuto mahāviṣṇurbrahmādyaiḥ svarddavaukasām dattvābhayaṃ ca mumude devadevaḥ sanātanaḥ,एवंर स्तुतो महाविष्णुर्ब्रह्माद्यैः स्वर्द्दवौकसाम् दत्त्वाभयं च मुमुदे देवदेवः सनातनः
1,11,188,virocanātmajaṃ daityaṃ padaikārthaṃ babandha ha tataḥ prapannaṃ tu baliṃ jñātvā cāsmai rasātalam dadau tadvārapālaśca bhaktavaśyo babhūva ha,विरोचनात्मजं दैत्यं पदैकार्थं बबन्ध ह ततः प्रपन्नं तु बलिं ज्ञात्वा चास्मै रसातलम् ददौ तद्वारपालश्च भक्तवश्यो बभूव ह
1,11,189,nārada uvāca rasātale mahāviṣṇurvirocanasutasya vai kiṃ bhojyaṃ kalpayāmāsa ghore sarpabhayākule,नारद उवाच रसातले महाविष्णुर्विरोचनसुतस्य वै किं भोज्यं कल्पयामास घोरे सर्पभयाकुले
1,11,190,sanaka uvāca amantritaṃ haviryattu hūyate jātavedasi apātre dīyate yacca taddhoraṃ bhogasādhanam,सनक उवाच अमन्त्रितं हविर्यत्तु हूयते जातवेदसि अपात्रे दीयते यच्च तद्धोरं भोगसाधनम्
1,11,191,hutaṃ haviraśucinā dṛttaṃ satkarma yatkṛtam tatsarvaṃ tatra bhogārhamadhaḥ pātaphalapradam,हुतं हविरशुचिना दृत्तं सत्कर्म यत्कृतम् तत्सर्वं तत्र भोगार्हमधः पातफलप्रदम्
1,11,192,evaṃ rasātalaṃ viṣṇurbalaye sāsurāya tu dattvābhayaṃ ca sarveṣāṃ surāṇāṃ tridivaṃ dadau,एवं रसातलं विष्णुर्बलये सासुराय तु दत्त्वाभयं च सर्वेषां सुराणां त्रिदिवं ददौ
1,11,193,pūjyamāno 'maragaṇaiḥ stūyamāno maharṣibhiḥ gandharvairgīyamānaśca punarvāmanatāṃ gataḥ,पूज्यमानो ऽमरगणैः स्तूयमानो महर्षिभिः गन्धर्वैर्गीयमानश्च पुनर्वामनतां गतः
1,11,194,etaddṛṣṭvā mahatkarmamuno brahmavādinaḥ paraspare smitamukhāḥ praṇebhuḥ puruṣottamam,एतद्दृष्ट्वा महत्कर्ममुनो ब्रह्मवादिनः परस्परे स्मितमुखाः प्रणेभुः पुरुषोत्तमम्
1,11,195,sarvabhūtatmako viṣṇurvāmanatvamupāgataḥ mohayannikhilaṃ lokaṃ prapede tapase vanam,सर्वभूतत्मको विष्णुर्वामनत्वमुपागतः मोहयन्निखिलं लोकं प्रपेदे तपसे वनम्
1,11,196,evaṃ prabhāvā sā devī gaṅgā viṣṇupadodbhavā yasyāḥ smaraṇamātreṇa mucyate sarvapātakaiḥ,एवं प्रभावा सा देवी गङ्गा विष्णुपदोद्भवा यस्याः स्मरणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः
1,11,197,idaṃ tu gaṅgāmāhātmyaṃ yaḥ paṭhe cchṛṇuyādapi devālaye nadītīre so 'śvamedhaphalaṃ labhet,इदं तु गङ्गामाहात्म्यं यः पठे च्छृणुयादपि देवालये नदीतीरे सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
1,12,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgotpattirgaṅgāmāhātmyaṃ nāmaikādaśo 'dhyāyaḥ nātada uvāca śrutaṃ tu gaṅgāmāhātmyaṃ vāñchitaṃ pāpanāśanam adhunā lakṣaṇaṃ brūhi bhrātarme dānapātraghayoḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गोत्पत्तिर्गङ्गामाहात्म्यं नामैकादशो ऽध्यायः नातद उवाच श्रुतं तु गङ्गामाहात्म्यं वाञ्छितं पापनाशनम् अधुना लक्षणं ब्रूहि भ्रातर्मे दानपात्रघयोः
1,12,2,sanaka uvāca sarveṣāmeva varṇānāṃ brahmaṇaḥ paramo guruḥ tasmai tānāni deyāni dattasyānantyamicchatā,सनक उवाच सर्वेषामेव वर्णानां ब्रह्मणः परमो गुरुः तस्मै तानानि देयानि दत्तस्यानन्त्यमिच्छता
1,12,3,brāhmaṇaḥ pratigṛhṇīyātsarvato bhayavarjitaḥ na kadāpi kṣatraviśo gṛhṇīyātāṃ pratigraham,ब्राह्मणः प्रतिगृह्णीयात्सर्वतो भयवर्जितः न कदापि क्षत्रविशो गृह्णीयातां प्रतिग्रहम्
1,12,4,caṇḍasya putrahīnasya dambhācāraratasya ca svakarmatyāginaścāpi dattaṃ bhavati niṣphalam,चण्डस्य पुत्रहीनस्य दम्भाचाररतस्य च स्वकर्मत्यागिनश्चापि दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,5,paradāraratasyāpi paradravyābhiliṣiṇaḥ nakṣatrasūcakasyāpi dattaṃ bhavati niṣphalam,परदाररतस्यापि परद्रव्याभिलिषिणः नक्षत्रसूचकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,6,asūyāviṣṭamanasaḥ kṛtanghasya ca māyinaḥ ayājyayājakasyāpi dattaṃ bhavati niṣphalam,असूयाविष्टमनसः कृतन्घस्य च मायिनः अयाज्ययाजकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,7,nityaṃ yācñāparasyāpi hiṃsakasya khalasya ca rasavikrayiṇaśvaiva dattaṃ bhavati niṣphalam,नित्यं याच्ञापरस्यापि हिंसकस्य खलस्य च रसविक्रयिणश्वैव दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,8,nāmaikā da vedavikrayiṇaścāpi smṛtivikrayiṇastathā dharmavikrayiṇo vipra dattaṃ bhavati niṣphalam,नामैका द वेदविक्रयिणश्चापि स्मृतिविक्रयिणस्तथा धर्मविक्रयिणो विप्र दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,9,gānena jīvikā yasya yasya bhāryā ca puścalī paropatāpinaścāpi dattaṃ bhavati niṣphalam,गानेन जीविका यस्य यस्य भार्या च पुश्चली परोपतापिनश्चापि दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,10,asijīvī maṣījīvī devalo grāmayājakaḥ dhāvako vā bhavetteṣāṃ dattaṃ bhavati niṣphalam,असिजीवी मषीजीवी देवलो ग्रामयाजकः धावको वा भवेत्तेषां दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,11,pākakartuḥ parasyārthe kavaye gadahāriṇe abhakṣya bhakṣakasyāpi dattaṃ bhavati niṣphalam,पाककर्तुः परस्यार्थे कवये गदहारिणे अभक्ष्य भक्षकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,12,śūdrānnabhojinaścaiva śūdrāṇāṃ śavadāhinaḥ paiṃśvalānnabhujaścāpi dattaṃ bhavati niṣphalam,शूद्रान्नभोजिनश्चैव शूद्राणां शवदाहिनः पैंश्वलान्नभुजश्चापि दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,13,nāmavikrayiṇo viṣṇoḥ saṃdhyākarṃmorjjhitasya ca duṣpratigrahadagdhasya dattaṃ bhavati niṣphalam,नामविक्रयिणो विष्णोः संध्याकर्ंमोर्ज्झितस्य च दुष्प्रतिग्रहदग्धस्य दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,14,divāśayanaśīlasya tathā maithunakāriṇaḥ sadhyābhojina evāpidattaṃ bhavati niṣphalam,दिवाशयनशीलस्य तथा मैथुनकारिणः सध्याभोजिन एवापिदत्तं भवति निष्फलम्
1,12,15,mahāpātakayuktasya tyaktasya jñātibāndhavaiḥ kuṇḍasya cāpi golasya dattaṃ bhavati niṣphalam,महापातकयुक्तस्य त्यक्तस्य ज्ञातिबान्धवैः कुण्डस्य चापि गोलस्य दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,16,parivatteḥ śaṭhasyāpi parivattuḥ pramādinaḥ strījitasyātiduṣṭasya dattaṃ bhavita niṣphalam,परिवत्तेः शठस्यापि परिवत्तुः प्रमादिनः स्त्रीजितस्यातिदुष्टस्य दत्तं भवित निष्फलम्
1,12,17,madyamāṃsāśinaścāpi strīviṭasyātilobhinaḥ caurasya piśunasyāpi dattaṃ bhavati niṣphalam,मद्यमांसाशिनश्चापि स्त्रीविटस्यातिलोभिनः चौरस्य पिशुनस्यापि दत्तं भवति निष्फलम्
1,12,18,ye kecitpāpaniratā ninditāḥ sujanaiḥ sadā na tebhyaḥ pratigṛhṇīyānna ca vadyāddijottama satkarmaniratāyāpi deyaṃ yatnena nārada,ये केचित्पापनिरता निन्दिताः सुजनैः सदा न तेभ्यः प्रतिगृह्णीयान्न च वद्याद्दिजोत्तम सत्कर्मनिरतायापि देयं यत्नेन नारद
1,12,19,yaddānaṃ śraddhayā dattaṃ tathā viṣṇusamarpaṇam yācitaṃ vāpi pātreṇa bhavettaddānamuttamam,यद्दानं श्रद्धया दत्तं तथा विष्णुसमर्पणम् याचितं वापि पात्रेण भवेत्तद्दानमुत्तमम्
1,12,20,paralokaṃ samuddaśya hyaihikaṃ vāpi nārada yaddānaṃ dīyate pātre tatkāmyaṃ madhyamaṃ smṛtam,परलोकं समुद्दश्य ह्यैहिकं वापि नारद यद्दानं दीयते पात्रे तत्काम्यं मध्यमं स्मृतम्
1,12,21,dagbhena cāpi hiṃsārthaṃ parasyāvidhināpi ca kruddhenāśraddhayāpātre taddānaṃ madhyamaṃ smṛtam,दग्भेन चापि हिंसार्थं परस्याविधिनापि च क्रुद्धेनाश्रद्धयापात्रे तद्दानं मध्यमं स्मृतम्
1,12,22,adhamaṃ balitoṣāyamadhyamaṃ svārthasiddhaye uttamaṃ hariprītyarthaṃ prāhurvedavidāṃ varāḥ,अधमं बलितोषायमध्यमं स्वार्थसिद्धये उत्तमं हरिप्रीत्यर्थं प्राहुर्वेदविदां वराः
1,12,23,dānabhogavināśāśca rāyaḥ syurgatayastridhā,दानभोगविनाशाश्च रायः स्युर्गतयस्त्रिधा
1,12,24,yo dadāti ca nobhukte taddhanaṃ nāśakāraṇam dhanaṃ dharmaphalaṃ vipra dharmo mādhavatuṣṭikṛt,यो ददाति च नोभुक्ते तद्धनं नाशकारणम् धनं धर्मफलं विप्र धर्मो माधवतुष्टिकृत्
1,12,25,taravaḥ kiṃ na jīvanti te 'pi loke parārthakāḥ yatra mūlaphalairvṛkṣāḥ parakāryaṃ prakurvate,तरवः किं न जीवन्ति ते ऽपि लोके परार्थकाः यत्र मूलफलैर्वृक्षाः परकार्यं प्रकुर्वते
1,12,26,manuṣyā yadi viprāgthra na parārthāstadā mṛtāḥ parakāryaṃ na ye martyāḥ kāyenāpi dhanena vā,मनुष्या यदि विप्राग्थ्र न परार्थास्तदा मृताः परकार्यं न ये मर्त्याः कायेनापि धनेन वा
1,12,27,manasā vacasā vāpi te jñeyāḥ pāpakṛttamāḥ atretihāsaṃ vakṣyāmi śṛṇu nārada tattvataḥ,मनसा वचसा वापि ते ज्ञेयाः पापकृत्तमाः अत्रेतिहासं वक्ष्यामि शृणु नारद तत्त्वतः
1,12,28,yatra dānādikānāṃ tu lakṣaṇaṃ parikīrtitam gaṅgāmāhātmyasahitaṃ sarvapāpapraṇāśanam,यत्र दानादिकानां तु लक्षणं परिकीर्तितम् गङ्गामाहात्म्यसहितं सर्वपापप्रणाशनम्
1,12,29,bhagīrathasya dharmasya saṃvādaṃ puṇyakāraṇam āsīdbhagīratho rājā sagarānvayasaṃbhavaḥ,भगीरथस्य धर्मस्य संवादं पुण्यकारणम् आसीद्भगीरथो राजा सगरान्वयसंभवः
1,12,30,śaśāsa pṛthivīṃ metāṃ satpadvīpāṃ sasāgarām sarvadharmarato nityaṃ satyasaṃdhaḥ pratāpavān,शशास पृथिवीं मेतां सत्पद्वीपां ससागराम् सर्वधर्मरतो नित्यं सत्यसंधः प्रतापवान्
1,12,31,kandarpasaddaśo rupe yāyajṛko vicakṣaṇaḥ prāleyādrisamo dhairye dharme dharmasamo nṛpaḥ,कन्दर्पसद्दशो रुपे यायजृको विचक्षणः प्रालेयाद्रिसमो धैर्ये धर्मे धर्मसमो नृपः
1,12,32,sarvalakṣaṇasaṃpannaḥ sarvaśāstrārthapāragaḥ sarvasaṃpatsamāyuktaḥ sarvānandakaro mune,सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वशास्त्रार्थपारगः सर्वसंपत्समायुक्तः सर्वानन्दकरो मुने
1,12,33,ātithyaprayato nityaṃ vāsudevārcanerataḥ parākramī guṇanidhirmaitraḥ kāruṇikaḥ sadhīḥ,आतिथ्यप्रयतो नित्यं वासुदेवार्चनेरतः पराक्रमी गुणनिधिर्मैत्रः कारुणिकः सधीः
1,12,34,etādṛśaṃ taṃ rājānaṃ jñātvā dṛṣṭo bhagīratham dharmarājo dvijaśreṣṭha kadāciddraṣṭumāgataḥ,एतादृशं तं राजानं ज्ञात्वा दृष्टो भगीरथम् धर्मराजो द्विजश्रेष्ठ कदाचिद्द्रष्टुमागतः
1,12,35,samāgataṃ dharmarājamarhayāmāsa bhūpatiḥ śāstradṛṣṭena vidhinā dharmaḥ prī uvāca tam,समागतं धर्मराजमर्हयामास भूपतिः शास्त्रदृष्टेन विधिना धर्मः प्री उवाच तम्
1,12,36,dharmarāja uvāca rājandharmavidāṃ śreṣṭhaprasiddho 'si jagattraye dharmarājo 'tha kīrtiṃ te śrutvā tvāṃ draṣṭumāgataḥ,धर्मराज उवाच राजन्धर्मविदां श्रेष्ठप्रसिद्धो ऽसि जगत्त्रये धर्मराजो ऽथ कीर्तिं ते श्रुत्वा त्वां द्रष्टुमागतः
1,12,37,sanmārganirataṃ satyaṃ sarvabhūtahite ratam draṣṭumicchanti vibudhāratavo tkuṣṭaguṇapriyāḥ,सन्मार्गनिरतं सत्यं सर्वभूतहिते रतम् द्रष्टुमिच्छन्ति विबुधारतवो त्कुष्टगुणप्रियाः
1,12,38,kīrtirnītiśca saṃpattirvartate yatra bhūpate vasanti tatra niyataṃ guṇāḥsantaśca devatāḥ,कीर्तिर्नीतिश्च संपत्तिर्वर्तते यत्र भूपते वसन्ति तत्र नियतं गुणाःसन्तश्च देवताः
1,12,39,aho rājanmahābhāga śobhanīcaritaṃ tava sarvabhūtahitatvādi mādṛśāmapi durlabham,अहो राजन्महाभाग शोभनीचरितं तव सर्वभूतहितत्वादि मादृशामपि दुर्लभम्
1,12,40,ityuktavantaṃ taṃ dharmaṃ praṇipatya bhagīrathaḥ provāca vinayāviṣṭaḥ saṃhṛṣṭaḥ ślakṣṇayā gitaṃ,इत्युक्तवन्तं तं धर्मं प्रणिपत्य भगीरथः प्रोवाच विनयाविष्टः संहृष्टः श्लक्ष्णया गितं
1,12,41,bhagīratha uvāca bhagavansarvadharmajña samadarśit sureśvara kṛpayā parayāviṣṭo yatpṛcchāmi vadasva tat,भगीरथ उवाच भगवन्सर्वधर्मज्ञ समदर्शित् सुरेश्वर कृपया परयाविष्टो यत्पृच्छामि वदस्व तत्
1,12,42,dharmā kīdṛgvidhāḥ proktāḥ ke lokā dharmaśālinām kiyatyo yātanāḥ proktāḥ keṣāṃ tāḥ parikīrtitāḥ,धर्मा कीदृग्विधाः प्रोक्ताः के लोका धर्मशालिनाम् कियत्यो यातनाः प्रोक्ताः केषां ताः परिकीर्तिताः
1,12,43,tvayā saṃmānanīyā ye śāsanīyāśca ye yathā tatsarvaṃ me mahābhāga vistarādvaktumarhasi,त्वया संमाननीया ये शासनीयाश्च ये यथा तत्सर्वं मे महाभाग विस्तराद्वक्तुमर्हसि
1,12,44,dharmarāja uvāca sādhu sādhu mahāvuddhe matiste vimalorjitā dharmādharmānpravakṣyāmitattvataḥ śṛṇu bhaktitaḥ,धर्मराज उवाच साधु साधु महावुद्धे मतिस्ते विमलोर्जिता धर्माधर्मान्प्रवक्ष्यामितत्त्वतः शृणु भक्तितः
1,12,45,dharmā bahuvidhāḥ proktāḥ puṇyalokapradāyakāḥ tathaiva yātanāḥ proktā asaṃkhyā ghoradarśatāḥ,धर्मा बहुविधाः प्रोक्ताः पुण्यलोकप्रदायकाः तथैव यातनाः प्रोक्ता असंख्या घोरदर्शताः
1,12,46,vistarādgadituṃ nālamapi varṣaśatāyutaiḥ tasmātaṃsamāsato vakṣye dharmādharmamidarśanam,विस्तराद्गदितुं नालमपि वर्षशतायुतैः तस्मातंसमासतो वक्ष्ये धर्माधर्ममिदर्शनम्
1,12,47,tathaiva yātanāṃ vai mahāpuṇyaṃ prakīrtatam tathaivādhyātmaviduṣo dattaṃ bhavati cākṣayam,तथैव यातनां वै महापुण्यं प्रकीर्ततम् तथैवाध्यात्मविदुषो दत्तं भवति चाक्षयम्
1,12,48,kuṭumbinaṃ yā śāstrajñaṃ śrotriyaṃ vā guṇānvitam yo dattvā syāpayedṛtiṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu,कुटुम्बिनं या शास्त्रज्ञं श्रोत्रियं वा गुणान्वितम् यो दत्त्वा स्यापयेदृतिं तस्य पुण्यफलं शृणु
1,12,49,mātṛtāḥ pitṛtaścaiva dvijaḥ koṭikulanvitaḥ nirviśya viṣṇubhavanaṃ kalpaṃ tatraiva mādate,मातृताः पितृतश्चैव द्विजः कोटिकुलन्वितः निर्विश्य विष्णुभवनं कल्पं तत्रैव मादते
1,12,50,gaṇyante pāṃsavo bhūmergaṇyante vṛṣṭivindavaḥ na gaṇyante vidhātrāpi brahahmavṛttiphalāni vai,गण्यन्ते पांसवो भूमेर्गण्यन्ते वृष्टिविन्दवः न गण्यन्ते विधात्रापि ब्रहह्मवृत्तिफलानि वै
1,12,51,samastadevatārupo brāhmaṇaḥ parikīrtitaḥ jīvanaṃ dadatastasya kaḥ puṇyaṃ gadituṃ kṣamaḥ,समस्तदेवतारुपो ब्राह्मणः परिकीर्तितः जीवनं ददतस्तस्य कः पुण्यं गदितुं क्षमः
1,12,52,yo viprahitakṛnnityaṃ sa sarvānkṛtavānmakhān sa strātaḥ sarvatīrtheṣu tatpaṃ tenākhilaṃ tapaḥ,यो विप्रहितकृन्नित्यं स सर्वान्कृतवान्मखान् स स्त्रातः सर्वतीर्थेषु तत्पं तेनाखिलं तपः
1,12,53,yo dadasveti viprāṇāṃ jīvanaṃ prerayetparam so 'pi tatphalamāpnoti kimanyairbahubhāṣitaiḥ,यो ददस्वेति विप्राणां जीवनं प्रेरयेत्परम् सो ऽपि तत्फलमाप्नोति किमन्यैर्बहुभाषितैः
1,12,54,taḍāgaṃ kārayedyastu svayamevāpareṇa vā vaktuṃ tatpuṇyasaṃkhyānaṃ nālaṃ varṣaśatāyuṣā,तडागं कारयेद्यस्तु स्वयमेवापरेण वा वक्तुं तत्पुण्यसंख्यानं नालं वर्षशतायुषा
1,12,55,ekaścedadhvago rājaṃstaḍāgasya jalaṃ pibet katkartuḥ sarvapāpāni naśyantyeva na saṃśayaḥ,एकश्चेदध्वगो राजंस्तडागस्य जलं पिबेत् कत्कर्तुः सर्वपापानि नश्यन्त्येव न संशयः
1,12,56,ekāhamaṣi yatkuryādbhūmisthamudakaṃ naraḥ sa muktaḥ sarvapāpebhyaḥ śatavarṣaṃ vaseddivi,एकाहमषि यत्कुर्याद्भूमिस्थमुदकं नरः स मुक्तः सर्वपापेभ्यः शतवर्षं वसेद्दिवि
1,12,57,kartuṃ taḍāgaṃ yo martyaḥ sāhyakaḥ śaktito bhavet so 'pi tatphalanāpnoti tuṣṭaḥ preraka eva ca,कर्तुं तडागं यो मर्त्यः साह्यकः शक्तितो भवेत् सो ऽपि तत्फलनाप्नोति तुष्टः प्रेरक एव च
1,12,58,mṛdaṃ siddhārthamātrāṃ vā taḍāgādyo vahiḥ kṣipet tiṣṭatyabdaśataṃ svarge vimuktaḥ pāpakoṭibhiḥ,मृदं सिद्धार्थमात्रां वा तडागाद्यो वहिः क्षिपेत् तिष्टत्यब्दशतं स्वर्गे विमुक्तः पापकोटिभिः
1,12,59,devatā yasya tuṣyanti guravo vā nṛpottama taḍāgapuṇyabhāksa syādityeṣā śāśvatī śrutiḥ,देवता यस्य तुष्यन्ति गुरवो वा नृपोत्तम तडागपुण्यभाक्स स्यादित्येषा शाश्वती श्रुतिः
1,12,60,iti hāsaṃ pravakṣyāmi tavātra nṛpasattama yaṃ śṛtvā sarvapāyebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ,इति हासं प्रवक्ष्यामि तवात्र नृपसत्तम यं शृत्वा सर्वपायेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
1,12,61,gauḍadeśe 'tivikhyāto rājāsīdvīrabhadrakaḥ mahāpratīpī vidyāvānsadā vipraprapūjakaḥ,गौडदेशे ऽतिविख्यातो राजासीद्वीरभद्रकः महाप्रतीपी विद्यावान्सदा विप्रप्रपूजकः
1,12,62,vedaśāstrakulācārayukto mitrakvirdhanaḥ tasya rājñī mahābhāgā nānmā campakamañjarī,वेदशास्त्रकुलाचारयुक्तो मित्रक्विर्धनः तस्य राज्ञी महाभागा नान्मा चम्पकमञ्जरी
1,12,63,tasya rājño mahāmātyāḥ kṛtmākṛsyavicāraṇāḥ dharmāṇāṃ dharmaśāstrestu sadā kurvanti niścayam,तस्य राज्ञो महामात्याः कृत्माकृस्यविचारणाः धर्माणां धर्मशास्त्रेस्तु सदा कुर्वन्ति निश्चयम्
1,12,64,prāyaścittaṃ cikittsāṃ ca jyotiṣe dharmanirṇayam vināśāstreṇa yo brūyāttamāhurbrahmaghātakam,प्रायश्चित्तं चिकित्त्सां च ज्योतिषे धर्मनिर्णयम् विनाशास्त्रेण यो ब्रूयात्तमाहुर्ब्रह्मघातकम्
1,12,65,iti niścitya manasā manvādīritadharmkān ācāryebhyaḥ sadā bhūpaḥ śṛṇoti vidhipūrvakam,इति निश्चित्य मनसा मन्वादीरितधर्म्कान् आचार्येभ्यः सदा भूपः शृणोति विधिपूर्वकम्
1,12,66,na ko 'pyanyāyavartī tasya rājye 'varo 'pi ca dharmeṇa pālyamānasya tasya deśasya bhūpateḥ,न को ऽप्यन्यायवर्ती तस्य राज्ये ऽवरो ऽपि च धर्मेण पाल्यमानस्य तस्य देशस्य भूपतेः
1,12,67,jātaṃ samatvaṃ svargasya saurājyasya śubhāvaham sa caikadā tu nṛpatirmṛgayāyāṃ mahāvane,जातं समत्वं स्वर्गस्य सौराज्यस्य शुभावहम् स चैकदा तु नृपतिर्मृगयायां महावने
1,12,68,mantryādibhiḥ parivṛto babhrāma madhyabhāskaram daivādākheṭaśūnyasya hyatiśrāntasya tatra vai,मन्त्र्यादिभिः परिवृतो बभ्राम मध्यभास्करम् दैवादाखेटशून्यस्य ह्यतिश्रान्तस्य तत्र वै
1,12,69,nṛparītasya saṃjātaṃ saraso darśanaṃ nṛpa tataḥ śuṣkāṃ tu sarasīṃ dṛṣṭvā tatra vyacintayat,नृपरीतस्य संजातं सरसो दर्शनं नृप ततः शुष्कां तु सरसीं दृष्ट्वा तत्र व्यचिन्तयत्
1,12,70,kimayaṃ sarasīśṛṅgebhuvaḥ kena vinirmitā kathaṃ jalaṃ bhavedatra yena jīvedayaṃ nṛpaḥ,किमयं सरसीशृङ्गेभुवः केन विनिर्मिता कथं जलं भवेदत्र येन जीवेदयं नृपः
1,12,71,tato buddhiḥ samabhavatkhāte tasyā nṛpottama hastamātraṃ tato garttaṃ khātvā toyamavātpavān,ततो बुद्धिः समभवत्खाते तस्या नृपोत्तम हस्तमात्रं ततो गर्त्तं खात्वा तोयमवात्पवान्
1,12,72,tena toyena pītena rājñastṛtpirajāyata mantriṇaścāpi bhūmiśa buddhisāgarasaṃjñinaḥ,तेन तोयेन पीतेन राज्ञस्तृत्पिरजायत मन्त्रिणश्चापि भूमिश बुद्धिसागरसंज्ञिनः
1,12,73,sa buddhisāgaro bhūpaṃ prāha dharmārthakovidaḥ rājanniyaṃ puṣkariṇī varṣājalavatī purā,स बुद्धिसागरो भूपं प्राह धर्मार्थकोविदः राजन्नियं पुष्करिणी वर्षाजलवती पुरा
1,12,74,adyaināṃ baddhavaprāṃ ca karttuṃ jātā matirmama tadbhavānmodatāṃ deva dattādājñāṃ ca me 'nagha,अद्यैनां बद्धवप्रां च कर्त्तुं जाता मतिर्मम तद्भवान्मोदतां देव दत्तादाज्ञां च मे ऽनघ
1,12,75,iti śrutvā vacastasya mantriṇo nṛpasattamaḥ mumude 'titarāṃ bhūpaḥ svayaṃ kartuṃ samudyataḥ,इति श्रुत्वा वचस्तस्य मन्त्रिणो नृपसत्तमः मुमुदे ऽतितरां भूपः स्वयं कर्तुं समुद्यतः
1,12,76,tameva mantriṇāṃ tatra yuyoja śubhakarmaṇi tato rājājñayā so 'pi buddhisāgarako mudā,तमेव मन्त्रिणां तत्र युयोज शुभकर्मणि ततो राजाज्ञया सो ऽपि बुद्धिसागरको मुदा
1,12,77,sarasīṃ sāgaraṃ karttumudyataḥ puṇyakṛttamaḥ dhanuṣāṃ caiva pañcāśatsarvato vistṛtāyatām,सरसीं सागरं कर्त्तुमुद्यतः पुण्यकृत्तमः धनुषां चैव पञ्चाशत्सर्वतो विस्तृतायताम्
1,12,78,sarasīṃ baddhasu śilāṃ cakārāgādhaśambarām tāṃ vinirmāya sarasīṃ rājñe sarvaṃ nyavedayat,सरसीं बद्धसु शिलां चकारागाधशम्बराम् तां विनिर्माय सरसीं राज्ञे सर्वं न्यवेदयत्
1,12,79,tasyāṃ tataḥ prabhṛti vai sarve 'pi vanacāriṇaḥ pānthāḥ pipāsitā bhūpa labhante sma jalaṃ śubham,तस्यां ततः प्रभृति वै सर्वे ऽपि वनचारिणः पान्थाः पिपासिता भूप लभन्ते स्म जलं शुभम्
1,12,80,kadācitsvāyuṣaścānte sa mantrī buddhisāgaraḥ pramṛto gatavāṃllokaṃ lokaśāsturmama prabho,कदाचित्स्वायुषश्चान्ते स मन्त्री बुद्धिसागरः प्रमृतो गतवांल्लोकं लोकशास्तुर्मम प्रभो
1,12,81,tadarthaṃ tu mayā pṛṣṭo dharmo dharmalipiṅkaraḥ citragutpastu tatkarma mahyaṃ sarvaṃ nyavedayat,तदर्थं तु मया पृष्टो धर्मो धर्मलिपिङ्करः चित्रगुत्पस्तु तत्कर्म मह्यं सर्वं न्यवेदयत्
1,12,82,upadeṣṭā svayaṃ cāsau dharmakāryasya bhūpateḥ tasmāddharmavimānaṃ tu samāroḍhumihārhati,उपदेष्टा स्वयं चासौ धर्मकार्यस्य भूपतेः तस्माद्धर्मविमानं तु समारोढुमिहार्हति
1,12,83,ityukte citragutpena samājñatpo mayā nṛpa vimānaṃ dharmasaṃjñaṃ tu āroḍhuṃ buddhisāgaraḥ,इत्युक्ते चित्रगुत्पेन समाज्ञत्पो मया नृप विमानं धर्मसंज्ञं तु आरोढुं बुद्धिसागरः
1,12,84,atha kālāntare rājansarājā vīrabhadrakaḥ mṛto gato mama sthānaṃ namaścakre mudānvitaḥ,अथ कालान्तरे राजन्सराजा वीरभद्रकः मृतो गतो मम स्थानं नमश्चक्रे मुदान्वितः
1,12,85,mayā tu tatra tasyāpi pṛṣṭaṃ karmākhilaṃ nṛpa kathitaṃ citragutpena dharmaṃ sarasisaṃbhavam,मया तु तत्र तस्यापि पृष्टं कर्माखिलं नृप कथितं चित्रगुत्पेन धर्मं सरसिसंभवम्
1,12,86,tadā samyaṅmayā rājā bodhito 'bhūdyathāśṛṇu adhityakāyāṃ bhūpāla saikatasya gireḥ parā,तदा सम्यङ्मया राजा बोधितो ऽभूद्यथाशृणु अधित्यकायां भूपाल सैकतस्य गिरेः परा
1,12,87,lāvakenāmunācañcvā khātaṃ dvyaṃṅguprambuni tataḥ kālāntare tena vārāheṇa nṛpottama,लावकेनामुनाचञ्च्वा खातं द्व्यंङ्गुप्रम्बुनि ततः कालान्तरे तेन वाराहेण नृपोत्तम
1,12,88,khanitaṃ hastamātraṃ tu jalaṃ tuṇḍena cātmanaḥ tato 'nyadāmuyā kālyāhasta yugmamitaḥ kṛtaḥ,खनितं हस्तमात्रं तु जलं तुण्डेन चात्मनः ततो ऽन्यदामुया काल्याहस्त युग्ममितः कृतः
1,12,89,khāto jale mahārāja toyaṃ māsadvayaṃ sthitam pītaṃ kṣudrairvanacaraiḥ sattvaistṛṣṇāsamākulaiḥ,खातो जले महाराज तोयं मासद्वयं स्थितम् पीतं क्षुद्रैर्वनचरैः सत्त्वैस्तृष्णासमाकुलैः
1,12,90,tato varṣatrāyānte tu gajatānena suvrata hastatrayamitaḥ khātaḥ kṛtastatrādhikaṃ jalam,ततो वर्षत्रायान्ते तु गजतानेन सुव्रत हस्तत्रयमितः खातः कृतस्तत्राधिकं जलम्
1,12,91,māsatraye sthitaṃ tacca payo jīvairvanecaraiḥ bhavāṃstatra samāyāto jalaśoṣāda nantaram,मासत्रये स्थितं तच्च पयो जीवैर्वनेचरैः भवांस्तत्र समायातो जलशोषाद नन्तरम्
1,12,92,māse tatra tu saṃprātpaṃ hastaṃ khātvā jalaṃ nṛpa tatastasyopadeśena mantriṇo nṛpate tvayā,मासे तत्र तु संप्रात्पं हस्तं खात्वा जलं नृप ततस्तस्योपदेशेन मन्त्रिणो नृपते त्वया
1,12,93,pañcāśaddhanurutkhātaṃ jātaṃ tatatra mahājalam punaḥ śilābhiḥ sudṛḍhaṃ baddhaṃ jātaṃ mahatsaraḥ vṛkṣāśca ropitāstatra sarvalokopakāriṇaḥ,पञ्चाशद्धनुरुत्खातं जातं ततत्र महाजलम् पुनः शिलाभिः सुदृढं बद्धं जातं महत्सरः वृक्षाश्च रोपितास्तत्र सर्वलोकोपकारिणः
1,12,94,tena svasvena puṇyena pañcaite jagatīpate vimānaṃ dharmyamāruḍhāstvamāṇyenaṃ samāruha,तेन स्वस्वेन पुण्येन पञ्चैते जगतीपते विमानं धर्म्यमारुढास्त्वमाण्येनं समारुह
1,12,95,iti vākyaṃ samākarṇya mama rājā sa bhūmipa āruroha vimānaṃ tatṣaṣṭho rājā samāṃśabhāk,इति वाक्यं समाकर्ण्य मम राजा स भूमिप आरुरोह विमानं तत्षष्ठो राजा समांशभाक्
1,12,96,iti te sarvamākhyātaṃ taḍāgajanitaṃ phalam śrutvaitanmucyate pāpādājanmamaraṇāntikāt,इति ते सर्वमाख्यातं तडागजनितं फलम् श्रुत्वैतन्मुच्यते पापादाजन्ममरणान्तिकात्
1,12,97,yo naraḥ śraddhayo yukto vyākhyātaṃ śruṇuyātpaṭhet so 'pyāpnotyakhilaṃ puṇyaṃ saronirmāṇasaṃbhavam,यो नरः श्रद्धयो युक्तो व्याख्यातं श्रुणुयात्पठेत् सो ऽप्याप्नोत्यखिलं पुण्यं सरोनिर्माणसंभवम्
1,13,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde dharmākhyāne dvādaśo 'dhyāyaḥ dharmarāja uvāca devatāyatanaṃ yastu kurute kārayatyapi śivasyāpi harervāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्माख्याने द्वादशो ऽध्यायः धर्मराज उवाच देवतायतनं यस्तु कुरुते कारयत्यपि शिवस्यापि हरेर्वापि तस्य पुण्यफलं शृणु
1,13,2,mātṛtaḥ pitṛtaścaiva lakṣakoṭikulānvitaḥ kalpatrayaṃ viṣṇupade tiṣṭatyeva na saṃśayaḥ,मातृतः पितृतश्चैव लक्षकोटिकुलान्वितः कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्टत्येव न संशयः
1,13,3,mṛdaiva kurute yastu devatāyatanaṃ niraḥ mṛdaiva kurute yastu devatāyatanaṃ naraḥ yāvatpuṇyaṃ bhavettasya tanme nigadataḥ śṛṇu,मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं निरः मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु
1,13,4,divyadehadharo bhūtvā vimānavaramāsthitaḥ kalpatrayaṃ viṣṇupade tiṣṭatyeva na saṃśayaḥ,दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्टत्येव न संशयः
1,13,5,mṛdaiva kurute yastu devatāyatanaṃ naraḥ yāvatpuṇyaṃ bhavettasya tanme nigadataḥ śṛṇu,मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु
1,13,6,divyadehadharo bhūtvā vimānavaramāsthitaḥ kalpatrayaṃ viṣṇupade sthitvā brahmapuraṃ vrajet,दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः कल्पत्रयं विष्णुपदे स्थित्वा ब्रह्मपुरं व्रजेत्
1,13,7,kalpavadvayaṃ sthitastatra punaḥ kalpaṃ vaseddivi tatastu yogināmeva kule jāto dayonvitāḥ,कल्पवद्वयं स्थितस्तत्र पुनः कल्पं वसेद्दिवि ततस्तु योगिनामेव कुले जातो दयोन्विताः
1,13,8,vaiṣṇavaṃ yogamāsthāya muktiṃ vrajati śāśvatīm dārubhiḥ kurute yastu tasya syāddiguṇaṃ phalam,वैष्णवं योगमास्थाय मुक्तिं व्रजति शाश्वतीम् दारुभिः कुरुते यस्तु तस्य स्याद्दिगुणं फलम्
1,13,9,triguṇaṃ ceṣṭakābhistu śilābhistaccaturgaṇam sphuṭikābhiḥ śilābhistu jñeyaṃ daśaguṇottaram,त्रिगुणं चेष्टकाभिस्तु शिलाभिस्तच्चतुर्गणम् स्फुटिकाभिः शिलाभिस्तु ज्ञेयं दशगुणोत्तरम्
1,13,10,tānmībhistacchataguṇaṃ hemnā koṭiguṇaṃ bhavet devālayaṃ taḍāgaṃ vā grāmaṃ vā pālayettu yaḥ,तान्मीभिस्तच्छतगुणं हेम्ना कोटिगुणं भवेत् देवालयं तडागं वा ग्रामं वा पालयेत्तु यः
1,13,11,kartuḥ śataguṇaṃ tasya puṇyaṃ bhavati bhūpate devālayasya śuśrūṣāṃ lepasecanamaṇḍanaiḥ,कर्तुः शतगुणं तस्य पुण्यं भवति भूपते देवालयस्य शुश्रूषां लेपसेचनमण्डनैः
1,13,12,kuryādyatsatataṃ bhaktyā tasya puṇyamanantakam vetanādviṣṭito vāpi puṇyakarmapravarttitāḥ,कुर्याद्यत्सततं भक्त्या तस्य पुण्यमनन्तकम् वेतनाद्विष्टितो वापि पुण्यकर्मप्रवर्त्तिताः
1,13,13,te gacchanti dharādhārāḥ śāścataṃ vaiṣṇavaṃ padam tāḍāgārddhaphalaṃ rājankāsāre parikīrtitam,ते गच्छन्ति धराधाराः शाश्चतं वैष्णवं पदम् ताडागार्द्धफलं राजन्कासारे परिकीर्तितम्
1,13,14,kūpe pādaphalaṃ jñeyaṃ vāpyāṃ padmākaronmitam vāpīśataguṇaṃ proktaṃ kulyāyāṃ bhūpateḥ phalam,कूपे पादफलं ज्ञेयं वाप्यां पद्माकरोन्मितम् वापीशतगुणं प्रोक्तं कुल्यायां भूपतेः फलम्
1,13,15,dṛṣadbhistudhanīḥkuryānmṛdā niṣkiñcano janaḥ tayoḥ phalaṃ samānaṃ syādityāha kamalodbhavaḥ,दृषद्भिस्तुधनीःकुर्यान्मृदा निष्किञ्चनो जनः तयोः फलं समानं स्यादित्याह कमलोद्भवः
1,13,16,dadyādāḍhyāstu nagaraṃ hastamātramakiñcanaḥ bhuvaṃ tayoḥ samaphalaṃ prāhurvedavido janāḥ,दद्यादाढ्यास्तु नगरं हस्तमात्रमकिञ्चनः भुवं तयोः समफलं प्राहुर्वेदविदो जनाः
1,13,17,dhanāḍhyaḥ kurute yastu taḍāgaṃ phalasādhanam daridraḥ kurute kūpaṃ samaṃ puṇyaṃ prakīrtitam,धनाढ्यः कुरुते यस्तु तडागं फलसाधनम् दरिद्रः कुरुते कूपं समं पुण्यं प्रकीर्तितम्
1,13,18,āśramaṃ kārayedyastu bahujantūpakārakam sa yāti brahmabhuvanaṃ kulatrayasamanvitaḥ,आश्रमं कारयेद्यस्तु बहुजन्तूपकारकम् स याति ब्रह्मभुवनं कुलत्रयसमन्वितः
1,13,19,dhenurvā brahmaṇo vāpi yo vā ko vāpi bhūpate kṣaṇārddhaṃ tasya chāyāyāṃ tiṣṭansvargaṃ nayatyamum,धेनुर्वा ब्रह्मणो वापि यो वा को वापि भूपते क्षणार्द्धं तस्य छायायां तिष्टन्स्वर्गं नयत्यमुम्
1,13,20,ārāmakārakā rājandevatāgṛhakāriṇaḥ taḍāgagrāmakarttāraḥ pūjyante hariṇā saha,आरामकारका राजन्देवतागृहकारिणः तडागग्रामकर्त्तारः पूज्यन्ते हरिणा सह
1,13,21,sarvalokopakārārthaṃ puṣpārāmaṃ janeśvarā kurvate devatārthaṃ vā teṣāṃ puṇyaphalaṃ śṛṇu,सर्वलोकोपकारार्थं पुष्पारामं जनेश्वरा कुर्वते देवतार्थं वा तेषां पुण्यफलं शृणु
1,13,22,tatra yāvanti parṇāni kusumāni bhavanti ca tāvadvarṣāṇi nākastho modate kulakoṭibhiḥ,तत्र यावन्ति पर्णानि कुसुमानि भवन्ति च तावद्वर्षाणि नाकस्थो मोदते कुलकोटिभिः
1,13,23,prākārakāriṇastasya kaṇṭakāvaraṇapradāḥ prayānti brahmaṇaḥ sthānaṃ yugānāmekasatpatim,प्राकारकारिणस्तस्य कण्टकावरणप्रदाः प्रयान्ति ब्रह्मणः स्थानं युगानामेकसत्पतिम्
1,13,24,tulasīropaṇaṃ ye tu kurtate manuje śvara teṣāṃ puṇyaphalaṃ rājanvadato me niśāmaya,तुलसीरोपणं ये तु कुर्तते मनुजे श्वर तेषां पुण्यफलं राजन्वदतो मे निशामय
1,13,25,satpakoṭikulairyukto mātṛtaḥ pitṛtastathā vasetkalpaśataṃ sāgraṃ nārāyaṇapadaṃ nṛpa,सत्पकोटिकुलैर्युक्तो मातृतः पितृतस्तथा वसेत्कल्पशतं साग्रं नारायणपदं नृप
1,13,26,ūrddhapuṇḍradharo yastu tulasīmūlamṛtstrayā gopikācandanenāpi citrakūṭamṛdāpi vā gaṅgāmṛtikayā caiva tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu,ऊर्द्धपुण्ड्रधरो यस्तु तुलसीमूलमृत्स्त्रया गोपिकाचन्दनेनापि चित्रकूटमृदापि वा गङ्गामृतिकया चैव तस्य पुण्यफलं शृणु
1,13,27,vimānavaramāruḍho gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ saṃgīyamānacarito modate viṣṇuṃmadire,विमानवरमारुढो गन्धर्वाप्सरसां गणैः संगीयमानचरितो मोदते विष्णुंमदिरे
1,13,28,patrāṇi tulasīmūlādyāvanti patitāni vai tāvanti brahmahatyādipātakāni hatāni ca,पत्राणि तुलसीमूलाद्यावन्ति पतितानि वै तावन्ति ब्रह्महत्यादिपातकानि हतानि च
1,13,29,tulasyāṃ secayedyastu jalaṃ culukamātrakam kṣīrodavāsinā sārddhaṃ vasedācandratārakam,तुलस्यां सेचयेद्यस्तु जलं चुलुकमात्रकम् क्षीरोदवासिना सार्द्धं वसेदाचन्द्रतारकम्
1,13,30,dadāti brāhmaṇānāṃ yaḥ komalaṃ tulasīdalam sa yāti brahmasadane kulatritayatasaṃyutaḥ,ददाति ब्राह्मणानां यः कोमलं तुलसीदलम् स याति ब्रह्मसदने कुलत्रितयतसंयुतः
1,13,31,śālaprāmer'payedyastu tulasyāstu dalāni ca sa vasedviṣṇubhavane yāvadābhūtasaṃplavam,शालप्रामेर्ऽपयेद्यस्तु तुलस्यास्तु दलानि च स वसेद्विष्णुभवने यावदाभूतसंप्लवम्
1,13,32,kaṇṭakāvaraṇaṃ yastu prākāraṃ vāpi kārayet so 'pyekaviṃśatikulairmodate viṣṇumandire,कण्टकावरणं यस्तु प्राकारं वापि कारयेत् सो ऽप्येकविंशतिकुलैर्मोदते विष्णुमन्दिरे
1,13,33,yo 'rccayeddharipādābjaṃ tulasyāḥ komalairdalaiḥ na tasya punarāvṛttirviṣṇulokānnareśvara,यो ऽर्च्चयेद्धरिपादाब्जं तुलस्याः कोमलैर्दलैः न तस्य पुनरावृत्तिर्विष्णुलोकान्नरेश्वर
1,13,34,dvādaśyāṃ paurṇamāsyāṃ yaḥ kṣīreṇa snāpayeddharim kulāyutayutaḥ so 'pi modate vaiṣṇave pade,द्वादश्यां पौर्णमास्यां यः क्षीरेण स्नापयेद्धरिम् कुलायुतयुतः सो ऽपि मोदते वैष्णवे पदे
1,13,35,prasthamātreṇa payasā yaḥ snāpayati keśavam kulāyutāyutayutaḥ so 'pi viṣṇupure vaset,प्रस्थमात्रेण पयसा यः स्नापयति केशवम् कुलायुतायुतयुतः सो ऽपि विष्णुपुरे वसेत्
1,13,36,ghṛtaprasthena yo viṣṇuṃ dvādaśyāṃ snāpayennaraḥ kulakoṭiyuto rājansāyujyaṃ labhate hareḥ,घृतप्रस्थेन यो विष्णुं द्वादश्यां स्नापयेन्नरः कुलकोटियुतो राजन्सायुज्यं लभते हरेः
1,13,37,pañcāmṛtena yaḥ snānamekādaśyāṃ tu kārayet viṣṇoḥ sāyujyakaṃ tasya bhavetyulaśatāyutaiḥ,पञ्चामृतेन यः स्नानमेकादश्यां तु कारयेत् विष्णोः सायुज्यकं तस्य भवेत्युलशतायुतैः
1,13,38,ekādaśyāṃ paurṇamāsyāṃ dvādaśyāṃ vā nṛpottama nālikerodakairviṣṇuṃ snāpayettatphalaṃ śṛṇu,एकादश्यां पौर्णमास्यां द्वादश्यां वा नृपोत्तम नालिकेरोदकैर्विष्णुं स्नापयेत्तत्फलं शृणु
1,13,39,daśajanmārjitaiḥ pāpairvimukto nṛpasattama śatadvayakulairyukto modate viṣṇunā saha,दशजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो नृपसत्तम शतद्वयकुलैर्युक्तो मोदते विष्णुना सह
1,13,40,ikṣutoyena deveśaṃ yaḥ snāpayati bhūpate keśavaṃ lakṣapitṛbhiḥ sārddhaṃ viṣṇupadaṃ vrajet,इक्षुतोयेन देवेशं यः स्नापयति भूपते केशवं लक्षपितृभिः सार्द्धं विष्णुपदं व्रजेत्
1,13,41,puṣpodakena govindaṃ tathā gandhodakena ca snāpayitvā hariṃ bhaktyā vaiṣṇavaṃ padamānpuyāt,पुष्पोदकेन गोविन्दं तथा गन्धोदकेन च स्नापयित्वा हरिं भक्त्या वैष्णवं पदमान्पुयात्
1,13,42,jalena vastrapūtena yaḥ snāpayati mādhavam sarvapāpavinirmukto viṣṇunā saha modate,जलेन वस्त्रपूतेन यः स्नापयति माधवम् सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते
1,13,43,kṣīrādyaiḥ snāpayedyastu ravisaṃkramaṇe harim sa vasedviṣṇusadane trisatpapuruṣaiḥ saha,क्षीराद्यैः स्नापयेद्यस्तु रविसंक्रमणे हरिम् स वसेद्विष्णुसदने त्रिसत्पपुरुषैः सह
1,13,44,śuklapakṣe caturddaśyāmaṣṭamyāṃ pūrṇimādine,शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यामष्टम्यां पूर्णिमादिने
1,13,45,ekādaśyāṃ bhānuvāre dvādaśyāṃ pañcamītithau somasūryoparāge ca manvādiṣuyugādiṣu,एकादश्यां भानुवारे द्वादश्यां पञ्चमीतिथौ सोमसूर्योपरागे च मन्वादिषुयुगादिषु
1,13,46,arddhodaye ca sūryasya puṣyārke rohiṇībudhe tathaiva śaniro hiṇyāṃ bhaumāśvinyāṃ tathaiva ca,अर्द्धोदये च सूर्यस्य पुष्यार्के रोहिणीबुधे तथैव शनिरो हिण्यां भौमाश्विन्यां तथैव च
1,13,47,śanyāṃ bhṛvabhṛge caivabhṛgurevurevatisaṅgame tathā budhānurādhāyāṃ śravaṇārke tathaiva ca,शन्यां भृवभृगे चैवभृगुरेवुरेवतिसङ्गमे तथा बुधानुराधायां श्रवणार्के तथैव च
1,13,48,tathā ca somaśravaṇe hastayukte bṛhaspatau budhāṣṭamyāṃ budhāṣāḍhe puṇye vine tathā,तथा च सोमश्रवणे हस्तयुक्ते बृहस्पतौ बुधाष्टम्यां बुधाषाढे पुण्ये विने तथा
1,13,49,strāpaye tpayasā viṣṇuṃ śāntimān vāgyataḥ śuciḥ ghṛtena madhunā vāpi dadhnā vā tatphalaṃ śṛṇu,स्त्रापये त्पयसा विष्णुं शान्तिमान् वाग्यतः शुचिः घृतेन मधुना वापि दध्ना वा तत्फलं शृणु
1,13,50,sarvayajñaphalaṃ prāpye sarvapāpavivaparjitaḥ vaseṣṭiṣṇupure sārdaṃ trisatpapuruṣairmṛpa,सर्वयज्ञफलं प्राप्ये सर्वपापविवपर्जितः वसेष्टिष्णुपुरे सार्दं त्रिसत्पपुरुषैर्मृप
1,13,51,tatraiva jñānamāsādya yogināmapi durlabham mokṣamāproti nṛpate punarāvṛttidurlabham,तत्रैव ज्ञानमासाद्य योगिनामपि दुर्लभम् मोक्षमाप्रोति नृपते पुनरावृत्तिदुर्लभम्
1,13,52,kṛṣṇapakṣe caturdaśaayāṃ somavāre ca bhūpate śivaṃ saṃstrāpya dugdhena śivasāyujyamānpuyāt,कृष्णपक्षे चतुर्दशअयां सोमवारे च भूपते शिवं संस्त्राप्य दुग्धेन शिवसायुज्यमान्पुयात्
1,13,53,nālikerodakenāpi śivaṃ saṃstrāpya bhaktitaḥ aṣṭamyāminduvāre vā śivasāyujyamaśnute,नालिकेरोदकेनापि शिवं संस्त्राप्य भक्तितः अष्टम्यामिन्दुवारे वा शिवसायुज्यमश्नुते
1,13,54,śuklapakṣe caturdaśyāmaṣyamyāṃ vāpi bhūpate ghṛtena madhunā strāpya śivāṃ tatsāmyatāṃ vrajet,शुक्लपक्षे चतुर्दश्यामष्यम्यां वापि भूपते घृतेन मधुना स्त्राप्य शिवां तत्साम्यतां व्रजेत्
1,13,55,tilatailena saṃstrāpya viṣṇuṃ vā śivamevaṃ ca sa yāti tattatsārupyaṃ pitṛbhiḥ saha satpabhiḥ,तिलतैलेन संस्त्राप्य विष्णुं वा शिवमेवं च स याति तत्तत्सारुप्यं पितृभिः सह सत्पभिः
1,13,56,śivamiśrurasenāpi yaḥ snāpayati bhaghaktitaḥ śivaloke vasetkalpaṃ sasatpapuruṣaiḥ saha,शिवमिश्रुरसेनापि यः स्नापयति भघक्तितः शिवलोके वसेत्कल्पं ससत्पपुरुषैः सह
1,13,57,ghṛtena snāpayelliṅgamutthāne dvādaśīdine kṣīreṇa vā mahābhāga tatphalaṃ śṛṇu madgirā,घृतेन स्नापयेल्लिङ्गमुत्थाने द्वादशीदिने क्षीरेण वा महाभाग तत्फलं शृणु मद्गिरा
1,13,58,janmāyutakṛtakaiḥ pāpairdarmukto manujo nṛpa koṭi saṃkhyaṃ samuddhṛkatya svakulaṃ śivatāṃ vrajet,जन्मायुतकृतकैः पापैर्दर्मुक्तो मनुजो नृप कोटि संख्यं समुद्धृकत्य स्वकुलं शिवतां व्रजेत्
1,13,59,sampūjya gandhakusumairviṣṇuṃ viṣṇutithau nṛpa janmāyutārjitaiḥ pāpairmukto vrajati tatpadam,सम्पूज्य गन्धकुसुमैर्विष्णुं विष्णुतिथौ नृप जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तो व्रजति तत्पदम्
1,13,60,padmapuṣpeṇa yo viṣṇuṃ śivāṃ vā pūjayennaraḥ sa yāti viṣṇubhavanaṃ kulakoṭisamanvitaḥ,पद्मपुष्पेण यो विष्णुं शिवां वा पूजयेन्नरः स याति विष्णुभवनं कुलकोटिसमन्वितः
1,13,61,hariṃ ca ketakīpuṣpaiḥ śivaṃ dhattūrajairniśi saṃpūjya pāpanirmukto vasedbhiṣṇupure yugam,हरिं च केतकीपुष्पैः शिवं धत्तूरजैर्निशि संपूज्य पापनिर्मुक्तो वसेद्भिष्णुपुरे युगम्
1,13,62,hariṃ tu cāmpakaiḥ purṣperarkaṣpaiśca śaṅkaram samabhyarcya mahārāja tattatsālokyamānpuyāt,हरिं तु चाम्पकैः पुर्ष्पेरर्कष्पैश्च शङ्करम् समभ्यर्च्य महाराज तत्तत्सालोक्यमान्पुयात्
1,13,63,śaṅkara syāthavā viṣṇorghṛtayuktaṃ ca gugagulum dattvā dhūpe naro bhaktyā sarvapāpaiḥ pramucyate,शङ्कर स्याथवा विष्णोर्घृतयुक्तं च गुगगुलुम् दत्त्वा धूपे नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते
1,13,64,tilatailānvitaṃ dīpaṃ viṣṇorvā śaṅkarasya vā dattvā naraḥ sarvakāmānmaṃprāpnoti nṛpottama,तिलतैलान्वितं दीपं विष्णोर्वा शङ्करस्य वा दत्त्वा नरः सर्वकामान्मंप्राप्नोति नृपोत्तम
1,13,65,ghṛtena dīpaṃ yo dadyācchaṅkarāyātha viṣṇave sa muktaḥ sarvapāpebhyo gaṅgāsnānaphalaṃ labhet,घृतेन दीपं यो दद्याच्छङ्करायाथ विष्णवे स मुक्तः सर्वपापेभ्यो गङ्गास्नानफलं लभेत्
1,13,66,grāmayena vāpi tailena rājannanyena vā punaḥ dīpaṃ tattvā mahāviṣṇoḥ śivasyāpi phalaṃ śṛṇu,ग्रामयेन वापि तैलेन राजन्नन्येन वा पुनः दीपं तत्त्वा महाविष्णोः शिवस्यापि फलं शृणु
1,13,67,sarvapāpavinirmuktaḥ sarvaiśvaryasamanvitaḥ tattatsālokyamāpnoti triḥbhatpapuruṣānvitaḥ,सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः तत्तत्सालोक्यमाप्नोति त्रिःभत्पपुरुषान्वितः
1,13,68,yadyadiṣṭatamaṃ bhojyaṃ tattadīśāya viṣṇave dattvā tattatpadaṃ yāti catvāriśatkulānvitaḥ,यद्यदिष्टतमं भोज्यं तत्तदीशाय विष्णवे दत्त्वा तत्तत्पदं याति चत्वारिशत्कुलान्वितः
1,13,69,yadyadiṣṭatamaṃ vastu natadviprāya dāpayet sa yāti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttidurlabham,यद्यदिष्टतमं वस्तु नतद्विप्राय दापयेत् स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
1,13,70,bhrūṇahāsvarṇadānena śuddho bhavati bhūpate annatoyasamandānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati,भ्रूणहास्वर्णदानेन शुद्धो भवति भूपते अन्नतोयसमन्दानं न भूतं न भविष्यति
1,13,71,annadaḥ prāṇadaḥ proktaḥ prāṇadaścāpi sarvadaḥ sarvadānaphalaṃ yasmādannadasya nṛpottama,अन्नदः प्राणदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः सर्वदानफलं यस्मादन्नदस्य नृपोत्तम
1,13,72,annado brahmasadanaṃ yātivaṃśāyutānvitaḥ na tasya punarāvṛttiriti śāstreṣu niścitam,अन्नदो ब्रह्मसदनं यातिवंशायुतान्वितः न तस्य पुनरावृत्तिरिति शास्त्रेषु निश्चितम्
1,13,73,sadyastuṣṭikaraṃ jñeyaṃ jaladānaṃ yato 'dhikam annadānānnṛpaśreṣṭha nirdiṣṭaṃ śrahmavādibhiḥ,सद्यस्तुष्टिकरं ज्ञेयं जलदानं यतो ऽधिकम् अन्नदानान्नृपश्रेष्ठ निर्दिष्टं श्रह्मवादिभिः
1,13,74,mahāpātakayukto vā yukto vāpyupapātakaiḥ jalado mucyate tebhya ityāha kamalodbhavaḥ,महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः जलदो मुच्यते तेभ्य इत्याह कमलोद्भवः
1,13,75,śarīramannājaṃ prāhuḥ prāṇāmapyannajānviduḥ tasmādannaprado jñeyaḥ prāṇadaḥ pṛthivīpate,शरीरमन्नाजं प्राहुः प्राणामप्यन्नजान्विदुः तस्मादन्नप्रदो ज्ञेयः प्राणदः पृथिवीपते
1,13,76,yadyatuṣṭikaraṃ dānaṃ sarvakāmaphalapradam tasmādannasamaṃ dānaṃ nāsti bhūpāla bhūpale,यद्यतुष्टिकरं दानं सर्वकामफलप्रदम् तस्मादन्नसमं दानं नास्ति भूपाल भूपले
1,13,77,annadasya kule jātā āsahaṃstra nṛpotma napakaṃ te na paśaayanti tasmādannaprado varaḥ,अन्नदस्य कुले जाता आसहंस्त्र नृपोत्म नपकं ते न पशअयन्ति तस्मादन्नप्रदो वरः
1,13,78,pādābhyaṅgaṃbhaktiyukto yo 'titheḥ kurute naraḥ sa snātaḥ sarvatīrtheṣu gaṅgāsnānapuraḥsaram,पादाभ्यङ्गंभक्तियुक्तो यो ऽतिथेः कुरुते नरः स स्नातः सर्वतीर्थेषु गङ्गास्नानपुरःसरम्
1,13,79,tailābhyaṅgaṃ mahārāja brāhmaṇānāṃ karoti yaḥ sa strāto 'ṣṭaśataṃ sāgraṃ gaṅgāyāṃ nātra saṃśayaḥ,तैलाभ्यङ्गं महाराज ब्राह्मणानां करोति यः स स्त्रातो ऽष्टशतं साग्रं गङ्गायां नात्र संशयः
1,13,80,rogitānbrahmāṇānyastu premṇā rakṣati rakṣakaḥ sa koṭikulasaṃyukto vasedvūhyapure yugam,रोगितान्ब्रह्माणान्यस्तु प्रेम्णा रक्षति रक्षकः स कोटिकुलसंयुक्तो वसेद्वूह्यपुरे युगम्
1,13,81,yo rakṣetpṛthivīpāla raṅgaṃ vā rogiṇaṃ naram tasya viṣṇuḥ prasannātmā sarvānkāmānprayacchati,यो रक्षेत्पृथिवीपाल रङ्गं वा रोगिणं नरम् तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान्प्रयच्छति
1,13,82,manasā karmaṇā vācā yo rakṣedāmayānvitam sarvānkāmānavānpoti sarvepāpavivārjitaḥ,मनसा कर्मणा वाचा यो रक्षेदामयान्वितम् सर्वान्कामानवान्पोति सर्वेपापविवार्जितः
1,13,83,yo dadāti mahīpāla nivāsaṃ brāhmaṇāya vai tasya prasanno deveśaḥ svalokaṃ saṃprayacchati,यो ददाति महीपाल निवासं ब्राह्मणाय वै तस्य प्रसन्नो देवेशः स्वलोकं संप्रयच्छति
1,13,84,brāhmaṇāyaṃ brahmavide yo dadyādgāṃ payasvinīm sa yātibrahmasadanamanyeṣāmatidurlabham,ब्राह्मणायं ब्रह्मविदे यो दद्याद्गां पयस्विनीम् स यातिब्रह्मसदनमन्येषामतिदुर्लभम्
1,13,85,anyebhyaḥ pratigṛhyāpi yo ddyādgāṃ payasvinīm tasya puṇyaphalaṃ vaktuṃ nāhaṃ śakto 'smi paṇḍita,अन्येभ्यः प्रतिगृह्यापि यो द्द्याद्गां पयस्विनीम् तस्य पुण्यफलं वक्तुं नाहं शक्तो ऽस्मि पण्डित
1,13,86,kapilāṃ vedaviduṣe yo dadāti payasvinīm sa eva rudro bhūpāla sarvapāpavivarjitaḥ,कपिलां वेदविदुषे यो ददाति पयस्विनीम् स एव रुद्रो भूपाल सर्वपापविवर्जितः
1,13,87,viprāya vedaviduṣe dadyādubhayatomukhīm yastasya puṇyaṃ saṃkhyātu na śakto 'bdaśatairapi,विप्राय वेदविदुषे दद्यादुभयतोमुखीम् यस्तस्य पुण्यं संख्यातु न शक्तो ऽब्दशतैरपि
1,13,88,tasya puṇyaphalaṃ rājañśṛṇu vakṣyāmi tattvataḥ ekataḥ kratavaḥ sarve samagravaradakṣiṇāḥ,तस्य पुण्यफलं राजञ्शृणु वक्ष्यामि तत्त्वतः एकतः क्रतवः सर्वे समग्रवरदक्षिणाः
1,13,89,ekato bhayabhītasyata prāṇinaḥ prāṇarakṣaṇam saṃrakṣati mahīpāla yo vipraṃ bhayavihvalam,एकतो भयभीतस्यत प्राणिनः प्राणरक्षणम् संरक्षति महीपाल यो विप्रं भयविह्वलम्
1,13,90,sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ vastrado rudrabhavanaṃ kanyādo brahmaṇaḥ padam,स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः वस्त्रदो रुद्रभवनं कन्यादो ब्रह्मणः पदम्
1,13,91,hemado viṣṇu bhavanaṃ prayāti svakulānvitaḥ yastu kanyāmalaṅkṛtya dadātyadhyātmavedine,हेमदो विष्णु भवनं प्रयाति स्वकुलान्वितः यस्तु कन्यामलङ्कृत्य ददात्यध्यात्मवेदिने
1,13,92,śatavaṃśasamāyuktaḥ sa vrajedrūhyaṇaḥ padam kārtikyāṃ paurṇamāsyāṃ vā āṣāḍhyāṃ vāpi bhūpate,शतवंशसमायुक्तः स व्रजेद्रूह्यणः पदम् कार्तिक्यां पौर्णमास्यां वा आषाढ्यां वापि भूपते
1,13,93,vṛṣabhaṃ śivatuṣṭyarthamutsṛjettatphalaṃ śṛṇu satpajanmārjitaiḥ pāpairvimukto rudrarupabhāk,वृषभं शिवतुष्ट्यर्थमुत्सृजेत्तत्फलं शृणु सत्पजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो रुद्ररुपभाक्
1,13,94,kulasatpatisaṃyukto rudreṇa saha modate śivaliṅgāṅkitaṃ kṛtvā mahiṣaṃ yaḥ samutsṛjet,कुलसत्पतिसंयुक्तो रुद्रेण सह मोदते शिवलिङ्गाङ्कितं कृत्वा महिषं यः समुत्सृजेत्
1,13,95,na tasya yātanāloko bhavennṛpatisattam tāmbūladānaṃ yaḥ kuryācchaktito nṛpasattama,न तस्य यातनालोको भवेन्नृपतिसत्तम् ताम्बूलदानं यः कुर्याच्छक्तितो नृपसत्तम
1,13,97,"tasya viṣṇuḥ prasannātmā dadātyāyuryaśaḥ śriyam kṣīrodo ghṛtadaścaiva madhudo dadhidastathā narp_1,13.96 . divyābdāyutaparyantaṃsvargaloke mahīyate prayāti brahmasadanamikṣudātā nṛpottama","तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा ददात्यायुर्यशः श्रियम् क्षीरोदो घृतदश्चैव मधुदो दधिदस्तथा नर्प्_१,१३.९६ . दिव्याब्दायुतपर्यन्तंस्वर्गलोके महीयते प्रयाति ब्रह्मसदनमिक्षुदाता नृपोत्तम"
1,13,98,gandhadaḥ puṇyaphaladaḥ prayāti brahmaṇaḥ padam guḍekṣurasadaścaiva prayāti kṣīrasāgaram,गन्धदः पुण्यफलदः प्रयाति ब्रह्मणः पदम् गुडेक्षुरसदश्चैव प्रयाति क्षीरसागरम्
1,13,99,bhaṭānāṃ jalado yāti sūryalokamanuttamam vidyādānena sāyujyaṃ mādhavasya vrajennaraḥ,भटानां जलदो याति सूर्यलोकमनुत्तमम् विद्यादानेन सायुज्यं माधवस्य व्रजेन्नरः
1,13,100,vidyādānaṃ mahīdānaṃ godānaṃ cottamottamam narakāduddharantyeva japavāhanadohanāt,विद्यादानं महीदानं गोदानं चोत्तमोत्तमम् नरकादुद्धरन्त्येव जपवाहनदोहनात्
1,13,101,sarveṣāmapi dānānāṃ vidyādānaṃ viśiṣyate vidyādānena sāyujyaṃ viṣṇoryāti nṛpottama,सर्वेषामपि दानानां विद्यादानं विशिष्यते विद्यादानेन सायुज्यं विष्णोर्याति नृपोत्तम
1,13,102,narastviṃndhanadānena mucyate hyupapātakaiḥ śālagrāmaśilādānaṃ mahādānaṃ prakīrtitam,नरस्त्विंन्धनदानेन मुच्यते ह्युपपातकैः शालग्रामशिलादानं महादानं प्रकीर्तितम्
1,13,103,yaddattvā mokṣamānpoti liṅgadānaṃ tathā smṛtam brahmāṇḍa koṭidānena yatphalaṃ labhate naraḥ,यद्दत्त्वा मोक्षमान्पोति लिङ्गदानं तथा स्मृतम् ब्रह्माण्ड कोटिदानेन यत्फलं लभते नरः
1,13,104,tatphalaṃ samavānpoti liṅgadānānna saṃśayaḥ śālagrāmaśilādāne tato 'pi dviguṇaṃ phalam,तत्फलं समवान्पोति लिङ्गदानान्न संशयः शालग्रामशिलादाने ततो ऽपि द्विगुणं फलम्
1,13,105,śāla grāmaśilārūpī viṣṇureveti viśrutaḥ yo dadāti naro dānaṃ gṛhatāṃ prabho,शाल ग्रामशिलारूपी विष्णुरेवेति विश्रुतः यो ददाति नरो दानं गृहतां प्रभो
1,13,106,gaṅgāstrānaphalaṃ tasya niścitaṃ nṛpa jāyate ratnānvitasavarṇasya pradānena nṛpottama,गङ्गास्त्रानफलं तस्य निश्चितं नृप जायते रत्नान्वितसवर्णस्य प्रदानेन नृपोत्तम
1,13,107,bhuktimuktimavānpoti mahādānaṃ yataḥ smṛtam naro māṇikyadānena paraṃ mokṣamavānpuyāt,भुक्तिमुक्तिमवान्पोति महादानं यतः स्मृतम् नरो माणिक्यदानेन परं मोक्षमवान्पुयात्
1,13,108,ghruvalokamavānpoti vajradānena mānavaḥ svargaṃ vidrumadānena rudralokamavānpuyāt,घ्रुवलोकमवान्पोति वज्रदानेन मानवः स्वर्गं विद्रुमदानेन रुद्रलोकमवान्पुयात्
1,13,109,prayāti yānadānena muktādānena caindavam vaiḍūryado rudralokaṃ puṣparāgapradastathā,प्रयाति यानदानेन मुक्तादानेन चैन्दवम् वैडूर्यदो रुद्रलोकं पुष्परागप्रदस्तथा
1,13,110,puṣparāgapradānena sarvatra sukhamaśnute aśvasāṃnidhyaṃ ciraṃ vrajati bhūmipa,पुष्परागप्रदानेन सर्वत्र सुखमश्नुते अश्वसांनिध्यं चिरं व्रजति भूमिप
1,13,111,gajadānena mahatā sarvānkāmānavānpuyāt prayāti yānadānena svargaṃ svaryānamāsthitaḥ,गजदानेन महता सर्वान्कामानवान्पुयात् प्रयाति यानदानेन स्वर्गं स्वर्यानमास्थितः
1,13,112,mahiṣīdo jayatyeva hyapamṛkatyuṃ na saṃśayaḥ gavāṃ tṛṇapradānena rudralokamavānpuyāt,महिषीदो जयत्येव ह्यपमृकत्युं न संशयः गवां तृणप्रदानेन रुद्रलोकमवान्पुयात्
1,13,113,vāruṇaṃ lokamānpoti mahīśa lavaṇapradaḥ svaśramācāraniratāḥ sarvabhūtahiteratāḥ,वारुणं लोकमान्पोति महीश लवणप्रदः स्वश्रमाचारनिरताः सर्वभूतहितेरताः
1,13,114,adāmbhikā gatāsūyāḥ prayānti bagrahmaṇaḥ padam paropadeśa niratā vītarāgā vimatsārāḥ,अदाम्भिका गतासूयाः प्रयान्ति बग्रह्मणः पदम् परोपदेश निरता वीतरागा विमत्साराः
1,13,115,haripādārcanaratāḥ prayānti sadanaṃ hareḥ satsaṅgāhlādaniratāḥ satkarmasu sadodyatāḥ,हरिपादार्चनरताः प्रयान्ति सदनं हरेः सत्सङ्गाह्लादनिरताः सत्कर्मसु सदोद्यताः
1,13,116,parāpavādavimukhāḥ prāyānti harimandiram nityaṃ hitakarā ye tu brāhmaṇeṣu ca goṣu ca,परापवादविमुखाः प्रायान्ति हरिमन्दिरम् नित्यं हितकरा ये तु ब्राह्मणेषु च गोषु च
1,13,117,parastrīsaṅgavimukhā na paśyanti yamālayam jitendriyā jitāhārā goṣu kṣāntāḥ suśīlinaḥ,परस्त्रीसङ्गविमुखा न पश्यन्ति यमालयम् जितेन्द्रिया जिताहारा गोषु क्षान्ताः सुशीलिनः
1,13,118,brāhmaṇeṣu kṣamāśīlāḥ prayānti bhavanaṃ hareḥ agniśuśrūṣavaścaiva guruśuśrūṣakāstathā,ब्राह्मणेषु क्षमाशीलाः प्रयान्ति भवनं हरेः अग्निशुश्रूषवश्चैव गुरुशुश्रूषकास्तथा
1,13,119,patiśuśrūṣaṇaratā na vai saṃsṛtibhāginaḥ sadā devārcanaratā harinamaparāyaṇāḥ,पतिशुश्रूषणरता न वै संसृतिभागिनः सदा देवार्चनरता हरिनमपरायणाः
1,13,120,pratigrahanivṛttāśca prayānti paramaṃ padam anāthaṃ viprakuṇapaṃ ye daheyurnṛpottama,प्रतिग्रहनिवृत्ताश्च प्रयान्ति परमं पदम् अनाथं विप्रकुणपं ये दहेयुर्नृपोत्तम
1,13,121,aśvamedhasahasrāṇāṃ phalamaśnuvate sadā patraiḥ purṣpeḥ phalairvāpi jalairvā manujeśvara,अश्वमेधसहस्राणां फलमश्नुवते सदा पत्रैः पुर्ष्पेः फलैर्वापि जलैर्वा मनुजेश्वर
1,13,122,pūjayā rahitaṃ liṅgamacaryattetphalaṃ śṛṇu apsarogaṇagandharvaiḥ stūyamāno vimānagaḥ,पूजया रहितं लिङ्गमचर्यत्तेत्फलं शृणु अप्सरोगणगन्धर्वैः स्तूयमानो विमानगः
1,13,123,prayāti śivasānnidhyamityāha kamalodbhavaḥ culukodakamātreṇa liṅgaṃ saṃsnāpya bhūmipa,प्रयाति शिवसान्निध्यमित्याह कमलोद्भवः चुलुकोदकमात्रेण लिङ्गं संस्नाप्य भूमिप
1,13,124,lakṣāśvamedhajaṃ puṇyaṃ saṃprānpoti na saṃśayaḥ pūjayā rahitaṃ liṅgaṃ kusumairyor'cayetsudhīḥ,लक्षाश्वमेधजं पुण्यं संप्रान्पोति न संशयः पूजया रहितं लिङ्गं कुसुमैर्योर्ऽचयेत्सुधीः
1,13,125,aśvamedhāyutaphalaṃ bhavettasya janeśvara bhakṣyairbhojyaiḥ phalairvāpi śūnyaṃ liṅgaṃ prapūjya ca,अश्वमेधायुतफलं भवेत्तस्य जनेश्वर भक्ष्यैर्भोज्यैः फलैर्वापि शून्यं लिङ्गं प्रपूज्य च
1,13,126,śivasāyujyamānpoti punarāvṛttivarjitam pūjayā rahitaṃ viṣṇuṃ yor'cayedakarvaṃśaja,शिवसायुज्यमान्पोति पुनरावृत्तिवर्जितम् पूजया रहितं विष्णुं योर्ऽचयेदकर्वंशज
1,13,127,jalenāpi sa sālokyaṃ viṣṇoryāti narottama devatāyatane yastu kuryātsaṃmārjanaṃ sudhīḥ,जलेनापि स सालोक्यं विष्णोर्याति नरोत्तम देवतायतने यस्तु कुर्यात्संमार्जनं सुधीः
1,13,128,yāvatpāṃsu yugāvāsaṃ vaiṣṇave mandirelabhet śīrṇaṃ sphaṭikaliṅgantu yaḥ saṃdadhyānnṛpottama,यावत्पांसु युगावासं वैष्णवे मन्दिरेलभेत् शीर्णं स्फटिकलिङ्गन्तु यः संदध्यान्नृपोत्तम
1,13,129,śatajanmārjitaiḥ pāpairmucyate sa tu mānavaḥ yastu devālaye rājannapi gocarmamātrakam,शतजन्मार्जितैः पापैर्मुच्यते स तु मानवः यस्तु देवालये राजन्नपि गोचर्ममात्रकम्
1,13,130,jalena siñcidbhūbhāgaṃ so 'pi svargaṃ labhennaraḥ gandhodakena yaḥ siñceddevatāyatane bhuvam,जलेन सिञ्चिद्भूभागं सो ऽपि स्वर्गं लभेन्नरः गन्धोदकेन यः सिञ्चेद्देवतायतने भुवम्
1,13,131,yāvatkaṇānukalpaṃ tu tiṣṭheta devasannidhau mṛdā dhātuvikārairvā yo limpeddevatāgṛham,यावत्कणानुकल्पं तु तिष्ठेत देवसन्निधौ मृदा धातुविकारैर्वा यो लिम्पेद्देवतागृहम्
1,13,132,sa koṭikulamuddhṛtya yāti sāmyaṃ madhudviṣaḥ śilācūrṇena yo martyo devāgāraṃ tu lopayet,स कोटिकुलमुद्धृत्य याति साम्यं मधुद्विषः शिलाचूर्णेन यो मर्त्यो देवागारं तु लोपयेत्
1,13,133,svastikādīni vā kuryāttasya puṇyamanantakam yaḥ kuryāddīparacanāṃ devatāyatane nṛpa,स्वस्तिकादीनि वा कुर्यात्तस्य पुण्यमनन्तकम् यः कुर्याद्दीपरचनां देवतायतने नृप
1,13,134,tasya puṇyaṃ prasaṃkhyātuṃ notsahe 'bdaśatairapi akhaṇḍadīpaṃ yaḥ kuryādviṣṇorvā śaṅkarasya ca,तस्य पुण्यं प्रसंख्यातुं नोत्सहे ऽब्दशतैरपि अखण्डदीपं यः कुर्याद्विष्णोर्वा शङ्करस्य च
1,13,135,kṣaṇe kṣaṇe 'śvamedhasya phalaṃ tasya na durlabham arcitaṃ śaṅkaraṃ dṛṣṭvā viṣṇuṃ vāpi namettu yaḥ,क्षणे क्षणे ऽश्वमेधस्य फलं तस्य न दुर्लभम् अर्चितं शङ्करं दृष्ट्वा विष्णुं वापि नमेत्तु यः
1,13,136,sa viṣṇubhavanaṃ prāpya modate ca yugāyutam devyāḥ pradakṣiṇāmekāṃ satpa sūryasya bhūmipa,स विष्णुभवनं प्राप्य मोदते च युगायुतम् देव्याः प्रदक्षिणामेकां सत्प सूर्यस्य भूमिप
1,13,137,tistro vināyakasyāpi catastro viṣṇumandire kṛtvā tattadgṛhaṃ prāpya modate yugalakṣakam,तिस्त्रो विनायकस्यापि चतस्त्रो विष्णुमन्दिरे कृत्वा तत्तद्गृहं प्राप्य मोदते युगलक्षकम्
1,13,138,yo viṣṇorbhaktibhāvena tathaiva godvijasya ca pradakṣiṇāṃ cararettasya hyaśvamedhaḥ pade pade,यो विष्णोर्भक्तिभावेन तथैव गोद्विजस्य च प्रदक्षिणां चररेत्तस्य ह्यश्वमेधः पदे पदे
1,13,139,kāśyāṃ maheśvaraṃ māheśvaraṃ liṅgaṃ saṃpūjya praṇamettu yaḥ na tasya vidyate kṛtyaṃ saṃsṛtirnaiva jāyate,काश्यां महेश्वरं माहेश्वरं लिङ्गं संपूज्य प्रणमेत्तु यः न तस्य विद्यते कृत्यं संसृतिर्नैव जायते
1,13,140,śivaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā savyenaiva vidhānataḥ naro na cyavate svargācchaṅkarasya prasādataḥ,शिवं प्रदक्षिणं कृत्वा सव्येनैव विधानतः नरो न च्यवते स्वर्गाच्छङ्करस्य प्रसादतः
1,13,141,stutvā stotrairjagannāthaṃ nārāyaṇamanāmayam sarvānkāmānavānpoti manasā yadyadicchati,स्तुत्वा स्तोत्रैर्जगन्नाथं नारायणमनामयम् सर्वान्कामानवान्पोति मनसा यद्यदिच्छति
1,13,142,devatāyatane yastu bhaktiyuktaḥ pranṛtyati gāyate vā sa bhūpāla rudraloke ca muktibhāk,देवतायतने यस्तु भक्तियुक्तः प्रनृत्यति गायते वा स भूपाल रुद्रलोके च मुक्तिभाक्
1,13,143,ye tu vādyaṃ prakurvanti devatāyatane narāḥ te haṃsayānamāruḍhā vrajanti brahmaṇaḥ padam,ये तु वाद्यं प्रकुर्वन्ति देवतायतने नराः ते हंसयानमारुढा व्रजन्ति ब्रह्मणः पदम्
1,13,144,karatālaṃ prakurvanti devatāyatane tu yete sarvapāpanirmuktā vimānasthā yugāyutam,करतालं प्रकुर्वन्ति देवतायतने तु येते सर्वपापनिर्मुक्ता विमानस्था युगायुतम्
1,13,145,devatāyatane ye tu ghaṇṭānādaṃ prakurvate teṣāṃ puṇyaṃ nigadituṃ na samarthaḥ śivaḥ svayam,देवतायतने ये तु घण्टानादं प्रकुर्वते तेषां पुण्यं निगदितुं न समर्थः शिवः स्वयम्
1,13,146,bherīmṛdaṅgapaṭahamurajaiśva saḍiṇḍimaiḥ saṃprīṇayanti deveśaṃ teṣāṃ puṇyaphalaṃ śṛṇu,भेरीमृदङ्गपटहमुरजैश्व सडिण्डिमैः संप्रीणयन्ति देवेशं तेषां पुण्यफलं शृणु
1,13,147,devastrīgaṇasaṃyuktāḥ sarvakāmaiḥ samarcitāḥ svargalokamanuprāpya modante kalpapañcakam,देवस्त्रीगणसंयुक्ताः सर्वकामैः समर्चिताः स्वर्गलोकमनुप्राप्य मोदन्ते कल्पपञ्चकम्
1,13,148,devatāmandire kurvannaraḥ śaṅkharavaṃ nṛpa sarvapāpavinirmukto viṣṇunā saha modate,देवतामन्दिरे कुर्वन्नरः शङ्खरवं नृप सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते
1,13,149,tālakāṃsyādininadaṃ kurvan viṣṇugṛhe naraḥ sarvapāpavinirmukto viṣṇulokamavānpuyāt,तालकांस्यादिनिनदं कुर्वन् विष्णुगृहे नरः सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकमवान्पुयात्
1,13,150,yo devaḥ sarvadṛgviṣṇurjñānarupī nirañjanaḥ sarvadharmaphalaṃ pūrṇaṃ saṃtuṣṭaḥ pradadāti ca,यो देवः सर्वदृग्विष्णुर्ज्ञानरुपी निरञ्जनः सर्वधर्मफलं पूर्णं संतुष्टः प्रददाति च
1,13,151,yasya smaraṇamātreṇa devadevasya cakriṇaḥ saphalāni bhavantyeva sarvakarmāṇi bhūpate,यस्य स्मरणमात्रेण देवदेवस्य चक्रिणः सफलानि भवन्त्येव सर्वकर्माणि भूपते
1,13,152,paramātmā jagannāthaḥ sarvakarṃmaphalapradaḥ satkarmakartṛbhirnityaṃ smṛtaḥ sarvārtināśanaḥ tamuddiśya kṛtaṃ yacca tadānantyāya kalpate,परमात्मा जगन्नाथः सर्वकर्ंमफलप्रदः सत्कर्मकर्तृभिर्नित्यं स्मृतः सर्वार्तिनाशनः तमुद्दिश्य कृतं यच्च तदानन्त्याय कल्पते
1,13,153,dharmāṇi viṣṇuśca phalāni viṣṇuḥ karmāṇi viṣṇuśca phalāni bhoktā kāryaṃ ca viṣṇuḥ karaṇāni viṣṇurasmānna kiñcivdyatiriktamasti,धर्माणि विष्णुश्च फलानि विष्णुः कर्माणि विष्णुश्च फलानि भोक्ता कार्यं च विष्णुः करणानि विष्णुरस्मान्न किञ्चिव्द्यतिरिक्तमस्ति
1,14,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde dharmānukathanaṃ nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ dharmarāja uvāca śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ varṇānāmanupūrvaśaḥ prabravīmi nṛpaśreṣṭha taṃ śṛṇuṣva samāhitaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मानुकथनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः धर्मराज उवाच श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं वर्णानामनुपूर्वशः प्रब्रवीमि नृपश्रेष्ठ तं शृणुष्व समाहितः
1,14,2,yo bhuñjāno 'śuciṃ vāpi cāṇḍālaṃ patitaṃ spṛśet krodhādajñānato vāpiṃ tasya vakṣyāmi niṣkṛtim,यो भुञ्जानो ऽशुचिं वापि चाण्डालं पतितं स्पृशेत् क्रोधादज्ञानतो वापिं तस्य वक्ष्यामि निष्कृतिम्
1,14,3,trirātraṃ vātha ṣaḍrātraṃ yathāsaṃkhyaṃ samācaret snānaṃ triṣavaṇaṃ viprapañcagavyena śudhyati,त्रिरात्रं वाथ षड्रात्रं यथासंख्यं समाचरेत् स्नानं त्रिषवणं विप्रपञ्चगव्येन शुध्यति
1,14,4,bhuñjānasya tu viprasya kadācajitstravate gudam ucchiṣṭatve 'śucitve ca tasya śuddhiṃ vadāmi te,भुञ्जानस्य तु विप्रस्य कदाचजित्स्त्रवते गुदम् उच्छिष्टत्वे ऽशुचित्वे च तस्य शुद्धिं वदामि ते
1,14,5,pūrvaṃ kṛtvā dvijaḥ śaucaṃ paścādapa upaspṛśet ahorātroṣito bhūtvā pañcagavyena śudhyati,पूर्वं कृत्वा द्विजः शौचं पश्चादप उपस्पृशेत् अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुध्यति
1,14,6,nigiranyadi meheta bhuktvā vā mehane kṛte ahorātroṣito bhūtvā juhuyātsarpiṣānalam,निगिरन्यदि मेहेत भुक्त्वा वा मेहने कृते अहोरात्रोषितो भूत्वा जुहुयात्सर्पिषानलम्
1,14,7,yadā bhojanakāle syādaśucirbrāhmaṇaḥ kvacit bhūmau nidhāya taṃ grāsaṃ strātvā śuddhimavānpuyāt,यदा भोजनकाले स्यादशुचिर्ब्राह्मणः क्वचित् भूमौ निधाय तं ग्रासं स्त्रात्वा शुद्धिमवान्पुयात्
1,14,8,bhakṣayitvā tu tad āsamupavālena śuddhyati aśitvā caiva tatsarvaṃ trirātramaśucirbhavet,भक्षयित्वा तु तद् आसमुपवालेन शुद्ध्यति अशित्वा चैव तत्सर्वं त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्
1,14,9,aśrataścedvamiḥ syādvai hyasvasthastriśrataṃ japet svasthastrīṇi sahasrāṇi gāyatryāḥ śodhanaṃ param,अश्रतश्चेद्वमिः स्याद्वै ह्यस्वस्थस्त्रिश्रतं जपेत् स्वस्थस्त्रीणि सहस्राणि गायत्र्याः शोधनं परम्
1,14,10,cāṇḍālaiḥ śvaparcaiḥ spṛṣṭo viṇmūtre ca kṛte dvijaḥ,चाण्डालैः श्वपर्चैः स्पृष्टो विण्मूत्रे च कृते द्विजः
1,14,11,trirātraṃ tu prakurvīta bhuktocchiṣṭaḥ ṣahācaret udakyāṃ sūtikāṃvāpi saṃspṛśedantyajo yadi,त्रिरात्रं तु प्रकुर्वीत भुक्तोच्छिष्टः षहाचरेत् उदक्यां सूतिकांवापि संस्पृशेदन्त्यजो यदि
1,14,12,trirātreṇa viśuddhiḥ syāditi śātātapo 'bravīt rajasvalā tu saṃspṛṣṭā śvabhirmātaṅgavāyasaiḥ,त्रिरात्रेण विशुद्धिः स्यादिति शातातपो ऽब्रवीत् रजस्वला तु संस्पृष्टा श्वभिर्मातङ्गवायसैः
1,14,13,nirāhārā śucistiṣṭetkāle snānena śuddhyati rajasvale yadā nāryāvanyonyaṃ spṛśataḥ kvacit,निराहारा शुचिस्तिष्टेत्काले स्नानेन शुद्ध्यति रजस्वले यदा नार्यावन्योन्यं स्पृशतः क्वचित्
1,14,14,śuddhete brahmakūrcena brahmakūrcena copari ucchiṣṭena ca saṃspṛṣṭo yo na snānaṃ samācaret,शुद्धेते ब्रह्मकूर्चेन ब्रह्मकूर्चेन चोपरि उच्छिष्टेन च संस्पृष्टो यो न स्नानं समाचरेत्
1,14,15,ṛtau tu garbhaṃ śaṅkitvā snānaṃ maithuninaḥ smṛtam anṝtau tu striyaṃ gatvā śaucaṃ mūtrapurūṣavat,ऋतौ तु गर्भं शङ्कित्वा स्नानं मैथुनिनः स्मृतम् अनॄतौ तु स्त्रियं गत्वा शौचं मूत्रपुरूषवत्
1,14,16,ubhāvapyaśucī syātāṃ dampatī yābhasaṃgatau śayanādutthitā nārī śuciḥ syādaśuciḥ pumān,उभावप्यशुची स्यातां दम्पती याभसंगतौ शयनादुत्थिता नारी शुचिः स्यादशुचिः पुमान्
1,14,17,bharttuḥ śarīraśuśrūṣāṃ daurātmyādaprakurvatī daṇḍyā dvādaśakaṃ nārī varṣaṃ tyājyā dhanaṃ vinā,भर्त्तुः शरीरशुश्रूषां दौरात्म्यादप्रकुर्वती दण्ड्या द्वादशकं नारी वर्षं त्याज्या धनं विना
1,14,18,tyajanto patitānbagandhūndaṇḍyānuttamasāhasam pitā hi patitaḥ kāmaṃ na tu mātā kadācana,त्यजन्तो पतितान्बगन्धून्दण्ड्यानुत्तमसाहसम् पिता हि पतितः कामं न तु माता कदाचन
1,14,19,ātmānaṃ ghātayedyastu rajjvādibhirupakramaiḥ mṛte medhyena letpavyo jīvato dviśataṃ damaḥ,आत्मानं घातयेद्यस्तु रज्ज्वादिभिरुपक्रमैः मृते मेध्येन लेत्पव्यो जीवतो द्विशतं दमः
1,14,20,daṇḍyāstatputramitrāṇi pratyekaṃ pāṇikaṃ damam prāyaścittaṃ tataḥ kuryuryathāśāstrapracoditam,दण्ड्यास्तत्पुत्रमित्राणि प्रत्येकं पाणिकं दमम् प्रायश्चित्तं ततः कुर्युर्यथाशास्त्रप्रचोदितम्
1,14,21,jalāgnyudvandhanabhraṣṭāḥ pravrajyānāśakacyutāḥ viṣaprapatanadhvastāḥ śastraghātahatāśca ye,जलाग्न्युद्वन्धनभ्रष्टाः प्रव्रज्यानाशकच्युताः विषप्रपतनध्वस्ताः शस्त्रघातहताश्च ये
1,14,22,na caite pravratyavasitāḥ sarvalokabahiṣkṛtāḥ cāndrāyaṇena śuddhyaṃnti tatpakṛcchradvayena vā,न चैते प्रव्रत्यवसिताः सर्वलोकबहिष्कृताः चान्द्रायणेन शुद्ध्यंन्ति तत्पकृच्छ्रद्वयेन वा
1,14,23,ubhayāvasitaḥ pāpaśyāmacchabalakāccyutaḥ cāndrāyaṇābhyāṃ śuddhyeta dattvā dhenuṃ tathā vṛṣam,उभयावसितः पापश्यामच्छबलकाच्च्युतः चान्द्रायणाभ्यां शुद्ध्येत दत्त्वा धेनुं तथा वृषम्
1,14,24,svaśṛgālaplavaṅgādyairmānuṣaiśca ratiṃ vinā spṛṣṭaḥ strātvā śuciḥ sadyo divā saṃdhyāsu rātriṣu,स्वशृगालप्लवङ्गाद्यैर्मानुषैश्च रतिं विना स्पृष्टः स्त्रात्वा शुचिः सद्यो दिवा संध्यासु रात्रिषु
1,14,25,ajñānādvā tu yo bhuktvā cāṇḍālānnaṃ kathañcana gomūtrayāvakāhāro māsārddhena viśuddhyati,अज्ञानाद्वा तु यो भुक्त्वा चाण्डालान्नं कथञ्चन गोमूत्रयावकाहारो मासार्द्धेन विशुद्ध्यति
1,14,26,gobrāhmaṇagṛhaṃ dagdhvā mṛtaṃ codvandhanādinā pāśaṃ chitvā tathā tasya kṛcchramekaṃ careddijaḥ,गोब्राह्मणगृहं दग्ध्वा मृतं चोद्वन्धनादिना पाशं छित्वा तथा तस्य कृच्छ्रमेकं चरेद्दिजः
1,14,27,cāṇḍālapulpasānāṃ ca bhuktvā hatvā ca yoṣitam kṛcchrārdhdamācarejjñānādajñānādaindavadvayam,चाण्डालपुल्पसानां च भुक्त्वा हत्वा च योषितम् कृच्छ्रार्ध्दमाचरेज्ज्ञानादज्ञानादैन्दवद्वयम्
1,14,28,kopālikānnabhoktṛāṇāṃ tannārīgāmināṃ tathā agamyāgamane vipro madyago māṃsabhakṣaṇe,कोपालिकान्नभोक्तृआणां तन्नारीगामिनां तथा अगम्यागमने विप्रो मद्यगो मांसभक्षणे
1,14,29,tatpakṛcchraparikṣitpo maurvīhomena śuddhyati mahāpātakakarttāraścatvāro 'tha viśeṣataḥ,तत्पकृच्छ्रपरिक्षित्पो मौर्वीहोमेन शुद्ध्यति महापातककर्त्तारश्चत्वारो ऽथ विशेषतः
1,14,30,agniṃ praviśya śuddhyantisthitvāvā mahati kratau rahasyakaraṇo 'pyevaṃ māsamabhyasya puruṣaḥ,अग्निं प्रविश्य शुद्ध्यन्तिस्थित्वावा महति क्रतौ रहस्यकरणो ऽप्येवं मासमभ्यस्य पुरुषः
1,14,31,aghamarṣaṇasūktaṃ vā śuddhyedantarjale japan rajakaścarmakāraśca naṭo buruḍa eva ca,अघमर्षणसूक्तं वा शुद्ध्येदन्तर्जले जपन् रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च
1,14,32,kaivarttamedabhillāśva satpaite hyantyajāḥ smṛtāḥ bhuktvā caiṣāṃ striyo gatvā pītvā yaḥpratigṛhyate,कैवर्त्तमेदभिल्लाश्व सत्पैते ह्यन्त्यजाः स्मृताः भुक्त्वा चैषां स्त्रियो गत्वा पीत्वा यःप्रतिगृह्यते
1,14,33,kṛcchrārddhamācarejjñānādaindavadvayam mātaraṃ gurupatnīṃ ca duhitṛbhaginīsnuṣāḥ,कृच्छ्रार्द्धमाचरेज्ज्ञानादैन्दवद्वयम् मातरं गुरुपत्नीं च दुहितृभगिनीस्नुषाः
1,14,34,saṃgamya praviśedagniṃ nānyāśuddhirvidhīyate rājñīṃ pravrajitāṃ dhātrīṃ tathāvarṇottamāmapi,संगम्य प्रविशेदग्निं नान्याशुद्धिर्विधीयते राज्ञीं प्रव्रजितां धात्रीं तथावर्णोत्तमामपि
1,14,35,gatvākṛcchradvayaṃ kuryātsagotrāmabhigamya ca amūṣu pitṛgotrāsu mātṛgotragatāsu ca,गत्वाकृच्छ्रद्वयं कुर्यात्सगोत्रामभिगम्य च अमूषु पितृगोत्रासु मातृगोत्रगतासु च
1,14,36,padadāreṣu sarveṣu kṛcchrārddhaṃ tapanaṃ caret veśyābhigamane pāpaṃ vyapohanti dvijā stathā,पददारेषु सर्वेषु कृच्छ्रार्द्धं तपनं चरेत् वेश्याभिगमने पापं व्यपोहन्ति द्विजा स्तथा
1,14,37,pītvā sakṛtsutatpaṃ ca pañcarātraṃ kuśodakam gurutalpagato kuryārdbāhmaṇo vidhivadrūtam,पीत्वा सकृत्सुतत्पं च पञ्चरात्रं कुशोदकम् गुरुतल्पगतो कुर्यार्द्बाह्मणो विधिवद्रूतम्
1,14,38,gonghasya kecidicchanti keciccaivāvakīrṇinaḥ daṇḍādūrdhvaṃ prahāreṇa yastu gāṃ vinipātayet,गोन्घस्य केचिदिच्छन्ति केचिच्चैवावकीर्णिनः दण्डादूर्ध्वं प्रहारेण यस्तु गां विनिपातयेत्
1,14,39,dviguṇaṃ govrataṃ tasya prāyaścitaṃ viśodhayet aṅguṣṭhamātrasthūlastu bāhumātraghapramāṇakaḥ,द्विगुणं गोव्रतं तस्य प्रायश्चितं विशोधयेत् अङ्गुष्ठमात्रस्थूलस्तु बाहुमात्रघप्रमाणकः
1,14,40,sārdrakaḥsapālāśca godaṇḍaḥ parikīrttitaḥ gavāṃ nipātane caiva garbho 'pi saṃbhavedyadi,सार्द्रकःसपालाश्च गोदण्डः परिकीर्त्तितः गवां निपातने चैव गर्भो ऽपि संभवेद्यदि
1,14,41,ekaikaśaśvaretkṛcchraṃ eṣā gonghasya niṣkṛtiḥ bandhane rodhane caiva poṣaṇe vā gavāṃ rujām,एकैकशश्वरेत्कृच्छ्रं एषा गोन्घस्य निष्कृतिः बन्धने रोधने चैव पोषणे वा गवां रुजाम्
1,14,42,saṃpadyate cenmaraṇaṃ nimittenaiva lipyate mūrcchitaḥ patito vāpi daṇḍenābhihatastataḥ,संपद्यते चेन्मरणं निमित्तेनैव लिप्यते मूर्च्छितः पतितो वापि दण्डेनाभिहतस्ततः
1,14,43,utthāya ṣaṭpadaṃ gacchetsatpa pañcadaśāpi vā grāsaṃ vā yadi gṛhṇīyāttoyaṃ vāpi pibedyadi,उत्थाय षट्पदं गच्छेत्सत्प पञ्चदशापि वा ग्रासं वा यदि गृह्णीयात्तोयं वापि पिबेद्यदि
1,14,44,sarvavyādhipranaṣṭānāṃ prāyaścittaṃ na vidyate kaṣṭaloṣṭāśmabhirgāvaḥ śastrairvā nihatā yadi,सर्वव्याधिप्रनष्टानां प्रायश्चित्तं न विद्यते कष्टलोष्टाश्मभिर्गावः शस्त्रैर्वा निहता यदि
1,14,45,prāyaścittaṃ smṛtaṃ tatra śastre nigadyate kāṣṭe sāntapanaṃ proktaṃ prājāpatyaṃ tu loṣṭake,प्रायश्चित्तं स्मृतं तत्र शस्त्रे निगद्यते काष्टे सान्तपनं प्रोक्तं प्राजापत्यं तु लोष्टके
1,14,46,tatpakṛcchraṃ tu pāṣāṇe śastre cāpyatikṛcchrakam auṣadhaṃ snehamāhāraṃ dadyādgobrāhmaṇeṣu ca,तत्पकृच्छ्रं तु पाषाणे शस्त्रे चाप्यतिकृच्छ्रकम् औषधं स्नेहमाहारं दद्याद्गोब्राह्मणेषु च
1,14,47,dīyamāne vipattiḥ syātprāyaścittaṃ tadā nahi tailabheṣajapāne ca bheṣajānāṃ ca bhakṣaṇe,दीयमाने विपत्तिः स्यात्प्रायश्चित्तं तदा नहि तैलभेषजपाने च भेषजानां च भक्षणे
1,14,48,niśalyakaraṇe caiva prāyaścittaṃ na vidyate vatsānāṃ kaṇṭhabandhena kriyayābheṣajena tu,निशल्यकरणे चैव प्रायश्चित्तं न विद्यते वत्सानां कण्ठबन्धेन क्रिययाभेषजेन तु
1,14,49,sāyaṃ saṃgopanārthaṃ ca tvadoṣo roṣabandhayoḥ pāde caivāsya romāṇi dvipāde śmaśru kevalam,सायं संगोपनार्थं च त्वदोषो रोषबन्धयोः पादे चैवास्य रोमाणि द्विपादे श्मश्रु केवलम्
1,14,50,tripāde tu śikhāvartaṃ mūle sarvaṃ samācaret sarvānkeśānsamuddhṛtya chedayedaṅguladvayam,त्रिपादे तु शिखावर्तं मूले सर्वं समाचरेत् सर्वान्केशान्समुद्धृत्य छेदयेदङ्गुलद्वयम्
1,14,51,evameva tu nārīṇāṃ muṇḍanaṃ śirasaḥ smṛtam na stiyā vapanaṃ kāryaṃ na ca vīrāsanaṃ smṛtam,एवमेव तु नारीणां मुण्डनं शिरसः स्मृतम् न स्तिया वपनं कार्यं न च वीरासनं स्मृतम्
1,14,52,na ca goṣṭe nivāso 'sti na gacchantīmanuvrajet rājā vā rājaputragho vā brāhmaṇo vā bahuśrutaḥ,न च गोष्टे निवासो ऽस्ति न गच्छन्तीमनुव्रजेत् राजा वा राजपुत्रघो वा ब्राह्मणो वा बहुश्रुतः
1,14,53,akṛtvā vapanaṃ teṣāṃ prāyaścittaṃ vinirddiśet keśānāṃ rakṣaghaṇārthaṃ ca dviguṇaṃ vratamādiśet,अकृत्वा वपनं तेषां प्रायश्चित्तं विनिर्द्दिशेत् केशानां रक्षघणार्थं च द्विगुणं व्रतमादिशेत्
1,14,54,dviguṇe gatu vrate cīrṇe dviguṇā vratadakṣiṇā,द्विगुणे गतु व्रते चीर्णे द्विगुणा व्रतदक्षिणा
1,14,55,pāpaṃ na kṣīyate hanturdātā ca narakaṃ vrajet aśrautasmārtavihitaṃ prāyaścittaṃ vadanti ye,पापं न क्षीयते हन्तुर्दाता च नरकं व्रजेत् अश्रौतस्मार्तविहितं प्रायश्चित्तं वदन्ति ये
1,14,56,tāndharmavinghakartṝṃśca rājā daṇḍena pīḍayet na caitānpīḍayedrājā kathañcitkāmamohitaḥ,तान्धर्मविन्घकर्तॄंश्च राजा दण्डेन पीडयेत् न चैतान्पीडयेद्राजा कथञ्चित्काममोहितः
1,14,57,tatpāpaṃ śatadhābhūtvā tameva parisarpati prāyaścitte tataścīrṇe kuryādbrāhmaṇabhojanam,तत्पापं शतधाभूत्वा तमेव परिसर्पति प्रायश्चित्ते ततश्चीर्णे कुर्याद्ब्राह्मणभोजनम्
1,14,58,viṃśatirgā vṛṣaṃ caikaṃ dadyātteṣāṃ ca dakṣiṇām krimibhistṛṇa saṃbhūtairmakṣikādinipātitaiḥ,विंशतिर्गा वृषं चैकं दद्यात्तेषां च दक्षिणाम् क्रिमिभिस्तृण संभूतैर्मक्षिकादिनिपातितैः
1,14,59,kṛcchrārddhaṃ sa prakurvīta śaktyā dadyāñca dakṣiṇām prāyaścittaṃ ca kṛtvā vai bhojayitvā dvijottamān,कृच्छ्रार्द्धं स प्रकुर्वीत शक्त्या दद्याञ्च दक्षिणाम् प्रायश्चित्तं च कृत्वा वै भोजयित्वा द्विजोत्तमान्
1,14,60,suvarṇamānikaṃ dadyāttataḥ śuddhirvidhīyate cāṇḍālaśvapacaiḥ spṛṣṭe niśi snānaṃ vidhīyate,सुवर्णमानिकं दद्यात्ततः शुद्धिर्विधीयते चाण्डालश्वपचैः स्पृष्टे निशि स्नानं विधीयते
1,14,61,na vasettatra rātrau tu sadyaḥ snānena śuddhyati vasedatha yadā rātrāvajñānādavicakṣaṇaḥ,न वसेत्तत्र रात्रौ तु सद्यः स्नानेन शुद्ध्यति वसेदथ यदा रात्रावज्ञानादविचक्षणः
1,14,62,tadā tasya tu tatpāpaṃ śatadhā parivartate udgacchanti ca nakṣatrāṇyupariṣṭācca ye grahāḥ,तदा तस्य तु तत्पापं शतधा परिवर्तते उद्गच्छन्ति च नक्षत्राण्युपरिष्टाच्च ये ग्रहाः
1,14,63,saṃspṛṣṭe raśmibhisteṣāmudakasnānamācaret yāścāntarjalavalmīkamūṣikoṣaravartmasu,संस्पृष्टे रश्मिभिस्तेषामुदकस्नानमाचरेत् याश्चान्तर्जलवल्मीकमूषिकोषरवर्त्मसु
1,14,64,śmaśāne śaucaśeṣe ca na grāhyāḥ satpa mṛttikāḥ iṣṭāpūrtaṃ tu karttavyaṃ brāhmaṇena prayatnataḥ,श्मशाने शौचशेषे च न ग्राह्याः सत्प मृत्तिकाः इष्टापूर्तं तु कर्त्तव्यं ब्राह्मणेन प्रयत्नतः
1,14,65,iṣṭena labhate svargaṃ mokṣaṃ pūrttena cānpuyāt vittakṣepo bhavediṣṭaṃ taḍāgaṃ pūrttamucyate,इष्टेन लभते स्वर्गं मोक्षं पूर्त्तेन चान्पुयात् वित्तक्षेपो भवेदिष्टं तडागं पूर्त्तमुच्यते
1,14,66,ārāmaśca viśeṣeṇa devadroṇyastathaiva ca vāpīkūpataḍāgāni devatāyatanāni ca,आरामश्च विशेषेण देवद्रोण्यस्तथैव च वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च
1,14,67,patitānyuddharedyastu sa pūrvaphalamaśnute śuklāyā āharenmūtraṃ kṛṣṇāyā goḥ śakṛttathā,पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्वफलमश्नुते शुक्लाया आहरेन्मूत्रं कृष्णाया गोः शकृत्तथा
1,14,68,tāmrāyāśca payo grāhyaṃ śvetāyāśca dadhi smṛtam kapilāyā ghṛtaṃ grāhyaṃ mahāpātakanāśanam,ताम्रायाश्च पयो ग्राह्यं श्वेतायाश्च दधि स्मृतम् कपिलाया घृतं ग्राह्यं महापातकनाशनम्
1,14,69,kuśaistīrthanadītauyaiḥ sarvadravyaṃ pṛthak pṛthak āhṛtya praṇavenaiva utthāpya praṇavena ca,कुशैस्तीर्थनदीतौयैः सर्वद्रव्यं पृथक् पृथक् आहृत्य प्रणवेनैव उत्थाप्य प्रणवेन च
1,14,70,praṇavena samāloḍya praṇavenaiva saṃpibet pālāśe madhyame parṇe bhāṇḍe tāmramaye śubhe,प्रणवेन समालोड्य प्रणवेनैव संपिबेत् पालाशे मध्यमे पर्णे भाण्डे ताम्रमये शुभे
1,14,71,pibetpuṣkaraparṇe vā mṛnmaye vā kuśodakam sūtake tu samutpanne dvitīye samupasthite,पिबेत्पुष्करपर्णे वा मृन्मये वा कुशोदकम् सूतके तु समुत्पन्ने द्वितीये समुपस्थिते
1,14,72,dvitīye nāsti doṣastu prathamenaiva śudhyati jātena śudhyate jātaṃ mṛtena mṛtakaṃ tathā,द्वितीये नास्ति दोषस्तु प्रथमेनैव शुध्यति जातेन शुध्यते जातं मृतेन मृतकं तथा
1,14,73,garbhasaṃstravaṇe māse trīṇyahāni vinirdiśet,गर्भसंस्त्रवणे मासे त्रीण्यहानि विनिर्दिशेत्
1,14,74,rātribhirmāsatulyābhirgarbhastrāve viśuddhyati rajasyuparate sādhvī snanena strī rajasvalā,रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्त्रावे विशुद्ध्यति रजस्युपरते साध्वी स्ननेन स्त्री रजस्वला
1,14,75,svagotrādbhṛśyate nārī vivāhātsatpame pade svāmigotreṇa karttavyāstasyāḥ piṇḍodakakriyāḥ,स्वगोत्राद्भृश्यते नारी विवाहात्सत्पमे पदे स्वामिगोत्रेण कर्त्तव्यास्तस्याः पिण्डोदकक्रियाः
1,14,76,uddeśyaṃ piṇḍadāne syātpiṇḍe piṇḍe dvināmataḥ ṣaṇṇāṃ deyāstrayaḥ piṇḍā evaṃ dātā na muhyati,उद्देश्यं पिण्डदाने स्यात्पिण्डे पिण्डे द्विनामतः षण्णां देयास्त्रयः पिण्डा एवं दाता न मुह्यति
1,14,77,svena bhartrā sahasrābdaṃ mātābhuktā sudaivatam pitāmahyapi svenaiva svenaiva prapitāmahī,स्वेन भर्त्रा सहस्राब्दं माताभुक्ता सुदैवतम् पितामह्यपि स्वेनैव स्वेनैव प्रपितामही
1,14,78,varṣe tu kurvīta mātāpitrostu satkṛtim adaivaṃ bhojayecchrāddhaṃ piṇḍamekaṃ tu nirvapet,वर्षे तु कुर्वीत मातापित्रोस्तु सत्कृतिम् अदैवं भोजयेच्छ्राद्धं पिण्डमेकं तु निर्वपेत्
1,14,79,nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ vṛddhiśrāddhamathāparam pārvaṇaṃ ceti vijñeyaṃ śrāddhaṃ pañcavidhaṃ budhaiḥ,नित्यं नैमित्तिकं काम्यं वृद्धिश्राद्धमथापरम् पार्वणं चेति विज्ञेयं श्राद्धं पञ्चविधं बुधैः
1,14,80,grahoparāge saṃkrāntau parvotsa vamalālaye nirvapertrīnnaraḥ piṇḍānekameva mṛte 'hani,ग्रहोपरागे संक्रान्तौ पर्वोत्स वमलालये निर्वपेर्त्रीन्नरः पिण्डानेकमेव मृते ऽहनि
1,14,81,anūḍha na pṛthakkanyā piṇḍe gotre ca sūtake pāṇigrahaṇamantrābhyāṃ svagotrādbhraśyate tataḥ,अनूढ न पृथक्कन्या पिण्डे गोत्रे च सूतके पाणिग्रहणमन्त्राभ्यां स्वगोत्राद्भ्रश्यते ततः
1,14,82,yena yena tu varṇena yā kānyā pariṇīyate tatsamaṃ sūtakaṃ yāti tathāpiṇḍodake 'pi ca,येन येन तु वर्णेन या कान्या परिणीयते तत्समं सूतकं याति तथापिण्डोदके ऽपि च
1,14,83,vivāhe caiva saṃvṛtte caturthe 'hanirātriṣu ekatvaṃ sā vrajedbhartuḥ piṇḍe gotre ca sūtake,विवाहे चैव संवृत्ते चतुर्थे ऽहनिरात्रिषु एकत्वं सा व्रजेद्भर्तुः पिण्डे गोत्रे च सूतके
1,14,84,prathame 'ṅni dvitīye vā tṛtīye vā caturthake asthisaṃcayanaṃ kāryaṃ bandhubhirhitabuddhibhiḥ,प्रथमे ऽङ्नि द्वितीये वा तृतीये वा चतुर्थके अस्थिसंचयनं कार्यं बन्धुभिर्हितबुद्धिभिः
1,14,85,caturthe pañcame caiva satpame navame tathā asthisaṃcayanaṃ proktaṃ varṇānāmanupūrvaśaḥ,चतुर्थे पञ्चमे चैव सत्पमे नवमे तथा अस्थिसंचयनं प्रोक्तं वर्णानामनुपूर्वशः
1,14,86,ekādaśāhe pretasya yasya cotsṛjyate vṛṣaḥ mucyate pretalokātsa svargaloke mahīyate,एकादशाहे प्रेतस्य यस्य चोत्सृज्यते वृषः मुच्यते प्रेतलोकात्स स्वर्गलोके महीयते
1,14,87,nābhimātre jale sthitvā hṛdayena tu cintayet āgacchantu me pitaro gṛhṇantvetāājāñjalīn,नाभिमात्रे जले स्थित्वा हृदयेन तु चिन्तयेत् आगच्छन्तु मे पितरो गृह्णन्त्वेताआजाञ्जलीन्
1,14,88,hastau kṛtvā tu saṃyuktau pūracitvā jalena ca gośṛṅgamātramuddhṛtya jalamadhye viniḥ kṣipet,हस्तौ कृत्वा तु संयुक्तौ पूरचित्वा जलेन च गोशृङ्गमात्रमुद्धृत्य जलमध्ये विनिः क्षिपेत्
1,14,89,ākāśe ca kṣipedvāri vāristho dakṣaghiṇāmukhaḥ pitṝṇāṃ sthānamākāśaṃ dakṣiṇādik tathaiva ca,आकाशे च क्षिपेद्वारि वारिस्थो दक्षघिणामुखः पितॄणां स्थानमाकाशं दक्षिणादिक् तथैव च
1,14,90,āpo devagaṇāḥ proktā āpaḥ pitṛgaṇāstathā tasmādasya jalaṃ deyaṃ pitṝṇāṃ hitamicchatā,आपो देवगणाः प्रोक्ता आपः पितृगणास्तथा तस्मादस्य जलं देयं पितॄणां हितमिच्छता
1,14,91,divāsūryāṃśusaṃtatpaṃ rātrau nakṣatramārutaiḥ madhyayorapyubhābhyāṃ ca pavitraṃ sarvadā jalam,दिवासूर्यांशुसंतत्पं रात्रौ नक्षत्रमारुतैः मध्ययोरप्युभाभ्यां च पवित्रं सर्वदा जलम्
1,14,92,svabhāvayuktamavyaktamamedhyena sadā śuciḥ bhāṇḍasthaṃ dharaṇīsthaṃ vā pavitraṃ sarvadā jalam,स्वभावयुक्तमव्यक्तममेध्येन सदा शुचिः भाण्डस्थं धरणीस्थं वा पवित्रं सर्वदा जलम्
1,14,93,devatānāṃ pitṝṇāṃ ca jalaṃ dadyājjalāñjalīn asaṃskṛtapramītānāṃ sthale dadyādvicakṣaṇaḥ,देवतानां पितॄणां च जलं दद्याज्जलाञ्जलीन् असंस्कृतप्रमीतानां स्थले दद्याद्विचक्षणः
1,14,94,śraddhe havanakāle ca dadyādekena pāṇinā ubhābhyāṃ tarpaṇe dadyādeṣa dharmo vyavasthitaḥ,श्रद्धे हवनकाले च दद्यादेकेन पाणिना उभाभ्यां तर्पणे दद्यादेष धर्मो व्यवस्थितः
1,15,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde dharmaśāntinirdeśo nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ dharmarāja uvāca pāpa bhedānpravakṣyāmi yathā sthūlāśca yātanāḥ śṛṇuṣva dhairyamāsthāya raudrā ye narakā yataḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मशान्तिनिर्देशो नाम चतुर्दशो ऽध्यायः धर्मराज उवाच पाप भेदान्प्रवक्ष्यामि यथा स्थूलाश्च यातनाः शृणुष्व धैर्यमास्थाय रौद्रा ये नरका यतः
1,15,2,pāpino ye durātmāno narakāgniṣu santatam pacyante yeṣu tānvakṣye bhayaṅkaraphalapradān,पापिनो ये दुरात्मानो नरकाग्निषु सन्ततम् पच्यन्ते येषु तान्वक्ष्ये भयङ्करफलप्रदान्
1,15,3,tapanovālukākumbhaumahārauravarauravau kumbhaghīpāko nirucchvāsaḥ kālasūtraḥ pramardanaḥ,तपनोवालुकाकुम्भौमहारौरवरौरवौ कुम्भघीपाको निरुच्छ्वासः कालसूत्रः प्रमर्दनः
1,15,4,asipatravanaṃ ghoraṃ lālābhakṣohimotkaṭaḥ mūṣāvasthā vasākūpastathā vaitaraṇī nadī,असिपत्रवनं घोरं लालाभक्षोहिमोत्कटः मूषावस्था वसाकूपस्तथा वैतरणी नदी
1,15,5,bhakṣyante mūtrapānaṃ ca purīṣahlada eva ca tatpaśūlaṃ tatpaśilā śālmalīdruma eva ca,भक्ष्यन्ते मूत्रपानं च पुरीषह्लद एव च तत्पशूलं तत्पशिला शाल्मलीद्रुम एव च
1,15,6,tathā śoṇitakūpaśca ghoraḥ śoṇitabhojanaḥ svamāṃsabhojanaṃ caiva vahnijvālāniveśanam,तथा शोणितकूपश्च घोरः शोणितभोजनः स्वमांसभोजनं चैव वह्निज्वालानिवेशनम्
1,15,7,śilāvṛṣṭiḥ śastravṛṣṭirvahnivṛṣṭistathaiva ca kṣārodakaṃ coṣṇatoyaṃ tatpāyaḥ piṇḍabhabhaṇam,शिलावृष्टिः शस्त्रवृष्टिर्वह्निवृष्टिस्तथैव च क्षारोदकं चोष्णतोयं तत्पायः पिण्डभभणम्
1,15,8,atha śiraḥśoṣaṇaṃ ca marutprapatanaṃ tathā tathā pāśāṇavarṇaṃ ca kṛmibhojanameva ca,अथ शिरःशोषणं च मरुत्प्रपतनं तथा तथा पाशाणवर्णं च कृमिभोजनमेव च
1,15,9,kṣāro dapānaṃ bhramaṇaṃ tathā krakacadāraṇam purīṣalepanaṃ caiva purīṣasya ca bhojanam,क्षारो दपानं भ्रमणं तथा क्रकचदारणम् पुरीषलेपनं चैव पुरीषस्य च भोजनम्
1,15,10,retaḥ pānaṃ mahāghoraṃ sarvasandhiṣudāhanam dhūmapānaṃ pāśabandhaṃ nānāśūlānulepanam,रेतः पानं महाघोरं सर्वसन्धिषुदाहनम् धूमपानं पाशबन्धं नानाशूलानुलेपनम्
1,15,11,aṅgāraśayanaṃ caiva tathā musalamarddanam bahūni kāṣṭhayantrāṇi kaṣaṇaṃ chedanaṃ tathā,अङ्गारशयनं चैव तथा मुसलमर्द्दनम् बहूनि काष्ठयन्त्राणि कषणं छेदनं तथा
1,15,12,patanotpatanaṃ caiva gadādaṇḍādipīhanam gajadantapraharaṇaṃ nānāsarpaiśca daṃśanam,पतनोत्पतनं चैव गदादण्डादिपीहनम् गजदन्तप्रहरणं नानासर्पैश्च दंशनम्
1,15,13,śītāmbusecanaṃ caiva nāsāyāṃ ca mukhe tathā ghorakṣārāmbupānaṃ ca tathā lavaṇabhakṣaṇam,शीताम्बुसेचनं चैव नासायां च मुखे तथा घोरक्षाराम्बुपानं च तथा लवणभक्षणम्
1,15,14,strāyucchedaṃ snāyubandhamasthicchedaṃ tathaiva ca kṣārāmbupūrṇarandhrāṇāṃ praveśaṃ māṃsabhojanam,स्त्रायुच्छेदं स्नायुबन्धमस्थिच्छेदं तथैव च क्षाराम्बुपूर्णरन्ध्राणां प्रवेशं मांसभोजनम्
1,15,15,pittapānaṃ mahāghoraṃ tathaivaḥśleṣmabhojanam vṛkṣāgrātpātanañcaiva jalāntarmajjanaṃ tathā,पित्तपानं महाघोरं तथैवःश्लेष्मभोजनम् वृक्षाग्रात्पातनञ्चैव जलान्तर्मज्जनं तथा
1,15,16,pāṣāṇadhāraṇaṃ caiva śayanaṃ kaṇṭakopari pipīlikādaṃśanaṃ ca vṛścikaiścāpi pīḍanam,पाषाणधारणं चैव शयनं कण्टकोपरि पिपीलिकादंशनं च वृश्चिकैश्चापि पीडनम्
1,15,17,vyāghrapīḍā śivāpīḍā tathā mahiṣamīḍanam karddame śayanaṃ caiva durgandhaparipūraṇam,व्याघ्रपीडा शिवापीडा तथा महिषमीडनम् कर्द्दमे शयनं चैव दुर्गन्धपरिपूरणम्
1,15,18,bahuśaścārdhaśayanaṃ mahātiktaniṣevaṇam atyuṣṇatailapānaṃ ca mahākaṭuniṣevaṇam,बहुशश्चार्धशयनं महातिक्तनिषेवणम् अत्युष्णतैलपानं च महाकटुनिषेवणम्
1,15,19,kaṣāyodakapānaṃ ca tatpapāṣāṇatakṣaṇam atyuṣṇaśītasnānaṃ ca tathā daśanaśīrṇanam,कषायोदकपानं च तत्पपाषाणतक्षणम् अत्युष्णशीतस्नानं च तथा दशनशीर्णनम्
1,15,20,tatpāyaḥ śayanaṃ caiva hyayobhārasya bandhanam evamādyāmahābhāga yātanāḥ koṭikoṭiśaḥ,तत्पायः शयनं चैव ह्ययोभारस्य बन्धनम् एवमाद्यामहाभाग यातनाः कोटिकोटिशः
1,15,21,api varṣasahasreṇa nāhaṃ nigadituṃ kṣamaḥ eteṣu yasya yatprātpaṃ pāpinaḥ kṣitirakṣaka,अपि वर्षसहस्रेण नाहं निगदितुं क्षमः एतेषु यस्य यत्प्रात्पं पापिनः क्षितिरक्षक
1,15,22,tatsarvaṃ saṃprapakṣyāmi tanme nigadataḥ śṛṇu brahmahā ca surāpī ca steyī ca gurutalpagaḥ,तत्सर्वं संप्रपक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः
1,15,23,mahāpātakinastvete tatsaṃsargī ca pañcamaḥ pantibhedīvṛthāpākī nityaṃ brahmaṇadūṣakaḥ,महापातकिनस्त्वेते तत्संसर्गी च पञ्चमः पन्तिभेदीवृथापाकी नित्यं ब्रह्मणदूषकः
1,15,24,ādeśī vedavikretā pañcaite brahmadhātakāḥ brahmaṇaṃ yaḥ samāhūya dāsyāmīti dhanādikam eścānnāstīti yo bruyāttamāhurbrahmaghātinam,आदेशी वेदविक्रेता पञ्चैते ब्रह्मधातकाः ब्रह्मणं यः समाहूय दास्यामीति धनादिकम् एश्चान्नास्तीति यो ब्रुयात्तमाहुर्ब्रह्मघातिनम्
1,15,25,snānārthaṃ pūjanārthaṃ vā gacchato brāhmaṇasya yaḥ samāyātyantarāyatvaṃ tamāhurbrahmadhātinam,स्नानार्थं पूजनार्थं वा गच्छतो ब्राह्मणस्य यः समायात्यन्तरायत्वं तमाहुर्ब्रह्मधातिनम्
1,15,26,pasnindāsu nirataścātmotkarṣarataśva yaḥ asatyanirataśvacaiva brahmahā parikīrtitaḥ,पस्निन्दासु निरतश्चात्मोत्कर्षरतश्व यः असत्यनिरतश्वचैव ब्रह्महा परिकीर्तितः
1,15,27,adharmasyānumantā ca brahmahā parikīrtitaḥ anyodvegarataścaiva anyeṣāṃ doṣasūvakaḥ,अधर्मस्यानुमन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः अन्योद्वेगरतश्चैव अन्येषां दोषसूवकः
1,15,28,dambhācārarataśvaiva brahmahetyabhidhīyate nityaṃ pratigraharatastathā prāṇivadhe rataḥ,दम्भाचाररतश्वैव ब्रह्महेत्यभिधीयते नित्यं प्रतिग्रहरतस्तथा प्राणिवधे रतः
1,15,29,adharmasyānumamantā ca brahmahā parikīrtitaḥ brahmahatyā samaṃ pāpameva bahuvidhaṃ nṛpa,अधर्मस्यानुममन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः ब्रह्महत्या समं पापमेव बहुविधं नृप
1,15,30,surāpānasamaṃ pāpaṃ pravakṣyāmi samāsataḥ gaṇānnabhojanaṃ caiva gaṇikānāṃ niṣevaṇam,सुरापानसमं पापं प्रवक्ष्यामि समासतः गणान्नभोजनं चैव गणिकानां निषेवणम्
1,15,31,patitānnādanaṃ caiva surāpānasamaṃ smṛtam upāsamāparityāgo devalānāṃ ca bhojanam,पतितान्नादनं चैव सुरापानसमं स्मृतम् उपासमापरित्यागो देवलानां च भोजनम्
1,15,32,surāpayoṣitsaṃyogaḥ surāpānasamaḥ smṛtaḥ yaḥ śūdreṇa samāhato bhojanaṃ kurute dvijaḥ,सुरापयोषित्संयोगः सुरापानसमः स्मृतः यः शूद्रेण समाहतो भोजनं कुरुते द्विजः
1,15,33,surāpī sa hi vijñeyaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ yaḥ śūdreṇābhyanujñātaḥ preṣyakarma kariti ca,सुरापी स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः यः शूद्रेणाभ्यनुज्ञातः प्रेष्यकर्म करिति च
1,15,34,surāpāna samaṃ pāpaṃ labhate sa narādhamaḥ evaṃ bahuvidhaṃ pāpaṃ surāpānasamaṃ smṛtam,सुरापान समं पापं लभते स नराधमः एवं बहुविधं पापं सुरापानसमं स्मृतम्
1,15,35,hemasteyasamaṃ pāpaṃ pravakṣyāmi niśāmaya kandamūlaphalānāṃ ca kastūrī paṭavāsasām,हेमस्तेयसमं पापं प्रवक्ष्यामि निशामय कन्दमूलफलानां च कस्तूरी पटवाससाम्
1,15,36,sadā steyaṃ ca ratnānāṃ svarṇasteyasamaṃ smṛtam tāmrāyastrapukāṃsyānāmājyasya madhunastathā,सदा स्तेयं च रत्नानां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् ताम्रायस्त्रपुकांस्यानामाज्यस्य मधुनस्तथा
1,15,37,steyaṃ sugandhadravyāṇṇāṃ svarṇasteyasamaṃ smṛtam kramukasyāpiharaṇamambhasāṃ candanasya ca,स्तेयं सुगन्धद्रव्याण्णां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् क्रमुकस्यापिहरणमम्भसां चन्दनस्य च
1,15,38,parṇarasāpaharaṇaṃ svarṇasteyasamaṃ smṛtam pitṛyajñaparityāgo dharmakāryavilopanam,पर्णरसापहरणं स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् पितृयज्ञपरित्यागो धर्मकार्यविलोपनम्
1,15,39,yatīrnāṃ nindataṃ caiva svarṇasteyasamaṃ smṛtam bhakṣyāṇāṃ cāpaharaṇaṃ dhānyānāṃ haraṇaṃ tathā,यतीर्नां निन्दतं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् भक्ष्याणां चापहरणं धान्यानां हरणं तथा
1,15,40,rudrākṣaharaṇaṃ caiva svarṇasteyasamaṃ smṛtam bhāgīnīgamanaṃ caiva putrastrīgamanaṃ tathā,रुद्राक्षहरणं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् भागीनीगमनं चैव पुत्रस्त्रीगमनं तथा
1,15,41,rajasvalādigamanaṃ gurutalpasamaṃ smṛtam hīnajātyābhigamanaṃ madyapastrīniṣevaṇam,रजस्वलादिगमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम् हीनजात्याभिगमनं मद्यपस्त्रीनिषेवणम्
1,15,42,parastrīgamanaṃ caiva gurutalpasamaṃ smṛtam bhrātṛstrīgamanaṃ caiva vayasyastrīniṣevaṇam,परस्त्रीगमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् भ्रातृस्त्रीगमनं चैव वयस्यस्त्रीनिषेवणम्
1,15,43,viśvastāgamanaṃ caiva gurutalpasamaṃ smṛtam akāle karmakaraṇaṃ putrīgamana meva ca,विश्वस्तागमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् अकाले कर्मकरणं पुत्रीगमन मेव च
1,15,44,dharmalopaḥ śāstranindā gurutalpasamaṃ smṛtam ityevamādayo rājanmahāpātakasaṃjñitāḥ,धर्मलोपः शास्त्रनिन्दा गुरुतल्पसमं स्मृतम् इत्येवमादयो राजन्महापातकसंज्ञिताः
1,15,45,eteṣvekatamenāpi saṅgakṛttatsamo bhavet yathākathañcitpāpānāmeteṣāṃ paramarṣibhiḥ,एतेष्वेकतमेनापि सङ्गकृत्तत्समो भवेत् यथाकथञ्चित्पापानामेतेषां परमर्षिभिः
1,15,46,śāntaistu niṣkṛtirdṛṣṭā prāyaścitādikalpanaiḥ prāyaścittavihīnāni pāpāni śṛṇu bhūpate,शान्तैस्तु निष्कृतिर्दृष्टा प्रायश्चितादिकल्पनैः प्रायश्चित्तविहीनानि पापानि शृणु भूपते
1,15,47,samastapāpatulyāni mahānarakadāni ca brahmahatyādipāpānāṃ kathañcinniṣkṛtirbhavet,समस्तपापतुल्यानि महानरकदानि च ब्रह्महत्यादिपापानां कथञ्चिन्निष्कृतिर्भवेत्
1,15,48,brahmaṇaṃ dveṣṭi yastasya niṣkṛtirnāsti kutracit viśvastaghātinaṃ caiva kṛtanghānāṃ nareśvara,ब्रह्मणं द्वेष्टि यस्तस्य निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् विश्वस्तघातिनं चैव कृतन्घानां नरेश्वर
1,15,49,śūdrastrīsaṅgināṃ caiva niṣkṛtirnāsti kutracit śūdrānnapuṣṭadehānāṃ vedanindāratātmanām,शूद्रस्त्रीसङ्गिनां चैव निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् शूद्रान्नपुष्टदेहानां वेदनिन्दारतात्मनाम्
1,15,50,satkathānindakānāñca nehāmutracaniṣkṛtiḥ,सत्कथानिन्दकानाञ्च नेहामुत्रचनिष्कृतिः
1,15,51,bauddhālayaṃ viśedyastu mahāpadyapi vaidvijaḥ natasyaniṣkṛtirdṛṣṭāprāyaścitaśatairapi,बौद्धालयं विशेद्यस्तु महापद्यपि वैद्विजः नतस्यनिष्कृतिर्दृष्टाप्रायश्चितशतैरपि
1,15,52,bauddhāḥ pāṣaṃṇḍinaḥ proktā yato vedavinindakāḥ tasmādvijastānnekṣeta yato dharmabahiṣkṛtāḥ,बौद्धाः पाषंण्डिनः प्रोक्ता यतो वेदविनिन्दकाः तस्माद्विजस्तान्नेक्षेत यतो धर्मबहिष्कृताः
1,15,53,jñānato 'jñānato vāpi dvijo boddhālayaṃ viśet jñātvā cenniṣkṛtirnāsti śāstrāṇāmiti niśvayaḥ,ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि द्विजो बोद्धालयं विशेत् ज्ञात्वा चेन्निष्कृतिर्नास्ति शास्त्राणामिति निश्वयः
1,15,54,eteṣāṃ pāpabāhulyānnarakaṃ koṭikalpakam prāyaścittavihīnāni proktānyanyāni ca prabho,एतेषां पापबाहुल्यान्नरकं कोटिकल्पकम् प्रायश्चित्तविहीनानि प्रोक्तान्यन्यानि च प्रभो
1,15,55,pāpāni teṣāṃ narakāngadato me niśāmaya,पापानि तेषां नरकान्गदतो मे निशामय
1,15,56,mahāpātakinasteṣu pratyekaṃ yugavāsinaḥ tadante pṛthivīmetya satpajanmasu gardabhāḥ,महापातकिनस्तेषु प्रत्येकं युगवासिनः तदन्ते पृथिवीमेत्य सत्पजन्मसु गर्दभाः
1,15,57,tataḥ śvāno viddhadehā bhaveyurdaśajanmasu āśatābdaṃ viṭkṛmayaḥ sarpā dvādaśajanmasu,ततः श्वानो विद्धदेहा भवेयुर्दशजन्मसु आशताब्दं विट्कृमयः सर्पा द्वादशजन्मसु
1,15,58,tataḥ sahasrajanmāni mṛgādyāḥ paśavo nṛpa śatābdaṃ sthāvarāścaiva tato godhāśarīriṇaḥ,ततः सहस्रजन्मानि मृगाद्याः पशवो नृप शताब्दं स्थावराश्चैव ततो गोधाशरीरिणः
1,15,59,tatastu satpajanmāni caṇḍālāḥ pāpakāriṇaḥ tataḥ ṣoḍaśa janmāni śūdrādyā hīnajātayaḥ,ततस्तु सत्पजन्मानि चण्डालाः पापकारिणः ततः षोडश जन्मानि शूद्राद्या हीनजातयः
1,15,60,tatastu janmadvitaye daridrāvyādhipīḍitāḥ pratigrahaparā nityaṃ tato nirayagāḥ punaḥ,ततस्तु जन्मद्वितये दरिद्राव्याधिपीडिताः प्रतिग्रहपरा नित्यं ततो निरयगाः पुनः
1,15,61,asūyāviṣṭamanaso raurave narake smṛtam tatra kalpadvayaṃ sthitvā cāṇḍālāḥ śatajanmasu,असूयाविष्टमनसो रौरवे नरके स्मृतम् तत्र कल्पद्वयं स्थित्वा चाण्डालाः शतजन्मसु
1,15,62,mā dadasveti yo brūyādgavāngibrāhmaṇeṣu ca śunāṃ yoniśataṃ gatvā cāṇḍāleṣūpajāyate,मा ददस्वेति यो ब्रूयाद्गवान्गिब्राह्मणेषु च शुनां योनिशतं गत्वा चाण्डालेषूपजायते
1,15,63,tato viṣṭhākṛtimiścaiva tato vyāghrastrijanmasu tadante narakaṃ yāti yugānāmekaviṃśatim,ततो विष्ठाकृतिमिश्चैव ततो व्याघ्रस्त्रिजन्मसु तदन्ते नरकं याति युगानामेकविंशतिम्
1,15,64,paranindāparā ye ca ye ca niṣṭhurabhāṣiṇaḥ dānānāṃ vinghakarttārasteṣāṃ pāpaphalaṃ śṛṇu,परनिन्दापरा ये च ये च निष्ठुरभाषिणः दानानां विन्घकर्त्तारस्तेषां पापफलं शृणु
1,15,65,muśalolū khalābhyāṃ tu cūrṇyante taskarā bhṛśam tadante tatpapāṣāṇagrahaṇaṃ vatsaratraghayam,मुशलोलू खलाभ्यां तु चूर्ण्यन्ते तस्करा भृशम् तदन्ते तत्पपाषाणग्रहणं वत्सरत्रघयम्
1,15,66,tataśca kālasūtreṇa bhidyante satpa vatsarān śocantaḥ svṛnikarmāṇi paradravyāpahārakāḥ,ततश्च कालसूत्रेण भिद्यन्ते सत्प वत्सरान् शोचन्तः स्वृनिकर्माणि परद्रव्यापहारकाः
1,15,67,karmaṇā tatra pacyante narakāngiṣu santatam,कर्मणा तत्र पच्यन्ते नरकान्गिषु सन्ततम्
1,15,68,parasvasūcakānāṃ ca narakaṃ śṛṇu dāruṇam yāvadyugasahasraṃ tu tatpāyaḥ piṇḍabhakṣaṇam,परस्वसूचकानां च नरकं शृणु दारुणम् यावद्युगसहस्रं तु तत्पायः पिण्डभक्षणम्
1,15,69,saṃpīḍyate ca rasanā saṃdaṃśairbhṛśadāruṇaiḥ nirucchvāsaṃ mahāghore kalpārddhaṃ nivasanti te,संपीड्यते च रसना संदंशैर्भृशदारुणैः निरुच्छ्वासं महाघोरे कल्पार्द्धं निवसन्ति ते
1,15,70,parastrīlolupānāṃ ca narakaṃ kathayāmi te tatpatāmrastriyastena surupābharaṇairyutāḥ,परस्त्रीलोलुपानां च नरकं कथयामि ते तत्पताम्रस्त्रियस्तेन सुरुपाभरणैर्युताः
1,15,71,yādṛśīstādṛśīstāśca ramante prasabhaṃ bahu vidvavantaṃ bhayenāsāṃ gṛhṇanti prasabhaṃ ca tam,यादृशीस्तादृशीस्ताश्च रमन्ते प्रसभं बहु विद्ववन्तं भयेनासां गृह्णन्ति प्रसभं च तम्
1,15,72,kathayantaśca tatkarma nayante narakānkramāt anyaṃ bhajante bhūpāla patiṃ tyaktvā ca yāḥ striyaḥ,कथयन्तश्च तत्कर्म नयन्ते नरकान्क्रमात् अन्यं भजन्ते भूपाल पतिं त्यक्त्वा च याः स्त्रियः
1,15,73,tatpāyaḥpuruśāstāstu tatpāyaḥśayanebalāt pātayitvā ramante ca bahukālaṃ balānvitāḥ,तत्पायःपुरुशास्तास्तु तत्पायःशयनेबलात् पातयित्वा रमन्ते च बहुकालं बलान्विताः
1,15,74,tatastairyoṣito muktā hutāśanasamojjvalam a yaḥ stambhaṃ samāśsiṣya tiṣṭhantyabdasahasrakam,ततस्तैर्योषितो मुक्ता हुताशनसमोज्ज्वलम् अ यः स्तम्भं समाश्सिष्य तिष्ठन्त्यब्दसहस्रकम्
1,15,75,tataḥ kṣārodakasnānaṃ kṣārodakaniṣevaṇam tadante narakān sarvān bhuñjate 'bdaśataṃ śatam,ततः क्षारोदकस्नानं क्षारोदकनिषेवणम् तदन्ते नरकान् सर्वान् भुञ्जते ऽब्दशतं शतम्
1,15,76,yo hanti brāhmaṇaṃ gāṃ ca kṣatriyaṃ ca nṛpottamam sa cāpi yātanāḥ sarvā bhuṅkte kalpeṣu pañcasu,यो हन्ति ब्राह्मणं गां च क्षत्रियं च नृपोत्तमम् स चापि यातनाः सर्वा भुङ्क्ते कल्पेषु पञ्चसु
1,15,77,yaḥ śṛṇoti mahannindāṃ sādaraṃ tatphalaṃ śṛṇu teṣāṃ karṇeṣu dāpyante tatpāyaḥ kīlasaṃcayāḥ,यः शृणोति महन्निन्दां सादरं तत्फलं शृणु तेषां कर्णेषु दाप्यन्ते तत्पायः कीलसंचयाः
1,15,78,tataśca teṣu chidreṣu tailamatyuṣṇamulbaṇam pūryate ca tataścāpiṃ kumbhīpākaṃ prapadyate,ततश्च तेषु छिद्रेषु तैलमत्युष्णमुल्बणम् पूर्यते च ततश्चापिं कुम्भीपाकं प्रपद्यते
1,15,79,nāstikānāṃ pravakṣyāmi vimukhānāṃ hare harau abdānāṃ koṭiparyantaṃ lavaṇaṃ bhuñjate hi te,नास्तिकानां प्रवक्ष्यामि विमुखानां हरे हरौ अब्दानां कोटिपर्यन्तं लवणं भुञ्जते हि ते
1,15,80,tataśca kalpaparyantaṃ raurave tatpasaikate bhajyante pāpakarmaṇo 'nyepyevaṃ narādhipa,ततश्च कल्पपर्यन्तं रौरवे तत्पसैकते भज्यन्ते पापकर्मणो ऽन्येप्येवं नराधिप
1,15,81,brāhmaṇanye nirīkṣante kopadṛṣṭyā narādhamāḥ tatpasūcīsahasreṇa cakṣusteṣāṃ prasūryate,ब्राह्मणन्ये निरीक्षन्ते कोपदृष्ट्या नराधमाः तत्पसूचीसहस्रेण चक्षुस्तेषां प्रसूर्यते
1,15,82,tataḥ kṣārāmbudhārābhiḥ secyante nṛpasattama tataśca krakarcerghorairbhidyante pāpakarṃmaṇaḥ,ततः क्षाराम्बुधाराभिः सेच्यन्ते नृपसत्तम ततश्च क्रकर्चेर्घोरैर्भिद्यन्ते पापकर्ंमणः
1,15,83,viśvāsaghātināṃ caiva maryādābhedināṃ tathā parānnalollupānāṃ ca narakaṃ śṛṇu dāruṇam,विश्वासघातिनां चैव मर्यादाभेदिनां तथा परान्नलोल्लुपानां च नरकं शृणु दारुणम्
1,15,84,svamāṃsabhojino nityaṃ bhakṣamāṇāḥ śvabhistu te narakeṣu samasteṣu pratyekaṃ hyabdavāsinaḥ,स्वमांसभोजिनो नित्यं भक्षमाणाः श्वभिस्तु ते नरकेषु समस्तेषु प्रत्येकं ह्यब्दवासिनः
1,15,85,pratigraharatā ye ca ye vai nakṣatrapāṭhakāḥ ye ca devalakānnānāṃ bhojinastāñśṛṇuṣva me,प्रतिग्रहरता ये च ये वै नक्षत्रपाठकाः ये च देवलकान्नानां भोजिनस्ताञ्शृणुष्व मे
1,15,86,rājannākalpaparyantaṃ yātanāsvāsu duḥkhitāḥ pacyante satataṃ pāpāviṣṭā bhogaratāḥ sadā,राजन्नाकल्पपर्यन्तं यातनास्वासु दुःखिताः पच्यन्ते सततं पापाविष्टा भोगरताः सदा
1,15,87,tatastailena pūryante kālasūtraprapīḍitāḥ tataḥ kṣārodakasnānaṃ mūtraviṣṭāniṣevaṇam,ततस्तैलेन पूर्यन्ते कालसूत्रप्रपीडिताः ततः क्षारोदकस्नानं मूत्रविष्टानिषेवणम्
1,15,88,tadante bhuvamāsādya bhavanti mlecchajātayaḥ anyodvegaratā ye tu yānti vaitaraṇīṃ nadīm,तदन्ते भुवमासाद्य भवन्ति म्लेच्छजातयः अन्योद्वेगरता ये तु यान्ति वैतरणीं नदीम्
1,15,89,tyaktapañcamahāyajñā lālābhakṣaṃ vrajanti hi upāsanāparityāgī rauravaṃ narakaṃ vrajet,त्यक्तपञ्चमहायज्ञा लालाभक्षं व्रजन्ति हि उपासनापरित्यागी रौरवं नरकं व्रजेत्
1,15,90,vipragrāmakarādānaṃ kurvatāṃ śṛṇu bhūpate yātanāsvāsu pacyante vāvadācandratārakam,विप्रग्रामकरादानं कुर्वतां शृणु भूपते यातनास्वासु पच्यन्ते वावदाचन्द्रतारकम्
1,15,91,grāmeṣu bhūpālavaro yaḥ kuryādadhikaṃ karam sa sahasrakulo bhuṅktenarakaṃ kalpapañcasu,ग्रामेषु भूपालवरो यः कुर्यादधिकं करम् स सहस्रकुलो भुङ्क्तेनरकं कल्पपञ्चसु
1,15,92,vipragrāmakarādāne yo 'numantātu pāpakṛt sa eva kṛtavān rājanbrahmahatyāsahasrakam,विप्रग्रामकरादाने यो ऽनुमन्तातु पापकृत् स एव कृतवान् राजन्ब्रह्महत्यासहस्रकम्
1,15,93,kālasūtre mahāghore sa vaseddicaturyugam ayonau ca viyonau ca paśuyonau ca yo naraḥ,कालसूत्रे महाघोरे स वसेद्दिचतुर्युगम् अयोनौ च वियोनौ च पशुयोनौ च यो नरः
1,15,94,tyajedreto mahāpāpī saretobhojanaṃ labhet vasākūpaṃ tataḥ prāpya sthitvā divyābdasatpakam,त्यजेद्रेतो महापापी सरेतोभोजनं लभेत् वसाकूपं ततः प्राप्य स्थित्वा दिव्याब्दसत्पकम्
1,15,95,retobhojī bhavenmartyaḥ sarvalokeṣu ninditaḥ upavāsadine rājandantadhāvanakṛnnaraḥ,रेतोभोजी भवेन्मर्त्यः सर्वलोकेषु निन्दितः उपवासदिने राजन्दन्तधावनकृन्नरः
1,15,96,sa ghoraṃ narakaṃ yātivyāghrapakṣaṃ caturyugam yaḥ svakarmaparityāgī pāṣaṇḍītyucyate budhaiḥ,स घोरं नरकं यातिव्याघ्रपक्षं चतुर्युगम् यः स्वकर्मपरित्यागी पाषण्डीत्युच्यते बुधैः
1,15,97,tatsaṃgakṛtamoghaḥ syāttāvubhāvatipāpinau kalpakoṭisahasreṣu prānputo narakānkramāt,तत्संगकृतमोघः स्यात्तावुभावतिपापिनौ कल्पकोटिसहस्रेषु प्रान्पुतो नरकान्क्रमात्
1,15,98,devadravyāpaharttāro gurudravyāpahārakāḥ brahmahatyāvratasamaṃ duṣkṛtaṃ bhuñjate nṛpa,देवद्रव्यापहर्त्तारो गुरुद्रव्यापहारकाः ब्रह्महत्याव्रतसमं दुष्कृतं भुञ्जते नृप
1,15,99,anāthadhanaharttāro hyanāthaṃ ye dviṣanti ca kalpakoṭisahasrāṇi narake te vasanti ca,अनाथधनहर्त्तारो ह्यनाथं ये द्विषन्ति च कल्पकोटिसहस्राणि नरके ते वसन्ति च
1,15,100,strīśūdrāṇāṃ samīpe tu ye vedādhyayane ratāḥ teṣāṃ pāpaphalaṃ vakṣye śṛṇuṣva susamāhitaḥ,स्त्रीशूद्राणां समीपे तु ये वेदाध्ययने रताः तेषां पापफलं वक्ष्ये शृणुष्व सुसमाहितः
1,15,101,adhaḥśīrṣordhvapādāśca kīlitāḥ stambhaghakadvaye dhrūmrapānaratā nityaṃ tiṣṭhantyābrahmavatsaram,अधःशीर्षोर्ध्वपादाश्च कीलिताः स्तम्भघकद्वये ध्रूम्रपानरता नित्यं तिष्ठन्त्याब्रह्मवत्सरम्
1,15,102,jale devālaye vāpi yastyajeddehajaṃ malam bhrūṇahatyāsamaṃ pāpaṃ saṃprānpotyatidāruṇam,जले देवालये वापि यस्त्यजेद्देहजं मलम् भ्रूणहत्यासमं पापं संप्रान्पोत्यतिदारुणम्
1,15,103,dantāsthikeśanakharānye tyajyantyamarālaye jale vā bhuktaśeṣaṃ ca teṣāṃ pāpaphalaṃ śṛṇu,दन्तास्थिकेशनखरान्ये त्यज्यन्त्यमरालये जले वा भुक्तशेषं च तेषां पापफलं शृणु
1,15,104,prāsaprotā halairbhinnā ārttarāvavirāviṇaḥ atyuṣṇatailapāke 'titapyante bhṛśadāruṇe,प्रासप्रोता हलैर्भिन्ना आर्त्तरावविराविणः अत्युष्णतैलपाके ऽतितप्यन्ते भृशदारुणे
1,15,105,kurvanti duḥkhasaṃtatpāstato 'nyeṣu vrajanti ca brahmasaṃharate yastu gandhakāṣṭaṃ tathaiva ca,कुर्वन्ति दुःखसंतत्पास्ततो ऽन्येषु व्रजन्ति च ब्रह्मसंहरते यस्तु गन्धकाष्टं तथैव च
1,15,106,sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvadācandratārakam brahmasvaharaṇaṃ rājannihāmātra ca duḥkhadam,स याति नरकं घोरं यावदाचन्द्रतारकम् ब्रह्मस्वहरणं राजन्निहामात्र च दुःखदम्
1,15,107,ihasaṃpadvināśāyaparatranarakāya ca kūṭasākṣyaṃvadedyastu tasya pāpaphalaṃśṛṇu,इहसंपद्विनाशायपरत्रनरकाय च कूटसाक्ष्यंवदेद्यस्तु तस्य पापफलंशृणु
1,15,108,sa yāti yātanāḥ sarvā yāvadindrāścaturdaśa ihaputrāśca vinaśyanti paraghatra ca,स याति यातनाः सर्वा यावदिन्द्राश्चतुर्दश इहपुत्राश्च विनश्यन्ति परघत्र च
1,15,109,rauravaṃ narakaṃ bhuṅkte tato 'nyānapi ca kramāt ye cātikāmino martyā ye ca mithyāpravādinaḥ,रौरवं नरकं भुङ्क्ते ततो ऽन्यानपि च क्रमात् ये चातिकामिनो मर्त्या ये च मिथ्याप्रवादिनः
1,15,110,teṣāṃ sukhe jalaukā stu pūryyante pannagopamāḥ evaṃ ṣaṣṭisahasrābde tataḥ kṣārāmbagusecanam,तेषां सुखे जलौका स्तु पूर्य्यन्ते पन्नगोपमाः एवं षष्टिसहस्राब्दे ततः क्षाराम्बगुसेचनम्
1,15,111,ye vṛthāmāṃsaniratatāste yānti kṣārakardamam tato gajairnipātatyante marutprapatanaṃ yathā,ये वृथामांसनिरततास्ते यान्ति क्षारकर्दमम् ततो गजैर्निपातत्यन्ते मरुत्प्रपतनं यथा
1,15,112,tadante bhavamāsādya hīnāṅgāḥ prabhavanti ca yastvṛtau nābhigaccheta svastriṃya manujeśvara,तदन्ते भवमासाद्य हीनाङ्गाः प्रभवन्ति च यस्त्वृतौ नाभिगच्छेत स्वस्त्रिंय मनुजेश्वर
1,15,113,sa yāti rauravaṃ ghoraṃ brahmahakatyāṃ ca vindati anyācārarataṃ dṛṣṭvā yaḥ śakto na nivārayet,स याति रौरवं घोरं ब्रह्महकत्यां च विन्दति अन्याचाररतं दृष्ट्वा यः शक्तो न निवारयेत्
1,15,114,tatpāpaṃ samavānpoti narakaṃ tāvubhāvapi pāpināṃ pāpagaṇanāṃ kṛtvānyebhyo diśanti vindati,तत्पापं समवान्पोति नरकं तावुभावपि पापिनां पापगणनां कृत्वान्येभ्यो दिशन्ति विन्दति
1,15,115,astitve tulyapāpāste mithyātve dviguṇā nṛpa apāpe pātakaṃ yastu samaropya vinindati,अस्तित्वे तुल्यपापास्ते मिथ्यात्वे द्विगुणा नृप अपापे पातकं यस्तु समरोप्य विनिन्दति
1,15,116,sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvañcardrārkatārakam pāpināṃ nindyamānānāṃ pāpārddhaṃ kṣayameti ca,स याति नरकं घोरं यावञ्चर्द्रार्कतारकम् पापिनां निन्द्यमानानां पापार्द्धं क्षयमेति च
1,15,117,yastu vratāni saṃgṛhya asamāpya parityajyet so 'sipatre 'nubhūyārtiṃ hīnāṅgojāyate bhuvi,यस्तु व्रतानि संगृह्य असमाप्य परित्यज्येत् सो ऽसिपत्रे ऽनुभूयार्तिं हीनाङ्गोजायते भुवि
1,15,118,anyaiḥ saṃgṛhyamāṇānāṃvratānāṃ vinghakṛnnaraḥ atīva duḥkhadaṃraudraṃ sa yāti śloṣmabhojanam,अन्यैः संगृह्यमाणानांव्रतानां विन्घकृन्नरः अतीव दुःखदंरौद्रं स याति श्लोष्मभोजनम्
1,15,119,nyāye ca dharmaśikṣāyāṃ pakṣapātaṃ karoti yaḥ na tasya niṣkṛtirbhūyaḥ prāyaścittāyutairapi,न्याये च धर्मशिक्षायां पक्षपातं करोति यः न तस्य निष्कृतिर्भूयः प्रायश्चित्तायुतैरपि
1,15,120,abhojyabhojī saṃprāpyaṃ viṅbhojyaṃ tu samāyutam tataścaṇḍālayonau tu gomāṃsāśī sadā bhavet,अभोज्यभोजी संप्राप्यं विङ्भोज्यं तु समायुतम् ततश्चण्डालयोनौ तु गोमांसाशी सदा भवेत्
1,15,121,avamānya dvijānvāgbhirbrahmahatyāṃ ca vindati sarvāścayātanā bhuktvā cāṇḍālo daśajanmasu,अवमान्य द्विजान्वाग्भिर्ब्रह्महत्यां च विन्दति सर्वाश्चयातना भुक्त्वा चाण्डालो दशजन्मसु
1,15,122,vigrāya dīyamāne tu yastu vinghaṃ samācaret brahmahatyāsamaṃ tena karttavyaṃ vratameva ca,विग्राय दीयमाने तु यस्तु विन्घं समाचरेत् ब्रह्महत्यासमं तेन कर्त्तव्यं व्रतमेव च
1,15,123,apahṛtya paḥsyārthaṃ yaḥ parebhyaḥ prayacchati apaharttā tu nirayī yasyārthastasya tatphalam,अपहृत्य पःस्यार्थं यः परेभ्यः प्रयच्छति अपहर्त्ता तु निरयी यस्यार्थस्तस्य तत्फलम्
1,15,124,pratiśrutyāpradānena lālābhakṣaṃ vrajennaraḥ yatinindāparo rājan śilānamātre prayāti hi,प्रतिश्रुत्याप्रदानेन लालाभक्षं व्रजेन्नरः यतिनिन्दापरो राजन् शिलानमात्रे प्रयाति हि
1,15,125,ārāmacchedino yānti yugānāmekaviṃśatim śvabhojanaṃ tataḥ sarvā bhuñjate yātanāḥ kramāt,आरामच्छेदिनो यान्ति युगानामेकविंशतिम् श्वभोजनं ततः सर्वा भुञ्जते यातनाः क्रमात्
1,15,126,devatāgṛhabhettārastaḍāgānāṃ ca bhūpate puṣpārāmabhidaścaiva yāṃ gatiṃ yānti tacchṛṇu,देवतागृहभेत्तारस्तडागानां च भूपते पुष्पारामभिदश्चैव यां गतिं यान्ति तच्छृणु
1,15,127,yātanāsvāsu sarvāsu pacyante vai pṛthak pṛthak tataśca viṣṭākṛmayaḥ kalpānāmekaviṃśatim,यातनास्वासु सर्वासु पच्यन्ते वै पृथक् पृथक् ततश्च विष्टाकृमयः कल्पानामेकविंशतिम्
1,15,128,tataścāṇḍālayonau tu śatajanmāni bhūpate grāmavidhvaṃ sakānāṃ tu dāhakānāṃ ca lumpatām,ततश्चाण्डालयोनौ तु शतजन्मानि भूपते ग्रामविध्वं सकानां तु दाहकानां च लुम्पताम्
1,15,129,mahatpāpaṃ tadādeṣṭuṃ na kṣamo 'haṃ nijāyuṣā ucchiṣṭabhojino ye ca mitradrohaparāśva ye,महत्पापं तदादेष्टुं न क्षमो ऽहं निजायुषा उच्छिष्टभोजिनो ये च मित्रद्रोहपराश्व ये
1,15,130,eteṣāṃ yātanāstīvrā bhavantyācandratārakam ucchinnapitṝdevejyā vendamārgabahiḥsthitāḥ,एतेषां यातनास्तीव्रा भवन्त्याचन्द्रतारकम् उच्छिन्नपितॄदेवेज्या वेन्दमार्गबहिःस्थिताः
1,15,131,pāpānāṃ yātānānāṃ ca dharmāṇāṃ cāpi bhūpate evaṃ bahuvidhā bhūpa yātanāḥ pāpakāriṇaṇām,पापानां यातानानां च धर्माणां चापि भूपते एवं बहुविधा भूप यातनाः पापकारिणणाम्
1,15,132,teṣāṃ tāsāṃ ca saṃkhyānaṃ karttuṃ nāsamahaṃ prabho pāpānāṃ yātanānāṃ ca dharmāṇāṃ cāpi bhūpate,तेषां तासां च संख्यानं कर्त्तुं नासमहं प्रभो पापानां यातनानां च धर्माणां चापि भूपते
1,15,133,saṃkhyāṃ nigadituṃ loke kaḥ kṣamo viṣṇunā vinā eteṣāṃ sarvapāpānāṃ dharmaśāstravidhānataḥ,संख्यां निगदितुं लोके कः क्षमो विष्णुना विना एतेषां सर्वपापानां धर्मशास्त्रविधानतः
1,15,134,prāyaścitteṣu cīrṇeṣu pāparāśiḥ praṇaśyati prāyaścittāni kāryāṇi samīpe kamalāpateḥ,प्रायश्चित्तेषु चीर्णेषु पापराशिः प्रणश्यति प्रायश्चित्तानि कार्याणि समीपे कमलापतेः
1,15,135,nyūnātiriktakṛtyānāṃ saṃpūrtikaraṇāya ca gaṅgā catulasī caiva satsaṅgo harikīrttanam,न्यूनातिरिक्तकृत्यानां संपूर्तिकरणाय च गङ्गा चतुलसी चैव सत्सङ्गो हरिकीर्त्तनम्
1,15,136,anasūyā hyahiṃsā ca sarvepyete hi pāpahāḥ viṣṇvarpitāni karmāṇi saphalāni bhavanti hi,अनसूया ह्यहिंसा च सर्वेप्येते हि पापहाः विष्ण्वर्पितानि कर्माणि सफलानि भवन्ति हि
1,15,137,anarppitāni karmāṇi bhasmavinyastadravyavat nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ yaccānyanmokṣamādhanam,अनर्प्पितानि कर्माणि भस्मविन्यस्तद्रव्यवत् नित्यं नैमित्तिकं काम्यं यच्चान्यन्मोक्षमाधनम्
1,15,138,viṣṇau samārpitaṃ sarvaṃ sāttvikaṃ saphalaṃ bhavet haribhaktiḥ parā nṛṇāṃ sarvaṃ pāpaprāṇāśinī,विष्णौ समार्पितं सर्वं सात्त्विकं सफलं भवेत् हरिभक्तिः परा नृणां सर्वं पापप्राणाशिनी
1,15,139,sā bhaktidraśadhā jñeyā pāpāraṇyadavopamā tāmasai rājasaiśvaiva sāttvikaiśca nṛpottama,सा भक्तिद्रशधा ज्ञेया पापारण्यदवोपमा तामसै राजसैश्वैव सात्त्विकैश्च नृपोत्तम
1,15,140,yaccānyasya vināśārthaṃ bhajanaṃ śrīpaternṛpa sā tāmasyadhamā bhaktiḥ khalabhāvadharā yataḥ,यच्चान्यस्य विनाशार्थं भजनं श्रीपतेर्नृप सा तामस्यधमा भक्तिः खलभावधरा यतः
1,15,141,yor'cayetkaitavadhiyā svairiṇī svapatiṃ yathā nārāyaṇaṃ jagannāthaṃ tāmasī madhyamā tu sā,योर्ऽचयेत्कैतवधिया स्वैरिणी स्वपतिं यथा नारायणं जगन्नाथं तामसी मध्यमा तु सा
1,15,142,devāpūjāparāndṛṣṭvā mātsaryādyor'cayeddhīram sā bhaktiḥ pṛthivīpāla tāmasī cottamā smṛtā,देवापूजापरान्दृष्ट्वा मात्सर्याद्योर्ऽचयेद्धीरम् सा भक्तिः पृथिवीपाल तामसी चोत्तमा स्मृता
1,15,143,dhanadhānyādikaṃ yastu prārthayannarcayedvarim śraddhayā parayā yuktaḥ sā rājasyadhamā smṛtā,धनधान्यादिकं यस्तु प्रार्थयन्नर्चयेद्वरिम् श्रद्धया परया युक्तः सा राजस्यधमा स्मृता
1,15,144,yaḥ sarvalokavikhyātakīrtimuddiśya mādhavam arcayetparayā bhaktyā sā madhyā rājasī matā,यः सर्वलोकविख्यातकीर्तिमुद्दिश्य माधवम् अर्चयेत्परया भक्त्या सा मध्या राजसी मता
1,15,145,sālokyādi padaṃ yastu samuddiśyārcayeddharim sā rājasyuttamā bhaktiḥ kīrtitā pṛthivīpate,सालोक्यादि पदं यस्तु समुद्दिश्यार्चयेद्धरिम् सा राजस्युत्तमा भक्तिः कीर्तिता पृथिवीपते
1,15,146,yastu svakṛtapāpānāṃ kṣayārthaṃ prārcayedvarim śraddhayā parayopetaḥ sā sāttvikyadhamā smṛtā,यस्तु स्वकृतपापानां क्षयार्थं प्रार्चयेद्वरिम् श्रद्धया परयोपेतः सा सात्त्विक्यधमा स्मृता
1,15,147,hareridaṃ priyamiti śuśrūṣāṃ kurute tu yaḥ śraddhayā saṃyuto bhūyaḥ sāttvikī madhyamā tu sā,हरेरिदं प्रियमिति शुश्रूषां कुरुते तु यः श्रद्धया संयुतो भूयः सात्त्विकी मध्यमा तु सा
1,15,148,vidhibuddhyārcayedyastu dāsavacchrīpatiṃ nṛpa bhaktīnāṃ pravarā sā tu uttamā sāttvikī smṛtā,विधिबुद्ध्यार्चयेद्यस्तु दासवच्छ्रीपतिं नृप भक्तीनां प्रवरा सा तु उत्तमा सात्त्विकी स्मृता
1,15,149,mahīmānaṃ hareryastu kiñcitkṛtvā priyo naraḥ tanmayatvena saṃtuṣṭaḥ sā bhaktiruttamottamā,महीमानं हरेर्यस्तु किञ्चित्कृत्वा प्रियो नरः तन्मयत्वेन संतुष्टः सा भक्तिरुत्तमोत्तमा
1,15,150,ahameva paro viṣṇurmayisarvamidaṃ jagat iti yaḥ satataṃ paśyettaṃ vidyāduttamottamam,अहमेव परो विष्णुर्मयिसर्वमिदं जगत् इति यः सततं पश्येत्तं विद्यादुत्तमोत्तमम्
1,15,150,yadarthamahamāyātastvatsamīpaṃ janādhipa tatte vakṣyāmi sumate sāvadhānaṃ niśāmaya,यदर्थमहमायातस्त्वत्समीपं जनाधिप तत्ते वक्ष्यामि सुमते सावधानं निशामय
1,15,151,evaṃ daśavidhā bhaktiḥ saṃsāracchedakāriṇī tatrāpi sāttvikī bhaktiḥ sarvakāmaphala pradā,एवं दशविधा भक्तिः संसारच्छेदकारिणी तत्रापि सात्त्विकी भक्तिः सर्वकामफल प्रदा
1,15,152,tasmācchṛṇuṣva bhūpāla saṃsāravijigīṣathuṇā svakarmaṇo virodhena bhaktiḥ kāryā janārdane,तस्माच्छृणुष्व भूपाल संसारविजिगीषथुणा स्वकर्मणो विरोधेन भक्तिः कार्या जनार्दने
1,15,153,yaḥ svadharmaṃ parityajya bhaktimātreṇa jīvati na tasya tuṣyate viṣṇurācāreṇaiva tuṣyate,यः स्वधर्मं परित्यज्य भक्तिमात्रेण जीवति न तस्य तुष्यते विष्णुराचारेणैव तुष्यते
1,15,154,sarvāgamānāmācāraḥ prathamaṃ parikalpate ācāraprabhavo dharmo dharmasya prabhuracyutaḥ,सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्पते आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः
1,15,155,tasmātkāryā harerbhaktiḥ svardhamasyāvirodhinī sadācāravihīnānāṃ dharmā apyasukhapradāḥ,तस्मात्कार्या हरेर्भक्तिः स्वर्धमस्याविरोधिनी सदाचारविहीनानां धर्मा अप्यसुखप्रदाः
1,15,156,svadharmahīnā bhaktiśvāpyakṛtaiva prakīrtitā yattu pṛṣṭaṃ tvayā bhūyastatsarvaṃ gaditaṃ mayā,स्वधर्महीना भक्तिश्वाप्यकृतैव प्रकीर्तिता यत्तु पृष्टं त्वया भूयस्तत्सर्वं गदितं मया
1,15,157,tasmāddharmaparo bhūtvā pūjayasva janārdanam nārāyaṇamaṇīyāṃsaṃ sukhameṣyasi śāśvakatam,तस्माद्धर्मपरो भूत्वा पूजयस्व जनार्दनम् नारायणमणीयांसं सुखमेष्यसि शाश्वकतम्
1,15,158,śiva eva hariḥ sākṣāddharireva śivaḥ svayam dvayorantaradṛgyāti narakārankoṭiśaḥ khalaḥ,शिव एव हरिः साक्षाद्धरिरेव शिवः स्वयम् द्वयोरन्तरदृग्याति नरकारन्कोटिशः खलः
1,15,159,tasmādviṣṇuṃ śivaṃ vāpi samaṃ buddhā samarcaya bhedakṛdduḥkhamāpnoti iha loke paratragha ca,तस्माद्विष्णुं शिवं वापि समं बुद्धा समर्चय भेदकृद्दुःखमाप्नोति इह लोके परत्रघ च
1,15,161,ātmaghātakapāpmāno dagdhāḥ kapilakopataḥ vasanti narake te tu rājaṃstava pitāmahāḥ,आत्मघातकपाप्मानो दग्धाः कपिलकोपतः वसन्ति नरके ते तु राजंस्तव पितामहाः
1,15,162,tānuddhara mahābhāga gaṅgānayanakarmaṇā gaṅgā sarvāṇi pāpāni nāśayatyeva bhūpate,तानुद्धर महाभाग गङ्गानयनकर्मणा गङ्गा सर्वाणि पापानि नाशयत्येव भूपते
1,15,163,keśāsthinakhadandāśca bhasmāpira nṛpasattama nayati viṣṇusadanaṃ spṛṣṭā gāṅgenara vāriṇā,केशास्थिनखदन्दाश्च भस्मापिर नृपसत्तम नयति विष्णुसदनं स्पृष्टा गाङ्गेनर वारिणा
1,15,164,yasyāsthi bhasma vā rājan gaṅgāyāṃ kṣipyate naraiḥ sa sarvapāpanirmuktaḥ prayāti bhavanaṃ hareḥ,यस्यास्थि भस्म वा राजन् गङ्गायां क्षिप्यते नरैः स सर्वपापनिर्मुक्तः प्रयाति भवनं हरेः
1,15,165,yāni kāni ca pāpāni proktāni tava bhūpate tāni karmāṇira naśyanti gaṅgābindvabhiṣecanāt,यानि कानि च पापानि प्रोक्तानि तव भूपते तानि कर्माणिर नश्यन्ति गङ्गाबिन्द्वभिषेचनात्
1,15,166,sanaka uvāca ityuktvā muniśārdūla mahārājaṃ bhagīratham dharmātmānaṃ dharmarājaḥ sadyaśvāntardadhetadā,सनक उवाच इत्युक्त्वा मुनिशार्दूल महाराजं भगीरथम् धर्मात्मानं धर्मराजः सद्यश्वान्तर्दधेतदा
1,15,167,sa tu rājā mahāprājñaḥ sarvaśāstrārthapāragāḥ nikṣipya pṛthivīṃ sarvāṃ saciveṣu yayau vanam,स तु राजा महाप्राज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगाः निक्षिप्य पृथिवीं सर्वां सचिवेषु ययौ वनम्
1,15,168,tuhinādrau tato gatvā naranārāyaṇāśramāt paścime tuhinākrānte śṛṅgeṣoḍaśayojane,तुहिनाद्रौ ततो गत्वा नरनारायणाश्रमात् पश्चिमे तुहिनाक्रान्ते शृङ्गेषोडशयोजने
1,15,169,tapastaptvānayāmāsa gaṅgāṃ trailokyapāvanīm,तपस्तप्त्वानयामास गङ्गां त्रैलोक्यपावनीम्
1,16,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde dharmākhyāne dharmarājopadeśena bhagīrathasya gaṅgānayanodyamavarṇanaṃ nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca himavadgirimāsādya kiṃ cakāra mahīpatiḥ kathamānītavāngaṅgāmetanme vaktumarhasi,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्माख्याने धर्मराजोपदेशेन भगीरथस्य गङ्गानयनोद्यमवर्णनं नाम पञ्चदशो ऽध्यायः नारद उवाच हिमवद्गिरिमासाद्य किं चकार महीपतिः कथमानीतवान्गङ्गामेतन्मे वक्तुमर्हसि
1,16,2,sanaka uvāca bhagīratho mahārājo jaṭācīradharo mune gacchanhimādriṃ tapase prāpto godāvarī taṭam,सनक उवाच भगीरथो महाराजो जटाचीरधरो मुने गच्छन्हिमाद्रिं तपसे प्राप्तो गोदावरी तटम्
1,16,3,tatrāpaśyanmahāraṇye bhṛgorāśramamuttamam kṛṣṇasārasamākīrṇaṃ mātaṅgagaṇasevitam,तत्रापश्यन्महारण्ये भृगोराश्रममुत्तमम् कृष्णसारसमाकीर्णं मातङ्गगणसेवितम्
1,16,4,bhramadbhūmarasaṃghuṣṭaṃ kūjadvihagasaṃkulam vrajadvarāhanikaraṃ camarīpucchavīcitam,भ्रमद्भूमरसंघुष्टं कूजद्विहगसंकुलम् व्रजद्वराहनिकरं चमरीपुच्छवीचितम्
1,16,5,nṛtyanmayūranikaraṃ sāraṅgādiniṣevitam pravarddhitamahāvṛkṣaṃ munikanyābhirādarāt,नृत्यन्मयूरनिकरं सारङ्गादिनिषेवितम् प्रवर्द्धितमहावृक्षं मुनिकन्याभिरादरात्
1,16,6,śālatālatamālāḍhyaṃ nūnahintālamaṇḍitam mālatīyūthikākundacampakāśaavatthabhūṣitam,शालतालतमालाढ्यं नूनहिन्तालमण्डितम् मालतीयूथिकाकुन्दचम्पकाशअवत्थभूषितम्
1,16,7,utpullakusumopeta mṛṣisaṅghaniṣevitam vedaśāstramahāghoṣamāśramaṃ prāviśadbhugoḥ,उत्पुल्लकुसुमोपेत मृषिसङ्घनिषेवितम् वेदशास्त्रमहाघोषमाश्रमं प्राविशद्भुगोः
1,16,8,gṛṇantaṃ parama brahma vṛttaṃ śiṣyagaṇairmunim tejasā sūryasadṛśaṃ bhṛguṃ tatra dadarśa saḥ,गृणन्तं परम ब्रह्म वृत्तं शिष्यगणैर्मुनिम् तेजसा सूर्यसदृशं भृगुं तत्र ददर्श सः
1,16,9,praṇanāmātha viprendraṃ pādasaṃgrahaṇādinā ātithyaṃ bhṛgurapyasya cakre sanmānapūrvakam,प्रणनामाथ विप्रेन्द्रं पादसंग्रहणादिना आतिथ्यं भृगुरप्यस्य चक्रे सन्मानपूर्वकम्
1,16,10,kṛtātithyakriyo rājā bhṛguṇā paramarṣiṇā uvāca prāñjalirbhūtvā vinayānmunipuṅgavam,कृतातिथ्यक्रियो राजा भृगुणा परमर्षिणा उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा विनयान्मुनिपुङ्गवम्
1,16,11,bhagīratha uvāca bhagavansarvadharmajña sarvaśāstraviśārada pṛcchāmi bhavabhīto 'haṃ nṛṇāmuddhārakāraṇam,भगीरथ उवाच भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद पृच्छामि भवभीतो ऽहं नृणामुद्धारकारणम्
1,16,12,bhagavāṃstuṣyate yena karmaṇā munisattama tanmamākhyāhi sarvajña anugrāhyo 'smi te yati,भगवांस्तुष्यते येन कर्मणा मुनिसत्तम तन्ममाख्याहि सर्वज्ञ अनुग्राह्यो ऽस्मि ते यति
1,16,13,bhṛguruvāca rājaṃstavepsitaṃ jñātaṃ tvaṃ hi puṇyavatāṃ varaḥ anyathā svakulaṃ sarvaṃ kathamuddharttumarhasi,भृगुरुवाच राजंस्तवेप्सितं ज्ञातं त्वं हि पुण्यवतां वरः अन्यथा स्वकुलं सर्वं कथमुद्धर्त्तुमर्हसि
1,16,14,yo vā ko vāpi bhūpāla svakulaṃ śubhakarmaṇā uddharttakāmastaṃ vidyānnararupadharaṃ harim,यो वा को वापि भूपाल स्वकुलं शुभकर्मणा उद्धर्त्तकामस्तं विद्यान्नररुपधरं हरिम्
1,16,15,karmaṇā yena deveśo nṛṇāmiṣṭaphalapradaḥ tatpravakṣyāmi rājendra śṛṇuṣva susamāhitaḥ,कर्मणा येन देवेशो नृणामिष्टफलप्रदः तत्प्रवक्ष्यामि राजेन्द्र शृणुष्व सुसमाहितः
1,16,16,bhava satyaparo rājanna hiṃsāniratastathā sarvabhūtahito nityaṃ mānṛtaṃ vada vai kvacit,भव सत्यपरो राजन्न हिंसानिरतस्तथा सर्वभूतहितो नित्यं मानृतं वद वै क्वचित्
1,16,17,tyaja durjanasaṃsargaṃ bhaja sādhusamāgamam kuru puṇyamahorātraṃ smara viṣṇuṃ sanātanam,त्यज दुर्जनसंसर्गं भज साधुसमागमम् कुरु पुण्यमहोरात्रं स्मर विष्णुं सनातनम्
1,16,18,kuru pūjāṃ mahāviṣṇoryāhi śānti manuttamām dvādaśāṣṭākṣaraṃ mantraṃ jaya śreyo bhaviṣyati,कुरु पूजां महाविष्णोर्याहि शान्ति मनुत्तमाम् द्वादशाष्टाक्षरं मन्त्रं जय श्रेयो भविष्यति
1,16,19,bhagīrathā uvāca satyaṃ tu kīdṛśaṃ proktaṃ sarvabhūtahitaṃ mune anṛtaṃ kīdṛśaṃ proktaṃ durjanāścāpi kīdṛśāḥ,भगीरथा उवाच सत्यं तु कीदृशं प्रोक्तं सर्वभूतहितं मुने अनृतं कीदृशं प्रोक्तं दुर्जनाश्चापि कीदृशाः
1,16,20,sādhavaḥ kīdṛśāḥ proktāstathā puṇyaṃ ca kīdṛśam smartavyaśca kathaṃ viṣṇustasya pūjā ca kīdṛśī,साधवः कीदृशाः प्रोक्तास्तथा पुण्यं च कीदृशम् स्मर्तव्यश्च कथं विष्णुस्तस्य पूजा च कीदृशी
1,16,21,śāntiśca kīdṛśī proktā ko mantro 'ṣṭākṣaro mune ko vā dvādaśavarṇaśca mune tattvārthakovida,शान्तिश्च कीदृशी प्रोक्ता को मन्त्रो ऽष्टाक्षरो मुने को वा द्वादशवर्णश्च मुने तत्त्वार्थकोविद
1,16,22,kṛpāṃ kṛtvā mayi parāṃ sarvaṃ vyākhyātamarhasi bhṛguruvāca sādhu sādhumahāprājña tava buddhiranuttamā,कृपां कृत्वा मयि परां सर्वं व्याख्यातमर्हसि भृगुरुवाच साधु साधुमहाप्राज्ञ तव बुद्धिरनुत्तमा
1,16,23,yatpṛṣṭo 'haṃ tvayā bhūpa tatsarvaṃ pravadāmi te yathārthakathanaṃ yattatsatyamāhurvipaścitaḥ,यत्पृष्टो ऽहं त्वया भूप तत्सर्वं प्रवदामि ते यथार्थकथनं यत्तत्सत्यमाहुर्विपश्चितः
1,16,24,dharmāvirodhato vācyaṃ taddhi dharmaparāyaṇaiḥ deśakālādi vijñāya svayamasyāvirodhataḥ,धर्माविरोधतो वाच्यं तद्धि धर्मपरायणैः देशकालादि विज्ञाय स्वयमस्याविरोधतः
1,16,25,yadvacaḥ procyate sadbhistastatyamabhidhīyate sarveṣāmeva jantūnāmakleṣajananaṃ hi tat,यद्वचः प्रोच्यते सद्भिस्तस्तत्यमभिधीयते सर्वेषामेव जन्तूनामक्लेषजननं हि तत्
1,16,26,ahiṃsā sā nṛpa proktā sarvakāmapradāyinī karmakāryasahāyatvamakāryaparipanthitā,अहिंसा सा नृप प्रोक्ता सर्वकामप्रदायिनी कर्मकार्यसहायत्वमकार्यपरिपन्थिता
1,16,27,sarvalokahitatvaṃ vai procyate dharmakovidaiḥ icchānuvṛttakathanaṃ dharmādharmavivekinaḥ,सर्वलोकहितत्वं वै प्रोच्यते धर्मकोविदैः इच्छानुवृत्तकथनं धर्माधर्मविवेकिनः
1,16,28,anṛtaṃ taddhi vijñeya sarvaśreyovirodhi tat ye loke dveṣiṇo mūrkhāḥ kumārgaratabuddhayaḥ,अनृतं तद्धि विज्ञेय सर्वश्रेयोविरोधि तत् ये लोके द्वेषिणो मूर्खाः कुमार्गरतबुद्धयः
1,16,29,te rājandurjjanā jñeyāḥ sarvadharmabahiṣkṛtāḥ dharmādharmavivekena vedamārgānusāriṇaḥ,ते राजन्दुर्ज्जना ज्ञेयाः सर्वधर्मबहिष्कृताः धर्माधर्मविवेकेन वेदमार्गानुसारिणः
1,16,30,sarvalokahitāsaktāḥ sādhavaḥ parikīrttitāḥ hari bhaktikaraṃ yattatsadbhiśca parirañcitam,सर्वलोकहितासक्ताः साधवः परिकीर्त्तिताः हरि भक्तिकरं यत्तत्सद्भिश्च परिरञ्चितम्
1,16,31,ātmanaḥ prītijanakaṃ tatpuṇyaṃ parikīrttitam sarvaṃ jagadidaṃ viṣṇurvaṣṇuḥ sarvasya kāraṇam,आत्मनः प्रीतिजनकं तत्पुण्यं परिकीर्त्तितम् सर्वं जगदिदं विष्णुर्वष्णुः सर्वस्य कारणम्
1,16,32,ahaṃ ca viṣṇuryajjñānaṃ tadviṣṇusma raṇaṃ viduḥ sarvadevamayo viṣṇurvidhinā pūjayāmi tam,अहं च विष्णुर्यज्ज्ञानं तद्विष्णुस्म रणं विदुः सर्वदेवमयो विष्णुर्विधिना पूजयामि तम्
1,16,33,iti yā bhavati śraddhā sā tadbhaktiḥ prakīrtitāḥ sarvabhūtamayo viṣṇuḥ paripūrṇaḥ sanātanaḥ,इति या भवति श्रद्धा सा तद्भक्तिः प्रकीर्तिताः सर्वभूतमयो विष्णुः परिपूर्णः सनातनः
1,16,34,ityabhedena yā buddhiḥ samatā sā prakīrttitā samatā śatrumitreṣu vaśitvaṃ ca tathā nṛpa,इत्यभेदेन या बुद्धिः समता सा प्रकीर्त्तिता समता शत्रुमित्रेषु वशित्वं च तथा नृप
1,16,35,yadṛcchālābhasaṃtuṣṭiḥ sā śāntiḥ parikīrtitā ete sarve samākhyātāstapaḥ siddhipradā nṛṇām,यदृच्छालाभसंतुष्टिः सा शान्तिः परिकीर्तिता एते सर्वे समाख्यातास्तपः सिद्धिप्रदा नृणाम्
1,16,36,samastapāparāśīnāṃ tarasā nāśahetavaḥ aṣṭākṣaraṃ mahāmantraṃ sarvapāpapraṇāśanam,समस्तपापराशीनां तरसा नाशहेतवः अष्टाक्षरं महामन्त्रं सर्वपापप्रणाशनम्
1,16,37,vakṣyāmi tava rājendra puruṣārthaikasādhanam viṣṇoḥ priyakaraṃ caiva sarvasiddhipradāyakam,वक्ष्यामि तव राजेन्द्र पुरुषार्थैकसाधनम् विष्णोः प्रियकरं चैव सर्वसिद्धिप्रदायकम्
1,16,38,namo nārāyaṇāyeti japetpraṇakpūrvakam namo bhagavate procya vāsudevāya tatparam,नमो नारायणायेति जपेत्प्रणक्पूर्वकम् नमो भगवते प्रोच्य वासुदेवाय तत्परम्
1,16,39,praṇavādyaṃ mahārāja dvādaśārṇamudāhṛtam dvayoḥ samaṃ phalaṃ rājannaṣṭadvādaśavarṇayoḥ,प्रणवाद्यं महाराज द्वादशार्णमुदाहृतम् द्वयोः समं फलं राजन्नष्टद्वादशवर्णयोः
1,16,40,pravṛttau ca nivṛttau ca sāmyamuddiṣṭametayoḥ śaṅkhacacakradharaṃ śāntaṃ nārāyaṇamanāmayam,प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च साम्यमुद्दिष्टमेतयोः शङ्खचचक्रधरं शान्तं नारायणमनामयम्
1,16,41,lakṣmīsaṃśritavāmāṅkaṃ tathābhayakaraṃ prabhum kirīṭakuṇḍaladharaṃ nānāmaṇḍanaśobhitam,लक्ष्मीसंश्रितवामाङ्कं तथाभयकरं प्रभुम् किरीटकुण्डलधरं नानामण्डनशोभितम्
1,16,42,bhrājatkaustubhamālāḍhyaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam pītāmbaradharaṃ devaṃ surāsuranamaskṛtam,भ्राजत्कौस्तुभमालाढ्यं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् पीताम्बरधरं देवं सुरासुरनमस्कृतम्
1,16,43,dhyāyedanādinidhanaṃ sarvakāmaphalapradam antaryāmī jñānarupī paripūrṇaḥ sanātanaḥ,ध्यायेदनादिनिधनं सर्वकामफलप्रदम् अन्तर्यामी ज्ञानरुपी परिपूर्णः सनातनः
1,16,44,etatsarvaṃ samākhyātaṃ yattu puṣṭaṃ tvayā nṛpa svasti te 'stu tapaḥ siddhiṃ gaccha labdhuṃ yathāsukham,एतत्सर्वं समाख्यातं यत्तु पुष्टं त्वया नृप स्वस्ति ते ऽस्तु तपः सिद्धिं गच्छ लब्धुं यथासुखम्
1,16,45,evamukto mahīpālo bhṛguṇā paramarṣiṇā paramāṃ prītimāpannaḥ prapedetapase vanam,एवमुक्तो महीपालो भृगुणा परमर्षिणा परमां प्रीतिमापन्नः प्रपेदेतपसे वनम्
1,16,46,himavadgirimāsādya puṇyadeśe manohare nādeśvare mahākṣetre tapastepe 'tiduścaram,हिमवद्गिरिमासाद्य पुण्यदेशे मनोहरे नादेश्वरे महाक्षेत्रे तपस्तेपे ऽतिदुश्चरम्
1,16,47,rājā triṣavaṇasnāyī kandamūlaphalāśanaḥ kṛtātithyarhaṇaścāpi nityaṃ homaparāyaṇaḥ,राजा त्रिषवणस्नायी कन्दमूलफलाशनः कृतातिथ्यर्हणश्चापि नित्यं होमपरायणः
1,16,48,sarvabhūtahitaḥ śānto nārāyaṇaparāyaṇaḥ patraiḥ puṣpaiḥ phalaistoyaistrikālaṃ haripūjakaḥ,सर्वभूतहितः शान्तो नारायणपरायणः पत्रैः पुष्पैः फलैस्तोयैस्त्रिकालं हरिपूजकः
1,16,49,evaṃ bahutithaṃ kālaṃ nītvā cātyantadhairyavān dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ śīrṇaparṇāśano 'bhavat,एवं बहुतिथं कालं नीत्वा चात्यन्तधैर्यवान् ध्यायन्नारायणं देवं शीर्णपर्णाशनो ऽभवत्
1,16,50,prāṇāyāmaparo bhūtvā rājā paramadhārmikaḥ nirucchvāsa stapastaptuṃ tataḥ samupacakrame,प्राणायामपरो भूत्वा राजा परमधार्मिकः निरुच्छ्वास स्तपस्तप्तुं ततः समुपचक्रमे
1,16,51,dhyāyannārāyaṇaṃ devamanaṃ tamaparājitam ṣaṣṭivarṣasahastāṇi nirucchvāsaparo 'bhavat,ध्यायन्नारायणं देवमनं तमपराजितम् षष्टिवर्षसहस्ताणि निरुच्छ्वासपरो ऽभवत्
1,16,52,tasya nānmāpuṭādrājño vahnirjajñaṃ bhayaṅkaraḥ taṃ dṛṣṭvā devatāḥ sarve vitrastā vahnitā pitāḥ,तस्य नान्मापुटाद्राज्ञो वह्निर्जज्ञं भयङ्करः तं दृष्ट्वा देवताः सर्वे वित्रस्ता वह्निता पिताः
1,16,53,abhijagmurmahāviṣṇuṃ yatrāste jagatāṃ patiḥ kṣīrodasyottaraṃ tīra saṃprāpya tridaśeśvarāḥ astuvandevadeveśaṃ śaraṇāgatapālakam,अभिजग्मुर्महाविष्णुं यत्रास्ते जगतां पतिः क्षीरोदस्योत्तरं तीर संप्राप्य त्रिदशेश्वराः अस्तुवन्देवदेवेशं शरणागतपालकम्
1,16,54,devā ūcuḥ natāḥ sma viṣṇuṃ jagadekanāthaṃ smaratsamastārtiharaṃ pareśam svabhāvaśuddhaṃ paripūrṇabhāvaṃ vadanti yajjñānatanuṃ ca tajjñāḥ,देवा ऊचुः नताः स्म विष्णुं जगदेकनाथं स्मरत्समस्तार्तिहरं परेशम् स्वभावशुद्धं परिपूर्णभावं वदन्ति यज्ज्ञानतनुं च तज्ज्ञाः
1,16,55,dhyeyaḥ sadā yogivarairmahātmā svecchāśarīraiḥ kutadevakāryaḥ jagatsvarupo jagadādināthastasmai natāḥ smaḥ puruṣottamāya,ध्येयः सदा योगिवरैर्महात्मा स्वेच्छाशरीरैः कुतदेवकार्यः जगत्स्वरुपो जगदादिनाथस्तस्मै नताः स्मः पुरुषोत्तमाय
1,16,56,yanannāmasaṃkīrttanato khalānāṃ samasta pāpāni layaṃ prayānti tamīśamīḍyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ natāḥ sma viṣṇuṃ puruṣāthasiddhyai,यनन्नामसंकीर्त्तनतो खलानां समस्त पापानि लयं प्रयान्ति तमीशमीड्यं पुरुषं पुराणं नताः स्म विष्णुं पुरुषाथसिद्ध्यै
1,16,57,yattejasā bhānti divākarādyā nātikramaṃ tyasya kadāpi śikṣāḥ kālātmakaṃ taṃ tridaśādhināthaṃ namāmahe vai puruṣārtharupam,यत्तेजसा भान्ति दिवाकराद्या नातिक्रमं त्यस्य कदापि शिक्षाः कालात्मकं तं त्रिदशाधिनाथं नमामहे वै पुरुषार्थरुपम्
1,16,58,jagatkaro 'tyabjabhavo 'tti rudraḥ punāti lokāñśrutibhiśca viprāḥ tamādidevaṃ guṇasannidhānaṃ sarvopadeṣṭāramitāḥ śaraṇyam,जगत्करो ऽत्यब्जभवो ऽत्ति रुद्रः पुनाति लोकाञ्श्रुतिभिश्च विप्राः तमादिदेवं गुणसन्निधानं सर्वोपदेष्टारमिताः शरण्यम्
1,16,59,varaṃ vareṇyaṃ madhukaiṭabhāriṃ surāsurābhyarcitapādapīṭham sadbhaktisaṃkalpitāsiddhihetuṃ jñānaikavedyaṃ praṇatāḥ sma devam,वरं वरेण्यं मधुकैटभारिं सुरासुराभ्यर्चितपादपीठम् सद्भक्तिसंकल्पितासिद्धिहेतुं ज्ञानैकवेद्यं प्रणताः स्म देवम्
1,16,60,anādimadhyāntamajaṃ pareśamanādyavidyākhyatamovināśam saccitparānandaghanasvarupaṃ rupādihīnaṃ praṇatāḥ sma devam,अनादिमध्यान्तमजं परेशमनाद्यविद्याख्यतमोविनाशम् सच्चित्परानन्दघनस्वरुपं रुपादिहीनं प्रणताः स्म देवम्
1,16,61,nārāyaṇaṃ viṣṇumanantamīśaṃ pītāmbaraṃ padmabhavādisevyam yajñāpriyaṃ yajñakaraṃ viśuddhaṃ natāḥ sma sarvottamamavyayaṃ tam,नारायणं विष्णुमनन्तमीशं पीताम्बरं पद्मभवादिसेव्यम् यज्ञाप्रियं यज्ञकरं विशुद्धं नताः स्म सर्वोत्तममव्ययं तम्
1,16,62,iti stuto mahāviṣṇurdevairindrādibhistadā caritaṃ tasya rājarṣerdevānāṃ saṃnyavedayat,इति स्तुतो महाविष्णुर्देवैरिन्द्रादिभिस्तदा चरितं तस्य राजर्षेर्देवानां संन्यवेदयत्
1,16,63,tato devānsamāśvāsya dattvābhayamanañjanaḥ jagāma yatra rājarṣistapastapati nārada,ततो देवान्समाश्वास्य दत्त्वाभयमनञ्जनः जगाम यत्र राजर्षिस्तपस्तपति नारद
1,16,64,śaṅkhacakradharo devaḥ saccidānandavigrahaḥ pratyakṣatāmagāttasya rājñaḥ sarvajagadguruḥ,शङ्खचक्रधरो देवः सच्चिदानन्दविग्रहः प्रत्यक्षतामगात्तस्य राज्ञः सर्वजगद्गुरुः
1,16,65,taṃ duṣṭvā puṇḍarīkākṣaṃ bhābhāsitadigantaram atisīpuṣpaṃsaṃkāśaṃ sphuratkuṇḍalamaṇḍitam,तं दुष्ट्वा पुण्डरीकाक्षं भाभासितदिगन्तरम् अतिसीपुष्पंसंकाशं स्फुरत्कुण्डलमण्डितम्
1,16,66,snigdha kuntalavakrābjaṃ vibhrājanmukuṭojjvalam śrīvatsakaustumadharaṃ vanamālāvibhūṣitam,स्निग्ध कुन्तलवक्राब्जं विभ्राजन्मुकुटोज्ज्वलम् श्रीवत्सकौस्तुमधरं वनमालाविभूषितम्
1,16,67,dīrghabāhumudārāṅgaṃ lokeśārcitapantkajam nanāma daṇḍavadbhūmau bhūpatirnamrakandharaḥ,दीर्घबाहुमुदाराङ्गं लोकेशार्चितपन्त्कजम् ननाम दण्डवद्भूमौ भूपतिर्नम्रकन्धरः
1,16,68,atyantaharṣasaṃpūrṇaḥ saromāñcaḥ sagadgadaḥ kṛṣṇa kṛṣṇeti śrīkṛṣṇeti samuccaran,अत्यन्तहर्षसंपूर्णः सरोमाञ्चः सगद्गदः कृष्ण कृष्णेति श्रीकृष्णेति समुच्चरन्
1,16,69,tasya viṣṇuḥ prasannātmā hyantaryāmī jagadguruḥ uvāca kṛpayāviṣṭo bhagavānbhūtabhāvanaḥ,तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा ह्यन्तर्यामी जगद्गुरुः उवाच कृपयाविष्टो भगवान्भूतभावनः
1,16,70,śrībhagavānuvāca bhagīratha mahābhāga tavābhīṣṭaṃ bhaviṣyati āgamiṣyanti mallokaṃ tava pūrvapitāmahāḥ,श्रीभगवानुवाच भगीरथ महाभाग तवाभीष्टं भविष्यति आगमिष्यन्ति मल्लोकं तव पूर्वपितामहाः
1,16,71,mama mūrtyantaraṃ śambhuṃ rājanstotraiḥ svaśaktivaḥ stuhi te sakalaṃ kāmaṃ savai sadyaḥ kariṣyanti,मम मूर्त्यन्तरं शम्भुं राजन्स्तोत्रैः स्वशक्तिवः स्तुहि ते सकलं कामं सवै सद्यः करिष्यन्ति
1,16,72,yastu jagrāha śaśinaṃ śūraṇaṃ samupāgatam tasmādārādhayeśānaṃ stotraiḥ stutyaṃ sukhapradam,यस्तु जग्राह शशिनं शूरणं समुपागतम् तस्मादाराधयेशानं स्तोत्रैः स्तुत्यं सुखप्रदम्
1,16,73,anādinidhano devaḥ sarvakāma phalapradaḥ tvayā saṃpujito rājansadyaḥ śreyo vidhāsyati,अनादिनिधनो देवः सर्वकाम फलप्रदः त्वया संपुजितो राजन्सद्यः श्रेयो विधास्यति
1,16,74,ityuktvā devadeveśo jagatāṃ patiracyutaḥ antardadhe muniśreṣṭha uttasthauso 'pi bhūpatiḥ,इत्युक्त्वा देवदेवेशो जगतां पतिरच्युतः अन्तर्दधे मुनिश्रेष्ठ उत्तस्थौसो ऽपि भूपतिः
1,16,75,kimidaṃ smama āhosvitsatyaṃ sākṣādvijottam bhūpatirvismayaṃ prātpaḥ kiṃ karomīti vismitaḥ,किमिदं स्मम आहोस्वित्सत्यं साक्षाद्विजोत्तम् भूपतिर्विस्मयं प्रात्पः किं करोमीति विस्मितः
1,16,76,athāntarikṣe vāgujcaiḥ prāha taṃ bhrāntacetasam satyametaditi vyaktaṃ na cintāṃ kartumarhasi,अथान्तरिक्षे वागुज्चैः प्राह तं भ्रान्तचेतसम् सत्यमेतदिति व्यक्तं न चिन्तां कर्तुमर्हसि
1,16,77,tanniśamyāvanīpāla īśānaṃ sarvakāraṇam samastadevatārājamastauṣīdbhaktitatparaḥ,तन्निशम्यावनीपाल ईशानं सर्वकारणम् समस्तदेवताराजमस्तौषीद्भक्तितत्परः
1,16,78,bhagīratha uvāca praṇamāmi jagannāthaṃ praṇatārtipraṇāśanam pramāṇāgocaraṃ devamīśānaṃ praṇavātmakam,भगीरथ उवाच प्रणमामि जगन्नाथं प्रणतार्तिप्रणाशनम् प्रमाणागोचरं देवमीशानं प्रणवात्मकम्
1,16,79,jagadrūpamajaṃ nityaṃ sargasthityantakāraṇam viśvarupaṃ virupākṣa praṇato 'smyugraretasam,जगद्रूपमजं नित्यं सर्गस्थित्यन्तकारणम् विश्वरुपं विरुपाक्ष प्रणतो ऽस्म्युग्ररेतसम्
1,16,80,ādimadhyāntarahitamanantamajamavyayam samāmananti yogīndrā staṃ vande puṣṭivardhanam,आदिमध्यान्तरहितमनन्तमजमव्ययम् समामनन्ति योगीन्द्रा स्तं वन्दे पुष्टिवर्धनम्
1,16,81,namo lokādhināthāpa vañcate parivañcate namo 'stu nīlagrīvāya pasūnāṃ pataye namaḥ,नमो लोकाधिनाथाप वञ्चते परिवञ्चते नमो ऽस्तु नीलग्रीवाय पसूनां पतये नमः
1,16,82,namaḥ kapālahastāya pāśapataye namaḥ namo 'kalpaprakalpāya bhūtānāṃ pataye namaḥ,नमः कपालहस्ताय पाशपतये नमः नमो ऽकल्पप्रकल्पाय भूतानां पतये नमः
1,16,83,namaḥ pinākahastāya śūlahastāya te namaḥ namaḥ kapālahastāya pāśamudgaradhāriṇe,नमः पिनाकहस्ताय शूलहस्ताय ते नमः नमः कपालहस्ताय पाशमुद्गरधारिणे
1,16,84,namaste sarvabhūtāya ghaṇṭāhastāya te namaḥ namaḥ pañcāsyadevāya kṣetrāṇāṃ pataye namaḥ,नमस्ते सर्वभूताय घण्टाहस्ताय ते नमः नमः पञ्चास्यदेवाय क्षेत्राणां पतये नमः
1,16,85,namaḥ samastabhūtānāmādibhṛtāya bhūbhṛte anekaruparupāya nirguṇāya parātmane,नमः समस्तभूतानामादिभृताय भूभृते अनेकरुपरुपाय निर्गुणाय परात्मने
1,16,86,namo daṇādhidevāya gaṇānāṃ pataye namaḥ namo hiraṇyagarbhāya hiraṇyapataye namaḥ,नमो दणाधिदेवाय गणानां पतये नमः नमो हिरण्यगर्भाय हिरण्यपतये नमः
1,16,87,hiraṇyaretase tubhyaṃnamo hiraṇyabāhave namo dhyānasvarupāya namaste dhyānasākṣiṇe,हिरण्यरेतसे तुभ्यंनमो हिरण्यबाहवे नमो ध्यानस्वरुपाय नमस्ते ध्यानसाक्षिणे
1,16,88,namaste dhyānasaṃsthāya dhyānagamyāya te namaḥ yenedaṃ viśvamakhilaṃ carācaravirājitam,नमस्ते ध्यानसंस्थाय ध्यानगम्याय ते नमः येनेदं विश्वमखिलं चराचरविराजितम्
1,16,89,varṣevābhreṇa janitaṃ pradhānapuruṣātmanā,वर्षेवाभ्रेण जनितं प्रधानपुरुषात्मना
1,16,90,svaprakāśaṃ mahātmānaṃ paraṃ jyotiḥ sanātanam yamāmananti tattvajñāḥ savitāraṃ nṛcakṣuṣām,स्वप्रकाशं महात्मानं परं ज्योतिः सनातनम् यमामनन्ति तत्त्वज्ञाः सवितारं नृचक्षुषाम्
1,16,91,umākāntanandikeśantaṃ nīlakaṇṭhaṃ sadāśivam mṛtyuñjayaṃ mahādevaṃ parātparataraṃ vibhum,उमाकान्तनन्दिकेशन्तं नीलकण्ठं सदाशिवम् मृत्युञ्जयं महादेवं परात्परतरं विभुम्
1,16,92,paraṃ śabdabrahmarupaṃ taṃ vande 'khilakāraṇam kaparddine namastubhyaṃ sadyo jātāya vai namaḥ,परं शब्दब्रह्मरुपं तं वन्दे ऽखिलकारणम् कपर्द्दिने नमस्तुभ्यं सद्यो जाताय वै नमः
1,16,93,bhavodbhavāya śuddhāya jyeṣṭhāya ca kanīyase manyave ta iṣe traghayyāḥ pataye yajñatantave,भवोद्भवाय शुद्धाय ज्येष्ठाय च कनीयसे मन्यवे त इषे त्रघय्याः पतये यज्ञतन्तवे
1,16,94,ūrje diśāṃ ca pataye kālāyāghorarupiṇe kṛśānuretase tubhyaṃ namo 'stu sumāhātmane,ऊर्जे दिशां च पतये कालायाघोररुपिणे कृशानुरेतसे तुभ्यं नमो ऽस्तु सुमाहात्मने
1,16,95,yataḥ samudrāḥ sarito 'drayaśca gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghāḥ sthāṇu ścariṣṇurmahadalpakaṃ ca asañca sajjīvamajīmāsa,यतः समुद्राः सरितो ऽद्रयश्च गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः स्थाणु श्चरिष्णुर्महदल्पकं च असञ्च सज्जीवमजीमास
1,16,96,nato 'smi taṃ yoginatāṅghripadmaṃ sarvāntarātmānamarupamīśam svatantramekaṃ guṇunāṃ guṇaṃ ca namāmi bhūyaḥ praṇamāmi bhūyaḥ,नतो ऽस्मि तं योगिनताङ्घ्रिपद्मं सर्वान्तरात्मानमरुपमीशम् स्वतन्त्रमेकं गुणुनां गुणं च नमामि भूयः प्रणमामि भूयः
1,16,97,itthaṃ stuto mahādevaḥ śaṅkaro lokaśaṅkaraḥ āvirbabhūva bhṛpasya saṃtatpatapasogrataḥ,इत्थं स्तुतो महादेवः शङ्करो लोकशङ्करः आविर्बभूव भृपस्य संतत्पतपसोग्रतः
1,16,98,pañcavakraṃ daśabhujaṃ candrārdhdakṛtaśaekharam trilocanamudārāṅgaṃ nāgayajñopavītinam,पञ्चवक्रं दशभुजं चन्द्रार्ध्दकृतशएखरम् त्रिलोचनमुदाराङ्गं नागयज्ञोपवीतिनम्
1,16,99,viśālavakṣasaṃ devaṃ tuhinādrisamaprabham gajacarmāmbaradharaṃ surārcitapadāmbujam,विशालवक्षसं देवं तुहिनाद्रिसमप्रभम् गजचर्माम्बरधरं सुरार्चितपदाम्बुजम्
1,16,100,dṛṣṭvā papāta pādāgre daṇḍavadbhuvi nārada tata utthāya sahasā śivāgre vihitāñjaliḥ,दृष्ट्वा पपात पादाग्रे दण्डवद्भुवि नारद तत उत्थाय सहसा शिवाग्रे विहिताञ्जलिः
1,16,101,praṇanāma mahādevaṃ kīrtayañśaṅkarāhvayam vijñāya bhaktiṃ bhūpasya śaṅkaraḥ śaśiśekharaḥ,प्रणनाम महादेवं कीर्तयञ्शङ्कराह्वयम् विज्ञाय भक्तिं भूपस्य शङ्करः शशिशेखरः
1,16,102,uvāca rājñe tuṣṭo 'smi varaṃ varaya vāñchitam toṣito 'smi tvayā samyak stotreṇa tapasā tathā,उवाच राज्ञे तुष्टो ऽस्मि वरं वरय वाञ्छितम् तोषितो ऽस्मि त्वया सम्यक् स्तोत्रेण तपसा तथा
1,16,103,evamuktaḥ sa devena rājā saṃtuṣṭamānasaḥ uvāca prāñjalirbhūtvā jagatāmīśvareśvareśvaram,एवमुक्तः स देवेन राजा संतुष्टमानसः उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा जगतामीश्वरेश्वरेश्वरम्
1,16,104,bhagīratha uvāca anugrāhyo 'smi yadi te varadānānmaheśvara tadā gaṅgāṃ prayacchāsmatpitṝṇāṃ muktihetave,भगीरथ उवाच अनुग्राह्यो ऽस्मि यदि ते वरदानान्महेश्वर तदा गङ्गां प्रयच्छास्मत्पितॄणां मुक्तिहेतवे
1,16,105,śrīśiva uvāca dattā gaṅgā mayā tubhyaṃ pitṝṇāṃ te gatiḥ parā tubhyaṃ mokṣaṃ paraśceti tamuktvāntardadhe śivaḥ,श्रीशिव उवाच दत्ता गङ्गा मया तुभ्यं पितॄणां ते गतिः परा तुभ्यं मोक्षं परश्चेति तमुक्त्वान्तर्दधे शिवः
1,16,106,parardino jaṭāstrastā gaṅgā lokaikapāvirnī pāvayantī jagatsarvamanvagacchadbhagīratham,परर्दिनो जटास्त्रस्ता गङ्गा लोकैकपाविर्नी पावयन्ती जगत्सर्वमन्वगच्छद्भगीरथम्
1,16,107,tataḥ prabhṛti sā devī nirmalā malahāriṇī bhāgīrathīti vikhyātā triṣu lokeṣvabhūnmune,ततः प्रभृति सा देवी निर्मला मलहारिणी भागीरथीति विख्याता त्रिषु लोकेष्वभून्मुने
1,16,108,sagarasyātmajāḥ pūrvaṃ yatra dagdhāḥ svapāpmanā taṃ deśaṃ plāvayāmāsa gaṅgā sarvasaridvarā,सगरस्यात्मजाः पूर्वं यत्र दग्धाः स्वपाप्मना तं देशं प्लावयामास गङ्गा सर्वसरिद्वरा
1,16,109,yadā saṃplāvitaṃ bhasma sāgarāṇāṃ tu gaṅgāyā tadaiva narake magnā uddhṛtāśca gatainasaḥ,यदा संप्लावितं भस्म सागराणां तु गङ्गाया तदैव नरके मग्ना उद्धृताश्च गतैनसः
1,16,110,purā saṃkruśyamānena ye yamenātipūḍitāḥ ta eva pūcitāstena gaṅgājalapariplutāḥ,पुरा संक्रुश्यमानेन ये यमेनातिपूडिताः त एव पूचितास्तेन गङ्गाजलपरिप्लुताः
1,16,111,gatapāpānya vijñāya yamaḥ sagarasaṃbhavān praṇamyābhyarcya vidhivatprāha tānprītamānasaḥ,गतपापान्य विज्ञाय यमः सगरसंभवान् प्रणम्याभ्यर्च्य विधिवत्प्राह तान्प्रीतमानसः
1,16,112,bho bho rājasutā yūyaṃ narakād bhṛśadāruṇāt muktā vimānamāruhya gacchadhvaṃ viṣṇumandiram,भो भो राजसुता यूयं नरकाद् भृशदारुणात् मुक्ता विमानमारुह्य गच्छध्वं विष्णुमन्दिरम्
1,16,113,ityuktāste mahātmāno yamena gatakalmaṣāḥ divyadehadharā bhūtvā viṣṇulokaṃ prapedire,इत्युक्तास्ते महात्मानो यमेन गतकल्मषाः दिव्यदेहधरा भूत्वा विष्णुलोकं प्रपेदिरे
1,16,114,evaṃprabhāvā sā gaṅgā viṣṇupādāgrasaṃbhavā sarvalokeṣu vikhyātā mahāpātakanāśinī,एवंप्रभावा सा गङ्गा विष्णुपादाग्रसंभवा सर्वलोकेषु विख्याता महापातकनाशिनी
1,16,115,ya idaṃ puṇyamākhyānaṃ mahāpātakanāśanam paṭhecca śṛṇuyādvāpi gaṅgāsnānaphalaṃ labhet,य इदं पुण्यमाख्यानं महापातकनाशनम् पठेच्च शृणुयाद्वापि गङ्गास्नानफलं लभेत्
1,16,116,yastve tatpuṇyamākhyānaṃ kathayedrvāhyaṇāgrataḥ sa yāti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttivarjitam,यस्त्वे तत्पुण्यमाख्यानं कथयेद्र्वाह्यणाग्रतः स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिवर्जितम्
1,17,1,iti śrūbṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgāmāhātmye bhagīrathagaṅgānayanaṃ nāma ṣoḍaṣo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ sādhu sūta mahābhāga tvayātikaruṇātmanā śrāvitaṃ sarvapāpanghaṃ gaṅgāmāhātmya muttamam,इति श्रूबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्ये भगीरथगङ्गानयनं नाम षोडषो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः साधु सूत महाभाग त्वयातिकरुणात्मना श्रावितं सर्वपापन्घं गङ्गामाहात्म्य मुत्तमम्
1,17,2,śrutvā tu gaṅgāmāhātmyaṃ nārado devadarśanaḥ kiṃ papraccha punaḥ sūta sanakaṃ munisattamam,श्रुत्वा तु गङ्गामाहात्म्यं नारदो देवदर्शनः किं पप्रच्छ पुनः सूत सनकं मुनिसत्तमम्
1,17,3,sūta uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve nāradena surarṣiṇā pṛṣṭaṃ punaryathā prāha pravakṣyāmi tathaiva tat,सूत उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे नारदेन सुरर्षिणा पृष्टं पुनर्यथा प्राह प्रवक्ष्यामि तथैव तत्
1,17,4,nānākhyānetihāsāḍyaṃ gaṅgāmāhātmyamuttamam śrutvā brahmasuto bhūyaḥ pṛṣṭavānidamādarāt,नानाख्यानेतिहासाड्यं गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् श्रुत्वा ब्रह्मसुतो भूयः पृष्टवानिदमादरात्
1,17,5,nārada uvāca aho 'tidhanyaṃ sukṛtaikasāraṃ śrutaṃ mayā puṇyamasaṃvṛtārtham gāṅgeyamāhātmyamaghapraṇāśi tvatto mune kāruṇikādabhīṣṭam,नारद उवाच अहो ऽतिधन्यं सुकृतैकसारं श्रुतं मया पुण्यमसंवृतार्थम् गाङ्गेयमाहात्म्यमघप्रणाशि त्वत्तो मुने कारुणिकादभीष्टम्
1,17,6,ye sādhavaḥ sādhu bhajanti viṣṇuṃ svārthaṃ parārthaṃ ca yatanta eva nānopadeśaiḥ suvimugdhacittaṃ prabodhayanti prasabhaṃ prasannam,ये साधवः साधु भजन्ति विष्णुं स्वार्थं परार्थं च यतन्त एव नानोपदेशैः सुविमुग्धचित्तं प्रबोधयन्ति प्रसभं प्रसन्नम्
1,17,7,tataḥ samākhyāhi harervratāni kṛtaiśca yaiḥ prītimupaiti viṣṇuḥ dadāti bhaktiṃ bhajatāṃ dayālurmuktistu tasyā viditā hi dāsī,ततः समाख्याहि हरेर्व्रतानि कृतैश्च यैः प्रीतिमुपैति विष्णुः ददाति भक्तिं भजतां दयालुर्मुक्तिस्तु तस्या विदिता हि दासी
1,17,8,dadāti muktiṃ bhajatāṃ mukundo vratārcanadhyānaparāyaṇānām bhaktānusevāsu mahāprayāsaṃ vimṛśya kasyāpi na bhaktiyogam,ददाति मुक्तिं भजतां मुकुन्दो व्रतार्चनध्यानपरायणानाम् भक्तानुसेवासु महाप्रयासं विमृश्य कस्यापि न भक्तियोगम्
1,17,9,pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca yatkarma harito ṣaṇam tadā khyāhi muniśreṣṭha viṣṇubhakto 'si mānada,प्रवृत्तं च निवृत्तं च यत्कर्म हरितो षणम् तदा ख्याहि मुनिश्रेष्ठ विष्णुभक्तो ऽसि मानद
1,17,10,sanaka uvāca sādhu sādhu muniśreṣṭha bhaktastvaṃ puruṣottameḥ bhūyo bhūyo yataḥ puccheścaritraṃ śārṅgadhanvanaḥ,सनक उवाच साधु साधु मुनिश्रेष्ठ भक्तस्त्वं पुरुषोत्तमेः भूयो भूयो यतः पुच्छेश्चरित्रं शार्ङ्गधन्वनः
1,17,11,vratāni te pravakṣyāmi lokopakṛtimanti ca prasīdati hariryaistu prayacchatyabhayaṃ tathā,व्रतानि ते प्रवक्ष्यामि लोकोपकृतिमन्ति च प्रसीदति हरिर्यैस्तु प्रयच्छत्यभयं तथा
1,17,12,yasya prasanno bhagavānyajñaliṅgo janārdanaḥ ihāmutra sukhaṃ tasya tapovṛddhiśca jāyate,यस्य प्रसन्नो भगवान्यज्ञलिङ्गो जनार्दनः इहामुत्र सुखं तस्य तपोवृद्धिश्च जायते
1,17,13,yena kenāpyupāyena haripūjāparāyaṇāḥ prayānti paramaṃ sthānamiti prāhurmaharṣayaḥ,येन केनाप्युपायेन हरिपूजापरायणाः प्रयान्ति परमं स्थानमिति प्राहुर्महर्षयः
1,17,14,mārga śīrṣe site pakṣe dvādaśyāṃ jalaśāyinam upoṣito 'ḍarcayetsamyaṅ naraḥ śraddhāsamanvitaḥ,मार्ग शीर्षे सिते पक्षे द्वादश्यां जलशायिनम् उपोषितो ऽडर्चयेत्सम्यङ् नरः श्रद्धासमन्वितः
1,17,15,snātvā śuklāmbaradharo dantadhāvanapūrvakam gandhapuṣpākṣatairdhūpair dīpairnaivedyapūrvakaiḥ,स्नात्वा शुक्लाम्बरधरो दन्तधावनपूर्वकम् गन्धपुष्पाक्षतैर्धूपैर् दीपैर्नैवेद्यपूर्वकैः
1,17,16,vāgyato bhaktibhāvena muniśreṣṭhārcayeddharim keśavāya namastubhyamiti viṣṇuṃ ca pūjayet,वाग्यतो भक्तिभावेन मुनिश्रेष्ठार्चयेद्धरिम् केशवाय नमस्तुभ्यमिति विष्णुं च पूजयेत्
1,17,17,aṣṭottaraśataṃ hutvā vanhau ghṛtatilāhutīḥ rātrau jāgaraṇaṃ kuryācchālagrāmasamīpataḥ,अष्टोत्तरशतं हुत्वा वन्हौ घृततिलाहुतीः रात्रौ जागरणं कुर्याच्छालग्रामसमीपतः
1,17,18,snāpayetprasthapayasā nārāyaṇamanāmayam gītairvādyaiśca naivedyairbhakṣyairbhojyaiśca keśavam,स्नापयेत्प्रस्थपयसा नारायणमनामयम् गीतैर्वाद्यैश्च नैवेद्यैर्भक्ष्यैर्भोज्यैश्च केशवम्
1,17,19,trikālaṃ pūjayedbhaktyā mahālakṣmyā samanvitam punaḥ kalye samutthāya kṛtvā karma yathocitam,त्रिकालं पूजयेद्भक्त्या महालक्ष्म्या समन्वितम् पुनः कल्ये समुत्थाय कृत्वा कर्म यथोचितम्
1,17,20,pūrvavatpūjayedvevaṃ vāgyato niyataḥ śuciḥ pāyasaṃ ghṛtasaṃmiśraṃ nālikeraphalānvitam,पूर्ववत्पूजयेद्वेवं वाग्यतो नियतः शुचिः पायसं घृतसंमिश्रं नालिकेरफलान्वितम्
1,17,21,mantreṇānena viprāya dadyādbhaktyā sadakṣiṇam keśavaḥ keśihā devaḥ sarvasaṃpatpradāyakaḥ,मन्त्रेणानेन विप्राय दद्याद्भक्त्या सदक्षिणम् केशवः केशिहा देवः सर्वसंपत्प्रदायकः
1,17,22,paramānnapradānena mama syādiṣṭadāyakaḥ brahmaṇānbhojayetpaścācchaktito bandhubhiḥ saha,परमान्नप्रदानेन मम स्यादिष्टदायकः ब्रह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छक्तितो बन्धुभिः सह
1,17,23,nārāyaṇa paro bhūtvā svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ iti yaḥ kurute bhaktyā keśavārcanamuttamam,नारायण परो भूत्वा स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः इति यः कुरुते भक्त्या केशवार्चनमुत्तमम्
1,17,24,sa paiṇḍarīkayajñasya phalamaṣṭaguṇaṃ labhet pauṣamāse site pakṣe dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ,स पैण्डरीकयज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत् पौषमासे सिते पक्षे द्वादश्यां समुपोषितः
1,17,25,namo nārāyaṇāyeti pūjayetprayato harim payasā snāpya naivedyaṃ pāyasaṃ ca samarpayet,नमो नारायणायेति पूजयेत्प्रयतो हरिम् पयसा स्नाप्य नैवेद्यं पायसं च समर्पयेत्
1,17,26,rātrau jāgaraṇaṃ kuryātrrikālārcanatatparaḥ dhūpairdīpaiśca naivedyairgandhaiḥ puṣpairmanoramaiḥ,रात्रौ जागरणं कुर्यात्र्रिकालार्चनतत्परः धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्गन्धैः पुष्पैर्मनोरमैः
1,17,27,tṛṇaiśca gītavādyādyaiḥ stotraiścāpyaryayeddharim kṛśarānnaṃ ca viprāya dadyātsaghṛtadakṣiṇam,तृणैश्च गीतवाद्याद्यैः स्तोत्रैश्चाप्यर्ययेद्धरिम् कृशरान्नं च विप्राय दद्यात्सघृतदक्षिणम्
1,17,28,sarvātmā sarvalokeśaḥ sarvavyāpī sanātanaḥ nārāyaṇaḥ prasannaḥ syātkṛśarānnapradānataḥ,सर्वात्मा सर्वलोकेशः सर्वव्यापी सनातनः नारायणः प्रसन्नः स्यात्कृशरान्नप्रदानतः
1,17,29,mantreṇānena viprāya dattvā vai dānamuttamam dvijāṃśca bhojeyacchaktyā svayamadyātsabāndhavaḥ,मन्त्रेणानेन विप्राय दत्त्वा वै दानमुत्तमम् द्विजांश्च भोजेयच्छक्त्या स्वयमद्यात्सबान्धवः
1,17,30,evaṃ saṃpūjayedbhaktyā devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum agniṣṭomāṣṭakaphalaṃ sa saṃpūrṇamavāpnuyāt,एवं संपूजयेद्भक्त्या देवं नारायणं प्रभुम् अग्निष्टोमाष्टकफलं स संपूर्णमवाप्नुयात्
1,17,31,māghasya śukladvādaśyāṃ pūrvavatsamupoṣitaḥ namaste mādhavāyeti hutvāṣṭau ca ghṛtāhutīḥ,माघस्य शुक्लद्वादश्यां पूर्ववत्समुपोषितः नमस्ते माधवायेति हुत्वाष्टौ च घृताहुतीः
1,17,32,pūrvamānena payasā snāpayenmādhavaṃ tadā puṣpagandhākṣatairarcetsāvadhānena cetasā,पूर्वमानेन पयसा स्नापयेन्माधवं तदा पुष्पगन्धाक्षतैरर्चेत्सावधानेन चेतसा
1,17,33,rātrau jāgaraṇaṃ kuryātpūrvavadbhaghaktisaṃyutaḥ kalyakarma ca nirvartya mādhavaṃ punararcayet,रात्रौ जागरणं कुर्यात्पूर्ववद्भघक्तिसंयुतः कल्यकर्म च निर्वर्त्य माधवं पुनरर्चयेत्
1,17,34,prasthaṃ tilānāṃ viprāya dadyādvai mantrapūrvakam sadakṣiṇaṃ savāstrañca sarvapāpavimuktaye,प्रस्थं तिलानां विप्राय दद्याद्वै मन्त्रपूर्वकम् सदक्षिणं सवास्त्रञ्च सर्वपापविमुक्तये
1,17,35,mādhavaḥ sarvabhūtātmā sarvakarmaphalapradaḥ tiladānena mahatā sarvānkāmānprayacchatu,माधवः सर्वभूतात्मा सर्वकर्मफलप्रदः तिलदानेन महता सर्वान्कामान्प्रयच्छतु
1,17,36,mantreṇānena viprāya dattvā bhaktisamanvitaḥ brahmaṇānbhojayecchaktyā saṃsmaranmādhavaṃ prabhum,मन्त्रेणानेन विप्राय दत्त्वा भक्तिसमन्वितः ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या संस्मरन्माधवं प्रभुम्
1,17,37,evaṃ yaḥ kurute bhaktyā tiladāne vrataṃ mune vājapeya śatasyāsau saṃpūrṇaṃ phalamāpnuyāt,एवं यः कुरुते भक्त्या तिलदाने व्रतं मुने वाजपेय शतस्यासौ संपूर्णं फलमाप्नुयात्
1,17,38,phaālgunasya site pakṣe dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ govindāya namastubhyamiti saṃpūjayedvratī,फआल्गुनस्य सिते पक्षे द्वादश्यां समुपोषितः गोविन्दाय नमस्तुभ्यमिति संपूजयेद्व्रती
1,17,39,aṣṭottagaraśataṃ dṛtvā ghṛtamiśratilāhutīḥ pūrvamānena payasā govindaṃ snāpayecchuciḥ,अष्टोत्तगरशतं दृत्वा घृतमिश्रतिलाहुतीः पूर्वमानेन पयसा गोविन्दं स्नापयेच्छुचिः
1,17,40,rātrau jāgaraṇaṃ kuryātrrikālaṃ pūjayaittathā prātaḥ kṛtyaṃ samāpyātha govindaṃ pūjayetpunaḥ,रात्रौ जागरणं कुर्यात्र्रिकालं पूजयैत्तथा प्रातः कृत्यं समाप्याथ गोविन्दं पूजयेत्पुनः
1,17,41,vrīhyāḍhakaṃ ca viprāya dadyādvastraṃ sadakṣiṇam namo govinda sarveśa gopikājanavallabha,व्रीह्याढकं च विप्राय दद्याद्वस्त्रं सदक्षिणम् नमो गोविन्द सर्वेश गोपिकाजनवल्लभ
1,17,42,anena dhānya dānena prīto bhava jagadguro evaṃ kṛtvā vrataṃ samyak sarvapāpavivarjitaḥ,अनेन धान्य दानेन प्रीतो भव जगद्गुरो एवं कृत्वा व्रतं सम्यक् सर्वपापविवर्जितः
1,17,43,gomedhamakhajaṃ puṇyaṃ sampūrṇaṃ labhate naraḥ caitramāse site pakṣe dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ,गोमेधमखजं पुण्यं सम्पूर्णं लभते नरः चैत्रमासे सिते पक्षे द्वादश्यां समुपोषितः
1,17,44,namo 'stu viṣṇave tubhyamiti pūrvavadarcayet kṣīreṇa snāpayedviṣṇuṃ pūrvamānena śaktitaḥ,नमो ऽस्तु विष्णवे तुभ्यमिति पूर्ववदर्चयेत् क्षीरेण स्नापयेद्विष्णुं पूर्वमानेन शक्तितः
1,17,45,tathaiva snāpayedvipra ghṛtaprasthena sādanam kṛtvā jāgaraṇaṃ rātrau pūjayetpūrvavadrūtī,तथैव स्नापयेद्विप्र घृतप्रस्थेन सादनम् कृत्वा जागरणं रात्रौ पूजयेत्पूर्ववद्रूती
1,17,46,tatakaḥ kalye samutthāya prātaḥ kṛtyaṃ samāpya ca aṣṭottaraśataṃ hutvā madhaavājyatilamiśritam,ततकः कल्ये समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च अष्टोत्तरशतं हुत्वा मधअवाज्यतिलमिश्रितम्
1,17,47,sadakṣiṇaṃ ca viprāya dadyādvai taṇḍulāḍhakam prāṇarupī mahāviṣṇuḥ prāṇadaḥ sarvavallabhaḥ,सदक्षिणं च विप्राय दद्याद्वै तण्डुलाढकम् प्राणरुपी महाविष्णुः प्राणदः सर्ववल्लभः
1,17,48,taṇḍulāḍhakadānena prīyatāṃ me janārdanaḥ evaṃ kṛtvā naro bhaktyā sarvapāpavivarjitaḥ,तण्डुलाढकदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः एवं कृत्वा नरो भक्त्या सर्वपापविवर्जितः
1,17,49,atyangiṣṭomayajñasya phalamaṣṭaguṇaṃ labhet vaiśākhaśukladvādaśyāmupoṣya madhusūdanam,अत्यन्गिष्टोमयज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत् वैशाखशुक्लद्वादश्यामुपोष्य मधुसूदनम्
1,17,50,droṇakṣīreṇa deveśaṃ snāpayedbhaktiṃsaṃyutaḥ jāgaraṃ tatragha karttavyaṃ trikālārcanasaṃyutam,द्रोणक्षीरेण देवेशं स्नापयेद्भक्तिंसंयुतः जागरं तत्रघ कर्त्तव्यं त्रिकालार्चनसंयुतम्
1,17,51,namaste madhuhantre ca juhuyācchaktito ghṛtam aṣṭottaraśataṃ prorcya vidhivanmadhusūdanam,नमस्ते मधुहन्त्रे च जुहुयाच्छक्तितो घृतम् अष्टोत्तरशतं प्रोर्च्य विधिवन्मधुसूदनम्
1,17,52,vipāpo hyaśvamedhānāmaṣṭānāṃ phalamānpuyāt jyeṣṭamāse site pakṣe dvādaśyāmupavāsakṛt,विपापो ह्यश्वमेधानामष्टानां फलमान्पुयात् ज्येष्टमासे सिते पक्षे द्वादश्यामुपवासकृत्
1,17,53,kṣīreṇāḍhakamānena snāpayedyastriviktamam namastriviktamāyeti pūjayedbhaktisaṃyutaḥ,क्षीरेणाढकमानेन स्नापयेद्यस्त्रिविक्तमम् नमस्त्रिविक्तमायेति पूजयेद्भक्तिसंयुतः
1,17,54,juhuyātpāyasenaiva hyaṣṭottaraśatāhutīḥ kṛtvā jāgaraṇaṃ rātrau punaḥ pūjāṃ prakalpayet,जुहुयात्पायसेनैव ह्यष्टोत्तरशताहुतीः कृत्वा जागरणं रात्रौ पुनः पूजां प्रकल्पयेत्
1,17,55,apūpaviṃśatiṃ dattvā brāhmaṇāya sadakṣiṇam devadeva jagannāta prasīda parameśvara,अपूपविंशतिं दत्त्वा ब्राह्मणाय सदक्षिणम् देवदेव जगन्नात प्रसीद परमेश्वर
1,17,56,upāyanaṃ ca saṃgṛhya mamābhīṣṭaprado bhava brāhmaṇānbhojayecchaktyā svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ,उपायनं च संगृह्य ममाभीष्टप्रदो भव ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
1,17,57,evaṃ yaḥ kurute vipra vrataṃ traivikramaṃ param so 'ṣṭānāṃ naramedhānāṃ vipāpaḥ phalamānpuyāt,एवं यः कुरुते विप्र व्रतं त्रैविक्रमं परम् सो ऽष्टानां नरमेधानां विपापः फलमान्पुयात्
1,17,58,āṣāḍhaśukladvādaśyāmupavāsī jitendriyaḥ vāmanaṃ pūrvamānena snāpayetpayasā vratī,आषाढशुक्लद्वादश्यामुपवासी जितेन्द्रियः वामनं पूर्वमानेन स्नापयेत्पयसा व्रती
1,17,59,namaste vāmanāyeti dūrvājyāṣṭottaraṃ śatam hutvā ca jāgaraṃ kuryādvāmanaṃ cārcayetpunaḥ,नमस्ते वामनायेति दूर्वाज्याष्टोत्तरं शतम् हुत्वा च जागरं कुर्याद्वामनं चार्चयेत्पुनः
1,17,60,sadākṣiṇaṃ ca dadhyannaṃ nālikeraphalānvitam bhaktyā pradadyādviprāya vāmanārcanaśīline,सदाक्षिणं च दध्यन्नं नालिकेरफलान्वितम् भक्त्या प्रदद्याद्विप्राय वामनार्चनशीलिने
1,17,61,vāmano vuddhido hotā dravyastho vāmanaḥ sadā vāmanastārako 'smācca vāmanāya namo namaḥ,वामनो वुद्धिदो होता द्रव्यस्थो वामनः सदा वामनस्तारको ऽस्माच्च वामनाय नमो नमः
1,17,62,anena dattvā dadhyannaṃ śaktito bhojayeddijān kṛtvai vamagriṣṭomānāṃ śatasya phalamāpnuyāt,अनेन दत्त्वा दध्यन्नं शक्तितो भोजयेद्दिजान् कृत्वै वमग्रिष्टोमानां शतस्य फलमाप्नुयात्
1,17,63,śrāvaṇasya site pakṣe dvādaśyāmupavāsakṛt kṣīreṇa madhumiśreṇa snāpayecchrīdharaṃ vratī,श्रावणस्य सिते पक्षे द्वादश्यामुपवासकृत् क्षीरेण मधुमिश्रेण स्नापयेच्छ्रीधरं व्रती
1,17,64,namo 'stu śrīdharāyeti gandhādyaiḥ pūjayetkramāt juhuyātpṛṣadājyena śatamaṣṭottaraṃ mune,नमो ऽस्तु श्रीधरायेति गन्धाद्यैः पूजयेत्क्रमात् जुहुयात्पृषदाज्येन शतमष्टोत्तरं मुने
1,17,65,kṛtvā ca jāgaraṃ rātrau punaḥ pūjāṃ prakalpayet dātavyaṃ caiva viprāya kṣīrāḍhakamanuttamam,कृत्वा च जागरं रात्रौ पुनः पूजां प्रकल्पयेत् दातव्यं चैव विप्राय क्षीराढकमनुत्तमम्
1,17,66,dakṣiṇāṃ ca savastrāṃ vai pradadyāddhemakuṇḍale mantreṇānena viprendru sarvakāmāśrasiddhaye,दक्षिणां च सवस्त्रां वै प्रदद्याद्धेमकुण्डले मन्त्रेणानेन विप्रेन्द्रु सर्वकामाश्रसिद्धये
1,17,67,kṣīrābdhiśāyindeveśa ramākānta jagatpate kṣīradānena suprīto bhava sarvasukhapradaḥ,क्षीराब्धिशायिन्देवेश रमाकान्त जगत्पते क्षीरदानेन सुप्रीतो भव सर्वसुखप्रदः
1,17,68,sukhapradattvādviprāṃśca bhojayecchaktito vratī eva kṛtvā śvamedhānāṃ sahasrasya phalaṃ labhet,सुखप्रदत्त्वाद्विप्रांश्च भोजयेच्छक्तितो व्रती एव कृत्वा श्वमेधानां सहस्रस्य फलं लभेत्
1,17,69,māsi bhādrapade śukle dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ snāpayeddroṇapayasā hṛṣīkeśaṃ jagadgurum,मासि भाद्रपदे शुक्ले द्वादश्यां समुपोषितः स्नापयेद्द्रोणपयसा हृषीकेशं जगद्गुरुम्
1,17,70,hṛṣīkeśa namastubhyamiti saṃpūjayennaraḥ caruṇā madhuyuktena śatamaṣṭottaraṃ hunet,हृषीकेश नमस्तुभ्यमिति संपूजयेन्नरः चरुणा मधुयुक्तेन शतमष्टोत्तरं हुनेत्
1,17,71,jāgarādīnini nirvartya dadyādātmavide tataḥ sārdhāḍhakaṃ ca godhūmāndakṣiṇāṃ hema śaktitaḥ,जागरादीनिनि निर्वर्त्य दद्यादात्मविदे ततः सार्धाढकं च गोधूमान्दक्षिणां हेम शक्तितः
1,17,72,hṛṣīkeśa namastubhyaṃ sarvalokaikahetave mahyaṃ sarvasukhaṃ dehi godhūmasya pradānataḥ,हृषीकेश नमस्तुभ्यं सर्वलोकैकहेतवे मह्यं सर्वसुखं देहि गोधूमस्य प्रदानतः
1,17,73,bhojayedvrāhmāñśaktyā svayaṃ cāśrītavāgyataḥ sarvapāpavinirmukto brahmamedhaphalaṃ labhet,भोजयेद्व्राह्माञ्शक्त्या स्वयं चाश्रीतवाग्यतः सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्ममेधफलं लभेत्
1,17,74,āśvine māsiśuklāyāṃ dvādaśyāṃsamupoṣitaḥ padmanābhaṃ capayasā snāpayedbhaktitaḥ śuciḥ,आश्विने मासिशुक्लायां द्वादश्यांसमुपोषितः पद्मनाभं चपयसा स्नापयेद्भक्तितः शुचिः
1,17,75,namaste padmanābhāya homaṃ kuyārtsvaśaktitaḥ tilabrīhiyavājyaiśca pūjayecca vidhānataḥ,नमस्ते पद्मनाभाय होमं कुयार्त्स्वशक्तितः तिलब्रीहियवाज्यैश्च पूजयेच्च विधानतः
1,17,76,jāmaraṃ niśi nirvartya punaḥ pūjāṃ samācaret dadyādviprāya kuḍavaṃ madhunastu sadakṣiṇam,जामरं निशि निर्वर्त्य पुनः पूजां समाचरेत् दद्याद्विप्राय कुडवं मधुनस्तु सदक्षिणम्
1,17,77,padmanābhagha namastubhyaṃ sarvalokapitāmaha madhudānena suprīto bhavasarvasukhapradaḥ,पद्मनाभघ नमस्तुभ्यं सर्वलोकपितामह मधुदानेन सुप्रीतो भवसर्वसुखप्रदः
1,17,78,evaṃ yaḥ kurute bhaktyā padmanābhavrataṃ sudhīḥ brahmamedhasahasrasya phalamānpoti niścitam,एवं यः कुरुते भक्त्या पद्मनाभव्रतं सुधीः ब्रह्ममेधसहस्रस्य फलमान्पोति निश्चितम्
1,17,79,dvādaśyāṃ kārtike śukle upavāsī jitendriyaḥ kṣīreṇākaḍhakamānena dandhā vājyena tāvatā,द्वादश्यां कार्तिके शुक्ले उपवासी जितेन्द्रियः क्षीरेणाकढकमानेन दन्धा वाज्येन तावता
1,17,80,namo dāmodarāyeti snāpayedbhaktibhāvataḥ aṣṭottaraśataṃ hutvā maghvājyāktatilāhutīḥ,नमो दामोदरायेति स्नापयेद्भक्तिभावतः अष्टोत्तरशतं हुत्वा मघ्वाज्याक्ततिलाहुतीः
1,17,81,jāgaraṃ niyataḥ kuryāttrikālārcanatatparaḥ prātaḥ saṃpūjayeddevaṃ padmapuṣpairmanoramaiḥ,जागरं नियतः कुर्यात्त्रिकालार्चनतत्परः प्रातः संपूजयेद्देवं पद्मपुष्पैर्मनोरमैः
1,17,82,punaraṣṭottaraśataṃ juhuyātsaghṛtai stilaiḥ pañcabhakṣyayutaṃ cānnaṃ dadyādviprāya bhaktitaḥ,पुनरष्टोत्तरशतं जुहुयात्सघृतै स्तिलैः पञ्चभक्ष्ययुतं चान्नं दद्याद्विप्राय भक्तितः
1,17,83,dāmodara jagannātha sarvakāraṇakāraṇa trāhimāṃ kṛpayā deva śāraṇāgatapālakaḥ,दामोदर जगन्नाथ सर्वकारणकारण त्राहिमां कृपया देव शारणागतपालकः
1,17,84,anena dattvā dānaṃ ca śrotriyāya kuṭumbine dakṣiṇāñca yathāśaktyā brāhmaṇāṃśvāpi bhojayet,अनेन दत्त्वा दानं च श्रोत्रियाय कुटुम्बिने दक्षिणाञ्च यथाशक्त्या ब्राह्मणांश्वापि भोजयेत्
1,17,85,evaṅkṛtvā vrataṃ samyagaśrīyādvūndhubhiḥ saha aśvamegha sahasrāṇāṃ dviguṇaṃ phalamaśnute,एवङ्कृत्वा व्रतं सम्यगश्रीयाद्वून्धुभिः सह अश्वमेघ सहस्राणां द्विगुणं फलमश्नुते
1,17,86,evaṃ kuryādvratī yastu dvādaśīvratamuttamam saṃvatsaraṃ muniśreṣṭha sa yāti parama padam,एवं कुर्याद्व्रती यस्तु द्वादशीव्रतमुत्तमम् संवत्सरं मुनिश्रेष्ठ स याति परम पदम्
1,17,87,ekamāse dvimāse vāyaḥ kuryādbhaktitatparaḥ tattatphalamavānpoti prānpoti ca hareḥ padam,एकमासे द्विमासे वायः कुर्याद्भक्तितत्परः तत्तत्फलमवान्पोति प्रान्पोति च हरेः पदम्
1,17,88,pūrṇaṃ saṃvatsaraṃ kṛtvā kuryādudyāpanaṃ vratī mārgaśīrṣāsite pakṣe dvādaśyāṃ ca munīśvara,पूर्णं संवत्सरं कृत्वा कुर्यादुद्यापनं व्रती मार्गशीर्षासिते पक्षे द्वादश्यां च मुनीश्वर
1,17,89,snātvā prātaryathācāraṃ dantadhāvanapūrvakam śuklamālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ,स्नात्वा प्रातर्यथाचारं दन्तधावनपूर्वकम् शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः
1,17,90,maṇḍapaṃ kārayeddivyaṃ caturastraṃ suśībhanam ghaṇṭācāmarasaṃyuktaṃ kiṅkiṇīravaśobhitam,मण्डपं कारयेद्दिव्यं चतुरस्त्रं सुशीभनम् घण्टाचामरसंयुक्तं किङ्किणीरवशोभितम्
1,17,91,alaṅkṛtaṃ puṣpamālyairvitānaghvajarājitān chāditaṃ śuklavastreṇa dīpamālāvibhūṣitam,अलङ्कृतं पुष्पमाल्यैर्वितानघ्वजराजितान् छादितं शुक्लवस्त्रेण दीपमालाविभूषितम्
1,17,92,tanmadhye sarvatobhadraṃ kuryātsamyagalaṅkṛtam tasyoparinyasetkumbhāndvādaśāmbuprapūritān,तन्मध्ये सर्वतोभद्रं कुर्यात्सम्यगलङ्कृतम् तस्योपरिन्यसेत्कुम्भान्द्वादशाम्बुप्रपूरितान्
1,17,93,ekena śulkavanastreṇa samyaksaṃśodhitena ca sarvānācchādayetkumbhānpañcaratnasamanvitān,एकेन शुल्कवनस्त्रेण सम्यक्संशोधितेन च सर्वानाच्छादयेत्कुम्भान्पञ्चरत्नसमन्वितान्
1,17,94,lakṣmīnārāyaṇaṃ devaṃ kārayedbhaktimānvratī henmā vā rājatenāpi tathā tāmreṇa vā dvijā,लक्ष्मीनारायणं देवं कारयेद्भक्तिमान्व्रती हेन्मा वा राजतेनापि तथा ताम्रेण वा द्विजा
1,17,95,sthāpayetpratimāṃ tāṃ ca kumbhopari susaṃyamī tanmūlyaṃ vā dvijaśreṣṭha kāñcanaṃ ca svaśaktitaḥ,स्थापयेत्प्रतिमां तां च कुम्भोपरि सुसंयमी तन्मूल्यं वा द्विजश्रेष्ठ काञ्चनं च स्वशक्तितः
1,17,96,sarvavrateṣu matimānvittaśāṭhyaṃ vivarja yet yadi kuryātkṣayaṃ yānti tasyāyurddhanasaṃpadaḥ,सर्वव्रतेषु मतिमान्वित्तशाठ्यं विवर्ज येत् यदि कुर्यात्क्षयं यान्ति तस्यायुर्द्धनसंपदः
1,17,97,anantaśāyinaṃ devaṃ nārāyaṇamanāmayaṭam pañcāmṛtena prathamaṃ snāpayedbhaktisaṃyutaḥ,अनन्तशायिनं देवं नारायणमनामयटम् पञ्चामृतेन प्रथमं स्नापयेद्भक्तिसंयुतः
1,17,98,nāṃmabhiḥ keśavādyaiśca hyupacārānmakalpayet rātrau jāgaraṇaṃ kuryātpurāṇaśravaṇādibhaghiḥ,नांमभिः केशवाद्यैश्च ह्युपचारान्मकल्पयेत् रात्रौ जागरणं कुर्यात्पुराणश्रवणादिभघिः
1,17,99,jitanidro bhavetsamyaksopavāso jitendriyaḥ trikālamarcayeddevaṃ yathāvibhavavistaram,जितनिद्रो भवेत्सम्यक्सोपवासो जितेन्द्रियः त्रिकालमर्चयेद्देवं यथाविभवविस्तरम्
1,17,100,tataḥ prātaḥ samutthāya prātaḥ kṛtyaṃ samāpya ca tilahomānvyāhṛtibhiḥ sahasraṃra kāvyeddvijaiḥ,ततः प्रातः समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च तिलहोमान्व्याहृतिभिः सहस्रंर काव्येद्द्विजैः
1,17,101,tataḥ saṃpūjayeddevaṃ gandhapuṣpādibhiḥ kramāt devasya purataḥ kuryātpurāṇaśravaṇaṃ tataḥ,ततः संपूजयेद्देवं गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् देवस्य पुरतः कुर्यात्पुराणश्रवणं ततः
1,17,102,dadyāddvādaśaviprebhyo dadhyannaṃ pāyasaṃ pāyasaṃ tathā apūpairdaśa bhiryuktaṃ saghṛtaṃ ca sadakṣiṇam,दद्याद्द्वादशविप्रेभ्यो दध्यन्नं पायसं पायसं तथा अपूपैर्दश भिर्युक्तं सघृतं च सदक्षिणम्
1,17,103,devadevajagannātha bhaktānugrahavigraha gṛhāṇopāyanaṃ kṛṣṇa sarvābhīṣṭaprado bhava,देवदेवजगन्नाथ भक्तानुग्रहविग्रह गृहाणोपायनं कृष्ण सर्वाभीष्टप्रदो भव
1,17,104,anenopāyanaṃ dattvā prārthaye māñjaliḥ sthitaḥ ādhāya jānunī bhūmau vinayāvananato vratī,अनेनोपायनं दत्त्वा प्रार्थये माञ्जलिः स्थितः आधाय जानुनी भूमौ विनयावननतो व्रती
1,17,105,namo namaste surarājarāja namo 'stute devaṃ jagannivāsa kuruṣva saṃpṛrṇaphalaṃ mamādya namo 'stu tubhyaṃ puruṣottamāya,नमो नमस्ते सुरराजराज नमो ऽस्तुते देवं जगन्निवास कुरुष्व संपृर्णफलं ममाद्य नमो ऽस्तु तुभ्यं पुरुषोत्तमाय
1,17,106,iti saṃprārthayedviprāndevaṃ ca puruṣottamam dadyādarghyaṃ ca devāya mahālakṣmīyutāya vai,इति संप्रार्थयेद्विप्रान्देवं च पुरुषोत्तमम् दद्यादर्घ्यं च देवाय महालक्ष्मीयुताय वै
1,17,107,lakṣmīpate namastubhyaṃ kṣīrārṇavanivāsine arghyaṃ gṛhāṇa deveśa lakṣmyā ca sahitaḥ prakṣo,लक्ष्मीपते नमस्तुभ्यं क्षीरार्णवनिवासिने अर्घ्यं गृहाण देवेश लक्ष्म्या च सहितः प्रक्षो
1,17,108,yasya smṛtyā ca nāmoktyā tapoyajñakriyādiṣu nyūnaṃ saṃpūrṇatāṃ yāti sadyo vande tamacyutam,यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या तपोयज्ञक्रियादिषु न्यूनं संपूर्णतां याति सद्यो वन्दे तमच्युतम्
1,17,109,iti vijñāpya deveśaṃ tatsarvaṃ saṃyamī vrate pratimāṃ dakṣiṇāyuktāmācāryāya nivedayet,इति विज्ञाप्य देवेशं तत्सर्वं संयमी व्रते प्रतिमां दक्षिणायुक्तामाचार्याय निवेदयेत्
1,17,110,brāhmaṇānbhojayetpaścīcchaktyā dadyāja dakṣiṇām bhuñjīta vāgyataḥ paścātsvayaṃ bevṛjanairvṛtaḥ,ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चीच्छक्त्या दद्याज दक्षिणाम् भुञ्जीत वाग्यतः पश्चात्स्वयं बेवृजनैर्वृतः
1,17,111,āsāyaṃ śṛduyādviṣṇoḥ kathāṃ vidvajjanaiḥ saha ityevaṃ kurute yastu manujo dvādaśīvratam,आसायं शृदुयाद्विष्णोः कथां विद्वज्जनैः सह इत्येवं कुरुते यस्तु मनुजो द्वादशीव्रतम्
1,17,112,sarvānkāmānsa ānpoti paraghatreha ca nārada trisatakulasaṃyuktaḥ sarvapāpavivarjitaḥ tapāti viṣṇubhavanaṃ yatra yattvā na śocati,सर्वान्कामान्स आन्पोति परघत्रेह च नारद त्रिसतकुलसंयुक्तः सर्वपापविवर्जितः तपाति विष्णुभवनं यत्र यत्त्वा न शोचति
1,17,113,ya idaṃ śṛṇuyādvipra dvādaśīvratamuttamam vācayedvāpi sa naro vājapeyaphalaṃ labhet,य इदं शृणुयाद्विप्र द्वादशीव्रतमुत्तमम् वाचयेद्वापि स नरो वाजपेयफलं लभेत्
1,18,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne mārgaśīrṣaśukladvādaśīvratakathanaṃ nāma satpadaśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca anyadvratavaraṃ vakṣya śṛṇuṣva munisattama sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvaduḥkhanibarhaṇam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने मार्गशीर्षशुक्लद्वादशीव्रतकथनं नाम सत्पदशो ऽध्यायः सनक उवाच अन्यद्व्रतवरं वक्ष्य शृणुष्व मुनिसत्तम सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखनिबर्हणम्
1,18,2,brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ yoṣitāṃ tathā samastakāmaphaladaṃ sarvavratamyaphalapradam,ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां योषितां तथा समस्तकामफलदं सर्वव्रतम्यफलप्रदम्
1,18,3,duḥsvanpanāśane dharmyaṃ duṣṭagrahanivāraṇam sarvalokeṣu vikhyātaṃ pūrṇimāvratamam yena cīrṇena pāpānāṃ rāśikoṭiḥra praśāmyati,दुःस्वन्पनाशने धर्म्यं दुष्टग्रहनिवारणम् सर्वलोकेषु विख्यातं पूर्णिमाव्रतमम् येन चीर्णेन पापानां राशिकोटिःर प्रशाम्यति
1,18,4,mārgaśīrṣe sitepakṣe pūrṇāyāṃ niyataḥ śuciḥ snānaṃ kuryādyathācāraṃ dantadhāvanapūrvakam,मार्गशीर्षे सितेपक्षे पूर्णायां नियतः शुचिः स्नानं कुर्याद्यथाचारं दन्तधावनपूर्वकम्
1,18,5,śuklāmbaradharaḥ śuddho gṛhamāgagatya vāgyataḥ prakṣālya pādāvācamya smaratrārāyaṇaṃ prabhum,शुक्लाम्बरधरः शुद्धो गृहमागगत्य वाग्यतः प्रक्षाल्य पादावाचम्य स्मरत्रारायणं प्रभुम्
1,18,6,nityaṃ devārcanaṃ kṛtvā paśvātsaṃkalpapūrvakam lakṣmī nārāyaṇaṃ devamarcayedbhaktibhāvataḥ,नित्यं देवार्चनं कृत्वा पश्वात्संकल्पपूर्वकम् लक्ष्मी नारायणं देवमर्चयेद्भक्तिभावतः
1,18,7,āvāhanāsanādyaiśca gandhapuṣpādibhirvratī namo nārāyaṇāyeti pūjayedbhaktitatparaḥ,आवाहनासनाद्यैश्च गन्धपुष्पादिभिर्व्रती नमो नारायणायेति पूजयेद्भक्तितत्परः
1,18,8,gītairvādyaiśca nṛtyaiśca purāṇapaṭhanādibhiḥ stotrairvārādhayeddevaṃ vratakṛtsusamāhitaḥ,गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणपठनादिभिः स्तोत्रैर्वाराधयेद्देवं व्रतकृत्सुसमाहितः
1,18,9,devasya purataḥ kṛtvā sthaṇḍilaṃ caturastrakam aratnimātraṃ tatrāngiṃ sthāpayedgṛhyamārgataḥ ājyabhāgāntarpayantaṃ kṛtvā puruṣasūktataḥ caraṇā ca tilaiśvāpi ghṛtena juhuyāttathā,देवस्य पुरतः कृत्वा स्थण्डिलं चतुरस्त्रकम् अरत्निमात्रं तत्रान्गिं स्थापयेद्गृह्यमार्गतः आज्यभागान्तर्पयन्तं कृत्वा पुरुषसूक्ततः चरणा च तिलैश्वापि घृतेन जुहुयात्तथा
1,18,10,ekavāraṃ dvivāraṃ vātrivāraṃ vāpi śaktitaḥ homaṃ kuryātprayatnena sarvapāpanivṛttaye,एकवारं द्विवारं वात्रिवारं वापि शक्तितः होमं कुर्यात्प्रयत्नेन सर्वपापनिवृत्तये
1,18,11,prāyaścittā dikaṃ sarvaṃ svagṛhyoktavidhānataḥ samāpya homaṃ vidhivacchāntisūktaṃ japedrudhaḥ,प्रायश्चित्ता दिकं सर्वं स्वगृह्योक्तविधानतः समाप्य होमं विधिवच्छान्तिसूक्तं जपेद्रुधः
1,18,12,paścāddevaṃ samāgatya punaḥ pūjāṃ prakalpayet tathopavāsaṃ devāya hyarpayedbhaktisaṃyutaḥ,पश्चाद्देवं समागत्य पुनः पूजां प्रकल्पयेत् तथोपवासं देवाय ह्यर्पयेद्भक्तिसंयुतः
1,18,13,paurṇamāsyāṃ nirāhāraḥ sthitvā deva tavājñayā bhokṣyāmi puṇḍarīkākṣa pare 'hli śaraṇaṃ bhava,पौर्णमास्यां निराहारः स्थित्वा देव तवाज्ञया भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष परे ऽह्लि शरणं भव
1,18,14,iti vijñāpya devāyahyarghyaṃ dadyāttathaindave jānubhyāmavanīṃ gagatvā śuklapuṣpākṣatānvitaḥ,इति विज्ञाप्य देवायह्यर्घ्यं दद्यात्तथैन्दवे जानुभ्यामवनीं गगत्वा शुक्लपुष्पाक्षतान्वितः
1,18,15,kṣīrodārṇavasaṃbhūta aghatrigotrasamudbhaghava grahāṇārghyaṃ mayā dattaṃ rohiṇīnāyaka prabho evamarghyaṃ pradāyendoḥ prārthayetprāñjalistataḥ,क्षीरोदार्णवसंभूत अघत्रिगोत्रसमुद्भघव ग्रहाणार्घ्यं मया दत्तं रोहिणीनायक प्रभो एवमर्घ्यं प्रदायेन्दोः प्रार्थयेत्प्राञ्जलिस्ततः
1,18,16,tiṣṭanpūrvamukho bhūtvā paśyanninduṃ ca nārada,तिष्टन्पूर्वमुखो भूत्वा पश्यन्निन्दुं च नारद
1,18,17,namaḥ śuklāṃśave tubhyaṃ dvijarājāya te namaḥ rohiṇīpataye tubhyaṃ lakṣmībhrātre namo 'stu te,नमः शुक्लांशवे तुभ्यं द्विजराजाय ते नमः रोहिणीपतये तुभ्यं लक्ष्मीभ्रात्रे नमो ऽस्तु ते
1,18,18,tataśca jāgaraṃ kuryātpurāṇaśravaṇādibhiḥ jitendriyaśca saṃśuddhaḥ pāṣaṇḍālokavarjitaḥ,ततश्च जागरं कुर्यात्पुराणश्रवणादिभिः जितेन्द्रियश्च संशुद्धः पाषण्डालोकवर्जितः
1,18,19,tataḥ prātaḥ prakurvīta svācāraṃ ca yathāvidhi punaḥ saṃpūjayeddevaṃ yathāvibhavavistaram,ततः प्रातः प्रकुर्वीत स्वाचारं च यथाविधि पुनः संपूजयेद्देवं यथाविभवविस्तरम्
1,18,20,brāhmaṇānbhojayecchaktyā tataśca prayato naraḥ bandhubhṛtyādibhiḥ sārdhaṃ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ,ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या ततश्च प्रयतो नरः बन्धुभृत्यादिभिः सार्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
1,18,21,evaṃ pauṣādimāseṣu pūrṇamāsyāmupoṣitaḥ arcayedbhaktisaṃyukto nārāyaṇamanāyamam,एवं पौषादिमासेषु पूर्णमास्यामुपोषितः अर्चयेद्भक्तिसंयुक्तो नारायणमनायमम्
1,18,22,evaṃ saṃvatsaraṃ kṛtvā kārtikyāṃ pūrṇimādine udyāpanaṃ prakurvīta tadvidhānaṃ vadāmi te,एवं संवत्सरं कृत्वा कार्तिक्यां पूर्णिमादिने उद्यापनं प्रकुर्वीत तद्विधानं वदामि ते
1,18,23,maṇḍapaṃ kārayeddivyaṃ caturastraṃ sumaṅgalam śobhitaṃ puṣpamālābhirvitānadhvajarājitam,मण्डपं कारयेद्दिव्यं चतुरस्त्रं सुमङ्गलम् शोभितं पुष्पमालाभिर्वितानध्वजराजितम्
1,18,24,bahudāpasamākīrṇaṃ kiṅkiṇījālaśobhitam darpaṃṇaiścāmaraiścaiva kalaśaiśca samāvṛtam,बहुदापसमाकीर्णं किङ्किणीजालशोभितम् दर्पंणैश्चामरैश्चैव कलशैश्च समावृतम्
1,18,25,tanmadhye sarvatobhadraṃ pañcavarṇavirājitam jalapūrṇaṃ tataḥ kumbhaṃ nyasettasyopari dvija,तन्मध्ये सर्वतोभद्रं पञ्चवर्णविराजितम् जलपूर्णं ततः कुम्भं न्यसेत्तस्योपरि द्विज
1,18,26,pidhāya kumbhaṃ vastreṇa susūkṣmeṇāti śobhitam henmā vā rajatenāpi tathā tānmeṇa vā dvija lakṣmīnārāyaṇaṃ devaṃ kṛtvā tasyopari nyaset,पिधाय कुम्भं वस्त्रेण सुसूक्ष्मेणाति शोभितम् हेन्मा वा रजतेनापि तथा तान्मेण वा द्विज लक्ष्मीनारायणं देवं कृत्वा तस्योपरि न्यसेत्
1,18,27,pañcāmṛtena saṃsnāpyābhyarcyagandhādibhiḥ kramāt bhakṣmairbhojyādinaivedyairbhaktitaḥ saṃyatendriyaḥ,पञ्चामृतेन संस्नाप्याभ्यर्च्यगन्धादिभिः क्रमात् भक्ष्मैर्भोज्यादिनैवेद्यैर्भक्तितः संयतेन्द्रियः
1,18,28,jāgaraṃ ca tathā kuryārtsamyakchraraddhāsamanvitaḥ pare 'hni prātarvidhiva tpūrvavadviṣṇumarcayet,जागरं च तथा कुर्यार्त्सम्यक्छ्ररद्धासमन्वितः परे ऽह्नि प्रातर्विधिव त्पूर्ववद्विष्णुमर्चयेत्
1,18,29,ācāryāya pradātavyā pratimā dakṣaghiṇānvitā brāhmaṇānbhojayecchaktyā vibhave satyavāritam,आचार्याय प्रदातव्या प्रतिमा दक्षघिणान्विता ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या विभवे सत्यवारितम्
1,18,30,tiladānaṃ prakurvīta yathāśaktyā samāhitaḥ kuryādrangau ca vidhivatilahomaṃ vicakṣiṇaḥ,तिलदानं प्रकुर्वीत यथाशक्त्या समाहितः कुर्याद्रन्गौ च विधिवतिलहोमं विचक्षिणः
1,18,31,evaṃ kṛtvā naraḥ samyak lakṣmīnārāyaṇavratam iha bhuktvā mahābhogānputraghapautraghasamanvitaḥ,एवं कृत्वा नरः सम्यक् लक्ष्मीनारायणव्रतम् इह भुक्त्वा महाभोगान्पुत्रघपौत्रघसमन्वितः
1,18,32,sarvapāpavinirmuktaḥ kulāyutasamanvitaḥ prayāti viṣṇubhavanaṃ yogināmapi durlabham,सर्वपापविनिर्मुक्तः कुलायुतसमन्वितः प्रयाति विष्णुभवनं योगिनामपि दुर्लभम्
1,19,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne māgaśīrṣapaurṇimāyāṃ lakṣaghmīnārāyaṇavrataṃ nāmāṣṭādaśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca anyadvūtaṃ pravakṣyāmi dhvajāropaṇasaṃjñitam sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ viṣṇuprīṇanakāraṇam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने मागशीर्षपौर्णिमायां लक्षघ्मीनारायणव्रतं नामाष्टादशो ऽध्यायः सनक उवाच अन्यद्वूतं प्रवक्ष्यामि ध्वजारोपणसंज्ञितम् सर्वपापहरं पुण्यं विष्णुप्रीणनकारणम्
1,19,2,yaḥ kuryādviṣṇubhavane dhvajāropaṇamuttamam saṃpūjyate vigniñcyādyaiḥ kimanyairbahubhāṣitaiḥ,यः कुर्याद्विष्णुभवने ध्वजारोपणमुत्तमम् संपूज्यते विग्निञ्च्याद्यैः किमन्यैर्बहुभाषितैः
1,19,3,hemabhārasahasraṃ tu yo dadāti kuṭumbine tatphalaṃ tulyamātraṃ syāddhūjāropaṇakarmaṇaḥ,हेमभारसहस्रं तु यो ददाति कुटुम्बिने तत्फलं तुल्यमात्रं स्याद्धूजारोपणकर्मणः
1,19,4,dhvajāropaṇatulyaṃ syādgaṅgāsnānamanuttamam athavā tulasūsevā śivaliṅgaprapūjanam,ध्वजारोपणतुल्यं स्याद्गङ्गास्नानमनुत्तमम् अथवा तुलसूसेवा शिवलिङ्गप्रपूजनम्
1,19,5,aho 'pūrvamaho 'pūrvamaho 'pūrvamidaṃ dvija sarvapāpa haraṃ karma dhvajāgopaṇasaṃjñitam,अहो ऽपूर्वमहो ऽपूर्वमहो ऽपूर्वमिदं द्विज सर्वपाप हरं कर्म ध्वजागोपणसंज्ञितम्
1,19,6,santi vai yāni kāryāṇi dhvajāropaṇakarmaṇi tāni sarvāṇi vakṣyāmi śṛṇuṣva gadato mama,सन्ति वै यानि कार्याणि ध्वजारोपणकर्मणि तानि सर्वाणि वक्ष्यामि शृणुष्व गदतो मम
1,19,7,kārtikasya site pakṣaghe daśamyāṃ prayato naraḥ snānaṃ kuryātprayatnena dantadhāvanapūrvakam,कार्तिकस्य सिते पक्षघे दशम्यां प्रयतो नरः स्नानं कुर्यात्प्रयत्नेन दन्तधावनपूर्वकम्
1,19,8,ekāśī brahmacārī ca svapennārāyaṇaṃ smaran dhautāmbaradharaḥ śuddho vipro nārāyaṇāgrataḥ,एकाशी ब्रह्मचारी च स्वपेन्नारायणं स्मरन् धौताम्बरधरः शुद्धो विप्रो नारायणाग्रतः
1,19,9,tataḥ prātaḥ samutthāya snātvācamya yathāvidhi nityakarmāṇi nirvartya paścādviṣṇuṃ samarcayet,ततः प्रातः समुत्थाय स्नात्वाचम्य यथाविधि नित्यकर्माणि निर्वर्त्य पश्चाद्विष्णुं समर्चयेत्
1,19,10,caturbhirbrāhmaṇaiḥ sārdhdaṃ kṛtvā ca svastivācanam nāndīśrāddhaṃ prakurvīta dhvajāropaṇakarmaṇi,चतुर्भिर्ब्राह्मणैः सार्ध्दं कृत्वा च स्वस्तिवाचनम् नान्दीश्राद्धं प्रकुर्वीत ध्वजारोपणकर्मणि
1,19,11,dhvajastambho ca gāyatryā prokṣaghayedvastrasaṃyutau sūryaṃ ca vainateyaṃ ca himāṃśuṃ tatparor'cayet,ध्वजस्तम्भो च गायत्र्या प्रोक्षघयेद्वस्त्रसंयुतौ सूर्यं च वैनतेयं च हिमांशुं तत्परोर्ऽचयेत्
1,19,12,dhātāraṃ ca vidhātāraṃ pūjayeddhajadaṇḍake haridrākṣaghatagandhādyaiḥ śuklapuṣpairviśeṣataḥ,धातारं च विधातारं पूजयेद्धजदण्डके हरिद्राक्षघतगन्धाद्यैः शुक्लपुष्पैर्विशेषतः
1,19,13,tato gocarmamātraghaṃ tu sthaṇḍilaṃ copalipya vai ādhāyāngiṃ svagṛhyottyā hyājyabhāgādikaṃ kramāt,ततो गोचर्ममात्रघं तु स्थण्डिलं चोपलिप्य वै आधायान्गिं स्वगृह्योत्त्या ह्याज्यभागादिकं क्रमात्
1,19,14,juhuyātpāyasaṃ caiva sājyamaṣṭottaraṃ śatam prathamaṃ pauruṣaṃ sūktaṃ viṣṇornukamirāvatīm,जुहुयात्पायसं चैव साज्यमष्टोत्तरं शतम् प्रथमं पौरुषं सूक्तं विष्णोर्नुकमिरावतीम्
1,19,15,tataśca vainateyāya svāhe tyaṣṭāhutīstathā somo dhenumudutyaṃ ca juhuyācca tato dvija,ततश्च वैनतेयाय स्वाहे त्यष्टाहुतीस्तथा सोमो धेनुमुदुत्यं च जुहुयाच्च ततो द्विज
1,19,16,sauramantrāñjapettaghatra śāntisūtkāni śaktitaḥ rātraghau jāgaraṇaṃ kuryādupakaṇṭhaṃ hareḥ śucuḥ,सौरमन्त्राञ्जपेत्तघत्र शान्तिसूत्कानि शक्तितः रात्रघौ जागरणं कुर्यादुपकण्ठं हरेः शुचुः
1,19,17,tataḥ prātaḥ samutthāya nityakarma samāpya ca gandhapuṣpādibhirdevamarcayetpūrvavatkramāt,ततः प्रातः समुत्थाय नित्यकर्म समाप्य च गन्धपुष्पादिभिर्देवमर्चयेत्पूर्ववत्क्रमात्
1,19,18,tato maṅgalavādyaiśca sūktapāṭhaiśca śaubhanam nṛtyaiśca ratotraghapaṭhanairnayedviṣṇavālaye dhvajam,ततो मङ्गलवाद्यैश्च सूक्तपाठैश्च शौभनम् नृत्यैश्च रतोत्रघपठनैर्नयेद्विष्णवालये ध्वजम्
1,19,19,devasya dvāradeśe vā śikhare vā mudānvitaḥ susthuraḥ sthāpayedvipra dhvajaṃ sastambhasaṃyutam,देवस्य द्वारदेशे वा शिखरे वा मुदान्वितः सुस्थुरः स्थापयेद्विप्र ध्वजं सस्तम्भसंयुतम्
1,19,20,gandhapuṣpāghakṣatairddevaṃ dhūpadīparmanoharaiḥ bhakṣaghyabhojyādisaṃyuktairnaivedyaiśca hariṃ yajet,गन्धपुष्पाघक्षतैर्द्देवं धूपदीपर्मनोहरैः भक्षघ्यभोज्यादिसंयुक्तैर्नैवेद्यैश्च हरिं यजेत्
1,19,21,evaṃ devālaye sthāpya śobhanaṃ dhvajamuttamam pradakṣaghiṇamanuvrajya stotraghametadudūrayet,एवं देवालये स्थाप्य शोभनं ध्वजमुत्तमम् प्रदक्षघिणमनुव्रज्य स्तोत्रघमेतदुदूरयेत्
1,19,22,namaste puṇḍarīkākṣa namaste viśvabhāvana namaste 'stu hṛṣīkeśa mahāpuruṣa pūrvaja,नमस्ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन नमस्ते ऽस्तु हृषीकेश महापुरुष पूर्वज
1,19,23,yenedamakhilaṃ jātaṃ yatra sarvaṃ pratiṣṭitam layameṣyati yatraivaṃ taṃ prapanno 'smi keśavam,येनेदमखिलं जातं यत्र सर्वं प्रतिष्टितम् लयमेष्यति यत्रैवं तं प्रपन्नो ऽस्मि केशवम्
1,19,24,na jānanti paraṃ bhāvaṃ yasya brahmādayaḥ surāḥ yoginoyaṃ na paśyanti taṃ vandaṃ jñānarupuṇam,न जानन्ति परं भावं यस्य ब्रह्मादयः सुराः योगिनोयं न पश्यन्ति तं वन्दं ज्ञानरुपुणम्
1,19,25,antarikṣantu yannābhirdyairmūrddhā yasya caiva hi pādo 'bhūdyasya pṛthivī taṃ vande viśvarupiṇam,अन्तरिक्षन्तु यन्नाभिर्द्यैर्मूर्द्धा यस्य चैव हि पादो ऽभूद्यस्य पृथिवी तं वन्दे विश्वरुपिणम्
1,19,26,yasya śrotre diśaḥ sarvā yaccakṣurdinakṛcajchaśī ṛksāmayajupī yena taṃ vande brahrarupiṇam,यस्य श्रोत्रे दिशः सर्वा यच्चक्षुर्दिनकृचज्छशी ऋक्सामयजुपी येन तं वन्दे ब्रह्ररुपिणम्
1,19,27,yanmukhādvāhmaṇā jātā yadvāhorabhavannṛpāḥ vaiśyā yasyo ruto jātāḥ padbhaghyāṃ śūdro vyajāyata,यन्मुखाद्वाह्मणा जाता यद्वाहोरभवन्नृपाः वैश्या यस्यो रुतो जाताः पद्भघ्यां शूद्रो व्यजायत
1,19,28,māyāsaṅgamamātragheṇa vadanti puruṣaṃ tvajam svabhāvavimalaṃ śuddhaṃ nirvikāraṃ nirañjanam,मायासङ्गममात्रघेण वदन्ति पुरुषं त्वजम् स्वभावविमलं शुद्धं निर्विकारं निरञ्जनम्
1,19,29,kṣīrabdhi śāyinaṃ devamanantamaparājitam sadbhaktavatsalaṃ viṣṇuṃ bhaktigamyaṃ namāmyaham,क्षीरब्धि शायिनं देवमनन्तमपराजितम् सद्भक्तवत्सलं विष्णुं भक्तिगम्यं नमाम्यहम्
1,19,30,pṛthivyādīni bhūtāni tanmātrāṇīṃndriyāṇi ca sūkṣmāsūkṣyāṇi yenāsaṃstaṃ vande sarvatomukham,पृथिव्यादीनि भूतानि तन्मात्राणींन्द्रियाणि च सूक्ष्मासूक्ष्याणि येनासंस्तं वन्दे सर्वतोमुखम्
1,19,31,yadvahya paramaṃ dhāma sarvalokottamottamam nirguṇaṃ paramaṃ sūkṣmaṃ praṇato 'sti punaḥ punaḥ,यद्वह्य परमं धाम सर्वलोकोत्तमोत्तमम् निर्गुणं परमं सूक्ष्मं प्रणतो ऽस्ति पुनः पुनः
1,19,32,avikāramajaṃ śuddhaṃ sarvatobāhumīśvaram . yamāmananti yogāndrāḥ sarvakāraṇakāraṇam,अविकारमजं शुद्धं सर्वतोबाहुमीश्वरम् . यमामनन्ति योगान्द्राः सर्वकारणकारणम्
1,19,33,yo devaḥ sarvabhūtānāmantarātmā jaganmayaḥ nirguṇaḥ paramātmā ca sa me viṣṇuḥ prasīdatu,यो देवः सर्वभूतानामन्तरात्मा जगन्मयः निर्गुणः परमात्मा च स मे विष्णुः प्रसीदतु
1,19,34,hṛdayastho 'pi dūrastho māyayā mohitātmanām jñānināṃ sarvago yastu sa me viṣṇuḥ prasīdatu,हृदयस्थो ऽपि दूरस्थो मायया मोहितात्मनाम् ज्ञानिनां सर्वगो यस्तु स मे विष्णुः प्रसीदतु
1,19,35,caturbhiśca caturbhiśca dvābhyāṃ pañcabhireva ca hūyate ca punardvātārthaṃbhyāṃ sa me viṣṇuḥ pratīdatu,चतुर्भिश्च चतुर्भिश्च द्वाभ्यां पञ्चभिरेव च हूयते च पुनर्द्वातार्थंभ्यां स मे विष्णुः प्रतीदतु
1,19,36,jñānināṃ karmiṇāṃ caiva tathā bhaktimatāṃ nṛṇām gatidātā viśvamṛgyaḥ sa me viṣṇuḥ prasūdatu,ज्ञानिनां कर्मिणां चैव तथा भक्तिमतां नृणाम् गतिदाता विश्वमृग्यः स मे विष्णुः प्रसूदतु
1,19,37,jagaddhitārthaṃ ye dehā dhriyante līlayā hareḥ tānarcayanti vibudhāḥ sa me viṣṇuḥ prasīdatu,जगद्धितार्थं ये देहा ध्रियन्ते लीलया हरेः तानर्चयन्ति विबुधाः स मे विष्णुः प्रसीदतु
1,19,38,yamāmanantive santaḥ saccidānandavigraham nirguṇaṃ ca guṇādhāraṃ sa me viṣṇuḥ prasīdatu,यमामनन्तिवे सन्तः सच्चिदानन्दविग्रहम् निर्गुणं च गुणाधारं स मे विष्णुः प्रसीदतु
1,19,39,iti stutvā namedviṣṇuṃ brāhmaṇāṃśca prapūjayet ācāryaṃ pūjayetpaścāddakṣiṇācchādanādibhiḥ,इति स्तुत्वा नमेद्विष्णुं ब्राह्मणांश्च प्रपूजयेत् आचार्यं पूजयेत्पश्चाद्दक्षिणाच्छादनादिभिः
1,19,40,brāhmaṇānbhojayecchaktyā bhakti bhāvasamanvitaḥ putramatrikalatrādyaiḥ svayaṃ ca saha bandhubhiḥ,ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या भक्ति भावसमन्वितः पुत्रमत्रिकलत्राद्यैः स्वयं च सह बन्धुभिः
1,19,41,kurvīta pāraṇaṃ vipra nārāyaṇaparāyaṇaḥ yastvetatkarma kurvīta dhvajāropaṇamuttamam tasya puṇyaphalaṃ vakṣye śṛṇuṣva susamāhitaḥ,कुर्वीत पारणं विप्र नारायणपरायणः यस्त्वेतत्कर्म कुर्वीत ध्वजारोपणमुत्तमम् तस्य पुण्यफलं वक्ष्ये शृणुष्व सुसमाहितः
1,19,42,paṭo dhvajasya viprendra yāvaccalati vāyunā tāvanti pāpajālāni naśyantyeva na saṃśayaḥ,पटो ध्वजस्य विप्रेन्द्र यावच्चलति वायुना तावन्ति पापजालानि नश्यन्त्येव न संशयः
1,19,43,mahāpātakayukto vā yukto vā sarvapātakaiḥ dhvajaṃ viṣṇugṛhe kṛtvā mucyate sarvapātakaiḥ,महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः ध्वजं विष्णुगृहे कृत्वा मुच्यते सर्वपातकैः
1,19,44,yāvaddināni tiṣṭeta dhvajo viṣṇugṛhe dvija tāvadyugasahasrāṇi harisārupyamaśnute,यावद्दिनानि तिष्टेत ध्वजो विष्णुगृहे द्विज तावद्युगसहस्राणि हरिसारुप्यमश्नुते
1,19,45,āropitaṃ dhvajaṃ dṛṣṭvā ye 'bhinandanti dhārmikāḥ te 'pi sarve pramucyante mahāpātakakoṭibhiḥ,आरोपितं ध्वजं दृष्ट्वा ये ऽभिनन्दन्ति धार्मिकाः ते ऽपि सर्वे प्रमुच्यन्ते महापातककोटिभिः
1,19,46,āropito dhvajo viṣṇugṛhe dhunvanpaṭaṃ svakam kartuḥ sarvāṇi pāpāni dhunoti nimiṣārddhataḥ,आरोपितो ध्वजो विष्णुगृहे धुन्वन्पटं स्वकम् कर्तुः सर्वाणि पापानि धुनोति निमिषार्द्धतः
1,19,47,yastvā ropya gṛhe viṣṇordhvajaṃ nityamupācaret sa devayānena divaṃ yātīva sumatirnṛpaḥ,यस्त्वा रोप्य गृहे विष्णोर्ध्वजं नित्यमुपाचरेत् स देवयानेन दिवं यातीव सुमतिर्नृपः
1,20,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne dhvajāropaṇannāmaikonaviṃśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca bhagavansarvadharmajña sarvaśāstrārthapāraga sarvakarmavariṣṭaṃ ca tvayoktaṃ dhvajadhāraṇam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने ध्वजारोपणन्नामैकोनविंशो ऽध्यायः नारद उवाच भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रार्थपारग सर्वकर्मवरिष्टं च त्वयोक्तं ध्वजधारणम्
1,20,2,yastu vai sumatirnāma dhvajāropaparo mune tvayoktastasya caritaṃ vistareṇa mamādiśa,यस्तु वै सुमतिर्नाम ध्वजारोपपरो मुने त्वयोक्तस्तस्य चरितं विस्तरेण ममादिश
1,20,3,sanaka uvāca śṛṇuṣvaikamanāḥ puṇyamitihāsaṃ purātanamam brahmaṇā kathitaṃ mahyaṃ sarvapāpapraṇāśanam,सनक उवाच शृणुष्वैकमनाः पुण्यमितिहासं पुरातनमम् ब्रह्मणा कथितं मह्यं सर्वपापप्रणाशनम्
1,20,4,āsītpurā kṛtayuge sumatirnāma bhūpatiḥ somavaṃśodbhavaḥ śrīmānsatpadvīpaikanāyakaḥ,आसीत्पुरा कृतयुगे सुमतिर्नाम भूपतिः सोमवंशोद्भवः श्रीमान्सत्पद्वीपैकनायकः
1,20,5,dharmātmā satyasaṃpannaḥ śucivaṃśyo 'tithipriyaḥ sarvalakṣaṇasaṃpannaḥ sarvasaṃpadvibhūṣitaḥ,धर्मात्मा सत्यसंपन्नः शुचिवंश्यो ऽतिथिप्रियः सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वसंपद्विभूषितः
1,20,6,sadā harikathāsevī haripūjāparāyaṇaḥ haribhaktiparāṇāṃ ca śuśrūṣurnirahṝṅkṛtiḥ,सदा हरिकथासेवी हरिपूजापरायणः हरिभक्तिपराणां च शुश्रूषुर्निरहॄङ्कृतिः
1,20,7,pūjyapūjārato nityaṃ samadarśī guṇānvitaḥ sarvabhūtahitaḥ śāntaḥ kṛtajñaḥ kīrtimāṃstathā,पूज्यपूजारतो नित्यं समदर्शी गुणान्वितः सर्वभूतहितः शान्तः कृतज्ञः कीर्तिमांस्तथा
1,20,8,tasya bhāryā mahābhāgā sarvalakṣaṇasaṃyutā pativratā patiprāṇā nāmrā satyamatirmune,तस्य भार्या महाभागा सर्वलक्षणसंयुता पतिव्रता पतिप्राणा नाम्रा सत्यमतिर्मुने
1,20,9,tādubhau dampatū nityaṃ haripūjāparāyaṇau jātismarau mahābhāgau satyajñau satparāyaṇau,तादुभौ दम्पतू नित्यं हरिपूजापरायणौ जातिस्मरौ महाभागौ सत्यज्ञौ सत्परायणौ
1,20,10,annadānaratau nityaṃ jaladānaparāyaṇau taḍāgārāmavaprādau nasaṃkhyātānvitenatuḥ,अन्नदानरतौ नित्यं जलदानपरायणौ तडागारामवप्रादौ नसंख्यातान्वितेनतुः
1,20,11,sā tu satyamatirnityaṃ śucirviṣṇugṛhe satī nṛtyatyatyantasantuṣṭā manojñā sañjuvādinī,सा तु सत्यमतिर्नित्यं शुचिर्विष्णुगृहे सती नृत्यत्यत्यन्तसन्तुष्टा मनोज्ञा सञ्जुवादिनी
1,20,12,so 'pi rājā mahābhāgo dvādaśīddhādaśīdine dhvajamāropayatyeva manojñaṃ bahuvistaram,सो ऽपि राजा महाभागो द्वादशीद्धादशीदिने ध्वजमारोपयत्येव मनोज्ञं बहुविस्तरम्
1,20,13,evaṃ hariparaṃ nityaṃ rājānaṃ dharmakovidam primāṃ matyamatiṃ cāmya devā api sadāstuvan,एवं हरिपरं नित्यं राजानं धर्मकोविदम् प्रिमां मत्यमतिं चाम्य देवा अपि सदास्तुवन्
1,20,14,triloke viśrutau jñātvā dampatī dharmako vidau āyayau bahubhiḥ śipyairdraṣṭukāmo vibhāṇḍakaḥ,त्रिलोके विश्रुतौ ज्ञात्वा दम्पती धर्मको विदौ आययौ बहुभिः शिप्यैर्द्रष्टुकामो विभाण्डकः
1,20,15,tamāyāntaṃ muniṃ śrutvā sa tu rājā vibhāṇḍakam pratyudyayau sapatnīkaḥ prajā bhirbahuvistaram,तमायान्तं मुनिं श्रुत्वा स तु राजा विभाण्डकम् प्रत्युद्ययौ सपत्नीकः प्रजा भिर्बहुविस्तरम्
1,20,16,kṛtātithyakriyaṃ śāntaṃ kṛtāsanaparigraham nīcāsanasthito bhūyaḥ prāñjalirmunimabravīt,कृतातिथ्यक्रियं शान्तं कृतासनपरिग्रहम् नीचासनस्थितो भूयः प्राञ्जलिर्मुनिमब्रवीत्
1,20,17,rājovāca bhagavankṛtakṛtyo 'smiṃ tvadabhyāgamanena veṃ satāmāyamanaṃ santaṃ praśaṃsanti suravāvaham,राजोवाच भगवन्कृतकृत्यो ऽस्मिं त्वदभ्यागमनेन वें सतामायमनं सन्तं प्रशंसन्ति सुरवावहम्
1,20,18,yatra syānmahatāṃ prema tatra syuḥ sarvasampadaḥ tejaḥ kīrtirdhanaṃ putrā iti prahurvipaścitaḥ,यत्र स्यान्महतां प्रेम तत्र स्युः सर्वसम्पदः तेजः कीर्तिर्धनं पुत्रा इति प्रहुर्विपश्चितः
1,20,19,tatra vṛddhimupāyānti theyāṃsyanudinaṃ mune yatra santaḥ prakurvanti mahatīṃ karuṇāṃ prabho,तत्र वृद्धिमुपायान्ति थेयांस्यनुदिनं मुने यत्र सन्तः प्रकुर्वन्ति महतीं करुणां प्रभो
1,20,20,yo mṛrdhni dhāgyedūhyanmahatpādajalaṃ rajaḥ sa snātaḥ sarvatīrtheṣu puṇyātmā nātra saṃśayaḥ,यो मृर्ध्नि धाग्येदूह्यन्महत्पादजलं रजः स स्नातः सर्वतीर्थेषु पुण्यात्मा नात्र संशयः
1,20,21,mama putrāśca dārāśca saṃpattvayi samarpitāḥ māmājñāpaya viprendra kiṃ priyaṃ karavāṇi te,मम पुत्राश्च दाराश्च संपत्त्वयि समर्पिताः मामाज्ञापय विप्रेन्द्र किं प्रियं करवाणि ते
1,20,22,vinañcavanataṃ bhūpaṃ sa nirīkṣya munīśaavaraḥ spṛśaṣankareṇa taṃ prītyuvācātiharṣitaḥ,विनञ्चवनतं भूपं स निरीक्ष्य मुनीशअवरः स्पृशषन्करेण तं प्रीत्युवाचातिहर्षितः
1,20,23,ṛṣiruvāca gajanyaduktaṃ bhavatā tatsarvaṃ tvatkulocitam vinayāvanataḥ sarvo bahuśreyo labhediha,ऋषिरुवाच गजन्यदुक्तं भवता तत्सर्वं त्वत्कुलोचितम् विनयावनतः सर्वो बहुश्रेयो लभेदिह
1,20,24,dharmaścārthaśca kāmaśca mokṣaśca nṛpasattama vinayāllabhate martyo durlabhaṃ kiṃ mahātmanām,धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्च नृपसत्तम विनयाल्लभते मर्त्यो दुर्लभं किं महात्मनाम्
1,20,25,prīto 'smi tava bhāpāla sanmārgaparivarttinaḥ svasti te satataṃ bhūyādyatpṛcchāmi taducyatām,प्रीतो ऽस्मि तव भापाल सन्मार्गपरिवर्त्तिनः स्वस्ति ते सततं भूयाद्यत्पृच्छामि तदुच्यताम्
1,20,26,pūjā bahuvidhāḥ santi hastuṣṭividhāyikāḥ tāsu nityaṃ dhvajārope varttse tvaṃ sadodyataḥ,पूजा बहुविधाः सन्ति हस्तुष्टिविधायिकाः तासु नित्यं ध्वजारोपे वर्त्त्से त्वं सदोद्यतः
1,20,27,bhāryāpi tava sādhvīyaṃ nityaṃ nṛtyaparāyaṇā kimarthametadvṛttāntaṃ yathāvadvaktumarhasi,भार्यापि तव साध्वीयं नित्यं नृत्यपरायणा किमर्थमेतद्वृत्तान्तं यथावद्वक्तुमर्हसि
1,20,28,rājovāca śṛṇuṣva bhagavansarvaṃ yatpṛcchasi vadāmi tat āścaryabhūtaṃ lokānāmāvayoścaritaṃ tviha,राजोवाच शृणुष्व भगवन्सर्वं यत्पृच्छसि वदामि तत् आश्चर्यभूतं लोकानामावयोश्चरितं त्विह
1,20,29,ahamāsaṃ purā śūdro mālinirnāma sattama kumārgaganirato nityaṃ sarvalokāhike rataḥ,अहमासं पुरा शूद्रो मालिनिर्नाम सत्तम कुमार्गगनिरतो नित्यं सर्वलोकाहिके रतः
1,20,30,piśuno dharmavidveṣī devadravyāpahārakaḥ godhnaśca brahmahā cauraḥ sarvaprāṇivadhe rataḥ,पिशुनो धर्मविद्वेषी देवद्रव्यापहारकः गोध्नश्च ब्रह्महा चौरः सर्वप्राणिवधे रतः
1,20,31,nityaṃ niṣṭhuravaktā ca pāpī veśyāparāyaṇaḥ evaṃ sthitaḥ kiyatkālamanāhatyaṃ mahadṛcaḥ,नित्यं निष्ठुरवक्ता च पापी वेश्यापरायणः एवं स्थितः कियत्कालमनाहत्यं महदृचः
1,20,32,sarvabandhuparityakto duḥkhī vanamupāgataḥ mṛgamāṃsāśano nityaṃ tathā pānthāvillampakaḥ,सर्वबन्धुपरित्यक्तो दुःखी वनमुपागतः मृगमांसाशनो नित्यं तथा पान्थाविल्लम्पकः
1,20,33,ekākī duḥkhabahulo nyavasannirjane vane ekadā kṣutpariśrānto nidāghārttaḥ pipāsitaḥ,एकाकी दुःखबहुलो न्यवसन्निर्जने वने एकदा क्षुत्परिश्रान्तो निदाघार्त्तः पिपासितः
1,20,34,jīrṇaṃ devālayaṃ viṣṇorapaśyaṃ vijane vane haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ tatsamīpe mahatsaraḥ,जीर्णं देवालयं विष्णोरपश्यं विजने वने हंसकारण्डवाकीर्णं तत्समीपे महत्सरः
1,20,35,paryantavanapuṣpaughacchāditaṃ tanmunīśvara apibaṃ tatra pānīyaṃ tattīre vigataśramaḥ,पर्यन्तवनपुष्पौघच्छादितं तन्मुनीश्वर अपिबं तत्र पानीयं तत्तीरे विगतश्रमः
1,20,36,phalāni jagdhvā śīrṇāni svayaṃ kṣucca nivāritā tasmiñjīrṇīlaye viṣṇonarnivāsaṃ kṛtakavānaham,फलानि जग्ध्वा शीर्णानि स्वयं क्षुच्च निवारिता तस्मिञ्जीर्णीलये विष्णोनर्निवासं कृतकवानहम्
1,20,37,jīrṇasphuṭitasaṃdhānaṃ tasya nityamakāriṣam parṇaistṛṇaiśca kāṣṭhaighair gṛhaṃ samyak prakalpitam,जीर्णस्फुटितसंधानं तस्य नित्यमकारिषम् पर्णैस्तृणैश्च काष्ठैघैर् गृहं सम्यक् प्रकल्पितम्
1,20,38,svasurārāthaṃ tu tadbhamirmayā litpā munīśvara tatrāhaṃ vyādhavṛttistho hatvā bahuvidhānmṛgān,स्वसुराराथं तु तद्भमिर्मया लित्पा मुनीश्वर तत्राहं व्याधवृत्तिस्थो हत्वा बहुविधान्मृगान्
1,20,39,ājīvaṃ vartaya nnityaṃ varṣāṇāṃ viṃśatiḥ sthitaḥ atheyamāgatā sādhvī vindhyadeśasamudbhavā,आजीवं वर्तय न्नित्यं वर्षाणां विंशतिः स्थितः अथेयमागता साध्वी विन्ध्यदेशसमुद्भवा
1,20,40,niṣādakulajā viprā nānmā khyātā ñavakokilā bandhuvargaparityaktā duḥkhitā jīrṇavigrahā,निषादकुलजा विप्रा नान्मा ख्याता ञवकोकिला बन्धुवर्गपरित्यक्ता दुःखिता जीर्णविग्रहा
1,20,41,kṣuttṛḍgharmapariśrāntā śocantī svakṛtaṃ hyagham daivayogākatsamāyātābhramantī vijane vane,क्षुत्तृड्घर्मपरिश्रान्ता शोचन्ती स्वकृतं ह्यघम् दैवयोगाकत्समायाताभ्रमन्ती विजने वने
1,20,42,grīṣmatāpārdditā bāhye svānte cādhinipūḍitā imāṃ duḥkhārditāṃ dṛṣṭvā jātā me vipulā dayā,ग्रीष्मतापार्द्दिता बाह्ये स्वान्ते चाधिनिपूडिता इमां दुःखार्दितां दृष्ट्वा जाता मे विपुला दया
1,20,43,dattaṃ mayā jalaṃ cāsyai māṃsaṃ vanyaphalāni ca gataśramātviyaṃ brahmanmayā pṛṣṭā yathā tayam,दत्तं मया जलं चास्यै मांसं वन्यफलानि च गतश्रमात्वियं ब्रह्मन्मया पृष्टा यथा तयम्
1,20,44,avedayatsvavṛttāntaṃ tacchṛṇuṣva mahāmune nānmāvakokilā cāhaṃ niṣādakulasabhbhavā,अवेदयत्स्ववृत्तान्तं तच्छृणुष्व महामुने नान्मावकोकिला चाहं निषादकुलसभ्भवा
1,20,45,dārukasya sutā cāhaṃ vindhyaparvatavāsinī parasvahāriṇī nityaṃ sadā paiśunyavādinī,दारुकस्य सुता चाहं विन्ध्यपर्वतवासिनी परस्वहारिणी नित्यं सदा पैशुन्यवादिनी
1,20,46,puṃścalūtyevamuktvā tu bandhuvargaiḥ samujjhitā kiyatkālaṃ tataḥ patyā bhṛtāhaṃ lokaninditā,पुंश्चलूत्येवमुक्त्वा तु बन्धुवर्गैः समुज्झिता कियत्कालं ततः पत्या भृताहं लोकनिन्दिता
1,20,47,daivātso 'pi gato lokaṃ yamasyātra vihāya mām kāntāre vijane caikā bhramantī duḥkhapīḍitā,दैवात्सो ऽपि गतो लोकं यमस्यात्र विहाय माम् कान्तारे विजने चैका भ्रमन्ती दुःखपीडिता
1,20,48,daivāttvatsavidhaṃ prātpā jīvitāhaṃ tvayādhunā ityevaṃ svakṛtaṃ karma mahyaṃ sarvaṃ nyavedayat,दैवात्त्वत्सविधं प्रात्पा जीविताहं त्वयाधुना इत्येवं स्वकृतं कर्म मह्यं सर्वं न्यवेदयत्
1,20,49,tato devālaye tasmindamapatībhāvamāśritau sthitau varṣāṇi daśa ca āvāṃ māṃsaphalāśinau,ततो देवालये तस्मिन्दमपतीभावमाश्रितौ स्थितौ वर्षाणि दश च आवां मांसफलाशिनौ
1,20,50,ekadā madyapānena pramattau nirbharaimune tatra devālaye rāghatrau muditau māṃsabhojanāt,एकदा मद्यपानेन प्रमत्तौ निर्भरैमुने तत्र देवालये राघत्रौ मुदितौ मांसभोजनात्
1,20,51,tanuvastrāparijñānau nṛtyaṃ cakṛva mohitau prārabdhakarma bhogāntamāvāṃ yugapadāgatau,तनुवस्त्रापरिज्ञानौ नृत्यं चकृव मोहितौ प्रारब्धकर्म भोगान्तमावां युगपदागतौ
1,20,52,yamadūtāstadāyātāḥ pāśahastā bhayaṅkarāḥ netumāvāṃ nṛtyaratau sudhorāṃ yamayātanām,यमदूतास्तदायाताः पाशहस्ता भयङ्कराः नेतुमावां नृत्यरतौ सुधोरां यमयातनाम्
1,20,53,tataḥ prasanno bhagavānkarmaṇā mama mānada devāvasathasaṃskārasaṃjñitena kṛtena naḥ,ततः प्रसन्नो भगवान्कर्मणा मम मानद देवावसथसंस्कारसंज्ञितेन कृतेन नः
1,20,54,svadūtānprepayāmāsa svabhaktāvanatatparaḥ te dūtā devadevasya śaṅkhacakra gadādharāḥ,स्वदूतान्प्रेपयामास स्वभक्तावनतत्परः ते दूता देवदेवस्य शङ्खचक्र गदाधराः
1,20,55,sahasrasūryāsaṃkāśāḥ sarve cārucaturbhujāḥ kirīṭakuṇḍaladharā hāriṇo vanamālinaḥ,सहस्रसूर्यासंकाशाः सर्वे चारुचतुर्भुजाः किरीटकुण्डलधरा हारिणो वनमालिनः
1,20,56,diśo vitimirā vipra kurvantaḥ svena tejasā bhayaṅkarānyāśahastāndaṃṣṭriṇo yamakiṅkarān,दिशो वितिमिरा विप्र कुर्वन्तः स्वेन तेजसा भयङ्करान्याशहस्तान्दंष्ट्रिणो यमकिङ्करान्
1,20,57,āvayogrāhaṇe yattānṛcuḥ kṛṣṇaparāyaṇāḥ,आवयोग्राहणे यत्तानृचुः कृष्णपरायणाः
1,20,58,viṣṇudūtā ūcuḥ bho bho krūrā dūrācārā vivekaparivarjitāḥ muñcadhvametau niṣpāpau dampatī harivallabhau,विष्णुदूता ऊचुः भो भो क्रूरा दूराचारा विवेकपरिवर्जिताः मुञ्चध्वमेतौ निष्पापौ दम्पती हरिवल्लभौ
1,20,59,vivekastriṣu lokeṣu saṃpadāmādikāraṇam apāpe pāpadhīryastu taṃ vidyātpuruṣādhamam,विवेकस्त्रिषु लोकेषु संपदामादिकारणम् अपापे पापधीर्यस्तु तं विद्यात्पुरुषाधमम्
1,20,60,pāpe tvapāpadhīryastu taṃ vidyādadhamādhamam,पापे त्वपापधीर्यस्तु तं विद्यादधमाधमम्
1,20,61,yamadūtā ūcuḥ yuṣmābhiḥ satyamevoktaṃ kiṃ tvetau pāpisattamau yamena pāpino daṇḍyāstanneṣyāmo vayaṃ tvimau,यमदूता ऊचुः युष्माभिः सत्यमेवोक्तं किं त्वेतौ पापिसत्तमौ यमेन पापिनो दण्ड्यास्तन्नेष्यामो वयं त्विमौ
1,20,62,śrutipraṇihito dharmo hyadharmastadviparyayaḥ dharmādharmaviveko 'yaṃ tanneṣyāmo yamāntikam,श्रुतिप्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः धर्माधर्मविवेको ऽयं तन्नेष्यामो यमान्तिकम्
1,20,63,etactchuvātikupitā viṣṇudūtā mahaujasaḥ pratyūcūstānyamabhaṭānadharme dharmamāninaḥ,एतच्त्छुवातिकुपिता विष्णुदूता महौजसः प्रत्यूचूस्तान्यमभटानधर्मे धर्ममानिनः
1,20,64,viṣṇadūtā ūcuḥ aho kaṣṭaṃ dharmadṛśāmadharmaḥ spṛśate sabhām samyagvivekaśūnyānāṃ nidānaṃ hyāpadāṃ mahat,विष्णदूता ऊचुः अहो कष्टं धर्मदृशामधर्मः स्पृशते सभाम् सम्यग्विवेकशून्यानां निदानं ह्यापदां महत्
1,20,65,tarkāṇādyaviśeṣeṇa narakādhyakṣatāṃ gatāḥ yūyaṃ kimarthamadyāpi karttuṃ pāpāni sodyamāḥ,तर्काणाद्यविशेषेण नरकाध्यक्षतां गताः यूयं किमर्थमद्यापि कर्त्तुं पापानि सोद्यमाः
1,20,66,svakarmakṣayaparyantaṃ mahāpātakino 'pi ca tiṣṭanti narake ghore yāvaccandrārkatārakam,स्वकर्मक्षयपर्यन्तं महापातकिनो ऽपि च तिष्टन्ति नरके घोरे यावच्चन्द्रार्कतारकम्
1,20,67,pūrvasaṃcitapāpānāmadṛṣṭvā niṣkṛtiṃ vṛthā kimarthaṃ pāpakarmāṇi kariṣye 'tha punaḥ punaḥ,पूर्वसंचितपापानामदृष्ट्वा निष्कृतिं वृथा किमर्थं पापकर्माणि करिष्ये ऽथ पुनः पुनः
1,20,68,śrutipraṇihito dharmaḥ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ kintvābhyāṃ caritāndharmānpravakṣyāmo yathātatham,श्रुतिप्रणिहितो धर्मः सत्यं सत्यं न संशयः किन्त्वाभ्यां चरितान्धर्मान्प्रवक्ष्यामो यथातथम्
1,20,69,etau pāpavinirmuktau hariśuśrūṣaṇe ratau hariṇā trāyamāṇau ca muñcadhvamavilambitam,एतौ पापविनिर्मुक्तौ हरिशुश्रूषणे रतौ हरिणा त्रायमाणौ च मुञ्चध्वमविलम्बितम्
1,20,70,eṣā ca nartanaṃ cakre tathaiva dhvajaroṣaṇam antakāle viṣṇugṛhe tena niṣpāpatāṃ gatau,एषा च नर्तनं चक्रे तथैव ध्वजरोषणम् अन्तकाले विष्णुगृहे तेन निष्पापतां गतौ
1,20,71,antakāle tu yannāma śrutvoktvāpi ca vai sakṛt labhate paramaṃ sthānaṃ kimu śūśrūṣaṇe ratāḥ,अन्तकाले तु यन्नाम श्रुत्वोक्त्वापि च वै सकृत् लभते परमं स्थानं किमु शूश्रूषणे रताः
1,20,72,mahāpātakayukto vā yukto vāpyupapātakaiḥ . kṛṣṇasevī naro 'nte 'pi labhate paramāṃ gatim,महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः . कृष्णसेवी नरो ऽन्ते ऽपि लभते परमां गतिम्
1,20,73,yatīnāṃ viṣṇubhaktānāṃ paricaryā parāyaṇāḥ te dūtāḥ sahasā yānti pāpino 'pi parāṃ gatim,यतीनां विष्णुभक्तानां परिचर्या परायणाः ते दूताः सहसा यान्ति पापिनो ऽपि परां गतिम्
1,20,74,muhurtaṃ vā muhurtārddhaṃ yastiṣṭoddharimandire so 'pi yāti paraṃ sthānaṃ kimudvātraghiṃśavatsarān,मुहुर्तं वा मुहुर्तार्द्धं यस्तिष्टोद्धरिमन्दिरे सो ऽपि याति परं स्थानं किमुद्वात्रघिंशवत्सरान्
1,20,75,upalepanakarttārau saṃmārjanaparāyaṇau etau harigṛhe nityaṃ jīrṇaśīrṇādhiropakau,उपलेपनकर्त्तारौ संमार्जनपरायणौ एतौ हरिगृहे नित्यं जीर्णशीर्णाधिरोपकौ
1,20,76,jalasecanakarttārau dīpadau harimandire kathametau mahābhāgau yātanābhogamarhatha,जलसेचनकर्त्तारौ दीपदौ हरिमन्दिरे कथमेतौ महाभागौ यातनाभोगमर्हथ
1,20,77,ityuktā viṣṇudūtāste cchitvā pāśāṃstadaiva hi āropyāvāṃ vimānāgrayaṃ yayurviṣṇoḥ paraṃ padam,इत्युक्ता विष्णुदूतास्ते च्छित्वा पाशांस्तदैव हि आरोप्यावां विमानाग्रयं ययुर्विष्णोः परं पदम्
1,20,78,tatra sāmīpyamāpannau devadevasya cakriṇaḥ divyānbhogānbhuktavantau tāvatkālaṃ munīśvara,तत्र सामीप्यमापन्नौ देवदेवस्य चक्रिणः दिव्यान्भोगान्भुक्तवन्तौ तावत्कालं मुनीश्वर
1,20,79,divyānbhogāṃstu tatrāpi bhuktvā yātau mahīmimām atrāpi saṃpadatulā harisevāprasādataḥ,दिव्यान्भोगांस्तु तत्रापि भुक्त्वा यातौ महीमिमाम् अत्रापि संपदतुला हरिसेवाप्रसादतः
1,20,80,anicchayā kṛtenāpi sevanena harermune prātpamīdṛk phalaṃ vipra devānāmapi durlabham,अनिच्छया कृतेनापि सेवनेन हरेर्मुने प्रात्पमीदृक् फलं विप्र देवानामपि दुर्लभम्
1,20,81,icchayārādhya viśveśaṃ bhaktibhāvena mādhavam prāpsyāvaḥ paramaṃ śreya iti heturnirupitaḥ,इच्छयाराध्य विश्वेशं भक्तिभावेन माधवम् प्राप्स्यावः परमं श्रेय इति हेतुर्निरुपितः
1,20,82,avaśenāpi yatkarma kṛtaṃ syātsumahatphalam jāyate bhūmidevendra kiṃ punaḥ śraddhayā kṛtam,अवशेनापि यत्कर्म कृतं स्यात्सुमहत्फलम् जायते भूमिदेवेन्द्र किं पुनः श्रद्धया कृतम्
1,20,83,etaduktaṃ niśamyāsau sa munīndro vibhaṇḍakaḥ praśasya dampatī tau tu prayayau svatapevanam,एतदुक्तं निशम्यासौ स मुनीन्द्रो विभण्डकः प्रशस्य दम्पती तौ तु प्रययौ स्वतपेवनम्
1,20,84,tasmājjānīhi devarṣe devadevasya cakriṇaḥ paricaryā tu sarveṣāṃ kāmadhenūpamā smṛtā,तस्माज्जानीहि देवर्षे देवदेवस्य चक्रिणः परिचर्या तु सर्वेषां कामधेनूपमा स्मृता
1,20,85,haripūjāparāṇāṃ tu harireva sanātanaḥ dadāti paramaṃ śreyaḥ sarvakāmaphalamapradaḥ,हरिपूजापराणां तु हरिरेव सनातनः ददाति परमं श्रेयः सर्वकामफलमप्रदः
1,20,86,ya idaṃ puṇyamākhyānaṃ sarvapāpapraṇāśanam paṭhecca śṛṇuyādvāpi so 'pi yāti parāṃ rātim,य इदं पुण्यमाख्यानं सर्वपापप्रणाशनम् पठेच्च शृणुयाद्वापि सो ऽपि याति परां रातिम्
1,21,1,iti śrabṛhannāradīyaparāṇe pūrvabhāge prathamapāde sumatibhūpakathāvarṇanaṃ nāma viṃśa'dhyāyaḥ sanaka uvāca anyadvūtaṃ pravakṣyāmi śṛṇu nārada tattvataḥ durlabhaṃ sarvalokeṣu vikhyātaṃ haripañcakam,इति श्रबृहन्नारदीयपराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सुमतिभूपकथावर्णनं नाम विंशऽध्यायः सनक उवाच अन्यद्वूतं प्रवक्ष्यामि शृणु नारद तत्त्वतः दुर्लभं सर्वलोकेषु विख्यातं हरिपञ्चकम्
1,21,2,nārīṇāṃ ca narāṇāṃ ca sarvaduḥkhanivāraṇam dharmakāmārthamokṣāṇāṃ nidānaṃ munisattama,नारीणां च नराणां च सर्वदुःखनिवारणम् धर्मकामार्थमोक्षाणां निदानं मुनिसत्तम
1,21,3,sarvābhīṣṭapradaṃ caiva sarvavrataphalapradam mārgaśīrṣe site pakṣe daśamyāṃ niyatendriyaḥ,सर्वाभीष्टप्रदं चैव सर्वव्रतफलप्रदम् मार्गशीर्षे सिते पक्षे दशम्यां नियतेन्द्रियः
1,21,4,kuryātsnānādikaṃ karma dantadhāvanapūrvakama kṛtvā devārcanaṃ samyaktathā pañca mahādhvarān,कुर्यात्स्नानादिकं कर्म दन्तधावनपूर्वकम कृत्वा देवार्चनं सम्यक्तथा पञ्च महाध्वरान्
1,21,5,ekāśī ca bhavettasmin dine niyamamāsthitāḥ tataḥ prātaḥ samutthāya hyekādaśyāṃ munīśvaraḥ,एकाशी च भवेत्तस्मिन् दिने नियममास्थिताः ततः प्रातः समुत्थाय ह्येकादश्यां मुनीश्वरः
1,21,6,snānaṃ kṛtvā yathācāraṃ hariṃ caivāryadṛhe snāpayeddevadeveśaṃ pañcāmṛtavidhānataḥ,स्नानं कृत्वा यथाचारं हरिं चैवार्यदृहे स्नापयेद्देवदेवेशं पञ्चामृतविधानतः
1,21,7,arcayetparayā bhaktyā gandhapuṣpādibhiḥ ṛmāt dhūpairdīpeśca naivaidyaistāmbūlaiśca pradakṣiṇaiḥ,अर्चयेत्परया भक्त्या गन्धपुष्पादिभिः ऋमात् धूपैर्दीपेश्च नैवैद्यैस्ताम्बूलैश्च प्रदक्षिणैः
1,21,8,saṃpūjya devadeveśamimaṃ mantramudīrayet . namaste ghajñānarupāya jñānadāya namo 'stute,संपूज्य देवदेवेशमिमं मन्त्रमुदीरयेत् . नमस्ते घज्ञानरुपाय ज्ञानदाय नमो ऽस्तुते
1,21,9,namaste sravaparupāya sarvasiddhipradāyine evaṃ praṇamya deveśaṃ vāsudevaṃ janārjanam,नमस्ते स्रवपरुपाय सर्वसिद्धिप्रदायिने एवं प्रणम्य देवेशं वासुदेवं जनार्जनम्
1,21,10,vakṣyamāṇena mantreṇa hyupavāsaṃ samarpayet pañcarātraṃ nirāhāro hyadyaprabhṛti keśava,वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण ह्युपवासं समर्पयेत् पञ्चरात्रं निराहारो ह्यद्यप्रभृति केशव
1,21,11,tvadajñayā jagatsvāminmamābhīṣṭaprado bhava evaṃ samapya devasya upavāsaṃ jitendriyaḥ,त्वदज्ञया जगत्स्वामिन्ममाभीष्टप्रदो भव एवं समप्य देवस्य उपवासं जितेन्द्रियः
1,21,12,rātrau jāgaraṇaṃ kuryādekādaśyāmatho dvija dvādaśyāṃ ca trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ jitendriyaḥ,रात्रौ जागरणं कुर्यादेकादश्यामथो द्विज द्वादश्यां च त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां जितेन्द्रियः
1,21,13,paurṇanamāsyāṃ ca karttavyamevaṃ viṣṇvarcanaṃ mune ekādaśyāṃ paurṇamāsyāṃ karttavyaṃ jāgaraṃ tathā,पौर्णनमास्यां च कर्त्तव्यमेवं विष्ण्वर्चनं मुने एकादश्यां पौर्णमास्यां कर्त्तव्यं जागरं तथा
1,21,14,pañcāmṛtādipūjā tu sāmānyā dinapañcasu kṣīreṇa snāpayedviṣṇuṃ paurṇamāsyāṃ tu śaktitaḥ tilahomaśca karttavyastiladānaṃ tathaiva ca,पञ्चामृतादिपूजा तु सामान्या दिनपञ्चसु क्षीरेण स्नापयेद्विष्णुं पौर्णमास्यां तु शक्तितः तिलहोमश्च कर्त्तव्यस्तिलदानं तथैव च
1,21,15,tataḥ ṣaṣṭe dine prātpe nirvatyaṃ svāśramakriyām saṃprāśya pañcagavyaṃ ca pūjayedvidhibaddharim,ततः षष्टे दिने प्रात्पे निर्वत्यं स्वाश्रमक्रियाम् संप्राश्य पञ्चगव्यं च पूजयेद्विधिबद्धरिम्
1,21,16,brāhmaṇānbhojayetpaścādvibhave satyavāritam tataḥ svabandhubhiḥ sārddhaṃ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ,ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्विभवे सत्यवारितम् ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
1,21,17,evaṃ paupādimāseṣu kārttikānteṣu nārada śuklapakṣe vrataṃ kuryātpūrvamivavidhinā naraḥ,एवं पौपादिमासेषु कार्त्तिकान्तेषु नारद शुक्लपक्षे व्रतं कुर्यात्पूर्वमिवविधिना नरः
1,21,18,evaṃ saṃvatsaraṃ kāryaṃ vrataṃ pāpapraṇāśanam punaḥ prātpe mārgaśīrṣe kuryādudyapanaṃ vratī,एवं संवत्सरं कार्यं व्रतं पापप्रणाशनम् पुनः प्रात्पे मार्गशीर्षे कुर्यादुद्यपनं व्रती
1,21,19,dvija ekādaśyāṃ nirāhāro bhavetpūrvamiva dvija dvādaśyāṃ pañcagavyaṃ ca prāśayetsusamāhitaḥ,द्विज एकादश्यां निराहारो भवेत्पूर्वमिव द्विज द्वादश्यां पञ्चगव्यं च प्राशयेत्सुसमाहितः
1,21,20,gandhapuṣpā dibhiḥ samyagdevadevaṃ janārdanam abhyarcyopāyanaṃ dadyādrūhyaṇāya jitendriyaḥ,गन्धपुष्पा दिभिः सम्यग्देवदेवं जनार्दनम् अभ्यर्च्योपायनं दद्याद्रूह्यणाय जितेन्द्रियः
1,21,21,pāyasaṃ madhusaṃmiśraṃ ghṛtayuktaṃ phalānvitam sugandhaja lasaṃyuktaṃ pūrṇakumbhaṃ sadakṣiṇam,पायसं मधुसंमिश्रं घृतयुक्तं फलान्वितम् सुगन्धज लसंयुक्तं पूर्णकुम्भं सदक्षिणम्
1,21,22,vastreṇācchāditaṃ kumbhaṃ pañcarantasamanvitam dadyādadhyātmaviduṣe brāhmaṇāya munīśvara,वस्त्रेणाच्छादितं कुम्भं पञ्चरन्तसमन्वितम् दद्यादध्यात्मविदुषे ब्राह्मणाय मुनीश्वर
1,21,23,sarvātman sarvabhūteśa sarvavyāpinsanātana paramānnapradānena suprīto bhava mādhava,सर्वात्मन् सर्वभूतेश सर्वव्यापिन्सनातन परमान्नप्रदानेन सुप्रीतो भव माधव
1,21,24,anena pāyasaṃ dattvā brāhmaṇānbhojayettataḥ śaktito bandhubhiḥ sārddhaṃ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ,अनेन पायसं दत्त्वा ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः शक्तितो बन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
1,21,25,vratametattu yaḥ kuryāddharipañcakasaṃjñitam na tasya punarāvṛttirbrahmalokātkadācana,व्रतमेतत्तु यः कुर्याद्धरिपञ्चकसंज्ञितम् न तस्य पुनरावृत्तिर्ब्रह्मलोकात्कदाचन
1,21,26,vratametatprakarttavya micchadbhirmokṣamuttam samastapāpakāntāradāvānalasamaṃ dvija,व्रतमेतत्प्रकर्त्तव्य मिच्छद्भिर्मोक्षमुत्तम् समस्तपापकान्तारदावानलसमं द्विज
1,21,27,gavāṃ koṭisahasrāṇi dattvā yatphalamāpnuyāt tatphalaṃ labhyate pumbhiretasmā dupavāsataḥ,गवां कोटिसहस्राणि दत्त्वा यत्फलमाप्नुयात् तत्फलं लभ्यते पुम्भिरेतस्मा दुपवासतः
1,21,28,yastvetacchṛṇuyādbhaktyā nārāyaṇaparāyaṇaḥ sa mucyate mahāghoraiḥ tāpakānāṃ ca koṭibhiḥ,यस्त्वेतच्छृणुयाद्भक्त्या नारायणपरायणः स मुच्यते महाघोरैः तापकानां च कोटिभिः
1,22,1,iti śrībṛhannāṃradīyapurāṇaṃ pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne mārgaśīrṣaśulkaikādaśīmāsabhya paurṇimāparyantaṃ pañcarātrivrataṃ nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca anyad vratavaraṃ vakṣye tacchṛṇuṣva samāhitaḥ sarvāpāpaharaṃ puṇyaṃ sarvalokopakārakam,इति श्रीबृहन्नांरदीयपुराणं पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने मार्गशीर्षशुल्कैकादशीमासभ्य पौर्णिमापर्यन्तं पञ्चरात्रिव्रतं नामैकविंशो ऽध्यायः सनक उवाच अन्यद् व्रतवरं वक्ष्ये तच्छृणुष्व समाहितः सर्वापापहरं पुण्यं सर्वलोकोपकारकम्
1,22,2,āṣāḍhre śrāvaṇe vāpi tathā bhādrapade 'pi ca tathaivāśvinake māse kuryādetadvataṃ dvija,आषाढ्रे श्रावणे वापि तथा भाद्रपदे ऽपि च तथैवाश्विनके मासे कुर्यादेतद्वतं द्विज
1,22,3,eteṣvanyatame māse śulkapakṣe jitendriyaḥ prāśayetpañcagavyaṃ ca svapedviṣṇusamīpataḥ,एतेष्वन्यतमे मासे शुल्कपक्षे जितेन्द्रियः प्राशयेत्पञ्चगव्यं च स्वपेद्विष्णुसमीपतः
1,22,4,tataḥ prātaḥ samutthāya nityakarma samāpya ca śraddhayā pūjayedviṣṇuṃ vaśī krodhavivārjitaḥ,ततः प्रातः समुत्थाय नित्यकर्म समाप्य च श्रद्धया पूजयेद्विष्णुं वशी क्रोधविवार्जितः
1,22,5,vidvadbhiḥ sahito viṣṇumarcayitvā yathocitam saṃkalpaṃ tu tataḥ kuryāstvasti vācanapūrvakam,विद्वद्भिः सहितो विष्णुमर्चयित्वा यथोचितम् संकल्पं तु ततः कुर्यास्त्वस्ति वाचनपूर्वकम्
1,22,6,māsamekaṃ nirāhāro hyadyaprabhṛti keśava māsāntaṃ pāraṇaṃ kurve devadeva tavājñayā,मासमेकं निराहारो ह्यद्यप्रभृति केशव मासान्तं पारणं कुर्वे देवदेव तवाज्ञया
1,22,7,taporupa namastubhyaṃ tapasāṃ phala dāyaka mamābhūṣṭapradaṃ dehi sarvavinghānnivāraya,तपोरुप नमस्तुभ्यं तपसां फल दायक ममाभूष्टप्रदं देहि सर्वविन्घान्निवारय
1,22,8,evaṃ samarpya devasya viṣṇormāsavrataṃ śubham tataḥ prabhṛti māsāntaṃ nivaseddharimandire,एवं समर्प्य देवस्य विष्णोर्मासव्रतं शुभम् ततः प्रभृति मासान्तं निवसेद्धरिमन्दिरे
1,22,9,pratyahaṃ snāpayeddevaṃ pañcāmṛtavidhānataḥ dīpaṃ nirantaraṃ kuryāttasminmāse harergṛhe,प्रत्यहं स्नापयेद्देवं पञ्चामृतविधानतः दीपं निरन्तरं कुर्यात्तस्मिन्मासे हरेर्गृहे
1,22,10,pratyahaṃ khādayetkāṣṭhaṃ hyapāmārga samudbhavam tataḥ snāyīta vidhinnārāyaṇaparāyaṇaḥ,प्रत्यहं खादयेत्काष्ठं ह्यपामार्ग समुद्भवम् ततः स्नायीत विधिन्नारायणपरायणः
1,22,11,tataḥ saṃsnāpayedviṣṇuṃ pūrvavatprayator'cayet brāhmaṇānbhojayecchaktyā bhaktiyuktaḥ sada kṣiṇam,ततः संस्नापयेद्विष्णुं पूर्ववत्प्रयतोर्ऽचयेत् ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या भक्तियुक्तः सद क्षिणम्
1,22,12,svayaṃ ca bandhubhiḥ sārddhaṃ bhuñjīta prayatendriyaḥ evaṃ māsopavāsāṃśca vratī kuryāt trayodaśa,स्वयं च बन्धुभिः सार्द्धं भुञ्जीत प्रयतेन्द्रियः एवं मासोपवासांश्च व्रती कुर्यात् त्रयोदश
1,22,13,varṣānte vedaviduṣe gāṃ pradadyātsa dakṣiṇām bhojayedvrāhmāṇāṃstatra dvādaśaiva vidhānataḥ śaktyā ca dakṣiṇāṃ dadyādrūhyaṇyābharaṇāni ca,वर्षान्ते वेदविदुषे गां प्रदद्यात्स दक्षिणाम् भोजयेद्व्राह्माणांस्तत्र द्वादशैव विधानतः शक्त्या च दक्षिणां दद्याद्रूह्यण्याभरणानि च
1,22,14,māsopavāsatritayaṃ yaḥ kuryātsaṃyate ndriyaḥ ātporyāmasya yajñatya dviguṇaṃ phalamaśnute,मासोपवासत्रितयं यः कुर्यात्संयते न्द्रियः आत्पोर्यामस्य यज्ञत्य द्विगुणं फलमश्नुते
1,22,15,catuḥ kṛtvaḥ kṛtaṃ yena pārākaṃ munisattama sa labhetparamaṃ puṇyamaṣṭāngiṣṭomasaṃbhavam,चतुः कृत्वः कृतं येन पाराकं मुनिसत्तम स लभेत्परमं पुण्यमष्टान्गिष्टोमसंभवम्
1,22,16,pañcakṛtvo vratamidaṃ kṛtaṃ yena mahātmanā atyangiṣṭomajaṃ puṇyaṃ dviguṇaṃ prāpnuyānnaraḥ,पञ्चकृत्वो व्रतमिदं कृतं येन महात्मना अत्यन्गिष्टोमजं पुण्यं द्विगुणं प्राप्नुयान्नरः
1,22,17,māsopavāṣaṭkaṃ yaḥ karoti susamāhitaḥ jyotiṣṭo syanga yajñasya phalaṃ so 'ṣṭaguṇaṃ labhet,मासोपवाषट्कं यः करोति सुसमाहितः ज्योतिष्टो स्यन्ग यज्ञस्य फलं सो ऽष्टगुणं लभेत्
1,22,18,nirāhāraḥ satpakṛtvo naro māsopavāsakān aśvamedhasya yajñasya phalamaṣṭaguṇaṃ labhet,निराहारः सत्पकृत्वो नरो मासोपवासकान् अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत्
1,22,19,māso pāvāsānyaḥ kuryādaṣṭakṛtvo munīśvara naramedhākhyayajñasya phalaṃ pañcaguṇaṃ labhet,मासो पावासान्यः कुर्यादष्टकृत्वो मुनीश्वर नरमेधाख्ययज्ञस्य फलं पञ्चगुणं लभेत्
1,22,20,yastu māsopavāsāṃśca navakṛtvaḥ samācaret gomedhamakhajaṃ puṇyaṃ labhate triguṇaṃ naraḥ,यस्तु मासोपवासांश्च नवकृत्वः समाचरेत् गोमेधमखजं पुण्यं लभते त्रिगुणं नरः
1,22,21,daśakṛtvastu yaḥ kuryātparākaṃ munisattama sa brahmamedhayajñasya triguṇaṃ phalamaśnute,दशकृत्वस्तु यः कुर्यात्पराकं मुनिसत्तम स ब्रह्ममेधयज्ञस्य त्रिगुणं फलमश्नुते
1,22,22,ekādaśa parākāṃśca yaḥ kuryātsaṃyatendriyaḥ sa yāti harisārupyaṃ sarvabhogasamanvitam,एकादश पराकांश्च यः कुर्यात्संयतेन्द्रियः स याति हरिसारुप्यं सर्वभोगसमन्वितम्
1,22,23,trayodaśa parākāṃśca yaḥ kuryātprayato naraḥ sa yāti paramānandaṃ yatra gatvā na śocati,त्रयोदश पराकांश्च यः कुर्यात्प्रयतो नरः स याति परमानन्दं यत्र गत्वा न शोचति
1,22,24,māsopavāsaniratā gaṅgāsnānaparāyaṇāḥ dhamamāgapravaktāro muktā eva na saśaṃyaḥ,मासोपवासनिरता गङ्गास्नानपरायणाः धममागप्रवक्तारो मुक्ता एव न सशंयः
1,22,25,avīrābhiryatibhirbrahyacāribhiḥ māsopavāsaḥ karttavyo vanasthaiśca viśeṣataḥ,अवीराभिर्यतिभिर्ब्रह्यचारिभिः मासोपवासः कर्त्तव्यो वनस्थैश्च विशेषतः
1,22,26,nārī vā puruṣo vāpi vratametatsudurlabham kṛtvā mokṣamavānpoti yogināmapi durlabham,नारी वा पुरुषो वापि व्रतमेतत्सुदुर्लभम् कृत्वा मोक्षमवान्पोति योगिनामपि दुर्लभम्
1,22,27,gṛhastho vānaprastho vā vratī vā bhikṣureva vā mūrkho vā paṇḍito vāpi śrutvaitanmokṣabhāgbhavet,गृहस्थो वानप्रस्थो वा व्रती वा भिक्षुरेव वा मूर्खो वा पण्डितो वापि श्रुत्वैतन्मोक्षभाग्भवेत्
1,22,28,idaṃ puṇyaṃ vratākhyānaṃ nārāyaṇa parāyaṇaḥ śṛṇuyādvācayedvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate,इदं पुण्यं व्रताख्यानं नारायण परायणः शृणुयाद्वाचयेद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
1,23,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne māsopavāsavarṇanaṃ nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca idamanyatpravakṣyāmi vrataṃ trailokyaviśrutam sarvapāpapraśamanaṃ sarvakāmaphalapradam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने मासोपवासवर्णनं नाम द्वादशो ऽध्यायः सनक उवाच इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् सर्वपापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम्
1,23,2,brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ caiva yopitām mokṣadaṃ kurvatāṃ bhaktyā viṣṇoḥ priyataraṃ dvija,ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां चैव योपिताम् मोक्षदं कुर्वतां भक्त्या विष्णोः प्रियतरं द्विज
1,23,3,ekādaśīvrataṃ nāma sarvābhīṣṭapradaṃ nṛṇām . karttavyaṃ sarvathā vipraviṣṇuprītikaraṃ yataḥ,एकादशीव्रतं नाम सर्वाभीष्टप्रदं नृणाम् . कर्त्तव्यं सर्वथा विप्रविष्णुप्रीतिकरं यतः
1,23,4,ekādaśyāṃ na bhuñjīta pakṣayorubhayopari yo bhuṅkte so 'tra pāpīyānparatra narakaṃ vrajet,एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोपरि यो भुङ्क्ते सो ऽत्र पापीयान्परत्र नरकं व्रजेत्
1,23,5,upavāsaphalaṃ lipsurjahyādbhukticatuṣṭayam pūrvāparadine gatrāvahorātraṃ tu madhyame,उपवासफलं लिप्सुर्जह्याद्भुक्तिचतुष्टयम् पूर्वापरदिने गत्रावहोरात्रं तु मध्यमे
1,23,6,ekādaśīdine yastu bhoktumicchati mānavaḥ sa bhoktuṃ sarvalapāpāni spṛhayālurnasaṃśayaḥ,एकादशीदिने यस्तु भोक्तुमिच्छति मानवः स भोक्तुं सर्वलपापानि स्पृहयालुर्नसंशयः
1,23,7,bhaveddaśamyāmekāśīdvādaśyāṃ ca munīśvara ekādaśyāṃ nirāhāro yadi muktimabhīpsati,भवेद्दशम्यामेकाशीद्वादश्यां च मुनीश्वर एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति
1,23,8,yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca annamāśritya tiṣṭhanti tāni vipra hareśvara ekādaśyāṃ nirāhāro yadi muktimabhīpsati,यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि विप्र हरेश्वर एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति
1,23,8,yāni kāni ca pāpāni brahmahakatyādikāni ca annamāśritya tiṣṭhanti tāni ca munīśvara ekādaśyāṃ nirāhāro yadi muktimabhīpsati,यानि कानि च पापानि ब्रह्महकत्यादिकानि च अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि च मुनीश्वर एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति
1,23,9,yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca ca annamāśritya tiṣṭanti tāni vipra harerdine,यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च च अन्नमाश्रित्य तिष्टन्ति तानि विप्र हरेर्दिने
1,23,9,brahmahatyādipāpānāṃ kathañcinniṣkṛtirbhavet ekādaśyāṃ tu yo bhuṅkte tasya naivāsti niṣkṛtiḥ,ब्रह्महत्यादिपापानां कथञ्चिन्निष्कृतिर्भवेत् एकादश्यां तु यो भुङ्क्ते तस्य नैवास्ति निष्कृतिः
1,23,10,mahāpātakayukto vāyukto vā sarva pānakaiḥ ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvā yāti parāṃ gatim,महापातकयुक्तो वायुक्तो वा सर्व पानकैः एकादश्यां निराहारः स्थित्वा याति परां गतिम्
1,23,11,ekādaśī mahāpuṇyā viṣṇoḥ priyatamā tithiḥ saṃsevyā sarvathā vipraiḥ saṃsāracche dalipsubhiḥ,एकादशी महापुण्या विष्णोः प्रियतमा तिथिः संसेव्या सर्वथा विप्रैः संसारच्छे दलिप्सुभिः
1,23,12,daśamyāṃ prātarutthāya dantadhāvanapūrvakam snāpayedvidhivadviṣṇuṃ pūjayetprayatendriyaḥ,दशम्यां प्रातरुत्थाय दन्तधावनपूर्वकम् स्नापयेद्विधिवद्विष्णुं पूजयेत्प्रयतेन्द्रियः
1,23,13,ekādaśyāṃ nirāhāro nigṛhītendriyo bhavet śayīta sannidhau viṣṇornārāyaṇaparāyaṇaḥ,एकादश्यां निराहारो निगृहीतेन्द्रियो भवेत् शयीत सन्निधौ विष्णोर्नारायणपरायणः
1,23,14,ekādaśyāṃ tathā snātvā saṃpūjyaca ca janārdanam gandhapuṣpādibhiḥ samyak tatastve vasudīrayet,एकादश्यां तथा स्नात्वा संपूज्यच च जनार्दनम् गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततस्त्वे वसुदीरयेत्
1,23,15,ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvādyāhaṃ pare 'hani bhokṣyāmi puṇḍarīkākṣa śaraṇaṃ me bhavācyuta,एकादश्यां निराहारः स्थित्वाद्याहं परे ऽहनि भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत
1,23,16,imaṃ mantraṃ samuccārthaṃ deva devasya cakriṇaḥ bhaktibhāvena tuṣṭātmā upavāsaṃ samarpayet,इमं मन्त्रं समुच्चार्थं देव देवस्य चक्रिणः भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समर्पयेत्
1,23,17,devasya purataḥ kuryājjāgaraṃ niyato vratī gītairvādyaiśaaca nṛtyaiśca purāṇaśravaṇādibhiḥ,देवस्य पुरतः कुर्याज्जागरं नियतो व्रती गीतैर्वाद्यैशअच नृत्यैश्च पुराणश्रवणादिभिः
1,23,18,tataḥ prātaḥ samutthāya dvādaśīdivase vratī snātvā ca vidhivadviṣṇuṃ pūjayatprayatendriyaḥ,ततः प्रातः समुत्थाय द्वादशीदिवसे व्रती स्नात्वा च विधिवद्विष्णुं पूजयत्प्रयतेन्द्रियः
1,23,19,pañcāmṛtena saṃsnāpya ekādaśyāṃ janārddanam dvādaśyāṃ payasā vipra harisārupapyamaṣaśnute,पञ्चामृतेन संस्नाप्य एकादश्यां जनार्द्दनम् द्वादश्यां पयसा विप्र हरिसारुपप्यमषश्नुते
1,23,20,ajñānatimirāndhasya vratenānena keśava prasīda sumukho bhūtvā jñānadṛṣṭiprado bhava,अज्ञानतिमिरान्धस्य व्रतेनानेन केशव प्रसीद सुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव
1,23,21,evaṃ vijñāpya viprendra mādhavaṃ susamāhitaḥ brahmaṇānbhojayecchaktyā dadyādvai dakṣiṇāṃ tathā,एवं विज्ञाप्य विप्रेन्द्र माधवं सुसमाहितः ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या दद्याद्वै दक्षिणां तथा
1,23,22,tataḥ svabandhubhiḥ sārddhaṃ nārāyaṇaparāyaṇaḥ kṛtapañcamahāyajñaḥ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ,ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं नारायणपरायणः कृतपञ्चमहायज्ञः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
1,23,23,evaṃ yaḥ prayataḥ kuryātpuṇyamekādaśīvratam sa yāti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttidurlabham,एवं यः प्रयतः कुर्यात्पुण्यमेकादशीव्रतम् स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
1,23,24,upavāsavrataparo dharmakāryacaparāyaṇaḥ cāṇḍālānpatakitāṃścaiva nekṣedapi kadācana,उपवासव्रतपरो धर्मकार्यचपरायणः चाण्डालान्पतकितांश्चैव नेक्षेदपि कदाचन
1,23,25,nāstikānbhinnamaryodānnindakānpiśunāṃstathā upavāsa vrataparo nālapecca kadācana,नास्तिकान्भिन्नमर्योदान्निन्दकान्पिशुनांस्तथा उपवास व्रतपरो नालपेच्च कदाचन
1,23,26,vṛṣalīsūtipoṣṭāraṃ vṛṣalīpatimeva ca ayājyayājakaṃ caiva nālapetsarvadā vratī,वृषलीसूतिपोष्टारं वृषलीपतिमेव च अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती
1,23,27,kuṇḍaśinaṃ gāyakaṃ ca tathā devalakāśinam bhiṣajaṃ kāvyakarttāraṃ devadvijavirodhinam,कुण्डशिनं गायकं च तथा देवलकाशिनम् भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम्
1,23,28,parānnalolupaṃ caiva parastrīnirataṃ tathā vratopavāsanirato vāṅmātreṇāpi nārcayet,परान्नलोलुपं चैव परस्त्रीनिरतं तथा व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्
1,23,29,ityevamādibhiḥ śuddho vaśī sarvahite rataḥ upavāsaparo bhūtvā parāṃ siddhimavānpuyāt,इत्येवमादिभिः शुद्धो वशी सर्वहिते रतः उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात्
1,23,30,nāsti gaṅgāsamaṃ tīrthaṃ nāsti mātṛsamoguruḥ nāstu viṣṇusamaṃ daivaṃ tapo nānaśanātparam,नास्ति गङ्गासमं तीर्थं नास्ति मातृसमोगुरुः नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम्
1,23,31,nāsti kṣamāsamā mātā nāsti kīrtisamaṃ dhanam nāsti jñānasamo lābho lābho na ca dharma samaḥ pitā,नास्ति क्षमासमा माता नास्ति कीर्तिसमं धनम् नास्ति ज्ञानसमो लाभो लाभो न च धर्म समः पिता
1,23,32,na vivekasamo bandhurmaikādaśyāḥ paraṃ vratam atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam,न विवेकसमो बन्धुर्मैकादश्याः परं व्रतम् अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
1,23,33,saṃvādaṃ bhadraśīlasya tatpiturgulavasya ca purā higālavo nāma muniḥ satyaparāyaṇaḥ,संवादं भद्रशीलस्य तत्पितुर्गुलवस्य च पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः
1,23,34,uvā casa narmadātīrere śānto dāntastaponidhiḥ bahuvṛkṣasamākīrṇe gajabhalluniṣevite,उवा चस नर्मदातीरेरे शान्तो दान्तस्तपोनिधिः बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते
1,23,35,siddhacāraṇagandharva yakṣavidyādharānvite kandamūlaphalaiḥ pūrṇe munivṛndaniṣedite,सिद्धचारणगन्धर्व यक्षविद्याधरान्विते कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते
1,23,36,gālavo nāma viprendro nivāsamakasecciram tasyābhavadbhadraśīla iti khyātaḥ suto vaśī,गालवो नाम विप्रेन्द्रो निवासमकसेच्चिरम् तस्याभवद्भद्रशील इति ख्यातः सुतो वशी
1,23,37,jāntismaro mahābhāgo nārāyaṇaparāyaṇaḥ bālakrāḍanakāle 'pi bhadraśīlo mahāmatiḥ,जान्तिस्मरो महाभागो नारायणपरायणः बालक्राडनकाले ऽपि भद्रशीलो महामतिः
1,23,38,mṛdā ca viṣṇoḥ pratimāṃ kṛtvā pūjayate kṣaṇam vayasyānbodhayeccāpi viṣṇuḥ pūjyo naraiḥ sadā,मृदा च विष्णोः प्रतिमां कृत्वा पूजयते क्षणम् वयस्यान्बोधयेच्चापि विष्णुः पूज्यो नरैः सदा
1,23,39,ekādaśīvrataṃ caiva karttavyamapi paṇḍitaiḥ evaṃ te bodhitāstena śiśavo 'pi munīśvara,एकादशीव्रतं चैव कर्त्तव्यमपि पण्डितैः एवं ते बोधितास्तेन शिशवो ऽपि मुनीश्वर
1,23,40,hariṃ mṛdaiva nirmāya pṛthaksaṃbhūya vā mudā arcayanti mahābhāgā viṣṇubhaktiparāyaṇāḥ,हरिं मृदैव निर्माय पृथक्संभूय वा मुदा अर्चयन्ति महाभागा विष्णुभक्तिपरायणाः
1,23,41,namaskurvanbhadramati rviṣṇave sarvaviṣṇave sarveṣāṃ jagatāṃ svasti bhūyādityabravīdidam,नमस्कुर्वन्भद्रमति र्विष्णवे सर्वविष्णवे सर्वेषां जगतां स्वस्ति भूयादित्यब्रवीदिदम्
1,23,42,krīḍākāle muhūrtaṃ vā muhūrtārddhamathāpi vā ekādaśīti saṃkalpyavrataṃ yacchati keśave,क्रीडाकाले मुहूर्तं वा मुहूर्तार्द्धमथापि वा एकादशीति संकल्प्यव्रतं यच्छति केशवे
1,23,43,evaṃ sucaritaṃ dṛṣṭvā tanayaṃ gālavo muniḥ apṛcchadvismayāviṣṭaḥ samāliṅgya taponidhiḥ,एवं सुचरितं दृष्ट्वा तनयं गालवो मुनिः अपृच्छद्विस्मयाविष्टः समालिङ्ग्य तपोनिधिः
1,23,44,gālava uvāca bhadraśīla mahābhāga bhadraśīlo 'si suvrata caritaṃ maṅgalaṃ yatte yogināmapi durlabham,गालव उवाच भद्रशील महाभाग भद्रशीलो ऽसि सुव्रत चरितं मङ्गलं यत्ते योगिनामपि दुर्लभम्
1,23,45,haripūjāparo nityaṃ sarvabhūtahiterataḥ ekādaśīvrataparo niṣiddhācāravarjitaḥ nirddhandvo nirmamaḥ śānto haridhyānaparāyāṇaḥ,हरिपूजापरो नित्यं सर्वभूतहितेरतः एकादशीव्रतपरो निषिद्धाचारवर्जितः निर्द्धन्द्वो निर्ममः शान्तो हरिध्यानपरायाणः
1,23,46,evametādṛśī buddhiḥ kathaṃ jātārbhakasyate vināpi mahatāṃ sevāṃ haribhaktirhi durlabhā,एवमेतादृशी बुद्धिः कथं जातार्भकस्यते विनापि महतां सेवां हरिभक्तिर्हि दुर्लभा
1,23,47,svabhāvato janasyāsya hyavidyākāmakarmasu pravarttate matirvatsa kathaṃ te 'laukikī kṛtiḥ,स्वभावतो जनस्यास्य ह्यविद्याकामकर्मसु प्रवर्त्तते मतिर्वत्स कथं ते ऽलौकिकी कृतिः
1,23,48,satsaṅge 'pi manuṣyāṇāṃ pūrvapuṇyātirekataḥ jāyate bhagavadbhaktistadahaṃ vismayaṃ gataḥ,सत्सङ्गे ऽपि मनुष्याणां पूर्वपुण्यातिरेकतः जायते भगवद्भक्तिस्तदहं विस्मयं गतः
1,23,49,pṛcchāmi prītimāpannastadbhavānvaktumarhati bhadraśīlo muniśreṣṭhaḥ pitraivaṃ suvikalpitaiḥ,पृच्छामि प्रीतिमापन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति भद्रशीलो मुनिश्रेष्ठः पित्रैवं सुविकल्पितैः
1,23,50,jātismaraḥ sukṛtātmā hṛṣathṭaprahasitānanaḥ svānabhrutaṃ yathāvrataṃ sarvaṃ pitre nyavedayat,जातिस्मरः सुकृतात्मा हृषथ्टप्रहसिताननः स्वानभ्रुतं यथाव्रतं सर्वं पित्रे न्यवेदयत्
1,23,51,bhadraśīla uvāca śṛṇu tāta muniśreṣṭha hyanubhūtaṃ mayā purā jātismaratvājjānāmi yamena paribhāṣitam,भद्रशील उवाच शृणु तात मुनिश्रेष्ठ ह्यनुभूतं मया पुरा जातिस्मरत्वाज्जानामि यमेन परिभाषितम्
1,23,52,etacchatvā mahābhāgo gālavo vismayonvitaḥ uvāca prītimāpanno bhadraśīlaṃ mahāmatim,एतच्छत्वा महाभागो गालवो विस्मयोन्वितः उवाच प्रीतिमापन्नो भद्रशीलं महामतिम्
1,23,53,gālava uvāca kastvaṃ pūrvaṃ mahābhāga kimuktaṃ ca yamena te kasya vā kena vā hetostatsarvaṃ vaktumarhasi,गालव उवाच कस्त्वं पूर्वं महाभाग किमुक्तं च यमेन ते कस्य वा केन वा हेतोस्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि
1,23,54,bhadraśīla uvāca ahamāsaṃ purā tāta rājā somakulodbhavaḥ dharmakīrtiriti khyāto dattātragheyeṇa śāsitaḥ,भद्रशील उवाच अहमासं पुरा तात राजा सोमकुलोद्भवः धर्मकीर्तिरिति ख्यातो दत्तात्रघेयेण शासितः
1,23,55,nava varṣasahasrāṇi mahīṃ kṛtstramapālayam adharmāśca tathā dharmā mayā tu bahavaḥ kṛtāḥ,नव वर्षसहस्राणि महीं कृत्स्त्रमपालयम् अधर्माश्च तथा धर्मा मया तु बहवः कृताः
1,23,56,tataḥ śriyā pramatto 'haṃ bahvadharmama kāripam pāpaṇḍajanasaṃsargātpāpaṇḍacarito 'bhavam,ततः श्रिया प्रमत्तो ऽहं बह्वधर्मम कारिपम् पापण्डजनसंसर्गात्पापण्डचरितो ऽभवम्
1,23,57,purārjitāni puṇyāni mayā tu subahūnyapi pāpaṇḍairbādhito 'haṃ tu vedamārgaṃ samatyajam,पुरार्जितानि पुण्यानि मया तु सुबहून्यपि पापण्डैर्बाधितो ऽहं तु वेदमार्गं समत्यजम्
1,23,58,makhāśca sarve vidhvastā kūṭayuktividā mayā adharmanirataṃ māṃ tu dṛṣṭvā maheśajāḥ,मखाश्च सर्वे विध्वस्ता कूटयुक्तिविदा मया अधर्मनिरतं मां तु दृष्ट्वा महेशजाः
1,23,59,sadaiva duṣkṛtaṃ cakruḥ ṣaṣṭāṃśastatrame 'bhavat evaṃ pāpasamācāro vyasanābhirataḥ sadā,सदैव दुष्कृतं चक्रुः षष्टांशस्तत्रमे ऽभवत् एवं पापसमाचारो व्यसनाभिरतः सदा
1,23,60,mṛgayābhirarato bhūtvā hyakadā prāviśaṃ vanam sasainyo 'haṃ vane tatra hatvā bahuvidhānmṛgān,मृगयाभिररतो भूत्वा ह्यकदा प्राविशं वनम् ससैन्यो ऽहं वने तत्र हत्वा बहुविधान्मृगान्
1,23,61,kṣuttṛṭparivṛtaḥ śrānto revātīramupāgamam ravitīkṣṇātapalkānto revāyāṃ snānamācaram,क्षुत्तृट्परिवृतः श्रान्तो रेवातीरमुपागमम् रवितीक्ष्णातपल्कान्तो रेवायां स्नानमाचरम्
1,23,62,ahaṣṭasainya ekākī pīḍyamānaḥ kṣudhā bhṛśam,अहष्टसैन्य एकाकी पीड्यमानः क्षुधा भृशम्
1,23,63,sametāstatragha ye kecidrevātīranivāsinaḥ ekādaśīvrataparā mayā dṛṣṭvā niśāmukhe,समेतास्तत्रघ ये केचिद्रेवातीरनिवासिनः एकादशीव्रतपरा मया दृष्ट्वा निशामुखे
1,23,64,nirāhāraśca tatrāhame kākī katajjanaiḥ saha jāgaraṃ kṛtavāṃśvāpi senayā rahito niśi,निराहारश्च तत्राहमे काकी कतज्जनैः सह जागरं कृतवांश्वापि सेनया रहितो निशि
1,23,65,adhvaśramapariśrāntaḥ kṣutpipāsāprapīḍitaḥ tatraiva jāgarānte 'haṃ tātapañcatvamāgataḥ,अध्वश्रमपरिश्रान्तः क्षुत्पिपासाप्रपीडितः तत्रैव जागरान्ते ऽहं तातपञ्चत्वमागतः
1,23,66,tato yamabhaṭairbaddho mahādaṃṣṭrābhayaṅkaraiḥ anekalkeśasaṃpannamārgeṇātpo yamāntikam daṃṣṭrākarālavadanamapaśyaṃ samavartinam,ततो यमभटैर्बद्धो महादंष्ट्राभयङ्करैः अनेकल्केशसंपन्नमार्गेणात्पो यमान्तिकम् दंष्ट्राकरालवदनमपश्यं समवर्तिनम्
1,23,67,atha kāliścitragutpamāhūyedamabhāṣata asya śikṣāvidhānaṃ ca yathāvadvada paṇḍitaṃ,अथ कालिश्चित्रगुत्पमाहूयेदमभाषत अस्य शिक्षाविधानं च यथावद्वद पण्डितं
1,23,68,evamuktaścitragutpo dharmarājena sattama ciraṃ vicārayāmāsa punaścedamabhāpata,एवमुक्तश्चित्रगुत्पो धर्मराजेन सत्तम चिरं विचारयामास पुनश्चेदमभापत
1,23,69,asau pāparataḥ satyaṃ tathāpi śṛṇu dharmapa ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate,असौ पापरतः सत्यं तथापि शृणु धर्मप एकादश्यां निराहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते
1,23,70,eṣa revātaṭe ramye nirāhāro harerdine jāgaraṃ copavāsaṃ ca kṛtvā niṣaapāpatāṃ gataḥ,एष रेवातटे रम्ये निराहारो हरेर्दिने जागरं चोपवासं च कृत्वा निषअपापतां गतः
1,23,71,yāni kāni ca pāpāni kṛtāni subahūni ca tāni sarvāṇi naṣṭāni hyupavāsaprabhāvataḥ,यानि कानि च पापानि कृतानि सुबहूनि च तानि सर्वाणि नष्टानि ह्युपवासप्रभावतः
1,23,72,evamukto dharmarājaścitragutpena dhīmatā ' nānāma daṇḍavadbhūmau mamāgre so 'nukaṃpitaḥ,एवमुक्तो धर्मराजश्चित्रगुत्पेन धीमता ऽ नानाम दण्डवद्भूमौ ममाग्रे सो ऽनुकंपितः
1,23,73,pūjayāmāsa māṃ tatra bhaktibhāvena dhairmarāṭ tataśca svabhaṭānsarvānāhūyedamuvāca ha,पूजयामास मां तत्र भक्तिभावेन धैर्मराट् ततश्च स्वभटान्सर्वानाहूयेदमुवाच ह
1,23,74,dharmarāja uvāca śṛṇudhvaṃ madvaco dūtā hitaṃ vakṣyāmyanuttamamam dharmamārgaratā nmartyānmānayadhvaṃ mamāntikam,धर्मराज उवाच शृणुध्वं मद्वचो दूता हितं वक्ष्याम्यनुत्तममम् धर्ममार्गरता न्मर्त्यान्मानयध्वं ममान्तिकम्
1,23,75,ye viṣṇupūjanaratāḥ prayatāḥ kṛtajñāścaikādaśīvrataparā vijitendriyāśca nārāyaṇācyutahare śaraṇaṃ bhaveti śāntā vadanti satataṃ tarasātyajadhvam,ये विष्णुपूजनरताः प्रयताः कृतज्ञाश्चैकादशीव्रतपरा विजितेन्द्रियाश्च नारायणाच्युतहरे शरणं भवेति शान्ता वदन्ति सततं तरसात्यजध्वम्
1,23,76,nārāyaṇācyuta janārdana kṛṣṇa viṣṇo padmeśa padmajapitaḥ śiva śaṅkareti nityaṃ vadantyakhilaloka hitāḥ praśāntā dūradbhaṭāstyajatā tānna mamaiṣu śikṣā,नारायणाच्युत जनार्दन कृष्ण विष्णो पद्मेश पद्मजपितः शिव शङ्करेति नित्यं वदन्त्यखिललोक हिताः प्रशान्ता दूरद्भटास्त्यजता तान्न ममैषु शिक्षा
1,23,77,nārāyaṇārpitakṛtānharibhaktibhajaḥ svācāramārganiratān gurusevakāṃśca satpātradāna niratāṃśca sudīnapāllāndūtāstyajadhvamaniśaṃ harināmasaktān,नारायणार्पितकृतान्हरिभक्तिभजः स्वाचारमार्गनिरतान् गुरुसेवकांश्च सत्पात्रदान निरतांश्च सुदीनपाल्लान्दूतास्त्यजध्वमनिशं हरिनामसक्तान्
1,23,78,pāṣaṇḍasaṅgarahitāndvijabhaktiniṣṭhānsatsaṃgalollupatarāṃśca tathātitheyān śaṃbhau harau ca samabuddhimatastathaiva dūtāstyajadhvamupakāraparāñjanānām,पाषण्डसङ्गरहितान्द्विजभक्तिनिष्ठान्सत्संगलोल्लुपतरांश्च तथातिथेयान् शंभौ हरौ च समबुद्धिमतस्तथैव दूतास्त्यजध्वमुपकारपराञ्जनानाम्
1,23,79,ye varjitā harikathāmṛtasevanaiśca nārāyaṇasmṛtiparāyaṇamānasaiśca virpandrapādajalasecanato 'prahṛṣṭāṃstānpāpino mama bhaṭā gṛhamānayadhvam,ये वर्जिता हरिकथामृतसेवनैश्च नारायणस्मृतिपरायणमानसैश्च विर्पन्द्रपादजलसेचनतो ऽप्रहृष्टांस्तान्पापिनो मम भटा गृहमानयध्वम्
1,23,80,ye mātṛtātaparibhartsanaśīlinaśca lokadviṣo hitajanāhitakarmaṇaśca devasvalobhaniratāñjananāśakartṛānatrānayadhvamaparādhaparāṃśca dūtāḥ,ये मातृतातपरिभर्त्सनशीलिनश्च लोकद्विषो हितजनाहितकर्मणश्च देवस्वलोभनिरताञ्जननाशकर्तृआनत्रानयध्वमपराधपरांश्च दूताः
1,23,81,ekādaśīvrataparāṅmukhamugraśīlaṃ lokāpavādanirataṃ paranindakaṃ ca grāmasya nāśakaramuttamavairayuktaṃ dūtāḥ samānayata vipradhaneṣu lubdham,एकादशीव्रतपराङ्मुखमुग्रशीलं लोकापवादनिरतं परनिन्दकं च ग्रामस्य नाशकरमुत्तमवैरयुक्तं दूताः समानयत विप्रधनेषु लुब्धम्
1,23,82,ye viṣṇubhaktivimukhāḥ praṇamanti naiva nārāyaṇaṃ hi śaraṇāgatapālakaṃ ca viṣṇavālayaṃ ca nahi yānti narāḥ sumūrkhāstānānayadhvamatipāparatānprasāhya,ये विष्णुभक्तिविमुखाः प्रणमन्ति नैव नारायणं हि शरणागतपालकं च विष्णवालयं च नहि यान्ति नराः सुमूर्खास्तानानयध्वमतिपापरतान्प्रसाह्य
1,23,83,evaṃ śrutaṃ yadā tatra yamena paribhāṣitam mayānutāpadagdhena smṛtaṃ tatkarma ninditam,एवं श्रुतं यदा तत्र यमेन परिभाषितम् मयानुतापदग्धेन स्मृतं तत्कर्म निन्दितम्
1,23,84,asatkarmānutāpena saddharmaśravaṇena ca tatraiva sarvapāpāni niḥśeṣāṇi gatāni me,असत्कर्मानुतापेन सद्धर्मश्रवणेन च तत्रैव सर्वपापानि निःशेषाणि गतानि मे
1,23,85,pāpaśeṣādvinirmuktaṃ harisārupyatāṃ gatam sahasrasūryasaṃkāśaṃ praṇanāma yamaśca tam,पापशेषाद्विनिर्मुक्तं हरिसारुप्यतां गतम् सहस्रसूर्यसंकाशं प्रणनाम यमश्च तम्
1,23,86,evaṃ dṛṣṭvā vismitāste yamadūtā bhayotkaṭāḥ viśvāsaṃ paramaṃ cakruryamena paribhāṣite,एवं दृष्ट्वा विस्मितास्ते यमदूता भयोत्कटाः विश्वासं परमं चक्रुर्यमेन परिभाषिते
1,23,87,tataḥ saṃpūjya māṃ kālo vimānaśatasaṃkulam sadyaḥ saṃpreṣayāmāsa tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,ततः संपूज्य मां कालो विमानशतसंकुलम् सद्यः संप्रेषयामास तद्विष्णोः परमं पदम्
1,23,88,vimānakoṭibhiḥ sārddhaṃ sarvabhogasamanvitaiḥ karmaṇā tena viprarṣe viṣṇuloke mayoṣitam,विमानकोटिभिः सार्द्धं सर्वभोगसमन्वितैः कर्मणा तेन विप्रर्षे विष्णुलोके मयोषितम्
1,23,89,kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca sthitvā viṣṇupadaṃ paścādindralokamupagamam,कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च स्थित्वा विष्णुपदं पश्चादिन्द्रलोकमुपगमम्
1,23,90,tatrāpi sarvabhogāḍhyaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ tāvatkālaṃ divisthitvā tato bhūmimupāgataḥ,तत्रापि सर्वभोगाढ्यः सर्वदेवनमस्कृतः तावत्कालं दिविस्थित्वा ततो भूमिमुपागतः
1,23,91,atrāpi viṣṇubhaktānāṃ jāto 'haṃ bhavatāṃ kule jātismaratvāḍajjānāmi sarvametanmunīśaavara,अत्रापि विष्णुभक्तानां जातो ऽहं भवतां कुले जातिस्मरत्वाडज्जानामि सर्वमेतन्मुनीशअवर
1,23,92,tasmādviṣṇvarcanodyogaṃ karomi saha bālakaiḥ ekādaśīvratamidamiti na jñātavānpurā,तस्माद्विष्ण्वर्चनोद्योगं करोमि सह बालकैः एकादशीव्रतमिदमिति न ज्ञातवान्पुरा
1,23,93,jātismṛtiprabhāveṇa tajjñātaṃ sāṃprataṃ mayā atra svenāpi yatkarma kṛtaṃ tasya phalaṃ tvidam,जातिस्मृतिप्रभावेण तज्ज्ञातं सांप्रतं मया अत्र स्वेनापि यत्कर्म कृतं तस्य फलं त्विदम्
1,23,94,ekādaśīvrataṃ bhaktyā kurvatāṃ kimuta prabho tasmāccariṣye viprendra śubhamekādaśīvratam,एकादशीव्रतं भक्त्या कुर्वतां किमुत प्रभो तस्माच्चरिष्ये विप्रेन्द्र शुभमेकादशीव्रतम्
1,23,95,viṣṇupūjāṃ cāharahaḥ paramasthānakāṅkṣayā ekādaśīvrataṃ yattu kurvanti śraddhayā narāḥ,विष्णुपूजां चाहरहः परमस्थानकाङ्क्षया एकादशीव्रतं यत्तु कुर्वन्ति श्रद्धया नराः
1,23,96,teṣāṃ tu viṣṇubhavanaṃ paramānandadāyakam evaṃ putravacaḥ śrutvā saṃtuṣṭo gālavo muniḥ,तेषां तु विष्णुभवनं परमानन्ददायकम् एवं पुत्रवचः श्रुत्वा संतुष्टो गालवो मुनिः
1,23,97,avāpa paramāṃ tuṣṭiṃ manasā cātiharṣitaḥ majjanma saphalaṃ jātaṃ maddhaṃśaḥ pāvanīkṛtaḥ,अवाप परमां तुष्टिं मनसा चातिहर्षितः मज्जन्म सफलं जातं मद्धंशः पावनीकृतः
1,23,98,yatastvaṃ madagṛhe jāto viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ iti saṃtuṣṭacittastu tasya putrasya karmaṇā,यतस्त्वं मदगृहे जातो विष्णुभक्तिपरायणः इति संतुष्टचित्तस्तु तस्य पुत्रस्य कर्मणा
1,23,99,haripūjāvidhānaṃ ca yathāvatsamabodhayat ityetatte muniśreṣṭha yathāvatkathitaṃ mayā saṃkocavistarābhyāṃ ca kimanyacchrotumicchasi,हरिपूजाविधानं च यथावत्समबोधयत् इत्येतत्ते मुनिश्रेष्ठ यथावत्कथितं मया संकोचविस्तराभ्यां च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
1,24,1,iti śrībṛhannāradīye purāṇe pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne ekādaśīvratamahimānuvarṇanaṃ nāma trayoviṃśo 'yāyaḥ sūta uvāca etanniśamya sanakoditamaprameyaṃ puṇyaṃ harerdinabhavaṃ nikhilottamaṃ ca pāpaughaśāntikaraṇaṃ vratasāramevaṃ brahmātmajaḥ punarabhāṣata harṣayuktaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीये पुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने एकादशीव्रतमहिमानुवर्णनं नाम त्रयोविंशो ऽयायः सूत उवाच एतन्निशम्य सनकोदितमप्रमेयं पुण्यं हरेर्दिनभवं निखिलोत्तमं च पापौघशान्तिकरणं व्रतसारमेवं ब्रह्मात्मजः पुनरभाषत हर्षयुक्तः
1,24,2,nārada uvāca kathitaṃ bhavatā sarvaṃ mune tattvārthakovida vratākhyānaṃ mahāpuṇyaṃ yathāvaddharibhaktidam,नारद उवाच कथितं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थकोविद व्रताख्यानं महापुण्यं यथावद्धरिभक्तिदम्
1,24,3,idānīṃ śrotumicchāmi varṇācacāravidhiṃ mune tathā sarvāśramācāraṃ prāyaścittavidhiṃ tathā,इदानीं श्रोतुमिच्छामि वर्णाचचारविधिं मुने तथा सर्वाश्रमाचारं प्रायश्चित्तविधिं तथा
1,24,4,etatsarvaṃ mahābhāga sarvatattvārthakovida kṛpayā parayā mahyaṃ yathāvadvaktumarhasi,एतत्सर्वं महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद कृपया परया मह्यं यथावद्वक्तुमर्हसि
1,24,5,sanaka uvāca śṛṇuṣva muniśārdūla yathā bhaktapriyaṅkaraḥ varṇāśramācāraparaiḥ pūjyate hariravyayaḥ,सनक उवाच शृणुष्व मुनिशार्दूल यथा भक्तप्रियङ्करः वर्णाश्रमाचारपरैः पूज्यते हरिरव्ययः
1,24,6,manvādyairuditaṃ yacca varṇāśramanibandhanam tatte vakṣyāmi vidhivadbhakto 'si tvamadhokṣaje,मन्वाद्यैरुदितं यच्च वर्णाश्रमनिबन्धनम् तत्ते वक्ष्यामि विधिवद्भक्तो ऽसि त्वमधोक्षजे
1,24,7,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścatvāra eva te varṇā iti samākhyātā eteṣu brāhmaṇo 'dhikaḥ,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चत्वार एव ते वर्णा इति समाख्याता एतेषु ब्राह्मणो ऽधिकः
1,24,8,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā dvijāḥ proktāstrayastāthā mātṛtaścopanayanāddi jatvaṃ prāpyate tribhiḥ,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या द्विजाः प्रोक्तास्त्रयस्ताथा मातृतश्चोपनयनाद्दि जत्वं प्राप्यते त्रिभिः
1,24,9,etairvarṇaiḥ sarvadharmāḥ kāryā varṇānurupataḥ svavarṇadharmatyagena pāṣaṇḍaḥ procyate budhaiḥ,एतैर्वर्णैः सर्वधर्माः कार्या वर्णानुरुपतः स्ववर्णधर्मत्यगेन पाषण्डः प्रोच्यते बुधैः
1,24,10,svagṛhyacoditaṃ karmadvijaḥ kurvankṛtī bhavet anyathā patito bhūyātsarvadharmabahiṣkṛtaḥ,स्वगृह्यचोदितं कर्मद्विजः कुर्वन्कृती भवेत् अन्यथा पतितो भूयात्सर्वधर्मबहिष्कृतः
1,24,11,yugadharmaḥ parigāryā verṇairetairyathocitam deśācārāstathāgrāhyāḥ smṛtidharmāvirodhataḥ,युगधर्मः परिगार्या वेर्णैरेतैर्यथोचितम् देशाचारास्तथाग्राह्याः स्मृतिधर्माविरोधतः
1,24,12,karmaṇā manasā vācā yatnāddharṃmaṃ samācaret asvargyaṃ lokavidviṣṭaṃ dharmyamapyācarennatu,कर्मणा मनसा वाचा यत्नाद्धर्ंमं समाचरेत् अस्वर्ग्यं लोकविद्विष्टं धर्म्यमप्याचरेन्नतु
1,24,13,samudrayātrāsvīkāraḥ kamaṇḍaluvidhāraṇam dvijānāmasavarṇāsu kanyā sūpayamastathā,समुद्रयात्रास्वीकारः कमण्डलुविधारणम् द्विजानामसवर्णासु कन्या सूपयमस्तथा
1,24,14,devarācca sutotpattirmadhuparke paśorvadhaḥ māṃsādanaṃ tathā śrāddhe vānaprasthaāśramastathā,देवराच्च सुतोत्पत्तिर्मधुपर्के पशोर्वधः मांसादनं तथा श्राद्धे वानप्रस्थआश्रमस्तथा
1,24,15,dattākṣatāyāḥ kanyāyāḥ punardānaṃ varāya ca naiṣṭikaṃ brahmacaryaṃ ca naramedhāścamedhakau,दत्ताक्षतायाः कन्यायाः पुनर्दानं वराय च नैष्टिकं ब्रह्मचर्यं च नरमेधाश्चमेधकौ
1,24,16,mahāprasthānagamanaṃ gomedhaśca tathā makhaḥ etāndharmānkaliyuke varjyānāhurmanīṣiṇaḥ,महाप्रस्थानगमनं गोमेधश्च तथा मखः एतान्धर्मान्कलियुके वर्ज्यानाहुर्मनीषिणः
1,24,17,deśācārāḥ parigrāhyāstattaddeśagatairnaraiḥ anyathā patito jñeyaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ,देशाचाराः परिग्राह्यास्तत्तद्देशगतैर्नरैः अन्यथा पतितो ज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
1,24,18,brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca dvijottamā kriyāḥ sāmānyato vakṣye tacchṛṇuṣva samāhitaḥ,ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च द्विजोत्तमा क्रियाः सामान्यतो वक्ष्ये तच्छृणुष्व समाहितः
1,24,19,dānaṃ dadyārdvahmaṇebhyastathā yajñairyajetsurān vṛttyarthaṃ yācayeccaiva anyānadhyāpayettathā,दानं दद्यार्द्वह्मणेभ्यस्तथा यज्ञैर्यजेत्सुरान् वृत्त्यर्थं याचयेच्चैव अन्यानध्यापयेत्तथा
1,24,20,yājayedyajane yogyānvipro nityodakī bhavet kuryyācca vedagrahaṇaṃ tathāgreśca parigraham,याजयेद्यजने योग्यान्विप्रो नित्योदकी भवेत् कुर्य्याच्च वेदग्रहणं तथाग्रेश्च परिग्रहम्
1,24,21,grāhyer dvye ca pārakye samabuddhirbhavettathā sarvalokahitaṃ kṛryānmṛduvākyamudīrayet,ग्राह्येर् द्व्ये च पारक्ये समबुद्धिर्भवेत्तथा सर्वलोकहितं कृर्यान्मृदुवाक्यमुदीरयेत्
1,24,22,ṛtāvabhigamaḥ patnyāṃ śasyate brāhmaṇasya vai na kasyāpyahitaṃ brūyādviṣṇupūjāparo bhavet,ऋतावभिगमः पत्न्यां शस्यते ब्राह्मणस्य वै न कस्याप्यहितं ब्रूयाद्विष्णुपूजापरो भवेत्
1,24,23,dadyāddānāni viprebhyaḥ kṣatriyo 'pi dvijottama kuryyācca vedagrahaṇaṃ yajñairddevānyajettathā,दद्याद्दानानि विप्रेभ्यः क्षत्रियो ऽपि द्विजोत्तम कुर्य्याच्च वेदग्रहणं यज्ञैर्द्देवान्यजेत्तथा
1,24,24,śastrājīvī bhaveccaiva pālayeddharmato mahīm duṣṭānāṃ śāsanaṃ kuryyācchiṣṭānāṃ pālanaṃ tathā,शस्त्राजीवी भवेच्चैव पालयेद्धर्मतो महीम् दुष्टानां शासनं कुर्य्याच्छिष्टानां पालनं तथा
1,24,25,pāśupālyaṃ ca vāṇijyaṃ kṛṃṣiśca dvijasattama vedasyādhyayanaṃ caiva vaiśyasyāpi prakīrttitam,पाशुपाल्यं च वाणिज्यं कृंषिश्च द्विजसत्तम वेदस्याध्ययनं चैव वैश्यस्यापि प्रकीर्त्तितम्
1,24,26,kuryācca dāragrahaṇaṃ dharmāścaiva samācaret krayavikrayajarvāpi dhanaiḥ kārukriyodbhavaiḥ,कुर्याच्च दारग्रहणं धर्माश्चैव समाचरेत् क्रयविक्रयजर्वापि धनैः कारुक्रियोद्भवैः
1,24,27,dadyāddānāni śūdro 'pi pākayajñairyajenna ca brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śuśrūṣāni rato bhavet,दद्याद्दानानि शूद्रो ऽपि पाकयज्ञैर्यजेन्न च ब्राह्मणक्षत्रियविशां शुश्रूषानि रतो भवेत्
1,24,28,ṛtukālābhigāmīca svadāreṣu bhavettathā sarvalokahitoṣitvaṃ maṅgalaṃ priyavāditā,ऋतुकालाभिगामीच स्वदारेषु भवेत्तथा सर्वलोकहितोषित्वं मङ्गलं प्रियवादिता
1,24,29,anāyāso manoharṣastitikṣā nātimānitā sāmānyaṃ sarvavarṇānāṃ munibhiḥ parikīrtitam,अनायासो मनोहर्षस्तितिक्षा नातिमानिता सामान्यं सर्ववर्णानां मुनिभिः परिकीर्तितम्
1,24,30,sarve ca munitāṃ yānti svāśramocitakarmaṇā brāhmaṇaḥ kṣatriyācāramāśrayedāpadi dvija,सर्वे च मुनितां यान्ति स्वाश्रमोचितकर्मणा ब्राह्मणः क्षत्रियाचारमाश्रयेदापदि द्विज
1,24,31,kṣatriyo 'pi ca viḍvṛttimatyāpadi samāśrayet nāśrayecchūdravṛttiṃ tu atyāpadyapi vai dvijaḥ,क्षत्रियो ऽपि च विड्वृत्तिमत्यापदि समाश्रयेत् नाश्रयेच्छूद्रवृत्तिं तु अत्यापद्यपि वै द्विजः
1,24,32,yadyāśrayeddijo mūḍhastadā cāṇḍāsatāṃ vrajet brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ trayāṇāṃ munisattama,यद्याश्रयेद्दिजो मूढस्तदा चाण्डासतां व्रजेत् ब्राह्मणक्षत्रियविशां त्रयाणां मुनिसत्तम
1,24,33,catvāra āśramāḥ proktāḥ pañcamo nopapadyate brahmacārī gṛhī vānaprastho bhikṣuśca sattama,चत्वार आश्रमाः प्रोक्ताः पञ्चमो नोपपद्यते ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुश्च सत्तम
1,24,34,caturbhirāśramairebhiḥ sādhyate dharma uttamaḥ viṣṇustuṣyati viprendra karmayogaratātmanaḥ,चतुर्भिराश्रमैरेभिः साध्यते धर्म उत्तमः विष्णुस्तुष्यति विप्रेन्द्र कर्मयोगरतात्मनः
1,24,35,niḥspṛhāśāntamanasaḥ svakarmaniratasya ca tato yāti paraṃ sthānaṃ yato nāvarttate punaḥ,निःस्पृहाशान्तमनसः स्वकर्मनिरतस्य च ततो याति परं स्थानं यतो नावर्त्तते पुनः
1,25,1,iti śrībṛhannārāyaṇapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde sadācāro nāma caturviśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca varṇāśramācāravidhiṃ pravakṣyāmi viśeṣataḥ śṛṇuṣva tanmuniśreṣṭha sāvadhānena cetasā,इति श्रीबृहन्नारायणपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सदाचारो नाम चतुर्विशो ऽध्यायः सनक उवाच वर्णाश्रमाचारविधिं प्रवक्ष्यामि विशेषतः शृणुष्व तन्मुनिश्रेष्ठ सावधानेन चेतसा
1,25,2,yaḥ svadharmaṃ parityajya paradharmaṃ samācaret pāṣaṇḍaḥ sa hi vijñeyaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ,यः स्वधर्मं परित्यज्य परधर्मं समाचरेत् पाषण्डः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
1,25,3,garbhādhānādisaṃskārāḥ kāryā mantravidhānataḥ strīṇāmamantrataḥ kāryā yathākālaṃ yathāvidhi,गर्भाधानादिसंस्काराः कार्या मन्त्रविधानतः स्त्रीणाममन्त्रतः कार्या यथाकालं यथाविधि
1,25,4,sīmantakarma prathamaṃ caturthe māsi śasyate ṣaṣṭe vā satpame vāpi aṣṭame vāpi kārayet,सीमन्तकर्म प्रथमं चतुर्थे मासि शस्यते षष्टे वा सत्पमे वापि अष्टमे वापि कारयेत्
1,25,5,jāte putre pitā snātvā sacailaṃ jātakarma ca kuryyācca nāndīśrāddhaṃ ca svastivācanapūrvakam,जाते पुत्रे पिता स्नात्वा सचैलं जातकर्म च कुर्य्याच्च नान्दीश्राद्धं च स्वस्तिवाचनपूर्वकम्
1,25,6,hemnā vā rajatenāpi vṛddhiśrāddhaṃ prakalpayet annena kārayedyastu sa caṇḍāla samo bhavet,हेम्ना वा रजतेनापि वृद्धिश्राद्धं प्रकल्पयेत् अन्नेन कारयेद्यस्तु स चण्डाल समो भवेत्
1,25,7,kṛtvābhyudayikaṃ śrāddhaṃ pitā putraghasya vāgyataḥ kurvīta nāmanirddeśaṃ sūtakānte yathāvidhi,कृत्वाभ्युदयिकं श्राद्धं पिता पुत्रघस्य वाग्यतः कुर्वीत नामनिर्द्देशं सूतकान्ते यथाविधि
1,25,8,aspaṣṭamarthahīnaṃ ca hyatigurva kṣarānvitam na dadyānnāma viprenda tathā ca viṣathamākṣaram,अस्पष्टमर्थहीनं च ह्यतिगुर्व क्षरान्वितम् न दद्यान्नाम विप्रेन्द तथा च विषथमाक्षरम्
1,25,9,tṛtīyavarṣe caulaṃ ca pañcame ṣaṣṭasaṃmite satpame cāṣṭame vāpi kuryād gṛhyoktamārgataḥ,तृतीयवर्षे चौलं च पञ्चमे षष्टसंमिते सत्पमे चाष्टमे वापि कुर्याद् गृह्योक्तमार्गतः
1,25,10,daivayogādatikrānte garbhādhānādikarmaṇi kartavyaḥ pādakṛcchro vai caule tvarddhaṃ prakalpayet,दैवयोगादतिक्रान्ते गर्भाधानादिकर्मणि कर्तव्यः पादकृच्छ्रो वै चौले त्वर्द्धं प्रकल्पयेत्
1,25,11,garbhāṣṭame 'ṣṭame vābde baṭukasyopanāyanam āṣoḍaśābdaparyantaṃ gauṇaṃ kālamuśanti ca,गर्भाष्टमे ऽष्टमे वाब्दे बटुकस्योपनायनम् आषोडशाब्दपर्यन्तं गौणं कालमुशन्ति च
1,25,12,garbhaikādaśame 'bde tu rājanyasyopanāyanam ādvāviṃśābdaparyantaṃ kālamāhurvipaścitaḥ,गर्भैकादशमे ऽब्दे तु राजन्यस्योपनायनम् आद्वाविंशाब्दपर्यन्तं कालमाहुर्विपश्चितः
1,25,13,vaiśvopanayanaṃ proktaṃ garbhāddvādaśame tathā caturviṃśābdaparyantaṃ gauṇamāhurmanīṣiṇaḥ,वैश्वोपनयनं प्रोक्तं गर्भाद्द्वादशमे तथा चतुर्विंशाब्दपर्यन्तं गौणमाहुर्मनीषिणः
1,25,14,etatkālāvadheryasya dvijasyātikramo bhavet sāvitrīpatitaṃ vidyāttaṃ tu naivālapetkadā,एतत्कालावधेर्यस्य द्विजस्यातिक्रमो भवेत् सावित्रीपतितं विद्यात्तं तु नैवालपेत्कदा
1,25,15,dvijopanayane vipra mukhyakālavyatikrame dvādaśābdaṃ caretkṛcchraṃ paścājcāndrāyaṇaṃ tathā sāṃtapanadvayaṃ caiva kṛtvā karma samācaret,द्विजोपनयने विप्र मुख्यकालव्यतिक्रमे द्वादशाब्दं चरेत्कृच्छ्रं पश्चाज्चान्द्रायणं तथा सांतपनद्वयं चैव कृत्वा कर्म समाचरेत्
1,25,16,anyathaā patitaṃ vidyātkarttāpi brahmahā bhavet rmauñjī viprasya vijñeyā dhanurjyā kṣattriyasya tu,अन्यथआ पतितं विद्यात्कर्त्तापि ब्रह्महा भवेत् र्मौञ्जी विप्रस्य विज्ञेया धनुर्ज्या क्षत्त्रियस्य तु
1,25,17,āvī vaiśyasya vijñeyā śrūyatāmajine tathā viprasya coktamaiṇeyaṃ rauravaṃ kṣatriyasya tu,आवी वैश्यस्य विज्ञेया श्रूयतामजिने तथा विप्रस्य चोक्तमैणेयं रौरवं क्षत्रियस्य तु
1,25,18,ājaṃ veśyasya vijñeyaṃ daṇḍānvakṣye yathākramam pālāśaṃ brāhmaṇasyoktaṃ nṛpasyaudumbaraṃ tathā,आजं वेश्यस्य विज्ञेयं दण्डान्वक्ष्ये यथाक्रमम् पालाशं ब्राह्मणस्योक्तं नृपस्यौदुम्बरं तथा
1,25,19,bailvaṃ vaiśyasya vijñeya tatpramāṇaṃ śṛṇuṣva me viprasya keśamānaṃ syādālalāṭaṃ nṛpasya ca,बैल्वं वैश्यस्य विज्ञेय तत्प्रमाणं शृणुष्व मे विप्रस्य केशमानं स्यादाललाटं नृपस्य च
1,25,20,nāsāgrasaṃmitaṃ daṇḍaṃ vaiśyasyāhurvipaścitaḥ tathā vāsāṃsi vakṣaghyāmi viprādīnāṃ yathākramam,नासाग्रसंमितं दण्डं वैश्यस्याहुर्विपश्चितः तथा वासांसि वक्षघ्यामि विप्रादीनां यथाक्रमम्
1,25,21,kaṣāyaṃ caiva māñjiṣṭaṃ hāridraṃ ca prakīrtitam upanīto dvijo vipra paricaryāparo guroḥ,कषायं चैव माञ्जिष्टं हारिद्रं च प्रकीर्तितम् उपनीतो द्विजो विप्र परिचर्यापरो गुरोः
1,25,22,vedagrahaṇaparyantaṃ nivasedguruveśmani prātaḥ snāyī bhavedvarṇī samitkuśaphalādikān,वेदग्रहणपर्यन्तं निवसेद्गुरुवेश्मनि प्रातः स्नायी भवेद्वर्णी समित्कुशफलादिकान्
1,25,23,gurvarthamāharennityaṃ kalye kalye munīśvara yajñopavītamajinaṃ daṇḍaṃ ca munisattama,गुर्वर्थमाहरेन्नित्यं कल्ये कल्ये मुनीश्वर यज्ञोपवीतमजिनं दण्डं च मुनिसत्तम
1,25,24,naṣṭe bhraṣṭe navaṃ mantrāddhṛtvā bhraṣṭaṃ jale kṣipet varṇino varttanaṃ prāhurbhikṣānnenaiva kevalam,नष्टे भ्रष्टे नवं मन्त्राद्धृत्वा भ्रष्टं जले क्षिपेत् वर्णिनो वर्त्तनं प्राहुर्भिक्षान्नेनैव केवलम्
1,25,25,bhikṣā ca śrotriyāgārādāharetprayatendriyaḥ bhavatpūrvaṃ brāhmaṇasya bhavanmadhyaṃ nṛpasya ca,भिक्षा च श्रोत्रियागारादाहरेत्प्रयतेन्द्रियः भवत्पूर्वं ब्राह्मणस्य भवन्मध्यं नृपस्य च
1,25,26,bhavadatyaṃ viśaḥ proktaṃ bhikṣāharaṇakaṃ vacaḥ sāṃyaprātarvahnikāryaṃ yathācāraṃ jitendriyaḥ,भवदत्यं विशः प्रोक्तं भिक्षाहरणकं वचः सांयप्रातर्वह्निकार्यं यथाचारं जितेन्द्रियः
1,25,27,kuryātpratidinaṃ varṇīṃ brahmayajñaṃ ca tarpaṇam agnikāryaparityāgī patitaḥ procyate budhaiḥ,कुर्यात्प्रतिदिनं वर्णीं ब्रह्मयज्ञं च तर्पणम् अग्निकार्यपरित्यागी पतितः प्रोच्यते बुधैः
1,25,28,brahmayajñavihīnaśca brahmahā parikīrtitaḥ devatābhyarccanaṃ kuryācchuśrūṣānupadaṃ guroḥ,ब्रह्मयज्ञविहीनश्च ब्रह्महा परिकीर्तितः देवताभ्यर्च्चनं कुर्याच्छुश्रूषानुपदं गुरोः
1,25,29,bhikṣānnaṃ bhojayennityaṃ naikānnāśī kadācana ānīyānindyaviprāṇāṃ gṛhādbhikṣāṃ jitendriyaḥ,भिक्षान्नं भोजयेन्नित्यं नैकान्नाशी कदाचन आनीयानिन्द्यविप्राणां गृहाद्भिक्षां जितेन्द्रियः
1,25,30,nivedya gurave 'śrīyādvāgyatastadanughajñayā madhustrīmāṃsalavaṇaṃ tāmbūlaṃ dantadhāvanam,निवेद्य गुरवे ऽश्रीयाद्वाग्यतस्तदनुघज्ञया मधुस्त्रीमांसलवणं ताम्बूलं दन्तधावनम्
1,25,31,ucchiṣṭabhojanaṃ caiva divāsvāpaṃ ca varjayet chātraghapāduka gandhāṃśca tathā mālyānulepanam,उच्छिष्टभोजनं चैव दिवास्वापं च वर्जयेत् छात्रघपादुक गन्धांश्च तथा माल्यानुलेपनम्
1,25,32,jalakeliṃ nṛtyagītavādyaṃ tu parivarjayet parivādaṃ copatāpaṃ vipralāpaṃ tathāñjanam,जलकेलिं नृत्यगीतवाद्यं तु परिवर्जयेत् परिवादं चोपतापं विप्रलापं तथाञ्जनम्
1,25,33,pāṣaṇḍa janasaṃyogaṃ śūdrasaṃgaṃ ca varjayet abhivādanaśīlaḥ syād vṛddheṣu ca yathākramam,पाषण्ड जनसंयोगं शूद्रसंगं च वर्जयेत् अभिवादनशीलः स्याद् वृद्धेषु च यथाक्रमम्
1,25,34,jñānavṛddhāstapovṛddhā vayovṛddhā iti trayaḥ ādhyātmikā diduḥkhāni nivārayati yo guruḥ,ज्ञानवृद्धास्तपोवृद्धा वयोवृद्धा इति त्रयः आध्यात्मिका दिदुःखानि निवारयति यो गुरुः
1,25,35,vedaśāstropadeśena taṃ pūrvamabhivādayet asāvahamiti brūyāddijo vai hyabhivādane,वेदशास्त्रोपदेशेन तं पूर्वमभिवादयेत् असावहमिति ब्रूयाद्दिजो वै ह्यभिवादने
1,25,36,nābhivādyāśca vipreṇa kṣaghatriyādyāḥ kathañcana nāstikaṃ bhinnamaryādaṃ kṛtanghaṃ grāmayājakam,नाभिवाद्याश्च विप्रेण क्षघत्रियाद्याः कथञ्चन नास्तिकं भिन्नमर्यादं कृतन्घं ग्रामयाजकम्
1,25,37,stenaṃ ca kitavaṃ caiva kadācinnābhivādayet pāṣaṇḍaṃ patitaṃ vrātyaṃ tathā nakṣaghatrajīvinam,स्तेनं च कितवं चैव कदाचिन्नाभिवादयेत् पाषण्डं पतितं व्रात्यं तथा नक्षघत्रजीविनम्
1,25,38,tathā pātakinaṃ caiva kadācinnābhivādayet unmattaṃ ca śaṭhaṃ dhūrttaṃ dhāvantamaśuciṃ tathā,तथा पातकिनं चैव कदाचिन्नाभिवादयेत् उन्मत्तं च शठं धूर्त्तं धावन्तमशुचिं तथा
1,25,39,abhyaktaśirasaṃ caiva japantaṃ nābhivādayet vivādaśīlinaṃ cañjaṃ vamantaṃ jalamadhyagam,अभ्यक्तशिरसं चैव जपन्तं नाभिवादयेत् विवादशीलिनं चञ्जं वमन्तं जलमध्यगम्
1,25,40,bhikṣānnadhāriṇaṃ caiva śayānaṃ nābhivādayet bhartṛnghīṃ puṣpiṇīṃ jārāṃ sūtikāṃ garbhapātinīm,भिक्षान्नधारिणं चैव शयानं नाभिवादयेत् भर्तृन्घीं पुष्पिणीं जारां सूतिकां गर्भपातिनीम्
1,25,41,kṛtanghīṃ ca tathā caṇḍīṃ kadācinnābhivādayet sabhāyāṃ yajñaśālāyāṃ devatāyataneṣvapi,कृतन्घीं च तथा चण्डीं कदाचिन्नाभिवादयेत् सभायां यज्ञशालायां देवतायतनेष्वपि
1,25,42,pratyekaṃ tu namaskāro hṝnti puṇyaṃ purākṛtam śrāddhaṃ vrataṃ tathā dānaṃ devatābhyārcanaṃ tathā,प्रत्येकं तु नमस्कारो हॄन्ति पुण्यं पुराकृतम् श्राद्धं व्रतं तथा दानं देवताभ्यार्चनं तथा
1,25,43,yajñaṃ ca tarpaṇaṃ caiva kurvantaṃ nābhivādayet kṛte 'bhivādane yastu na kuryā tprativādanam,यज्ञं च तर्पणं चैव कुर्वन्तं नाभिवादयेत् कृते ऽभिवादने यस्तु न कुर्या त्प्रतिवादनम्
1,25,44,nābhivādyaḥ sa vijñeyo yayā śūdrastathaiva saḥ prakṣālya pādāvācamya gurorabhimukhaḥ sadā,नाभिवाद्यः स विज्ञेयो यया शूद्रस्तथैव सः प्रक्षाल्य पादावाचम्य गुरोरभिमुखः सदा
1,25,45,tasya pādau ca saṃgṛhya adhīyīta vicakṣaṇaḥ aṣṭakāsu caturdaśyāṃ pratipatparvaṇostathā,तस्य पादौ च संगृह्य अधीयीत विचक्षणः अष्टकासु चतुर्दश्यां प्रतिपत्पर्वणोस्तथा
1,25,46,mahābharaṇyāṃ vipredraṃ śravaṇadvādaśīdine bhādrapadāparapakṣe dvitīyāyāṃ tathaiva ca,महाभरण्यां विप्रेद्रं श्रवणद्वादशीदिने भाद्रपदापरपक्षे द्वितीयायां तथैव च
1,25,47,māghasya śuklasatpamyāṃ navamyāmāśrinasya ca pariveṣaṃ gate sūrye śrotriye gṛhamāgate,माघस्य शुक्लसत्पम्यां नवम्यामाश्रिनस्य च परिवेषं गते सूर्ये श्रोत्रिये गृहमागते
1,25,48,bandhite brahmaṇe caiva pravṛddhakalahe tathā saṃdhyāyāṃ garjite meghe hyakāle parivarṣaṇe,बन्धिते ब्रह्मणे चैव प्रवृद्धकलहे तथा संध्यायां गर्जिते मेघे ह्यकाले परिवर्षणे
1,25,49,ulkāśaniprapāte ca tathā vipre 'vamānite manvādiṣu ca devarṣe yugādiṣu caturṣvapi,उल्काशनिप्रपाते च तथा विप्रे ऽवमानिते मन्वादिषु च देवर्षे युगादिषु चतुर्ष्वपि
1,25,50,nādhīyīta dvijaḥ kaścitsarvakarmaphalotsukaḥ tṛtīyā prādhave śuklā bhādre kṛṣṇā traghayodaśī,नाधीयीत द्विजः कश्चित्सर्वकर्मफलोत्सुकः तृतीया प्राधवे शुक्ला भाद्रे कृष्णा त्रघयोदशी
1,25,51,kārttike navamī śuddhā māghe pañcadaśī tithiḥ etā yugādyāḥ kathitā dattasyākṣayakārikāḥ,कार्त्तिके नवमी शुद्धा माघे पञ्चदशी तिथिः एता युगाद्याः कथिता दत्तस्याक्षयकारिकाः
1,25,52,manvādīṃśca pravakṣyāmi śṛṇuṣva susamāhitaḥ akṣayukchuklanavamī kārtike dvādaśī sitā,मन्वादींश्च प्रवक्ष्यामि शृणुष्व सुसमाहितः अक्षयुक्छुक्लनवमी कार्तिके द्वादशी सिता
1,25,53,tṛtīyā caighatramāsasya tathā bhādrapadasya ca āṣāḍhaśukladaśamī sitā māghasya satpamī,तृतीया चैघत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च आषाढशुक्लदशमी सिता माघस्य सत्पमी
1,25,54,śrāvaṇasyāṣṭamī kṛṣṇā tathāṣāḍhī ca pūrṇamā phaālgunasya tvamāvāsyā pauṣasyaikādaśī sitā,श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णमा फआल्गुनस्य त्वमावास्या पौषस्यैकादशी सिता
1,25,55,kārtikī phaālgunī caighatrīṃ jyaiṣṭhī pañcadaśī sitā manvādayaḥ samākhyātā dattasyākṣayakārikāḥ,कार्तिकी फआल्गुनी चैघत्रीं ज्यैष्ठी पञ्चदशी सिता मन्वादयः समाख्याता दत्तस्याक्षयकारिकाः
1,25,56,dvijaiḥ śraddhaṃ cakarttavyaṃ manvādiṣu yugādiṣu śrāddhe nimantrite caivagrahaṇe candrasūryayoḥ,द्विजैः श्रद्धं चकर्त्तव्यं मन्वादिषु युगादिषु श्राद्धे निमन्त्रिते चैवग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः
1,25,57,ayanadvitaye caiva tathā bhūkaṃpane mune galagrahe durddine ca nādhīyīta kadācanā,अयनद्वितये चैव तथा भूकंपने मुने गलग्रहे दुर्द्दिने च नाधीयीत कदाचना
1,25,58,evamādiṣu sarveṣu anadhyāyeṣu nārada adhīyatāṃ sumūḍhānāṃprajāṃprajñāṃyaśaḥ śriyam,एवमादिषु सर्वेषु अनध्यायेषु नारद अधीयतां सुमूढानांप्रजांप्रज्ञांयशः श्रियम्
1,25,59,āyuṣyaṃ balamārogyaṃ nikṛntati yamaḥ svayam anadhyāye tu yo 'dhīte taṃ vidyādvrahmaghātakam,आयुष्यं बलमारोग्यं निकृन्तति यमः स्वयम् अनध्याये तु यो ऽधीते तं विद्याद्व्रह्मघातकम्
1,25,60,na taṃ saṃbhāṣayedviprana tena saha saṃvaset kuṇḍagolakayoḥ kecijjaḍādīnāṃ ca nārada,न तं संभाषयेद्विप्रन तेन सह संवसेत् कुण्डगोलकयोः केचिज्जडादीनां च नारद
1,25,61,vadanti copanayanaṃ tatputrādiṣu kecana anadhītya tu yo vedamanyatra kurute śramam,वदन्ति चोपनयनं तत्पुत्रादिषु केचन अनधीत्य तु यो वेदमन्यत्र कुरुते श्रमम्
1,25,62,śūdratulyaḥ sa vijñeyo narakasya priyo 'tithiḥ anadhītaśrutirvipra ācāra pratipadyate,शूद्रतुल्यः स विज्ञेयो नरकस्य प्रियो ऽतिथिः अनधीतश्रुतिर्विप्र आचार प्रतिपद्यते
1,25,63,nācāraphalamānpoti yathā śūdrastathaiva saḥ nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ yaccānyatkarma vaidikam,नाचारफलमान्पोति यथा शूद्रस्तथैव सः नित्यं नैमित्तिकं काम्यं यच्चान्यत्कर्म वैदिकम्
1,25,64,anadhītasya viprasya sarvaṃ bhavati niṣphalam śabdabrahmamayo viṣṇurvedaḥ sākṣāddhāri smṛkataḥ,अनधीतस्य विप्रस्य सर्वं भवति निष्फलम् शब्दब्रह्ममयो विष्णुर्वेदः साक्षाद्धारि स्मृकतः
1,25,65,vedādhyāyī tato vipraḥ sarvānkāmānavānpuyāt,वेदाध्यायी ततो विप्रः सर्वान्कामानवान्पुयात्
1,26,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde smārtācāreṣu varṇāśramadharmeṣvadhyayanādidharmanirupaṇaṃ nāma pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca vedagrahaṇaparyantaṃ śuśrūṣāniyato guroḥ anujñātastatastena kuryādagniparigraham,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे स्मार्ताचारेषु वर्णाश्रमधर्मेष्वध्ययनादिधर्मनिरुपणं नाम पञ्चविंशो ऽध्यायः सनक उवाच वेदग्रहणपर्यन्तं शुश्रूषानियतो गुरोः अनुज्ञातस्ततस्तेन कुर्यादग्निपरिग्रहम्
1,26,2,vedāśca dharmaśāstrāṇi vedāṅgānyapi ca dvijaḥ adhītya gurave dattvā dakṣiṇāṃ saṃviśedvṛham,वेदाश्च धर्मशास्त्राणि वेदाङ्गान्यपि च द्विजः अधीत्य गुरवे दत्त्वा दक्षिणां संविशेद्वृहम्
1,26,3,rupalāvaṇyasaṃpannāṃ saguṇāṃ sukulodbhavām dvijaḥ samudvahetkanyāṃ suśīlāṃ dharma cāriṇīm,रुपलावण्यसंपन्नां सगुणां सुकुलोद्भवाम् द्विजः समुद्वहेत्कन्यां सुशीलां धर्म चारिणीम्
1,26,4,mātṛtaḥ pañcamīṃ dhīmānpitataḥ satpamīṃ tathā dvijaḥ samudvahetkanyathā gurutalparāḥ,मातृतः पञ्चमीं धीमान्पिततः सत्पमीं तथा द्विजः समुद्वहेत्कन्यथा गुरुतल्पराः
1,26,5,rogiṇīṃ caiva vṛttākṣīṃ sarogakulasaṃbhavām atikeśāmakeśāmakeśāṃ ca vācālāṃ nodvahedvudhaḥ,रोगिणीं चैव वृत्ताक्षीं सरोगकुलसंभवाम् अतिकेशामकेशामकेशां च वाचालां नोद्वहेद्वुधः
1,26,6,kopānāṃ vāmanāṃ caiva dīrghadehāṃ virupiṇīm nyānādhikāṅgīmunmattāṃ piśunāṃ nodvahed budhaḥ,कोपानां वामनां चैव दीर्घदेहां विरुपिणीम् न्यानाधिकाङ्गीमुन्मत्तां पिशुनां नोद्वहेद् बुधः
1,26,7,sthūlagulphaāṃ dīrghajaṅghāṃ tathaiva puruṣākṛtim śmaśruvyañjanasaṃyuktāṃ kubjāṃ caivādvahenna ca,स्थूलगुल्फआं दीर्घजङ्घां तथैव पुरुषाकृतिम् श्मश्रुव्यञ्जनसंयुक्तां कुब्जां चैवाद्वहेन्न च
1,26,8,vṛthāhāsyamukhīṃ caiva sadānyagṛha vāsinīm vivādaśīlāṃ bhramitāṃ niṣṭhurāṃ nodvahedrudhaḥ,वृथाहास्यमुखीं चैव सदान्यगृह वासिनीम् विवादशीलां भ्रमितां निष्ठुरां नोद्वहेद्रुधः
1,26,9,bahvaśinīṃ sthīladantāṃ sthūloṣṭhīṃ ghurghurasvanām atikṛṣṇāṃ raktavarṇāṃ dhūrtāṃ naivodvahe dvudhaḥ,बह्वशिनीं स्थीलदन्तां स्थूलोष्ठीं घुर्घुरस्वनाम् अतिकृष्णां रक्तवर्णां धूर्तां नैवोद्वहे द्वुधः
1,26,10,sadā rodanaśīlāṃ ca pāṇḍurābhāṃ ca kutsitām tāsaśvāsādisaṃyuktāṃ nidrāśīlāṃ ca nodvahet,सदा रोदनशीलां च पाण्डुराभां च कुत्सिताम् तासश्वासादिसंयुक्तां निद्राशीलां च नोद्वहेत्
1,26,11,anarthabhāṣiṇīṃ caiva lokadveṣa parāyaṇām parāpavādaniratāṃ taskārāṃ nodvahedvudhaḥ,अनर्थभाषिणीं चैव लोकद्वेष परायणाम् परापवादनिरतां तस्कारां नोद्वहेद्वुधः
1,26,12,dīrghanāsāṃ ca kitavāṃ tanūruhavibhūṣigatām garvitāṃ bakavṛttiṃ ca sarvathā nodvahedvudhaḥ,दीर्घनासां च कितवां तनूरुहविभूषिगताम् गर्वितां बकवृत्तिं च सर्वथा नोद्वहेद्वुधः
1,26,13,bālabhāvādavijñātasvabhāvāmudvahedyadi pragalbhāṃ vāguṇāṃ jñātvā sarvathā tāṃ parityajet,बालभावादविज्ञातस्वभावामुद्वहेद्यदि प्रगल्भां वागुणां ज्ञात्वा सर्वथा तां परित्यजेत्
1,26,14,bharttṛputreṣu yā nārī sarvadā niṣṭhurā bhavet parānukūlinī yā ca sarvathā tāṃ parityajet,भर्त्तृपुत्रेषु या नारी सर्वदा निष्ठुरा भवेत् परानुकूलिनी या च सर्वथा तां परित्यजेत्
1,26,15,vivāhāścāṣṭadhā jñeyā brāhmādyā munisattama pūrvaḥ pūrvo varo jñeyaḥ pūrvābhāve paraḥ paraḥ,विवाहाश्चाष्टधा ज्ञेया ब्राह्माद्या मुनिसत्तम पूर्वः पूर्वो वरो ज्ञेयः पूर्वाभावे परः परः
1,26,16,brāhno daivastathaivārṣaḥ prājāpatyastathāsuraḥ gāndharvo rākṣasaścaiva paiśācaścāṣṭamo mataḥ,ब्राह्नो दैवस्तथैवार्षः प्राजापत्यस्तथासुरः गान्धर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमो मतः
1,26,17,brāhmeṇa ca vivāhena vaivāhyo vai dvijottamaḥ daivenāpyathavā vipra kecidārṣaṃ pracakṣate,ब्राह्मेण च विवाहेन वैवाह्यो वै द्विजोत्तमः दैवेनाप्यथवा विप्र केचिदार्षं प्रचक्षते
1,26,18,prājāpatyādayo vipra vivāhāḥ pañcaja garhitāḥ abhāveṣu tu pūrveṣāṃ kuryādeva parānbudhaḥ,प्राजापत्यादयो विप्र विवाहाः पञ्चज गर्हिताः अभावेषु तु पूर्वेषां कुर्यादेव परान्बुधः
1,26,19,yajñopavītadvitayaṃ sottarīyaṃ ca dhārayet suvarṇakuṇḍale caiva dhautavastradvayaṃ tathā,यज्ञोपवीतद्वितयं सोत्तरीयं च धारयेत् सुवर्णकुण्डले चैव धौतवस्त्रद्वयं तथा
1,26,20,anulepanalitpāṅgaḥ kṛttakeśanakhaḥ śuciḥ dhārayedvaiṇavaṃ daṇḍaṃ sodakaṃ ca kamaṇḍalum,अनुलेपनलित्पाङ्गः कृत्तकेशनखः शुचिः धारयेद्वैणवं दण्डं सोदकं च कमण्डलुम्
1,26,21,uṣṇīṣamamalaṃ chatraṃ pāduke cāpyupānahau dhārayetpuṣpamālye ca sugandhaṃ priyadarśanaḥ,उष्णीषममलं छत्रं पादुके चाप्युपानहौ धारयेत्पुष्पमाल्ये च सुगन्धं प्रियदर्शनः
1,26,22,nityaṃ svādhyāyaśīlaḥ syādyathācāraṃ samācaret parānnaṃ naiva bhuñjīta paravādaṃ ca varjayet,नित्यं स्वाध्यायशीलः स्याद्यथाचारं समाचरेत् परान्नं नैव भुञ्जीत परवादं च वर्जयेत्
1,26,23,pādena nākrametpādamucchiṣṭaṃ naiva laṅghayet na saṃhatābhyāṃ hastābhyāṃ kaṇḍūyedātmanaḥ śiraḥ,पादेन नाक्रमेत्पादमुच्छिष्टं नैव लङ्घयेत् न संहताभ्यां हस्ताभ्यां कण्डूयेदात्मनः शिरः
1,26,24,pūjyaṃ devālayaṃ caiva nāpasavyaṃ vrajeddijaḥ devārcācamanasnānavrataśrāddhakriyādiṣu,पूज्यं देवालयं चैव नापसव्यं व्रजेद्दिजः देवार्चाचमनस्नानव्रतश्राद्धक्रियादिषु
1,26,25,na bhavenmuktakeśaśca naikavastradharastathā nāroheduṣṭrayānaṃ ca śuṣkavādaṃ ca varjayet,न भवेन्मुक्तकेशश्च नैकवस्त्रधरस्तथा नारोहेदुष्ट्रयानं च शुष्कवादं च वर्जयेत्
1,26,26,anya striyaṃ na gacchecca paiśunyaṃ parivarjayet nāpasavyaṃ vrajedvipra goścatthānalaparvatān,अन्य स्त्रियं न गच्छेच्च पैशुन्यं परिवर्जयेत् नापसव्यं व्रजेद्विप्र गोश्चत्थानलपर्वतान्
1,26,27,catuṣpathaṃ caityavṛkṣarṃ devakhātaṃ nṛpaṃ tathā asūyāṃ matsaratvaṃ ca divāsvāpaṃ ca varjayet,चतुष्पथं चैत्यवृक्षर्ं देवखातं नृपं तथा असूयां मत्सरत्वं च दिवास्वापं च वर्जयेत्
1,26,28,na vadetparapāpāni svapuṇyaṃ na prakāśayet svakaṃ nāma svanakṣatraṃ mānaṃ caivātigopayet,न वदेत्परपापानि स्वपुण्यं न प्रकाशयेत् स्वकं नाम स्वनक्षत्रं मानं चैवातिगोपयेत्
1,26,29,na durjanaiḥ saha vase nnāśāstraṃ śṛṇuyāttathā āsavadyūtagīteṣu dvijastu na rartiṃ caret,न दुर्जनैः सह वसे न्नाशास्त्रं शृणुयात्तथा आसवद्यूतगीतेषु द्विजस्तु न रर्तिं चरेत्
1,26,30,ārdrāsthi ca tathocchiṣṭaṃ śūdraṃ ca patitaṃ tathā sarpaṃ ca bhaṣaṇaṃ spṛṣṭvā sacailaṃ snānamācaret,आर्द्रास्थि च तथोच्छिष्टं शूद्रं च पतितं तथा सर्पं च भषणं स्पृष्ट्वा सचैलं स्नानमाचरेत्
1,26,31,citiṃ ca citikāṣṭaṃ ca yūpaṃ cāṇḍālameva ca spṛṣṭvā devalakaṃ caiva savāsā jalamāviśet,चितिं च चितिकाष्टं च यूपं चाण्डालमेव च स्पृष्ट्वा देवलकं चैव सवासा जलमाविशेत्
1,26,32,dīpakhaṭvātanucchāyākeśavas trakaṭodakam ajāmārjaṃnimārjārareṇurddaivaṃ śubhaṃ haret,दीपखट्वातनुच्छायाकेशवस् त्रकटोदकम् अजामार्जंनिमार्जाररेणुर्द्दैवं शुभं हरेत्
1,26,33,śūrppavātaṃ pretadhūmaṃ tathā śūdrānnabhojanam vṛṣalīpatisaṅgaṃ ca dūrataḥ parivarjayet,शूर्प्पवातं प्रेतधूमं तथा शूद्रान्नभोजनम् वृषलीपतिसङ्गं च दूरतः परिवर्जयेत्
1,26,34,asacchārstrārthamananaṃ khādanaṃ nakhakeśayoḥ tathaiva nagnaśayanaṃ sarvadā parivarjayet,असच्छार्स्त्रार्थमननं खादनं नखकेशयोः तथैव नग्नशयनं सर्वदा परिवर्जयेत्
1,26,35,śirobhyaṅgāvaśiṣṭena tailenāṅgaṃ na lepayet tāṃbūlamaśuciṃ nādyāttathā suptaṃ na bodhayet,शिरोभ्यङ्गावशिष्टेन तैलेनाङ्गं न लेपयेत् तांबूलमशुचिं नाद्यात्तथा सुप्तं न बोधयेत्
1,26,36,nāśuddho 'gniṃ paricaretpūjayedgurudevatāḥ na vāmahastenaikena pibedvakreṇa vā jalam,नाशुद्धो ऽग्निं परिचरेत्पूजयेद्गुरुदेवताः न वामहस्तेनैकेन पिबेद्वक्रेण वा जलम्
1,26,37,na cākramedgurośchāyāṃ tadājñāṃ ca munīśvara na nindedyogino viprānvratino 'pi yatīṃstathā,न चाक्रमेद्गुरोश्छायां तदाज्ञां च मुनीश्वर न निन्देद्योगिनो विप्रान्व्रतिनो ऽपि यतींस्तथा
1,26,38,parasparasya marmāṇi na kadāpi vadeddvijaḥ darśe ca paurṇamāsyāṃ ca yāgaṃ kuryādyathāvidhi,परस्परस्य मर्माणि न कदापि वदेद्द्विजः दर्शे च पौर्णमास्यां च यागं कुर्याद्यथाविधि
1,26,39,upasanaṃ ca hotavyaṃ sāyaṃ prātardvijātibhiḥ upāsanaparityāgī surāpītyucyate budhaiḥ,उपसनं च होतव्यं सायं प्रातर्द्विजातिभिः उपासनपरित्यागी सुरापीत्युच्यते बुधैः
1,26,40,ayane viṣuve caiva yugādiṣu caturṣvapi darśe ca pretapakṣe ca śrāddhaṃ kuryādgṛhī dvijaḥ,अयने विषुवे चैव युगादिषु चतुर्ष्वपि दर्शे च प्रेतपक्षे च श्राद्धं कुर्याद्गृही द्विजः
1,26,41,manvādiṣu mṛdāhe ca aṣṭakāsu ca nārada nāvadhānye samāyāte gṛhī śrāddhaṃ samācaret,मन्वादिषु मृदाहे च अष्टकासु च नारद नावधान्ये समायाते गृही श्राद्धं समाचरेत्
1,26,42,śrotriye gṛhamāyāte grahaṇe candrasūryoḥ puṇyakṣetreṣu tīrtheṣu gṛhī śrāddhaṃ samācaret,श्रोत्रिये गृहमायाते ग्रहणे चन्द्रसूर्योः पुण्यक्षेत्रेषु तीर्थेषु गृही श्राद्धं समाचरेत्
1,26,43,yajño dānaṃ tapo homaḥ svādhyāyaḥ pitṛtarpaṇam vṛthā bhavati tatsarvamūrddhapuṇḍraṃ vinā kṛtam,यज्ञो दानं तपो होमः स्वाध्यायः पितृतर्पणम् वृथा भवति तत्सर्वमूर्द्धपुण्ड्रं विना कृतम्
1,26,44,urddhapuṇḍraṃ ca tulasīṃ śrāddhe necchanti kecana vṛthācāraḥ parityājyastasmācchreyo 'rthibhirdvijaiḥ,उर्द्धपुण्ड्रं च तुलसीं श्राद्धे नेच्छन्ति केचन वृथाचारः परित्याज्यस्तस्माच्छ्रेयो ऽर्थिभिर्द्विजैः
1,26,45,ityevamādayo dharmāḥ smṛtimārgapracoditāḥ kāryā dvijātibhiḥ samyaksarvakarmaphalapradāḥ,इत्येवमादयो धर्माः स्मृतिमार्गप्रचोदिताः कार्या द्विजातिभिः सम्यक्सर्वकर्मफलप्रदाः
1,26,46,sadā cāraparā ye tu teṣāṃ viṣṇuḥ prasīdati viṣṇau prasannatāṃ yāte kimasādhyaṃ dvijottama,सदा चारपरा ये तु तेषां विष्णुः प्रसीदति विष्णौ प्रसन्नतां याते किमसाध्यं द्विजोत्तम
1,27,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde smārttadhermaṣu vedādhyayanādikasya gṛhasthadharmasya ca nirupaṇaṃ nāma ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca gṛhasthasya sadācāraṃ vakṣyāmi munisattama yadrūtāṃ sarvapāpāni naśyantyeva na saṃśayaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे स्मार्त्तधेर्मषु वेदाध्ययनादिकस्य गृहस्थधर्मस्य च निरुपणं नाम षड्विंशो ऽध्यायः सनक उवाच गृहस्थस्य सदाचारं वक्ष्यामि मुनिसत्तम यद्रूतां सर्वपापानि नश्यन्त्येव न संशयः
1,27,2,brāhne muhūrte cotthāya puruṣārthāvirodhinīm vṛttiṃ saṃcintayedvipra kṛtakeśaprasādhanaḥ,ब्राह्ने मुहूर्ते चोत्थाय पुरुषार्थाविरोधिनीम् वृत्तिं संचिन्तयेद्विप्र कृतकेशप्रसाधनः
1,27,3,divāsaṃdhyāsu karṇasthabrahmasūtra udaḍmukhaḥ kuryānmūtrapurīṣe tu rātrau ceddakṣiṇāmukhaḥ,दिवासंध्यासु कर्णस्थब्रह्मसूत्र उदड्मुखः कुर्यान्मूत्रपुरीषे तु रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः
1,27,4,śiraḥ prāvṛtya vastreṇa hyantarddhāya tṛṇairmahīm vahankāṣṭaṃ kareṇaikaṃ tāvanmaunī bhaveddvijaḥ,शिरः प्रावृत्य वस्त्रेण ह्यन्तर्द्धाय तृणैर्महीम् वहन्काष्टं करेणैकं तावन्मौनी भवेद्द्विजः
1,27,5,pathi goṣṭe nadītīre taḍāgagṛhasannidhau tathā vṛkṣasya cchāyāyāṃ kāntāre vahnisannidhau,पथि गोष्टे नदीतीरे तडागगृहसन्निधौ तथा वृक्षस्य च्छायायां कान्तारे वह्निसन्निधौ
1,27,6,devālaye tathodyāne kṛṣṭabhūmau catuṣpathe brāhmaṇānāṃ samīpe ca tathā goguruyoṣitām,देवालये तथोद्याने कृष्टभूमौ चतुष्पथे ब्राह्मणानां समीपे च तथा गोगुरुयोषिताम्
1,27,7,tuṣāṅgārakapāleṣu jalamadhye tathaiva ca evamādiṣu deśeṣu malamūtraṃ na kārayet,तुषाङ्गारकपालेषु जलमध्ये तथैव च एवमादिषु देशेषु मलमूत्रं न कारयेत्
1,27,8,śauce yatnaḥ sadā kāryaḥ śaucamūlo dvijaḥ smṛtaḥ śaucācāravihīnasya samastaṃ karma niṣphalam,शौचे यत्नः सदा कार्यः शौचमूलो द्विजः स्मृतः शौचाचारविहीनस्य समस्तं कर्म निष्फलम्
1,27,9,śaucaṃ tu dvividhaṃ proktaṃ brāhmamābhyāntaraṃ tathā mṛjjalābhyāṃ bahiḥ śuddhirbhāvaśuddhistathāntaram,शौचं तु द्विविधं प्रोक्तं ब्राह्ममाभ्यान्तरं तथा मृज्जलाभ्यां बहिः शुद्धिर्भावशुद्धिस्तथान्तरम्
1,27,10,gṛhītaśiśraścotthāya śaucārthaṃ mṛdamāharet . na mūṣakādikhanitāṃ phaālotkṛṣṭāṃ tathaiva ca,गृहीतशिश्रश्चोत्थाय शौचार्थं मृदमाहरेत् . न मूषकादिखनितां फआलोत्कृष्टां तथैव च
1,27,11,vāpīkūpataḍāgebhyo nāharedapi mṛttikām śaucaṃ kuryātprayatnena samādāya śubhāṃ mṛdam,वापीकूपतडागेभ्यो नाहरेदपि मृत्तिकाम् शौचं कुर्यात्प्रयत्नेन समादाय शुभां मृदम्
1,27,12,liṅge mṛdekā dātavyā tisro vā meḍhrayordvayoḥ etanmūtramutsarge śaucamāhūrmanīṣiṇaḥ,लिङ्गे मृदेका दातव्या तिस्रो वा मेढ्रयोर्द्वयोः एतन्मूत्रमुत्सर्गे शौचमाहूर्मनीषिणः
1,27,13,ekā liṅge gude pañca daśa vāme tathobhayoḥ satpa tisraḥ pradātavyāḥ pādayormṛttikāḥ pṛthak,एका लिङ्गे गुदे पञ्च दश वामे तथोभयोः सत्प तिस्रः प्रदातव्याः पादयोर्मृत्तिकाः पृथक्
1,27,14,etacchaucaṃ viḍutsarge gandhalepāpanuttaye etacchaucaṃ gṛhasthasya dviguṇaṃ brahmacāriṇām,एतच्छौचं विडुत्सर्गे गन्धलेपापनुत्तये एतच्छौचं गृहस्थस्य द्विगुणं ब्रह्मचारिणाम्
1,27,15,triguṇāṃ tu vanasthānāṃ yatīnāṃ taccarguṇam svasthāne pūrṇaśaucaṃ syātpathyarddhaṃ munisattama,त्रिगुणां तु वनस्थानां यतीनां तच्चर्गुणम् स्वस्थाने पूर्णशौचं स्यात्पथ्यर्द्धं मुनिसत्तम
1,27,16,āture niyamo nāsti mahāpadi tathaiva ca gandhalepakṣayakaraṃ śaurcaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ,आतुरे नियमो नास्ति महापदि तथैव च गन्धलेपक्षयकरं शौर्चं कुर्याद्विचक्षणः
1,27,17,strīṇāmanupanītānāṃ gandhalepakṣayāvadhi vratasthānāṃ tu sarveṣāṃ yativacchaucamiṣyate,स्त्रीणामनुपनीतानां गन्धलेपक्षयावधि व्रतस्थानां तु सर्वेषां यतिवच्छौचमिष्यते
1,27,18,vidhavānāṃ ca virpendra etadeva nigadyate evaṃ śaucaṃ tu nirvartya paścādvai susamāhitaḥ,विधवानां च विर्पेन्द्र एतदेव निगद्यते एवं शौचं तु निर्वर्त्य पश्चाद्वै सुसमाहितः
1,27,19,prāgāsya udagāsyo vāpyācāmetprayartendriyaḥ triścaturdhā pibedāpo gandhaphenādivarjitāḥ,प्रागास्य उदगास्यो वाप्याचामेत्प्रयर्तेन्द्रियः त्रिश्चतुर्धा पिबेदापो गन्धफेनादिवर्जिताः
1,27,20,dvirmārjayetkapolaṃ ca talenoṣṭhau ca sattama tarjanyaṅguṣṭhayogena nāsārandhradvayaṃ spṛśet,द्विर्मार्जयेत्कपोलं च तलेनोष्ठौ च सत्तम तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन नासारन्ध्रद्वयं स्पृशेत्
1,27,21,aguṃṣṭānāmikābhyāṃ ca cakṣuḥ śrotre yathākramam kaniṣṭāṅguṣṭayogena nābhideśe spṛśeddvijaḥ,अगुंष्टानामिकाभ्यां च चक्षुः श्रोत्रे यथाक्रमम् कनिष्टाङ्गुष्टयोगेन नाभिदेशे स्पृशेद्द्विजः
1,27,22,talenoraḥsthalaṃ caiva aṅgulyagraiḥ śiraḥ spṛśet talena cāṅgulāgrairvā spṛśedaṃsau vicakṣaṇaḥ,तलेनोरःस्थलं चैव अङ्गुल्यग्रैः शिरः स्पृशेत् तलेन चाङ्गुलाग्रैर्वा स्पृशेदंसौ विचक्षणः
1,27,23,evamācamya vipredra śuddhimānpotyanuttamām dantakāṣṭaṃ tataḥ khādetsatvacaṃ śastavṛkṣajam,एवमाचम्य विप्रेद्र शुद्धिमान्पोत्यनुत्तमाम् दन्तकाष्टं ततः खादेत्सत्वचं शस्तवृक्षजम्
1,27,24,bilvāsanāpāmārgaṇāṃ nimbānmārkādiśākhinām prakṣālya vāriṇā caiva mantreṇāpyabhimantritam,बिल्वासनापामार्गणां निम्बान्मार्कादिशाखिनाम् प्रक्षाल्य वारिणा चैव मन्त्रेणाप्यभिमन्त्रितम्
1,27,25,āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca brahma prajñāṃ ca medhāṃ ca tvanno dhehi vanaspate,आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च ब्रह्म प्रज्ञां च मेधां च त्वन्नो धेहि वनस्पते
1,27,26,kaniṣṭāgrasamaṃ sthaulye vipraḥ khādeddaśāṅgulam navāṅgulaṃ kṣatriyaśca vaiśyaścāṣṭāṅgulonmitam,कनिष्टाग्रसमं स्थौल्ये विप्रः खादेद्दशाङ्गुलम् नवाङ्गुलं क्षत्रियश्च वैश्यश्चाष्टाङ्गुलोन्मितम्
1,27,27,śūdro vedāṅgulamitaṃ vanitā ca munīśvara alābhe daitakāṣṭānāṃ gaṇḍūṣairbhānusaṃmitaiḥ,शूद्रो वेदाङ्गुलमितं वनिता च मुनीश्वर अलाभे दैतकाष्टानां गण्डूषैर्भानुसंमितैः
1,27,28,muthaśuddhirvidhīyeta tṛṇapatrasamanvitaiḥ kareṇādāya vāmena saṃcarvedvāmadaṃṣṭrayā,मुथशुद्धिर्विधीयेत तृणपत्रसमन्वितैः करेणादाय वामेन संचर्वेद्वामदंष्ट्रया
1,27,29,dvijānsaṃgharṣya godohaṃ tataḥ prakṣālya pāṭayet jihvāmullikhya tābhyāṃ tu dalubhyāṃ niyatendriyaḥ,द्विजान्संघर्ष्य गोदोहं ततः प्रक्षाल्य पाटयेत् जिह्वामुल्लिख्य ताभ्यां तु दलुभ्यां नियतेन्द्रियः
1,27,30,prakṣālya prakṣipedū dūre bhūyaścācamya pūrvavat tataḥ snānaṃ prakurvīta nadyādau vimale jale,प्रक्षाल्य प्रक्षिपेदू दूरे भूयश्चाचम्य पूर्ववत् ततः स्नानं प्रकुर्वीत नद्यादौ विमले जले
1,27,31,taṭaṃ prakṣālya darbhāśca vinyasya praviśejjalam praṇamya tatra tīrthāni āvāhya ravimaṇḍalāt,तटं प्रक्षाल्य दर्भाश्च विन्यस्य प्रविशेज्जलम् प्रणम्य तत्र तीर्थानि आवाह्य रविमण्डलात्
1,27,32,gandhādyairmaṇḍalaṃ kṛtvā dhyātvā devaṃ janārdanam snāyānmantrānsmaranpuṇyāṃstīrthāni ca viriñcija,गन्धाद्यैर्मण्डलं कृत्वा ध्यात्वा देवं जनार्दनम् स्नायान्मन्त्रान्स्मरन्पुण्यांस्तीर्थानि च विरिञ्चिज
1,27,33,gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati narmade siṃdhukāveri jale 'sminsannidhiṃ kuru,गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति नर्मदे सिंधुकावेरि जले ऽस्मिन्सन्निधिं कुरु
1,27,34,puṣkarādyāni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritastathā āgacchantu mahābhāgāḥ snānakāle sadā mama,पुष्कराद्यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा आगच्छन्तु महाभागाः स्नानकाले सदा मम
1,27,35,ayodhyā mathurā māyā kāśīṃ kāñcī hyavantikā purī dvārāvatī jñeyā satpaitā mokṣadāyikāḥ,अयोध्या मथुरा माया काशीं काञ्ची ह्यवन्तिका पुरी द्वारावती ज्ञेया सत्पैता मोक्षदायिकाः
1,27,36,tato 'dhamarṣaṇa japtvā yatāsurvārisaṃplutaḥ snānāṅgaṃ tarpaṇaṃ kṛtvācamyārdhyaṃ bhānaver'payet,ततो ऽधमर्षण जप्त्वा यतासुर्वारिसंप्लुतः स्नानाङ्गं तर्पणं कृत्वाचम्यार्ध्यं भानवेर्ऽपयेत्
1,27,37,tato dhyātvā vivasvantaṃ jalānnirgatya nārada paridhāyāhataṃ dhautaṃ dvitīyaṃ parivīya ca,ततो ध्यात्वा विवस्वन्तं जलान्निर्गत्य नारद परिधायाहतं धौतं द्वितीयं परिवीय च
1,27,38,kuśāsane samāviśya saṃdhyākarma samārabhet īśānābhimukho vipra gāyatryācamya vai dvija,कुशासने समाविश्य संध्याकर्म समारभेत् ईशानाभिमुखो विप्र गायत्र्याचम्य वै द्विज
1,27,39,ṛtamityabhimantryārtha punarevāmed budhaḥ tatastu vāriṇātmānaṃ veṣṭayitvā samukṣya ca,ऋतमित्यभिमन्त्र्यार्थ पुनरेवामेद् बुधः ततस्तु वारिणात्मानं वेष्टयित्वा समुक्ष्य च
1,27,40,saṃkalpya praṇavānte tu ṛṣicchandaḥ surānsmaran bhūrādibhirvyāhṛtibhiḥ satpabhiḥ prokṣya mastakam,संकल्प्य प्रणवान्ते तु ऋषिच्छन्दः सुरान्स्मरन् भूरादिभिर्व्याहृतिभिः सत्पभिः प्रोक्ष्य मस्तकम्
1,27,41,nyāsaṃ samācarenmantrī pṛthageva karāṅgayoḥ vinyasya hṛdaye tāraṃ bhūḥ śirasyatha vinyaset,न्यासं समाचरेन्मन्त्री पृथगेव कराङ्गयोः विन्यस्य हृदये तारं भूः शिरस्यथ विन्यसेत्
1,27,42,bhuvaḥ śikhāyāṃ svaścaiva kavaye bhūrbhuvo 'kṣiṣu bhūrbhuvaḥ svastathātrāstraṃ dikṣu tālatrayaṃ nyaset,भुवः शिखायां स्वश्चैव कवये भूर्भुवो ऽक्षिषु भूर्भुवः स्वस्तथात्रास्त्रं दिक्षु तालत्रयं न्यसेत्
1,27,43,tata āvāhayetsaṃdhyāṃ prātaḥ kokanasthitām āgaccha varade devi tryakṣare brahmavādini,तत आवाहयेत्संध्यां प्रातः कोकनस्थिताम् आगच्छ वरदे देवि त्र्यक्षरे ब्रह्मवादिनि
1,27,44,gāyatri cchandasāṃ mātarbrahmayone namo 'stu te madhyāhne vṛṣabhāruḍhāṃ śuklāṃbarasamāvṛtām,गायत्रि च्छन्दसां मातर्ब्रह्मयोने नमो ऽस्तु ते मध्याह्ने वृषभारुढां शुक्लांबरसमावृताम्
1,27,45,sāvitrīṃ rudrayoniṃ cāvāhayedrudravādinīm sāyaṃ tu garuḍāruḍhāṃ pītāṃbarasamāvṛttām,सावित्रीं रुद्रयोनिं चावाहयेद्रुद्रवादिनीम् सायं तु गरुडारुढां पीतांबरसमावृत्ताम्
1,27,46,sarasvatīṃ viṣṇuyonimāhvayedviṣṇuvādinīm tāraṃ ca vyāhṛtīḥ satpa tripadāṃ ca samuccaran,सरस्वतीं विष्णुयोनिमाह्वयेद्विष्णुवादिनीम् तारं च व्याहृतीः सत्प त्रिपदां च समुच्चरन्
1,27,47,śiraḥ śikhāṃ ca saṃpūrya kubhayitvā virecayet vāmamadhyātparairvāyuṃ krameṇa prāṇasaṃyame,शिरः शिखां च संपूर्य कुभयित्वा विरेचयेत् वाममध्यात्परैर्वायुं क्रमेण प्राणसंयमे
1,27,48,dvirācāmettataḥ paścātprātaḥ sūryaścameti ca āpaḥ punantu madhyāhne sāyamagniścameti ca,द्विराचामेत्ततः पश्चात्प्रातः सूर्यश्चमेति च आपः पुनन्तु मध्याह्ने सायमग्निश्चमेति च
1,27,49,āpo hiṣṭheti tisṛbhirmārjanaṃ ca tataścaret sumutriyā na ityuktvā nāsāspṛṣṭajalena ca,आपो हिष्ठेति तिसृभिर्मार्जनं च ततश्चरेत् सुमुत्रिया न इत्युक्त्वा नासास्पृष्टजलेन च
1,27,50,dviṣadvargaṃ samutsārya drupadāṃ śirasi kṣipet ṛtaṃ ca satyametena kṛtvā caivādhamarṣaṇam,द्विषद्वर्गं समुत्सार्य द्रुपदां शिरसि क्षिपेत् ऋतं च सत्यमेतेन कृत्वा चैवाधमर्षणम्
1,27,51,antaścarasi mantreṇa sakṛdeva pibedapaḥ tataḥ sūryāya vidhivadgandhaṃ puṣpaṃ jalāñjalim,अन्तश्चरसि मन्त्रेण सकृदेव पिबेदपः ततः सूर्याय विधिवद्गन्धं पुष्पं जलाञ्जलिम्
1,27,52,kṣiptvopatiṣṭheddevarṣe bhāskaraṃ svastikāñjalim ūrddhūbāhuradhobāhuḥ kramātkalyādike trike,क्षिप्त्वोपतिष्ठेद्देवर्षे भास्करं स्वस्तिकाञ्जलिम् ऊर्द्धूबाहुरधोबाहुः क्रमात्कल्यादिके त्रिके
1,27,53,uhutyaṃ citraṃ taccakṣurityetattritayaṃ japet saurāñchaivānvaiṣṇavāṃśca mantrānanyāṃśca nārada,उहुत्यं चित्रं तच्चक्षुरित्येतत्त्रितयं जपेत् सौराञ्छैवान्वैष्णवांश्च मन्त्रानन्यांश्च नारद
1,27,54,tejo 'si gāyatryasīti prārthayetsaviturmahaḥ tato 'ṅgāni trirāvartya dhyāyecchaktīstadātmikāḥ,तेजो ऽसि गायत्र्यसीति प्रार्थयेत्सवितुर्महः ततो ऽङ्गानि त्रिरावर्त्य ध्यायेच्छक्तीस्तदात्मिकाः
1,27,55,brahmaṇī caturānanākṣavalayā kumbhaṃ karaiḥ srukstravau bibhrāṇā tvaruṇendukāntivadanā ṛgrūpiṇī bālikā haṃsārohaṇakelikhaṇkhaṇmaṇerbibārcitā bhūṣitā gāyatrī paribhāvitā bhavatu naḥ saṃpatsamṛddhyai sadā,ब्रह्मणी चतुराननाक्षवलया कुम्भं करैः स्रुक्स्त्रवौ बिभ्राणा त्वरुणेन्दुकान्तिवदना ऋग्रूपिणी बालिका हंसारोहणकेलिखण्खण्मणेर्बिबार्चिता भूषिता गायत्री परिभाविता भवतु नः संपत्समृद्ध्यै सदा
1,27,56,rudrāṇī navayauvanā trinayanā vaiyāghnacarmāṃbarā khaṭvāṅgatraghiśikhākṣasūtravalayābhītiśriyai cāstu naḥ vidyuddāmajaṭākalāpavilasadvārledumaulirmudā sāvitrī vṛṣavāhanā sitatanurdhyeyā yajūrūpiṇī,रुद्राणी नवयौवना त्रिनयना वैयाघ्नचर्मांबरा खट्वाङ्गत्रघिशिखाक्षसूत्रवलयाभीतिश्रियै चास्तु नः विद्युद्दामजटाकलापविलसद्वार्लेदुमौलिर्मुदा सावित्री वृषवाहना सिततनुर्ध्येया यजूरूपिणी
1,27,57,dhyeyā sā ca sarasvatī bhagavatī pītāṃbarālaṅkṛtā śyāmā śyāmatanurjaroparilasadgātrāñcitā vaiṣṇavī tārkṣyasthā maṇinūpurāṅgadalasadgraiveyabhūṣojjvalā hastālaṅkṛtaśaṅkhacakrasugadāpahmāśriyai cāstu naḥ,ध्येया सा च सरस्वती भगवती पीतांबरालङ्कृता श्यामा श्यामतनुर्जरोपरिलसद्गात्राञ्चिता वैष्णवी तार्क्ष्यस्था मणिनूपुराङ्गदलसद्ग्रैवेयभूषोज्ज्वला हस्तालङ्कृतशङ्खचक्रसुगदापह्माश्रियै चास्तु नः
1,27,58,evaṃ dhyātvā japettiṣṭhanprātarmadhyāhnake tathā sāyaṅkāle samāsīno bhaktyā tadgatamānasaḥ,एवं ध्यात्वा जपेत्तिष्ठन्प्रातर्मध्याह्नके तथा सायङ्काले समासीनो भक्त्या तद्गतमानसः
1,27,59,sahasraparamāṃ devīṃ śatamadhyāṃ daśāvarām tripadāṃ praṇavopetāṃ bhūrbhuvaḥ svarupakramām,सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् त्रिपदां प्रणवोपेतां भूर्भुवः स्वरुपक्रमाम्
1,27,60,ṣaṭtāraḥ saṃpuṭo vāpi vratinaśca yaterjapaḥ gṛhasthasya sattāraḥ syājjapya evaṃvidho mune,षट्तारः संपुटो वापि व्रतिनश्च यतेर्जपः गृहस्थस्य सत्तारः स्याज्जप्य एवंविधो मुने
1,27,61,tato japtvā yathāśakti savitre vinivedya ca gāyatryai ca savitre ca prakṣipedañjalidrūyam,ततो जप्त्वा यथाशक्ति सवित्रे विनिवेद्य च गायत्र्यै च सवित्रे च प्रक्षिपेदञ्जलिद्रूयम्
1,27,62,tato visṛjya tāṃ vipra uttare iti mantrataḥ brahmaṇeśena hariṇānujñātā gaccha sādaram,ततो विसृज्य तां विप्र उत्तरे इति मन्त्रतः ब्रह्मणेशेन हरिणानुज्ञाता गच्छ सादरम्
1,27,63,dirabhyo digdevatābhyaśca namaskṛtya kṛtāñjaliḥ prātarādeḥ paraṃ karma kuryādapi vidhānataḥ,दिरभ्यो दिग्देवताभ्यश्च नमस्कृत्य कृताञ्जलिः प्रातरादेः परं कर्म कुर्यादपि विधानतः
1,27,64,prātarmadhyandine caiva gṛhasthaḥ snānamācaret vānaprasthaśca devarṣe snāyātrniṣavaṇaṃ yatiḥ,प्रातर्मध्यन्दिने चैव गृहस्थः स्नानमाचरेत् वानप्रस्थश्च देवर्षे स्नायात्र्निषवणं यतिः
1,27,65,āturāṇāṃ tu rogadyaiḥ pānthānāṃ ca sakṛnmatam brahmayajñaṃ tataḥ kuryāddarbhapāṇirmunīśvara,आतुराणां तु रोगद्यैः पान्थानां च सकृन्मतम् ब्रह्मयज्ञं ततः कुर्याद्दर्भपाणिर्मुनीश्वर
1,27,66,divoditāni karmāṇi pramādādakṛtāni cet śarvaryāḥ prathame yāme tāni kuryādyathākramam,दिवोदितानि कर्माणि प्रमादादकृतानि चेत् शर्वर्याः प्रथमे यामे तानि कुर्याद्यथाक्रमम्
1,27,67,nopāste yo dvijaḥ saṃdhyāṃ dhūrtabuddhiranāpadi pāṣaṇḍaḥ sa hi vijñeyaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ,नोपास्ते यो द्विजः संध्यां धूर्तबुद्धिरनापदि पाषण्डः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
1,27,68,yastu saṃdhyādikarmāṇi kūṭayuktiviśāradaḥ parityajati taṃ vidyānmahāpātakināṃ varam,यस्तु संध्यादिकर्माणि कूटयुक्तिविशारदः परित्यजति तं विद्यान्महापातकिनां वरम्
1,27,69,ye dvijā abhibhāṣante tyaktasaṃdhyādikarmaṇaḥ te yānti narakānghorānyāvaccandrārkatārakam,ये द्विजा अभिभाषन्ते त्यक्तसंध्यादिकर्मणः ते यान्ति नरकान्घोरान्यावच्चन्द्रार्कतारकम्
1,27,70,devārcanaṃ tataḥ kuryādvaiśvadevaṃ yathāvidhi tatrātyamatithiṃ samyagannādyaiśca prapūjayet,देवार्चनं ततः कुर्याद्वैश्वदेवं यथाविधि तत्रात्यमतिथिं सम्यगन्नाद्यैश्च प्रपूजयेत्
1,27,71,vaktavyā madhurā vāṇī teṣvapyabhyāgateṣu tu jalānnakandamūlairvā gṛhadānena cārcayet,वक्तव्या मधुरा वाणी तेष्वप्यभ्यागतेषु तु जलान्नकन्दमूलैर्वा गृहदानेन चार्चयेत्
1,27,72,atithiryasya bhagnāśo gṛhatpratinivartite satasmaiduṣkṛtaṃ dattvā puṇyamādāya gacchati,अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहत्प्रतिनिवर्तिते सतस्मैदुष्कृतं दत्त्वा पुण्यमादाय गच्छति
1,27,73,ajñātagotranāmānamanyagrāmādupāgatam vipaścito 'tithiṃ prāhurviṣṇuvattaṃ prapūjayet,अज्ञातगोत्रनामानमन्यग्रामादुपागतम् विपश्चितो ऽतिथिं प्राहुर्विष्णुवत्तं प्रपूजयेत्
1,27,74,svagrāmavāsinaṃ tvekaṃ śrotriyaṃ viṣṇutatparam annādyaiḥ pratyahaṃ viprapitṝnuddiśya tarpayet,स्वग्रामवासिनं त्वेकं श्रोत्रियं विष्णुतत्परम् अन्नाद्यैः प्रत्यहं विप्रपितॄनुद्दिश्य तर्पयेत्
1,27,75,pañcayajñaparityāgī brahmāhetyucyate budhaiḥ kuryādaharahastasmātpañcayajñānprayantataḥ,पञ्चयज्ञपरित्यागी ब्रह्माहेत्युच्यते बुधैः कुर्यादहरहस्तस्मात्पञ्चयज्ञान्प्रयन्ततः
1,27,76,devayajño bhūtayajñaḥ titṛyajñastathaiva ca nṛpajño brahmayajñaśca pañcayajñānpracakṣate,देवयज्ञो भूतयज्ञः तितृयज्ञस्तथैव च नृपज्ञो ब्रह्मयज्ञश्च पञ्चयज्ञान्प्रचक्षते
1,27,77,bhṛtyamitrādisaṃyuktaḥ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ dvijānāṃ bhojyamaśrī yātpātraṃ naiva parityajet,भृत्यमित्रादिसंयुक्तः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः द्विजानां भोज्यमश्री यात्पात्रं नैव परित्यजेत्
1,27,78,saṃsthāpya svāsame pādau vastrārddhaṃ paridhāya ca mukhena vamitaṃ bhuktvā surāpītyucyate budhaiḥ,संस्थाप्य स्वासमे पादौ वस्त्रार्द्धं परिधाय च मुखेन वमितं भुक्त्वा सुरापीत्युच्यते बुधैः
1,27,79,khāditārddhaṃ punaḥ khādenmodakāṃśca phalāni ca pratyakṣaṃ lavaṇaṃ caiva gomāṃsaśīti gadyate,खादितार्द्धं पुनः खादेन्मोदकांश्च फलानि च प्रत्यक्षं लवणं चैव गोमांसशीति गद्यते
1,27,80,apośāne vācamane adyadravyeṣu ca dvijaḥ śabda na kārayedviprastaṃ kurvannārakī bhavet,अपोशाने वाचमने अद्यद्रव्येषु च द्विजः शब्द न कारयेद्विप्रस्तं कुर्वन्नारकी भवेत्
1,27,81,pathyamannaṃ prabhuñjīta vāgyato 'nnamasutsayanam amṛtopastaraṇamasi apośānaṃ bhujeḥ puraḥ,पथ्यमन्नं प्रभुञ्जीत वाग्यतो ऽन्नमसुत्सयनम् अमृतोपस्तरणमसि अपोशानं भुजेः पुरः
1,27,82,amṛtāpidhānamasi bhojyānte 'paḥ sakṛtpibet prāṇādyā āhutīrdattvācamya bhojanamācaret,अमृतापिधानमसि भोज्यान्ते ऽपः सकृत्पिबेत् प्राणाद्या आहुतीर्दत्त्वाचम्य भोजनमाचरेत्
1,27,83,tataścācamya viprendra śāstracintāparo bhavet rātrāvapi yathāśakti śayanāsanabhojanaiḥ,ततश्चाचम्य विप्रेन्द्र शास्त्रचिन्तापरो भवेत् रात्रावपि यथाशक्ति शयनासनभोजनैः
1,27,84,evaṃ gṛhī sadācāraṃ kuryātpratidinaṃ mune yadā'cāraparityāgī prāyaścittī tadā bhavet,एवं गृही सदाचारं कुर्यात्प्रतिदिनं मुने यदाऽचारपरित्यागी प्रायश्चित्ती तदा भवेत्
1,27,85,dūṣitāṃ svatanuṃ dṛṣṭvā pālitādyaiśca sattama putreṣu bhāryāṃ niḥkṣipya vanaṃ gacchetsahaiva vā,दूषितां स्वतनुं दृष्ट्वा पालिताद्यैश्च सत्तम पुत्रेषु भार्यां निःक्षिप्य वनं गच्छेत्सहैव वा
1,27,86,bhavetriṣavaṇasnāyī nakhaśmaśrujaṭādharaḥ adhaḥ śāyī brahmacārī pañcayajñaparāyaṇaḥ,भवेत्रिषवणस्नायी नखश्मश्रुजटाधरः अधः शायी ब्रह्मचारी पञ्चयज्ञपरायणः
1,27,87,phalamūlāśano nityaṃ svādhyāyaniratāstathā dayāvānsarvabhūteṣu nārāyaṇaparāyaṇaḥ,फलमूलाशनो नित्यं स्वाध्यायनिरतास्तथा दयावान्सर्वभूतेषु नारायणपरायणः
1,27,88,varjaye dgrāmajātāni puṣpāṇi ca phalāni ca aṣṭau grāsāṃśca bhuñjīta na kuryādrātribhojanam,वर्जये द्ग्रामजातानि पुष्पाणि च फलानि च अष्टौ ग्रासांश्च भुञ्जीत न कुर्याद्रात्रिभोजनम्
1,27,89,atyantaṃ varjayettailaṃ vānaprasthasamāśramī vyavāyaṃ varjayeccaiva nidrālasye tathaiva ca,अत्यन्तं वर्जयेत्तैलं वानप्रस्थसमाश्रमी व्यवायं वर्जयेच्चैव निद्रालस्ये तथैव च
1,27,90,śaṅkhacakragadāpāṇiṃ nityaṃ nārāyaṇaṃ smaret vānaprasthaḥ prakurvīta tapaścāndrāyaṇādikam,शङ्खचक्रगदापाणिं नित्यं नारायणं स्मरेत् वानप्रस्थः प्रकुर्वीत तपश्चान्द्रायणादिकम्
1,27,91,saheta śītatāpādivahniṃ paricaretsadā yadā manasi vairāgyaṃ jātaṃ sarveṣu vastuṣu,सहेत शीततापादिवह्निं परिचरेत्सदा यदा मनसि वैराग्यं जातं सर्वेषु वस्तुषु
1,27,92,tadaiva saṃnyasedvipra patitastvanyathā bhavet vedāntābhyāsanirataḥ śānto dānto jitendriyaḥ,तदैव संन्यसेद्विप्र पतितस्त्वन्यथा भवेत् वेदान्ताभ्यासनिरतः शान्तो दान्तो जितेन्द्रियः
1,27,93,nirdvedvo nirahṝṅkāro nirmamaḥ sarvadā bhavet śamādiguṇasaṃyuktaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ,निर्द्वेद्वो निरहॄङ्कारो निर्ममः सर्वदा भवेत् शमादिगुणसंयुक्तः कामक्रोधविवर्जितः
1,27,94,nagno vā jīrṇakaupīnau bhavenmuṇḍo yatirdvijaḥ samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ,नग्नो वा जीर्णकौपीनौ भवेन्मुण्डो यतिर्द्विजः समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः
1,27,95,ekarātraṃ vasedgrāme trirātraṃ nagare tathā bhaikṣeṇa varttayennityaṃ naikānnādībhavedyatiḥ,एकरात्रं वसेद्ग्रामे त्रिरात्रं नगरे तथा भैक्षेण वर्त्तयेन्नित्यं नैकान्नादीभवेद्यतिः
1,27,96,aninditadvijagṛhe vyaṅgāre bhuktivarjite vivādarahite caiva bhikṣārthaṃ paryaṭedyatiḥ,अनिन्दितद्विजगृहे व्यङ्गारे भुक्तिवर्जिते विवादरहिते चैव भिक्षार्थं पर्यटेद्यतिः
1,27,97,bhavetriṣavaṇasnāyī nārāyaṇaparāyaṇaḥ japecca praṇavaṃ nityaṃ jitātmā vijitendriyaḥ,भवेत्रिषवणस्नायी नारायणपरायणः जपेच्च प्रणवं नित्यं जितात्मा विजितेन्द्रियः
1,27,98,ekānnādī bhavedyastu kadācillaṃpaṭo yatiḥ na tasya niṣkṛtirddaṣṭā prāyaścittāyutairapi,एकान्नादी भवेद्यस्तु कदाचिल्लंपटो यतिः न तस्य निष्कृतिर्द्दष्टा प्रायश्चित्तायुतैरपि
1,27,99,lobhādyadi yatirvipra tanupoṣaparo bhavet sa caṇḍālasamo jñeyo varṇāśramavigarhitaḥ,लोभाद्यदि यतिर्विप्र तनुपोषपरो भवेत् स चण्डालसमो ज्ञेयो वर्णाश्रमविगर्हितः
1,27,100,ātmānāṃ cintayeddrevaṃ nārāyaṇamanāmayam nirdvandraṃ nirmamaṃśāntaṃ māyātītamamatsaram,आत्मानां चिन्तयेद्द्रेवं नारायणमनामयम् निर्द्वन्द्रं निर्ममंशान्तं मायातीतममत्सरम्
1,27,101,avyayaṃ paripūrṇaṃ ca sadānandaikavigraham jñānasvarupamamalaṃ paraṃ jyotiḥ sanātanam,अव्ययं परिपूर्णं च सदानन्दैकविग्रहम् ज्ञानस्वरुपममलं परं ज्योतिः सनातनम्
1,27,102,avikāramanādyantaṃ jagaccaitanyakāraṇam nirguṇaṃ paramaṃ dhyāyedātmānaṃ parataḥ param,अविकारमनाद्यन्तं जगच्चैतन्यकारणम् निर्गुणं परमं ध्यायेदात्मानं परतः परम्
1,27,103,paṭhedupaniṣadvākyaṃ vedāntārthāṃśca cintayet sahasraśīrṣaṃ devaṃ ca sadā dhyāyejjitendriyaḥ,पठेदुपनिषद्वाक्यं वेदान्तार्थांश्च चिन्तयेत् सहस्रशीर्षं देवं च सदा ध्यायेज्जितेन्द्रियः
1,27,104,evaṃ dhyānaparo yastu yatirvigatamatsaraḥ sa yāti paramānandaṃ paraṃ jyotiḥ sanātanam,एवं ध्यानपरो यस्तु यतिर्विगतमत्सरः स याति परमानन्दं परं ज्योतिः सनातनम्
1,27,105,ityevamāśramācārānyaḥ karoti dvijaḥ kramāt sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocayati,इत्येवमाश्रमाचारान्यः करोति द्विजः क्रमात् स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचयति
1,27,106,varṇāśramācāraratāḥ sarvapāpavivarjitāḥ nārāyaṇaparā yānti tadviṣṇaḥ paramaṃ padam,वर्णाश्रमाचाररताः सर्वपापविवर्जिताः नारायणपरा यान्ति तद्विष्णः परमं पदम्
1,28,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde sadācāreṣu gṛhasthaāvānaprasthayatidharmnirupaṇaṃ nāma satpaviṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca śṛṇuṣva muniśārdūla śrāddhasya vidhimuttamam yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सदाचारेषु गृहस्थआवानप्रस्थयतिधर्म्निरुपणं नाम सत्पविंशो ऽध्यायः सनक उवाच शृणुष्व मुनिशार्दूल श्राद्धस्य विधिमुत्तमम् यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
1,28,2,kṣayāhapūrvadivase snātvā caikāśano bhavet adhaḥ śāyī brahmacārī niśi viprānnimantrayet,क्षयाहपूर्वदिवसे स्नात्वा चैकाशनो भवेत् अधः शायी ब्रह्मचारी निशि विप्रान्निमन्त्रयेत्
1,28,3,dantadhāvanatāṃbūle tailābhyaṅgaṃ tathaiva ca ratyoṣadhiparānnāni śrāddhakarttāvivarjayet,दन्तधावनतांबूले तैलाभ्यङ्गं तथैव च रत्योषधिपरान्नानि श्राद्धकर्त्ताविवर्जयेत्
1,28,4,adhvānaṃ kalahaṃ krodhaṃ vyavāyaṃ ca dhuraṃ tathā śrāddhakarttā ca bhoktā ca divāsvāpaṃ ca varjayet,अध्वानं कलहं क्रोधं व्यवायं च धुरं तथा श्राद्धकर्त्ता च भोक्ता च दिवास्वापं च वर्जयेत्
1,28,5,śrāddhe nimantrito yastu vyavāyaṃ kurute yadi brahmahatyāmavānpoti narakaṃ cāpi gacchati,श्राद्धे निमन्त्रितो यस्तु व्यवायं कुरुते यदि ब्रह्महत्यामवान्पोति नरकं चापि गच्छति
1,28,6,śrāddhe niyojayedvipraṃ śrotriya viṣṇutatparam yathāsvācāranirataṃ praśāntaṃ satkulodbagavam,श्राद्धे नियोजयेद्विप्रं श्रोत्रिय विष्णुतत्परम् यथास्वाचारनिरतं प्रशान्तं सत्कुलोद्बगवम्
1,28,7,rāgadveṣavihīnaṃ ca purāṇārthaviśāradam trimadhutrisuparṇajñaṃ sarvabhūtadayāparam,रागद्वेषविहीनं च पुराणार्थविशारदम् त्रिमधुत्रिसुपर्णज्ञं सर्वभूतदयापरम्
1,28,8,devapūjārataṃ caiva smṛtitattvaviśāradam vedāntatattvasaṃpannaṃ sarvalokahite ratam,देवपूजारतं चैव स्मृतितत्त्वविशारदम् वेदान्ततत्त्वसंपन्नं सर्वलोकहिते रतम्
1,28,9,kṛtajñaṃ guṇasaṃpannaṃ guruśuśrūṣaṇe ratam paropadeśanirataṃ sacchāstrakathanaistathā,कृतज्ञं गुणसंपन्नं गुरुशुश्रूषणे रतम् परोपदेशनिरतं सच्छास्त्रकथनैस्तथा
1,28,10,ete niyojitavyā vai śrāddhe viprā munīśvara śrāddhe varjyānmavakṣyāmi śṛṇu tānmusamāhitaḥ,एते नियोजितव्या वै श्राद्धे विप्रा मुनीश्वर श्राद्धे वर्ज्यान्मवक्ष्यामि शृणु तान्मुसमाहितः
1,28,11,npūnāṅgaścādhikāṅgaśca kadaryo rogitastathā kuṣṭī ca kunakhī caiva laṃbakarṇaḥ kṣatavrataḥ,न्पूनाङ्गश्चाधिकाङ्गश्च कदर्यो रोगितस्तथा कुष्टी च कुनखी चैव लंबकर्णः क्षतव्रतः
1,28,12,nakṣatrapāṭhajīvī ca tathā ca śavadāhakaḥ kuvādī parirvattā ca tathā devalakaḥ khalaḥ,नक्षत्रपाठजीवी च तथा च शवदाहकः कुवादी परिर्वत्ता च तथा देवलकः खलः
1,28,13,nindako 'marṣaṇo dhūrtastathaiva grāmayājakaḥ asacchāstrābhinirataḥ parānnanigatastathā,निन्दको ऽमर्षणो धूर्तस्तथैव ग्रामयाजकः असच्छास्त्राभिनिरतः परान्ननिगतस्तथा
1,28,14,vṛṣalīsūti poṣṭā ca vṛṣalīpatireva ca kuṇḍaśca golakaścaiva hyayājyānāṃ ca yājakaḥ,वृषलीसूति पोष्टा च वृषलीपतिरेव च कुण्डश्च गोलकश्चैव ह्ययाज्यानां च याजकः
1,28,15,daṃbhācāro vṛthāmuṇḍī hyanyastrīdhanatatparaḥ viṣṇubhaktivihīnaśca śivabhaktiparāḍmukhaḥ,दंभाचारो वृथामुण्डी ह्यन्यस्त्रीधनतत्परः विष्णुभक्तिविहीनश्च शिवभक्तिपराड्मुखः
1,28,16,vedavikrayiṇaścaiva vratavikrayiṇastathā smṛtivikrayiṇaścaiva mantravikrayiṇastathā,वेदविक्रयिणश्चैव व्रतविक्रयिणस्तथा स्मृतिविक्रयिणश्चैव मन्त्रविक्रयिणस्तथा
1,28,17,gāyakāḥ kāvyakarttāro bhiṣakchāstropajīvinaḥ vedanindāparaścaiva grāmāpaṇyapradāhakaḥ,गायकाः काव्यकर्त्तारो भिषक्छास्त्रोपजीविनः वेदनिन्दापरश्चैव ग्रामापण्यप्रदाहकः
1,28,18,tathātikāmukaścaiva rasavikrayakārakaḥ kūṭayuktirataścaiva śrāddhe varjyāḥ prayatnataḥ,तथातिकामुकश्चैव रसविक्रयकारकः कूटयुक्तिरतश्चैव श्राद्धे वर्ज्याः प्रयत्नतः
1,28,19,niṃmatrayīta pūrvedyustasminneva dine 'thavā nimantrito bhavedvipro brahmacārī jitendriyaḥ,निंमत्रयीत पूर्वेद्युस्तस्मिन्नेव दिने ऽथवा निमन्त्रितो भवेद्विप्रो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः
1,28,20,śrāddhe kṣaṇastu karttavyaḥ prasādaśceti sattama nimantrayeddvijaṃ prājñaṃ darbhapāṇirjitendriyaḥ,श्राद्धे क्षणस्तु कर्त्तव्यः प्रसादश्चेति सत्तम निमन्त्रयेद्द्विजं प्राज्ञं दर्भपाणिर्जितेन्द्रियः
1,28,21,tataḥ prātaḥ samutthāya prātaḥ kṛtyaṃ samāpya ca śrāddhaṃ samācaredvidvānkāle kutapasaṃjñite,ततः प्रातः समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च श्राद्धं समाचरेद्विद्वान्काले कुतपसंज्ञिते
1,28,22,divasasyāṣṭame kāle yadā mandāyate raviḥ sa kālaḥ kutapastatra pitṝṇāṃ dattamakṣayam,दिवसस्याष्टमे काले यदा मन्दायते रविः स कालः कुतपस्तत्र पितॄणां दत्तमक्षयम्
1,28,23,aparāhnaḥ pitṝṇāṃ tu dattaḥ kālaḥ svayaṃbhuvā tatkāla eva dātavyaṃ kavyaṃ tasmāddvijottamaiḥ,अपराह्नः पितॄणां तु दत्तः कालः स्वयंभुवा तत्काल एव दातव्यं कव्यं तस्माद्द्विजोत्तमैः
1,28,24,yatkāvyaṃ dīyate dvavyairakāle munisattama rākṣasaṃ taddhi vijñeyaṃ pitṝṇāṃ nopatiṣṭati,यत्काव्यं दीयते द्वव्यैरकाले मुनिसत्तम राक्षसं तद्धि विज्ञेयं पितॄणां नोपतिष्टति
1,28,25,kāvyaṃ prattaṃ tu sāyāhne rākṣasaṃ tadbhavedapi dātā narakamānpoti bhoktā ca narakaṃ vrajet,काव्यं प्रत्तं तु सायाह्ने राक्षसं तद्भवेदपि दाता नरकमान्पोति भोक्ता च नरकं व्रजेत्
1,28,26,kṣayāhasya tithairvipra yadi daṇḍamitirbhavet viddhāparāhni kāyāṃ tu śrāddhaṃ kāryaṃ vijānatā,क्षयाहस्य तिथैर्विप्र यदि दण्डमितिर्भवेत् विद्धापराह्नि कायां तु श्राद्धं कार्यं विजानता
1,28,27,kṣayāhasya tithiryā tu hyaparāhnadvaye yadi pūrvā kṣaye tu karttavyā vṛdvau kāryā tathottarā,क्षयाहस्य तिथिर्या तु ह्यपराह्नद्वये यदि पूर्वा क्षये तु कर्त्तव्या वृद्वौ कार्या तथोत्तरा
1,28,28,muhūrtta dvitaye pūrvadine syādapare 'hani tithiḥ sāyāhnagā yatra parā kāvyasya viśrutā,मुहूर्त्त द्वितये पूर्वदिने स्यादपरे ऽहनि तिथिः सायाह्नगा यत्र परा काव्यस्य विश्रुता
1,28,29,kiñcitpūrvadine prāhurmuhūrttadvitaye sati naitanmataṃ hi sarveṣāṃ kāvyadāne munīśvara,किञ्चित्पूर्वदिने प्राहुर्मुहूर्त्तद्वितये सति नैतन्मतं हि सर्वेषां काव्यदाने मुनीश्वर
1,28,30,nimantriteṣau vipreṣu militeṣu dvijottama prāyaścittaviśuddhātmā tebhyo 'nujñāṃ samāharet,निमन्त्रितेषौ विप्रेषु मिलितेषु द्विजोत्तम प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा तेभ्यो ऽनुज्ञां समाहरेत्
1,28,31,śrāddhārthaṃ samanujñāto viprānbhūyo nimantrayet u ubhau ca viśvedevārthaṃ pighatrarthaṃ trīnyathāvidhi,श्राद्धार्थं समनुज्ञातो विप्रान्भूयो निमन्त्रयेत् उ उभौ च विश्वेदेवार्थं पिघत्रर्थं त्रीन्यथाविधि
1,28,32,devatārthaṃ ca pitrarthamekaikaṃ vā nimantrayet śrāddhārthaṃ samanujñātaḥ kārayenmaṇḍaladvayam,देवतार्थं च पित्रर्थमेकैकं वा निमन्त्रयेत् श्राद्धार्थं समनुज्ञातः कारयेन्मण्डलद्वयम्
1,28,33,caturastraṃ brāhmaṇasya trikoṇaṃ kṣatriyasya vai vaiśyasya vartulaṃ jñeyaṃ śūdrasyābhyābhyukṣaṇaṃ bhavet,चतुरस्त्रं ब्राह्मणस्य त्रिकोणं क्षत्रियस्य वै वैश्यस्य वर्तुलं ज्ञेयं शूद्रस्याभ्याभ्युक्षणं भवेत्
1,28,34,brāhmaṇānāmabhāve tu bhrātaraṃ putrameva ca ātmānaṃ vā niyuñjīta na vipraṃ vedavarjitam,ब्राह्मणानामभावे तु भ्रातरं पुत्रमेव च आत्मानं वा नियुञ्जीत न विप्रं वेदवर्जितम्
1,28,35,prakṣālya viprapādāṃśaaca hyācāṃnānupaveśya ca yathāvadarcanaṃ kuryātsmarannārāyaṇaṃ prabhum,प्रक्षाल्य विप्रपादांशअच ह्याचांनानुपवेश्य च यथावदर्चनं कुर्यात्स्मरन्नारायणं प्रभुम्
1,28,36,brāhmaṇānāṃ tu madhye ca dvāradeśe tathaiva ca apahatā ityṛcā vai karttā tu vikirettilān,ब्राह्मणानां तु मध्ये च द्वारदेशे तथैव च अपहता इत्यृचा वै कर्त्ता तु विकिरेत्तिलान्
1,28,37,yavairdarbhaghaiśca viśveṣāṃ devānāmidamāsanam dattveti bhūyo dadyacca daive kṣaṇapratīkṣaṇam,यवैर्दर्भघैश्च विश्वेषां देवानामिदमासनम् दत्त्वेति भूयो दद्यच्च दैवे क्षणप्रतीक्षणम्
1,28,38,akṣayyāsanayoḥ ṣaṣṭī dvitīyāvāhane smṛtā annadāne caturthī syāccheṣāḥ saṃpuddhayaḥ smṛtāḥ,अक्षय्यासनयोः षष्टी द्वितीयावाहने स्मृता अन्नदाने चतुर्थी स्याच्छेषाः संपुद्धयः स्मृताः
1,28,39,āsādya pātradvitayaṃ darbhaśākhāsamanvitam tatpātre secayettoyaṃ śannodevītyṛcā tataḥ,आसाद्य पात्रद्वितयं दर्भशाखासमन्वितम् तत्पात्रे सेचयेत्तोयं शन्नोदेवीत्यृचा ततः
1,28,40,yavosīti ti yavān kṣitpvā gandhapuṣpe ca vāgyataḥ āvāhayettato devānviśve devāḥsa ityṛcā,यवोसीति ति यवान् क्षित्प्वा गन्धपुष्पे च वाग्यतः आवाहयेत्ततो देवान्विश्वे देवाःस इत्यृचा
1,28,41,yā divyā iti mantreṇa dadyādarghyaṃ samāhitaḥ gandhaiśca patrapuṣpaiśca dhūpairdīpairyajettataḥ,या दिव्या इति मन्त्रेण दद्यादर्घ्यं समाहितः गन्धैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैर्यजेत्ततः
1,28,42,devaiśca samanujñāto yajetpitṛgaṇāṃstathā tilasaṃyuktadarbhaiśca dadyātteṣāṃ sadāsanam,देवैश्च समनुज्ञातो यजेत्पितृगणांस्तथा तिलसंयुक्तदर्भैश्च दद्यात्तेषां सदासनम्
1,28,43,pātrāṇyāsādayettrīṇi hyarghātha pūrvavaddvijaḥ śannodevyā jalaṃ kṣiptvā tilosīti tilānkṣaghipet,पात्राण्यासादयेत्त्रीणि ह्यर्घाथ पूर्ववद्द्विजः शन्नोदेव्या जलं क्षिप्त्वा तिलोसीति तिलान्क्षघिपेत्
1,28,44,uśanta ityṛcāvāhya pitṝnvipraḥ samāhitaḥ yā divyā iti mantreṇa dadyādarghyaṃ ca pūrvavat,उशन्त इत्यृचावाह्य पितॄन्विप्रः समाहितः या दिव्या इति मन्त्रेण दद्यादर्घ्यं च पूर्ववत्
1,28,45,gandhaiśca patrapuṣpaiśca dhūpairdīpaiśaaca sattama vāsorbhibhūṣaṇaiśvaiva yathāvibhavamarcayet,गन्धैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैशअच सत्तम वासोर्भिभूषणैश्वैव यथाविभवमर्चयेत्
1,28,46,tato 'nnāgraṃ samādāya ghṛtayuktaṃ vicakṣaṇaḥ agnau kariṣya ityuktvā tebhyo 'nujñāṃ samāharet,ततो ऽन्नाग्रं समादाय घृतयुक्तं विचक्षणः अग्नौ करिष्य इत्युक्त्वा तेभ्यो ऽनुज्ञां समाहरेत्
1,28,47,karavai karavāṇīti cāpṛṣṭā brāhmaṇā mune kuruṣva kriyatāṃ veti kurviti brūyureva ca,करवै करवाणीति चापृष्टा ब्राह्मणा मुने कुरुष्व क्रियतां वेति कुर्विति ब्रूयुरेव च
1,28,48,upāsanāgnimādhāya svagṛhyoktavidhānataḥ sāmāya ca pitṛmate svadhā nama itīrayet,उपासनाग्निमाधाय स्वगृह्योक्तविधानतः सामाय च पितृमते स्वधा नम इतीरयेत्
1,28,49,agnaye kavyavāhanāya svadhā nama itīha vā svāhāntenāpi vā prājño juhuyātpitṛyajñavat,अग्नये कव्यवाहनाय स्वधा नम इतीह वा स्वाहान्तेनापि वा प्राज्ञो जुहुयात्पितृयज्ञवत्
1,28,50,ābhyāmevāhutibhyāṃ tu pitṝṇāṃ tṛtpirakṣayā agnyabhāve tu viprasya pāṇau homo vidhīyate,आभ्यामेवाहुतिभ्यां तु पितॄणां तृत्पिरक्षया अग्न्यभावे तु विप्रस्य पाणौ होमो विधीयते
1,28,51,yathācāraṃ prakurvīta pāṇāvagnau ca vā dvija nahyagnirdūragaḥ kāryaḥ pārvaṇe samupasthaite,यथाचारं प्रकुर्वीत पाणावग्नौ च वा द्विज नह्यग्निर्दूरगः कार्यः पार्वणे समुपस्थैते
1,28,52,saṃdhāyāgniṃ tataḥ kāryaṃ kṛtvā taṃ visṛjetkṛtī yadyāgnirdūrago vipra pārvaṇe samupasthite,संधायाग्निं ततः कार्यं कृत्वा तं विसृजेत्कृती यद्याग्निर्दूरगो विप्र पार्वणे समुपस्थिते
1,28,53,bhrātṛbhiḥ kārayecchrāddhaṃ sāgnikairvidhivaddvijaiḥ kṣayāhe caiva saṃprātpe svasyāgnirdūrago yadi,भ्रातृभिः कारयेच्छ्राद्धं साग्निकैर्विधिवद्द्विजैः क्षयाहे चैव संप्रात्पे स्वस्याग्निर्दूरगो यदि
1,28,54,tathaiva bhrātarastatra laukikāgnāvapi sthitāḥ upāsanāngau dūrasthe samīpebhrātari sthaite,तथैव भ्रातरस्तत्र लौकिकाग्नावपि स्थिताः उपासनान्गौ दूरस्थे समीपेभ्रातरि स्थैते
1,28,55,yadyagnau juhuyādvāpi pāṇau vā sa hi pātakī upāsanāgnā dūrasthe kecidicchanti vai dvijāḥ,यद्यग्नौ जुहुयाद्वापि पाणौ वा स हि पातकी उपासनाग्ना दूरस्थे केचिदिच्छन्ति वै द्विजाः
1,28,56,tacchaṣa viprapātreṣu vikiretsaṃsmaranharim bhakṣyairbhojyaiśaaca lehyaiśca svādyairviprānprapūjayat,तच्छष विप्रपात्रेषु विकिरेत्संस्मरन्हरिम् भक्ष्यैर्भोज्यैशअच लेह्यैश्च स्वाद्यैर्विप्रान्प्रपूजयत्
1,28,57,annatyāgaṃ tataḥ kuryyādubhayatra samāhitaḥ āgacchantu mahābhāgāviśvedevā mahābalāḥ,अन्नत्यागं ततः कुर्य्यादुभयत्र समाहितः आगच्छन्तु महाभागाविश्वेदेवा महाबलाः
1,28,58,ye yatra vihitāḥ śrāddhe sāvadhānāṃ bhavantu te iti saṃprārthayeddevānye devāsa ṛcā nu vai,ये यत्र विहिताः श्राद्धे सावधानां भवन्तु ते इति संप्रार्थयेद्देवान्ये देवास ऋचा नु वै
1,28,59,tathāsaṃprārthayadviprānye ca heti ṛcā pitṝn amūrtānāṃ mūrtānāṃ ca pitṝṇāṃ dītpatejasām,तथासंप्रार्थयद्विप्रान्ये च हेति ऋचा पितॄन् अमूर्तानां मूर्तानां च पितॄणां दीत्पतेजसाम्
1,28,60,namasyāmi sadā teṣāṃ dhvānināṃ yogacajakṣuṣām evaṃ pitṝnnamaskṛtya nārāyaṇa parāyaṇaḥ,नमस्यामि सदा तेषां ध्वानिनां योगचजक्षुषाम् एवं पितॄन्नमस्कृत्य नारायण परायणः
1,28,61,dattaṃ haviśca tatkarṇa viṣṇave vinivedayet tataste brāhmaṇāḥ sarve bhuñjīranvāgyatā dvijāḥ,दत्तं हविश्च तत्कर्ण विष्णवे विनिवेदयेत् ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे भुञ्जीरन्वाग्यता द्विजाः
1,28,62,hasato vadate ko 'pi rākṣaghasaṃ tadbhaveddhaviḥ yathaācāra pradeyaṃ ca madhunāṃsādikaṃ tathā,हसतो वदते को ऽपि राक्षघसं तद्भवेद्धविः यथआचार प्रदेयं च मधुनांसादिकं तथा
1,28,63,pākādiṃ ca praśaṃseran vāgyatā dhṛtabhaghājanāḥ yadi pātraṃ tyajetko 'pi brāhmaṇaḥ śrāddhayojitaḥ,पाकादिं च प्रशंसेरन् वाग्यता धृतभघाजनाः यदि पात्रं त्यजेत्को ऽपि ब्राह्मणः श्राद्धयोजितः
1,28,64,śrāddhahṝntā sa vijñeyo narakāyopapadyate bhañjāneṣu ca vipreṣu hyanyonyaṃ saṃspuśedyadi,श्राद्धहॄन्ता स विज्ञेयो नरकायोपपद्यते भञ्जानेषु च विप्रेषु ह्यन्योन्यं संस्पुशेद्यदि
1,28,65,tadannamatyajanbhuktvā gāyatryaṣṭaśataṃ japet bhujyamāneṣu vipreṣu karttā śraddhāparāyaṇaḥ,तदन्नमत्यजन्भुक्त्वा गायत्र्यष्टशतं जपेत् भुज्यमानेषु विप्रेषु कर्त्ता श्रद्धापरायणः
1,28,66,smarennārāyaṇaṃ devamanantamaparājitam rakṣoghnānvaiṣṇavāṃścaiva paitṛkāṃścaviśeṣataḥ,स्मरेन्नारायणं देवमनन्तमपराजितम् रक्षोघ्नान्वैष्णवांश्चैव पैतृकांश्चविशेषतः
1,28,67,japecca pauruṣaṃ sūktaṃ nāciketatrayaṃ tathā trimadhu trisuparṇaṃ ca pāvamānaṃ yajūṃṣi ca,जपेच्च पौरुषं सूक्तं नाचिकेतत्रयं तथा त्रिमधु त्रिसुपर्णं च पावमानं यजूंषि च
1,28,68,sāmānyapitathoktāni vadetpuṇyapradāṃ stathā itihāsapurāṇāni dharmaśāstrāṇi caiva hi,सामान्यपितथोक्तानि वदेत्पुण्यप्रदां स्तथा इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि चैव हि
1,28,69,bhuñjīranbrahmaṇā yāvattāvadetāñjapeddvija brāhmaṇeṣu ca bhukteṣu vikiraṃ vikṣipettathā,भुञ्जीरन्ब्रह्मणा यावत्तावदेताञ्जपेद्द्विज ब्राह्मणेषु च भुक्तेषु विकिरं विक्षिपेत्तथा
1,28,70,śeṣamannaṃ vadeccaiva madhusūktaṃ ca vai japet svayaṃ ca pādau prakṣaghālya samyagācamya nārada,शेषमन्नं वदेच्चैव मधुसूक्तं च वै जपेत् स्वयं च पादौ प्रक्षघाल्य सम्यगाचम्य नारद
1,28,71,ācānteṣu ca vipreṣu piṇḍaṃ nirvāpayettataḥ svastivā canakaṃ kuryādakṣayyodakameva ca,आचान्तेषु च विप्रेषु पिण्डं निर्वापयेत्ततः स्वस्तिवा चनकं कुर्यादक्षय्योदकमेव च
1,28,72,dattvā samāhitaḥ kuryāttathā viprābhivādanam acālayitvā pātraṃ tu svasti kurvanti ye dvijāḥ,दत्त्वा समाहितः कुर्यात्तथा विप्राभिवादनम् अचालयित्वा पात्रं तु स्वस्ति कुर्वन्ति ये द्विजाः
1,28,73,vatsaraṃ pitarasteṣāṃ bhavantyucchiṣṭabhojinaḥ dātāro no 'bhivarddhantāmityādyaiḥ smṛtibhāṣitaiḥ,वत्सरं पितरस्तेषां भवन्त्युच्छिष्टभोजिनः दातारो नो ऽभिवर्द्धन्तामित्याद्यैः स्मृतिभाषितैः
1,28,74,āśīrvaco labhettebhyo namaskāraṃ carettataḥ dadyācca dakṣiṇāṃ śaktyā tāṃbūlaṃ gandhasaṃyutam,आशीर्वचो लभेत्तेभ्यो नमस्कारं चरेत्ततः दद्याच्च दक्षिणां शक्त्या तांबूलं गन्धसंयुतम्
1,28,75,nyubjapātramathānīya svadhākāramudīrayet vājevāje iti ṛcā pitṝndevānvisarjayet,न्युब्जपात्रमथानीय स्वधाकारमुदीरयेत् वाजेवाजे इति ऋचा पितॄन्देवान्विसर्जयेत्
1,28,76,bhoktā ca śrāddhakṛttasyāṃ rajanyāṃ maithunaṃ tyajet tathā svādhyāyamadhvānaṃ prayatnena parityajet,भोक्ता च श्राद्धकृत्तस्यां रजन्यां मैथुनं त्यजेत् तथा स्वाध्यायमध्वानं प्रयत्नेन परित्यजेत्
1,28,77,adhvagaścāturaścaiva vihīnaśca dhanaistathā āmaśrāddhaṃ prakurvīta hemnā vāstṛśyabhāryakaḥ,अध्वगश्चातुरश्चैव विहीनश्च धनैस्तथा आमश्राद्धं प्रकुर्वीत हेम्ना वास्तृश्यभार्यकः
1,28,78,dravyābhāve dvijābhāve hyannamātraṃ ca pācayet paitṛkena tu sūktena homaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ,द्रव्याभावे द्विजाभावे ह्यन्नमात्रं च पाचयेत् पैतृकेन तु सूक्तेन होमं कुर्याद्विचक्षणः
1,28,79,atyanta havyaśūnyaścaitsvaśaktyā tu tṛṇaṃ gavām snātvā ca vidhivadvipra kuryādvā tilataparṇam,अत्यन्त हव्यशून्यश्चैत्स्वशक्त्या तु तृणं गवाम् स्नात्वा च विधिवद्विप्र कुर्याद्वा तिलतपर्णम्
1,28,80,athavā rodanaṃ kuryādatyuccairvijane vane daridro 'haṃ mahāpāpī vadanniti vicakṣaṇaḥ,अथवा रोदनं कुर्यादत्युच्चैर्विजने वने दरिद्रो ऽहं महापापी वदन्निति विचक्षणः
1,28,81,paredyuḥ śrāddhakṛnmartyo yo na tarpayate pitṝn tatkulaṃ nāśamāyāti brahmahatyāṃ ca vindati,परेद्युः श्राद्धकृन्मर्त्यो यो न तर्पयते पितॄन् तत्कुलं नाशमायाति ब्रह्महत्यां च विन्दति
1,28,82,śrāddhaṃ kurvanti ye martyāḥ śraddhāvanto munīśvara na teṣāṃ saṃtaticchedaḥ saṃpannāste bhavanti ca,श्राद्धं कुर्वन्ति ये मर्त्याः श्रद्धावन्तो मुनीश्वर न तेषां संततिच्छेदः संपन्नास्ते भवन्ति च
1,28,83,pitṝnyañjati yeṃ śrāddhe taistu viṣṇuḥ prapūjitaḥ tasmiṃstuṣṭe jagannāthe sarvāstuṣyanti devatāḥ,पितॄन्यञ्जति यें श्राद्धे तैस्तु विष्णुः प्रपूजितः तस्मिंस्तुष्टे जगन्नाथे सर्वास्तुष्यन्ति देवताः
1,28,84,pitaro devatāścaiva gandharvāpsarasastathā yakṣāśca siddhā manujā harireva sanātanaḥ,पितरो देवताश्चैव गन्धर्वाप्सरसस्तथा यक्षाश्च सिद्धा मनुजा हरिरेव सनातनः
1,28,85,yenedamakhilaṃ jātaṃ jagatsthāvarajaṅgamam tasmāddātā ca bhoktā ca sarvaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ,येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजङ्गमम् तस्माद्दाता च भोक्ता च सर्वं विष्णुः सनातनः
1,28,86,yadasti vipra yannāsti dṛśyaṃ cādṛśyameva ca sarvaṃ viṣṇumayaṃ jñeyaṃ tasmādanyanna vidyate,यदस्ति विप्र यन्नास्ति दृश्यं चादृश्यमेव च सर्वं विष्णुमयं ज्ञेयं तस्मादन्यन्न विद्यते
1,28,87,ādhārabhūto viśvasya sarvabhūtātmako 'vyayaḥ anaupamyasvabhāvaśca bhagavānhavyakavyabhuk,आधारभूतो विश्वस्य सर्वभूतात्मको ऽव्ययः अनौपम्यस्वभावश्च भगवान्हव्यकव्यभुक्
1,28,88,parabrahmābhidheyo ya eka eva janārdanaḥ karttā kārayitā caiva sarvaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ,परब्रह्माभिधेयो य एक एव जनार्दनः कर्त्ता कारयिता चैव सर्वं विष्णुः सनातनः
1,28,89,ityevaṃ te muniśreṣṭha śrāddhāsya vidhiruttamaḥ kathitaḥ kurvatāmevaṃ pāpaṃ sadyo vilīyate,इत्येवं ते मुनिश्रेष्ठ श्राद्धास्य विधिरुत्तमः कथितः कुर्वतामेवं पापं सद्यो विलीयते
1,28,90,ya idaṃ paṭhate bhaktyā śrāddhakāle dvijottamaḥ pitarastasya tuṣyanti saṃtatiścaiva varddhate,य इदं पठते भक्त्या श्राद्धकाले द्विजोत्तमः पितरस्तस्य तुष्यन्ति संततिश्चैव वर्द्धते
1,29,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde śrāddhakriyāvarṇanaṃ nāmāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca tithīnāṃ nirṇayaṃ vakṣye prācaścittavidhiṃ tathā śṛṇuṣva tanmuniśreṣṭha karmasiddhiryato bhavet,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे श्राद्धक्रियावर्णनं नामाष्टाविंशो ऽध्यायः सनक उवाच तिथीनां निर्णयं वक्ष्ये प्राचश्चित्तविधिं तथा शृणुष्व तन्मुनिश्रेष्ठ कर्मसिद्धिर्यतो भवेत्
1,29,2,śrautaṃ smārttaṃ vrataṃ dānaṃ yaccānyatkarma vaidikam anirṇītāsu tithiṣu na kiñcitphalati dvija,श्रौतं स्मार्त्तं व्रतं दानं यच्चान्यत्कर्म वैदिकम् अनिर्णीतासु तिथिषु न किञ्चित्फलति द्विज
1,29,3,ekādaśyaṣṭamī ṣaṣṭī paurṇamāsī caturddaśī amāvāsyā tṛtīyā ca hyupavāsavratādiṣu,एकादश्यष्टमी षष्टी पौर्णमासी चतुर्द्दशी अमावास्या तृतीया च ह्युपवासव्रतादिषु
1,29,4,paraviddhāḥ praśastāḥ syurna grāhyāḥ pūrvasaṃyutāḥ nāgaviddhā tu yā ṣaṣṭī śivaviddhā tu satpamī,परविद्धाः प्रशस्ताः स्युर्न ग्राह्याः पूर्वसंयुताः नागविद्धा तु या षष्टी शिवविद्धा तु सत्पमी
1,29,5,daśamyekādaśīviddhā nopoṣyāḥ syuḥ kadācana darśaṃ ca paurṇamāsīṃ ca satpamīṃ pitṛvāsaram,दशम्येकादशीविद्धा नोपोष्याः स्युः कदाचन दर्शं च पौर्णमासीं च सत्पमीं पितृवासरम्
1,29,6,pūrvaviddhaṃ prakurvāṇo narakāyopadyate kṛṣṇapakṣe pūrvaviddhāṃ satpamīṃ ca caturdaśīm,पूर्वविद्धं प्रकुर्वाणो नरकायोपद्यते कृष्णपक्षे पूर्वविद्धां सत्पमीं च चतुर्दशीम्
1,29,7,praśastāṃ kecidāhuśca tṛtīyāṃ navamīṃ tathā vratādīnāṃ tu sarveṣāṃ śuklapakṣo viśiṣyate,प्रशस्तां केचिदाहुश्च तृतीयां नवमीं तथा व्रतादीनां तु सर्वेषां शुक्लपक्षो विशिष्यते
1,29,8,aparāhnācca pūrvohṇaṃ grāhyaṃ śreṣṭhattaraṃ yataḥ asaṃbhave vratādīnāṃ yadi paurvāhnikī tithiḥ,अपराह्नाच्च पूर्वोह्णं ग्राह्यं श्रेष्ठत्तरं यतः असंभवे व्रतादीनां यदि पौर्वाह्निकी तिथिः
1,29,9,muhūrtadvitayaṃ grāhyaṃ bhagavatyudite ravau pradoṣavyāpinī grāhyā tithirnaktavrate sadā,मुहूर्तद्वितयं ग्राह्यं भगवत्युदिते रवौ प्रदोषव्यापिनी ग्राह्या तिथिर्नक्तव्रते सदा
1,29,10,upoṣitavyaṃ nakṣatraṃ yenāstaṃ yāti bhāskaraḥ tithinakṣatrasaṃyogavihitavratakarmaṇi,उपोषितव्यं नक्षत्रं येनास्तं याति भास्करः तिथिनक्षत्रसंयोगविहितव्रतकर्मणि
1,29,11,pradoṣavyāpinī grāhyā tvanyathā niṣphalaṃ bhavet arddharātrādadho yā tu nakṣatravyāpinī tithiḥ,प्रदोषव्यापिनी ग्राह्या त्वन्यथा निष्फलं भवेत् अर्द्धरात्रादधो या तु नक्षत्रव्यापिनी तिथिः
1,29,12,saiva grāhyā muniśreṣṭha nakṣatravihitavrate yadyarddharātraghagayorvyātpaṃ nakṣatraṃ tu dinadvaye,सैव ग्राह्या मुनिश्रेष्ठ नक्षत्रविहितव्रते यद्यर्द्धरात्रघगयोर्व्यात्पं नक्षत्रं तु दिनद्वये
1,29,13,tatpuṇyaṃ tithisaṃyuktaṃ nakṣatraṃ grāhyamucyate arddharātradvaye syātāṃ nakṣatraṃ ca tithiryadi,तत्पुण्यं तिथिसंयुक्तं नक्षत्रं ग्राह्यमुच्यते अर्द्धरात्रद्वये स्यातां नक्षत्रं च तिथिर्यदि
1,29,14,kṣaye pūrvā praśastā syādrṛddhau kāryā tathottarā ardhdarātradvayavyātpā tithirnakṣatraghasaṃyutā,क्षये पूर्वा प्रशस्ता स्याद्रृद्धौ कार्या तथोत्तरा अर्ध्दरात्रद्वयव्यात्पा तिथिर्नक्षत्रघसंयुता
1,29,15,hnāsavṛddhiviśūnyā cet grāhyāpūrvā tathā parā jyeṣṭhāsaṃmiśritaṃ mūlaṃ rohiṇī vahniṃsaṃyutā,ह्नासवृद्धिविशून्या चेत् ग्राह्यापूर्वा तथा परा ज्येष्ठासंमिश्रितं मूलं रोहिणी वह्निंसंयुता
1,29,16,maitreṇa saṃyutā jyeṣṭā saṃtānādivināśainī tataḥ syustithayaḥ puṇyāḥ karmānuṣṭānato divā,मैत्रेण संयुता ज्येष्टा संतानादिविनाशैनी ततः स्युस्तिथयः पुण्याः कर्मानुष्टानतो दिवा
1,29,17,rātrivrateṣu sarveṣu rātriyogo viśiṣyate tithirnakṣaghatrayogena yā puṇyā parikīrtitā,रात्रिव्रतेषु सर्वेषु रात्रियोगो विशिष्यते तिथिर्नक्षघत्रयोगेन या पुण्या परिकीर्तिता
1,29,18,tasyāṃ tu tadvataṃ kāryaṃ saiva kāryā vicakṣaṇaiḥ udayavyāpinī grāhyā śravaṇadvādaśī vrate,तस्यां तु तद्वतं कार्यं सैव कार्या विचक्षणैः उदयव्यापिनी ग्राह्या श्रवणद्वादशी व्रते
1,29,19,sūryendugrahaṇe yāvattāvad grāhyā japādiṣu saṃkrāntiṣu tu sarvāsu puṇyakālonigadyate,सूर्येन्दुग्रहणे यावत्तावद् ग्राह्या जपादिषु संक्रान्तिषु तु सर्वासु पुण्यकालोनिगद्यते
1,29,20,snānadānajapādīnāṃ kurvatāmakṣaya phalam tatra karkaṭako jñeyo dakṣiṇāyanasaṃkramaḥ,स्नानदानजपादीनां कुर्वतामक्षय फलम् तत्र कर्कटको ज्ञेयो दक्षिणायनसंक्रमः
1,29,21,pūrvato ghaṭikāstriṃśatpuṇyakālaṃ vidurbudhāḥ vṛṣabhe vṛścike caiva siṃhe kumbhe tathaiva ca,पूर्वतो घटिकास्त्रिंशत्पुण्यकालं विदुर्बुधाः वृषभे वृश्चिके चैव सिंहे कुम्भे तथैव च
1,29,22,pūrvamaṣṭamuhūrtāstu grāhyāḥ snānajapādiṣu tulāyāṃ caiva meṣe ca pūrvataḥ paratastathā,पूर्वमष्टमुहूर्तास्तु ग्राह्याः स्नानजपादिषु तुलायां चैव मेषे च पूर्वतः परतस्तथा
1,29,23,jñeyā daśaiva ghaṭikā dattasyākṣayatāvahāḥ kanyāyāṃ mithune caiva mīne dhanuṣi ca dvija,ज्ञेया दशैव घटिका दत्तस्याक्षयतावहाः कन्यायां मिथुने चैव मीने धनुषि च द्विज
1,29,24,ghaṭikāḥ ṣoḍaśa jñeyā parataḥ puṇyadāyikāḥ mākaraṃ saṃkramaṃ prāhuruttarāyaṇasaṃjñakam,घटिकाः षोडश ज्ञेया परतः पुण्यदायिकाः माकरं संक्रमं प्राहुरुत्तरायणसंज्ञकम्
1,29,25,parāstriṃśaśca ghaṭikāścatvāriṃśacca pūrvavat ādityaśītakiraṇau grāhyāvastaṅgatau yadi,परास्त्रिंशश्च घटिकाश्चत्वारिंशच्च पूर्ववत् आदित्यशीतकिरणौ ग्राह्यावस्तङ्गतौ यदि
1,29,26,snātvā bhuñjīta viprendra paredyuḥ śuddhamaṇḍalam dṛṣṭacandrā sinīvālī naṣṭacandrā kuhūḥ smṛtā,स्नात्वा भुञ्जीत विप्रेन्द्र परेद्युः शुद्धमण्डलम् दृष्टचन्द्रा सिनीवाली नष्टचन्द्रा कुहूः स्मृता
1,29,27,amāvāsyā dvidhā proktā vidvadbhirdharmālipsubhiḥ sinīvālīṃ dvijairgrāhyā sāgnikaiḥ śrāddhakarmaṇi,अमावास्या द्विधा प्रोक्ता विद्वद्भिर्धर्मालिप्सुभिः सिनीवालीं द्विजैर्ग्राह्या साग्निकैः श्राद्धकर्मणि
1,29,28,kahūḥ strībhistathā śūdraipari vānagrikaistathā aparāhnadvayavyāpinyamāvāsyātithiryadi,कहूः स्त्रीभिस्तथा शूद्रैपरि वानग्रिकैस्तथा अपराह्नद्वयव्यापिन्यमावास्यातिथिर्यदि
1,29,29,kṣaye pūrvā tu karttavyā vṛddhau kāryā tathottarā amāvāsyā pratītā cenmadhyāhnātparato yadi,क्षये पूर्वा तु कर्त्तव्या वृद्धौ कार्या तथोत्तरा अमावास्या प्रतीता चेन्मध्याह्नात्परतो यदि
1,29,30,bhūtaviddheti vikhyātāsradbhiḥ śāstraviśāradaiḥ atyantakṣayapakṣe tu paredyurnāparāhnagā,भूतविद्धेति विख्यातास्रद्भिः शास्त्रविशारदैः अत्यन्तक्षयपक्षे तु परेद्युर्नापराह्नगा
1,29,31,tatra grāhyā sinīvālī sāyāhnavyāpinī tithiḥ arvācīnakṣaye cacaiva sāyāhnavyāpinī tathā,तत्र ग्राह्या सिनीवाली सायाह्नव्यापिनी तिथिः अर्वाचीनक्षये चचैव सायाह्नव्यापिनी तथा
1,29,32,sinīvālī parā grāhyā sarvathā śrāddhakarmaṇi atyantatithivṛddhau tu bhūtaviddhāṃ parityajet,सिनीवाली परा ग्राह्या सर्वथा श्राद्धकर्मणि अत्यन्ततिथिवृद्धौ तु भूतविद्धां परित्यजेत्
1,29,33,grāhyā syādaparāhnasthā kuhūḥ paitṛkakarmaṇi yathārvācīnavṛddhau tu saṃtyājyā bhūtasaṃyutāḥ,ग्राह्या स्यादपराह्नस्था कुहूः पैतृककर्मणि यथार्वाचीनवृद्धौ तु संत्याज्या भूतसंयुताः
1,29,34,paredyurvibudhaśreṣṭhaiḥ kuhūrgrāhyā parāhnagā madhyāhnadvitaye vyātpā hyamāvāsyā tithiryadi,परेद्युर्विबुधश्रेष्ठैः कुहूर्ग्राह्या पराह्नगा मध्याह्नद्वितये व्यात्पा ह्यमावास्या तिथिर्यदि
1,29,35,tatrecchayā ca saṃgrāhyā pūrvā vātha parāthavā anvādhānaṃ pravakṣyāmi saṃtaḥ saṃpūrṇavarvaṇi,तत्रेच्छया च संग्राह्या पूर्वा वाथ पराथवा अन्वाधानं प्रवक्ष्यामि संतः संपूर्णवर्वणि
1,29,36,pratipaddivase kuryādyāgaṃ ca munisattama parvaṇo yaścaturthāṃśa ādyāḥ pratipadastrayaḥ,प्रतिपद्दिवसे कुर्याद्यागं च मुनिसत्तम पर्वणो यश्चतुर्थांश आद्याः प्रतिपदस्त्रयः
1,29,37,yāgakālaḥ sa vijñeyaḥ prātarukto manīṣibhiḥ madhyāhnadvitaye syātāmamāvāsyā ca pūrṇimā,यागकालः स विज्ञेयः प्रातरुक्तो मनीषिभिः मध्याह्नद्वितये स्याताममावास्या च पूर्णिमा
1,29,38,paredyureva viprendra sadyaḥ kālo vidhīyate,परेद्युरेव विप्रेन्द्र सद्यः कालो विधीयते
1,29,39,pūrvadvaye paredyuḥ syātsaṃgavātparato manīṣibhiḥ sadyaḥ kālaḥ paredyuḥ syājjñeyamevaṃ tithikṣaye,पूर्वद्वये परेद्युः स्यात्संगवात्परतो मनीषिभिः सद्यः कालः परेद्युः स्याज्ज्ञेयमेवं तिथिक्षये
1,29,40,sarvairekādaśī grāhyā daśamīparivarjitā daśamīsaṃyutā hṝntipuṇyaṃ janmatrayārjitam,सर्वैरेकादशी ग्राह्या दशमीपरिवर्जिता दशमीसंयुता हॄन्तिपुण्यं जन्मत्रयार्जितम्
1,29,41,ekādaśī kalāmātrā dvādaśyāṃ tu pratīyate dvādaśī ca trayodaśyāmasti cetsā parā smṛtā,एकादशी कलामात्रा द्वादश्यां तु प्रतीयते द्वादशी च त्रयोदश्यामस्ति चेत्सा परा स्मृता
1,29,42,saṃpūrṇaikādaśī śuddhā dvādaśyāṃ ca pratīyate traghayodaśī ca rātryante tatra vakṣyāmi nirṇayam,संपूर्णैकादशी शुद्धा द्वादश्यां च प्रतीयते त्रघयोदशी च रात्र्यन्ते तत्र वक्ष्यामि निर्णयम्
1,29,43,pūrvā gṛhasthaiḥ sā kāryyā hyuttarā yatibhistathā gṛhasthāḥ siddhimicchanti yato mokṣaṃ yatīśvarāḥ,पूर्वा गृहस्थैः सा कार्य्या ह्युत्तरा यतिभिस्तथा गृहस्थाः सिद्धिमिच्छन्ति यतो मोक्षं यतीश्वराः
1,29,44,dvādaśyāṃ tu kalāyāṃ vā yadi labhyeta pāraṇā tadānīṃ daśamīviddhāpyupoṣyaikādaśī tithiḥ,द्वादश्यां तु कलायां वा यदि लभ्येत पारणा तदानीं दशमीविद्धाप्युपोष्यैकादशी तिथिः
1,29,45,śulke vā yadi vā kṛṣṇe bhavedekādaśīdvayam gṛhasthānāṃ tu pūrvoktā yatīnāmuttarā smṛtā,शुल्के वा यदि वा कृष्णे भवेदेकादशीद्वयम् गृहस्थानां तु पूर्वोक्ता यतीनामुत्तरा स्मृता
1,29,46,dvādaśyāṃ vidyate kiñciddaśamīsaṃyutā yadi dinakṣaye dvitīyaiva sarveṣāṃ parikīrtitāṃ,द्वादश्यां विद्यते किञ्चिद्दशमीसंयुता यदि दिनक्षये द्वितीयैव सर्वेषां परिकीर्तितां
1,29,47,viddhāpyekādaśī grāhyā parato dvādaśī na cet aviddhāpi niṣiddhaiva parato dvādaśī yadi,विद्धाप्येकादशी ग्राह्या परतो द्वादशी न चेत् अविद्धापि निषिद्धैव परतो द्वादशी यदि
1,29,48,ekādaśī dvādaśī ca rātraghiśeṣe trayodaśī dvādaśadvādaśīpuṇyaṃ trayodaśyāṃ tu pāraṇe,एकादशी द्वादशी च रात्रघिशेषे त्रयोदशी द्वादशद्वादशीपुण्यं त्रयोदश्यां तु पारणे
1,29,49,ekādaśī kalāmātrā vidyate dvādaśīdine dvādaśī ca trayodaśyāṃ nāsti vā vidyate 'thavā,एकादशी कलामात्रा विद्यते द्वादशीदिने द्वादशी च त्रयोदश्यां नास्ति वा विद्यते ऽथवा
1,29,50,vidvāpyekādaśī tatra pūrvā syādgṛhaṇāṃ tadā yadibhiścottarā grāhyā hyavīrābhistathaiva ca,विद्वाप्येकादशी तत्र पूर्वा स्याद्गृहणां तदा यदिभिश्चोत्तरा ग्राह्या ह्यवीराभिस्तथैव च
1,29,51,saṃpūrṇaikādaśī śuddhā dvādaśyāṃ nāsti kiñcana dvādaśī ca trayodaśayāmasti tatra kathaṃ bhavet,संपूर्णैकादशी शुद्धा द्वादश्यां नास्ति किञ्चन द्वादशी च त्रयोदशयामस्ति तत्र कथं भवेत्
1,29,52,pūrvā gṛhasthaiḥ kāryātra yatibhiścottarā tithiḥ upoṣyaiva dvitīyeti kecidāhuśca bhaktitaḥ,पूर्वा गृहस्थैः कार्यात्र यतिभिश्चोत्तरा तिथिः उपोष्यैव द्वितीयेति केचिदाहुश्च भक्तितः
1,29,53,ekādaśī yadāviddhā dvādaśyāṃ na pratīyate dvādaśī ca trayodaśyāmasti tatraiva cāpare,एकादशी यदाविद्धा द्वादश्यां न प्रतीयते द्वादशी च त्रयोदश्यामस्ति तत्रैव चापरे
1,29,54,upoṣyā dvādaśī śuddhā sarvaireva na saṃśayaḥ kecidāhuśca pūrvāṃ tu tanmataṃ na samañjasam,उपोष्या द्वादशी शुद्धा सर्वैरेव न संशयः केचिदाहुश्च पूर्वां तु तन्मतं न समञ्जसम्
1,29,55,saṃkrātau ravivāre ca pātagrahaṇayostathā pāraṇaṃ copavāsaṃ ca na kuryātputravāngṛhī,संक्रातौ रविवारे च पातग्रहणयोस्तथा पारणं चोपवासं च न कुर्यात्पुत्रवान्गृही
1,29,56,arke 'hni parvarātraghau ca caturdaśyaṣṭamī divā ekādaśyāmahorātraṃ bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret,अर्के ऽह्नि पर्वरात्रघौ च चतुर्दश्यष्टमी दिवा एकादश्यामहोरात्रं भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत्
1,29,57,ādityagrahaṇe prātpe pūrvayāmatraye tathā nādyādvai yadi bhuñjīta surāpena samo bhavet,आदित्यग्रहणे प्रात्पे पूर्वयामत्रये तथा नाद्याद्वै यदि भुञ्जीत सुरापेन समो भवेत्
1,29,58,anvādhāneṣṭimadhye tu grahaṇe candrasūryayoḥ prāyaścittaṃ muniśreṣṭha karttavyaṃ tatra yājñikaiḥ,अन्वाधानेष्टिमध्ये तु ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः प्रायश्चित्तं मुनिश्रेष्ठ कर्त्तव्यं तत्र याज्ञिकैः
1,29,59,cadroparāge juhuyāddaśame soma ityṛcā āpyāyasva ṛcā caiva somapāsta iti dvija,चद्रोपरागे जुहुयाद्दशमे सोम इत्यृचा आप्यायस्व ऋचा चैव सोमपास्त इति द्विज
1,29,60,sūryoparāge juhuyādudutyaṃ jātavedasam āsatyeṃnodvayaṃ caiva trayomantrā udāhṛtāḥ,सूर्योपरागे जुहुयादुदुत्यं जातवेदसम् आसत्येंनोद्वयं चैव त्रयोमन्त्रा उदाहृताः
1,29,61,evaṃ tithiṃ viniścitya smṛtimārgeṇa paṇḍitaḥ yaḥ karoti vratādīni tasya syādakṣayaṃ phalam,एवं तिथिं विनिश्चित्य स्मृतिमार्गेण पण्डितः यः करोति व्रतादीनि तस्य स्यादक्षयं फलम्
1,29,62,vedapraṇihito dharmo dharmaistuṣyati keśavaḥ tasmāddharmaparā yānti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,वेदप्रणिहितो धर्मो धर्मैस्तुष्यति केशवः तस्माद्धर्मपरा यान्ति तद्विष्णोः परमं पदम्
1,29,63,dharmānye karttumicchanti te vai kṛṣṇasvarupiṇaḥ tasmāttāṃstu bhavavyādhiḥ kadācinnaiva bādhate,धर्मान्ये कर्त्तुमिच्छन्ति ते वै कृष्णस्वरुपिणः तस्मात्तांस्तु भवव्याधिः कदाचिन्नैव बाधते
1,30,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde tithyādinirṇayo nāma ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca prāyaścittavidhiṃ vakṣye śṛṇu nārada sāṃpratam prāyaścittaviśuddhātmā sarvakarmaphalaṃ labhet,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे तिथ्यादिनिर्णयो नाम एकोनत्रिंशो ऽध्यायः सनक उवाच प्रायश्चित्तविधिं वक्ष्ये शृणु नारद सांप्रतम् प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा सर्वकर्मफलं लभेत्
1,30,2,prāyaścittavihīnaistu yatkarma kriyate mune tatsarvaṃ niṣphalaṃ proktaṃ rākṣasaiḥ parisevitam,प्रायश्चित्तविहीनैस्तु यत्कर्म क्रियते मुने तत्सर्वं निष्फलं प्रोक्तं राक्षसैः परिसेवितम्
1,30,3,kāmakrodhavihīnaiśca dharmaśāstraviśāradaiḥ praṣṭavyā brāhmaṇā dharmaṃ sarvadharmaphalecchubhiḥ,कामक्रोधविहीनैश्च धर्मशास्त्रविशारदैः प्रष्टव्या ब्राह्मणा धर्मं सर्वधर्मफलेच्छुभिः
1,30,4,prāyaścittāni cīrṇāni nārāyaṇaparāṅmukhaiḥ na niṣpunanti viprendra surābhāṇḍamivāpagāḥ,प्रायश्चित्तानि चीर्णानि नारायणपराङ्मुखैः न निष्पुनन्ति विप्रेन्द्र सुराभाण्डमिवापगाः
1,30,5,brahmahā ca surāpī ca steyī ca gurutalpagaḥ mahāpātakinanastvete tatsaṃsargī ca pañcamaḥ,ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः महापातकिननस्त्वेते तत्संसर्गी च पञ्चमः
1,30,6,yastu saṃvatsaraṃ hyataiḥ śayanāsanabhojanaiḥ saṃvasetsaha taṃ vidyātpatitaṃ sarvakarmasu,यस्तु संवत्सरं ह्यतैः शयनासनभोजनैः संवसेत्सह तं विद्यात्पतितं सर्वकर्मसु
1,30,7,ajñānādvāhmaṇaṃ hatvā cīravāsā jaṭī bhavet svenaiva hataviprasya kapālamapi dhārayet,अज्ञानाद्वाह्मणं हत्वा चीरवासा जटी भवेत् स्वेनैव हतविप्रस्य कपालमपि धारयेत्
1,30,8,tadabhāve muniśraṣṭa kapālaṃ vānyameva vā taddravyaṃ dhvajadaṇḍe tu dhṛtvā vanacaro bhavet,तदभावे मुनिश्रष्ट कपालं वान्यमेव वा तद्द्रव्यं ध्वजदण्डे तु धृत्वा वनचरो भवेत्
1,30,9,vanyāhāro vasetatra vāramekaṃ mitāśanaḥ samyaksaṃdhyāmupāsīta trikālaṃ snānamācaret,वन्याहारो वसेतत्र वारमेकं मिताशनः सम्यक्संध्यामुपासीत त्रिकालं स्नानमाचरेत्
1,30,10,adhyayanādhyāpanādūnvarjayetsaṃsmareddharim brahmacārī bhavennityaṃ gandhamālyādi varjayet,अध्ययनाध्यापनादून्वर्जयेत्संस्मरेद्धरिम् ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं गन्धमाल्यादि वर्जयेत्
1,30,11,tīrthānyanuvaseccaiva puṇyāścāvāśramāṃstathā yadi vanyairna jīveta grāme bhikṣāṃ samācaret,तीर्थान्यनुवसेच्चैव पुण्याश्चावाश्रमांस्तथा यदि वन्यैर्न जीवेत ग्रामे भिक्षां समाचरेत्
1,30,12,dvādaśābdaṃ vrataṃ kuryādevaṃ hariparāyaṇaḥ brahmahā śuddhimānpoti karmārhaścaiva jāyate,द्वादशाब्दं व्रतं कुर्यादेवं हरिपरायणः ब्रह्महा शुद्धिमान्पोति कर्मार्हश्चैव जायते
1,30,13,vratamadhye mṛgairvāpi rogairvāpi niṣūditaḥ gonimittaṃ dvijārthaṃ vā prāṇānvāpi parityajet,व्रतमध्ये मृगैर्वापि रोगैर्वापि निषूदितः गोनिमित्तं द्विजार्थं वा प्राणान्वापि परित्यजेत्
1,30,14,yadvā dadyāddvijendrāṇāṃ gavāmayutamuttasam eteṣvanyatamaṃ kṛtvā brahmahā śuddhimānpuyāt,यद्वा दद्याद्द्विजेन्द्राणां गवामयुतमुत्तसम् एतेष्वन्यतमं कृत्वा ब्रह्महा शुद्धिमान्पुयात्
1,30,15,dīkṣitaṃ kṣatriyaṃ hatvā careddhi brahmahavratam agnipraveśanaṃ vāpi marutprapatanaṃ tathā,दीक्षितं क्षत्रियं हत्वा चरेद्धि ब्रह्महव्रतम् अग्निप्रवेशनं वापि मरुत्प्रपतनं तथा
1,30,16,dīkṣītaṃ brāhmaṇaṃ hatvā dviguṇaṃ vratamācaret ācāryādivadhe caiva vratamuktaṃ caturguṇam,दीक्षीतं ब्राह्मणं हत्वा द्विगुणं व्रतमाचरेत् आचार्यादिवधे चैव व्रतमुक्तं चतुर्गुणम्
1,30,17,hatvā tu vipramātraṃ ca caretsaṃvatsaraṃ vratam evaṃ viprasya gaditaḥ prāyaścittavidhirdvija,हत्वा तु विप्रमात्रं च चरेत्संवत्सरं व्रतम् एवं विप्रस्य गदितः प्रायश्चित्तविधिर्द्विज
1,30,18,dviguṇaṃ kṣatriyasyoktaṃ triguṇaṃ tu viśaḥ smṛtam brāhmaṇaṃ hṝnti yaḥ śūdrastaṃ muśalyaṃ virdurbudhāḥ,द्विगुणं क्षत्रियस्योक्तं त्रिगुणं तु विशः स्मृतम् ब्राह्मणं हॄन्ति यः शूद्रस्तं मुशल्यं विर्दुर्बुधाः
1,30,19,rājñaiva śikṣā kartavyā iti śāsteṣu niścayaḥ brāhmaṇīnāṃ vadhe tvarddhaṃ pādaḥ syātkanyakāvadhe,राज्ञैव शिक्षा कर्तव्या इति शास्तेषु निश्चयः ब्राह्मणीनां वधे त्वर्द्धं पादः स्यात्कन्यकावधे
1,30,20,hatvā tvanupanītāṃśca tathā pādavrataṃ caret hatvā tu kṣatriyaṃ vipraḥ ṣaḍabdaṃ kucchramācaret,हत्वा त्वनुपनीतांश्च तथा पादव्रतं चरेत् हत्वा तु क्षत्रियं विप्रः षडब्दं कुच्छ्रमाचरेत्
1,30,21,saṃvatsaraṃ trayaṃ veśyaṃ śūrdraṃ hatvā tu vatsaram dīkṣitasya striyaṃ hatvā brāhmaṇī cāṣṭavatsarān,संवत्सरं त्रयं वेश्यं शूर्द्रं हत्वा तु वत्सरम् दीक्षितस्य स्त्रियं हत्वा ब्राह्मणी चाष्टवत्सरान्
1,30,22,brahmahatyāvrataṃ kṛtvā śuddho bhavati niścitam prāvaścittaṃ vidhānaṃ tu sarvatra munisattama,ब्रह्महत्याव्रतं कृत्वा शुद्धो भवति निश्चितम् प्रावश्चित्तं विधानं तु सर्वत्र मुनिसत्तम
1,30,23,vṛddhāturastrībālānāmarddhamuktaṃ manīṣibhiḥ gauḍī paiṣṭī ca mādhvī ca vijñeyā trividhā surā,वृद्धातुरस्त्रीबालानामर्द्धमुक्तं मनीषिभिः गौडी पैष्टी च माध्वी च विज्ञेया त्रिविधा सुरा
1,30,24,cāturvarṇyārapeyā syāttathā strībhiśca nārada kṣīraṃ ghṛtaṃ vā gomūtrameteṣvanyatamaṃ mune,चातुर्वर्ण्यारपेया स्यात्तथा स्त्रीभिश्च नारद क्षीरं घृतं वा गोमूत्रमेतेष्वन्यतमं मुने
1,30,25,snātvardravāsā niyato nārāyaṇamanusmaran pakvāyasanibhaṃ kṛtvā pibejcaivodakaṃ tataḥ,स्नात्वर्द्रवासा नियतो नारायणमनुस्मरन् पक्वायसनिभं कृत्वा पिबेज्चैवोदकं ततः
1,30,26,tattu lauhena pātreṇa hyāyasenāthavā pibet tāmreṇa vāthaṃ pātreṇa tatpītvā maraṇaṃ vrajet,तत्तु लौहेन पात्रेण ह्यायसेनाथवा पिबेत् ताम्रेण वाथं पात्रेण तत्पीत्वा मरणं व्रजेत्
1,30,27,surāpī śuddhimānpoti nānyathā śuddhiriṣyate ajñānādātmabuddyā tu surāṃ pītvā dvijaścaret,सुरापी शुद्धिमान्पोति नान्यथा शुद्धिरिष्यते अज्ञानादात्मबुद्द्या तु सुरां पीत्वा द्विजश्चरेत्
1,30,28,brahmahatyāvrataṃ samyaktaccihnaparivarjitaḥ yadi rogānivṛttyarthamauṣadhārthaṃ surāṃ pibet,ब्रह्महत्याव्रतं सम्यक्तच्चिह्नपरिवर्जितः यदि रोगानिवृत्त्यर्थमौषधार्थं सुरां पिबेत्
1,30,29,tasyopanayanaṃ bhūyastathā cāndrāyaṇadvayam surāsaṃspṛṣṭapātraṃ tu surābhāṇḍodakaṃ tathā,तस्योपनयनं भूयस्तथा चान्द्रायणद्वयम् सुरासंस्पृष्टपात्रं तु सुराभाण्डोदकं तथा
1,30,30,surāpānasamaṃ prāhustathā candrasya bhakṣaṇam tālaṃ ca pānasaṃ caiva drākṣaṃ khārjūrasaṃbhavam,सुरापानसमं प्राहुस्तथा चन्द्रस्य भक्षणम् तालं च पानसं चैव द्राक्षं खार्जूरसंभवम्
1,30,31,mādhuka śailamāriṣṭaṃ maireyaṃ nālikerajam gauḍī mādhvī surā madyamevamekādaśa smṛtāḥ,माधुक शैलमारिष्टं मैरेयं नालिकेरजम् गौडी माध्वी सुरा मद्यमेवमेकादश स्मृताः
1,30,32,eteṣvanyatamaṃ vipro na pibedvai kadācana eteṣvanyatamaṃ yastu pivedajñānato dvijaḥ,एतेष्वन्यतमं विप्रो न पिबेद्वै कदाचन एतेष्वन्यतमं यस्तु पिवेदज्ञानतो द्विजः
1,30,33,tasyopanayanaṃ bhūyastatpakṛcchraṃ carettathā samakṣaṃ vā parokṣaṃ vā balāccauyaṇa vā tathā,तस्योपनयनं भूयस्तत्पकृच्छ्रं चरेत्तथा समक्षं वा परोक्षं वा बलाच्चौयण वा तथा
1,30,34,parasvānāmupādānaṃ steyamityucyate budhaiḥ suvarṇasya pramāṇaṃ tu manvādyaiḥ paribhāṣitam,परस्वानामुपादानं स्तेयमित्युच्यते बुधैः सुवर्णस्य प्रमाणं तु मन्वाद्यैः परिभाषितम्
1,30,35,vakṣye śṛṇuṣva viprendra prāyaścajitoktisādhanam gavākṣāgatamārtaṇḍaraśmimadhye pradṛśyate,वक्ष्ये शृणुष्व विप्रेन्द्र प्रायश्चजितोक्तिसाधनम् गवाक्षागतमार्तण्डरश्मिमध्ये प्रदृश्यते
1,30,36,trasareṇupramāṇaṃ tu raja ityucyate budhaiḥ trasareṇvaṣṭakaṃ niṣkastatrayaṃ rājasarṣapaḥ,त्रसरेणुप्रमाणं तु रज इत्युच्यते बुधैः त्रसरेण्वष्टकं निष्कस्तत्रयं राजसर्षपः
1,30,37,maurasarṣapastartrayaṃ syāttatṣaṭkaṃ yava ucyate yavatrayaṃ kṛṣṇalaḥ syānmāṣastatpañcakaṃ smṛtaḥ,मौरसर्षपस्तर्त्रयं स्यात्तत्षट्कं यव उच्यते यवत्रयं कृष्णलः स्यान्माषस्तत्पञ्चकं स्मृतः
1,30,38,māṣaṣoḍaṣamānaṃ syātsuvarṇamiti nārada hatvā brahmasvamajñānāddvādaśāṃbdaṃ tu pūrvavat,माषषोडषमानं स्यात्सुवर्णमिति नारद हत्वा ब्रह्मस्वमज्ञानाद्द्वादशांब्दं तु पूर्ववत्
1,30,39,kapāladhvajahīnaṃ tu brahmahatyāvrataṃ caret guruṇāṃ yajñakatṝṇāṃ dhārmiṣṭānāṃ tathaiva ca,कपालध्वजहीनं तु ब्रह्महत्याव्रतं चरेत् गुरुणां यज्ञकतॄणां धार्मिष्टानां तथैव च
1,30,40,śrotriyāṇāṃ dvijānāṃ tu hṛtvā hemaivamācaret kṛtānutāpo dehe ca saṃpūrṇe lepayed dhṛtam,श्रोत्रियाणां द्विजानां तु हृत्वा हेमैवमाचरेत् कृतानुतापो देहे च संपूर्णे लेपयेद् धृतम्
1,30,41,karīṣacchādito dagdhaḥ steyapāpādvimucyate brahmasvaṃ kṣatriyo hṛtvā paścāttāpamavāpya ca,करीषच्छादितो दग्धः स्तेयपापाद्विमुच्यते ब्रह्मस्वं क्षत्रियो हृत्वा पश्चात्तापमवाप्य च
1,30,42,punardadāti tatraiva tadvidhānaṃ śṛṇuṣva me tatra sāṃtapanaṃ kṛtvā dvādaśāhopavāsataḥ,पुनर्ददाति तत्रैव तद्विधानं शृणुष्व मे तत्र सांतपनं कृत्वा द्वादशाहोपवासतः
1,30,43,śuddhimāpnoti devarṣe hyanyathā patito bhavet rantāsanamanuṣyastrīdhenubhūmyādikeṣu ca,शुद्धिमाप्नोति देवर्षे ह्यन्यथा पतितो भवेत् रन्तासनमनुष्यस्त्रीधेनुभूम्यादिकेषु च
1,30,44,suvarṇasahṛśeṣveṣu prāyaścitārddhamucyate trasareṇusamaṃ hema hṛtvā kuryātsamāhitaḥ,सुवर्णसहृशेष्वेषु प्रायश्चितार्द्धमुच्यते त्रसरेणुसमं हेम हृत्वा कुर्यात्समाहितः
1,30,45,prāṇāyāmadvayaṃ samyak tena śuddhaccati mānavaḥ prāṇāyāmatrayaṃ kuryāddhṛtvā niṣkapramāṇakam,प्राणायामद्वयं सम्यक् तेन शुद्धच्चति मानवः प्राणायामत्रयं कुर्याद्धृत्वा निष्कप्रमाणकम्
1,30,46,prāṇāyāmāśca catvāro rājasarṣa pamātrake gaurasarṣapamānaṃ tu hṛtvā hema vicakṣaṇaḥ,प्राणायामाश्च चत्वारो राजसर्ष पमात्रके गौरसर्षपमानं तु हृत्वा हेम विचक्षणः
1,30,47,snātvā ca vidhivajjapyādgāyatryaṣṭasahasrakam yavamātrasuvarṇasya steyācchuddho bhaveddijaḥ,स्नात्वा च विधिवज्जप्याद्गायत्र्यष्टसहस्रकम् यवमात्रसुवर्णस्य स्तेयाच्छुद्धो भवेद्दिजः
1,30,48,āsāyaṃ prātarārabhya japtvā vai vedamātaram hema kṛṣṇalamātraṃ tu hṛtvā sāṃtapanaṃ caret,आसायं प्रातरारभ्य जप्त्वा वै वेदमातरम् हेम कृष्णलमात्रं तु हृत्वा सांतपनं चरेत्
1,30,49,māṣapramāṇe hemnastu prāyaścittaṃ nigadyate gomūtrapakvayavabhugvarṣeṇaikena śuddhyati,माषप्रमाणे हेम्नस्तु प्रायश्चित्तं निगद्यते गोमूत्रपक्वयवभुग्वर्षेणैकेन शुद्ध्यति
1,30,50,saṃpūrṇasya suvarṇasya steyaṃ kṛtvā munīśvara brahmahatyāvrataṃ kuryāddvādaśābdaṃ samāhitaḥ,संपूर्णस्य सुवर्णस्य स्तेयं कृत्वा मुनीश्वर ब्रह्महत्याव्रतं कुर्याद्द्वादशाब्दं समाहितः
1,30,51,suvarṇamānānnyūne tu rajatasteyakarmaṇi kuryātsāṃtapanaṃ samyaganyathā patito bhavet,सुवर्णमानान्न्यूने तु रजतस्तेयकर्मणि कुर्यात्सांतपनं सम्यगन्यथा पतितो भवेत्
1,30,52,daśaniṣkāntaparyantamūrddhūṃ niṣkacatuṣṭayāt hatvā ca rajataṃ vidvānkuryāccāndrāyaṇaṃ mune,दशनिष्कान्तपर्यन्तमूर्द्धूं निष्कचतुष्टयात् हत्वा च रजतं विद्वान्कुर्याच्चान्द्रायणं मुने
1,30,53,daśādiśatiṣkāntaṃ yaḥ steyī rajatasya tu cāndrāyaṇadvayaṃ tasya proktaṃ pāpaviśodhakam,दशादिशतिष्कान्तं यः स्तेयी रजतस्य तु चान्द्रायणद्वयं तस्य प्रोक्तं पापविशोधकम्
1,30,54,śatādūrddhūṃ sahasrāntaṃ proktaṃ cāndrāyaṇatrayam sahasrādadhikasteye brahmahatyāvrataṃ caret,शतादूर्द्धूं सहस्रान्तं प्रोक्तं चान्द्रायणत्रयम् सहस्रादधिकस्तेये ब्रह्महत्याव्रतं चरेत्
1,30,55,kāṃsyapittalamukhyeṣu hyayaskānte tathaiva ca sahasraniṣkamāne tu parākaṃ parikīrtitam,कांस्यपित्तलमुख्येषु ह्ययस्कान्ते तथैव च सहस्रनिष्कमाने तु पराकं परिकीर्तितम्
1,30,56,prāyaścittaṃ tu rantānāṃ steye rājatavatsmṛtam gurutalpagatānāṃ ca prāyaścittamudīryate,प्रायश्चित्तं तु रन्तानां स्तेये राजतवत्स्मृतम् गुरुतल्पगतानां च प्रायश्चित्तमुदीर्यते
1,30,57,ajñānānmātaraṃ gatvā tatsapatnīmathāpi vā svayameva svamuṣkaṃ tu cchindyātpāpamudīrayan,अज्ञानान्मातरं गत्वा तत्सपत्नीमथापि वा स्वयमेव स्वमुष्कं तु च्छिन्द्यात्पापमुदीरयन्
1,30,58,haste gṛhītvā muṣkaṃ tu gacchandvai naiṛtīṃ diśam gacchanmārgai sukhaṃ duḥkhaṃ na kadācidvicārayet,हस्ते गृहीत्वा मुष्कं तु गच्छन्द्वै नैऋतीं दिशम् गच्छन्मार्गै सुखं दुःखं न कदाचिद्विचारयेत्
1,30,59,apaśyangacchato gacchetpāṇāntaṃ yaḥ sa śuddhyati marutprapatanaṃ vāpi kuryātpāpamudāharan,अपश्यन्गच्छतो गच्छेत्पाणान्तं यः स शुद्ध्यति मरुत्प्रपतनं वापि कुर्यात्पापमुदाहरन्
1,30,60,svavarṇottamavarṇastrīgamane tvavicārataḥ brāhmahatyāvrataṃ kuryādvādaśābdaṃ samāhitaḥ,स्ववर्णोत्तमवर्णस्त्रीगमने त्वविचारतः ब्राह्महत्याव्रतं कुर्याद्वादशाब्दं समाहितः
1,30,61,amatyābhyāsato gacchetsavarṇāṃ cottamāṃ tathā kārīṣavahninā dagdhaḥ śuddhiṃ yāti dvijottama,अमत्याभ्यासतो गच्छेत्सवर्णां चोत्तमां तथा कारीषवह्निना दग्धः शुद्धिं याति द्विजोत्तम
1,30,62,retaḥsekātpūrvameva nivṛtto yadi mātari brahmahatyāvrataṃ kuryādretaḥ seke 'gnidāhanam,रेतःसेकात्पूर्वमेव निवृत्तो यदि मातरि ब्रह्महत्याव्रतं कुर्याद्रेतः सेके ऽग्निदाहनम्
1,30,63,savarṇottamavarṇāsu nivṛtto vīryasecanāt brahmahatyāvrataṃ kuryānnavābdānviṣṇutatparaḥ,सवर्णोत्तमवर्णासु निवृत्तो वीर्यसेचनात् ब्रह्महत्याव्रतं कुर्यान्नवाब्दान्विष्णुतत्परः
1,30,64,vaiśyāyāṃ pitṛpatnyāṃ tu ṣaḍabdaṃ vratamācaret gatvā śūdvāṃ gurorbhāryāṃ trivarṣaṃ vratamācaret,वैश्यायां पितृपत्न्यां तु षडब्दं व्रतमाचरेत् गत्वा शूद्वां गुरोर्भार्यां त्रिवर्षं व्रतमाचरेत्
1,30,65,mātṛṣvasāraṃ ca pitṛṣvasāramācāryabhāryāṃ śvaśurasya patnīm pitṛvyabhāryāmatha mātulānīṃ putrīṃ ca gacchedyadi kāmamugdhaḥ,मातृष्वसारं च पितृष्वसारमाचार्यभार्यां श्वशुरस्य पत्नीम् पितृव्यभार्यामथ मातुलानीं पुत्रीं च गच्छेद्यदि काममुग्धः
1,30,66,dinadvaye brahmahatyāvrataṃ kuryādyathāvidhi ekasminneva divase bahuvāraṃ trivārṣikam,दिनद्वये ब्रह्महत्याव्रतं कुर्याद्यथाविधि एकस्मिन्नेव दिवसे बहुवारं त्रिवार्षिकम्
1,30,67,ekavāraṃ gate hyabdaṃvrataṃ kṛtvā viśuddhyati dinatraye gate vahnidagdhaḥ śudhyeta nānyathā,एकवारं गते ह्यब्दंव्रतं कृत्वा विशुद्ध्यति दिनत्रये गते वह्निदग्धः शुध्येत नान्यथा
1,30,68,cāñjālīṃ puṣkasīṃ caiva snuṣāṃ ca bhaginīṃ tathā mitrastriyaṃ śiṣyapatnīṃ yastu vai kāmato vrajet,चाञ्जालीं पुष्कसीं चैव स्नुषां च भगिनीं तथा मित्रस्त्रियं शिष्यपत्नीं यस्तु वै कामतो व्रजेत्
1,30,69,brahmahatyāvrataṃ kuryātsa ṣaḍabdaṃ munīśvara akāmato vrajedyastu so 'bdakṛcchraṃ samācaret,ब्रह्महत्याव्रतं कुर्यात्स षडब्दं मुनीश्वर अकामतो व्रजेद्यस्तु सो ऽब्दकृच्छ्रं समाचरेत्
1,30,70,mahāpātakisaṃsarge prāyaścittaṃ nigadyate prāyaścittaviśuddhātmā sarvakarmaphalaṃ labhet,महापातकिसंसर्गे प्रायश्चित्तं निगद्यते प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा सर्वकर्मफलं लभेत्
1,30,71,yasya yena bhavetsaṃgo brahmahāndicaturṣvapi tattadvrataṃ sa nivrartya śuddhimānpotyasaṃśayam,यस्य येन भवेत्संगो ब्रह्महान्दिचतुर्ष्वपि तत्तद्व्रतं स निव्रर्त्य शुद्धिमान्पोत्यसंशयम्
1,30,72,ajñānātpañcarātraṃ tu saṃgamebhiḥ karotiyaḥ kāyakṛcchraṃ caretsamyaganyathā patito bhavet,अज्ञानात्पञ्चरात्रं तु संगमेभिः करोतियः कायकृच्छ्रं चरेत्सम्यगन्यथा पतितो भवेत्
1,30,73,dvādaśāhetu saṃsarge mahāsāṃtapanaṃ smṛtam saṃgaṅkṛtvārddhamāsaṃ tu dvādaśāhamupāvaset,द्वादशाहेतु संसर्गे महासांतपनं स्मृतम् संगङ्कृत्वार्द्धमासं तु द्वादशाहमुपावसेत्
1,30,74,parāko māsasaṃsarge cāndramāsatrayesmṛtam kṛtvā saṃgaṃ tu ṣaṇmāsaṃ careccāndrāyaṇadvayam,पराको माससंसर्गे चान्द्रमासत्रयेस्मृतम् कृत्वा संगं तु षण्मासं चरेच्चान्द्रायणद्वयम्
1,30,75,kiñcinnyūnābdasaṃge tu ṣaṇmāsavratamācaret etacca triguṇaṃ proktaṃ jñānātsaṃge yathākramam,किञ्चिन्न्यूनाब्दसंगे तु षण्मासव्रतमाचरेत् एतच्च त्रिगुणं प्रोक्तं ज्ञानात्संगे यथाक्रमम्
1,30,76,maṇḍūkaṃ nakulaṃ kākaṃ varāhaṃ mūṣakaṃ tathā mārjārājāvikaṃ śvānaṃ hatvā kukkuṭakaṃ tathā,मण्डूकं नकुलं काकं वराहं मूषकं तथा मार्जाराजाविकं श्वानं हत्वा कुक्कुटकं तथा
1,30,77,kṛcchrārddhamācaredvipro 'tikṛcchraṃ cāśvaha caret jatpakṛcchraṃ karivadhe parākaṃ govadhe smṛtam,कृच्छ्रार्द्धमाचरेद्विप्रो ऽतिकृच्छ्रं चाश्वह चरेत् जत्पकृच्छ्रं करिवधे पराकं गोवधे स्मृतम्
1,30,78,kāmato govadhe naiva śuddhirddaṣṭā manīṣibhiḥ pānaśayyāsanādyeṣu puṣpamūlaphaleṣu ca,कामतो गोवधे नैव शुद्धिर्द्दष्टा मनीषिभिः पानशय्यासनाद्येषु पुष्पमूलफलेषु च
1,30,79,bhakṣyabhojyāpahāreṣu pañcagavyaviśodhanam śuṣkakāṣṭatṛṇānāṃ ca drumāṇāṃ ca guḍasya ca,भक्ष्यभोज्यापहारेषु पञ्चगव्यविशोधनम् शुष्ककाष्टतृणानां च द्रुमाणां च गुडस्य च
1,30,80,carmavastrāmiṣāṇāṃ ca trirātraṃ syādabhojanam ṭiṭṭibhaṃ cakravākaṃ ca haṃsaṃ kāraṇḍavaṃ tathā,चर्मवस्त्रामिषाणां च त्रिरात्रं स्यादभोजनम् टिट्टिभं चक्रवाकं च हंसं कारण्डवं तथा
1,30,81,ulūkaṃ sārasaṃ caiva pakotaṃ jalapādakam śukaṃ cāṣaṃ balākaṃ ca śiśumāraṃ ca kacchapam,उलूकं सारसं चैव पकोतं जलपादकम् शुकं चाषं बलाकं च शिशुमारं च कच्छपम्
1,30,82,eteṣvanyatamaṃ hatvā dvādaśāhamabhojanam prājāpatyavrataṃ kuryādretoviṇmūtrabhojane,एतेष्वन्यतमं हत्वा द्वादशाहमभोजनम् प्राजापत्यव्रतं कुर्याद्रेतोविण्मूत्रभोजने
1,30,83,cāndrāyaṇatrayaṃ proktaṃ śūdrocchiṣṭasya bhojane rajasvalāṃ ca cāṇḍālaṃ mahāpātakinaṃ tathā,चान्द्रायणत्रयं प्रोक्तं शूद्रोच्छिष्टस्य भोजने रजस्वलां च चाण्डालं महापातकिनं तथा
1,30,84,sūtikāṃ patitaṃ caiva ucchiṣṭaṃ rajakādikam spṛṣṭvā sacailaṃ snāyīta ghṛtaṃ saṃprāśeyattathā,सूतिकां पतितं चैव उच्छिष्टं रजकादिकम् स्पृष्ट्वा सचैलं स्नायीत घृतं संप्राशेयत्तथा
1,30,85,gāyatrīṃ ca viśuddhātmā japedaṣṭaśataṃ dvija eteṣvanyatamaṃ spṛṣṭvā ajñānādhadyadi bhojane,गायत्रीं च विशुद्धात्मा जपेदष्टशतं द्विज एतेष्वन्यतमं स्पृष्ट्वा अज्ञानाधद्यदि भोजने
1,30,86,trirātro poṣaṇācchuddhye tpañcagavyāśanādvija snānadānajapādau ca bhojanādau ca nārada,त्रिरात्रो पोषणाच्छुद्ध्ये त्पञ्चगव्याशनाद्विज स्नानदानजपादौ च भोजनादौ च नारद
1,30,87,eṣāmanyatamasyāpi śabdaṃ yaḥ śṛṇuyādvadet udvameddhuktamaṃnnatatstrātvā copavasettathā,एषामन्यतमस्यापि शब्दं यः शृणुयाद्वदेत् उद्वमेद्धुक्तमंन्नतत्स्त्रात्वा चोपवसेत्तथा
1,30,88,dvitīye 'hni ghṛtaṃ prāśya śuddhimānpoti nārada vratādimadhye yadyeṣā śṛṇuyāddhūnimapyuta,द्वितीये ऽह्नि घृतं प्राश्य शुद्धिमान्पोति नारद व्रतादिमध्ये यद्येषा शृणुयाद्धूनिमप्युत
1,30,89,aṣṭottarasahasraṃ tu japedrai vedamātaram pāpānāmadhikaṃ pāpaṃ dvijadaivatanindanam,अष्टोत्तरसहस्रं तु जपेद्रै वेदमातरम् पापानामधिकं पापं द्विजदैवतनिन्दनम्
1,30,90,na dṛṣṭvā niṣkṛtistasya sarvaśāstreṣu nārada mahāpātakatulyāni yāni proktāni sūribhiḥ,न दृष्ट्वा निष्कृतिस्तस्य सर्वशास्त्रेषु नारद महापातकतुल्यानि यानि प्रोक्तानि सूरिभिः
1,30,91,prāyaścittaṃ tu teṣāṃ ca kuryādevaṃ yathāvidhi prāyaścittāni yaḥ kuryānnārāyaṇaparāyaṇaḥ,प्रायश्चित्तं तु तेषां च कुर्यादेवं यथाविधि प्रायश्चित्तानि यः कुर्यान्नारायणपरायणः
1,30,92,tasya pāpāni naśyantihyanyathā patito bhavet yastu rāgādinirmukto hyanutāpasamanvitaḥ,तस्य पापानि नश्यन्तिह्यन्यथा पतितो भवेत् यस्तु रागादिनिर्मुक्तो ह्यनुतापसमन्वितः
1,30,93,sarvabhūtayayāyukto viṣṇusmaraṇatatparaḥ mahāpātakayukto vā yukto vā sarvapātakaiḥ,सर्वभूतययायुक्तो विष्णुस्मरणतत्परः महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः
1,30,94,vimukta eva pāpebhyo jñeyo viṣṇuparo yataḥ nārāyaṇamanāndyantaṃ viśvākāramanāmayam,विमुक्त एव पापेभ्यो ज्ञेयो विष्णुपरो यतः नारायणमनान्द्यन्तं विश्वाकारमनामयम्
1,30,95,yastu saṃsmarate martyaḥ sa muktaḥ pāpakoṭibhiḥ smṛto vā pūjito vāpi dhyātaḥ praṇamito 'pi vā,यस्तु संस्मरते मर्त्यः स मुक्तः पापकोटिभिः स्मृतो वा पूजितो वापि ध्यातः प्रणमितो ऽपि वा
1,30,96,nāśayatyeva pāpāni viṣṇurhṛdgamanaḥ satām saṃparkādyadi vā mohādyastu pūjayate harim,नाशयत्येव पापानि विष्णुर्हृद्गमनः सताम् संपर्काद्यदि वा मोहाद्यस्तु पूजयते हरिम्
1,30,97,sarvapāpavinirmuktaḥ sa prayāti hareḥ padam sakṛtsaṃsmaraṇādviṣṇornaśyanti kleśasaṃcayāḥ,सर्वपापविनिर्मुक्तः स प्रयाति हरेः पदम् सकृत्संस्मरणाद्विष्णोर्नश्यन्ति क्लेशसंचयाः
1,30,98,svargādibhogaprātpistu tasya viprānumīyate mānuṣaṃ durlabhaṃ janma prāpyate yairmunīśvara,स्वर्गादिभोगप्रात्पिस्तु तस्य विप्रानुमीयते मानुषं दुर्लभं जन्म प्राप्यते यैर्मुनीश्वर
1,30,99,tatrāpi haribhaktistu durlabhā parikīrttitā tasmāttaḍillatālolaṃ mānuṣyaṃ prāpya durlabham,तत्रापि हरिभक्तिस्तु दुर्लभा परिकीर्त्तिता तस्मात्तडिल्लतालोलं मानुष्यं प्राप्य दुर्लभम्
1,30,100,hariṃ saṃpūjayedbhaktyā paśupāśavimocanam sarve 'ntarāyā naśyanti manaḥśuddhiśca jāyate,हरिं संपूजयेद्भक्त्या पशुपाशविमोचनम् सर्वे ऽन्तराया नश्यन्ति मनःशुद्धिश्च जायते
1,30,101,paraṃ mokṣaṃ labheścaiva pūjite tu janārdane dharmārthakāmokṣākhyāḥ puruṣārthāḥ sanātanāḥ,परं मोक्षं लभेश्चैव पूजिते तु जनार्दने धर्मार्थकामोक्षाख्याः पुरुषार्थाः सनातनाः
1,30,102,haripūjāparāṇāṃ tu sidhyanti nātra saṃśayaḥ putradāragṛhakṣetradhanadhānyābhidhāvatīm,हरिपूजापराणां तु सिध्यन्ति नात्र संशयः पुत्रदारगृहक्षेत्रधनधान्याभिधावतीम्
1,30,103,labdhvemāṃ mānuṣīṃ vṛttiṃ rere darpaṃ tu mā kṛthāḥ saṃtyajya kāmaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ mohaṃ madaṃ tathā,लब्ध्वेमां मानुषीं वृत्तिं रेरे दर्पं तु मा कृथाः संत्यज्य कामं क्रोधं च लोभं मोहं मदं तथा
1,30,104,parāpavādaṃ nindāṃ ca bhajadhvaṃ bhaktito harim vyāpārānsakalāṃstktvā pūjayadhvaṃ janārdanam,परापवादं निन्दां च भजध्वं भक्तितो हरिम् व्यापारान्सकलांस्त्क्त्वा पूजयध्वं जनार्दनम्
1,30,105,nikaṭā eva dṛśyante kṛtāntanagaradrumāḥ yāvannāyāti maraṇaṃ yāvannāyāti vai jarā,निकटा एव दृश्यन्ते कृतान्तनगरद्रुमाः यावन्नायाति मरणं यावन्नायाति वै जरा
1,30,106,yāvannendriyavaikalyaṃ tāvadevācaryeddharim dhīmānnakuryādviśvāsaṃ śarīre 'sminvinaśvare,यावन्नेन्द्रियवैकल्यं तावदेवाचर्येद्धरिम् धीमान्नकुर्याद्विश्वासं शरीरे ऽस्मिन्विनश्वरे
1,30,107,nityaṃ sannihito mṛtyuḥ saṃpadatyantacañcalā āsannamaraṇo dehastasmāddarppaṃ vimucata,नित्यं सन्निहितो मृत्युः संपदत्यन्तचञ्चला आसन्नमरणो देहस्तस्माद्दर्प्पं विमुचत
1,30,108,saṃyogā viprayogāntāḥ sarvaṃ ca ghakṣaṇabhaṅguram etajjñātvā mahābhāga pūjayasva janārdanam,संयोगा विप्रयोगान्ताः सर्वं च घक्षणभङ्गुरम् एतज्ज्ञात्वा महाभाग पूजयस्व जनार्दनम्
1,30,109,āśayā vyathate caiva mokṣastvatyantadurlabhaḥ bhaktyā yajati yo viṣṇuṃ mahāpātakavānapi,आशया व्यथते चैव मोक्षस्त्वत्यन्तदुर्लभः भक्त्या यजति यो विष्णुं महापातकवानपि
1,30,110,so 'pi yāti paraṃ sthānaṃ yatragha gatvā na śocati sarvatīrthāni yajñāśca sāṃgā vedāśca sattama,सो ऽपि याति परं स्थानं यत्रघ गत्वा न शोचति सर्वतीर्थानि यज्ञाश्च सांगा वेदाश्च सत्तम
1,30,111,nārāyaṇārcanasyaite kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm kiṃ vai vedairmakhaiḥ śāstraiḥ kiṃvā tīrthaniṣevaṇaiḥ,नारायणार्चनस्यैते कलां नार्हन्ति षोडशीम् किं वै वेदैर्मखैः शास्त्रैः किंवा तीर्थनिषेवणैः
1,30,112,viṣṇubhaktivihīnānāṃ kiṃ tapobhirvratairapi,विष्णुभक्तिविहीनानां किं तपोभिर्व्रतैरपि
1,30,113,yajanti ye viṣṇumanantamṛrtiṃ nirīkṣya cākāragataṃ vareṇyam vedāntavedyaṃ bhavarogavaidyaṃ te yānti martyāḥ padamacyutasya,यजन्ति ये विष्णुमनन्तमृर्तिं निरीक्ष्य चाकारगतं वरेण्यम् वेदान्तवेद्यं भवरोगवैद्यं ते यान्ति मर्त्याः पदमच्युतस्य
1,30,114,anādimātmānamanantaśaktimādhārabhūtaṃ jagataḥ sureḍyam jyotiḥ svarupaṃ paramacyutākhyaṃ smṛtvā samabhyeti naraḥ sakhāyam,अनादिमात्मानमनन्तशक्तिमाधारभूतं जगतः सुरेड्यम् ज्योतिः स्वरुपं परमच्युताख्यं स्मृत्वा समभ्येति नरः सखायम्
1,31,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde prāyaścittavidhirnāma ghatriṃśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca kathito bhavatā samyagvarṇāśramavidhirmune idānīṃ śrotumicchāmi yamamārgaṃ sudurgamam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे प्रायश्चित्तविधिर्नाम घत्रिंशो ऽध्यायः नारद उवाच कथितो भवता सम्यग्वर्णाश्रमविधिर्मुने इदानीं श्रोतुमिच्छामि यममार्गं सुदुर्गमम्
1,31,2,sanaka uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi yamamārgaṃ sudurgamam sukhadaṃ puṇyaśīlānāṃ pāpināṃ bhayadāyakam,सनक उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यममार्गं सुदुर्गमम् सुखदं पुण्यशीलानां पापिनां भयदायकम्
1,31,3,ṣaḍaśītisahasrāṇi yojanārnini munīśvara yamamārgasya vistāraḥ kathaitaḥ pūrvasūribhiḥ,षडशीतिसहस्राणि योजनार्निनि मुनीश्वर यममार्गस्य विस्तारः कथैतः पूर्वसूरिभिः
1,31,4,ye narā dānaśīlāstu te yānti sukhino dvija dharmaśūnyā narā yānti duḥkhena bhṛśamarditāḥ,ये नरा दानशीलास्तु ते यान्ति सुखिनो द्विज धर्मशून्या नरा यान्ति दुःखेन भृशमर्दिताः
1,31,5,atibhītā vivaśtrāśca śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukāḥ kradanto vistaraṃ dīnāḥ pāpino yānti tatpathi,अतिभीता विवश्त्राश्च शुष्ककण्ठौष्ठतालुकाः क्रदन्तो विस्तरं दीनाः पापिनो यान्ति तत्पथि
1,31,6,hanyamānā yamabhaṭaiḥ pratodādyaistathāyudhaiḥ,हन्यमाना यमभटैः प्रतोदाद्यैस्तथायुधैः
1,31,7,itastataḥ pradhāvanto yānti duḥkhena tatpathi kvacitpaṅkaḥ kvacidūhniḥ kvacitsetatpasaikatam kvacidvai dāvarupeṇaḥ tīkṣṇadhārāḥ śilāḥ kvacit,इतस्ततः प्रधावन्तो यान्ति दुःखेन तत्पथि क्वचित्पङ्कः क्वचिदूह्निः क्वचित्सेतत्पसैकतम् क्वचिद्वै दावरुपेणः तीक्ष्णधाराः शिलाः क्वचित्
1,31,8,kvacitkaṇṭakavṛkṣāśca duḥkhārohaśilā nagāḥ gāḍhāndhakārāśaaca guhāḥ kaṇṭakāvaraṇaṃ mahat,क्वचित्कण्टकवृक्षाश्च दुःखारोहशिला नगाः गाढान्धकाराशअच गुहाः कण्टकावरणं महत्
1,31,9,vaprāgrārohaṇaṃ caiva kandarasya praveśanam śarkarāśca tathā loṣṭāḥ sūcītulyāśca kaṇṭakāḥ,वप्राग्रारोहणं चैव कन्दरस्य प्रवेशनम् शर्कराश्च तथा लोष्टाः सूचीतुल्याश्च कण्टकाः
1,31,10,śaivālaṃ ca kvacinmārge kvacitkīcakapaṅktayaḥ kvacivdyāvrāśca garjante vardhante ca kvacijjvarāḥ,शैवालं च क्वचिन्मार्गे क्वचित्कीचकपङ्क्तयः क्वचिव्द्याव्राश्च गर्जन्ते वर्धन्ते च क्वचिज्ज्वराः
1,31,11,evaṃ bahuvidhakleśāḥ pāpino yānti nārada krośantaśca rudantaśca mlāyantaścaiva pāpinaḥ,एवं बहुविधक्लेशाः पापिनो यान्ति नारद क्रोशन्तश्च रुदन्तश्च म्लायन्तश्चैव पापिनः
1,31,12,pāśena yantritāḥ kecitkṛṣyamāṇāstathāṅkuśaiḥ śāstrāstraistāḍyamānāśca pṛṣṭato yānti pāpinaḥ,पाशेन यन्त्रिताः केचित्कृष्यमाणास्तथाङ्कुशैः शास्त्रास्त्रैस्ताड्यमानाश्च पृष्टतो यान्ति पापिनः
1,31,13,nāsāgrapāśakṛṣṭāśca kecidantraiśca badhitāḥ vahṝntaścāyasāṃ bhāraṃ śiśrāgreṇa prayānti vai,नासाग्रपाशकृष्टाश्च केचिदन्त्रैश्च बधिताः वहॄन्तश्चायसां भारं शिश्राग्रेण प्रयान्ति वै
1,31,14,ayobhāradvayaṃ kecinnāsāgreṇa tathāpare karṇābhyāṃ ca tathā kecidvahṝnto yānti pāpinaḥ,अयोभारद्वयं केचिन्नासाग्रेण तथापरे कर्णाभ्यां च तथा केचिद्वहॄन्तो यान्ति पापिनः
1,31,15,kecicca skhalitā yānti tāḍyamānāstathāpare atyarthocṅvasitāḥ kecitkecidācchatralocanāḥ,केचिच्च स्खलिता यान्ति ताड्यमानास्तथापरे अत्यर्थोच्ङ्वसिताः केचित्केचिदाच्छत्रलोचनाः
1,31,16,chāyājalavihīne tu pathi yāntyatiduḥkhitāḥ śocantaḥ svāni karmaṇi jñānājñānakṛtāni ca,छायाजलविहीने तु पथि यान्त्यतिदुःखिताः शोचन्तः स्वानि कर्मणि ज्ञानाज्ञानकृतानि च
1,31,17,ye tu nārada dharmiṣṭhā dānaśīlā subuddhayaḥ atīva sukhasaṃpannāste yānti dharmamandiram,ये तु नारद धर्मिष्ठा दानशीला सुबुद्धयः अतीव सुखसंपन्नास्ते यान्ति धर्ममन्दिरम्
1,31,18,annadāstu munuśreṣṭha bhuñjantaḥ svādu yānti vai nīradā yānti sukhinaḥ pibantaḥ kṣīramuttamamam takradā dadhidāścaiva tattadbhogaṃ labhanti vai ghṛtadā madhudāścaiva kṣīradāśca dvijottama,अन्नदास्तु मुनुश्रेष्ठ भुञ्जन्तः स्वादु यान्ति वै नीरदा यान्ति सुखिनः पिबन्तः क्षीरमुत्तममम् तक्रदा दधिदाश्चैव तत्तद्भोगं लभन्ति वै घृतदा मधुदाश्चैव क्षीरदाश्च द्विजोत्तम
1,31,19,sudhāpānaṃ prakurvanto yānti vai dharmamandiram śākadāḥ pāyasaṃ bhuñjaṃndīpado jvalayandiśaḥ,सुधापानं प्रकुर्वन्तो यान्ति वै धर्ममन्दिरम् शाकदाः पायसं भुञ्जंन्दीपदो ज्वलयन्दिशः
1,31,20,vastrado munuśārdūla yāti divyāmbarāvṛtaḥ purākaraprado yāti stūyamāno 'maraiḥ pathi,वस्त्रदो मुनुशार्दूल याति दिव्याम्बरावृतः पुराकरप्रदो याति स्तूयमानो ऽमरैः पथि
1,31,21,godānena naro yāti sarvasaukhyasamanvitaḥ bhūmido gṛhadaścaiva vimāne sarvasaṃpadi,गोदानेन नरो याति सर्वसौख्यसमन्वितः भूमिदो गृहदश्चैव विमाने सर्वसंपदि
1,31,22,apsarogaṇasaṃkīrṇe krīḍanyāti vṛṣālayam hayado yānadaścāpi gajadaśca dvijottama,अप्सरोगणसंकीर्णे क्रीडन्याति वृषालयम् हयदो यानदश्चापि गजदश्च द्विजोत्तम
1,31,23,dharmālayaṃ vimānena yāti bhogānvitena vai anaḍuddo muniśreṣṭha yānāruḍhaḥ prayāti vai,धर्मालयं विमानेन याति भोगान्वितेन वै अनडुद्दो मुनिश्रेष्ठ यानारुढः प्रयाति वै
1,31,24,phaladaḥ puṣpadaścāpi yāti saṃtoṣasaṃyutaḥ tāṃbūlado naro yāti prahṛṣṭor dhamamandiram,फलदः पुष्पदश्चापि याति संतोषसंयुतः तांबूलदो नरो याति प्रहृष्टोर् धममन्दिरम्
1,31,25,mātāpitrośca śuśrūṣāṃ kṛtavānyo narottamaḥ sa yāti parituṣṭātmā pūjyamāno divisthitaiḥ,मातापित्रोश्च शुश्रूषां कृतवान्यो नरोत्तमः स याति परितुष्टात्मा पूज्यमानो दिविस्थितैः
1,31,26,śuśrūṣāṃ kurute yastu yatīnāṃ vratacāriṇām dvijagryabrāhmaṇānāṃ ca sa yātvatisukhānvitaḥ,शुश्रूषां कुरुते यस्तु यतीनां व्रतचारिणाम् द्विजग्र्यब्राह्मणानां च स यात्वतिसुखान्वितः
1,31,27,sarvabhūtadayāyuktaḥ pūjyamāno 'marairdvijaḥ sarvabhogānvitenāsau vimānena prayāti ca,सर्वभूतदयायुक्तः पूज्यमानो ऽमरैर्द्विजः सर्वभोगान्वितेनासौ विमानेन प्रयाति च
1,31,28,vidyādānarato yāti pūjyamāno 'bjasūnubhiḥ purāṇapaṭhako yāti stūyamāno munīśvaraiḥ,विद्यादानरतो याति पूज्यमानो ऽब्जसूनुभिः पुराणपठको याति स्तूयमानो मुनीश्वरैः
1,31,29,evaṃ dharmaparā yānti sukhaṃ dharmasya mandiram yamaścaturmukho bhūtvā śaṅkhacakragadāsibhṛt,एवं धर्मपरा यान्ति सुखं धर्मस्य मन्दिरम् यमश्चतुर्मुखो भूत्वा शङ्खचक्रगदासिभृत्
1,31,30,puṇyakarmarataṃ samyaksnehānmitramivārcati bho bho buddhimatāṃ śreṣṭhānarakakleṣabhīravaḥ,पुण्यकर्मरतं सम्यक्स्नेहान्मित्रमिवार्चति भो भो बुद्धिमतां श्रेष्ठानरकक्लेषभीरवः
1,31,31,yuṣmābhiḥ sādhitaṃ puṇyamatrāmutrasukhāvaham manuṣathya janma yaḥ prāpya sukṛtaṃ na karoti ca,युष्माभिः साधितं पुण्यमत्रामुत्रसुखावहम् मनुषथ्य जन्म यः प्राप्य सुकृतं न करोति च
1,31,32,sa eva pāpināṃ śreṣṭha ātmaghātaṃ karoti ca anityaṃ prāpya mānuṣyaṃ nityaṃ yastu na sādhayet,स एव पापिनां श्रेष्ठ आत्मघातं करोति च अनित्यं प्राप्य मानुष्यं नित्यं यस्तु न साधयेत्
1,31,33,sa yāti narakaṃ ghoraṃ ko 'nyastasmādacetanaḥ śarīraṃ yātanārupaṃ malādyaiḥ paridūṣitam,स याति नरकं घोरं को ऽन्यस्तस्मादचेतनः शरीरं यातनारुपं मलाद्यैः परिदूषितम्
1,31,34,tasminyo yāti viśvāsaṃ taṃ vidyādātmaghātakam sarveṣu prāṇinaḥ śreṣṭhāsteṣu vai buddhijīvinaḥ,तस्मिन्यो याति विश्वासं तं विद्यादात्मघातकम् सर्वेषु प्राणिनः श्रेष्ठास्तेषु वै बुद्धिजीविनः
1,31,35,buddhimastu narāḥ śreṣṭhā nareṣu brāhmaṇāstathā brāhmaṇeṣu ca vidvāṃso vidvatsu kṛtabuddhayaḥ,बुद्धिमस्तु नराः श्रेष्ठा नरेषु ब्राह्मणास्तथा ब्राह्मणेषु च विद्वांसो विद्वत्सु कृतबुद्धयः
1,31,36,kṛtabuddhiṣu karttāraḥ kartṛṣu brahmavādinaḥ brahmavādiṣvapi tathā śreṣṭho nirmama ucyate,कृतबुद्धिषु कर्त्तारः कर्तृषु ब्रह्मवादिनः ब्रह्मवादिष्वपि तथा श्रेष्ठो निर्मम उच्यते
1,31,37,etebhyo 'pi paro jñeyo nityaṃ dhyānaparāyaṇaḥ tasmātsarvaprayatnena karttavyo dharmasaṃgrahaḥ,एतेभ्यो ऽपि परो ज्ञेयो नित्यं ध्यानपरायणः तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्त्तव्यो धर्मसंग्रहः
1,31,38,sarvatra pūjyate janturdharmavānnātra saṃśayaḥ gaccha svapuṇyairmatsthānaṃ sarvabhogasamanvitam,सर्वत्र पूज्यते जन्तुर्धर्मवान्नात्र संशयः गच्छ स्वपुण्यैर्मत्स्थानं सर्वभोगसमन्वितम्
1,31,39,asti cedduṣkṛtaṃ kiñcitpaścādatraiva bhokṣyase evaṃ yamastamabhyarcya prāpayitvā ca sadgatim,अस्ति चेद्दुष्कृतं किञ्चित्पश्चादत्रैव भोक्ष्यसे एवं यमस्तमभ्यर्च्य प्रापयित्वा च सद्गतिम्
1,31,40,āhūya pāpinaścaiva kāladaṇḍena tarjayet pralayāṃbudanirghoṣo hyañjanādrisamaprabhaḥ,आहूय पापिनश्चैव कालदण्डेन तर्जयेत् प्रलयांबुदनिर्घोषो ह्यञ्जनाद्रिसमप्रभः
1,31,41,vidyutpra bhāyurghorbhīmo dvātriṃśadbhujasaṃyutaḥ yojanatrayavistāro raktākṣo dīrghanāsikaḥ,विद्युत्प्र भायुर्घोर्भीमो द्वात्रिंशद्भुजसंयुतः योजनत्रयविस्तारो रक्ताक्षो दीर्घनासिकः
1,31,42,daṃṣṭrākarālavadano vāpītulyogralocanaḥ mṛtyujvarādibhiryuktaścitragutpo 'pi bhīṣaṇaḥ,दंष्ट्राकरालवदनो वापीतुल्योग्रलोचनः मृत्युज्वरादिभिर्युक्तश्चित्रगुत्पो ऽपि भीषणः
1,31,43,sarve dūtāśca garjanti yamatulyavibhīṣaṇāḥ tato bravīti tānsarvānkaṃpamānāṃśca pāpinaḥ,सर्वे दूताश्च गर्जन्ति यमतुल्यविभीषणाः ततो ब्रवीति तान्सर्वान्कंपमानांश्च पापिनः
1,31,44,śocantaḥ svāni karmāṇi citragutpo yamājñayā bho bho pāpā durācārā ahṝṅkārapradūṣitāḥ,शोचन्तः स्वानि कर्माणि चित्रगुत्पो यमाज्ञया भो भो पापा दुराचारा अहॄङ्कारप्रदूषिताः
1,31,45,kimarthamarjitaṃ pāpaṃ yuṣmābhiravivekibhiḥ kāmaktodhādidṛṣṭena sagarveṇa tu cetasā,किमर्थमर्जितं पापं युष्माभिरविवेकिभिः कामक्तोधादिदृष्टेन सगर्वेण तु चेतसा
1,31,46,yadyatpāpataraṃ tattatkimarthaṃ caritaṃ janāḥ kṛtavantaḥ purā pāpānyatyantaharṣitāḥ,यद्यत्पापतरं तत्तत्किमर्थं चरितं जनाः कृतवन्तः पुरा पापान्यत्यन्तहर्षिताः
1,31,47,tathaiva yātanā bhojyāḥ kiṃ vṛthā hyatidurivatāḥ bhṛtyamitrakalatrārthaṃ duṣkṛtaṃ caritaṃ yathā,तथैव यातना भोज्याः किं वृथा ह्यतिदुरिवताः भृत्यमित्रकलत्रार्थं दुष्कृतं चरितं यथा
1,31,48,tathā karmavaśātprātpā yūyamatrātiduḥkhitāḥ yuṣmābhiḥ poṣitā ye tu putrādyā anyatogatāḥ,तथा कर्मवशात्प्रात्पा यूयमत्रातिदुःखिताः युष्माभिः पोषिता ये तु पुत्राद्या अन्यतोगताः
1,31,49,yuṣmākameva tatpāpaṃ prātpaṃ kiṃ duḥkhakāraṇam yathā kṛtāni pāpāni yuṣmābhiḥ subahūni vai,युष्माकमेव तत्पापं प्रात्पं किं दुःखकारणम् यथा कृतानि पापानि युष्माभिः सुबहूनि वै
1,31,50,tathā prātpāni duḥkhāni kimarthamiha duḥkhitāḥ vicārayadhvaṃ yūyaṃ tu yuṣmābhiścāritaṃ purā,तथा प्रात्पानि दुःखानि किमर्थमिह दुःखिताः विचारयध्वं यूयं तु युष्माभिश्चारितं पुरा
1,31,51,yamaḥ kariṣyate daṇḍamiti kiṃ na vicāritam daridre 'pi ca mūrkhe ca paṇḍite vā śriyānvite,यमः करिष्यते दण्डमिति किं न विचारितम् दरिद्रे ऽपि च मूर्खे च पण्डिते वा श्रियान्विते
1,31,52,kāndiśīke ca vīre ca samavartīḥ yamaḥ smṛtaḥ citragutperitaṃ vākyaṃ śrutvā te pāpinastadā,कान्दिशीके च वीरे च समवर्तीः यमः स्मृतः चित्रगुत्पेरितं वाक्यं श्रुत्वा ते पापिनस्तदा
1,31,53,śaucantaḥ svāni karmaṇi tūṣṇīṃ tiṣṭanti bhīṣitāḥ yamājñākāriṇaḥ krūraścaṇḍā dūtā bhayānakāḥ,शौचन्तः स्वानि कर्मणि तूष्णीं तिष्टन्ति भीषिताः यमाज्ञाकारिणः क्रूरश्चण्डा दूता भयानकाः
1,31,54,caṇḍalādyāḥ prasahyaitānnarakeṣu kṣipanti ca svaduṣkarmaphalaṃ te tu bhuktvānte pāpaśeṣataḥ,चण्डलाद्याः प्रसह्यैतान्नरकेषु क्षिपन्ति च स्वदुष्कर्मफलं ते तु भुक्त्वान्ते पापशेषतः
1,31,55,mahītalaṃ ca saṃprāpya bhavanti sthaāvarādayaḥ nārada uvāca bhagavansaṃśayo jāto maccetasi dayānidhe,महीतलं च संप्राप्य भवन्ति स्थआवरादयः नारद उवाच भगवन्संशयो जातो मच्चेतसि दयानिधे
1,31,56,tvaṃ samartho 'si tacchettuṃ yato no hyagrajo bhavān dharmāśca vividhāḥ proktāḥ pāpānyapi bahūni ca,त्वं समर्थो ऽसि तच्छेत्तुं यतो नो ह्यग्रजो भवान् धर्माश्च विविधाः प्रोक्ताः पापान्यपि बहूनि च
1,31,57,cirabhojyaṃ phalaṃ teṣāmuktaṃ bahuvidā tvayā dinānte brahmaṇaḥ prokto nāśo lokatrayasya vai,चिरभोज्यं फलं तेषामुक्तं बहुविदा त्वया दिनान्ते ब्रह्मणः प्रोक्तो नाशो लोकत्रयस्य वै
1,31,58,parārddhadvitayānte tu brahmāṇḍasyāpi saṃkṣayaḥ grāmadānādipuṇyānāṃ tvayaiva vidhinandana,परार्द्धद्वितयान्ते तु ब्रह्माण्डस्यापि संक्षयः ग्रामदानादिपुण्यानां त्वयैव विधिनन्दन
1,31,59,kalpakoṭisahasreṣu mahānbhoga udāhṛtaḥ sarveṣāmeva lokānāṃ vināśaḥ prākṛte laye,कल्पकोटिसहस्रेषु महान्भोग उदाहृतः सर्वेषामेव लोकानां विनाशः प्राकृते लये
1,31,60,ekaḥ śiṣyata eveti tvayā proktaṃ janārdanaḥ eṣa me saṃśayo jātastaṃ bhavāñchettumarhati,एकः शिष्यत एवेति त्वया प्रोक्तं जनार्दनः एष मे संशयो जातस्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति
1,31,61,puṇyapāpopabhogānāṃ samātpirnāsya saṃplave sanaka uvāca sādhu sādhau mahāprājña guhyādguhyatamaṃ tvidam,पुण्यपापोपभोगानां समात्पिर्नास्य संप्लवे सनक उवाच साधु साधौ महाप्राज्ञ गुह्याद्गुह्यतमं त्विदम्
1,31,62,pṛṣṭaṃ tatte 'bhidhāsyāmi śṛṇuṣva susamāhitaḥ nārāyaṇo 'kṣaro 'nantaḥ paraṃ jyotiḥ sanātanaḥ,पृष्टं तत्ते ऽभिधास्यामि शृणुष्व सुसमाहितः नारायणो ऽक्षरो ऽनन्तः परं ज्योतिः सनातनः
1,31,63,viśuddho nirguṇo nityo māyāmohavivarjitaḥ nirguṇo 'pi parānando guṇavāniva bhāti yaḥ,विशुद्धो निर्गुणो नित्यो मायामोहविवर्जितः निर्गुणो ऽपि परानन्दो गुणवानिव भाति यः
1,31,64,brahmaviṣṇuśivādyaistu bhedavāniva lakṣyate guṇopādhikabhedeṣu triṣveteṣu sanātana,ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैस्तु भेदवानिव लक्ष्यते गुणोपाधिकभेदेषु त्रिष्वेतेषु सनातन
1,31,65,saṃyojya māyāmakhilaṃ jagatkāryaṃ karoti ca brahmarupeṇa sṛjati viṣṇurupeṇa pāti ca,संयोज्य मायामखिलं जगत्कार्यं करोति च ब्रह्मरुपेण सृजति विष्णुरुपेण पाति च
1,31,66,ante ca rudrarupeṇa sarvamattīti niścitam prasayānte samutthāya brahmarupī janārdanaḥ,अन्ते च रुद्ररुपेण सर्वमत्तीति निश्चितम् प्रसयान्ते समुत्थाय ब्रह्मरुपी जनार्दनः
1,31,67,carācarātmakaṃ viśvaṃ yathāpūrvamakalpayat sthāvarādyāśaaca viprendra yatra yatra vyavasthitāḥ,चराचरात्मकं विश्वं यथापूर्वमकल्पयत् स्थावराद्याशअच विप्रेन्द्र यत्र यत्र व्यवस्थिताः
1,31,68,brahmā tattajjagatsarvaṃ yathāpūrvaṃ karoti vai tasmātkṛtānāṃ pāpānāṃ puṇyānāṃ caiva sattama,ब्रह्मा तत्तज्जगत्सर्वं यथापूर्वं करोति वै तस्मात्कृतानां पापानां पुण्यानां चैव सत्तम
1,31,69,avaśyameva bhoktavyaṃ karmaṇāṃ hyakṣayaṃ phalam nābhuktaṃ kṣīyate karma kalpakoṭiśatairapi,अवश्यमेव भोक्तव्यं कर्मणां ह्यक्षयं फलम् नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि
1,31,70,avaśyameva bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham yo devaḥ sarvalokānāmantarātmā jaganmayaḥ sarvakarmaphalaṃ bhukte paripūrṇaḥ sanātanaḥ,अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् यो देवः सर्वलोकानामन्तरात्मा जगन्मयः सर्वकर्मफलं भुक्ते परिपूर्णः सनातनः
1,31,71,yo 'sau viśvaṃbharo devo guṇamedavyavasthitaḥ sūjatyavati cāttyetatsarvaṃ sarvabhugavyayaḥ,यो ऽसौ विश्वंभरो देवो गुणमेदव्यवस्थितः सूजत्यवति चात्त्येतत्सर्वं सर्वभुगव्ययः
1,32,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde yamadūtakṛtyanirupaṇaṃ nāmaikatriṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca evaṃ karmapāśaniyantritajantatavaḥ svargādipuṇyasthāneṣu puṇyabhogamanubhūya yātīva duḥkhataraṃ pāpaphalamanubhūya prakṣīṇakarmā vaśeṣeṇāmuṃ lokamāgatya sarvabhayavihvaleṣu mṛtyubādhāsaṃyuteṣusthāvarādiṣu jāyate vṛkṣagulmalatāvallīgirayaśca tṛṇāni ca sthāvarā iti vikhyātā mahāmohasamāvṛtāḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे यमदूतकृत्यनिरुपणं नामैकत्रिंशो ऽध्यायः सनक उवाच एवं कर्मपाशनियन्त्रितजन्ततवः स्वर्गादिपुण्यस्थानेषु पुण्यभोगमनुभूय यातीव दुःखतरं पापफलमनुभूय प्रक्षीणकर्मा वशेषेणामुं लोकमागत्य सर्वभयविह्वलेषु मृत्युबाधासंयुतेषुस्थावरादिषु जायते वृक्षगुल्मलतावल्लीगिरयश्च तृणानि च स्थावरा इति विख्याता महामोहसमावृताः
1,32,2,sthāvaratve pṛthivyāmutpabījāni jalasekānupadaṃ susaṃskārasāmagrīvaśādantaruṣmaprapācitānyucchūnatvamāpadya tato mūlabhāvaṃ tanmūlādaṅkurotpattistasmādapi parṇakāṇḍanālādikaṃ kāṇḍeṣu ca prasavamāpadyante teṣu ca puṣpasaṃbhavaḥ,स्थावरत्वे पृथिव्यामुत्पबीजानि जलसेकानुपदं सुसंस्कारसामग्रीवशादन्तरुष्मप्रपाचितान्युच्छूनत्वमापद्य ततो मूलभावं तन्मूलादङ्कुरोत्पत्तिस्तस्मादपि पर्णकाण्डनालादिकं काण्डेषु च प्रसवमापद्यन्ते तेषु च पुष्पसंभवः
1,32,3,tāni puṣpāṇi kānicidaphalāni kānicitphalahetubhūtāni teṣu puṣpeṣu vṛddhabhāveṣu satsu tatpuṣpamūlatastuṣotpattirjāyate teṣu tuṣu bhoktṝṇāṃ prāṇināṃ saṃskārasāmagrīvaśāddhimaraśmikiraṇāsannatayā tadoṣadhirasastuṣāntaḥ praviśya kṣīrabhāvaṃ sametya svakāle taṇḍulākāratāmupagamya prāṇināṃ bhogasaṃskāravaśātsaṃvatsare phalinaḥ syuḥ,तानि पुष्पाणि कानिचिदफलानि कानिचित्फलहेतुभूतानि तेषु पुष्पेषु वृद्धभावेषु सत्सु तत्पुष्पमूलतस्तुषोत्पत्तिर्जायते तेषु तुषु भोक्तॄणां प्राणिनां संस्कारसामग्रीवशाद्धिमरश्मिकिरणासन्नतया तदोषधिरसस्तुषान्तः प्रविश्य क्षीरभावं समेत्य स्वकाले तण्डुलाकारतामुपगम्य प्राणिनां भोगसंस्कारवशात्संवत्सरे फलिनः स्युः
1,32,4,sthāvaratve 'pi bahukālaṃ vānarādibhirbhujyamānā hi cchedanadavāgnidahanaśītātapādiduḥkhamanubhūya mriyate tataśca krimayo bhūtvā sadāduḥkhabahulāḥ kṣaṇārdhdaṃ jīvantaḥ kṣaṇārdhdaṃ mriyamāṇā balavatprāṇipīḍāyāṃ nivārayitumakṣamāḥ śītavātādikleśabhūyiṣṭhā nityaṃ kṣudhākṣudhitā malamūtrādiṣu sacaranto duḥkhamanubhavanti,स्थावरत्वे ऽपि बहुकालं वानरादिभिर्भुज्यमाना हि च्छेदनदवाग्निदहनशीतातपादिदुःखमनुभूय म्रियते ततश्च क्रिमयो भूत्वा सदादुःखबहुलाः क्षणार्ध्दं जीवन्तः क्षणार्ध्दं म्रियमाणा बलवत्प्राणिपीडायां निवारयितुमक्षमाः शीतवातादिक्लेशभूयिष्ठा नित्यं क्षुधाक्षुधिता मलमूत्रादिषु सचरन्तो दुःखमनुभवन्ति
1,32,5,tata eva padmayonimāgatya balavadvādhodvejitā vṛthodvegabhūyiṣṭhāḥ kṣutkṣāntā nityaṃ vanacāriṇo mātṛṣvapi viṣayāturā vātādikleṣabahulāḥ kaśmiṃścijjanmani tṛṇāśanāḥ kasmiṃścijjanmani māṃsāmedhyādyadanāḥ kasmiṃścijjanmani kandamūlaphalāśanā durbalaprāṇipīḍāniratā duḥkhamanubhavanti,तत एव पद्मयोनिमागत्य बलवद्वाधोद्वेजिता वृथोद्वेगभूयिष्ठाः क्षुत्क्षान्ता नित्यं वनचारिणो मातृष्वपि विषयातुरा वातादिक्लेषबहुलाः कश्मिंश्चिज्जन्मनि तृणाशनाः कस्मिंश्चिज्जन्मनि मांसामेध्याद्यदनाः कस्मिंश्चिज्जन्मनि कन्दमूलफलाशना दुर्बलप्राणिपीडानिरता दुःखमनुभवन्ति
1,32,6,aṇḍajatve 'pi vātāśanāmāṃsāmedhyādyaśanāśca parapīḍāparāyaṇā nityaṃ duḥkhabahulā grāmyapaśuyonimāgatā api svajātiviyogabhārodvahanapāśādibandhanatāḍanahalādidhāraṇādisarvaduḥkhānyanubhavanti,अण्डजत्वे ऽपि वाताशनामांसामेध्याद्यशनाश्च परपीडापरायणा नित्यं दुःखबहुला ग्राम्यपशुयोनिमागता अपि स्वजातिवियोगभारोद्वहनपाशादिबन्धनताडनहलादिधारणादिसर्वदुःखान्यनुभवन्ति
1,32,7,evaṃ bahuyoniṣu saṃbhrāntāḥ krameṇa mānuṣaṃ janma prāpnuvanti kecicca puṇyaviśeṣādyutkrameṇāpi manuṣyajanmāśnuvate,एवं बहुयोनिषु संभ्रान्ताः क्रमेण मानुषं जन्म प्राप्नुवन्ति केचिच्च पुण्यविशेषाद्युत्क्रमेणापि मनुष्यजन्माश्नुवते
1,32,8,manuṣyajanma nāpi ca carmakāracaṇḍālavyādhānāpitarajakakuṃbhakāralohakārasvarṇakāratantuvācasaucikajaṭilasiddhadhāvakalekhakabhṛtakaśāsanahārinīcabhṛtyadraridahīnāṅgādhikāṅgatvādi duḥkhabahulajvaratāpaśītaśleṣmagulmapādākṣiśirogarbhapārśvavedanādiduḥkhamanubhavanti,मनुष्यजन्म नापि च चर्मकारचण्डालव्याधानापितरजककुंभकारलोहकारस्वर्णकारतन्तुवाचसौचिकजटिलसिद्धधावकलेखकभृतकशासनहारिनीचभृत्यद्ररिदहीनाङ्गाधिकाङ्गत्वादि दुःखबहुलज्वरतापशीतश्लेष्मगुल्मपादाक्षिशिरोगर्भपार्श्ववेदनादिदुःखमनुभवन्ति
1,32,9,manuṣyatve 'pi yadā strīpuruṣayorvyavāyastatsamayereto yadā jarāyuṃ praviśati tadaiva karmavaśājjantuḥ śukreṇa saha jarāyuṃ praviśya śukraśoṇitakalale pravarttate,मनुष्यत्वे ऽपि यदा स्त्रीपुरुषयोर्व्यवायस्तत्समयेरेतो यदा जरायुं प्रविशति तदैव कर्मवशाज्जन्तुः शुक्रेण सह जरायुं प्रविश्य शुक्रशोणितकलले प्रवर्त्तते
1,32,10,tadvīryaṃ jīvapraveśātpañcāhātkalalaṃ bhavati arddhamāse palavalabhāvamupetya māse prādeśamātratvamāpadyate,तद्वीर्यं जीवप्रवेशात्पञ्चाहात्कललं भवति अर्द्धमासे पलवलभावमुपेत्य मासे प्रादेशमात्रत्वमापद्यते
1,32,11,tataḥ prabhṛti vāyuvaśāccaitanyābhāve 'pi māturuhye duḥsahatāpalkeśatayaikatra sthātumaśakyatvād bhramati,ततः प्रभृति वायुवशाच्चैतन्याभावे ऽपि मातुरुह्ये दुःसहतापल्केशतयैकत्र स्थातुमशक्यत्वाद् भ्रमति
1,32,12,māse dvitīye pūrṇe puruṣākāramātratāmupagamaya māsatritaye pūrṇe karacaraṇādyavayavabhāvamupagamya caturṣu māseṣu gateṣu sarvāvayavānāṃ saṃdhibhedaparijñānaṃ pañcasvatīteṣu nakhānāmabhivyañjakakatā ṣaṭsvatīteṣu nakhasaṃdhiparisphuṭatāmupagamya nābhisūtreṇa puṣyamāṇamamedhyamūtrasiktāṅgaṃ jarāyuṇā bandhitaraktāsthikrimivasāmajjāsnāyukeśādidūṣite kutsite śarīre nivāsinaṃ svayamapyevaṃ paridūṣitadehaṃ mātuśca kaṭvamlalavaṇātyuṣṇabhuktadahyamātmānaṃ dṛṣṭvā dehī pūrvajanmasmaraṇānubhāvātpūrvānubhūtanarakaduḥthāni ca smṛtvāntarduḥkhena ca paridahyamāno māturdehātimūtrādirukṣeṇa dahyamāna evaṃ manasi pralayati,मासे द्वितीये पूर्णे पुरुषाकारमात्रतामुपगमय मासत्रितये पूर्णे करचरणाद्यवयवभावमुपगम्य चतुर्षु मासेषु गतेषु सर्वावयवानां संधिभेदपरिज्ञानं पञ्चस्वतीतेषु नखानामभिव्यञ्जककता षट्स्वतीतेषु नखसंधिपरिस्फुटतामुपगम्य नाभिसूत्रेण पुष्यमाणममेध्यमूत्रसिक्ताङ्गं जरायुणा बन्धितरक्तास्थिक्रिमिवसामज्जास्नायुकेशादिदूषिते कुत्सिते शरीरे निवासिनं स्वयमप्येवं परिदूषितदेहं मातुश्च कट्वम्ललवणात्युष्णभुक्तदह्यमात्मानं दृष्ट्वा देही पूर्वजन्मस्मरणानुभावात्पूर्वानुभूतनरकदुःथानि च स्मृत्वान्तर्दुःखेन च परिदह्यमानो मातुर्देहातिमूत्रादिरुक्षेण दह्यमान एवं मनसि प्रलयति
1,32,13,aho 'tyantapāpo 'haṃpūrvajanmanibhṛtyāpatyamitrayoṣidgṛhakṣetradhanadhānyādiṣvatyantarāgeṇa kalatrapoṣaṇārthaṃ paradhanakṣetrādikaṃ paśyato haraṇādyupāyairapahyatya kāmāndhatayā parastrīharaṇādikamanubhūya mahāpāpānyācaraṃstaiḥ pāpairahameka evaṃvidhanarakānanubhūya punaḥ sthāvarādiṣu mahāduḥkhamanubhūya saṃprati jarāyuṇā pariveṣṭito 'ntardukhena bahistāpena ca dahyāmi,अहो ऽत्यन्तपापो ऽहंपूर्वजन्मनिभृत्यापत्यमित्रयोषिद्गृहक्षेत्रधनधान्यादिष्वत्यन्तरागेण कलत्रपोषणार्थं परधनक्षेत्रादिकं पश्यतो हरणाद्युपायैरपह्यत्य कामान्धतया परस्त्रीहरणादिकमनुभूय महापापान्याचरंस्तैः पापैरहमेक एवंविधनरकाननुभूय पुनः स्थावरादिषु महादुःखमनुभूय संप्रति जरायुणा परिवेष्टितो ऽन्तर्दुखेन बहिस्तापेन च दह्यामि
1,32,14,mayā poṣitā dārāśca svakarmavaśādanyato gatāḥ,मया पोषिता दाराश्च स्वकर्मवशादन्यतो गताः
1,32,15,aho dukhaṃ hi dehinām,अहो दुखं हि देहिनाम्
1,32,16,dehastu pāpātsaṃjātastasmātpāpaṃ na kārayet bhṛtyabhitrakalatrārthamanyaddravyaṃ hṛtaṃ mayā,देहस्तु पापात्संजातस्तस्मात्पापं न कारयेत् भृत्यभित्रकलत्रार्थमन्यद्द्रव्यं हृतं मया
1,32,17,tena pāpena dahyāmi jarāyupariveṣṭitaḥ dṛṣṭvānyasya śriyaṃ pūrvaṃ satatpo 'hamasūyayā khitaḥ,तेन पापेन दह्यामि जरायुपरिवेष्टितः दृष्ट्वान्यस्य श्रियं पूर्वं सतत्पो ऽहमसूयया खितः
1,32,18,garbhāgninānudahyeyamidānīmapi pāpakṛt kāyena manasā vācā parapīḍāmakāriṣamtena pāpena dahyāmi tvahameko 'tiduḥkhitaḥ,गर्भाग्निनानुदह्येयमिदानीमपि पापकृत् कायेन मनसा वाचा परपीडामकारिषम्तेन पापेन दह्यामि त्वहमेको ऽतिदुःखितः
1,32,19,evaṃ bahuvidhaṃ garbhastho janturvilapya svayameva vā,एवं बहुविधं गर्भस्थो जन्तुर्विलप्य स्वयमेव वा
1,32,20,ātmānamāśvāsya utpatteranantaraṃ satsaṃgena viṣṇoścaritaśravaṇena ca viśuddhamanā bhūtvā satkarmāṇi nirvartya akhilajagadantarātmanaḥ satyajñānānandamayasya śaktiprabhāvānuṣṭitaviṣṭapavargasya lakṣmīpaternārāyaṇasya sakalasurāsurayakṣagandharvarākṣasapanna gamunikinnarasamūhārcitacaraṇakamalayugaṃ bhaktitaḥ samabhyarcya duḥsahaḥ saṃsāracchedasyakāraṇabhūtaṃ vedarahasyopaniṣadbhiḥ parisphuṭaṃ sakalalokaparāyaṇaṃ hṛdinidhāya duḥkhataramimaṃ saṃskārāgāramatikramiṣyāmīti manasi bhavayati,आत्मानमाश्वास्य उत्पत्तेरनन्तरं सत्संगेन विष्णोश्चरितश्रवणेन च विशुद्धमना भूत्वा सत्कर्माणि निर्वर्त्य अखिलजगदन्तरात्मनः सत्यज्ञानानन्दमयस्य शक्तिप्रभावानुष्टितविष्टपवर्गस्य लक्ष्मीपतेर्नारायणस्य सकलसुरासुरयक्षगन्धर्वराक्षसपन्न गमुनिकिन्नरसमूहार्चितचरणकमलयुगं भक्तितः समभ्यर्च्य दुःसहः संसारच्छेदस्यकारणभूतं वेदरहस्योपनिषद्भिः परिस्फुटं सकललोकपरायणं हृदिनिधाय दुःखतरमिमं संस्कारागारमतिक्रमिष्यामीति मनसि भवयति
1,32,21,yatastanmātuḥ prasūtisamaye sati garbhasthodehī nāradamune vāyunāparipīḍito mātuścāpi duḥkhaṃ kurvankarmapāśena balādyonimārgānniṣkrāmansakalayātanābhogamekakālabhavamanubhavati,यतस्तन्मातुः प्रसूतिसमये सति गर्भस्थोदेही नारदमुने वायुनापरिपीडितो मातुश्चापि दुःखं कुर्वन्कर्मपाशेन बलाद्योनिमार्गान्निष्क्रामन्सकलयातनाभोगमेककालभवमनुभवति
1,32,22,tenātikleśena yoniyantrapūḍito garbhānniṣkānto niḥsaṃjñatāṃ yāti,तेनातिक्लेशेन योनियन्त्रपूडितो गर्भान्निष्कान्तो निःसंज्ञतां याति
1,32,23,taṃ tu bāhyavāyuḥ samujjīvayati bāhyavāyusparśasamanantarameva naṣṭasmṛtipūrvānubhūtākhiladuḥkhāni varttamānānyapi jñānābhāvadavijñāyātyantaduḥkhamanubhavati,तं तु बाह्यवायुः समुज्जीवयति बाह्यवायुस्पर्शसमनन्तरमेव नष्टस्मृतिपूर्वानुभूताखिलदुःखानि वर्त्तमानान्यपि ज्ञानाभावदविज्ञायात्यन्तदुःखमनुभवति
1,32,24,evaṃ bālatvamāpanno jantustatrāpi svamalamūtralitpadeha ādhyātmikādipīḍyamāno 'pi vaktumaśaktakṣuttṛṣāpīḍito rudite sati stanādikaṃ deyamiti manvānāḥ prayatante,एवं बालत्वमापन्नो जन्तुस्तत्रापि स्वमलमूत्रलित्पदेह आध्यात्मिकादिपीड्यमानो ऽपि वक्तुमशक्तक्षुत्तृषापीडितो रुदिते सति स्तनादिकं देयमिति मन्वानाः प्रयतन्ते
1,32,25,evamanekaṃ dehabhogamanyādhīnatayānubhūyamāno daṃśādiṣvapi nivārayitumaśaktaḥ,एवमनेकं देहभोगमन्याधीनतयानुभूयमानो दंशादिष्वपि निवारयितुमशक्तः
1,32,26,bālyabhāvamāsādya mātāpitrorupādhyāyasya tāḍanaṃ sadā paryaṭanaśīlatvaṃ pāṃśubhasmapaṅkādiṣukrīḍanaṃ sadā kalahaniyatatvāma śucitvaṃ bahuvyāpārābhāsakāryaniyatatvaṃ tadasaṃbhava ādhyātmikaduḥkhamevaṃvidhamanubhavati,बाल्यभावमासाद्य मातापित्रोरुपाध्यायस्य ताडनं सदा पर्यटनशीलत्वं पांशुभस्मपङ्कादिषुक्रीडनं सदा कलहनियतत्वाम शुचित्वं बहुव्यापाराभासकार्यनियतत्वं तदसंभव आध्यात्मिकदुःखमेवंविधमनुभवति
1,32,27,tatastu taruṇabhāvena dhanārjanamarjitasya rakṣaṇaṃ tasya nāśavyayādiṣu cātyantaduḥkhitā māyayā mohitāḥ kāmakrodhādiduṣṭamanasāḥ sadāsūyāparāyaṇāḥ parasvaparastrīharaṇopāyaparāyaṇāḥ putramitrakalatrādibharaṇopāyacintāparāyaṇā vṛthāhaṅkāradūṣitāḥ putrādiṣu vyādhyādi pīḍiteṣu satsu sarvavyātpiṃ parityajya rogādibhiḥ kleśitānāṃ samīpe svayamādhyātmikaduḥkhena pariplutā vakṣyamāṇaprakāreṇa citāmaśnuvate,ततस्तु तरुणभावेन धनार्जनमर्जितस्य रक्षणं तस्य नाशव्ययादिषु चात्यन्तदुःखिता मायया मोहिताः कामक्रोधादिदुष्टमनसाः सदासूयापरायणाः परस्वपरस्त्रीहरणोपायपरायणाः पुत्रमित्रकलत्रादिभरणोपायचिन्तापरायणा वृथाहङ्कारदूषिताः पुत्रादिषु व्याध्यादि पीडितेषु सत्सु सर्वव्यात्पिं परित्यज्य रोगादिभिः क्लेशितानां समीपे स्वयमाध्यात्मिकदुःखेन परिप्लुता वक्ष्यमाणप्रकारेण चितामश्नुवते
1,32,28,gṛhakṣetrādikaṃ kama kiñcinnāpi vicāritam samṛddhasya kuṭumbasya kathaṃ bhavati varttanam,गृहक्षेत्रादिकं कम किञ्चिन्नापि विचारितम् समृद्धस्य कुटुम्बस्य कथं भवति वर्त्तनम्
1,32,29,mama mūladhanaṃ nāsti vṛṣṭiścāpi na varṣati aśvaḥ palāyitaḥ kutra gāvaḥ kiṃ nāgatā mama,मम मूलधनं नास्ति वृष्टिश्चापि न वर्षति अश्वः पलायितः कुत्र गावः किं नागता मम
1,32,30,bālāpatyā ca me bhāryā vyādhito 'haṃ ca nirdhanaḥ avicārātkṛṣirnaṣṭā putrā nityaṃ rudanti ca,बालापत्या च मे भार्या व्याधितो ऽहं च निर्धनः अविचारात्कृषिर्नष्टा पुत्रा नित्यं रुदन्ति च
1,32,31,bhagnaṃ chinnaṃ tu me sadma bāndhavā api dūragāḥ na labhyate varttanaṃ ca rāja bādhātiduḥsahā,भग्नं छिन्नं तु मे सद्म बान्धवा अपि दूरगाः न लभ्यते वर्त्तनं च राज बाधातिदुःसहा
1,32,32,ripavo māṃ pradhāvante kathaṃ jeṣṭāmyahaṃ ripūn vyavasāyākṣamaścāhaṃ prātpāḥ prāghūrṇakā amī,रिपवो मां प्रधावन्ते कथं जेष्टाम्यहं रिपून् व्यवसायाक्षमश्चाहं प्रात्पाः प्राघूर्णका अमी
1,32,33,evamatyantacintākulaḥ svaduḥkhāni nivārayitumakṣamo dhigvidhiṃ bhāgyahīnaṃ māṃ kimarthaṃ vidadhe iti daivamākṣipati,एवमत्यन्तचिन्ताकुलः स्वदुःखानि निवारयितुमक्षमो धिग्विधिं भाग्यहीनं मां किमर्थं विदधे इति दैवमाक्षिपति
1,32,34,tathā vṛddhatvamāpanno hīyamānasāro jarāpalitādivyātpadeho vyādhibādhyatvādikamāpannaḥ prakaṃpamānāvayavaśvāsakāsādipīḍito lolāvilalocanaḥ śleṣmaṇyātpakaṇṭhaḥ putradārādibhirbhartsyamānaḥ kadā maraṇamupayāmīti cintākulo mayi mṛte sati madarjitaṃ gṛhakṣetrādikaṃ vastu putrādayaḥ kathaṃ rakṣanti kasya vā bhaviṣyati,तथा वृद्धत्वमापन्नो हीयमानसारो जरापलितादिव्यात्पदेहो व्याधिबाध्यत्वादिकमापन्नः प्रकंपमानावयवश्वासकासादिपीडितो लोलाविललोचनः श्लेष्मण्यात्पकण्ठः पुत्रदारादिभिर्भर्त्स्यमानः कदा मरणमुपयामीति चिन्ताकुलो मयि मृते सति मदर्जितं गृहक्षेत्रादिकं वस्तु पुत्रादयः कथं रक्षन्ति कस्य वा भविष्यति
1,32,35,maddhane parairapahṛte putrādīnāṃ kathaṃ varttanaṃ bhaviṣyatīti mamatāduḥkhaparipluto gāḍhaṃ niḥśvasya svena vayasā kṛtāni karmāṇi punaḥ punaḥ smaran kṣaṇe vismarati ca saṃtatastvāsannamaraṇo,मद्धने परैरपहृते पुत्रादीनां कथं वर्त्तनं भविष्यतीति ममतादुःखपरिप्लुतो गाढं निःश्वस्य स्वेन वयसा कृतानि कर्माणि पुनः पुनः स्मरन् क्षणे विस्मरति च संततस्त्वासन्नमरणो
1,32,36,vyādhipīḍito 'ntastāpārtaḥ kṣaṇaṃ śayyāyāṃ kṣaṇaṃ mañce ca tatastataḥ paryaṭan kṣuttṛṭūparipūḍitaḥ kiñcinmātramudakaṃ dehītyatikārpaṇyena yācamānastatrāpi jvarāviṣṭānāmudakaṃ na śreyaskaramiti bruvato manasātidveṣaṃ kurvanmanda caitanyo bhavati,व्याधिपीडितो ऽन्तस्तापार्तः क्षणं शय्यायां क्षणं मञ्चे च ततस्ततः पर्यटन् क्षुत्तृटूपरिपूडितः किञ्चिन्मात्रमुदकं देहीत्यतिकार्पण्येन याचमानस्तत्रापि ज्वराविष्टानामुदकं न श्रेयस्करमिति ब्रुवतो मनसातिद्वेषं कुर्वन्मन्द चैतन्यो भवति
1,32,37,tataśca hastapādākarṣaṇe na tu kṣamo rudradbhibandhujanairveṣṭito vaktumakṣamaḥ svārjitadhanādikaṃ kasya bhaviṣyatīti cintāparo bāṣpāvilavilocanaḥ kaṇṭhe vuraghurāyamāṇe sati śarīrānniṣkrāntaprāṇo yamadūtairbhartsyamānaḥ pāśayantrito narakādīnpūrvavadaśnute,ततश्च हस्तपादाकर्षणे न तु क्षमो रुद्रद्भिबन्धुजनैर्वेष्टितो वक्तुमक्षमः स्वार्जितधनादिकं कस्य भविष्यतीति चिन्तापरो बाष्पाविलविलोचनः कण्ठे वुरघुरायमाणे सति शरीरान्निष्क्रान्तप्राणो यमदूतैर्भर्त्स्यमानः पाशयन्त्रितो नरकादीन्पूर्ववदश्नुते
1,32,38,āmalaprakṣayādyadvadagnau dhāmyanti dhātavaḥ tathaiva jīvinaḥ sarva ākarmaprakṣayād bhṛśam,आमलप्रक्षयाद्यद्वदग्नौ धाम्यन्ति धातवः तथैव जीविनः सर्व आकर्मप्रक्षयाद् भृशम्
1,32,39,tasmātsaṃsāradāvāgnitāpārto dvijasattama abhyasetparamaṃ jñānaṃ jñānānmokṣamavānpuyāt,तस्मात्संसारदावाग्नितापार्तो द्विजसत्तम अभ्यसेत्परमं ज्ञानं ज्ञानान्मोक्षमवान्पुयात्
1,32,40,jñānaśūnyā narā ye tu paśavaḥ parikīrtitāḥ tasmātsaṃsāramokṣāya paraṃ jñānaṃ samabhyaset,ज्ञानशून्या नरा ये तु पशवः परिकीर्तिताः तस्मात्संसारमोक्षाय परं ज्ञानं समभ्यसेत्
1,32,41,mānuṣyaṃ caiva saṃprāpya sarvakarmaprasādhakam hariṃ na sevate yastu ko 'nyastasmādacetanaḥ,मानुष्यं चैव संप्राप्य सर्वकर्मप्रसाधकम् हरिं न सेवते यस्तु को ऽन्यस्तस्मादचेतनः
1,32,42,aho citramaho citramaho citraṃ munīśvarāḥ āsthite kāmade viṣṇo narā yānti hi yātanām,अहो चित्रमहो चित्रमहो चित्रं मुनीश्वराः आस्थिते कामदे विष्णो नरा यान्ति हि यातनाम्
1,32,43,nārāyaṇe jagannāthe sarvakāmaphalaprade sthite 'pi jñānarahitāḥ pacyante narakeṣvaho,नारायणे जगन्नाथे सर्वकामफलप्रदे स्थिते ऽपि ज्ञानरहिताः पच्यन्ते नरकेष्वहो
1,32,44,stravanmūtrapurīṣe tu śarīre 'sminnṛśāśvate śāśvataṃ bhāvayantyajñā mahāmohasamāvṛtāḥ,स्त्रवन्मूत्रपुरीषे तु शरीरे ऽस्मिन्नृशाश्वते शाश्वतं भावयन्त्यज्ञा महामोहसमावृताः
1,32,45,kutsitaṃ māṃsaraktādyairdehaṃ saṃprāpya yo naraḥ saṃsāracchedakaṃ viṣṇuṃ na bhajetso 'tipātakī,कुत्सितं मांसरक्ताद्यैर्देहं संप्राप्य यो नरः संसारच्छेदकं विष्णुं न भजेत्सो ऽतिपातकी
1,32,46,aho kaṣṭamaho kaṣṭamaho kaṣṭaṃ hi mūrkhatā haridhyānaparo vipra caṇḍālo 'pi mahāsukhī,अहो कष्टमहो कष्टमहो कष्टं हि मूर्खता हरिध्यानपरो विप्र चण्डालो ऽपि महासुखी
1,32,47,svadehānniḥsṛtaṃ dṛṣṭvā malamūtrādikilbiṣam udvega mānavā mūrkhāḥ kiṃ na yānti hi pāpinaḥ,स्वदेहान्निःसृतं दृष्ट्वा मलमूत्रादिकिल्बिषम् उद्वेग मानवा मूर्खाः किं न यान्ति हि पापिनः
1,32,48,durlabhaṃ mānuṣaṃ janma prārthyate tridaśairapi tallabdhvā paralokārthaṃ yatnaṃ kuryyādvicakṣaṇaḥ,दुर्लभं मानुषं जन्म प्रार्थ्यते त्रिदशैरपि तल्लब्ध्वा परलोकार्थं यत्नं कुर्य्याद्विचक्षणः
1,32,49,adhyātmajñānasaṃpannā haripūjāparāyaṇāḥ labhante paramaṃ sthānaṃ punarāvṛttidurlabham,अध्यात्मज्ञानसंपन्ना हरिपूजापरायणाः लभन्ते परमं स्थानं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
1,32,50,yato jātamidaṃ viśvaṃ yataścaitanyamaśnute yasmiṃśca vilayaṃ yāti sa saṃsārasya mocakaḥ,यतो जातमिदं विश्वं यतश्चैतन्यमश्नुते यस्मिंश्च विलयं याति स संसारस्य मोचकः
1,32,51,nirguṇo 'pi paro 'nanto guṇavāniva bhāti yaḥ taṃ samabhyarcya deveśaṃ saṃsārātparimucyate,निर्गुणो ऽपि परो ऽनन्तो गुणवानिव भाति यः तं समभ्यर्च्य देवेशं संसारात्परिमुच्यते
1,33,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde bhavāṭavīnirupaṇaṃ nāma dvātriṃśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca bhagavansarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭaṃ viduṣā tvayā saṃsārapāśabaddhānāṃ duḥkhāni subahūni ca,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे भवाटवीनिरुपणं नाम द्वात्रिंशो ऽध्यायः नारद उवाच भगवन्सर्वमाख्यातं यत्पृष्टं विदुषा त्वया संसारपाशबद्धानां दुःखानि सुबहूनि च
1,33,2,asya saṃsārapāśasya cchedakaḥ katamaḥ smṛtaḥ yenopāyena mokṣaḥ syāttanme brūhi tapodhana,अस्य संसारपाशस्य च्छेदकः कतमः स्मृतः येनोपायेन मोक्षः स्यात्तन्मे ब्रूहि तपोधन
1,33,3,prāṇibhiḥ karmajālāni kriyante pratyahaṃ bhṛśam bhujyante ca muniśreṣṭha teṣāṃ nāśaḥ kathaṃ bhavet,प्राणिभिः कर्मजालानि क्रियन्ते प्रत्यहं भृशम् भुज्यन्ते च मुनिश्रेष्ठ तेषां नाशः कथं भवेत्
1,33,4,karmaṇā dehamānpoti dehī kāmena badhyate kāmāllobhābhibhūtaḥ syāllobhātkrodhaparāyaṇāḥ,कर्मणा देहमान्पोति देही कामेन बध्यते कामाल्लोभाभिभूतः स्याल्लोभात्क्रोधपरायणाः
1,33,5,krodhāñca dharmanāśaḥ syāddharmanāśānmatibhramaḥ pranaṣṭabuddhirmanujaḥ punaḥ pāpaṃ karoti ca,क्रोधाञ्च धर्मनाशः स्याद्धर्मनाशान्मतिभ्रमः प्रनष्टबुद्धिर्मनुजः पुनः पापं करोति च
1,33,6,tasmāddehaṃ pāpamūlaṃ pāpakarmarataṃ tathā yathā dehabhramatyaktvā mokṣabhāksyāttathā vada,तस्माद्देहं पापमूलं पापकर्मरतं तथा यथा देहभ्रमत्यक्त्वा मोक्षभाक्स्यात्तथा वद
1,33,7,sanaka uvāca sādhu sādhu mahāprājña matiste vimalorjitā yasmātsaṃsāraduḥkhānno mokṣopāyamabhīpsasi,सनक उवाच साधु साधु महाप्राज्ञ मतिस्ते विमलोर्जिता यस्मात्संसारदुःखान्नो मोक्षोपायमभीप्ससि
1,33,8,yasyājñayā jagatsarvaṃ brahmnā sṛjati suvrata hariśca pālako rudro nāśakaḥ sa hi mokṣadaḥ,यस्याज्ञया जगत्सर्वं ब्रह्म्ना सृजति सुव्रत हरिश्च पालको रुद्रो नाशकः स हि मोक्षदः
1,33,9,ahamādiviśeṣāntā jātāyasya prabhāvatagaḥ taṃ vidyānmokṣadaṃ viṣṇuṃ nārāyaṇamanāmayam,अहमादिविशेषान्ता जातायस्य प्रभावतगः तं विद्यान्मोक्षदं विष्णुं नारायणमनामयम्
1,33,10,yasyābhinnamidaṃ sarvaṃ yacceṅgadyañca neṅgati tamugramajaraṃ devaṃ dhyātvā duḥkhātpramucyate,यस्याभिन्नमिदं सर्वं यच्चेङ्गद्यञ्च नेङ्गति तमुग्रमजरं देवं ध्यात्वा दुःखात्प्रमुच्यते
1,33,11,avikāramajaṃ śuddhaṃ svaprakāśaṃ nirañjanam jñānarupaṃ sadānandaṃ prāhurvaimokṣasādhanam,अविकारमजं शुद्धं स्वप्रकाशं निरञ्जनम् ज्ञानरुपं सदानन्दं प्राहुर्वैमोक्षसाधनम्
1,33,12,yasyāvatārarupāṇi brahmādyā devatāgaṇāḥ samarcayanti taṃ vidyācchāśvatasthānadaṃ harim,यस्यावताररुपाणि ब्रह्माद्या देवतागणाः समर्चयन्ति तं विद्याच्छाश्वतस्थानदं हरिम्
1,33,13,jitaprāṇā jitāhārāḥ sadā dhyānaparāyaṇāḥ hṛdi paśyanti yaṃ satyaṃ taṃ jāmīhi sukhāvaham,जितप्राणा जिताहाराः सदा ध्यानपरायणाः हृदि पश्यन्ति यं सत्यं तं जामीहि सुखावहम्
1,33,14,nirguṇo 'pi guṇādhāro lokānugraharupadhṛk ākāśamadhyagaḥ pūrṇastaṃ prāhurmokṣadaṃ nṛṇām,निर्गुणो ऽपि गुणाधारो लोकानुग्रहरुपधृक् आकाशमध्यगः पूर्णस्तं प्राहुर्मोक्षदं नृणाम्
1,33,15,adhyakṣaḥ sarvakāryāṇāṃ dehino hṛdaye sthitaḥ anūpamo 'khilādhārastāṃ devaṃ śaraṇaṃ vrajet,अध्यक्षः सर्वकार्याणां देहिनो हृदये स्थितः अनूपमो ऽखिलाधारस्तां देवं शरणं व्रजेत्
1,33,16,sarvaṃ saṃgṛhya kalpānte śete yastu jale svayam taṃ prāhurmokṣadaṃ viṣṇuṃ munayastattvadarśinaḥ,सर्वं संगृह्य कल्पान्ते शेते यस्तु जले स्वयम् तं प्राहुर्मोक्षदं विष्णुं मुनयस्तत्त्वदर्शिनः
1,33,17,vedārthavidbhiḥ karmajñairijyate vividhairmakhaiḥ sa eva karmaphalado mokṣado 'kāmakarmaṇām,वेदार्थविद्भिः कर्मज्ञैरिज्यते विविधैर्मखैः स एव कर्मफलदो मोक्षदो ऽकामकर्मणाम्
1,33,18,havyakavyādidāneṣu devatāpitṛrūpadhṛk bhuṅkte ya īśvaro 'vyaktastaṃ prāhurmokṣadaṃ prabhum,हव्यकव्यादिदानेषु देवतापितृरूपधृक् भुङ्क्ते य ईश्वरो ऽव्यक्तस्तं प्राहुर्मोक्षदं प्रभुम्
1,33,19,dhyātaḥ praṇamito vāpi pūjito vāpi bhaktitaḥ dadāti śāśvataṃ sthānaṃ taṃ dayāluṃ samarcayet,ध्यातः प्रणमितो वापि पूजितो वापि भक्तितः ददाति शाश्वतं स्थानं तं दयालुं समर्चयेत्
1,33,20,ādhāraḥ sarvabhūtānāṃmeko yaḥ puruṣaḥ paraḥ jarāmaraṇanirmukto mokṣadaḥ so 'vyayo hariḥ,आधारः सर्वभूतानांमेको यः पुरुषः परः जरामरणनिर्मुक्तो मोक्षदः सो ऽव्ययो हरिः
1,33,21,saṃpūjya yasya pādābjaṃ dehino 'pi munīśvara amṛtatvaṃ bhajantyāśu taṃ viduḥ puruṣottamam,संपूज्य यस्य पादाब्जं देहिनो ऽपि मुनीश्वर अमृतत्वं भजन्त्याशु तं विदुः पुरुषोत्तमम्
1,33,22,ānandamajaraṃ brahma paraṃ jyotiḥ sanātanam parātparataraṃ yañca tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,आनन्दमजरं ब्रह्म परं ज्योतिः सनातनम् परात्परतरं यञ्च तद्विष्णोः परमं पदम्
1,33,23,advayaṃ niguṇaṃ nityamadvitīyamanaupamam paripūrṇaṃ jñānamayaṃ vidurmokṣapratādhakam,अद्वयं निगुणं नित्यमद्वितीयमनौपमम् परिपूर्णं ज्ञानमयं विदुर्मोक्षप्रताधकम्
1,33,24,evaṃbhūtaṃ paraṃ vastu yogamārgavidhānataḥ ya upāste sadā yogī sa yāti paramaṃ padam,एवंभूतं परं वस्तु योगमार्गविधानतः य उपास्ते सदा योगी स याति परमं पदम्
1,33,25,parisarvasaṃgaparityāgī śamādiguṇasaṃyutaḥ kāmardyaivarjitoyogī labhate paramaṃ padam,परिसर्वसंगपरित्यागी शमादिगुणसंयुतः कामर्द्यैवर्जितोयोगी लभते परमं पदम्
1,33,26,nārada uvāca karmaṇā kena yogasya siddhirbhavati yoginām tadupāyaṃ yathātattvaṃ brūhi me vadatāṃ vara,नारद उवाच कर्मणा केन योगस्य सिद्धिर्भवति योगिनाम् तदुपायं यथातत्त्वं ब्रूहि मे वदतां वर
1,33,27,sanaka uvāca jñānalabhyaṃ paraṃ mokṣaṃ prāhustattvārthacintakāḥ yajjñānaṃ bhaktimūlaṃ ca bhaktiḥ karmavatāṃ tathā,सनक उवाच ज्ञानलभ्यं परं मोक्षं प्राहुस्तत्त्वार्थचिन्तकाः यज्ज्ञानं भक्तिमूलं च भक्तिः कर्मवतां तथा
1,33,28,dānāni yajñā vividhāstīrthayātrādayaḥ kṛtāḥ yena janmasahasreṣu tasya bhaktirbhaveddharau,दानानि यज्ञा विविधास्तीर्थयात्रादयः कृताः येन जन्मसहस्रेषु तस्य भक्तिर्भवेद्धरौ
1,33,29,akṣayaḥ paramo dharmo bhaktileśena jāyate śraddhayā parayā caiva sarvaṃ pāpaṃ praṇaśyati,अक्षयः परमो धर्मो भक्तिलेशेन जायते श्रद्धया परया चैव सर्वं पापं प्रणश्यति
1,33,30,sarvapāpeṣu naṣṭeṣu buddhirbhavati nirmalā saiva buddhiḥ samākhyātā jñānaśabdena sūribhiḥ,सर्वपापेषु नष्टेषु बुद्धिर्भवति निर्मला सैव बुद्धिः समाख्याता ज्ञानशब्देन सूरिभिः
1,33,31,jñānaṃ ca mokṣadaṃ prāhustajjñānaṃ yogināṃ bhavet yogastu dvividhaḥ proktaḥ karmajñānaprabhedataḥ,ज्ञानं च मोक्षदं प्राहुस्तज्ज्ञानं योगिनां भवेत् योगस्तु द्विविधः प्रोक्तः कर्मज्ञानप्रभेदतः
1,33,32,kriyāyogaṃ vinā nṝṇāṃ jñānayogo na sidhyati kriyāyogaratastasmācchraddhayā harimarcayet,क्रियायोगं विना नॄणां ज्ञानयोगो न सिध्यति क्रियायोगरतस्तस्माच्छ्रद्धया हरिमर्चयेत्
1,33,33,dvijabhūmyagnisūryāmbudhātuhṛñcitrasaṃjñitāḥ pratimāḥ keśavasyaitā pūjya etāsu bhaktitaḥ,द्विजभूम्यग्निसूर्याम्बुधातुहृञ्चित्रसंज्ञिताः प्रतिमाः केशवस्यैता पूज्य एतासु भक्तितः
1,33,34,karmaṇā manasā vācā paripīḍāparāṅmukhaḥ tasmātsarvagataṃ viṣṇuṃ pūjayedbhaktisaṃyutaḥ,कर्मणा मनसा वाचा परिपीडापराङ्मुखः तस्मात्सर्वगतं विष्णुं पूजयेद्भक्तिसंयुतः
1,33,35,ahiṃsā satyamakrodho brahmacaryāparigrahau anīrṣyā ca dayā caiva yogayorūbhayoḥ samāḥ,अहिंसा सत्यमक्रोधो ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ अनीर्ष्या च दया चैव योगयोरूभयोः समाः
1,33,36,carācarātmakaṃ viśvaṃ viṣṇureva sanātanaḥ iti niścitya manasā yogadvitayamabhyaset,चराचरात्मकं विश्वं विष्णुरेव सनातनः इति निश्चित्य मनसा योगद्वितयमभ्यसेत्
1,33,37,ātmavatsarvabhūtāni ye manyante manīṣiṇaḥ te jānanti paraṃ bhāvaṃ devadevasya cakriṇaḥ,आत्मवत्सर्वभूतानि ये मन्यन्ते मनीषिणः ते जानन्ति परं भावं देवदेवस्य चक्रिणः
1,33,38,yadi krodhādiduṣṭātmā pūjādhyānaparo bhavet na tasya tuṣyate viṣṇuryato dharmapatiḥ smṛtaḥ,यदि क्रोधादिदुष्टात्मा पूजाध्यानपरो भवेत् न तस्य तुष्यते विष्णुर्यतो धर्मपतिः स्मृतः
1,33,39,yadi kāmādiduṣṭātmā deva pūjāparo bhavet daṃbhācāraḥ sa vijñeyaḥ sarvapātakibhiḥ samaḥ,यदि कामादिदुष्टात्मा देव पूजापरो भवेत् दंभाचारः स विज्ञेयः सर्वपातकिभिः समः
1,33,40,tapaḥ pūjādhyānaparoyastvasūyārato bhavet tattapaḥ sā ca pūjā ca taddhyānaṃ hi nirarthakam,तपः पूजाध्यानपरोयस्त्वसूयारतो भवेत् तत्तपः सा च पूजा च तद्ध्यानं हि निरर्थकम्
1,33,41,tasmātsarvātmakaṃ viṣṇuṃ śamādiguṇatatparaḥ muktayarthamarcayetsamyak kriyāyogaparo naraḥ,तस्मात्सर्वात्मकं विष्णुं शमादिगुणतत्परः मुक्तयर्थमर्चयेत्सम्यक् क्रियायोगपरो नरः
1,33,42,karmaṇā manasā vācā sarvalokahite rataḥ samarcayati deveśaṃ kriyāyogaḥ sa ucyate,कर्मणा मनसा वाचा सर्वलोकहिते रतः समर्चयति देवेशं क्रियायोगः स उच्यते
1,33,43,nārāyaṇaṃ jagadyoniṃ sarvāntayaryāmiṇaṃ harim stotrādyaiḥ stauti yo viṣṇuṃ karmayogī sa ucyate,नारायणं जगद्योनिं सर्वान्तयर्यामिणं हरिम् स्तोत्राद्यैः स्तौति यो विष्णुं कर्मयोगी स उच्यते
1,33,44,upavāsādibhiścaiva purāṇaśravaṇādibhiḥ puṣpādyaiścārcanaṃ viṣṇoḥ kriyāyoga udāhṛtaḥ,उपवासादिभिश्चैव पुराणश्रवणादिभिः पुष्पाद्यैश्चार्चनं विष्णोः क्रियायोग उदाहृतः
1,33,45,evaṃ bhaktimatāṃ viṣṇau kriyāyogaratātmanām sarvapāpāni naśyanti pūrvajanmārjitāni vai,एवं भक्तिमतां विष्णौ क्रियायोगरतात्मनाम् सर्वपापानि नश्यन्ति पूर्वजन्मार्जितानि वै
1,33,46,pāpakṣayācchudvamatirvāñchati jñānamuttamam jñānaṃ hi mokṣadaṃ jñeyaṃ tadupāyaṃ vadāmi te,पापक्षयाच्छुद्वमतिर्वाञ्छति ज्ञानमुत्तमम् ज्ञानं हि मोक्षदं ज्ञेयं तदुपायं वदामि ते
1,33,47,carācarātmake loke nityaṃ cānityameva ca samyag vicārayeddhīmānsadbhiḥ śāstrārthakovidaiḥ,चराचरात्मके लोके नित्यं चानित्यमेव च सम्यग् विचारयेद्धीमान्सद्भिः शास्त्रार्थकोविदैः
1,33,48,anityāstu padārthā vai nityameko hariḥ smṛtaḥ anityāni parityajya nityameva samāśrayet,अनित्यास्तु पदार्था वै नित्यमेको हरिः स्मृतः अनित्यानि परित्यज्य नित्यमेव समाश्रयेत्
1,33,49,ihāmutra ca bhogeṣu viraktaśca tathā bhavet avirakto bhavedyastu sa saṃsāre pravartate,इहामुत्र च भोगेषु विरक्तश्च तथा भवेत् अविरक्तो भवेद्यस्तु स संसारे प्रवर्तते
1,33,50,anityeṣu padārtheṣu yastu rāgī bhavennaraḥ tasya saṃsāravicchittiḥ kadācinnaiva jāyate,अनित्येषु पदार्थेषु यस्तु रागी भवेन्नरः तस्य संसारविच्छित्तिः कदाचिन्नैव जायते
1,33,51,śamādiguṇasaṃpanno mumukṣurjñānamabhyaset śamādiguṇahīnasya jñānaṃ naiva ca sidhyati,शमादिगुणसंपन्नो मुमुक्षुर्ज्ञानमभ्यसेत् शमादिगुणहीनस्य ज्ञानं नैव च सिध्यति
1,33,52,rāgadveṣavihīno yaḥ śamādiguṇasaṃyutaḥ haridhyānaparo nityaṃ mumukṣurabhidhīyate,रागद्वेषविहीनो यः शमादिगुणसंयुतः हरिध्यानपरो नित्यं मुमुक्षुरभिधीयते
1,33,53,caturbhiḥ sādhanairebhirviśuddhamatirucyate sarvagaṃ bhāvayedviṣṇuṃ sarvabhūtadayāparaḥ,चतुर्भिः साधनैरेभिर्विशुद्धमतिरुच्यते सर्वगं भावयेद्विष्णुं सर्वभूतदयापरः
1,33,54,kṣarākṣarātmakaṃ viśvaṃ vyāpya nārāyaṇaḥ sthitaḥ iti jānāti yo vipratajjñānaṃ yogajaṃ viduḥ,क्षराक्षरात्मकं विश्वं व्याप्य नारायणः स्थितः इति जानाति यो विप्रतज्ज्ञानं योगजं विदुः
1,33,55,yogopāyamato vakṣye saṃsāravinivarttakam yogo jñānaṃ viśuddhaṃ syāttajjñānaṃ mokṣadaṃ viduḥ,योगोपायमतो वक्ष्ये संसारविनिवर्त्तकम् योगो ज्ञानं विशुद्धं स्यात्तज्ज्ञानं मोक्षदं विदुः
1,33,56,ātmānaṃ dvividhaṃ prāhuḥ parāparavibhedataḥ dve brahmaṇī veditavye iti cātharvarṇī śrutiḥ,आत्मानं द्विविधं प्राहुः परापरविभेदतः द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये इति चाथर्वर्णी श्रुतिः
1,33,57,parastu nirguṇaḥ prokto hyahṝṅkārayuto 'paraḥ tayorabhedavijñānaṃ yoga ityabhidhīyate,परस्तु निर्गुणः प्रोक्तो ह्यहॄङ्कारयुतो ऽपरः तयोरभेदविज्ञानं योग इत्यभिधीयते
1,33,58,pañcabhūtātmake dehe yaḥ sākṣī hṛdaye sthitaḥ aparaḥ procyate sadbhiḥ paramātmā paraḥ smṛtaḥ,पञ्चभूतात्मके देहे यः साक्षी हृदये स्थितः अपरः प्रोच्यते सद्भिः परमात्मा परः स्मृतः
1,33,59,śarīraṃ kṣevramityāhustatsthaḥ kṣetrajña ucyate avyaktaḥ paramaḥ śuddhaḥ paripūrṇa udāhṛtaḥ,शरीरं क्षेव्रमित्याहुस्तत्स्थः क्षेत्रज्ञ उच्यते अव्यक्तः परमः शुद्धः परिपूर्ण उदाहृतः
1,33,60,yadā tvabhedavijñānaṃ jīvātmaparamātmanoḥ bhavettadā muniśreṣṭha pāśacchedo 'parātmanaḥ,यदा त्वभेदविज्ञानं जीवात्मपरमात्मनोः भवेत्तदा मुनिश्रेष्ठ पाशच्छेदो ऽपरात्मनः
1,33,61,ekaḥ śuddho 'kṣaro nityaḥ paramātmā jaganmayaḥ nṛṇāṃ vijñānabhedena bhedavāniva lakṣyate,एकः शुद्धो ऽक्षरो नित्यः परमात्मा जगन्मयः नृणां विज्ञानभेदेन भेदवानिव लक्ष्यते
1,33,62,ekamevādvitīyaṃ yatparaṃ brahma sanātanam gīyamānaṃ ca vedāntaistasmānnāsti paraṃ dvija,एकमेवाद्वितीयं यत्परं ब्रह्म सनातनम् गीयमानं च वेदान्तैस्तस्मान्नास्ति परं द्विज
1,33,63,na tasya karma kāryaṃ vā rupaṃ varṇamathāpi vā karttṛtvaṃ vāpi bhoktṛtvaṃ nirguṇasya parātmanaḥ,न तस्य कर्म कार्यं वा रुपं वर्णमथापि वा कर्त्तृत्वं वापि भोक्तृत्वं निर्गुणस्य परात्मनः
1,33,64,nidānaṃ sarvahetūnāṃ tejo yattejasāṃ param kimapyanyadyato nāsti tajjñeyaṃ muktihetave,निदानं सर्वहेतूनां तेजो यत्तेजसां परम् किमप्यन्यद्यतो नास्ति तज्ज्ञेयं मुक्तिहेतवे
1,33,65,śabdabrahmamayaṃ yattanmahāvākyādikaṃ dvija tadvicārodbhavaṃ jñānaṃ paraṃ mokṣasya sādhanam,शब्दब्रह्ममयं यत्तन्महावाक्यादिकं द्विज तद्विचारोद्भवं ज्ञानं परं मोक्षस्य साधनम्
1,33,66,samyagjñānavihīnānāṃ dṛśyate vividhaṃ jagatag paramajñānināmetatparabrahmātmakaṃ dvija,सम्यग्ज्ञानविहीनानां दृश्यते विविधं जगतग् परमज्ञानिनामेतत्परब्रह्मात्मकं द्विज
1,33,67,eka eva parānando nirguṇaḥ parataḥ paraḥ bhāti vijñānabhedena bahurupadharo 'vyayaḥ,एक एव परानन्दो निर्गुणः परतः परः भाति विज्ञानभेदेन बहुरुपधरो ऽव्ययः
1,33,68,māyino māyayā bhedaṃ paśyanti paramātmani tasmānmāyāṃ tyajedyogānmumukṣurdvijasattam,मायिनो मायया भेदं पश्यन्ति परमात्मनि तस्मान्मायां त्यजेद्योगान्मुमुक्षुर्द्विजसत्तम्
1,33,69,nāsadrūpāna sadrūpā māyā naivobhayātmikā anirvācyā tato jñeyā bhedabuddhipradāryinī,नासद्रूपान सद्रूपा माया नैवोभयात्मिका अनिर्वाच्या ततो ज्ञेया भेदबुद्धिप्रदार्यिनी
1,33,70,māyaiva jñānaśabdena buddhyate munisattama tasmādajñānavicchedo bhavedraujitamāyinām,मायैव ज्ञानशब्देन बुद्ध्यते मुनिसत्तम तस्मादज्ञानविच्छेदो भवेद्रौजितमायिनाम्
1,33,71,sanātanaṃ paraṃ brahma jñānaśabdena kathyate jñānināṃ paramātmā vai hṛdi bhāti nirantaram,सनातनं परं ब्रह्म ज्ञानशब्देन कथ्यते ज्ञानिनां परमात्मा वै हृदि भाति निरन्तरम्
1,33,72,ajñānaṃ nāśayedyogī yogena munisattama aṣṭāṅgaiḥ siddhyate yogastāni vakṣyāmi tattvataḥ,अज्ञानं नाशयेद्योगी योगेन मुनिसत्तम अष्टाङ्गैः सिद्ध्यते योगस्तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः
1,33,73,yamāśca niyamāścaiva āsanāni ca sattama prāṇāyāmaḥ pratyāhāro dhāraṇā dhyānameva ca,यमाश्च नियमाश्चैव आसनानि च सत्तम प्राणायामः प्रत्याहारो धारणा ध्यानमेव च
1,33,74,samādhiśca muniśreṣṭha yogāṅgāni yathākramam eṣāṃ saṃkṣepato vakṣye lakṣaṇāni munīśvara,समाधिश्च मुनिश्रेष्ठ योगाङ्गानि यथाक्रमम् एषां संक्षेपतो वक्ष्ये लक्षणानि मुनीश्वर
1,33,75,ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau akrodhaścānasūyā ca proktāḥ saṃkṣepato yamāḥ,अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ अक्रोधश्चानसूया च प्रोक्ताः संक्षेपतो यमाः
1,33,76,sarveṣāmeva bhūtānāmakleśajananaṃ hi yat ahiṃsā kathitā sadbhiryogasiddhipradāyinī,सर्वेषामेव भूतानामक्लेशजननं हि यत् अहिंसा कथिता सद्भिर्योगसिद्धिप्रदायिनी
1,33,77,yathārthakathanaṃ yañca dharmādharmavivekataḥ satyaṃ prāhurmuniśreṣṭha asteyaṃ śṛṇu sāmpratam,यथार्थकथनं यञ्च धर्माधर्मविवेकतः सत्यं प्राहुर्मुनिश्रेष्ठ अस्तेयं शृणु साम्प्रतम्
1,33,78,cauryeṇa vā balenāpi parasvaharaṇaṃ hi yat steyamityucyate sadbhirasteyaṃ tadviparyayam,चौर्येण वा बलेनापि परस्वहरणं हि यत् स्तेयमित्युच्यते सद्भिरस्तेयं तद्विपर्ययम्
1,33,79,sarvatra maithunatyāgo brahmacaryaṃ prakīrttitam brahmacaryaparityāgājjñānavānapi pātakī,सर्वत्र मैथुनत्यागो ब्रह्मचर्यं प्रकीर्त्तितम् ब्रह्मचर्यपरित्यागाज्ज्ञानवानपि पातकी
1,33,80,sarvasaṃgaparityāgī maithuneyastu varttate sa caṇḍālasamo jñeyaḥ sarvavarṇabahiṣkṛtaḥ,सर्वसंगपरित्यागी मैथुनेयस्तु वर्त्तते स चण्डालसमो ज्ञेयः सर्ववर्णबहिष्कृतः
1,33,81,yastu yogarato vipra viṣayeṣu spṛhānvitaḥ tatsaṃbhāṣaṇamātreṇa brahmahatyā bhavennṛṇām,यस्तु योगरतो विप्र विषयेषु स्पृहान्वितः तत्संभाषणमात्रेण ब्रह्महत्या भवेन्नृणाम्
1,33,82,sarvasaṃgaparityāgī punaḥ saṃgī bhavedyadi tatsaṃgasaṃgināṃ saṃgānmahāpātakadoṣabhāk,सर्वसंगपरित्यागी पुनः संगी भवेद्यदि तत्संगसंगिनां संगान्महापातकदोषभाक्
1,33,83,anādānaṃ hi dravyāṇāmāpadyapi munīśvara aparigraha ityukto yogasaṃsiddhikārakaḥ,अनादानं हि द्रव्याणामापद्यपि मुनीश्वर अपरिग्रह इत्युक्तो योगसंसिद्धिकारकः
1,33,84,ātmanastu samutkarṣādatiniṣṭhurabhāṣaṇam krodhamāhurdharmavido hyakrodhastadviparyayaḥ,आत्मनस्तु समुत्कर्षादतिनिष्ठुरभाषणम् क्रोधमाहुर्धर्मविदो ह्यक्रोधस्तद्विपर्ययः
1,33,85,dhanādyairadhikaṃ dṛṣṭvā bhṛśaṃ manasi tāpanam asūyā kīrtitā sadbhistattyāgo hyanasūyatā,धनाद्यैरधिकं दृष्ट्वा भृशं मनसि तापनम् असूया कीर्तिता सद्भिस्तत्त्यागो ह्यनसूयता
1,33,86,evaṃ saṃkṣepataḥ proktā yamā vibudhasattama niyamānapi vakṣyāmitubhyaṃ tāñchṛṇu nārada,एवं संक्षेपतः प्रोक्ता यमा विबुधसत्तम नियमानपि वक्ष्यामितुभ्यं ताञ्छृणु नारद
1,33,87,tapaḥsvādhyāyasaṃtoṣāḥ śaucaṃ ca haripūjanam saṃdhyopāsanamukhyāśca niyamāḥ parikīrttitāḥ,तपःस्वाध्यायसंतोषाः शौचं च हरिपूजनम् संध्योपासनमुख्याश्च नियमाः परिकीर्त्तिताः
1,33,88,cāndrāyaṇādibhiryatra śarīrasya viśoṣaṇam tapo nigaditaṃ sadbhiryogasādhanamuttamam,चान्द्रायणादिभिर्यत्र शरीरस्य विशोषणम् तपो निगदितं सद्भिर्योगसाधनमुत्तमम्
1,33,89,praṇavasyopaniṣadāṃ dvādaśārṇasya ca dvija aṣṭākṣarasya mantrasya mahāvākyacayasya ca,प्रणवस्योपनिषदां द्वादशार्णस्य च द्विज अष्टाक्षरस्य मन्त्रस्य महावाक्यचयस्य च
1,33,90,japaḥ svādhyāya udito yogasādhanamuttamam svādhyāyaṃ yastyajenmūḍhastasya yogo na sidhyati,जपः स्वाध्याय उदितो योगसाधनमुत्तमम् स्वाध्यायं यस्त्यजेन्मूढस्तस्य योगो न सिध्यति
1,33,91,yogaṃ vināpi svādhyāyātpāpanāśo bhavennṛṇām svādhyāyaistoṣyamāṇāśca prasīdanti hi devatāḥ,योगं विनापि स्वाध्यायात्पापनाशो भवेन्नृणाम् स्वाध्यायैस्तोष्यमाणाश्च प्रसीदन्ति हि देवताः
1,33,92,japastu trividhaḥ prokto vācikopāṃśumānasaḥ trividhe 'pi ca viprendra pūrvātpūrvātparo varaḥ,जपस्तु त्रिविधः प्रोक्तो वाचिकोपांशुमानसः त्रिविधे ऽपि च विप्रेन्द्र पूर्वात्पूर्वात्परो वरः
1,33,93,mantrasyoccāraṇaṃ samyaksphuṭākṣarapadaṃ yathā japastu vācikaḥ proktaḥ sarvayajñaphalapradaḥ,मन्त्रस्योच्चारणं सम्यक्स्फुटाक्षरपदं यथा जपस्तु वाचिकः प्रोक्तः सर्वयज्ञफलप्रदः
1,33,94,mantrasyoccāraṇe kiñcitpadātpadavivecanam sa tūpāṃśurjapaḥ proktaḥ pūrvasmāddviguṇo 'dhikaḥ,मन्त्रस्योच्चारणे किञ्चित्पदात्पदविवेचनम् स तूपांशुर्जपः प्रोक्तः पूर्वस्माद्द्विगुणो ऽधिकः
1,33,95,vidhāya hyakṣaraśreṇyāṃ tattadarthavicāraṇam sa japomānasaḥ prokto yogasiddhipradāyakaḥ,विधाय ह्यक्षरश्रेण्यां तत्तदर्थविचारणम् स जपोमानसः प्रोक्तो योगसिद्धिप्रदायकः
1,33,96,japena devatā nityaṃ stuvataḥ saṃprasīdati tasmātsvādhyāyasaṃpanno labhetsarvānmanorathān,जपेन देवता नित्यं स्तुवतः संप्रसीदति तस्मात्स्वाध्यायसंपन्नो लभेत्सर्वान्मनोरथान्
1,33,97,yadṛcchālābhasaṃtuṣṭiḥ saṃtoṣa iti gīyate saṃtoṣahīnaḥ puruṣo na labheccharma kutracit,यदृच्छालाभसंतुष्टिः संतोष इति गीयते संतोषहीनः पुरुषो न लभेच्छर्म कुत्रचित्
1,33,98,na jātukāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati ito 'dhikaṃ kadā lapsya iti kāmastu varddhate,न जातुकामः कामानामुपभोगेन शाम्यति इतो ऽधिकं कदा लप्स्य इति कामस्तु वर्द्धते
1,33,99,tasmātkāmaṃ parityajya dehasaṃśoṣakāraṇam yadṛcchālābhasaṃtuṣṭo bhaveddharmaparāyaṇaḥ,तस्मात्कामं परित्यज्य देहसंशोषकारणम् यदृच्छालाभसंतुष्टो भवेद्धर्मपरायणः
1,33,100,bāhyābhyantarabhedena śaucaṃ tu dvividhaṃ smṛtam mṛjjalābhyāṃ bahiḥ śuddhirbhāvaśuddhistathāntaram,बाह्याभ्यन्तरभेदेन शौचं तु द्विविधं स्मृतम् मृज्जलाभ्यां बहिः शुद्धिर्भावशुद्धिस्तथान्तरम्
1,33,101,antaḥśuddhivihīnaistu ye 'dhvarā vividhāḥ kṛtāḥ na phalanti munīśreṣṭha bhasmani nyastahavyavat,अन्तःशुद्धिविहीनैस्तु ये ऽध्वरा विविधाः कृताः न फलन्ति मुनीश्रेष्ठ भस्मनि न्यस्तहव्यवत्
1,33,102,bhāvaśuddhivihīnānāṃ samastaṃ karmaniṣphalam tasmādrāgādikaṃ sarvaṃ parityajya sukhī bhavet,भावशुद्धिविहीनानां समस्तं कर्मनिष्फलम् तस्माद्रागादिकं सर्वं परित्यज्य सुखी भवेत्
1,33,103,mṛdābhārasahasraistu kumbhakoṭijalaistathā kṛtaśauco 'pi duṣṭātmā caṇḍālasadṛśaḥ smṛtaḥ,मृदाभारसहस्रैस्तु कुम्भकोटिजलैस्तथा कृतशौचो ऽपि दुष्टात्मा चण्डालसदृशः स्मृतः
1,33,104,antaḥśuddhivihīnastu devapūjāparo yadi tameva daivataṃ hṝnti narakaṃ ca prapadyate,अन्तःशुद्धिविहीनस्तु देवपूजापरो यदि तमेव दैवतं हॄन्ति नरकं च प्रपद्यते
1,33,105,antaḥśuddhivihīnaśca bahiḥśuddhiṃ karoti yaḥ alaṅkṛtaḥ surābhāṇḍa iva śāntiṃ na gacchati,अन्तःशुद्धिविहीनश्च बहिःशुद्धिं करोति यः अलङ्कृतः सुराभाण्ड इव शान्तिं न गच्छति
1,33,106,manaḥśuddhivihīnā ye tīrthayātrāṃ prakurvate na tānpuṃnati tīrthāni surābhāṇḍamivāpagā,मनःशुद्धिविहीना ये तीर्थयात्रां प्रकुर्वते न तान्पुंनति तीर्थानि सुराभाण्डमिवापगा
1,33,107,vācā dharmānpravaladati manasā pāpamicchati jānīyāttaṃ muniśreṣṭha mahāpātakināṃ varam,वाचा धर्मान्प्रवलदति मनसा पापमिच्छति जानीयात्तं मुनिश्रेष्ठ महापातकिनां वरम्
1,33,108,viśuddhamānasā ye tu dharmamātramanuttamam kurvanti tatphalaṃ vidyādakṣayaṃ sukhadāyakam,विशुद्धमानसा ये तु धर्ममात्रमनुत्तमम् कुर्वन्ति तत्फलं विद्यादक्षयं सुखदायकम्
1,33,109,karmaṇā manasā vācā stutiśravaṇa pūjanaiḥ haribhaktirdṛḍhā yasya haripūjeti gīyate,कर्मणा मनसा वाचा स्तुतिश्रवण पूजनैः हरिभक्तिर्दृढा यस्य हरिपूजेति गीयते
1,33,110,yamāśca niyamāścaiva saṃkṣepeṇa prabodhitāḥ ebhirviśuddhamanasāṃ mokṣaṃ hastagataṃ viduḥ,यमाश्च नियमाश्चैव संक्षेपेण प्रबोधिताः एभिर्विशुद्धमनसां मोक्षं हस्तगतं विदुः
1,33,111,yamaiśca niyamaiścaiva sthirabuddhirjitendriyaḥ abhyasedāsanaṃsamyagyogasādhanamuttamam,यमैश्च नियमैश्चैव स्थिरबुद्धिर्जितेन्द्रियः अभ्यसेदासनंसम्यग्योगसाधनमुत्तमम्
1,33,112,padmakaṃ svastikaṃ pīṭhaṃ saiṃhaṃ kaukkuṭakaiñjare kaurmaṃvajrāsanaṃ caiva vārāhaṃ mṛgacailikam,पद्मकं स्वस्तिकं पीठं सैंहं कौक्कुटकैञ्जरे कौर्मंवज्रासनं चैव वाराहं मृगचैलिकम्
1,33,113,krauñcaṃ ca nālikaṃ caiva sarvatobhadrameva ca vārṣabhaṃ nāgamātsye ca vaiyānghaṃ cārddhacandrakam,क्रौञ्चं च नालिकं चैव सर्वतोभद्रमेव च वार्षभं नागमात्स्ये च वैयान्घं चार्द्धचन्द्रकम्
1,33,114,daṇḍavātāsanaṃ śailaṃ svabhraṃ maudgarameva ca mākaraṃ traipathaṃ kāṣṭhaṃ sthāṇuṃ vaikarṇikaṃ tathā,दण्डवातासनं शैलं स्वभ्रं मौद्गरमेव च माकरं त्रैपथं काष्ठं स्थाणुं वैकर्णिकं तथा
1,33,115,bhaumaṃ vīrāsanaṃ caiva yogasādhanakāraṇam triṃśatsaṃkhyānyāsanāni munīndraiḥ kathitāni vai,भौमं वीरासनं चैव योगसाधनकारणम् त्रिंशत्संख्यान्यासनानि मुनीन्द्रैः कथितानि वै
1,33,116,eṣāmekatamaṃ baddhā gurubhaktiparāyaṇaḥ upāsako jayetprāṇāndvandvātīto vimatsaraḥ,एषामेकतमं बद्धा गुरुभक्तिपरायणः उपासको जयेत्प्राणान्द्वन्द्वातीतो विमत्सरः
1,33,117,prāṅmukhodaṅmukho vāpi tathā pratyaṅmukho 'pi vā abhyāsena jayetprāṇānniḥśabde janavarjite,प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि तथा प्रत्यङ्मुखो ऽपि वा अभ्यासेन जयेत्प्राणान्निःशब्दे जनवर्जिते
1,33,118,prāṇo vāyuḥ śarīrastha āyāmastasya nigrahaḥ prāṇāyāma iti prokto dvividhaḥ sa prakīrttitaḥ,प्राणो वायुः शरीरस्थ आयामस्तस्य निग्रहः प्राणायाम इति प्रोक्तो द्विविधः स प्रकीर्त्तितः
1,33,119,agarbhaśca sagarbhaśca dvitīyastu tayorvaraḥ jayadhyānaṃ vināgarbhaḥ sagarbhastatsamanvitaḥ,अगर्भश्च सगर्भश्च द्वितीयस्तु तयोर्वरः जयध्यानं विनागर्भः सगर्भस्तत्समन्वितः
1,33,120,recakaḥ pūrakaścaiva kuṃbhakaḥ śūnyakastathā evaṃ caturvidhaḥ proktaḥ prāṇāyāmo manīṣibhiḥ,रेचकः पूरकश्चैव कुंभकः शून्यकस्तथा एवं चतुर्विधः प्रोक्तः प्राणायामो मनीषिभिः
1,33,121,jantūnāṃ dakṣiṇā nāḍī piṅgalā parikīrtitā sūryadaivatakā caiva pitṛyoniriti śrutā,जन्तूनां दक्षिणा नाडी पिङ्गला परिकीर्तिता सूर्यदैवतका चैव पितृयोनिरिति श्रुता
1,33,122,devayoniriti khyātā iḍā nāḍī tvadakṣiṇā tatrādhidaivata candraṃ jānīhi munisattamaṃ,देवयोनिरिति ख्याता इडा नाडी त्वदक्षिणा तत्राधिदैवत चन्द्रं जानीहि मुनिसत्तमं
1,33,123,etayorubhayormadhye suṣumṇā nāḍikā smṛtā atisūkṣmā guhyatamā jñeyā sā brahmadaivatā,एतयोरुभयोर्मध्ये सुषुम्णा नाडिका स्मृता अतिसूक्ष्मा गुह्यतमा ज्ञेया सा ब्रह्मदैवता
1,33,124,vāmena recayedvāyuṃ recanādrecakaḥ smṛtaḥ pūrayeddakṣiṇenaiva pūraṇātpūrakaḥ smṛtaḥ,वामेन रेचयेद्वायुं रेचनाद्रेचकः स्मृतः पूरयेद्दक्षिणेनैव पूरणात्पूरकः स्मृतः
1,33,125,svadehapūritaṃ vāyaṃ nigṛhya na vimṛñcati saṃpūrṇakuṃbhavattiṣṭetkumbhakaḥ sa hi viśrutaḥ,स्वदेहपूरितं वायं निगृह्य न विमृञ्चति संपूर्णकुंभवत्तिष्टेत्कुम्भकः स हि विश्रुतः
1,33,126,na gṛhṇāti na tyajati vāyumantarbahiḥ sthitam viddhi tacchūnyakaṃ nāma prāṇāyāmaṃ yathāsthitam,न गृह्णाति न त्यजति वायुमन्तर्बहिः स्थितम् विद्धि तच्छून्यकं नाम प्राणायामं यथास्थितम्
1,33,127,śanaiḥśanairvijetavyaḥ prāṇo mattagajendravat anyathā khalu jāyante mahārogā bhayaṅkarāḥ,शनैःशनैर्विजेतव्यः प्राणो मत्तगजेन्द्रवत् अन्यथा खलु जायन्ते महारोगा भयङ्कराः
1,33,128,krameṇa yojayedvāyuṃ yogī vigatakalmaṣaḥ sa sarvapāpanirmukto brahmaṇaḥ padamānpuyāt,क्रमेण योजयेद्वायुं योगी विगतकल्मषः स सर्वपापनिर्मुक्तो ब्रह्मणः पदमान्पुयात्
1,33,129,viṣayeṣu prasaktāni cendriyāṇi munīśvaraḥ samāmāhṛtya nigṛhṇāti pratyāhārastu sa smṛtaḥ,विषयेषु प्रसक्तानि चेन्द्रियाणि मुनीश्वरः समामाहृत्य निगृह्णाति प्रत्याहारस्तु स स्मृतः
1,33,130,jitendriyā mahātmāno dhyānaśūnyā api dvija prayānti paramaṃ brahma punarāvṛttidurlabham,जितेन्द्रिया महात्मानो ध्यानशून्या अपि द्विज प्रयान्ति परमं ब्रह्म पुनरावृत्तिदुर्लभम्
1,33,131,anirjitendriyagrāmaṃ yastu dhyānaparo bhavet mūḍhātmānaṃ ca taṃ vidyāddhyānaṃ cāsya na sidhyati,अनिर्जितेन्द्रियग्रामं यस्तु ध्यानपरो भवेत् मूढात्मानं च तं विद्याद्ध्यानं चास्य न सिध्यति
1,33,132,yadyatpaśyati tatsarvaṃ paśyedātmavadātmani pratyāhṛtānīndriyāṇi dhārayetsā tu dhāraṇā,यद्यत्पश्यति तत्सर्वं पश्येदात्मवदात्मनि प्रत्याहृतानीन्द्रियाणि धारयेत्सा तु धारणा
1,33,133,yogājjitendriyagrāmastāni hṛtvā dṛḍhaṃ hṛdi ātmānaṃ paramaṃ dhyāyetsarvadhātāramacyutam,योगाज्जितेन्द्रियग्रामस्तानि हृत्वा दृढं हृदि आत्मानं परमं ध्यायेत्सर्वधातारमच्युतम्
1,33,134,sarvaviśvātmakaṃ viṣṇuṃ sarvasokaikakāraṇam vikasatpadyapatrākṣaṃ cārukuṇḍalabhūṣitam,सर्वविश्वात्मकं विष्णुं सर्वसोकैककारणम् विकसत्पद्यपत्राक्षं चारुकुण्डलभूषितम्
1,33,135,dīrghabāhumudārāṅgaṃ sarvālaṅkārabhṛṣitam pītāmbaradharaṃ devaṃ hemayajñopavītinam,दीर्घबाहुमुदाराङ्गं सर्वालङ्कारभृषितम् पीताम्बरधरं देवं हेमयज्ञोपवीतिनम्
1,33,136,bibhrataṃ tulasīmālāṃ kaustubhena virājitam śrīvatsavakṣasaṃ devaṃ surāsuranamaskṛtam,बिभ्रतं तुलसीमालां कौस्तुभेन विराजितम् श्रीवत्सवक्षसं देवं सुरासुरनमस्कृतम्
1,33,137,aṣṭāre hṛtsaroje tu dvādaśāṅgulavistṛte dhyāyedātmānamavyaktaṃ parātparataraṃ vibhumaṭ,अष्टारे हृत्सरोजे तु द्वादशाङ्गुलविस्तृते ध्यायेदात्मानमव्यक्तं परात्परतरं विभुमट्
1,33,138,dhyānaṃ sadbhinirgaditaṃ pratyayasyaikatānatā dhyānaṃ kṛtvā muhurttaṃ vā paraṃ mokṣaṃ labhennaraḥ,ध्यानं सद्भिनिर्गदितं प्रत्ययस्यैकतानता ध्यानं कृत्वा मुहुर्त्तं वा परं मोक्षं लभेन्नरः
1,33,139,dhyānātpāpāni naśyanti dhyānānmokṣaṃ ca vindati dhyānātprasīdati hariddharyānātsarvārthasādhanam,ध्यानात्पापानि नश्यन्ति ध्यानान्मोक्षं च विन्दति ध्यानात्प्रसीदति हरिद्धर्यानात्सर्वार्थसाधनम्
1,33,140,yadyadrūpaṃ mahāviṣṇostattaddhyāyetsamāhitam tena dhyānena tuṣṭātmā harirmokṣaṃ dadāti vai,यद्यद्रूपं महाविष्णोस्तत्तद्ध्यायेत्समाहितम् तेन ध्यानेन तुष्टात्मा हरिर्मोक्षं ददाति वै
1,33,141,acañcalaṃ manaḥ kuryāddhyeye vastuni sattama dhyānaṃ dhyeyaṃ dhyātṛbhāvaṃ yathā naśyati nirbharam,अचञ्चलं मनः कुर्याद्ध्येये वस्तुनि सत्तम ध्यानं ध्येयं ध्यातृभावं यथा नश्यति निर्भरम्
1,33,142,tato 'mṛtatvaṃ bhavati jñānāmṛtaniṣevaṇāt bhavennirantaraṃ dhyānādabhedapratipādanam,ततो ऽमृतत्वं भवति ज्ञानामृतनिषेवणात् भवेन्निरन्तरं ध्यानादभेदप्रतिपादनम्
1,33,143,suṣutpivatparānandayuktaścoparatendriyaḥ nirvātadīpavatsaṃsthaḥ samādhirabhidhīyate,सुषुत्पिवत्परानन्दयुक्तश्चोपरतेन्द्रियः निर्वातदीपवत्संस्थः समाधिरभिधीयते
1,33,144,yogī samādhyavasthāyāṃ na śṛṇoti na paśyati na jighrati na spṛśati na kiñcadvakti sattama,योगी समाध्यवस्थायां न शृणोति न पश्यति न जिघ्रति न स्पृशति न किञ्चद्वक्ति सत्तम
1,33,145,ātmā tu nirmalaḥ śuddhaḥ sañcidānandavigrahaḥ sarvopādhivinirmukto yogināṃ bhātyacañcalaḥ,आत्मा तु निर्मलः शुद्धः सञ्चिदानन्दविग्रहः सर्वोपाधिविनिर्मुक्तो योगिनां भात्यचञ्चलः
1,33,146,nirguṇo 'pi paro devo hyajñānādguṇavāniva vibhātyajñānanāśe tu yathāpūrvaṃ vyavasthitam,निर्गुणो ऽपि परो देवो ह्यज्ञानाद्गुणवानिव विभात्यज्ञाननाशे तु यथापूर्वं व्यवस्थितम्
1,33,147,paraṃ jyotirameyātmā māyāvāniva māyinām tannāśe nirmalaṃ brahma prakāśayati paṇḍitaṃ,परं ज्योतिरमेयात्मा मायावानिव मायिनाम् तन्नाशे निर्मलं ब्रह्म प्रकाशयति पण्डितं
1,33,148,ekamevādvitīyaṃ ca paraṃ jyotirnirañjanam sarveṣāmeva bhūtānāmantaryāmitayā sthitam,एकमेवाद्वितीयं च परं ज्योतिर्निरञ्जनम् सर्वेषामेव भूतानामन्तर्यामितया स्थितम्
1,33,149,aṇoraṇīyānmahato mahīyānsanātanātmākhilaviśvahetuḥ paśyanti yajjñānavidāṃ variṣṭāḥ parātparasmātparamaṃ pavitram,अणोरणीयान्महतो महीयान्सनातनात्माखिलविश्वहेतुः पश्यन्ति यज्ज्ञानविदां वरिष्टाः परात्परस्मात्परमं पवित्रम्
1,33,150,akārādikṣakārāntavarṇabhedavyavasthitaḥ purāṇapuruṣo 'nādiḥ śabdabrahmeti gīyate,अकारादिक्षकारान्तवर्णभेदव्यवस्थितः पुराणपुरुषो ऽनादिः शब्दब्रह्मेति गीयते
1,33,151,viśuddamakṣaraṃ nityaṃ pūrṇamākāśamadhyagam ānandaṃ nirmalaśāntaṃ paraṃ brahmeti gīyate,विशुद्दमक्षरं नित्यं पूर्णमाकाशमध्यगम् आनन्दं निर्मलशान्तं परं ब्रह्मेति गीयते
1,33,152,yogino hṛdi paśyanti parātmānaṃ sanātanam avikāramajaṃ śuddhaṃ paraṃ brahmeti gīyate,योगिनो हृदि पश्यन्ति परात्मानं सनातनम् अविकारमजं शुद्धं परं ब्रह्मेति गीयते
1,33,153,dhyānamanyatpravakṣyāmi śṛṇuṣva muni sattama saṃsāratāpatatpānāṃ sudhāvṛṣṭisamaṃ nṛṇām,ध्यानमन्यत्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व मुनि सत्तम संसारतापतत्पानां सुधावृष्टिसमं नृणाम्
1,33,154,nārāyaṇaṃ parānandaṃ smaretpraṇavasaṃsthitam nādarupamanaupamyamarddhamātroparisthitam,नारायणं परानन्दं स्मरेत्प्रणवसंस्थितम् नादरुपमनौपम्यमर्द्धमात्रोपरिस्थितम्
1,33,155,akāraṃ brahmaṇo rupamukāraṃ viṣṇurupavat makāraṃ rudrarupaṃ syādardhdamātraṃ parātmakam,अकारं ब्रह्मणो रुपमुकारं विष्णुरुपवत् मकारं रुद्ररुपं स्यादर्ध्दमात्रं परात्मकम्
1,33,156,mātrāstistraḥ samākhyātā brahmaviṣṇu śivādhipāḥ teṣāṃ samuccayaṃ vipra parabrahmaprabodhakam,मात्रास्तिस्त्रः समाख्याता ब्रह्मविष्णु शिवाधिपाः तेषां समुच्चयं विप्र परब्रह्मप्रबोधकम्
1,33,157,vācyaṃ tu paramaṃ brahma vācakaḥ praṇavaḥ smṛtaḥ vācyavācakasaṃbandho hyupacārāttayordvijā,वाच्यं तु परमं ब्रह्म वाचकः प्रणवः स्मृतः वाच्यवाचकसंबन्धो ह्युपचारात्तयोर्द्विजा
1,33,158,japantaḥ praṇavaṃ nityaṃ mucyante sarvapātakaiḥ tadabhyāsena saṃyuktāḥ paraṃ mokṣaṃ labhanti ca,जपन्तः प्रणवं नित्यं मुच्यन्ते सर्वपातकैः तदभ्यासेन संयुक्ताः परं मोक्षं लभन्ति च
1,33,159,japaṃśca praṇavaṃ mantraṃ brahmaviṣṇuśivātmakam koṭisūryasamaṃ tejo dhyāyedātmani nirmalam,जपंश्च प्रणवं मन्त्रं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकम् कोटिसूर्यसमं तेजो ध्यायेदात्मनि निर्मलम्
1,33,160,śālagrāmaśilārupaṃ pratimārupameva vā yadyatpāpaharaṃ vastu tattadvā cintayeddhṛdi,शालग्रामशिलारुपं प्रतिमारुपमेव वा यद्यत्पापहरं वस्तु तत्तद्वा चिन्तयेद्धृदि
1,33,161,yadetaddaiṣṇavaṃ jñānaṃ kathitaṃ te munīśvara etadviditvā yogīndro labhate mokṣamuttamam,यदेतद्दैष्णवं ज्ञानं कथितं ते मुनीश्वर एतद्विदित्वा योगीन्द्रो लभते मोक्षमुत्तमम्
1,33,162,yastvetacchṛāṇuyādvāpi paṭhedvāpi samāhitaḥ sa sarvapāpanirmukto harisālokyamānpuyāt,यस्त्वेतच्छृआणुयाद्वापि पठेद्वापि समाहितः स सर्वपापनिर्मुक्तो हरिसालोक्यमान्पुयात्
1,34,1,iti śrībṛnnāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde yoganirupaṇaṃ nāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca samākhyātāni sarvāṇi yogāṅgāni mahāmune idānīmapi sarvajña yatpṛcchāmi taducyatām,इति श्रीबृन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे योगनिरुपणं नाम त्रयस्त्रिंशो ऽध्यायः नारद उवाच समाख्यातानि सर्वाणि योगाङ्गानि महामुने इदानीमपि सर्वज्ञ यत्पृच्छामि तदुच्यताम्
1,34,2,yogobhaktimatāmeva sidhyatīti tvayoditam yasya tuṣyati sarveśastasya bhaktiśca śāśvatam,योगोभक्तिमतामेव सिध्यतीति त्वयोदितम् यस्य तुष्यति सर्वेशस्तस्य भक्तिश्च शाश्वतम्
1,34,3,yathā tuṣyati sarveśo devadevo janārdanaḥ tanmamākhyāhi sarvajña mune kāruṇyavāridhe,यथा तुष्यति सर्वेशो देवदेवो जनार्दनः तन्ममाख्याहि सर्वज्ञ मुने कारुण्यवारिधे
1,34,4,sanaka uvāca nārāyaṇaṃ paraṃ devaṃ saccidānandavigraham bhaja sarvātmanā vipra yadi muktimabhīpsasi,सनक उवाच नारायणं परं देवं सच्चिदानन्दविग्रहम् भज सर्वात्मना विप्र यदि मुक्तिमभीप्ससि
1,34,5,ripavastaṃ na hiṃsanti na bādhante grahāścatam rākṣasāśca na cekṣante naraṃ viṣṇuparāyaṇam,रिपवस्तं न हिंसन्ति न बाधन्ते ग्रहाश्चतम् राक्षसाश्च न चेक्षन्ते नरं विष्णुपरायणम्
1,34,6,bhaktardṛḍhā bhavedyasya devadeve janārdane śreyāṃsi tasya sidhyanti bhaktimanto 'dhikāstataḥ,भक्तर्दृढा भवेद्यस्य देवदेवे जनार्दने श्रेयांसि तस्य सिध्यन्ति भक्तिमन्तो ऽधिकास्ततः
1,34,7,pādau tau saphalau puṃsāṃ yau viṣṇugṛhagāminau tau karau laphalau jñeyau viṣṇupūjāparau tu yau,पादौ तौ सफलौ पुंसां यौ विष्णुगृहगामिनौ तौ करौ लफलौ ज्ञेयौ विष्णुपूजापरौ तु यौ
1,34,8,te netre suphale puṃsāṃ paśyato ye danārdanam sā jihvā procyate sadbhirharināmaparā tu yā,ते नेत्रे सुफले पुंसां पश्यतो ये दनार्दनम् सा जिह्वा प्रोच्यते सद्भिर्हरिनामपरा तु या
1,34,9,satyaṃ satyaṃ punaḥ satyamuddhṛtya bhujamutyate tattvaṃ gurusamaṃ nārita nata devaḥ keśavātparaḥ,सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुत्यते तत्त्वं गुरुसमं नारित नत देवः केशवात्परः
1,34,10,satyaṃ vacmihitaṃ vācmi sāraṃ vacmi punaḥ punaḥ asāre 'smiṃsta saṃsāre satyaṃ harisamarcanam,सत्यं वच्मिहितं वाच्मि सारं वच्मि पुनः पुनः असारे ऽस्मिंस्त संसारे सत्यं हरिसमर्चनम्
1,34,11,saṃsārapāśaṃ sudṛḍhaṃ mahāmohapradāyakam haribhaktikuṭāreṇa cchittvātyantasukhī bhava,संसारपाशं सुदृढं महामोहप्रदायकम् हरिभक्तिकुटारेण च्छित्त्वात्यन्तसुखी भव
1,34,12,tanmanaḥ saṃyutaṃ viṣṇau sā vāṇī yatparāyaṇā te śrotre tatkathāsārapūrite lokavandite,तन्मनः संयुतं विष्णौ सा वाणी यत्परायणा ते श्रोत्रे तत्कथासारपूरिते लोकवन्दिते
1,34,13,ānandamakṣaraṃ śūnyamavasthātritayairapi ākāśamadhyagaṃ devaṃ bhaja nārada saṃtatam,आनन्दमक्षरं शून्यमवस्थात्रितयैरपि आकाशमध्यगं देवं भज नारद संततम्
1,34,14,sthānaṃ na śakyate yasya svarupaṃ vā kadācana nirdeṣṭuṃ muniśārdūla draṣṭuṃ vāpyakṛtātmabhiḥ,स्थानं न शक्यते यस्य स्वरुपं वा कदाचन निर्देष्टुं मुनिशार्दूल द्रष्टुं वाप्यकृतात्मभिः
1,34,15,samastaiḥ karaṇairyukto vartte 'sau yadā tadā jāgradityucyate sadbhirantaryāmī sanātanaḥ,समस्तैः करणैर्युक्तो वर्त्ते ऽसौ यदा तदा जाग्रदित्युच्यते सद्भिरन्तर्यामी सनातनः
1,34,16,yadāntaḥ karaṇairṃyuktaḥ svecchayā vicaratyasau svapannicyucyate hyātmā yadā svāpavivarjitaḥ,यदान्तः करणैर्ंयुक्तः स्वेच्छया विचरत्यसौ स्वपन्निच्युच्यते ह्यात्मा यदा स्वापविवर्जितः
1,34,17,na bāhyakaraṇairyukto na cāntaḥ karaṇaistathā asvarupo yadātmāsau puṇyāpuṇyavivarjitaḥ,न बाह्यकरणैर्युक्तो न चान्तः करणैस्तथा अस्वरुपो यदात्मासौ पुण्यापुण्यविवर्जितः
1,34,18,sarvopādhivinirmukto hyānando nirguṇo vibhuḥ parabrahmamayo devaḥ suṣutpa iti gīyate,सर्वोपाधिविनिर्मुक्तो ह्यानन्दो निर्गुणो विभुः परब्रह्ममयो देवः सुषुत्प इति गीयते
1,34,19,bhāvanāmayametadvai jagatsthāvarajaṅgamam vidyudvilolaṃ viprendra bhaghaja tasmājjanārdanam,भावनामयमेतद्वै जगत्स्थावरजङ्गमम् विद्युद्विलोलं विप्रेन्द्र भघज तस्माज्जनार्दनम्
1,34,20,ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau vartate yasya tasyaiva tuṣyate jagatāṃ patiḥ,अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ वर्तते यस्य तस्यैव तुष्यते जगतां पतिः
1,34,21,sarvabhaghūtadayāyukto viprapūjāparāyaṇaḥ tasya tuṣṭo jagannātho madhukaiṭabhamarddanaḥ,सर्वभघूतदयायुक्तो विप्रपूजापरायणः तस्य तुष्टो जगन्नाथो मधुकैटभमर्द्दनः
1,34,22,satkathāyāṃ ca ramate satkathāṃ ca karoti yaḥ satsaṅgo nirahaṃ kārastasya prīto ramāpatiḥ,सत्कथायां च रमते सत्कथां च करोति यः सत्सङ्गो निरहं कारस्तस्य प्रीतो रमापतिः
1,34,23,nāmasaṃkīrttanaṃ viṣṇo kṣuttṛṭpraskhalitādiṣu karoti satataṃ yastu tasya prīto hyadhokṣajaḥ,नामसंकीर्त्तनं विष्णो क्षुत्तृट्प्रस्खलितादिषु करोति सततं यस्तु तस्य प्रीतो ह्यधोक्षजः
1,34,24,yātu nārīpatiprāṇā patipūjāparāyaṇā tasyāstuṣṭo jagannātho dadāti svapadaṃ mune,यातु नारीपतिप्राणा पतिपूजापरायणा तस्यास्तुष्टो जगन्नाथो ददाति स्वपदं मुने
1,34,25,asūyārahitā ye tu hyahaṅkāravivarjitāḥ devapūjāparāścaiva teṣāṃ tuṣyati keśavaḥ,असूयारहिता ये तु ह्यहङ्कारविवर्जिताः देवपूजापराश्चैव तेषां तुष्यति केशवः
1,34,26,tasmācchṛṇuṣva devarśe bhajasvaṃ satataṃ harim mā kuruṣva hyahaṅkāraṃ vidyullolaśriyā vṛthā,तस्माच्छृणुष्व देवर्शे भजस्वं सततं हरिम् मा कुरुष्व ह्यहङ्कारं विद्युल्लोलश्रिया वृथा
1,34,27,śarīraṃ mṛtyusaṃyuktaṃ jīvitaṃ cāti cañcalam rājādibhirdhanaṃ bādhyaṃ sampadaḥ kṣaṇabhaṅgurāḥ,शरीरं मृत्युसंयुक्तं जीवितं चाति चञ्चलम् राजादिभिर्धनं बाध्यं सम्पदः क्षणभङ्गुराः
1,34,28,kiṃ na paśyasi devarṣe hyāyuṣārddhaṃ tu nidrayā hataṃ ca bhojanādyaiśca kiyadāyuḥ samāhṛtam,किं न पश्यसि देवर्षे ह्यायुषार्द्धं तु निद्रया हतं च भोजनाद्यैश्च कियदायुः समाहृतम्
1,34,29,kiyadāyurbālabhāvātkiyadvṛthā kiyadviṣayabhogaiśca kadā dharmānkariṣyati,कियदायुर्बालभावात्कियद्वृथा कियद्विषयभोगैश्च कदा धर्मान्करिष्यति
1,34,30,bālabhāve ca vārddhakyena ghaṭetācyutārcanam vayasyeva tato dharmānkuru tvamanahaṅkṛtaḥ,बालभावे च वार्द्धक्येन घटेताच्युतार्चनम् वयस्येव ततो धर्मान्कुरु त्वमनहङ्कृतः
1,34,31,mā vināśaṃ vraja mune magnaḥ saṃsāragahvare varurvināśanilayamāpadāṃ paramaṃ padam,मा विनाशं व्रज मुने मग्नः संसारगह्वरे वरुर्विनाशनिलयमापदां परमं पदम्
1,34,32,śarīraṃ bhoganilayaṃ malādyaiḥ paridūṣitam kimarthaṃ śāśvatadhiyā kuryātpāpaṃ naro vṛthā,शरीरं भोगनिलयं मलाद्यैः परिदूषितम् किमर्थं शाश्वतधिया कुर्यात्पापं नरो वृथा
1,34,33,āsārabhūte saṃsāre nānāduḥ khasamanvite viśvāso nātra karttavyo niścitaṃ mṛtyusaṃkule,आसारभूते संसारे नानादुः खसमन्विते विश्वासो नात्र कर्त्तव्यो निश्चितं मृत्युसंकुले
1,34,34,tasmācchṛṇuṣva viprendra satyametadvravīmyaham dehayoganivṛttyarthaṃ sadya eva janārdanam,तस्माच्छृणुष्व विप्रेन्द्र सत्यमेतद्व्रवीम्यहम् देहयोगनिवृत्त्यर्थं सद्य एव जनार्दनम्
1,34,35,mānaṃ tyaktvā tathā lobhaṃ kāmakrodhavivarjitaḥ bhajasva satataṃ viṣṇuṃ mānuṣyamatidurlabham,मानं त्यक्त्वा तथा लोभं कामक्रोधविवर्जितः भजस्व सततं विष्णुं मानुष्यमतिदुर्लभम्
1,34,36,koṭijanmasahasreṣu sthāvarādiṣu sattama saṃbhrāntasya tu mānuṣyaṃ kathañcitparilabhyate,कोटिजन्मसहस्रेषु स्थावरादिषु सत्तम संभ्रान्तस्य तु मानुष्यं कथञ्चित्परिलभ्यते
1,34,37,tatrāpi devatābuddhirdānabuddhiśca sattama bhogabuddhistathā nṝṇāṃ janmāntaratapaḥ phalam,तत्रापि देवताबुद्धिर्दानबुद्धिश्च सत्तम भोगबुद्धिस्तथा नॄणां जन्मान्तरतपः फलम्
1,34,38,mānuṣyaṃ durlabhaṃ prāpya yo hariṃ nārcayetsakṛt mūrkhaḥ ko 'sti parastasmājjaḍabuddhiracetanaḥ,मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य यो हरिं नार्चयेत्सकृत् मूर्खः को ऽस्ति परस्तस्माज्जडबुद्धिरचेतनः
1,34,39,durlabhaṃ prāpya mānuṣyaṃ nārcayanti ca ye harim teṣāmatīva mūrkhāṇāṃ vivekaḥ kutra tiṣṭhati,दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं नार्चयन्ति च ये हरिम् तेषामतीव मूर्खाणां विवेकः कुत्र तिष्ठति
1,34,40,ārādhito jagannātho dadātyabhimataṃ phalam kastaṃ na pūjayedviprasaṃsārāpripradīpitaḥ,आराधितो जगन्नाथो ददात्यभिमतं फलम् कस्तं न पूजयेद्विप्रसंसाराप्रिप्रदीपितः
1,34,41,caṇḍālo 'pi muniśreṣṭa viṣṇubhakto dvijādhikaḥ viṣṇubhaktivihīnaśca dvijo 'pi śvapacādhamaḥ,चण्डालो ऽपि मुनिश्रेष्ट विष्णुभक्तो द्विजाधिकः विष्णुभक्तिविहीनश्च द्विजो ऽपि श्वपचाधमः
1,34,42,tasmātkāmādikaṃ tyaktvā bhajeta harimavyayam yasmiṃstuṣṭe 'khilaṃ tuṣyedyataḥ sarvagato hariḥ,तस्मात्कामादिकं त्यक्त्वा भजेत हरिमव्ययम् यस्मिंस्तुष्टे ऽखिलं तुष्येद्यतः सर्वगतो हरिः
1,34,43,yathā hastipade sarvaṃ padamātraṃ pralīyate tathaḥā carācaraṃ viśvaṃ viṣṇāviva pralīyate,यथा हस्तिपदे सर्वं पदमात्रं प्रलीयते तथःआ चराचरं विश्वं विष्णाविव प्रलीयते
1,34,44,ākāśena yathā vyātpaṃ jagatsthāvarajaṅgamam tathaiva hariṇā vyātpaṃ viśvametaccarācaram,आकाशेन यथा व्यात्पं जगत्स्थावरजङ्गमम् तथैव हरिणा व्यात्पं विश्वमेतच्चराचरम्
1,34,45,janmano maraṇaṃ nṝṇāṃ janma vai mṛtyusādhanam ubhe te nikaṭe viddhi tannāśo harisevayā,जन्मनो मरणं नॄणां जन्म वै मृत्युसाधनम् उभे ते निकटे विद्धि तन्नाशो हरिसेवया
1,34,46,dhyātaḥ smṛtaḥ pūjito vā praṇato vā janārdanaḥ saṃsārapāśavicchedīkastaṃ na pratipūjayet,ध्यातः स्मृतः पूजितो वा प्रणतो वा जनार्दनः संसारपाशविच्छेदीकस्तं न प्रतिपूजयेत्
1,34,47,yannāmoccāṃraṇādeva mahāpātakanāśanam yaṃ samabhyarcya viprarṣe mokṣabhāgī bhavennaraḥ,यन्नामोच्चांरणादेव महापातकनाशनम् यं समभ्यर्च्य विप्रर्षे मोक्षभागी भवेन्नरः
1,34,48,aho citramaho citramaho citramidaṃ dvija harināmni sthite lokaḥ saṃsāre parivarttate,अहो चित्रमहो चित्रमहो चित्रमिदं द्विज हरिनाम्नि स्थिते लोकः संसारे परिवर्त्तते
1,34,49,bhūyobhūyo 'pi vakṣyāmi satyametattapodhana nīyamāno yamabhaṭairaśakto dharmasādhanaiḥ,भूयोभूयो ऽपि वक्ष्यामि सत्यमेतत्तपोधन नीयमानो यमभटैरशक्तो धर्मसाधनैः
1,34,50,yāvannendriyavaikalyaṃ yāvadvyādhirna bādhate tāvadevārcayedviṣṇuṃ yadi muktimabhīpsati,यावन्नेन्द्रियवैकल्यं यावद्व्याधिर्न बाधते तावदेवार्चयेद्विष्णुं यदि मुक्तिमभीप्सति
1,34,51,māturgarbhādviniḥ māturgarbhādviniṣkrānto yadā jantustadaiva hi mṛtyuḥ saṃnihito bhūyāttasmāddharmaparo bhavet,मातुर्गर्भाद्विनिः मातुर्गर्भाद्विनिष्क्रान्तो यदा जन्तुस्तदैव हि मृत्युः संनिहितो भूयात्तस्माद्धर्मपरो भवेत्
1,34,52,aho kaṣṭamaho kaṣṭamahokaṣṭamidaṃ vapuḥ vinaśvaraṃ samājñāya dharmaṃ naivācaratyayam,अहो कष्टमहो कष्टमहोकष्टमिदं वपुः विनश्वरं समाज्ञाय धर्मं नैवाचरत्ययम्
1,34,53,satyaṃ satyaṃ punaḥ satyamuddhṛtya bhujamucyate dambhācāraṃ parityajyaṃ vāsudevaṃ samarcayet,सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते दम्भाचारं परित्यज्यं वासुदेवं समर्चयेत्
1,34,54,bhūyo bhūyo hitaṃ vacmi bhujamuddhṛtya nārada viṣṇuḥ sarvātmanā pūjyastyājyāsūyā tathānṛtam,भूयो भूयो हितं वच्मि भुजमुद्धृत्य नारद विष्णुः सर्वात्मना पूज्यस्त्याज्यासूया तथानृतम्
1,34,55,krodhamūlo manastāpaḥ krodhaḥ saṃsārabandhanam dharmakṣayakaraḥ krodhastasmāttaṃ parivarjayet,क्रोधमूलो मनस्तापः क्रोधः संसारबन्धनम् धर्मक्षयकरः क्रोधस्तस्मात्तं परिवर्जयेत्
1,34,56,kāmamūlamidaṃ janma kāmaḥ pāpasya kāraṇam yaśaḥ kṣayakaraḥ kāmastasmāttaṃ parivarjayet,काममूलमिदं जन्म कामः पापस्य कारणम् यशः क्षयकरः कामस्तस्मात्तं परिवर्जयेत्
1,34,57,samastaduḥkhajālānāṃ mātsaryaṃ kāraṇaṃ smṛtam narakāṇāṃ sādhanaṃ ca tasmāttadapi saṃtyajet,समस्तदुःखजालानां मात्सर्यं कारणं स्मृतम् नरकाणां साधनं च तस्मात्तदपि संत्यजेत्
1,34,58,mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ tasmāttadabhisaṃyojya parātmani sukhī bhavet,मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः तस्मात्तदभिसंयोज्य परात्मनि सुखी भवेत्
1,34,59,aho dhairyamaho dhairyamaho dhairyamaho nṛṇām viṣṇau sthite jagannāthe na bhajanti madoddhatāḥ,अहो धैर्यमहो धैर्यमहो धैर्यमहो नृणाम् विष्णौ स्थिते जगन्नाथे न भजन्ति मदोद्धताः
1,34,60,anārādhya jagannāthaṃ sarvadhātāramacyutam saṃsārasāgare magnāḥ kathaṃ pāraṃ prayānti hi,अनाराध्य जगन्नाथं सर्वधातारमच्युतम् संसारसागरे मग्नाः कथं पारं प्रयान्ति हि
1,34,61,acyutānantagovindanāmoccāraṇabheṣajāt naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham,अच्युतानन्तगोविन्दनामोच्चारणभेषजात् नश्यन्ति सकला रोगाः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
1,34,62,nārāyaṇa jagannātha vāsudeva janārddana itīrayanti ye nityaṃ te vai sarvatra vanditāḥ,नारायण जगन्नाथ वासुदेव जनार्द्दन इतीरयन्ति ये नित्यं ते वै सर्वत्र वन्दिताः
1,34,63,adyāpi ca muniśreṣṭa brahmādyā api devatāḥ yatprābhāvaṃ na jānanti taṃ yāhi śaraṇaṃ mune,अद्यापि च मुनिश्रेष्ट ब्रह्माद्या अपि देवताः यत्प्राभावं न जानन्ति तं याहि शरणं मुने
1,34,64,aho maurkhyamaho maurkhyamaho maurkhyaṃ durātmanām hṛtpadmasaṃsthitaṃ viṣṇuṃ na vijānanti nārada,अहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यं दुरात्मनाम् हृत्पद्मसंस्थितं विष्णुं न विजानन्ति नारद
1,34,65,śṛṇuṣva muniśārdūla bhūyobhūyo vadāmyaham hariḥ śraddhāvatāṃ tuṣyenna dhanairna ca bāndhavaiḥ,शृणुष्व मुनिशार्दूल भूयोभूयो वदाम्यहम् हरिः श्रद्धावतां तुष्येन्न धनैर्न च बान्धवैः
1,34,66,bandhumattvaṃ dhanāḍhyatvaṃ putravattvaṃ ca sattama viṣṇubhaghaktimatāṃ nṝṇāṃ bhavejjanmani janmani,बन्धुमत्त्वं धनाढ्यत्वं पुत्रवत्त्वं च सत्तम विष्णुभघक्तिमतां नॄणां भवेज्जन्मनि जन्मनि
1,34,67,pāpamūlamayaṃ dehaḥ pāpakarmaratastathā etadviditvā satataṃ pūjanīyo janārddanaḥ,पापमूलमयं देहः पापकर्मरतस्तथा एतद्विदित्वा सततं पूजनीयो जनार्द्दनः
1,34,68,putramitrakalatrādyā bahavaḥ syuśca saṃpadaḥ haripūjāratānāṃ tu bhavatyena na saṃśayaḥ,पुत्रमित्रकलत्राद्या बहवः स्युश्च संपदः हरिपूजारतानां तु भवत्येन न संशयः
1,34,69,ihāmutra sukhaprepsuḥ pūjayetsatataṃ harim ihāmutrāsukhaprepsuḥ paranindāparo bhavet,इहामुत्र सुखप्रेप्सुः पूजयेत्सततं हरिम् इहामुत्रासुखप्रेप्सुः परनिन्दापरो भवेत्
1,34,70,dhigjanma bhaktihīnānāṃ devadeve janārddane satpātradānaśūnyaṃ yattaddhanaṃ dhikpunaḥ punaḥ,धिग्जन्म भक्तिहीनानां देवदेवे जनार्द्दने सत्पात्रदानशून्यं यत्तद्धनं धिक्पुनः पुनः
1,34,71,na namedviṣṇave yasya śarīraṃ karmabhedine pāpānāmākaraṃ tadvai vijñeyaṃ munisattama,न नमेद्विष्णवे यस्य शरीरं कर्मभेदिने पापानामाकरं तद्वै विज्ञेयं मुनिसत्तम
1,34,72,satpātradānarahitaṃ yaddravyaṃ yena rakṣitam cauryeṇa rakṣitamiva viddhi lokeṣu niścitam,सत्पात्रदानरहितं यद्द्रव्यं येन रक्षितम् चौर्येण रक्षितमिव विद्धि लोकेषु निश्चितम्
1,34,73,taḍillolaśriyā mattāḥ kṣaṇaṃbhayuraśālinaḥ nārādhayanti viśveśaṃ paśupāśavimocakam,तडिल्लोलश्रिया मत्ताः क्षणंभयुरशालिनः नाराधयन्ति विश्वेशं पशुपाशविमोचकम्
1,34,74,sṛṣṭistu dvividhā proktā daivāsuravibhedataḥ hari bhakti yutā daivī taddhīnā hyāsurī mahā,सृष्टिस्तु द्विविधा प्रोक्ता दैवासुरविभेदतः हरि भक्ति युता दैवी तद्धीना ह्यासुरी महा
1,34,75,tasmācchṛṇaṣva viprendra haribhaktiparāyaṇāḥ śreṣṭhāḥ sarvatra vikhyātā yato bhaktiḥ sudurlabhā,तस्माच्छृणष्व विप्रेन्द्र हरिभक्तिपरायणाः श्रेष्ठाः सर्वत्र विख्याता यतो भक्तिः सुदुर्लभा
1,34,76,asūyārahitā ye ca vipratrāṇaparāyaṇāḥ kāmādirahitā ye ca teṣāṃ tuṣyati keśavaḥ,असूयारहिता ये च विप्रत्राणपरायणाः कामादिरहिता ये च तेषां तुष्यति केशवः
1,34,77,saṃmārjanādinā ye tu viṣṇuśuśrūṣaṇe ratāḥ satpātradānaniratāḥ prayānti paramaṃ padam,संमार्जनादिना ये तु विष्णुशुश्रूषणे रताः सत्पात्रदाननिरताः प्रयान्ति परमं पदम्
1,35,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde haribhaktilakṣaṇaṃ nāma catustriṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca punarvakṣyāmi māhātmyaṃ devadevasya cakriṇaḥ paṭhatāṃ śuṇvatāṃ sadyaḥ pāparāśiḥ praṇaśyati,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे हरिभक्तिलक्षणं नाम चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सनक उवाच पुनर्वक्ष्यामि माहात्म्यं देवदेवस्य चक्रिणः पठतां शुण्वतां सद्यः पापराशिः प्रणश्यति
1,35,2,śāntā jitāriṣaḍvargā yogenāpyanahṝṅkṛtāḥ yajanti jñānayogena jñānarūpiṇamavyayam,शान्ता जितारिषड्वर्गा योगेनाप्यनहॄङ्कृताः यजन्ति ज्ञानयोगेन ज्ञानरूपिणमव्ययम्
1,35,3,tīrthasnānairviśuddhā ye vratadānatapomakhaiḥ yajanti karmayogena sarvadhātāramacyutam,तीर्थस्नानैर्विशुद्धा ये व्रतदानतपोमखैः यजन्ति कर्मयोगेन सर्वधातारमच्युतम्
1,35,4,lubdhā vyasanito 'jñāśca na yajanti jagatpatim ajarāmaravanmūḍhāstiṣṭanti narakīṭakāḥ,लुब्धा व्यसनितो ऽज्ञाश्च न यजन्ति जगत्पतिम् अजरामरवन्मूढास्तिष्टन्ति नरकीटकाः
1,35,5,taḍillekhāśriyā mattā vṛthāhṝṅkāradviṣitāḥ na yajanti jagannāthaṃ sarvaśraiyovidhāyakam,तडिल्लेखाश्रिया मत्ता वृथाहॄङ्कारद्विषिताः न यजन्ति जगन्नाथं सर्वश्रैयोविधायकम्
1,35,6,haridharmaratāḥ śāntā haripādābjasevakāḥ daivātke 'pīha jāyante lokānugrahatatparāḥ,हरिधर्मरताः शान्ता हरिपादाब्जसेवकाः दैवात्के ऽपीह जायन्ते लोकानुग्रहतत्पराः
1,35,7,karmaṇā manasā vācā yo yajedbhaktito harim sa yāti paramaṃ sthānaṃ sarvalokottamottamam,कर्मणा मनसा वाचा यो यजेद्भक्तितो हरिम् स याति परमं स्थानं सर्वलोकोत्तमोत्तमम्
1,35,8,atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpapraṇāśanam,अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम्
1,35,9,tatpravakṣyāmi caritaṃ yajñamālisumālinoḥ yasya śravaṇamātreṇa vācimedha phalaṃ labhet,तत्प्रवक्ष्यामि चरितं यज्ञमालिसुमालिनोः यस्य श्रवणमात्रेण वाचिमेध फलं लभेत्
1,35,10,kaścidāsītpurā vipra brahmaṇo raivateṃ'tare vedamāliriti khyāto vedavedāṅgapāragaḥ,कश्चिदासीत्पुरा विप्र ब्रह्मणो रैवतेंऽतरे वेदमालिरिति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः
1,35,11,sarvabhūtadayāyukto haripūjāparāyaṇaḥ putramitrakalatrārthaṃ dhanārjanaparo 'bhavat,सर्वभूतदयायुक्तो हरिपूजापरायणः पुत्रमित्रकलत्रार्थं धनार्जनपरो ऽभवत्
1,35,12,apaṇyaṃvikrayaṃ cakre tathā ca rasivikrayam caṇḍālādyairapi tathā saṃbhaṣī tatpratigrahī,अपण्यंविक्रयं चक्रे तथा च रसिविक्रयम् चण्डालाद्यैरपि तथा संभषी तत्प्रतिग्रही
1,35,13,tapasāṃ vikrayaṃ cakre vratānāṃ vikrayaṃ tathā parārthaṃ tīrthagamanaṃ kalatrārthamakārayat,तपसां विक्रयं चक्रे व्रतानां विक्रयं तथा परार्थं तीर्थगमनं कलत्रार्थमकारयत्
1,35,14,kālena gacchatā vipra jātau tasya sutāvubho yajñamālī sumālī ca yamalāvatiśobhanau,कालेन गच्छता विप्र जातौ तस्य सुतावुभो यज्ञमाली सुमाली च यमलावतिशोभनौ
1,35,15,tataḥ pitā kumārau tāvatisnehasamanvitaḥ poṣayāmāsa vātsalyādbahubhiḥ sādhanaistadā,ततः पिता कुमारौ तावतिस्नेहसमन्वितः पोषयामास वात्सल्याद्बहुभिः साधनैस्तदा
1,35,16,vedamālirbahūpāyairdhanaṃ saṃpādya yatnataḥ svadhanaṃ gaṇayāmāsa kiyatsyāditi veditum,वेदमालिर्बहूपायैर्धनं संपाद्य यत्नतः स्वधनं गणयामास कियत्स्यादिति वेदितुम्
1,35,17,nidhikoṭisahasrāṇāṃ koṭikoṭiguṇānvitam vigaṇayya svayaṃ dṛṣṭo vismitaścārthacintayā,निधिकोटिसहस्राणां कोटिकोटिगुणान्वितम् विगणय्य स्वयं दृष्टो विस्मितश्चार्थचिन्तया
1,35,18,asatpratigrahaiścaiva apaṇyānāṃ ca vikrayaiḥ meyā tapo vikrayādyairetaddhanamupārjitam,असत्प्रतिग्रहैश्चैव अपण्यानां च विक्रयैः मेया तपो विक्रयाद्यैरेतद्धनमुपार्जितम्
1,35,19,nādyāpi śāntimāpannā mama tṛṣṇātiduḥsahā merutulyasuvarṇāni hyasaṃkhyātāni vāñchati,नाद्यापि शान्तिमापन्ना मम तृष्णातिदुःसहा मेरुतुल्यसुवर्णानि ह्यसंख्यातानि वाञ्छति
1,35,20,aho manye mahākaṣṭaṃ samastakleśasādhanam sarvānkāmānavāṃpnoti punaranyañca kāṅkṣati,अहो मन्ये महाकष्टं समस्तक्लेशसाधनम् सर्वान्कामानवांप्नोति पुनरन्यञ्च काङ्क्षति
1,35,21,jīryanti jīryataḥ keśāḥ dantā jīryanti jīryataḥ cakṣuḥśrotre ca jīryete tṛṣṇekā taruṇāyate,जीर्यन्ति जीर्यतः केशाः दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः चक्षुःश्रोत्रे च जीर्येते तृष्णेका तरुणायते
1,35,22,mamedriyāṇi sarvāṇi mandabhāvaṃ vrajanti ca balaṃ hataṃ ca jarasā tṛṣṇā taruṇatāṃ gatā,ममेद्रियाणि सर्वाणि मन्दभावं व्रजन्ति च बलं हतं च जरसा तृष्णा तरुणतां गता
1,35,23,kaṣṭāśā varttate yasya sa vidrānatha paṇḍitaḥ suśānto 'pi pramanyuḥ syāddhīmānapyatimūḍhadhīḥ,कष्टाशा वर्त्तते यस्य स विद्रानथ पण्डितः सुशान्तो ऽपि प्रमन्युः स्याद्धीमानप्यतिमूढधीः
1,35,24,āśā bhaṅgakarī puṃsāmajeyārātisannibhā tasmādāśāṃ tyajetprājño yadīcchecchāśvataṃ sukham,आशा भङ्गकरी पुंसामजेयारातिसन्निभा तस्मादाशां त्यजेत्प्राज्ञो यदीच्छेच्छाश्वतं सुखम्
1,35,25,balaṃ tejoḥ yaśaśvaiva vidyāṃ mānaṃ ca vṛddhatām tathaiva satkule janma āśā hatyativegataḥ,बलं तेजोः यशश्वैव विद्यां मानं च वृद्धताम् तथैव सत्कुले जन्म आशा हत्यतिवेगतः
1,35,26,nṛṇāmāśābhibhūtānāmāścaryamidasucyate kiñciddātāpi cāṇḍālastasmādadhikatāṃ gataḥ,नृणामाशाभिभूतानामाश्चर्यमिदसुच्यते किञ्चिद्दातापि चाण्डालस्तस्मादधिकतां गतः
1,35,27,āśābhibhūtā ye martyā mahāmohā mahoddhatāḥ avamānādikaṃ duḥkhaṃ na jānanti kadāpyaho,आशाभिभूता ये मर्त्या महामोहा महोद्धताः अवमानादिकं दुःखं न जानन्ति कदाप्यहो
1,35,28,mayāpyevaṃ bahukliśairetaddhanamupārjitam śarīramapi jīrṇaṃ ca jarasāpahataṃ balam,मयाप्येवं बहुक्लिशैरेतद्धनमुपार्जितम् शरीरमपि जीर्णं च जरसापहतं बलम्
1,35,29,itaḥ paraṃ yatiṣyāmi paralokārthamādarāt evaṃ niścitya viprendra dharmamārga rato 'bhavat,इतः परं यतिष्यामि परलोकार्थमादरात् एवं निश्चित्य विप्रेन्द्र धर्ममार्ग रतो ऽभवत्
1,35,30,tadaiva taddhanaṃ sarvaṃ caturddhā vyabhajattathā svayaṃ tu bhāga dvitaya svārjitārthādapāharat,तदैव तद्धनं सर्वं चतुर्द्धा व्यभजत्तथा स्वयं तु भाग द्वितय स्वार्जितार्थादपाहरत्
1,35,31,śeṣaṃ ca bhāgadvitayaṃ putrayorubhayordadau svenārjitānāṃ pāpānāṃ nāśaṃ kartumanāstadā,शेषं च भागद्वितयं पुत्रयोरुभयोर्ददौ स्वेनार्जितानां पापानां नाशं कर्तुमनास्तदा
1,35,32,prapātaḍāgārāmāṃśca tathā devagṛhānbahūn annādīnāṃ ca dānāni gaṅgātīre cakāra saḥ,प्रपातडागारामांश्च तथा देवगृहान्बहून् अन्नादीनां च दानानि गङ्गातीरे चकार सः
1,35,33,evaṃ dhanamaśeṣaṃ ca viśrāṇya haribhaktimān nāranārāyaṇa sthānaṃ jagāma tapase vanam,एवं धनमशेषं च विश्राण्य हरिभक्तिमान् नारनारायण स्थानं जगाम तपसे वनम्
1,35,34,tatrāpaśyanmahāramyamāśramaṃ munisevitam phalitaiḥ puṣaapitaiścaiva śobhitaṃ vṛkṣasaṃcayaiḥ,तत्रापश्यन्महारम्यमाश्रमं मुनिसेवितम् फलितैः पुषअपितैश्चैव शोभितं वृक्षसंचयैः
1,35,35,gṛṇadbhiḥ paramaṃ brahma śāstracintāparaistathā paricaryāparairvṛddhairmunibhiḥ pariśobhitam,गृणद्भिः परमं ब्रह्म शास्त्रचिन्तापरैस्तथा परिचर्यापरैर्वृद्धैर्मुनिभिः परिशोभितम्
1,35,36,śiṣyaiḥ parivṛtaṃ tatra muniṃ jānanti saṃjñakam gṛṇantaṃ paramaṃ brahma tejorāśiṃ dadarśa ha,शिष्यैः परिवृतं तत्र मुनिं जानन्ति संज्ञकम् गृणन्तं परमं ब्रह्म तेजोराशिं ददर्श ह
1,35,37,śamādiguṇasaṃyuktaṃ rāgādirahitaṃ munim śīrṇaparṇāśanaṃ dṛṣṭvā vedamālirnanāma tam,शमादिगुणसंयुक्तं रागादिरहितं मुनिम् शीर्णपर्णाशनं दृष्ट्वा वेदमालिर्ननाम तम्
1,35,38,tasya jānantirāgantoḥ kalpayāmāsa cārhaṇam kandamūlaphalādyaistu nārāyaṇadhiyā mune,तस्य जानन्तिरागन्तोः कल्पयामास चार्हणम् कन्दमूलफलाद्यैस्तु नारायणधिया मुने
1,35,39,kṛtātithyakriyastena vedamālī kṛtāñjaliḥ vinayāvanato bhūtvā provāca vadatāṃ varam,कृतातिथ्यक्रियस्तेन वेदमाली कृताञ्जलिः विनयावनतो भूत्वा प्रोवाच वदतां वरम्
1,35,40,bhagavankṛtakṛtyo 'smi vigataṃ kalmaṣaṃ mama māmuddhara mahābhāga jñānadānena paṇḍita,भगवन्कृतकृत्यो ऽस्मि विगतं कल्मषं मम मामुद्धर महाभाग ज्ञानदानेन पण्डित
1,35,41,evamuktastatastena jānantirmunisattamaḥ provāca prahasanvāgmī vedamāliṃ guṇānvitam,एवमुक्तस्ततस्तेन जानन्तिर्मुनिसत्तमः प्रोवाच प्रहसन्वाग्मी वेदमालिं गुणान्वितम्
1,35,42,jānantiruvāca śṛṇaṣva vipraśārdūla saṃsāracchedakāraṇam pravakṣyāmi samāsena durlabhaṃ tvakṛtātmanām,जानन्तिरुवाच शृणष्व विप्रशार्दूल संसारच्छेदकारणम् प्रवक्ष्यामि समासेन दुर्लभं त्वकृतात्मनाम्
1,35,43,bhaja viṣṇuṃ paraṃ nityaṃ smara nārāyaṇaṃ prabhum parāpavādaṃ paiśunyaṃ kadācidapi mā kṛthāḥ,भज विष्णुं परं नित्यं स्मर नारायणं प्रभुम् परापवादं पैशुन्यं कदाचिदपि मा कृथाः
1,35,44,paropakāranirataḥ sa dā bhava mahāmate haripūjāparaścaiva tyaja mūrkhasamāgamam,परोपकारनिरतः स दा भव महामते हरिपूजापरश्चैव त्यज मूर्खसमागमम्
1,35,45,kāmaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ ca mohaṃ ca madamatsarau parityajyātmavallokaṃ dṛṣṭvā śāntiṃ gamiṣyasi,कामं क्रोधं च लोभं च मोहं च मदमत्सरौ परित्यज्यात्मवल्लोकं दृष्ट्वा शान्तिं गमिष्यसि
1,35,46,asūyāṃ paranindāṃ ca kadācidapi mā kuru draṃbhācāramahṝṅkāraṃ naiṣṭhuryaṃ ca parityaja,असूयां परनिन्दां च कदाचिदपि मा कुरु द्रंभाचारमहॄङ्कारं नैष्ठुर्यं च परित्यज
1,35,47,dayāṃ kuruṣva bhuteṣu śuśrūṣāṃ ca tathā satām tvayā kṛtāṃśca dharmānvai mā prakāśaya pucchatām,दयां कुरुष्व भुतेषु शुश्रूषां च तथा सताम् त्वया कृतांश्च धर्मान्वै मा प्रकाशय पुच्छताम्
1,35,48,anācāraparāndṛṣṭvā nopekṣāṃ kuru śaktitaḥ pūjayasvātiyiṃ nityaṃ svakuṭuṃbāvirodhataḥ,अनाचारपरान्दृष्ट्वा नोपेक्षां कुरु शक्तितः पूजयस्वातियिं नित्यं स्वकुटुंबाविरोधतः
1,35,49,patraiḥ puṣpaiḥ phalairvāpi dūrvābhiḥ pallavairatha pūjayasva jagannāthaṃ nārāyaṇamakāṃ mataḥ,पत्रैः पुष्पैः फलैर्वापि दूर्वाभिः पल्लवैरथ पूजयस्व जगन्नाथं नारायणमकां मतः
1,35,50,devānṛpīnpitṝścāpi tarpayasva yathāvidhi agreśca vidhivadvapra paricaryāparo bhava,देवानृपीन्पितॄश्चापि तर्पयस्व यथाविधि अग्रेश्च विधिवद्वप्र परिचर्यापरो भव
1,35,51,devatāyatane nityaṃ saṃmārjanaparo bhava tathopalepanaṃ caiva kuruṣva susamāhitaḥ,देवतायतने नित्यं संमार्जनपरो भव तथोपलेपनं चैव कुरुष्व सुसमाहितः
1,35,52,śīrṇasphaṭitasaṃdhānaṃ kuru devagṛhe sadā mārgaśobhāṃ ca dīpaṃ ca viṣṇorāyatane kuru,शीर्णस्फटितसंधानं कुरु देवगृहे सदा मार्गशोभां च दीपं च विष्णोरायतने कुरु
1,35,53,kandamūlaphalairvāpi sadā pūjaya mādhavam pradakṣiṇanamaskāraiḥ stotrāṇāṃ paṭhanaistathā,कन्दमूलफलैर्वापि सदा पूजय माधवम् प्रदक्षिणनमस्कारैः स्तोत्राणां पठनैस्तथा
1,35,54,yurāṇaśravaṇaṃ caiva purāṇapaṭhanaṃ tathā vedāntapaṭhanaṃ caiva pratyahaṃ kuru śaktitaḥ,युराणश्रवणं चैव पुराणपठनं तथा वेदान्तपठनं चैव प्रत्यहं कुरु शक्तितः
1,35,55,evaṃ sthiti tava jñānaṃ bhaghaviṣyatyuttamottamam jñānātsamastapāpānāṃ mokṣo bhavati niścitam,एवं स्थिति तव ज्ञानं भघविष्यत्युत्तमोत्तमम् ज्ञानात्समस्तपापानां मोक्षो भवति निश्चितम्
1,35,56,evaṃ prabodhitastena vedamālirmahāmatiḥ tathā jñānarato nityaṃ jñānaleśamavāptavān,एवं प्रबोधितस्तेन वेदमालिर्महामतिः तथा ज्ञानरतो नित्यं ज्ञानलेशमवाप्तवान्
1,35,57,vedamāliḥ kadācittu jñānaleśapracoditaḥ ko 'haṃ mama kriyā keti svayameva vyaktintayat,वेदमालिः कदाचित्तु ज्ञानलेशप्रचोदितः को ऽहं मम क्रिया केति स्वयमेव व्यक्तिन्तयत्
1,35,58,mama janma kathaṃ jātaṃ rūpaṃ kīdṛgvidhaṃ mama evaṃ vicāraṇaparoḥ divāniśamatandritaḥ,मम जन्म कथं जातं रूपं कीदृग्विधं मम एवं विचारणपरोः दिवानिशमतन्द्रितः
1,35,59,aniścitamatirbhūtvā vedamālirddhijottamaḥ punarjānantimāgamya praṇamyedamuvāca ha,अनिश्चितमतिर्भूत्वा वेदमालिर्द्धिजोत्तमः पुनर्जानन्तिमागम्य प्रणम्येदमुवाच ह
1,35,60,vedamāliruvāca mama cittamatibhrātaṃ guro brahmavidāṃ vara ko 'haṃ mama kriyā kā ca mama janma kathaṃ vada,वेदमालिरुवाच मम चित्तमतिभ्रातं गुरो ब्रह्मविदां वर को ऽहं मम क्रिया का च मम जन्म कथं वद
1,35,61,jānantiruvāca satyaṃ satyaṃ mahābhāgaṃ cittaṃ bhrātaṃ suniścitam avidyānilarya cittaṃ kathaṃ sadbhāvagagameṣyati,जानन्तिरुवाच सत्यं सत्यं महाभागं चित्तं भ्रातं सुनिश्चितम् अविद्यानिलर्य चित्तं कथं सद्भावगगमेष्यति
1,35,62,mameti gaditaṃ yattu tadapi bhrāntiriṣyate ahṝṅkāro manodharma ātmano nahi paṇḍita,ममेति गदितं यत्तु तदपि भ्रान्तिरिष्यते अहॄङ्कारो मनोधर्म आत्मनो नहि पण्डित
1,35,63,punaśca ko 'hamityuktaṃ vedamāle tvayā tu yat mama jātyādi śūnyasya kathaṃ nāma karomyaham,पुनश्च को ऽहमित्युक्तं वेदमाले त्वया तु यत् मम जात्यादि शून्यस्य कथं नाम करोम्यहम्
1,35,64,anaupamyasvabhāvasya nirguṇasya parātmanaḥ nīrūpasyāprameyasya kathaṃ nāma karomyaham,अनौपम्यस्वभावस्य निर्गुणस्य परात्मनः नीरूपस्याप्रमेयस्य कथं नाम करोम्यहम्
1,35,65,parajyotiḥ svarūpasya paripūrṇāvyayātmanaḥ avicchinnasvabhāvasya kathyate ca kathaṃ kriyā,परज्योतिः स्वरूपस्य परिपूर्णाव्ययात्मनः अविच्छिन्नस्वभावस्य कथ्यते च कथं क्रिया
1,35,66,svaprakāśātmano vipra nityasya paramātmanaḥ anantasya kriyā caiva kathaṃ janma ca kathyate,स्वप्रकाशात्मनो विप्र नित्यस्य परमात्मनः अनन्तस्य क्रिया चैव कथं जन्म च कथ्यते
1,35,67,jñānaikavedyamajaraṃ paraṃ brahma sanātanam paripūrṇaṃ parānandaṃ tasmānnānyadiha dvija,ज्ञानैकवेद्यमजरं परं ब्रह्म सनातनम् परिपूर्णं परानन्दं तस्मान्नान्यदिह द्विज
1,35,68,tattvamasyādivākyebhyo jñānaṃ mokṣasya sādhanam jñāne tvanāhate siddhe sarvaṃ brahmamayaṃ bhavet,तत्त्वमस्यादिवाक्येभ्यो ज्ञानं मोक्षस्य साधनम् ज्ञाने त्वनाहते सिद्धे सर्वं ब्रह्ममयं भवेत्
1,35,69,evaṃ prabodhitastena vedamālirmunīśvara mumoda paśyannātmānamātmanyevācyutaṃ prabhum,एवं प्रबोधितस्तेन वेदमालिर्मुनीश्वर मुमोद पश्यन्नात्मानमात्मन्येवाच्युतं प्रभुम्
1,35,70,upādhirahitaṃ brahma svaprakāśaṃ nirañjanam ahameveti niścitya parāṃ śāntimavāptavān,उपाधिरहितं ब्रह्म स्वप्रकाशं निरञ्जनम् अहमेवेति निश्चित्य परां शान्तिमवाप्तवान्
1,35,71,tataśca vyavahārārthaṃ vedamālirmunīśvaram guruṃ praṇamya jānanti sadā dhyānaparo 'bhavat,ततश्च व्यवहारार्थं वेदमालिर्मुनीश्वरम् गुरुं प्रणम्य जानन्ति सदा ध्यानपरो ऽभवत्
1,35,72,gate bahutithe kāle vedamālirmunīśva vārāṇasīpuraṃ prāpya paraṃ mokṣamavāptavān,गते बहुतिथे काले वेदमालिर्मुनीश्व वाराणसीपुरं प्राप्य परं मोक्षमवाप्तवान्
1,35,73,ya imaṃ paṭhate 'dhyāyaṃ śṛṇuyādvā samāhitaḥ sa karmapāśavicchedaṃ prāpya saukhyamavānpuyāt,य इमं पठते ऽध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः स कर्मपाशविच्छेदं प्राप्य सौख्यमवान्पुयात्
1,36,1,iti śrībṛhannārādīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde jñānanirūpaṇa nāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca vedamāleḥ sutau proktau yāvubhau munisattama yajñamālī sumālī ca tayoḥ karmādhunocyata,इति श्रीबृहन्नारादीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे ज्ञाननिरूपण नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः सनक उवाच वेदमालेः सुतौ प्रोक्तौ यावुभौ मुनिसत्तम यज्ञमाली सुमाली च तयोः कर्माधुनोच्यत
1,36,2,tayorādyo yajñamālī vibheda pitṛsaṃcitam dhanaṃ dvidhā kaniṣṭasya bhāgamekaṃ dadau tadā,तयोराद्यो यज्ञमाली विभेद पितृसंचितम् धनं द्विधा कनिष्टस्य भागमेकं ददौ तदा
1,36,3,sumālī ca dhanaṃ sarvaṃ vyasanābhirakataḥ sadā apādānā dibhiścaiva nāśayāmāsa bho dvija,सुमाली च धनं सर्वं व्यसनाभिरकतः सदा अपादाना दिभिश्चैव नाशयामास भो द्विज
1,36,4,gītavādyarato nityaṃ madyapānarato 'bhavat veśyāvibhramalubdho 'sau paradārato 'bhavat,गीतवाद्यरतो नित्यं मद्यपानरतो ऽभवत् वेश्याविभ्रमलुब्धो ऽसौ परदारतो ऽभवत्
1,36,5,sarvasminnāśamāyāte hiraṇye pitṛsaṃcite apahṛtya paraṃ dravyaṃ vārastrīnirato 'bhavat,सर्वस्मिन्नाशमायाते हिरण्ये पितृसंचिते अपहृत्य परं द्रव्यं वारस्त्रीनिरतो ऽभवत्
1,36,6,dṛṣṭvā sumālinaḥ śūlaṃ yajñamālī mahāmatiḥ babhūva duḥkhito 'tyarthaṃ bhrātaraṃ cedamabravīt,दृष्ट्वा सुमालिनः शूलं यज्ञमाली महामतिः बभूव दुःखितो ऽत्यर्थं भ्रातरं चेदमब्रवीत्
1,36,7,alamamatyantakaṣṭena vṛttenāsmatkule 'nuja tvameka eva duṣṭātmā mahāpāparato 'bhavaḥ,अलममत्यन्तकष्टेन वृत्तेनास्मत्कुले ऽनुज त्वमेक एव दुष्टात्मा महापापरतो ऽभवः
1,36,8,evaṃ nivārayantaṃ taṃ bahuśo jyeṣṭasodaram haniṣyāmīti niścitya khaḍgahastaḥ kace 'grahīt,एवं निवारयन्तं तं बहुशो ज्येष्टसोदरम् हनिष्यामीति निश्चित्य खड्गहस्तः कचे ऽग्रहीत्
1,36,9,tato mahāravo jajñe nagare bhṛśadāruṇaḥ babandhurnāgarāścainaṃ kupitāste sumālinam,ततो महारवो जज्ञे नगरे भृशदारुणः बबन्धुर्नागराश्चैनं कुपितास्ते सुमालिनम्
1,36,10,yajñamālī hyameyātmā paurānsaṃprārthya duḥkhitaḥ bandhanānmocayāmāsa bhrātṛsnehavimohitaḥ,यज्ञमाली ह्यमेयात्मा पौरान्संप्रार्थ्य दुःखितः बन्धनान्मोचयामास भ्रातृस्नेहविमोहितः
1,36,11,yajñamālī punaścāpi bibhide svadhanaṃ dvidhā ādade svayamarddhaṃ ca dadāvarddhaṃ yavīyase,यज्ञमाली पुनश्चापि बिभिदे स्वधनं द्विधा आददे स्वयमर्द्धं च ददावर्द्धं यवीयसे
1,36,12,sumālī tvatimūḍhātmā taddhanaṃ cāpi nārada mūrkhaiḥ pāraṃvaḍacaṇḍālairbubhuje ca sahoddhataḥ,सुमाली त्वतिमूढात्मा तद्धनं चापि नारद मूर्खैः पारंवडचण्डालैर्बुभुजे च सहोद्धतः
1,36,13,asatāmupabho gāya durjanānāṃ vibhūtayaḥ picumandaḥ phalāḍhyo 'pi kākairevopabhujyate,असतामुपभो गाय दुर्जनानां विभूतयः पिचुमन्दः फलाढ्यो ऽपि काकैरेवोपभुज्यते
1,36,14,bhrātrā dattaṃ dhanaṃ tañca sumālī nāśayanmune madyapānapramattaśca gomāṃsā dīnyabhakṣayat,भ्रात्रा दत्तं धनं तञ्च सुमाली नाशयन्मुने मद्यपानप्रमत्तश्च गोमांसा दीन्यभक्षयत्
1,36,15,tyakto bandhujanaiḥ sarvaiścāṇḍālastrīsamanvitaḥ rājñāpi bādhito vipraprapede nirjanaṃ vanam,त्यक्तो बन्धुजनैः सर्वैश्चाण्डालस्त्रीसमन्वितः राज्ञापि बाधितो विप्रप्रपेदे निर्जनं वनम्
1,36,16,yajñamālī sudhīrvipra sadā dharmarato 'bhavet avāritaṃ dadāvannaṃ satsaṅgagatakalmaṣaḥ,यज्ञमाली सुधीर्विप्र सदा धर्मरतो ऽभवेत् अवारितं ददावन्नं सत्सङ्गगतकल्मषः
1,36,17,pitrā kṛtāni sarvāṇi taḍāgādīni sattama apālayatprayatnena sadā dharmaparāyaṇaḥ,पित्रा कृतानि सर्वाणि तडागादीनि सत्तम अपालयत्प्रयत्नेन सदा धर्मपरायणः
1,36,18,viśrāṇitaṃ dhanaṃ sarvaṃ yajñamālermahātmanaḥ satpātradānaniṣṭasya dharmamārgapravartinaḥ,विश्राणितं धनं सर्वं यज्ञमालेर्महात्मनः सत्पात्रदाननिष्टस्य धर्ममार्गप्रवर्तिनः
1,36,19,aho sadupabhogāya sajjanānāṃ vibhūtayaḥ kalpavṛkṣaphalaṃ sarvamamaraireva bhujyate,अहो सदुपभोगाय सज्जनानां विभूतयः कल्पवृक्षफलं सर्वममरैरेव भुज्यते
1,36,20,dhanaṃ viśrāṇya dharmārthaṃ yajñamālī mahāmatiḥ nityaṃ viṣṇugṛhe samyakparicaryyāparo 'bhavat,धनं विश्राण्य धर्मार्थं यज्ञमाली महामतिः नित्यं विष्णुगृहे सम्यक्परिचर्य्यापरो ऽभवत्
1,36,21,kālena gacchatā tau tu vṛddhabhāvamupāgatau yajñamālī sumālī ca hyekakāle mṛtāvubhau,कालेन गच्छता तौ तु वृद्धभावमुपागतौ यज्ञमाली सुमाली च ह्येककाले मृतावुभौ
1,36,22,haripūjāratasyāsya yajñamālimahātmanaḥ hariḥ saṃpreṣayāmāsa vimānaṃ pārṣadā vṛtam,हरिपूजारतस्यास्य यज्ञमालिमहात्मनः हरिः संप्रेषयामास विमानं पार्षदा वृतम्
1,36,23,divyaṃ vimānamāruhya yajñamālī mahāmatiḥ pūjyamānaḥ suragaṇaiḥ stūyamāno munīśvaraiḥ,दिव्यं विमानमारुह्य यज्ञमाली महामतिः पूज्यमानः सुरगणैः स्तूयमानो मुनीश्वरैः
1,36,24,gandharvairgīyamānaśca sevitaścāpsarogaṇaiḥ kāmadhenvā puṣyamāṇaścitrābharaṇabhūṣitaḥ,गन्धर्वैर्गीयमानश्च सेवितश्चाप्सरोगणैः कामधेन्वा पुष्यमाणश्चित्राभरणभूषितः
1,36,25,komalaistulasīmālyairbhūṣitastejasāṃ nidhiḥ gacchanviṣṇupadaṃ divyaṃmanujaṃ pathi dṛṣṭavān,कोमलैस्तुलसीमाल्यैर्भूषितस्तेजसां निधिः गच्छन्विष्णुपदं दिव्यंमनुजं पथि दृष्टवान्
1,36,26,tāhyamānaṃ yamabhaṭaiḥ kṣuttṛḍbhyāṃ paripīḍitam pretabhūtaṃ vivastraṃ ca duḥkhitaṃ pāśaveṣṭitam itastataḥ prādhāvantaṃ vilapantamanāthavat,ताह्यमानं यमभटैः क्षुत्तृड्भ्यां परिपीडितम् प्रेतभूतं विवस्त्रं च दुःखितं पाशवेष्टितम् इतस्ततः प्राधावन्तं विलपन्तमनाथवत्
1,36,27,krośantaṃ ca sudantaṃ ca dṛṣṭvā manasi vivyathe,क्रोशन्तं च सुदन्तं च दृष्ट्वा मनसि विव्यथे
1,36,28,yajñamālīdayāyukto viṣṇudūtānsamīpagān ko 'yaṃ bhaṭairbādhyamānaṃ ityapṛcchatkṛtāñjaliḥ,यज्ञमालीदयायुक्तो विष्णुदूतान्समीपगान् को ऽयं भटैर्बाध्यमानं इत्यपृच्छत्कृताञ्जलिः
1,36,29,atha te haridūtāstaṃ yajñamālimahaujasam asau sumālī bhrātā te pāpātmeti samabruvan,अथ ते हरिदूतास्तं यज्ञमालिमहौजसम् असौ सुमाली भ्राता ते पापात्मेति समब्रुवन्
1,36,30,yajñamālī samākarṇya vyākhyātaṃ viṣṇukiṅkaraiḥ manasā duḥkhamāpannaḥ punaḥ papraccha nārada,यज्ञमाली समाकर्ण्य व्याख्यातं विष्णुकिङ्करैः मनसा दुःखमापन्नः पुनः पप्रच्छ नारद
1,36,31,kathamasya bhavenmokṣaḥ sāṃcitaiḥ pāpasaṃcayaiḥ tadupāyaṃbadadhvaṃ me yūyaṃ hi mamabāndhavāḥ,कथमस्य भवेन्मोक्षः सांचितैः पापसंचयैः तदुपायंबदध्वं मे यूयं हि ममबान्धवाः
1,36,32,sakhyaṃ sāptapadīnaṃ syādityāhurdharmakovidāḥ satāṃ sāptapadī maitrī satsatāṃ tripadī tathā,सख्यं साप्तपदीनं स्यादित्याहुर्धर्मकोविदाः सतां साप्तपदी मैत्री सत्सतां त्रिपदी तथा
1,36,33,satsatāmapi ye saṃtasteṣāṃ maitraghī pade pade,सत्सतामपि ये संतस्तेषां मैत्रघी पदे पदे
1,36,34,tasmānme bāndhavā yūyaṃ māṃ netuṃ samupāgatāḥ yato 'yaṃ mama bhrātāpi mucyate tadihocyatām,तस्मान्मे बान्धवा यूयं मां नेतुं समुपागताः यतो ऽयं मम भ्रातापि मुच्यते तदिहोच्यताम्
1,36,35,yajñamālivacaḥ śrutvā viṣṇudūtā dayālavaḥ punaḥ smitāmukhāḥ procuryajñamāliharipriyam,यज्ञमालिवचः श्रुत्वा विष्णुदूता दयालवः पुनः स्मितामुखाः प्रोचुर्यज्ञमालिहरिप्रियम्
1,36,36,viṣṇudūtā ūcuḥ yajñamālinmahābhāga nārāyaṇaparāyaṇa upāyaṃ tava vakṣyāmaḥ sumālipremamuktidam,विष्णुदूता ऊचुः यज्ञमालिन्महाभाग नारायणपरायण उपायं तव वक्ष्यामः सुमालिप्रेममुक्तिदम्
1,36,37,kṛtaṃ yatsumahatkarma tvayā prāktanajanmani pravakṣyāmaḥ samāsena tacchraṇuṣva samāhitaḥ,कृतं यत्सुमहत्कर्म त्वया प्राक्तनजन्मनि प्रवक्ष्यामः समासेन तच्छ्रणुष्व समाहितः
1,36,38,purā tvaṃ vaiśyajātīyo nāmnā viśvaṅghabharaḥ smṛtaḥ tvayā kṛtāni pāpāni ahantyagaṇitāni vai,पुरा त्वं वैश्यजातीयो नाम्ना विश्वङ्घभरः स्मृतः त्वया कृतानि पापानि अहन्त्यगणितानि वै
1,36,39,sukarmavāsanāhīno mātāpitrorvirodhakṛt ekadā bandhubhistyaktaḥ śokasaṃtāpapīḍitaḥ,सुकर्मवासनाहीनो मातापित्रोर्विरोधकृत् एकदा बन्धुभिस्त्यक्तः शोकसंतापपीडितः
1,36,40,kṣudhāgnināpi saṃtaptaḥ prāptavānharimandiram tadā vṛṣṭirabhūttatra tatsthānaṃ paṅkilaṃ hyabhūta,क्षुधाग्निनापि संतप्तः प्राप्तवान्हरिमन्दिरम् तदा वृष्टिरभूत्तत्र तत्स्थानं पङ्किलं ह्यभूत
1,36,41,dīrīkṛtastvayā paṅkastatsthāne sthātumicchayā upalepanatāṃ prāptaṃ tatsthānaṃ viṣṇumandire,दीरीकृतस्त्वया पङ्कस्तत्स्थाने स्थातुमिच्छया उपलेपनतां प्राप्तं तत्स्थानं विष्णुमन्दिरे
1,36,43,"tvayoṣitaṃ tu tadgātrau tasmindevālaye dvija daṃśitaścaiva sarpeṇa prāptaṃ pañcatvameva ca narp_1,36.42,1 tena puṇyaprabhāvena upalepakṛtena ca viprajanma tvayā prāptaṃ hari bhaktistathācalā narp_1,36.42,2 kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ saṃprāpya harisannidhim vasādya jñānamāsādya paraṃ mokṣaṃ gamiṣyasi","त्वयोषितं तु तद्गात्रौ तस्मिन्देवालये द्विज दंशितश्चैव सर्पेण प्राप्तं पञ्चत्वमेव च नर्प्_१,३६.४२,१ तेन पुण्यप्रभावेन उपलेपकृतेन च विप्रजन्म त्वया प्राप्तं हरि भक्तिस्तथाचला नर्प्_१,३६.४२,२ कल्पकोटिशतं साग्रं संप्राप्य हरिसन्निधिम् वसाद्य ज्ञानमासाद्य परं मोक्षं गमिष्यसि"
1,36,44,anujaṃ pātakiśreṣṭhaṃ tvaṃ samuddharttamicchasi upāyaṃ tava vakṣyāmastaṃ nibodha mahāmate,अनुजं पातकिश्रेष्ठं त्वं समुद्धर्त्तमिच्छसि उपायं तव वक्ष्यामस्तं निबोध महामते
1,36,45,gocarmamātrabhūmestu upalepanajaṃ phalam dattvoddhara mahābhāga bhrātaraṃ kṛpayānvitaḥ,गोचर्ममात्रभूमेस्तु उपलेपनजं फलम् दत्त्वोद्धर महाभाग भ्रातरं कृपयान्वितः
1,36,46,evamukto viṣṇudūtairyajñamālī mahāpatiḥ tatphalaṃ pradadau tasmai bhrātre pāpavimuktaye,एवमुक्तो विष्णुदूतैर्यज्ञमाली महापतिः तत्फलं प्रददौ तस्मै भ्रात्रे पापविमुक्तये
1,36,47,sumālī bhrātṛdattena puṇyena gatakalmaṣaḥ babhūva yamadūtāstu taṃ tyaktvā prapalāyitāḥ,सुमाली भ्रातृदत्तेन पुण्येन गतकल्मषः बभूव यमदूतास्तु तं त्यक्त्वा प्रपलायिताः
1,36,48,vimānaṃ cāgataṃ sadyaḥ sarvabhogasamanvitam tadā sumālī svaryānamāruhya mumude mune,विमानं चागतं सद्यः सर्वभोगसमन्वितम् तदा सुमाली स्वर्यानमारुह्य मुमुदे मुने
1,36,49,tāvubhau bhrātarau vipra suravṛndanamaskṛtau avāpaturbhṛśaṃ prītiṃ samāliṅgya parasparam,तावुभौ भ्रातरौ विप्र सुरवृन्दनमस्कृतौ अवापतुर्भृशं प्रीतिं समालिङ्ग्य परस्परम्
1,36,50,yajñamālī sumālī ca stūyamānau maharṣibhiḥ gīyamānau ca gandharvairviṣṇulokaṃ prajagmatuḥ,यज्ञमाली सुमाली च स्तूयमानौ महर्षिभिः गीयमानौ च गन्धर्वैर्विष्णुलोकं प्रजग्मतुः
1,36,51,avāpya harisālokyaṃ sumālī munisattama yajñamālī coṣatustau kalpamekaṃ mudānvitau,अवाप्य हरिसालोक्यं सुमाली मुनिसत्तम यज्ञमाली चोषतुस्तौ कल्पमेकं मुदान्वितौ
1,36,52,bhuktvā bhogānbahūṃstatra yajñamālī mahāmatiḥ tatraiva jñānasaṃpannaḥ paraṃ mokṣamupāgataḥ,भुक्त्वा भोगान्बहूंस्तत्र यज्ञमाली महामतिः तत्रैव ज्ञानसंपन्नः परं मोक्षमुपागतः
1,36,53,sumālī tu mahābhāgo viṣṇuloke mudānvitaḥ sthitvā bhūmiṃ punaḥ prāpya vipratvaṃ samupāgataḥ,सुमाली तु महाभागो विष्णुलोके मुदान्वितः स्थित्वा भूमिं पुनः प्राप्य विप्रत्वं समुपागतः
1,36,54,atiśuddhe kule jāto guṇavānvedapāragaḥ sarvasaṃpatsamopeto haribhaktiparāyaṇaḥ,अतिशुद्धे कुले जातो गुणवान्वेदपारगः सर्वसंपत्समोपेतो हरिभक्तिपरायणः
1,36,55,vyāharanharināmāni prapede jāhnavītaṭam tatra snātaśca gaṅgāyāṃ dṛṣṭvā viśveśvaraṃ prabhum,व्याहरन्हरिनामानि प्रपेदे जाह्नवीतटम् तत्र स्नातश्च गङ्गायां दृष्ट्वा विश्वेश्वरं प्रभुम्
1,36,56,avāpa paramaṃ sthānaṃ yogināmapi durlabham upalepanamāhātmyaṃ kathitaṃ te munīśvara,अवाप परमं स्थानं योगिनामपि दुर्लभम् उपलेपनमाहात्म्यं कथितं ते मुनीश्वर
1,36,57,tasmātsarvaprayatnena saṃpūjyo jagatāṃpatiḥ akāmādapi ye viṣṇoḥ sakṛtpūjāṃ prakurvate,तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संपूज्यो जगतांपतिः अकामादपि ये विष्णोः सकृत्पूजां प्रकुर्वते
1,36,58,na teṣāṃ bhavabandhastu kadācidapi jāyate haribhaktiratānyastu haribuddhyā samarcayet,न तेषां भवबन्धस्तु कदाचिदपि जायते हरिभक्तिरतान्यस्तु हरिबुद्ध्या समर्चयेत्
1,36,59,tasya tuṣyanti viprendra brahmaviṣṇumaheśvarāḥ haribhaktiparāṇāṃ tu saṃgināṃ saṃgamātrataḥ,तस्य तुष्यन्ति विप्रेन्द्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः हरिभक्तिपराणां तु संगिनां संगमात्रतः
1,36,60,mucyate sarvapāpebhyo mahāpātakavānapi haripūjāparāṇāṃ ca harināmaratātmanām,मुच्यते सर्वपापेभ्यो महापातकवानपि हरिपूजापराणां च हरिनामरतात्मनाम्
1,36,61,śuśrūṣāniratā yānti pāpino 'pi parāṃ gatim,शुश्रूषानिरता यान्ति पापिनो ऽपि परां गतिम्
1,37,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde viṣṇusevāprabhāvo nāma ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca bhūyaḥ śṛṇuṣva viprendra māhātmyaṃ kamalāpateḥ kasya no jāyate prītiḥ śrotuṃ harikathāmṛtam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे विष्णुसेवाप्रभावो नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः सनक उवाच भूयः शृणुष्व विप्रेन्द्र माहात्म्यं कमलापतेः कस्य नो जायते प्रीतिः श्रोतुं हरिकथामृतम्
1,37,2,narāṇāṃ viṣayāndhānāṃ mamatākulacetasām ekameva harernāma sarvapāpapraṇāśanam,नराणां विषयान्धानां ममताकुलचेतसाम् एकमेव हरेर्नाम सर्वपापप्रणाशनम्
1,37,3,sakṛdvā na namedyastu viṣṇuṃ pāpaharaṃ nṛṇām śvapacaṃ taṃ vijānīyātkadācinnālapeñca tam,सकृद्वा न नमेद्यस्तु विष्णुं पापहरं नृणाम् श्वपचं तं विजानीयात्कदाचिन्नालपेञ्च तम्
1,37,4,haripūjāvihīnaṃ tu yasya veśma dvijottama śmaśānasadṛśaṃ taddhi kadācidapi no viśet,हरिपूजाविहीनं तु यस्य वेश्म द्विजोत्तम श्मशानसदृशं तद्धि कदाचिदपि नो विशेत्
1,37,5,haripūjāvihīnāśca vedavidveṣiṇastathā godvijadveṣaniratā rākṣasāḥ parikīrttitāḥ,हरिपूजाविहीनाश्च वेदविद्वेषिणस्तथा गोद्विजद्वेषनिरता राक्षसाः परिकीर्त्तिताः
1,37,6,yo vā ko vāpi viprendra vipradveṣaparāyaṇaḥ samarcayati govindaṃ tatpūjā viphalā bhavet,यो वा को वापि विप्रेन्द्र विप्रद्वेषपरायणः समर्चयति गोविन्दं तत्पूजा विफला भवेत्
1,37,7,anyaśreyovināśārthaṃ yer'cayanti janārdanam sā pūjaiva mahābhāga pūjakānāśu hṝnti vai,अन्यश्रेयोविनाशार्थं येर्ऽचयन्ति जनार्दनम् सा पूजैव महाभाग पूजकानाशु हॄन्ति वै
1,37,8,haripūjākaro yastu yadi pāpaṃ samācaret tameva viṣmudveṣṭāraṃ prāhustattvārtthakovidāḥ,हरिपूजाकरो यस्तु यदि पापं समाचरेत् तमेव विष्मुद्वेष्टारं प्राहुस्तत्त्वार्त्थकोविदाः
1,37,9,ye viṣṇuniratāḥ saṃti lokānugrahatatparāḥ dharmakāryaratāḥ śaśvadviṣṇurupāstu te matāḥ,ये विष्णुनिरताः संति लोकानुग्रहतत्पराः धर्मकार्यरताः शश्वद्विष्णुरुपास्तु ते मताः
1,37,10,koṭijanmārdajitaiḥ puṇyairviṣṇubhaktiḥ prajāyate dṛḍhabhaktimatāṃ viṣṇau pāpabuddhiḥ kathaṃ bhavet,कोटिजन्मार्दजितैः पुण्यैर्विष्णुभक्तिः प्रजायते दृढभक्तिमतां विष्णौ पापबुद्धिः कथं भवेत्
1,37,11,janmakoṭyarjitaṃ pāpaṃ viṣṇupūjāratātmanām kṣayaṃ yāti kṣaṇādeva teṣāṃ syātpāpadhīḥ katham,जन्मकोट्यर्जितं पापं विष्णुपूजारतात्मनाम् क्षयं याति क्षणादेव तेषां स्यात्पापधीः कथम्
1,37,12,viṣṇubhaktivihīnā ye caṇḍālāḥ parikīrtitāḥ caṇḍālā api vai śreṣṭhā haribhaktiparāyaṇāḥ,विष्णुभक्तिविहीना ये चण्डालाः परिकीर्तिताः चण्डाला अपि वै श्रेष्ठा हरिभक्तिपरायणाः
1,37,13,narāṇāṃ viṣayāndhānāṃ sarvaduḥkhavināśinī hariseveti vikhyātā bhuktimuktipradāyinī,नराणां विषयान्धानां सर्वदुःखविनाशिनी हरिसेवेति विख्याता भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी
1,37,14,saṃgātsnehādbhayāllobhādajñānādvāpi yo naraḥ viṣṇorupāsanaṃ kuryātso 'kṣayaṃ sukhamaśnute,संगात्स्नेहाद्भयाल्लोभादज्ञानाद्वापि यो नरः विष्णोरुपासनं कुर्यात्सो ऽक्षयं सुखमश्नुते
1,37,15,haripādodakaṃ yastu kaṇamātraṃ pibedapi sa snātaḥ sarvatīrtheṣu viṣṇoḥ priyataro bhavet,हरिपादोदकं यस्तु कणमात्रं पिबेदपि स स्नातः सर्वतीर्थेषु विष्णोः प्रियतरो भवेत्
1,37,16,akālamṛtyuśamanaṃ sarvavyādhivināśanam sarvaduḥkhopaśamanaṃ haripododaka smṛtam,अकालमृत्युशमनं सर्वव्याधिविनाशनम् सर्वदुःखोपशमनं हरिपोदोदक स्मृतम्
1,37,17,nārāyaṇaṃ paraṃ dhāma jyotiṣāṃ jyotiruttamam ye prapannā mahātmānasteṣāṃ muktirhi śāśvatī,नारायणं परं धाम ज्योतिषां ज्योतिरुत्तमम् ये प्रपन्ना महात्मानस्तेषां मुक्तिर्हि शाश्वती
1,37,18,atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpapraṇāśanam,अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम्
1,37,19,āsītpurā kṛtayuge guliko nāma lubdhakaḥ paradāraparadravyaharaṇe satatodyataḥ,आसीत्पुरा कृतयुगे गुलिको नाम लुब्धकः परदारपरद्रव्यहरणे सततोद्यतः
1,37,20,paranindāparo nityaṃ jantūpadravakṛttathā hatavānbrāhmaṇān gāśca śataśo 'tha sahasraśaḥ,परनिन्दापरो नित्यं जन्तूपद्रवकृत्तथा हतवान्ब्राह्मणान् गाश्च शतशो ऽथ सहस्रशः
1,37,21,devasvaharaṇe nityaṃ parasvaharaṇe tathā udyuktaḥ sarvadā vipra kīnāśānāmadhīśvaraḥ,देवस्वहरणे नित्यं परस्वहरणे तथा उद्युक्तः सर्वदा विप्र कीनाशानामधीश्वरः
1,37,22,tena pāpānyanekāni kṛtāni sumahānti ca na teṣāṃ śakyate vaktuṃ saṃkhyā vatsarakoṭibhiḥ,तेन पापान्यनेकानि कृतानि सुमहान्ति च न तेषां शक्यते वक्तुं संख्या वत्सरकोटिभिः
1,37,23,sa kadā cinmahāpāpo jatṛnāmantakopamaḥ sauvīrarājño nagaraṃ sarvaiśvaryasamanvitam,स कदा चिन्महापापो जतृनामन्तकोपमः सौवीरराज्ञो नगरं सर्वैश्वर्यसमन्वितम्
1,37,24,yoṣiddhirbhūṣitārbhiśca sarobhinirmalodakaiḥ alaṅkṛtaṃ vipaṇibhiryayo devapuropamam,योषिद्धिर्भूषितार्भिश्च सरोभिनिर्मलोदकैः अलङ्कृतं विपणिभिर्ययो देवपुरोपमम्
1,37,25,tasyopavanamadhyasthaṃ ramyaṃ keśavamandiram chaditaṃ hemakalaśairdṛṣṭvā vyādho mudaṃ yayau,तस्योपवनमध्यस्थं रम्यं केशवमन्दिरम् छदितं हेमकलशैर्दृष्ट्वा व्याधो मुदं ययौ
1,37,26,harāmyatra suvarṇāni bahūnīti viniścitam jagāmābhyantaraṃ tasya kīnāśaścauryalolupaḥ,हराम्यत्र सुवर्णानि बहूनीति विनिश्चितम् जगामाभ्यन्तरं तस्य कीनाशश्चौर्यलोलुपः
1,37,27,tatrāpaśyaddvijavaraṃ śāntaṃ tattvārthakovidam paricaryāparaṃ viṣṇoruttaṅkaṃ tapasāṃ nidhim,तत्रापश्यद्द्विजवरं शान्तं तत्त्वार्थकोविदम् परिचर्यापरं विष्णोरुत्तङ्कं तपसां निधिम्
1,37,28,ekākinaṃ dayāsuṃ ca nispṛhaṃ dhyānalolupam cauryāntarāyakartāraṃ taṃ dṛṣṭvā lubdhako mune,एकाकिनं दयासुं च निस्पृहं ध्यानलोलुपम् चौर्यान्तरायकर्तारं तं दृष्ट्वा लुब्धको मुने
1,37,29,dravyajātaṃ tu devasya hartukāmo 'tisāhasī uttaṅkaṃ hṝntumārebhe vidhṛtāsirmadoddhataḥ,द्रव्यजातं तु देवस्य हर्तुकामो ऽतिसाहसी उत्तङ्कं हॄन्तुमारेभे विधृतासिर्मदोद्धतः
1,37,30,pādenākramya tadvakṣo jaṭāḥ saṃgṛhya pāṇinā hṝntuṃ kṛtamatiṃ vyādhamuttaṅkaḥ prekṣya cābravīt,पादेनाक्रम्य तद्वक्षो जटाः संगृह्य पाणिना हॄन्तुं कृतमतिं व्याधमुत्तङ्कः प्रेक्ष्य चाब्रवीत्
1,37,31,uttaṅka uvāca bho bho sādho vṛthā māṃ tvaṃ haniṣyasi nirāgasam mayā kimaparāddhaṃ te tadvadasva mahāmatte,उत्तङ्क उवाच भो भो साधो वृथा मां त्वं हनिष्यसि निरागसम् मया किमपराद्धं ते तद्वदस्व महामत्ते
1,37,32,kṛtāparādhināṃ loke śaktāḥ śikṣāṃ prakurvate nahi saumya vṛthā ghnanti sajjanā api pāpinaḥ,कृतापराधिनां लोके शक्ताः शिक्षां प्रकुर्वते नहि सौम्य वृथा घ्नन्ति सज्जना अपि पापिनः
1,37,33,virodhiṣvapi mūrkheṣu nirīkṣyāvasthitān guṇān virodhaṃ nahi kurvanti sajjanāḥ śāntacetasaḥ,विरोधिष्वपि मूर्खेषु निरीक्ष्यावस्थितान् गुणान् विरोधं नहि कुर्वन्ति सज्जनाः शान्तचेतसः
1,37,34,bahudhā bodhyamāno 'pi yo naraḥ kṣamayānvitaḥ tamuttamaṃ naraṃ prāhurviṣṇoḥ priyataraṃ sadā,बहुधा बोध्यमानो ऽपि यो नरः क्षमयान्वितः तमुत्तमं नरं प्राहुर्विष्णोः प्रियतरं सदा
1,37,35,sujano na yāti vairaṃ parahitabuddhirvanāśakāle 'pi chede 'pi candanataruḥ surabhayati mukhaṃ kuṭhārasya,सुजनो न याति वैरं परहितबुद्धिर्वनाशकाले ऽपि छेदे ऽपि चन्दनतरुः सुरभयति मुखं कुठारस्य
1,37,36,aho vidhiḥ subalavānbā dhate bahudhā janān sarvasaṃgavihīno 'pi bādhyate hi durātmanā,अहो विधिः सुबलवान्बा धते बहुधा जनान् सर्वसंगविहीनो ऽपि बाध्यते हि दुरात्मना
1,37,37,aho niṣkāraṇaṃ loke bādhante bahudhā janān sarvasaṃgavihīno 'pi bādhyate piśunairjanaiḥ tatrāpi sādhūnbādhante na samānānkadācana,अहो निष्कारणं लोके बाधन्ते बहुधा जनान् सर्वसंगविहीनो ऽपि बाध्यते पिशुनैर्जनैः तत्रापि साधून्बाधन्ते न समानान्कदाचन
1,37,38,mṛgamīnasajjanānāṃ tṛṇajalasaṃtoṣavihitavṛttānām lubdhakadhīvarapiśunā niṣkāraṇavairiṇo jagati,मृगमीनसज्जनानां तृणजलसंतोषविहितवृत्तानाम् लुब्धकधीवरपिशुना निष्कारणवैरिणो जगति
1,37,39,aho balavatī māyā mohayatyakhilaṃ jagat putramitrakalatrārthaṃ sarvaṃ duḥkhena yojayet,अहो बलवती माया मोहयत्यखिलं जगत् पुत्रमित्रकलत्रार्थं सर्वं दुःखेन योजयेत्
1,37,40,paradravyāpahāreṇa kalatraṃ poṣitaṃ tvayā ante tatsarvamutsṛjya eka eva prayati vai,परद्रव्यापहारेण कलत्रं पोषितं त्वया अन्ते तत्सर्वमुत्सृज्य एक एव प्रयति वै
1,37,41,mama mātā mama pitā mama bhāryā mamātmajāḥ mamedamiti jantūnāṃ mamatā bādhate vṛthā,मम माता मम पिता मम भार्या ममात्मजाः ममेदमिति जन्तूनां ममता बाधते वृथा
1,37,42,yāvadarjayati dravyaṃ bāndhavāstāvadeva hi dharmādharmauṃ sahaivāstāmihāmutra na cāparaḥ,यावदर्जयति द्रव्यं बान्धवास्तावदेव हि धर्माधर्मौं सहैवास्तामिहामुत्र न चापरः
1,37,43,dharmādharmārjitairdravyaiḥ poṣitā yena ye narāḥ mṛtamagnimukhe hutvā ghṛtānnaṃ bhuñjate hi te,धर्माधर्मार्जितैर्द्रव्यैः पोषिता येन ये नराः मृतमग्निमुखे हुत्वा घृतान्नं भुञ्जते हि ते
1,37,44,gacchantaṃ paralokaṃ ca naraṃ tu hyanutiṣṭataḥ dharmādharmauṃ na ca dhanaṃ na putrā na ca bāndhavāḥ,गच्छन्तं परलोकं च नरं तु ह्यनुतिष्टतः धर्माधर्मौं न च धनं न पुत्रा न च बान्धवाः
1,37,45,kāmaḥ samṛddhimāyāti narāṇāṃ pāpakarmiṇām kāmaḥ saṃkṣayamāyāti narāṇāṃ puṇyakarmaṇām,कामः समृद्धिमायाति नराणां पापकर्मिणाम् कामः संक्षयमायाति नराणां पुण्यकर्मणाम्
1,37,46,vṛthaiva vyākulā lokā dhanādānāṃ sadārjane,वृथैव व्याकुला लोका धनादानां सदार्जने
1,37,47,yadbhāvi tadbhavatyeva yadabhāvyaṃ na tadbhavet iti niścitabuddhīnāṃ na cintā bādhate kvacit,यद्भावि तद्भवत्येव यदभाव्यं न तद्भवेत् इति निश्चितबुद्धीनां न चिन्ता बाधते क्वचित्
1,37,48,rdavādhīnamidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam tasmājjanma ca mṛtyuṃ ca daivaṃ jānāti nāparaḥ,र्दवाधीनमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् तस्माज्जन्म च मृत्युं च दैवं जानाति नापरः
1,37,49,yatra kutra sthitasyāpi yadbhāvyaṃ tadbhaved dhruvam lokastu tatra vijñāya vṛthāyāsaṃ karoti hi,यत्र कुत्र स्थितस्यापि यद्भाव्यं तद्भवेद् ध्रुवम् लोकस्तु तत्र विज्ञाय वृथायासं करोति हि
1,37,50,aho duḥkhaṃ manuṣyāṇāṃ mamatākulacetasām mahāpāpāni kṛtvāpi parānpuṣyānti yatnataḥ,अहो दुःखं मनुष्याणां ममताकुलचेतसाम् महापापानि कृत्वापि परान्पुष्यान्ति यत्नतः
1,37,51,arjitaṃ ca dhanaṃ sarvaṃ bhuñjate bāndhavāḥ sadā svayamekatamo mūḍhastatpāpaphalamaśnute,अर्जितं च धनं सर्वं भुञ्जते बान्धवाः सदा स्वयमेकतमो मूढस्तत्पापफलमश्नुते
1,37,52,iti bravāṇaṃ tamṛṣiṃ vimucya bhayavihvalaḥ gulikaḥ prāñjaliḥ prāha kṣamasveti punaḥ punaḥ,इति ब्रवाणं तमृषिं विमुच्य भयविह्वलः गुलिकः प्राञ्जलिः प्राह क्षमस्वेति पुनः पुनः
1,37,53,satsaṃgasya prabhāveṇa harisannidhimātrataḥ gatapāpo lubagdakaśca hyanutāpīdamabravīt,सत्संगस्य प्रभावेण हरिसन्निधिमात्रतः गतपापो लुबग्दकश्च ह्यनुतापीदमब्रवीत्
1,37,54,mayā kṛtā ni pāpāni mahānti subahūni ca tāni sarvāṇi naṣṭāni viprendra tava darśanāt,मया कृता नि पापानि महान्ति सुबहूनि च तानि सर्वाणि नष्टानि विप्रेन्द्र तव दर्शनात्
1,37,55,aho 'haṃ pāpadhīrnityaṃ mahāpāpamupācaram kathaṃ me niṣkṛtir bhūyo yāmi kaṃ śaraṇaṃ vibhoḥ,अहो ऽहं पापधीर्नित्यं महापापमुपाचरम् कथं मे निष्कृतिर् भूयो यामि कं शरणं विभोः
1,37,56,pūrvajanmārjitaiḥ pāpairlubdhakatvamavāptavān atrāpi pāpajālāni kṛtvā kāṃ gatimāpnuyām,पूर्वजन्मार्जितैः पापैर्लुब्धकत्वमवाप्तवान् अत्रापि पापजालानि कृत्वा कां गतिमाप्नुयाम्
1,37,57,aho mamāyuḥ kṣayameti śīghraṃ pāpānyanekāni samarjjitāni prātikriyā naiva kṛtā mayaiṣāṃ gatiśca kā syānmamajanma kiṃ vā,अहो ममायुः क्षयमेति शीघ्रं पापान्यनेकानि समर्ज्जितानि प्रातिक्रिया नैव कृता मयैषां गतिश्च का स्यान्ममजन्म किं वा
1,37,58,aho vidhiḥ pāpaśatā kulaṃ māṃ kiṃ sṛṣṭavānpāpataraṃ ca śaśvat kathaṃ ca yatpāpaphalaṃ hi bhokṣye kiyatsu janmasvahamugrakarmā,अहो विधिः पापशता कुलं मां किं सृष्टवान्पापतरं च शश्वत् कथं च यत्पापफलं हि भोक्ष्ये कियत्सु जन्मस्वहमुग्रकर्मा
1,37,59,evaṃ vinindannātmānamātmanā lubdhakastadā antastāpāgnisaṃtaptaḥ sadyaḥ pañcatvamāgataḥ,एवं विनिन्दन्नात्मानमात्मना लुब्धकस्तदा अन्तस्तापाग्निसंतप्तः सद्यः पञ्चत्वमागतः
1,37,60,uttaṅkaḥ patitaṃ prekṣya lubagdhakaṃ taṃ dayāparaḥ viṣṇupādodakenaivamabhyaṣiñcanmahāmatiḥ,उत्तङ्कः पतितं प्रेक्ष्य लुबग्धकं तं दयापरः विष्णुपादोदकेनैवमभ्यषिञ्चन्महामतिः
1,37,61,haripādodakasparśāllubdhako gatakalmaṣaḥ divyaṃ vimānamāruhya munimetadathābravīt,हरिपादोदकस्पर्शाल्लुब्धको गतकल्मषः दिव्यं विमानमारुह्य मुनिमेतदथाब्रवीत्
1,37,62,gulika uvāca uttaṅka muniśārdūla gurustvaṃ mama suvrata vimuktastvatprasādena mahāpātakakañcukāt,गुलिक उवाच उत्तङ्क मुनिशार्दूल गुरुस्त्वं मम सुव्रत विमुक्तस्त्वत्प्रसादेन महापातककञ्चुकात्
1,37,63,gatastvadupadeśānme saṃtāpo munipuṅgava tathaiva sarvapāpāni vinaṣṭānyativegataḥ,गतस्त्वदुपदेशान्मे संतापो मुनिपुङ्गव तथैव सर्वपापानि विनष्टान्यतिवेगतः
1,37,64,haripādodakaṃ yasmānmayi tvaṃ siktavānmune prāpito 'smi tvayā tasmāttadviṣṇoḥ paramaṃ padam,हरिपादोदकं यस्मान्मयि त्वं सिक्तवान्मुने प्रापितो ऽस्मि त्वया तस्मात्तद्विष्णोः परमं पदम्
1,37,65,tvayāhaṃ tārito vipra pāpādasmāccharīrataḥ tasmānnato 'smi te vidvanmatkṛtaṃ tatkṣamasva ca,त्वयाहं तारितो विप्र पापादस्माच्छरीरतः तस्मान्नतो ऽस्मि ते विद्वन्मत्कृतं तत्क्षमस्व च
1,37,66,ityuktvā devakusumairmuniśreṣṭhaṃ samākiram pradakṣiṇātrayaṃ kṛtvā namaskāraṃ cakāra saḥ,इत्युक्त्वा देवकुसुमैर्मुनिश्रेष्ठं समाकिरम् प्रदक्षिणात्रयं कृत्वा नमस्कारं चकार सः
1,37,67,tato vimānamāruhya sarvakāmasamanvitam apsarogaṇasaṃkīrṇaḥ prapede harimandiram,ततो विमानमारुह्य सर्वकामसमन्वितम् अप्सरोगणसंकीर्णः प्रपेदे हरिमन्दिरम्
1,37,68,etaddṛṣṭvā vismito 'sau hyuttaṅkastapasāṃnidhiḥ śirasyañjalimādhāya tuṣṭāva kamalāpatim,एतद्दृष्ट्वा विस्मितो ऽसौ ह्युत्तङ्कस्तपसांनिधिः शिरस्यञ्जलिमाधाय तुष्टाव कमलापतिम्
1,37,69,tena stuto mahāviṣṇurdattavānvaramattamam vareṇa tenoktaṅko 'pi prapede paramaṃ padam,तेन स्तुतो महाविष्णुर्दत्तवान्वरमत्तमम् वरेण तेनोक्तङ्को ऽपि प्रपेदे परमं पदम्
1,38,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge viṣṇumāhātmye saptatriṃśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca kintatstotraṃ mahābhāga kathaṃ tuṣṭo janārdanaḥ uktaṅkaḥ puṇyapuruṣaḥ kīdṛśaṃ labdhavānvaram,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे विष्णुमाहात्म्ये सप्तत्रिंशो ऽध्यायः नारद उवाच किन्तत्स्तोत्रं महाभाग कथं तुष्टो जनार्दनः उक्तङ्कः पुण्यपुरुषः कीदृशं लब्धवान्वरम्
1,38,2,sanaka uvāca uttaṅkastu tadā vipro haridhyānaparāyaṇaḥ pādodakasya māhātmyaṃ dṛṣṭvā tuṣṭāva bhaktitaḥ,सनक उवाच उत्तङ्कस्तु तदा विप्रो हरिध्यानपरायणः पादोदकस्य माहात्म्यं दृष्ट्वा तुष्टाव भक्तितः
1,38,3,uttaṅka uvāca nato 'smi nārāyaṇamādidevaṃ jagannivāsaṃ jagadekabandhum cakrābjaśārṅgīsidharaṃ mahāntaṃ smṛtārtinighnaṃ śaraṇaṃ prapadye,उत्तङ्क उवाच नतो ऽस्मि नारायणमादिदेवं जगन्निवासं जगदेकबन्धुम् चक्राब्जशार्ङ्गीसिधरं महान्तं स्मृतार्तिनिघ्नं शरणं प्रपद्ये
1,38,4,yannibhijābja prabhavo vidhātā sṛjatyamuṃ lokasamuñcayaṃ ca yatkrodhajo hṝnti jagañca rudrastamādidevaṃ praṇato 'smi viṣṇum,यन्निभिजाब्ज प्रभवो विधाता सृजत्यमुं लोकसमुञ्चयं च यत्क्रोधजो हॄन्ति जगञ्च रुद्रस्तमादिदेवं प्रणतो ऽस्मि विष्णुम्
1,38,5,padmāpatiṃ padmadalāyatākṣaṃ vicitravīryaṃ nikhilaikahetum vedāntavedyaṃ pukuṣaṃ purāṇaṃ taijonidhiṃ viṣṇumahaṃ prapannaḥ,पद्मापतिं पद्मदलायताक्षं विचित्रवीर्यं निखिलैकहेतुम् वेदान्तवेद्यं पुकुषं पुराणं तैजोनिधिं विष्णुमहं प्रपन्नः
1,38,6,ātmākṣaraḥ sarvagato 'cyutākhyo jñānātmako jñānavidāṃ śaraṇyaḥ jñānaikavedyo bhagavānanādiḥ prasīdatāṃ vyaṣṭisa praṣṭirupaḥ,आत्माक्षरः सर्वगतो ऽच्युताख्यो ज्ञानात्मको ज्ञानविदां शरण्यः ज्ञानैकवेद्यो भगवाननादिः प्रसीदतां व्यष्टिस प्रष्टिरुपः
1,38,7,anantavīyo guṇajātihīnāṃ guṇātmako jñānavidāṃ varaṣṭaḥ nityaḥ prapannārti haraḥ parātmā dayāṃbudhirme varadastu bhaghūyāt,अनन्तवीयो गुणजातिहीनां गुणात्मको ज्ञानविदां वरष्टः नित्यः प्रपन्नार्ति हरः परात्मा दयांबुधिर्मे वरदस्तु भघूयात्
1,38,8,yaḥ sthūlasūkṣmādiviśeṣabhedaurjagadyathāvatsvakṛtaṃ praviṣṭaḥ tvameva tatsarvamanantasāraṃ tvattaḥ paraṃ nāsti yataḥ parātman,यः स्थूलसूक्ष्मादिविशेषभेदौर्जगद्यथावत्स्वकृतं प्रविष्टः त्वमेव तत्सर्वमनन्तसारं त्वत्तः परं नास्ति यतः परात्मन्
1,38,9,agocaraṃ yattava śuddharūraṃ māyāvihīnaṃ guṇajātihīnam nirañjanaṃ nirmalamaprameyaṃ paśyanti santaḥ paramārthasaṃjñam,अगोचरं यत्तव शुद्धरूरं मायाविहीनं गुणजातिहीनम् निरञ्जनं निर्मलमप्रमेयं पश्यन्ति सन्तः परमार्थसंज्ञम्
1,38,10,ekena hemraiva vibhūṣaṇāni yātāni bhedatvamupādhibhedāt tathaiva sarveṣvara eka eva pradṛśyate bhinna ivārivalātmā,एकेन हेम्रैव विभूषणानि यातानि भेदत्वमुपाधिभेदात् तथैव सर्वेष्वर एक एव प्रदृश्यते भिन्न इवारिवलात्मा
1,38,11,yanmāyayā mohitacetasastaṃ paśyanti nātmānamapi prasiddham ta eva māyārahitāstadeva pasaayanti sarvātmakamātmarupam,यन्मायया मोहितचेतसस्तं पश्यन्ति नात्मानमपि प्रसिद्धम् त एव मायारहितास्तदेव पसअयन्ति सर्वात्मकमात्मरुपम्
1,38,12,vibhuṃ jyotiranaupamyaṃ viṣṇusaṃjñaṃ namāmyaham samastametadudbhūtaṃ yato yatra pratiṣṭitam,विभुं ज्योतिरनौपम्यं विष्णुसंज्ञं नमाम्यहम् समस्तमेतदुद्भूतं यतो यत्र प्रतिष्टितम्
1,38,13,yataścaitanyamāyātaṃ yadrūpaṃ tasya vai namaḥ aprameyamanādāramādhārādheyarūpakam,यतश्चैतन्यमायातं यद्रूपं तस्य वै नमः अप्रमेयमनादारमाधाराधेयरूपकम्
1,38,14,paramānandacinmātraṃ vāsudevaṃ nato 'smyaham hṛdguhānilayaṃ devaṃ yogibhiḥ parisevitam,परमानन्दचिन्मात्रं वासुदेवं नतो ऽस्म्यहम् हृद्गुहानिलयं देवं योगिभिः परिसेवितम्
1,38,15,yogānāmādibhūtaṃ taṃ namāmi praṇavasthitam nādātmakaṃ nādabījaṃ praṇavātmakamavyayam,योगानामादिभूतं तं नमामि प्रणवस्थितम् नादात्मकं नादबीजं प्रणवात्मकमव्ययम्
1,38,16,sadbhaghāvaṃ sañcidānandaṃ taṃ vande tigmacakriṇam ajaraṃ sākṣiṇaṃ tvasya hyavāṅmanasagocaram,सद्भघावं सञ्चिदानन्दं तं वन्दे तिग्मचक्रिणम् अजरं साक्षिणं त्वस्य ह्यवाङ्मनसगोचरम्
1,38,17,nirañjanamanantākhyaṃ viṣṇurupaṃ nato 'smyaham indriyāṇi mano buddhiḥ sattvaṃ tejo balaṃ dhṛtiḥ,निरञ्जनमनन्ताख्यं विष्णुरुपं नतो ऽस्म्यहम् इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः
1,38,18,vāsudevātmakānyāhuḥ kṣetraṃ kṣetra jñameva ca vidyāvidyātmakaṃ prāhuḥ parātparataraṃ tathā,वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्र ज्ञमेव च विद्याविद्यात्मकं प्राहुः परात्परतरं तथा
1,38,19,anādinidhanaṃ śāntaṃ sarvadhātāramacyutam ye prapannā mahātmānasteṣāṃ muktirhi śāśvatī,अनादिनिधनं शान्तं सर्वधातारमच्युतम् ये प्रपन्ना महात्मानस्तेषां मुक्तिर्हि शाश्वती
1,38,20,varaṃ vareṇyaṃ varadaṃ purāṇaṃ sanātanaṃ sarvagataṃ samastam nato 'smi bhūyo 'pi nato 'smi bhūyo 'pi nato 'smi bhūyaḥ,वरं वरेण्यं वरदं पुराणं सनातनं सर्वगतं समस्तम् नतो ऽस्मि भूयो ऽपि नतो ऽस्मि भूयो ऽपि नतो ऽस्मि भूयः
1,38,21,yatpāda toyaṃ bhaghavarogavaidyo yatpādapāṃśurvimalatvasiddhyai yannāma duṣkarmanivāraṇāyacaya tamaprameyaṃ puruṣaṃ bhajāmi,यत्पाद तोयं भघवरोगवैद्यो यत्पादपांशुर्विमलत्वसिद्ध्यै यन्नाम दुष्कर्मनिवारणायचय तमप्रमेयं पुरुषं भजामि
1,38,22,sadrūpaṃ tamasadrūpaṃ sadasadrūpamavyayam tattadvilakṣaṇaṃ śreṣṭhaṃ śreṣṭhācchraṣṭhataraṃ bhaje,सद्रूपं तमसद्रूपं सदसद्रूपमव्ययम् तत्तद्विलक्षणं श्रेष्ठं श्रेष्ठाच्छ्रष्ठतरं भजे
1,38,23,nirañjanaṃ nirākāraṃ pūrṇamākāśamadhyagam paraṃ ca vidyāvidyābhyāṃ hṛdaṃbujanivāsinam,निरञ्जनं निराकारं पूर्णमाकाशमध्यगम् परं च विद्याविद्याभ्यां हृदंबुजनिवासिनम्
1,38,24,svaprakāśamanirdeṣyaṃ mahatāṃ ca mahattaram aṇoraṇīyāṃsamajaṃ sarvopādhivivarjitam,स्वप्रकाशमनिर्देष्यं महतां च महत्तरम् अणोरणीयांसमजं सर्वोपाधिविवर्जितम्
1,38,25,yannityaṃ paramānandaṃ paraṃ brahma sanātanam viṣṇusaṃjñaṃ jagaddhāma tamasmi śaraṇaṃ gataḥ,यन्नित्यं परमानन्दं परं ब्रह्म सनातनम् विष्णुसंज्ञं जगद्धाम तमस्मि शरणं गतः
1,38,26,yaṃ bhajanti kriyāniṣṭāyaṃ paśyanti ca yoginaḥ pūjyātpūjyataraṃ śāntaṃ gato 'smi śaraṇaṃ prabhum,यं भजन्ति क्रियानिष्टायं पश्यन्ति च योगिनः पूज्यात्पूज्यतरं शान्तं गतो ऽस्मि शरणं प्रभुम्
1,38,27,yaṃ na paśyanti vidvāṃso ya etadvyāvya tiṣṭati sarvasmādadhikaṃ nityaṃ nato 'smi vibhumavyayam,यं न पश्यन्ति विद्वांसो य एतद्व्याव्य तिष्टति सर्वस्मादधिकं नित्यं नतो ऽस्मि विभुमव्ययम्
1,38,28,antaḥ karaṇasaṃyogājjīva ityucyate ca yaḥ avidyākārya rahitaḥ paramātmeti gīyate,अन्तः करणसंयोगाज्जीव इत्युच्यते च यः अविद्याकार्य रहितः परमात्मेति गीयते
1,38,29,sarvātmakaṃ sarvahetuṃ sravakarmaphalappadam varaṃ vareṇyamajanaṃ praṇato 'smi parātparam,सर्वात्मकं सर्वहेतुं स्रवकर्मफलप्पदम् वरं वरेण्यमजनं प्रणतो ऽस्मि परात्परम्
1,38,30,sarvajñaṃ sarvagaṃ śāntaṃ sarvāntayā miṇaṃ harim jñānātmakaṃ jñānanidhiṃ jñānasaṃsthaṃ vibhuṃ bhaje,सर्वज्ञं सर्वगं शान्तं सर्वान्तया मिणं हरिम् ज्ञानात्मकं ज्ञाननिधिं ज्ञानसंस्थं विभुं भजे
1,38,31,namāmyahaṃ vedanidhiṃ murāriṃ vedānta vijñānasuniścitārtham sūryeduvatprojjvalane tramindraṃ ravagasvarupaṃ vapatisvarūpam,नमाम्यहं वेदनिधिं मुरारिं वेदान्त विज्ञानसुनिश्चितार्थम् सूर्येदुवत्प्रोज्ज्वलने त्रमिन्द्रं रवगस्वरुपं वपतिस्वरूपम्
1,38,32,sarveśvaraṃ sarvagataṃ mahāntaṃ vedātmakaṃ vedavidāṃvariṣṭam taṃvāṅmano 'cintyamanantaśaktiṃ jñānaikavedyaṃ puruṣaṃ bhajāmi,सर्वेश्वरं सर्वगतं महान्तं वेदात्मकं वेदविदांवरिष्टम् तंवाङ्मनो ऽचिन्त्यमनन्तशक्तिं ज्ञानैकवेद्यं पुरुषं भजामि
1,38,33,indrāgnikālāsurapāśivāyusomeṣamārttaṇḍapurandarādyaiḥ yaḥ pāti lokānparipūrṇabhāvastamaprameyaṃ śaraṇaṃ prapadye,इन्द्राग्निकालासुरपाशिवायुसोमेषमार्त्तण्डपुरन्दराद्यैः यः पाति लोकान्परिपूर्णभावस्तमप्रमेयं शरणं प्रपद्ये
1,38,34,sahasraśīrṣaṃ ca sahasrapādaṃ sahasrabāhuḥ ca sahasranetram samastayajñaiḥ parijuṣṭamādyaṃ nato 'smi tuṣṭipradamugravīryam,सहस्रशीर्षं च सहस्रपादं सहस्रबाहुः च सहस्रनेत्रम् समस्तयज्ञैः परिजुष्टमाद्यं नतो ऽस्मि तुष्टिप्रदमुग्रवीर्यम्
1,38,35,kālātmakaṃ kālavibhāgahetuṃ guṇatrayātītamahaṃ guṇajñam guṇapriyaṃ kāmadamastasaṃgamatīndriyaṃ viśvabhaghujaṃ vitṛṣṇam,कालात्मकं कालविभागहेतुं गुणत्रयातीतमहं गुणज्ञम् गुणप्रियं कामदमस्तसंगमतीन्द्रियं विश्वभघुजं वितृष्णम्
1,38,36,nirīhamagryaṃ manasāpyagamyaṃ manomayaṃ cānnamayaṃ nirūḍham vijñānabhedaṃ pratipannakalpaṃ na vāṅmayaṃ prāṇamayaṃ bhajāmi,निरीहमग्र्यं मनसाप्यगम्यं मनोमयं चान्नमयं निरूढम् विज्ञानभेदं प्रतिपन्नकल्पं न वाङ्मयं प्राणमयं भजामि
1,38,37,na yasya rūpaṃ na balaprabhāvo na yasya karmāṇi na yatpramāṇam jānanti devā kamalodbhavādyastoṣyāmyahaṃ taṃ kathamātmarūpam,न यस्य रूपं न बलप्रभावो न यस्य कर्माणि न यत्प्रमाणम् जानन्ति देवा कमलोद्भवाद्यस्तोष्याम्यहं तं कथमात्मरूपम्
1,38,38,saṃsārasidhau patitaṃ kadaryaṃ mohākulaṃ kāmaśatena baddham akīrtibhājaṃ piśunaṃ kṛtaghnaṃ sadāśuciṃ pāparataṃ pramanyum dayāṃbudhe pāhi bhayākulaṃ māṃ punaḥ punastvāṃ śaraṇaṃ prapadye,संसारसिधौ पतितं कदर्यं मोहाकुलं कामशतेन बद्धम् अकीर्तिभाजं पिशुनं कृतघ्नं सदाशुचिं पापरतं प्रमन्युम् दयांबुधे पाहि भयाकुलं मां पुनः पुनस्त्वां शरणं प्रपद्ये
1,38,39,iti prasāditastena dayālasuḥ kamalāpatiḥ pratyakṣatāmagāttasya bhagavāṃstejasāṃ nidhiḥ,इति प्रसादितस्तेन दयालसुः कमलापतिः प्रत्यक्षतामगात्तस्य भगवांस्तेजसां निधिः
1,38,40,atasī puṣpasaṃkāśaṃ phullapaṅkajalocanan kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ hārakeyūrabhūṣitam,अतसी पुष्पसंकाशं फुल्लपङ्कजलोचनन् किरीटिनं कुण्डलिनं हारकेयूरभूषितम्
1,38,41,śrīvatsakaustubhadharaṃ hemayajñopavītinanam nāsāvinyastamuktā bhavardhamānatanucchavim,श्रीवत्सकौस्तुभधरं हेमयज्ञोपवीतिननम् नासाविन्यस्तमुक्ता भवर्धमानतनुच्छविम्
1,38,42,pītāṃbaradharaṃ devaṃ vanamālāvibhūṣimat tulasīkomaladalairarcitāṅghniṃ mahādyutim,पीतांबरधरं देवं वनमालाविभूषिमत् तुलसीकोमलदलैरर्चिताङ्घ्निं महाद्युतिम्
1,38,43,kiṅkiṇīnūpurā dyaiśca śobhitaṃ garuḍadhvajam dṛṣṭvā nānāma viprendro daṇḍavatkṣitimaṇḍale,किङ्किणीनूपुरा द्यैश्च शोभितं गरुडध्वजम् दृष्ट्वा नानाम विप्रेन्द्रो दण्डवत्क्षितिमण्डले
1,38,44,abhyaṣiñcaddhareḥ pādāvuttaṅko harṣavāribhiḥ murāre rakṣa rakṣeti vyāharannānyadhīstadā,अभ्यषिञ्चद्धरेः पादावुत्तङ्को हर्षवारिभिः मुरारे रक्ष रक्षेति व्याहरन्नान्यधीस्तदा
1,38,45,tamutthāpya mahāviṣṇurāliliṅga dayāparaḥ varaṃ vṛṇuṣva vatseti provāca munipuṅgavam,तमुत्थाप्य महाविष्णुरालिलिङ्ग दयापरः वरं वृणुष्व वत्सेति प्रोवाच मुनिपुङ्गवम्
1,38,46,asādhyaṃ nāsti kiñcitte prasanne mayi sattama itīritaṃ samākarṇya hyuttaṅkaścakrapāṇinā punaḥ praṇamya taṃ prāha devadevaṃ janārddanam,असाध्यं नास्ति किञ्चित्ते प्रसन्ने मयि सत्तम इतीरितं समाकर्ण्य ह्युत्तङ्कश्चक्रपाणिना पुनः प्रणम्य तं प्राह देवदेवं जनार्द्दनम्
1,38,47,kiṃ māṃ mohayasīśa tvaṃ kimanyairdeva me varaiḥ tvayi bhaktirdṛḍhā me 'stu janmajanmāntareṣvapi,किं मां मोहयसीश त्वं किमन्यैर्देव मे वरैः त्वयि भक्तिर्दृढा मे ऽस्तु जन्मजन्मान्तरेष्वपि
1,38,48,kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu rakṣaḥ piśācamanujeṣvapi yatra tatrajajātasya me bhavatu keśava te prasāddāttvayyeva bhaktiracalāvyabhicāraṇī ca,कीटेषु पक्षिषु मृगेषु सरीसृपेषु रक्षः पिशाचमनुजेष्वपि यत्र तत्रजजातस्य मे भवतु केशव ते प्रसाद्दात्त्वय्येव भक्तिरचलाव्यभिचारणी च
1,38,49,evamastviti lokeśaḥ śaṅkhaprāntena saṃspṛśan divyajñānaṃ dadau tasmai yogināmapidurlamabhagham,एवमस्त्विति लोकेशः शङ्खप्रान्तेन संस्पृशन् दिव्यज्ञानं ददौ तस्मै योगिनामपिदुर्लमभघम्
1,38,50,puḥ stuvantaṃ viprendraṃ devadevo janārddanaḥ idamāha smitamukho hastaṃ tacchirasi nyasan,पुः स्तुवन्तं विप्रेन्द्रं देवदेवो जनार्द्दनः इदमाह स्मितमुखो हस्तं तच्छिरसि न्यसन्
1,38,51,śrībhagavānuvāca ārādhaya kriyāyogairmāṃ sadā dvijasattam naranārāyaṇasthānaṃ vraja mokṣaṃ gamiṣyasi,श्रीभगवानुवाच आराधय क्रियायोगैर्मां सदा द्विजसत्तम् नरनारायणस्थानं व्रज मोक्षं गमिष्यसि
1,38,52,tvayā kṛtamidaṃ stotraṃ yaḥ paṭhetsatataṃ naraḥ sarvānkāmānavāpyānte mokṣabhāgī bhavettataḥ,त्वया कृतमिदं स्तोत्रं यः पठेत्सततं नरः सर्वान्कामानवाप्यान्ते मोक्षभागी भवेत्ततः
1,38,53,ityuktvā bhādhavo vipraṃ tatraivāntardadhe mune naranarāyaṇasthānamuttaṅko 'pi tato yayau,इत्युक्त्वा भाधवो विप्रं तत्रैवान्तर्दधे मुने नरनरायणस्थानमुत्तङ्को ऽपि ततो ययौ
1,38,54,kasmādbhaktiḥ sadā kāryā devadevasya cakriṇaḥ haribhaktiḥ parā proktā sarvakāmapalapradā,कस्माद्भक्तिः सदा कार्या देवदेवस्य चक्रिणः हरिभक्तिः परा प्रोक्ता सर्वकामपलप्रदा
1,38,55,utaṅko bhāktibhāvena kriyāyogaparo mune pūjayanmādhayavaṃ nityaṃ naranārāyaṇāśrame,उतङ्को भाक्तिभावेन क्रियायोगपरो मुने पूजयन्माधयवं नित्यं नरनारायणाश्रमे
1,38,56,jñānavijñānasaṃpannaḥ saṃcchinnadvaitasaṃśayaḥ āvāpa duravāpaṃ vai tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,ज्ञानविज्ञानसंपन्नः संच्छिन्नद्वैतसंशयः आवाप दुरवापं वै तद्विष्णोः परमं पदम्
1,38,57,pūjito namito vāpi saṃsmṛto vāpi mokṣadaḥ nārāyaṇo jagannātho bhaktānāṃ mānavarddhanaḥ,पूजितो नमितो वापि संस्मृतो वापि मोक्षदः नारायणो जगन्नाथो भक्तानां मानवर्द्धनः
1,38,58,tasmānnārāyaṇaṃ devamanantamaparājitam ihāmutra sukhaprepsuḥ pūjayedbhaktisaṃyutaḥ,तस्मान्नारायणं देवमनन्तमपराजितम् इहामुत्र सुखप्रेप्सुः पूजयेद्भक्तिसंयुतः
1,38,59,yaḥ paṭhedidamākhyānaṃ śṛṇuyādvāsamāhitaḥ so 'pi sarvāghanirmuktaḥ prayāti bhavanaṃ hareḥ,यः पठेदिदमाख्यानं शृणुयाद्वासमाहितः सो ऽपि सर्वाघनिर्मुक्तः प्रयाति भवनं हरेः
1,39,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde viṣṇumāhātmyaṃ nāmāṣṭatriṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca bhūyaḥ śṛṇuṣva viprendra māhātmyaṃ parameṣṭinaḥ sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ bhuktimuktipradaṃ nṛṇām,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे विष्णुमाहात्म्यं नामाष्टत्रिंशो ऽध्यायः सनक उवाच भूयः शृणुष्व विप्रेन्द्र माहात्म्यं परमेष्टिनः सर्वपापहरं पुण्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम्
1,39,2,aho harikathā loke pāpaghnī puṇyadāyinī śṛṇvatāṃ vadatāṃ caiva tadbhaktānāṃ viśeṣataḥ,अहो हरिकथा लोके पापघ्नी पुण्यदायिनी शृण्वतां वदतां चैव तद्भक्तानां विशेषतः
1,39,3,haribhaktirasāsvādamuditā ye narottamāḥ namaskaromyahaṃ tebhyo yatsaṃgānmukti bhāgnaraḥ,हरिभक्तिरसास्वादमुदिता ये नरोत्तमाः नमस्करोम्यहं तेभ्यो यत्संगान्मुक्ति भाग्नरः
1,39,4,haribhaktiparā ye tu harināmaparāyaṇāḥ durvṛttā vā suvṛttā vā tebhyo nityaṃ namonamaḥ,हरिभक्तिपरा ये तु हरिनामपरायणाः दुर्वृत्ता वा सुवृत्ता वा तेभ्यो नित्यं नमोनमः
1,39,5,saṃsārasāgaraṃ tartuṃ ya icchenmu nipuṅgava sa bhajeddharibhaktānāṃ bhaktānvai pāpahāriṇaḥ,संसारसागरं तर्तुं य इच्छेन्मु निपुङ्गव स भजेद्धरिभक्तानां भक्तान्वै पापहारिणः
1,39,6,dṛṣṭaḥ smṛtaḥ pūjito vā dhyātaḥ praṇamito 'pi vā samuddharati govindo dustarādbhava sāgarāt,दृष्टः स्मृतः पूजितो वा ध्यातः प्रणमितो ऽपि वा समुद्धरति गोविन्दो दुस्तराद्भव सागरात्
1,39,7,svapanbhuñjan vrajaṃstiṣṭannatiṣṭaśca vadaṃstathā cintayedyo harernāma tasmai nityaṃ namo namaḥ,स्वपन्भुञ्जन् व्रजंस्तिष्टन्नतिष्टश्च वदंस्तथा चिन्तयेद्यो हरेर्नाम तस्मै नित्यं नमो नमः
1,39,8,aho bhāgyamaho bhāgyaṃ viṣṇu bhaktiratātmanām yeṣāṃ muktiḥ karasthaiva yogināmapi durlabhā,अहो भाग्यमहो भाग्यं विष्णु भक्तिरतात्मनाम् येषां मुक्तिः करस्थैव योगिनामपि दुर्लभा
1,39,9,atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam vadatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpa praṇāśanam,अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् वदतां शृण्वतां चैव सर्वपाप प्रणाशनम्
1,39,10,āsītpurā mahīpālaḥ somavaṃśasamudbhavaḥ jayadhvaja iti khyāto nārāyaṇaparāyaṇaḥ,आसीत्पुरा महीपालः सोमवंशसमुद्भवः जयध्वज इति ख्यातो नारायणपरायणः
1,39,11,viṣṇordevālaye nityaṃ saṃmār janaparāyaṇaḥ dīpadānarataścaiva sarvabhūtadayāparaḥ,विष्णोर्देवालये नित्यं संमार् जनपरायणः दीपदानरतश्चैव सर्वभूतदयापरः
1,39,12,sa kadācinmahīpālo revātīre manorame vicitrakusumopetaṃ kṛtavānviṣṇumandiram,स कदाचिन्महीपालो रेवातीरे मनोरमे विचित्रकुसुमोपेतं कृतवान्विष्णुमन्दिरम्
1,39,13,sa tatra nṛpaśārdūlaḥ sadā saṃmārjane rataḥ dīpadānaparaścaiva viśeṣeṇa haripriyaḥ,स तत्र नृपशार्दूलः सदा संमार्जने रतः दीपदानपरश्चैव विशेषेण हरिप्रियः
1,39,14,harināmaparo nityaṃ harisaṃsaktamānasaḥ paripraṇāmanirato haribhaktajanapriyaḥ,हरिनामपरो नित्यं हरिसंसक्तमानसः परिप्रणामनिरतो हरिभक्तजनप्रियः
1,39,15,vītihotra iti khyāto hyāsīttasya purohitaḥ jayadhvajasya caritaṃ dṛṣṭvā vismayamāgataḥ,वीतिहोत्र इति ख्यातो ह्यासीत्तस्य पुरोहितः जयध्वजस्य चरितं दृष्ट्वा विस्मयमागतः
1,39,16,kadācidupaviṣṭaṃ taṃ rājānaṃ viṣṇutatparam apṛcchadvītihotrastu vedavedāṅgapāragaḥ,कदाचिदुपविष्टं तं राजानं विष्णुतत्परम् अपृच्छद्वीतिहोत्रस्तु वेदवेदाङ्गपारगः
1,39,17,vītihotra uvāca rājanparamadharmajña haribhaktiparāyaṇa viṣṇubhaktimatāṃ puṃsāṃ śreṣṭho 'si bharatarṣabha,वीतिहोत्र उवाच राजन्परमधर्मज्ञ हरिभक्तिपरायण विष्णुभक्तिमतां पुंसां श्रेष्ठो ऽसि भरतर्षभ
1,39,18,saṃmārjanaparo nityaṃ dīpadānaratastathā tanme vada mahābhāga kiṃ tvayā viditaṃ phalam,संमार्जनपरो नित्यं दीपदानरतस्तथा तन्मे वद महाभाग किं त्वया विदितं फलम्
1,39,19,saṃpādanena varttīnāṃ tailasaṃpalādanena ca saṃyukto 'si sadā bhadrayadviṣṇorgṛhamārjane,संपादनेन वर्त्तीनां तैलसंपलादनेन च संयुक्तो ऽसि सदा भद्रयद्विष्णोर्गृहमार्जने
1,39,20,karmāṇyanyāni saṃtyeva viṣṇoḥ prītikarāṇi ca tathāpi kiṃ mahābhāga etayoḥ satatodyataḥ,कर्माण्यन्यानि संत्येव विष्णोः प्रीतिकराणि च तथापि किं महाभाग एतयोः सततोद्यतः
1,39,21,sarvātmanā mahāpuṇyaṃ nareśa vidita ca yat tad brūhi me guhyatamaṃ prītirmayi tavāsti cet,सर्वात्मना महापुण्यं नरेश विदित च यत् तद् ब्रूहि मे गुह्यतमं प्रीतिर्मयि तवास्ति चेत्
1,39,22,purodhasaivamuktastu prahasansa jayadhvajaḥ vinayāvanato bhūtvā provācejaṃ kṛtāñjaliḥ,पुरोधसैवमुक्तस्तु प्रहसन्स जयध्वजः विनयावनतो भूत्वा प्रोवाचेजं कृताञ्जलिः
1,39,23,jayadhvaja uvāca śṛṇuṣva vipraśārdūla mayaivācaritaṃ purā jātismaratvājjānāmi śrotṝṇāṃ vismayapradam,जयध्वज उवाच शृणुष्व विप्रशार्दूल मयैवाचरितं पुरा जातिस्मरत्वाज्जानामि श्रोतॄणां विस्मयप्रदम्
1,39,24,āsītpurā kṛtayuge brahmansvārociṣeṃ'tare raivato nāma viprendro vedavedāṅgapāragaḥ,आसीत्पुरा कृतयुगे ब्रह्मन्स्वारोचिषेंऽतरे रैवतो नाम विप्रेन्द्रो वेदवेदाङ्गपारगः
1,39,25,ayājyayājakaścaiva sadaiva grāmayojakaḥ piśuno niṣṭhuraścaiva hyapaṇyānāṃ ca vikrayī,अयाज्ययाजकश्चैव सदैव ग्रामयोजकः पिशुनो निष्ठुरश्चैव ह्यपण्यानां च विक्रयी
1,39,26,niṣiddhakarmācaraṇātparityaktaḥ sa bandhubhiḥ daridro duḥkhitaścaiva śīrṇāṅgo vyādhito 'bhavat,निषिद्धकर्माचरणात्परित्यक्तः स बन्धुभिः दरिद्रो दुःखितश्चैव शीर्णाङ्गो व्याधितो ऽभवत्
1,39,27,sa kadāciddharthaṃ tu pṛthivyāṃ paryaṭan dvijaḥ mamāra narmadātīre śvāsakāsaprapīḍitaḥ,स कदाचिद्धर्थं तु पृथिव्यां पर्यटन् द्विजः ममार नर्मदातीरे श्वासकासप्रपीडितः
1,39,28,tasminmṛte tasya bhāryā nāmnā bandhumatī mune kāmacāraparā sā tu parityaktā ca bandhubhiḥ,तस्मिन्मृते तस्य भार्या नाम्ना बन्धुमती मुने कामचारपरा सा तु परित्यक्ता च बन्धुभिः
1,39,29,tasyāṃ jāto 'smi caṇḍālo daṇḍaketuriti śrutaḥ mahāpāparato nityaṃ brahmadveṣaparāyaṇaḥ,तस्यां जातो ऽस्मि चण्डालो दण्डकेतुरिति श्रुतः महापापरतो नित्यं ब्रह्मद्वेषपरायणः
1,39,30,paradāraparadravyalolupo jantuhiṃsakaḥ gāvaśca viprā bahavo nihatā mṛgapakṣiṇaḥ,परदारपरद्रव्यलोलुपो जन्तुहिंसकः गावश्च विप्रा बहवो निहता मृगपक्षिणः
1,39,31,merutulyasuvarṇāni bahūnyapahṛtāni ca madyapānarato nityaṃ bahuśo mārgarodhakṛt,मेरुतुल्यसुवर्णानि बहून्यपहृतानि च मद्यपानरतो नित्यं बहुशो मार्गरोधकृत्
1,39,32,paśupakṣimṛgādīnāṃ jantūnāmantakopamaḥ kadācitkāmasaṃtapto gantu kāmo ratiṃ striyaḥ,पशुपक्षिमृगादीनां जन्तूनामन्तकोपमः कदाचित्कामसंतप्तो गन्तु कामो रतिं स्त्रियः
1,39,33,śūnyaṃ viṣṇugṛhaṃ dṛṣṭvā praviṣṭaśca striyā saha niśi rāmopabhogārthaṃ śayitaṃ tatra kāminā,शून्यं विष्णुगृहं दृष्ट्वा प्रविष्टश्च स्त्रिया सह निशि रामोपभोगार्थं शयितं तत्र कामिना
1,39,34,brahmansvavastraprāntena kiyaddeśaḥ pramārjitaḥ yāvantyaḥ pāṃśukaṇikāstatra saṃmārjitā dvija,ब्रह्मन्स्ववस्त्रप्रान्तेन कियद्देशः प्रमार्जितः यावन्त्यः पांशुकणिकास्तत्र संमार्जिता द्विज
1,39,35,tāvajjanmakṛtaṃ pāpaṃ tadaiva kṣayamāgatam pradīpaḥ sthāpitastatra suratārthaṃ dvijottama,तावज्जन्मकृतं पापं तदैव क्षयमागतम् प्रदीपः स्थापितस्तत्र सुरतार्थं द्विजोत्तम
1,39,36,tenāpi mama duṣkarma niḥśeṣaṃ kṣayamāgatam evaṃ sthite viṣṇugṛhe hyāgatāḥ purapālakāḥ,तेनापि मम दुष्कर्म निःशेषं क्षयमागतम् एवं स्थिते विष्णुगृहे ह्यागताः पुरपालकाः
1,39,37,jāro 'yamiti māṃ tāṃ ca hatavantaḥ prasahya vai āvāṃ nihatya te sarve nivṛttāḥ purakṣakāḥ,जारो ऽयमिति मां तां च हतवन्तः प्रसह्य वै आवां निहत्य ते सर्वे निवृत्ताः पुरक्षकाः
1,39,38,yadā tadaiva saṃprāptā viṣṇudūtāścaturbhujāḥ kirīṭakuṇḍaladharā vanamālāvibhūṣitāḥ,यदा तदैव संप्राप्ता विष्णुदूताश्चतुर्भुजाः किरीटकुण्डलधरा वनमालाविभूषिताः
1,39,39,taistu saṃpreritāvāvāṃ viṣṇudūtairakalmaṣaiḥ divyaṃ vimānamāruhya sarvabhogasamanvitam,तैस्तु संप्रेरितावावां विष्णुदूतैरकल्मषैः दिव्यं विमानमारुह्य सर्वभोगसमन्वितम्
1,39,40,divyadehadharau bhūtvā viṣṇulokamupāgatau tatra sthitvā brahmakalpaśataṃ sāgraṃ dvijottama,दिव्यदेहधरौ भूत्वा विष्णुलोकमुपागतौ तत्र स्थित्वा ब्रह्मकल्पशतं साग्रं द्विजोत्तम
1,39,41,divyabhogasamāyuktau tāvatkālaṃ divi sthitau tataśca bhūmibhāgeṣu devayogeṣu vai kramāt,दिव्यभोगसमायुक्तौ तावत्कालं दिवि स्थितौ ततश्च भूमिभागेषु देवयोगेषु वै क्रमात्
1,39,42,tena puṇyaprabhāveṇa yadūnāṃ vaṃśasaṃbhavaḥ tenaiva me 'cyutā saṃpattathā rājyamakaṇṭakam,तेन पुण्यप्रभावेण यदूनां वंशसंभवः तेनैव मे ऽच्युता संपत्तथा राज्यमकण्टकम्
1,39,43,brahmankṛtvopabhogārthamevaṃ śreyo hyavāptavān bhaktyā kurvanti ye saṃtasteṣāṃ puṇyaṃ na vedyaham,ब्रह्मन्कृत्वोपभोगार्थमेवं श्रेयो ह्यवाप्तवान् भक्त्या कुर्वन्ति ये संतस्तेषां पुण्यं न वेद्यहम्
1,39,44,tasmātsaṃmārjane nityaṃ dīpadāne ca sattama yatiṣye parayā bhaktyā hyahaṃ jātismaro yataḥ,तस्मात्संमार्जने नित्यं दीपदाने च सत्तम यतिष्ये परया भक्त्या ह्यहं जातिस्मरो यतः
1,39,45,yaḥ pūjayejjagannāthamekākī vigataspṛhaḥ sarvapāpavinirmuktaḥ prayāti paramaṃ padam,यः पूजयेज्जगन्नाथमेकाकी विगतस्पृहः सर्वपापविनिर्मुक्तः प्रयाति परमं पदम्
1,39,46,avaśenāpi yatkarma kṛtvemāṃ śriyamāgataḥ bhaktibhadbhiḥ praśāntaiśca kiṃ punaḥ samyagarcanāt,अवशेनापि यत्कर्म कृत्वेमां श्रियमागतः भक्तिभद्भिः प्रशान्तैश्च किं पुनः सम्यगर्चनात्
1,39,47,iti bhūpavacaḥ śrutvā vītihotro dvijottamaḥ anantatuṣṭimāpanno haripūjāparo 'bhavat,इति भूपवचः श्रुत्वा वीतिहोत्रो द्विजोत्तमः अनन्ततुष्टिमापन्नो हरिपूजापरो ऽभवत्
1,39,48,tasmācchṛṇuṣva viprendra devo nārāyaṇo 'vyayaḥ jñānato 'jñānato vāpi pūjakānāṃ vimuktidaḥ,तस्माच्छृणुष्व विप्रेन्द्र देवो नारायणो ऽव्ययः ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि पूजकानां विमुक्तिदः
1,39,49,anityā bāndhavāḥ sarve vibhavo naiva śāśvataḥ nityaṃ sannihito mṛtyuḥ kartavyo dharmasaṃgrahaḥ,अनित्या बान्धवाः सर्वे विभवो नैव शाश्वतः नित्यं सन्निहितो मृत्युः कर्तव्यो धर्मसंग्रहः
1,39,50,ajño loko vṛthā garvaṃ kariṣyati mahoddhataḥ kāyaḥ saṃnihitāpāyo dhānādīnāṃ kimucyate,अज्ञो लोको वृथा गर्वं करिष्यति महोद्धतः कायः संनिहितापायो धानादीनां किमुच्यते
1,39,51,janmakoṭisahasreṣu puṇyaṃ yaiḥ samupārjitam teṣāṃ bhaktirbhavecchuddhā devadeve janārdane,जन्मकोटिसहस्रेषु पुण्यं यैः समुपार्जितम् तेषां भक्तिर्भवेच्छुद्धा देवदेवे जनार्दने
1,39,52,sulabhaṃ jāhnavī snānaṃ tathevātithipūjanam sulabhāḥ sarvayajñāśca viṣṇubhaktiḥ sudurlabhā,सुलभं जाह्नवी स्नानं तथेवातिथिपूजनम् सुलभाः सर्वयज्ञाश्च विष्णुभक्तिः सुदुर्लभा
1,39,53,durlabhā tulasīsevā durlabhaḥ saṃgamaḥ satām sarvabhūtadayā vāpi sulabhā yasya kasya cit,दुर्लभा तुलसीसेवा दुर्लभः संगमः सताम् सर्वभूतदया वापि सुलभा यस्य कस्य चित्
1,39,54,satsaṃgastulasīsebā haribhaktiśca durlabhā,सत्संगस्तुलसीसेबा हरिभक्तिश्च दुर्लभा
1,39,55,durlabhaṃ prāpyaṃ mānuṣyaṃ na tathā gamayed budhaḥ arcayeddhi jagannāthaṃ sārametaddvijottama,दुर्लभं प्राप्यं मानुष्यं न तथा गमयेद् बुधः अर्चयेद्धि जगन्नाथं सारमेतद्द्विजोत्तम
1,39,56,tarttuṃ yadīcchati jano dustaraṃ bhavasāgaram haribhaktiparo bhūyādetadeva rasāyanam,तर्त्तुं यदीच्छति जनो दुस्तरं भवसागरम् हरिभक्तिपरो भूयादेतदेव रसायनम्
1,39,57,bhrātarāśraya govindaṃ mā vilaṃbaṃ kuru priya āsannameva nagaraṃ kṛtāntasya hi dṛśyate,भ्रातराश्रय गोविन्दं मा विलंबं कुरु प्रिय आसन्नमेव नगरं कृतान्तस्य हि दृश्यते
1,39,58,nārāyaṇaṃ jagadyoniṃ sarvakāraṇakāraṇam samarcayasva viprendra yadi bhuktimabhīpsasi,नारायणं जगद्योनिं सर्वकारणकारणम् समर्चयस्व विप्रेन्द्र यदि भुक्तिमभीप्ससि
1,39,59,sarvādhāra sarvayoniṃ sarvāntaryāmiṇaṃ vibhum ye prapannā mahātmānaste kṛtārthā na saṃśayaḥ,सर्वाधार सर्वयोनिं सर्वान्तर्यामिणं विभुम् ये प्रपन्ना महात्मानस्ते कृतार्था न संशयः
1,39,60,te vandyāste prapūjyāśca namaskāryā viśeṣataḥ yer'cayanti mahāviṣṇuṃ praṇatārtipraṇāśanam,ते वन्द्यास्ते प्रपूज्याश्च नमस्कार्या विशेषतः येर्ऽचयन्ति महाविष्णुं प्रणतार्तिप्रणाशनम्
1,39,61,ye viṣṇubhaktā niṣkāmā yañjati parameśvaram triḥsaptakulasaṃyuktā ste yānti harimandiram,ये विष्णुभक्ता निष्कामा यञ्जति परमेश्वरम् त्रिःसप्तकुलसंयुक्ता स्ते यान्ति हरिमन्दिरम्
1,39,62,viṣṇubhaktāya yo dadyānniṣkāmāya mahātmane pānīyaṃ vā phalaṃ vāpi sa eva bhagavatpriyaḥ,विष्णुभक्ताय यो दद्यान्निष्कामाय महात्मने पानीयं वा फलं वापि स एव भगवत्प्रियः
1,39,63,viṣṇubhaktiparāṇāṃ tu śuśrūṣāṃ kurvate tu ye te yānti viṣṇubhuvanaṃ yāvadābhūtasaṃplavam,विष्णुभक्तिपराणां तु शुश्रूषां कुर्वते तु ये ते यान्ति विष्णुभुवनं यावदाभूतसंप्लवम्
1,39,64,ye yañjati spṛhāśūnyā haribhaktān hariṃ tathā ta eva bhuvanaṃ sarvaṃ puṃnati svāṅghripāṃśunā,ये यञ्जति स्पृहाशून्या हरिभक्तान् हरिं तथा त एव भुवनं सर्वं पुंनति स्वाङ्घ्रिपांशुना
1,39,65,devapūjāparo yasya gṛhe vasati sarvadā tatraiva sarvadevāśca tiṣṭanti śrīharistathā,देवपूजापरो यस्य गृहे वसति सर्वदा तत्रैव सर्वदेवाश्च तिष्टन्ति श्रीहरिस्तथा
1,39,66,pūjyamānā ca tulasī yasya tiṣṭati veśmani tatra sarvāṇi śreyāṃsi varddhatyaharahardvija,पूज्यमाना च तुलसी यस्य तिष्टति वेश्मनि तत्र सर्वाणि श्रेयांसि वर्द्धत्यहरहर्द्विज
1,39,67,śālagrāmaśilārūpī yatra tiṣṭati keśavaḥ na bādhante grahāstatra bhūtavetāla kādayaḥ,शालग्रामशिलारूपी यत्र तिष्टति केशवः न बाधन्ते ग्रहास्तत्र भूतवेताल कादयः
1,39,68,śālagrāmaśilā yatra tattīrthaṃ tattapovanam yataḥ saṃnihitastatra bhagavānmadhusūdanaḥ,शालग्रामशिला यत्र तत्तीर्थं तत्तपोवनम् यतः संनिहितस्तत्र भगवान्मधुसूदनः
1,39,69,yadgṛhe nāsti devarṣe śālagrāmaśilārcanam śmaśānasadṛśaṃ vidyāttada gṛhaṃ śubhavārjitam,यद्गृहे नास्ति देवर्षे शालग्रामशिलार्चनम् श्मशानसदृशं विद्यात्तद गृहं शुभवार्जितम्
1,39,69,purāṇanyāyamīmāṃsā dharmaśāstrāṇi ca dvija,पुराणन्यायमीमांसा धर्मशास्त्राणि च द्विज
1,39,70,sāṃgā vedāstathā sarve viṣṇorūpaṃ prakīrtitam,सांगा वेदास्तथा सर्वे विष्णोरूपं प्रकीर्तितम्
1,39,71,bhaktyā kurvanti ye viṣṇoḥ pradakṣiṇacatuṣṭayam te 'pi yānti paraṃ sthānaṃ sarvakarmanibarhaṇam,भक्त्या कुर्वन्ति ये विष्णोः प्रदक्षिणचतुष्टयम् ते ऽपि यान्ति परं स्थानं सर्वकर्मनिबर्हणम्
1,40,1,iti bṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathama pāde viṣṇumāhātmyaṃ nāma ekonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi vibhūtiṃ vaiṣṇavīṃ mune yāṃ śṛṇvatāṃ kīrtayatāṃ sadyaḥ pāpakṣayo bhavet,इति बृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथम पादे विष्णुमाहात्म्यं नाम एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः सनक उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि विभूतिं वैष्णवीं मुने यां शृण्वतां कीर्तयतां सद्यः पापक्षयो भवेत्
1,40,2,vaivasvateṃ'tare pūrvaṃ śakrasya ca bṛhaspateḥ saṃvādaḥ sumahānāsīttaṃ vakṣyāmi niśāmaya,वैवस्वतेंऽतरे पूर्वं शक्रस्य च बृहस्पतेः संवादः सुमहानासीत्तं वक्ष्यामि निशामय
1,40,3,ekadā sarvabhogāḍhyo vibudhaiḥ parivāritaḥ apsarogaṇasaṃkīrṇo bṛhaspatimabhāṣata,एकदा सर्वभोगाढ्यो विबुधैः परिवारितः अप्सरोगणसंकीर्णो बृहस्पतिमभाषत
1,40,4,indra uvāca bṛhaspate mahābhāga sarvatattvārthakovida atītabrahmaṇaḥ kalpe sṛṣṭiḥ kīdṛgvidhā prabho,इन्द्र उवाच बृहस्पते महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद अतीतब्रह्मणः कल्पे सृष्टिः कीदृग्विधा प्रभो
1,40,5,indrastu kīdṛśaḥ prokto vivudhāḥ kīdṛśāḥ smṛtāḥ teṣāṃ ca kīdṛśaṃ karma yathāvadvaktumarhasi,इन्द्रस्तु कीदृशः प्रोक्तो विवुधाः कीदृशाः स्मृताः तेषां च कीदृशं कर्म यथावद्वक्तुमर्हसि
1,40,6,bṛhaspatiruvāca na jñāyate mayā śakra pūrvedyuścaritaṃ vidheḥ vartamānadinasyāpi durjñeyaṃ pratibhāti me,बृहस्पतिरुवाच न ज्ञायते मया शक्र पूर्वेद्युश्चरितं विधेः वर्तमानदिनस्यापि दुर्ज्ञेयं प्रतिभाति मे
1,40,7,manavaḥ samatītāśca tānvaktumapi na kṣamaḥ yo vijānāti taṃ te 'dya kathayāmi niśāmaya,मनवः समतीताश्च तान्वक्तुमपि न क्षमः यो विजानाति तं ते ऽद्य कथयामि निशामय
1,40,8,sudharma iti vikhyātaḥ kaścidāste pure tava bhuñjāno divyabhogāṃśca brahmalokādihāgataḥ,सुधर्म इति विख्यातः कश्चिदास्ते पुरे तव भुञ्जानो दिव्यभोगांश्च ब्रह्मलोकादिहागतः
1,40,9,sa vā eta dvijānāti kathayāmi niśāmaya evamuktastu guruṇā śakrastena samanvitaḥ,स वा एत द्विजानाति कथयामि निशामय एवमुक्तस्तु गुरुणा शक्रस्तेन समन्वितः
1,40,10,devatāgaṇasaṃkīrṇaḥ sudharmanilayaṃ yayau,देवतागणसंकीर्णः सुधर्मनिलयं ययौ
1,40,11,samāgataṃ devapatiṃ bṛhaspatisamanvitam dṛṣṭvā yathārhaṃ devarṣe pūjayāmāsa sādaram,समागतं देवपतिं बृहस्पतिसमन्वितम् दृष्ट्वा यथार्हं देवर्षे पूजयामास सादरम्
1,40,12,sudharmeṇārcitaḥ śaṅkro dṛṣṭvā tacchriyamuttamām manasā vismayāviṣṭaḥ provāca vinayānvitaḥ,सुधर्मेणार्चितः शङ्क्रो दृष्ट्वा तच्छ्रियमुत्तमाम् मनसा विस्मयाविष्टः प्रोवाच विनयान्वितः
1,40,13,indra uvāca atītabrahmakalpasya vṛttāntaṃ vetsi cedbudha tadākhyāhi samāyāta etatpraṣṭuṃ sayājakaḥ,इन्द्र उवाच अतीतब्रह्मकल्पस्य वृत्तान्तं वेत्सि चेद्बुध तदाख्याहि समायात एतत्प्रष्टुं सयाजकः
1,40,14,gatanidrāṃśca devāṃśca yena jānāsi suvrata tadvadasvādhikaḥ kasmādasmadbhyo 'pi divi sthitaḥ,गतनिद्रांश्च देवांश्च येन जानासि सुव्रत तद्वदस्वाधिकः कस्मादस्मद्भ्यो ऽपि दिवि स्थितः
1,40,15,tejasāyaśasā kīrtyā jñānena ca parantapa dānena vā tapobhirvā kathametādṛśaḥ prabho,तेजसायशसा कीर्त्या ज्ञानेन च परन्तप दानेन वा तपोभिर्वा कथमेतादृशः प्रभो
1,40,16,ityukto devarājena sudharmā prahasaṃstadā provāca vinayāviṣṭaḥ pūrvavṛttaṃ yathāvidhi,इत्युक्तो देवराजेन सुधर्मा प्रहसंस्तदा प्रोवाच विनयाविष्टः पूर्ववृत्तं यथाविधि
1,40,17,sudharma uvāca caturyugasahasrāṇi brahmaṇo dinamucyate ekasmin divase śakra manavaśca caturdaśa,सुधर्म उवाच चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिनमुच्यते एकस्मिन् दिवसे शक्र मनवश्च चतुर्दश
1,40,18,indrāścaturdaśa proktā devāśca vividhāḥ pṛthak indrāṇāṃ caiva sarveṣāṃ manvādīnāṃ ca vāsava,इन्द्राश्चतुर्दश प्रोक्ता देवाश्च विविधाः पृथक् इन्द्राणां चैव सर्वेषां मन्वादीनां च वासव
1,40,19,tulyatā tejasā lakṣmyā prabhāveṇa balena ca teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇuṣva susamāhitaḥ,तुल्यता तेजसा लक्ष्म्या प्रभावेण बलेन च तेषां नामानि वक्ष्यामि शृणुष्व सुसमाहितः
1,40,20,svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ tataḥ svārociṣastathā uttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastathā,स्वायंभुवो मनुः पूर्वं ततः स्वारोचिषस्तथा उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा
1,40,21,vaivasvato manuścaiva sūryasāvarṇiraṣṭamaḥ navamo dakṣasāvarṇiḥ sarvadevahite rataḥ,वैवस्वतो मनुश्चैव सूर्यसावर्णिरष्टमः नवमो दक्षसावर्णिः सर्वदेवहिते रतः
1,40,22,daśamo brahmasāvarṇirddharmasāvarṇikastataḥ tatastu rudrasāvarṇī rocamānastataḥ smṛtaḥ,दशमो ब्रह्मसावर्णिर्द्धर्मसावर्णिकस्ततः ततस्तु रुद्रसावर्णी रोचमानस्ततः स्मृतः
1,40,23,bhautyaścaturdaśaḥ prokta ete hi manavaḥ smṛtāḥ devānindrāṃśca vakṣyāmi śṛṇuṣva vibudharṣabha,भौत्यश्चतुर्दशः प्रोक्त एते हि मनवः स्मृताः देवानिन्द्रांश्च वक्ष्यामि शृणुष्व विबुधर्षभ
1,40,24,yāmā iti samākhyātā devāḥ svāyaṃbhuveṃ'tare śacīpatiḥ samākhyātasteṣāmindro mahāpatiḥ,यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवेंऽतरे शचीपतिः समाख्यातस्तेषामिन्द्रो महापतिः
1,40,25,pārāvatāśca tuṣitā devāḥ svārociṣeṃ'tare vipaścinnāma devendraṃ sarvasaṃpatsamanvitaḥ,पारावताश्च तुषिता देवाः स्वारोचिषेंऽतरे विपश्चिन्नाम देवेन्द्रं सर्वसंपत्समन्वितः
1,40,26,sudhāmānastathā satyāḥ śivāścāya prartadanāḥ teṣāmindraḥ suśāntiśca tṛtīye parikīrtitaḥ,सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चाय प्रर्तदनाः तेषामिन्द्रः सुशान्तिश्च तृतीये परिकीर्तितः
1,40,27,sutāḥ pārāharāścaiva sutyāścāsudhiyastathā teṣāmindraḥ śivaḥ proktaḥ śakrastāmasakeṃ'tare vibhānāmā devapatiḥ pañcamaḥ parikīrtitaḥ,सुताः पाराहराश्चैव सुत्याश्चासुधियस्तथा तेषामिन्द्रः शिवः प्रोक्तः शक्रस्तामसकेंऽतरे विभानामा देवपतिः पञ्चमः परिकीर्तितः
1,40,28,amitābhādayo devāḥ ṣaṣṭhe 'pi ca tathā śṛṇu āryādyā vibudhāḥ proktāsteṣā mindro manojavaḥ,अमिताभादयो देवाः षष्ठे ऽपि च तथा शृणु आर्याद्या विबुधाः प्रोक्तास्तेषा मिन्द्रो मनोजवः
1,40,29,ādityavasurudrādyā devā vaivasvataṃ'tare indraḥ purandaraḥ proktaḥ sarvakāmasamanvitaḥ,आदित्यवसुरुद्राद्या देवा वैवस्वतंऽतरे इन्द्रः पुरन्दरः प्रोक्तः सर्वकामसमन्वितः
1,40,30,aprameyāśca vibudhāḥ sutapādyāḥ prakīrtitāḥ viṣṇupūjāprabhāveṇa teṣāmindro baliḥ smṛtaḥ,अप्रमेयाश्च विबुधाः सुतपाद्याः प्रकीर्तिताः विष्णुपूजाप्रभावेण तेषामिन्द्रो बलिः स्मृतः
1,40,31,pārādyā navame devā indraścādbhuta ucyate suvāsanādyā vibudhā daśame parikīrtitāḥ,पाराद्या नवमे देवा इन्द्रश्चाद्भुत उच्यते सुवासनाद्या विबुधा दशमे परिकीर्तिताः
1,40,32,śāntirnāma ca tatrendraḥ sarvabhogasamanvitaḥ vihṝṅgṝmādyā devāśca teṣāmindro vṛṣaḥ smṛtaḥ,शान्तिर्नाम च तत्रेन्द्रः सर्वभोगसमन्वितः विहॄङ्गॄमाद्या देवाश्च तेषामिन्द्रो वृषः स्मृतः
1,40,33,ekādaśe dvādaśe tu nibodhakathāyāmi te krabhuvanāmā ca devendro harinābhāstathā surāḥ,एकादशे द्वादशे तु निबोधकथायामि ते क्रभुवनामा च देवेन्द्रो हरिनाभास्तथा सुराः
1,40,34,sutrāmādyāstathā devāstrayodaśatame 'ntare divaspatirmahāvīryasteṣāmindraḥ prakīrtitaḥ,सुत्रामाद्यास्तथा देवास्त्रयोदशतमे ऽन्तरे दिवस्पतिर्महावीर्यस्तेषामिन्द्रः प्रकीर्तितः
1,40,35,caturdaśe cākṣupādyā devā indraḥ śuciḥ smṛtaḥ evaṃ te manavaḥ proktā indrā devāśca tattvataḥ,चतुर्दशे चाक्षुपाद्या देवा इन्द्रः शुचिः स्मृतः एवं ते मनवः प्रोक्ता इन्द्रा देवाश्च तत्त्वतः
1,40,36,ekasminbrahmadivase svādhikāraṃ prabhuñjate,एकस्मिन्ब्रह्मदिवसे स्वाधिकारं प्रभुञ्जते
1,40,37,lekeṣu sarvasargeṣu sṛṣṭirekavidhā smṛtā karttāro bahavaḥ saṃti tatsaṃkhyāṃ vetti kovidaḥ,लेकेषु सर्वसर्गेषु सृष्टिरेकविधा स्मृता कर्त्तारो बहवः संति तत्संख्यां वेत्ति कोविदः
1,40,38,mayi sthite brahmaloke brahmāṇāṃ bahavo gatāḥ teṣāṃ saṃkhyā na saṃkhyātu śakto 'smyadya dvijottama,मयि स्थिते ब्रह्मलोके ब्रह्माणां बहवो गताः तेषां संख्या न संख्यातु शक्तो ऽस्म्यद्य द्विजोत्तम
1,40,39,svargalokamapi prāpya yāvatkālaṃ śṛṇuṣva me catvāro manavo 'tītā mama śrīścātivistarā,स्वर्गलोकमपि प्राप्य यावत्कालं शृणुष्व मे चत्वारो मनवो ऽतीता मम श्रीश्चातिविस्तरा
1,40,40,sthātavyaṃ ca mayātraiva yugakoṭiśataṃ prabho tataḥ paraṃ gamiṣyāmi karmabhūmiṃ śṛṇuṣva me,स्थातव्यं च मयात्रैव युगकोटिशतं प्रभो ततः परं गमिष्यामि कर्मभूमिं शृणुष्व मे
1,40,41,mayā kṛtaṃ purā karma vakṣyāmi tava suvrata vadatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpapraṇāśanam,मया कृतं पुरा कर्म वक्ष्यामि तव सुव्रत वदतां शृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम्
1,40,42,ahamāṃsa purā śakra gṛdhraḥ pāpo viśeṣataḥ sthitaśca bhūmibhāge vai amedhyāmiṣabhojanaḥ,अहमांस पुरा शक्र गृध्रः पापो विशेषतः स्थितश्च भूमिभागे वै अमेध्यामिषभोजनः
1,40,43,ekadāhaṃ viṣṇugṛhe prākāre saṃsthitaḥ prabho patito vyādhaśastreṇa sāyaṃ viṣṇorgṛhāṅgaṇe,एकदाहं विष्णुगृहे प्राकारे संस्थितः प्रभो पतितो व्याधशस्त्रेण सायं विष्णोर्गृहाङ्गणे
1,40,44,mayi kaṇṭhagataprāṇe bhaṣaṇo māṃsalolupaḥ jagrāha māṃ svavakreṇa śvabhiranyaiścarandrutaḥ,मयि कण्ठगतप्राणे भषणो मांसलोलुपः जग्राह मां स्ववक्रेण श्वभिरन्यैश्चरन्द्रुतः
1,40,45,vahanmāṃ svamukhenaiva bhīto 'nyairbhaṣaṇaistathā gataḥ pradakṣiṇā kāraṃ viṣṇostanmandiraṃ prabho,वहन्मां स्वमुखेनैव भीतो ऽन्यैर्भषणैस्तथा गतः प्रदक्षिणा कारं विष्णोस्तन्मन्दिरं प्रभो
1,40,46,tenaiva tuṣṭimāpanno hyantarātmā jaganmayaḥ mama cāpi śunaścāpi dattāvanparamaṃ padam,तेनैव तुष्टिमापन्नो ह्यन्तरात्मा जगन्मयः मम चापि शुनश्चापि दत्तावन्परमं पदम्
1,40,47,pradakṣiṇā kāratayā gatasyāpīdṛṃ phalam saṃprāptaṃ vibudhaśreṣṭha kiṃ punaḥ samyagarcanāt,प्रदक्षिणा कारतया गतस्यापीदृं फलम् संप्राप्तं विबुधश्रेष्ठ किं पुनः सम्यगर्चनात्
1,40,48,ityukto devarājastu sudharmeṇa mahātmanā manasā prītimāpanno haripūjā rato 'bhavat,इत्युक्तो देवराजस्तु सुधर्मेण महात्मना मनसा प्रीतिमापन्नो हरिपूजा रतो ऽभवत्
1,40,49,tathāpi nirjarāḥ sarve bhārate janmalipsavaḥ samarcayanti deveśaṃ nārāyaṇamanāmayam tānarcayanti satataṃ brahmādyā devatāgaṇāḥ,तथापि निर्जराः सर्वे भारते जन्मलिप्सवः समर्चयन्ति देवेशं नारायणमनामयम् तानर्चयन्ति सततं ब्रह्माद्या देवतागणाः
1,40,50,nārāyaṇānusmaraṇodyatānāṃ mahātmanāṃ tyaktaparigrahaṇām kathaṃ bhavatyugrabhavasya bandhastatsaṅgalubdhā yadi muktibhājaḥ,नारायणानुस्मरणोद्यतानां महात्मनां त्यक्तपरिग्रहणाम् कथं भवत्युग्रभवस्य बन्धस्तत्सङ्गलुब्धा यदि मुक्तिभाजः
1,40,51,ye mānavāḥ pratidinaṃ parimuktasaṅgā nārāyaṇaṃ garuḍavāhanamarcayanti te sarvapāpanikaraiḥ parito vimuktā viṣṇoḥ padaṃ śubhataraṃ pratiyānti hṛṣṭāḥ,ये मानवाः प्रतिदिनं परिमुक्तसङ्गा नारायणं गरुडवाहनमर्चयन्ति ते सर्वपापनिकरैः परितो विमुक्ता विष्णोः पदं शुभतरं प्रतियान्ति हृष्टाः
1,40,52,ye mānavā vigatarāgaparāvarajñā nārāyaṇaṃ suraguruṃ satataṃ smaranti dhyānena tena hatakilbiṣacetanāste mātuḥ payodhararasaṃ na punaḥ pibanti,ये मानवा विगतरागपरावरज्ञा नारायणं सुरगुरुं सततं स्मरन्ति ध्यानेन तेन हतकिल्बिषचेतनास्ते मातुः पयोधररसं न पुनः पिबन्ति
1,40,53,ye mānavā harikathāśravaṇāstadoṣāḥ kṛṣṇāṅghrapadmabhajane ratacetanāśca te vā puṃnati ca jaganti śarīrasaṃgāt saṃbhāṣaṇādapi tato harireva pūjyaḥ,ये मानवा हरिकथाश्रवणास्तदोषाः कृष्णाङ्घ्रपद्मभजने रतचेतनाश्च ते वा पुंनति च जगन्ति शरीरसंगात् संभाषणादपि ततो हरिरेव पूज्यः
1,40,54,haripūjāparā yatra mahāntaḥ śuddhabuddhayaḥ tatraiva sakalaṃ bhadraṃ yathā nimne jalaṃ dvija,हरिपूजापरा यत्र महान्तः शुद्धबुद्धयः तत्रैव सकलं भद्रं यथा निम्ने जलं द्विज
1,40,55,harireva paro bandhurharireva parā gatiḥ harireva tataḥ pūjyo yataścetanyakāraṇam,हरिरेव परो बन्धुर्हरिरेव परा गतिः हरिरेव ततः पूज्यो यतश्चेतन्यकारणम्
1,40,56,svargāpavargaphaladaṃ sadānandaṃ nirāmayam pṛjyasya muniśreṣṭha paraṃ śreyo bhaviṣyati,स्वर्गापवर्गफलदं सदानन्दं निरामयम् पृज्यस्य मुनिश्रेष्ठ परं श्रेयो भविष्यति
1,40,57,pūjayanti hariṃ ye tu niṣkāmāḥ śuddhamānasāḥ teṣāṃ viṣṇuḥ prasannātmā sarvānkāmān prayacchati,पूजयन्ति हरिं ये तु निष्कामाः शुद्धमानसाः तेषां विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान् प्रयच्छति
1,40,58,yastvetacchṛṇuyādvāpi paṭhedvā susamāhitaḥ sa prāpnotyaśvamedhasya phalaṃ munivarottama,यस्त्वेतच्छृणुयाद्वापि पठेद्वा सुसमाहितः स प्राप्नोत्यश्वमेधस्य फलं मुनिवरोत्तम
1,40,59,ityetatte samākhyātaṃ haripūjāphalaṃ dvija saṃkocavistarābhyāṃ tu kimanyatkathayāmi te,इत्येतत्ते समाख्यातं हरिपूजाफलं द्विज संकोचविस्तराभ्यां तु किमन्यत्कथयामि ते
1,41,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde viṣṇumāhātmye catvāriṃśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca ākhyātaṃ bhavatā sarvaṃ mune tattvārtha kovida idānīṃ śrotumicchāmi yugānāṃ sthitilakṣaṇam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे विष्णुमाहात्म्ये चत्वारिंशो ऽध्यायः नारद उवाच आख्यातं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थ कोविद इदानीं श्रोतुमिच्छामि युगानां स्थितिलक्षणम्
1,41,2,sanaka uvāca sādhu sādhu mahāprājña mune lokopakāraka yugadharmānprabakṣyāmi sarvalokopakārakān,सनक उवाच साधु साधु महाप्राज्ञ मुने लोकोपकारक युगधर्मान्प्रबक्ष्यामि सर्वलोकोपकारकान्
1,41,3,dharmo vivṛddhimāyāti kāle kasmiṃściduttama tathā vināsamāyāti dharṃma eva mahītale,धर्मो विवृद्धिमायाति काले कस्मिंश्चिदुत्तम तथा विनासमायाति धर्ंम एव महीतले
1,41,4,kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti caturyugam divyairdvādaśabhirjñeyaṃ vatsaraistatra sattama,कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् दिव्यैर्द्वादशभिर्ज्ञेयं वत्सरैस्तत्र सत्तम
1,41,5,saṃdhyāsandhyāṃśayuktāni yugāni sadṛśāni vai kālato veditavyāni ityuktaṃ tattvā darśibhiḥ,संध्यासन्ध्यांशयुक्तानि युगानि सदृशानि वै कालतो वेदितव्यानि इत्युक्तं तत्त्वा दर्शिभिः
1,41,6,ādye kṛtayugaṃ prāhustatastretāvidhānakam tataśca dvāparaṃ prāhuḥ kalimantyaṃ viduḥ kramāt,आद्ये कृतयुगं प्राहुस्ततस्त्रेताविधानकम् ततश्च द्वापरं प्राहुः कलिमन्त्यं विदुः क्रमात्
1,41,7,devadānavagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ nāsankṛtayuge vipra sarve devasamāḥ smṛtāḥ,देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः नासन्कृतयुगे विप्र सर्वे देवसमाः स्मृताः
1,41,8,sarve hṛṣṭāśca dharmiṣṭā na tatra krayavikrayau vedānāṃ ca vibhāgaśca na yuge kṛtasaṃjñake,सर्वे हृष्टाश्च धर्मिष्टा न तत्र क्रयविक्रयौ वेदानां च विभागश्च न युगे कृतसंज्ञके
1,41,9,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāḥ svācāratatparāḥ sadā nārāyaṇaparāstapodhyānaparāyaṇāḥ,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राः स्वाचारतत्पराः सदा नारायणपरास्तपोध्यानपरायणाः
1,41,10,kāmādidoṣanirmuktāḥ śamādiguṇatatparāḥ dharmasādhanacittāśca gatāsūyā adāṃbhikāḥ,कामादिदोषनिर्मुक्ताः शमादिगुणतत्पराः धर्मसाधनचित्ताश्च गतासूया अदांभिकाः
1,41,11,satyavākyaratāḥ sarve caturāśramadharmiṇaḥ vedādhyayanasaṃpannāḥ sarvaśāstravicakṣaṇāḥ,सत्यवाक्यरताः सर्वे चतुराश्रमधर्मिणः वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वशास्त्रविचक्षणाः
1,41,12,caturāśramayuktena karmaṇā kālayoninā akāmaphalasaṃyogāḥ prayānti paramāṃ gatim,चतुराश्रमयुक्तेन कर्मणा कालयोनिना अकामफलसंयोगाः प्रयान्ति परमां गतिम्
1,41,13,nārāyaṇaḥ kṛtayuge śuklavarṇaḥ sunirmalaḥ tretādharmānpravakṣyāmi śṛṇuṣva susamāhitaḥ,नारायणः कृतयुगे शुक्लवर्णः सुनिर्मलः त्रेताधर्मान्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व सुसमाहितः
1,41,14,dharmaḥ pāṇḍuratāṃ yāti tretāyāṃ munisattama haristu raktātāṃ yāti kiñcitkleśānvitā janāḥ,धर्मः पाण्डुरतां याति त्रेतायां मुनिसत्तम हरिस्तु रक्तातां याति किञ्चित्क्लेशान्विता जनाः
1,41,15,kriyāyogaratāḥ sarve yajñakarmasu niṣṭitāḥ satyavratā dhyānaparāḥ sadādhyānaparāyaṇāḥ,क्रियायोगरताः सर्वे यज्ञकर्मसु निष्टिताः सत्यव्रता ध्यानपराः सदाध्यानपरायणाः
1,41,16,dvipādo vartate dharmo dvāpare ca munīśvara hariḥ pītatvamāyāti vedaścāpi vibhajyate,द्विपादो वर्तते धर्मो द्वापरे च मुनीश्वर हरिः पीतत्वमायाति वेदश्चापि विभज्यते
1,41,17,asatyaniratāścāpi kecittatra dvijottamāḥ brāhmaṇādyāśca varṇāḥ syuḥ kecidrāgādidurguṇāḥ,असत्यनिरताश्चापि केचित्तत्र द्विजोत्तमाः ब्राह्मणाद्याश्च वर्णाः स्युः केचिद्रागादिदुर्गुणाः
1,41,18,kecitsvargāpavargārthaṃ viprayajñānprakurvate keciddhanādikāmāśca kecitkalmaṣacetasaḥ,केचित्स्वर्गापवर्गार्थं विप्रयज्ञान्प्रकुर्वते केचिद्धनादिकामाश्च केचित्कल्मषचेतसः
1,41,19,dharmādharmauṃ samau syātāṃ dvāpare viprasattama adharmasya prabhāveṇa kṣīyante ca prajāstathā,धर्माधर्मौं समौ स्यातां द्वापरे विप्रसत्तम अधर्मस्य प्रभावेण क्षीयन्ते च प्रजास्तथा
1,41,20,alpāyuṣo bhaviṣyanti keciñcāpi munīśvara kecitpuṇyaratān dṛṣṭvā asūyāṃ vipra kurvate,अल्पायुषो भविष्यन्ति केचिञ्चापि मुनीश्वर केचित्पुण्यरतान् दृष्ट्वा असूयां विप्र कुर्वते
1,41,21,kalisthitiṃ pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva samāhitaḥ dharmaḥ kaliyuge prāpte pādenaikena vartate,कलिस्थितिं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व समाहितः धर्मः कलियुगे प्राप्ते पादेनैकेन वर्तते
1,41,22,tāmasaṃ yugamāsādya hariḥ kṛṣṇatvameti ca yaḥ kaścidapi dharmātmā yajñācārānkaroti ca,तामसं युगमासाद्य हरिः कृष्णत्वमेति च यः कश्चिदपि धर्मात्मा यज्ञाचारान्करोति च
1,41,23,yaḥ kaścidapi puṇyātmā kriyāyogarato bhavet naraṃ dharmarataṃ dṛṣṭvā sarve 'sūyāṃ prakurvate,यः कश्चिदपि पुण्यात्मा क्रियायोगरतो भवेत् नरं धर्मरतं दृष्ट्वा सर्वे ऽसूयां प्रकुर्वते
1,41,24,vratācārāḥ praṇaśyanti jñānayajñādayastathā upadravā bhaviṣyanti hyadharmasya pravatanāt,व्रताचाराः प्रणश्यन्ति ज्ञानयज्ञादयस्तथा उपद्रवा भविष्यन्ति ह्यधर्मस्य प्रवतनात्
1,41,25,asūyāniratāḥ sarve daṃbhācāraparāyaṇāḥ prajāścālpāyuṣaḥ sarvā bhaviṣyanti kalau yuge,असूयानिरताः सर्वे दंभाचारपरायणाः प्रजाश्चाल्पायुषः सर्वा भविष्यन्ति कलौ युगे
1,41,26,nārada uvāca yugadharmāḥ samākhyātāstvayā saṃkṣepato mune kaliṃ vistarato brūhi tvaṃ hi dharmavidāṃ varaḥ,नारद उवाच युगधर्माः समाख्यातास्त्वया संक्षेपतो मुने कलिं विस्तरतो ब्रूहि त्वं हि धर्मविदां वरः
1,41,27,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścamunisattama kimāhārāḥ kimācārāḥ bhaviṣyanti kalau yuge,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चमुनिसत्तम किमाहाराः किमाचाराः भविष्यन्ति कलौ युगे
1,41,28,sanaka uvāca śṛṇuṣva muniśārdūla sarvalokopakāraka kalidharmānpravakṣyāmi vistareṇa yathātatham,सनक उवाच शृणुष्व मुनिशार्दूल सर्वलोकोपकारक कलिधर्मान्प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम्
1,41,29,sarve dharmā vinaśyanti kṛṣṇe kṛṣṇatvamāgate tasmātkalirmahāghoraḥ sarvapātakasaṃkaraḥ,सर्वे धर्मा विनश्यन्ति कृष्णे कृष्णत्वमागते तस्मात्कलिर्महाघोरः सर्वपातकसंकरः
1,41,30,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā dharmaparāṅmukhāḥ ghore kaliyuge prāpte dvijā vedaparāṅmukhāḥ,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा धर्मपराङ्मुखाः घोरे कलियुगे प्राप्ते द्विजा वेदपराङ्मुखाः
1,41,31,vyājadharmaratāḥ sarve asūyāniratāstathā vṛthāhṝṅkāraduṣṭāśca satyahīnāśca paṇḍitāḥ,व्याजधर्मरताः सर्वे असूयानिरतास्तथा वृथाहॄङ्कारदुष्टाश्च सत्यहीनाश्च पण्डिताः
1,41,32,ahamevādhika iti sarve 'pi vivadanti ca adharmalolupāḥ sarvale tathā vaitaṃhikā narāḥ,अहमेवाधिक इति सर्वे ऽपि विवदन्ति च अधर्मलोलुपाः सर्वले तथा वैतंहिका नराः
1,41,33,ataḥ svalpāyuṣaḥ sarve bhaviṣyanti kalau yuge alpāyuṣṭvānmanuṣyāṇāṃ na vidyāgrahaṇaṃ dvija,अतः स्वल्पायुषः सर्वे भविष्यन्ति कलौ युगे अल्पायुष्ट्वान्मनुष्याणां न विद्याग्रहणं द्विज
1,41,34,vidyāgrahaṇaśūnyatvādadharmo vartate punaḥ vyātkrameṇa prajāḥ sarvā mniyante pāpatatparāḥ,विद्याग्रहणशून्यत्वादधर्मो वर्तते पुनः व्यात्क्रमेण प्रजाः सर्वा म्नियन्ते पापतत्पराः
1,41,35,brāhmaṇādyāstathā varṇāḥ saṃkīryante parasparam kāmakrodhaparā mūḍhā vṛthāsaṃtāpapīḍitāḥ,ब्राह्मणाद्यास्तथा वर्णाः संकीर्यन्ते परस्परम् कामक्रोधपरा मूढा वृथासंतापपीडिताः
1,41,36,śūdratulyā bhaviṣyanti sarve varṇā kalau yuge uttamā nīcatāṃ yānti nīcāścottamatāṃ tathā,शूद्रतुल्या भविष्यन्ति सर्वे वर्णा कलौ युगे उत्तमा नीचतां यान्ति नीचाश्चोत्तमतां तथा
1,41,37,rājano dravyaniratāstathā hyanyāyavarttinaḥ pīḍayanti prajāścaiva karairatyarthayojitaiḥ,राजनो द्रव्यनिरतास्तथा ह्यन्यायवर्त्तिनः पीडयन्ति प्रजाश्चैव करैरत्यर्थयोजितैः
1,41,38,śavavāhābhaviṣyanti śūdrāṇāṃ ca dvijātayaḥ dharmastrīṣvapi gacchanti patayo jāradharmiṇaḥ,शववाहाभविष्यन्ति शूद्राणां च द्विजातयः धर्मस्त्रीष्वपि गच्छन्ति पतयो जारधर्मिणः
1,41,39,dviṣanti pitaraṃ putrā bhartāraṃ ca striyo 'khilāḥ paristrīnirataḥ sarve paradravyaparāyaṇāḥ,द्विषन्ति पितरं पुत्रा भर्तारं च स्त्रियो ऽखिलाः परिस्त्रीनिरतः सर्वे परद्रव्यपरायणाः
1,41,40,matsyāmiṣeṇa jīvanti duhṝntaścāpyajīvikām ghore kaliyuge vipra sarve pāparatā janāḥ,मत्स्यामिषेण जीवन्ति दुहॄन्तश्चाप्यजीविकाम् घोरे कलियुगे विप्र सर्वे पापरता जनाः
1,41,41,satāmasūyāniratāṃ upahāsaṃ prakurvate sarittīreṣu kuddālairvāpayiṣyanti cauṣadhīḥ,सतामसूयानिरतां उपहासं प्रकुर्वते सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यन्ति चौषधीः
1,41,42,pṛthvī niṣphalatāṃ yāti bījaṃ puṣpaṃ vinaśyati veśyālāvaṃyaśīleṣu spṛhā kurvanti yoṣitaḥ,पृथ्वी निष्फलतां याति बीजं पुष्पं विनश्यति वेश्यालावंयशीलेषु स्पृहा कुर्वन्ति योषितः
1,41,43,dharmavikrayiṇo viprāḥ striyaśca bhagavikrayāḥ vedavikrayakāścānye śūdrācāraratā dvijāḥ,धर्मविक्रयिणो विप्राः स्त्रियश्च भगविक्रयाः वेदविक्रयकाश्चान्ये शूद्राचाररता द्विजाः
1,41,44,sādhūnāṃ vidhavānāṃ ca vittānya paharanti ca na vratāni cariṣyanti brāhmaṇā dravyalolupāḥ,साधूनां विधवानां च वित्तान्य पहरन्ति च न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा द्रव्यलोलुपाः
1,41,45,dharmācāraṃ parityajya vṛthāvādairviṣajjitāḥ dvijāḥ kurvanti daṃbhārthaṃ pitṛśrāddhādikāḥ kriyāḥ,धर्माचारं परित्यज्य वृथावादैर्विषज्जिताः द्विजाः कुर्वन्ति दंभार्थं पितृश्राद्धादिकाः क्रियाः
1,41,46,apātreṣveva dānāni prayacchanti narādhamāḥ dugdhalobhanimittena goṣu prītiṃ ca kurvate,अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छन्ति नराधमाः दुग्धलोभनिमित्तेन गोषु प्रीतिं च कुर्वते
1,41,47,na kurvanti tathā viprāḥ snānaśaucādikāḥ kriyāḥ apātreṣveva dānāni prayacchanti narādhamāḥ,न कुर्वन्ति तथा विप्राः स्नानशौचादिकाः क्रियाः अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छन्ति नराधमाः
1,41,48,sādhunindāparāścaiva vipranindāparāstathā na kasyāpi mano vipra viṣṇubhaktiparaṃ bhavet,साधुनिन्दापराश्चैव विप्रनिन्दापरास्तथा न कस्यापि मनो विप्र विष्णुभक्तिपरं भवेत्
1,41,49,yajvinaśca dvijānaiva dhanārtharājakiṅkarāḥ tāḍayanti dvijānduṣṭāḥ kṛṣṇe kṛṣṇatvamāgate,यज्विनश्च द्विजानैव धनार्थराजकिङ्कराः ताडयन्ति द्विजान्दुष्टाः कृष्णे कृष्णत्वमागते
1,41,50,dānahīnā narāḥ sarve ghore kaliyuge mune pratigrahaṃ prakurvanti patitānāmapi dvijāḥ,दानहीना नराः सर्वे घोरे कलियुगे मुने प्रतिग्रहं प्रकुर्वन्ति पतितानामपि द्विजाः
1,41,51,kaleḥ prathamapāde 'pi viṃnindanti hariṃ narāḥ yugānte ca harernāma naivakaścidvadiṣyati,कलेः प्रथमपादे ऽपि विंनिन्दन्ति हरिं नराः युगान्ते च हरेर्नाम नैवकश्चिद्वदिष्यति
1,41,52,śūdrastrīsaṃganiratā vidhavāsaṃgalolupāḥ śūdrānnabhoganiratā bhaviṣyanti kalau dvijāḥ,शूद्रस्त्रीसंगनिरता विधवासंगलोलुपाः शूद्रान्नभोगनिरता भविष्यन्ति कलौ द्विजाः
1,41,53,vihāya vedasanmārgaṃ kupathācārasaṃgatāḥ pāṣaṇḍāścabhaviśaṣyanticaturāśramanindakāḥ,विहाय वेदसन्मार्गं कुपथाचारसंगताः पाषण्डाश्चभविशष्यन्तिचतुराश्रमनिन्दकाः
1,41,54,na cadvijā tiśuśrūṣāṃ kurvanti caraṇodbhavāḥ dvijātidharmāngṛhṇanti pākhaṇḍaliṅgino 'dhamāḥ,न चद्विजा तिशुश्रूषां कुर्वन्ति चरणोद्भवाः द्विजातिधर्मान्गृह्णन्ति पाखण्डलिङ्गिनो ऽधमाः
1,41,55,kāṣāyaparivītāśca jaṭilā bhasmadhūlitāḥ śūdrādharmānpravakṣyantī kūṭayuktaparāyaṇāḥ,काषायपरिवीताश्च जटिला भस्मधूलिताः शूद्राधर्मान्प्रवक्ष्यन्ती कूटयुक्तपरायणाः
1,41,56,dvijāḥsvācāramutḥsṛjyacaparapākānnabhojinaḥ bhaviṣyantidurātmānaḥ śūdrāḥ pravrajitāstathā,द्विजाःस्वाचारमुत्ःसृज्यचपरपाकान्नभोजिनः भविष्यन्तिदुरात्मानः शूद्राः प्रव्रजितास्तथा
1,41,57,utkocajīvinastatra bhaviṣyanti kalau mune dharmaṭīnāstu pāṣaṇḍā kāpālā bhikṣavo 'dhamāḥ,उत्कोचजीविनस्तत्र भविष्यन्ति कलौ मुने धर्मटीनास्तु पाषण्डा कापाला भिक्षवो ऽधमाः
1,41,58,dharmavidhvaṃsaśīlānāṃ dvijānāṃ dvijasattama śūdrā dharmānpravakṣyantihyadhiruhyottamāsanam,धर्मविध्वंसशीलानां द्विजानां द्विजसत्तम शूद्रा धर्मान्प्रवक्ष्यन्तिह्यधिरुह्योत्तमासनम्
1,41,59,ete cānyeca bahavo nagnaraktapaṭādikāḥ pāṣaṇḍāḥ pracāriṣyanti prāyo vedavidūṣakāḥ,एते चान्येच बहवो नग्नरक्तपटादिकाः पाषण्डाः प्रचारिष्यन्ति प्रायो वेदविदूषकाः
1,41,60,gītavāditrakuśalāḥ kṣudradharmasamāśrayāḥ bhaviṣyantikalau prāyo dharmavidhvaṃsakā narāḥ,गीतवादित्रकुशलाः क्षुद्रधर्मसमाश्रयाः भविष्यन्तिकलौ प्रायो धर्मविध्वंसका नराः
1,41,61,alpadravyā vṛthāliṅgā vṛthāhṝṅkāradūṣitāḥ hartāraṃ paravittānāṃ bhavitāro narādhamāḥ,अल्पद्रव्या वृथालिङ्गा वृथाहॄङ्कारदूषिताः हर्तारं परवित्तानां भवितारो नराधमाः
1,41,62,pratigrahaparā nityaṃ jagadunmārgaśīlinaḥ ātmastutiparāḥ sarve paranindāparāstathā,प्रतिग्रहपरा नित्यं जगदुन्मार्गशीलिनः आत्मस्तुतिपराः सर्वे परनिन्दापरास्तथा
1,41,63,viśvastaghātinaḥ krūrā dayādharmavivarjitāḥ bhaviṣyanti narā vipra kalau cādharmabāndhavāḥ,विश्वस्तघातिनः क्रूरा दयाधर्मविवर्जिताः भविष्यन्ति नरा विप्र कलौ चाधर्मबान्धवाः
1,41,64,paramāyuśca bhavitā tadā varṣāṇi ṣoḍaśa ghore kaliyuge vipra pañcavarṣā prasūyate,परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश घोरे कलियुगे विप्र पञ्चवर्षा प्रसूयते
1,41,65,saptavarṣāṣṭavarṣāśca yuvāno 'taḥ pare jarā svakarmatyāginaḥ sarve kṛtaghnābhinnavṛttayaḥ,सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च युवानो ऽतः परे जरा स्वकर्मत्यागिनः सर्वे कृतघ्नाभिन्नवृत्तयः
1,41,66,yācakāścadvijā nityaṃ bhaviṣyanti kalau yuge parāvamānaniratāḥ prahṛṣṭāḥ paraveśmani,याचकाश्चद्विजा नित्यं भविष्यन्ति कलौ युगे परावमाननिरताः प्रहृष्टाः परवेश्मनि
1,41,67,tatraiva nindāniratā vṛthāviśraṃbhiṇo janāḥ nidāṃ kurvanti satataṃ pitṛmātṛsuteṣu ca,तत्रैव निन्दानिरता वृथाविश्रंभिणो जनाः निदां कुर्वन्ति सततं पितृमातृसुतेषु च
1,41,68,vadanti vācā dharmāṃśca cetasā pāpalolupāḥ dhanavidyāvayomattāḥ sarvaduḥkhaparāyaṇāḥ,वदन्ति वाचा धर्मांश्च चेतसा पापलोलुपाः धनविद्यावयोमत्ताः सर्वदुःखपरायणाः
1,41,69,vyādhitaskaradurbhikṣaiḥ pīḍitā atimāṃyinaḥ prapuṣyanti vṛthaivāmī na vicārya ca duṣkṛtam,व्याधितस्करदुर्भिक्षैः पीडिता अतिमांयिनः प्रपुष्यन्ति वृथैवामी न विचार्य च दुष्कृतम्
1,41,70,dharmamārgapraṇetāraṃ tiraskurvanti pāpinaḥ dharmakārye rataṃ caiva vṛthāviśraṃbhiṇo janāḥ,धर्ममार्गप्रणेतारं तिरस्कुर्वन्ति पापिनः धर्मकार्ये रतं चैव वृथाविश्रंभिणो जनाः
1,41,71,bhaviṣyanti kalau prāpte rājāno mlecchajātayaḥ śūdrā bhaikṣyaratāścaiva teṣāṃ śuśrūṣaṇe dvijāḥ,भविष्यन्ति कलौ प्राप्ते राजानो म्लेच्छजातयः शूद्रा भैक्ष्यरताश्चैव तेषां शुश्रूषणे द्विजाः
1,41,72,na śiṣyo na guruḥ kaścinna putro lana pitā tathā na bhāryā na patiścaiva bhavitāro 'tra saṃkare,न शिष्यो न गुरुः कश्चिन्न पुत्रो लन पिता तथा न भार्या न पतिश्चैव भवितारो ऽत्र संकरे
1,41,73,kalau gate bhaviṣyanti dhanāḍhyā api yācakāḥ rasa vikrayiṇaścāpi bhaviṣyanti dvijātayaḥ,कलौ गते भविष्यन्ति धनाढ्या अपि याचकाः रस विक्रयिणश्चापि भविष्यन्ति द्विजातयः
1,41,74,dharmakañcukasaṃvītā muniveṣadharā dvijāḥ apaṇyavikrayaratā agamyāgāminastathā,धर्मकञ्चुकसंवीता मुनिवेषधरा द्विजाः अपण्यविक्रयरता अगम्यागामिनस्तथा
1,41,75,vedanindāparāścaiva dharmaśāstravinindukāḥ śūdravṛttyaiva jīvanti narakārhā dvijā mune,वेदनिन्दापराश्चैव धर्मशास्त्रविनिन्दुकाः शूद्रवृत्त्यैव जीवन्ति नरकार्हा द्विजा मुने
1,41,76,anāvṛṣṭabhayaṃ prāptā gaganāsaktadṛṣṭayaḥ bhaviṣyanti kalau martyāsarve kṣudbhayakātarāḥ,अनावृष्टभयं प्राप्ता गगनासक्तदृष्टयः भविष्यन्ति कलौ मर्त्यासर्वे क्षुद्भयकातराः
1,41,77,kandaparṇaphalāhārāstāpaṃsā iva mānavāḥ ātmānaṃ tārayiṣyanti anāvṛṣṭyātidukhitāḥ,कन्दपर्णफलाहारास्तापंसा इव मानवाः आत्मानं तारयिष्यन्ति अनावृष्ट्यातिदुखिताः
1,41,78,kāmārtā hrasvadehāśca lubdhā ścādharmatatparāḥ kalau sarve bhaviṣyanti svalpabhāgyā bahuprajāḥ,कामार्ता ह्रस्वदेहाश्च लुब्धा श्चाधर्मतत्पराः कलौ सर्वे भविष्यन्ति स्वल्पभाग्या बहुप्रजाः
1,41,79,striyaḥ svapoṣaṇaparā veśyā lāvaṇyaśīlikāḥ pativākyamanādṛtya sadānyagṛhatatparāḥ,स्त्रियः स्वपोषणपरा वेश्या लावण्यशीलिकाः पतिवाक्यमनादृत्य सदान्यगृहतत्पराः
1,41,80,duḥśīlā duṣṭaśīleṣu kariṣyinti sadā spṛhām asadvṛttā bhaviṣyanti puruṣeṣu kulāṅganāḥ,दुःशीला दुष्टशीलेषु करिष्यिन्ति सदा स्पृहाम् असद्वृत्ता भविष्यन्ति पुरुषेषु कुलाङ्गनाः
1,41,81,caurādibhayabhītāśca kāṣṭayantrāṇi kurvate durbhikṣakarapīḍābhiratīvopadrutā janāḥ,चौरादिभयभीताश्च काष्टयन्त्राणि कुर्वते दुर्भिक्षकरपीडाभिरतीवोपद्रुता जनाः
1,41,82,godhūmānnayavānnāḍhye deśe yāsyanti duḥkhitāḥ nidhāya hṛdyakarmaṇi prerayanti vacaḥ śubham,गोधूमान्नयवान्नाढ्ये देशे यास्यन्ति दुःखिताः निधाय हृद्यकर्मणि प्रेरयन्ति वचः शुभम्
1,41,83,svakāryasiddhiparyantaṃ bandhutāṃ kurvate janāḥ bhikṣavaścāva mitrādisnehasaṃbandhayantritāḥ,स्वकार्यसिद्धिपर्यन्तं बन्धुतां कुर्वते जनाः भिक्षवश्चाव मित्रादिस्नेहसंबन्धयन्त्रिताः
1,41,84,annopādhinimittena śiṣyāngṛhṇanti bhikṣavaḥ,अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान्गृह्णन्ति भिक्षवः
1,41,85,ubhābhyāmatha pāṇibhyāṃ śiraḥkaṇḍūyanaṃ striyaḥ kurvantyo gurubhartṛāṇāmājñāmullaṅghayanti ca,उभाभ्यामथ पाणिभ्यां शिरःकण्डूयनं स्त्रियः कुर्वन्त्यो गुरुभर्तृआणामाज्ञामुल्लङ्घयन्ति च
1,41,86,pāṣaṇḍālāpaniratāḥ pāṣaṇḍajanasaṃginaḥ yadā dvijā bhaviṣyanti tadā vṛddhiṃ kalirvrajet,पाषण्डालापनिरताः पाषण्डजनसंगिनः यदा द्विजा भविष्यन्ति तदा वृद्धिं कलिर्व्रजेत्
1,41,87,yadā prajā na yakṣyanti na hoṣyanti dvijātayaḥ tadaiva tu kalervṛddhiranumeyā vicakṣaṇaiḥ,यदा प्रजा न यक्ष्यन्ति न होष्यन्ति द्विजातयः तदैव तु कलेर्वृद्धिरनुमेया विचक्षणैः
1,41,88,adharmavṛddhirbhavitā bāsamṛtyurapi dvijā sarvadharmeṣu naṣṭeṣu yāti niḥśrīkatāṃ jagat,अधर्मवृद्धिर्भविता बासमृत्युरपि द्विजा सर्वधर्मेषु नष्टेषु याति निःश्रीकतां जगत्
1,41,89,evaṃ kaleḥ svarūpaṃ te kathitaṃ viprasattama haribhaktiparāneṣa na kalirbādhate kvacit,एवं कलेः स्वरूपं ते कथितं विप्रसत्तम हरिभक्तिपरानेष न कलिर्बाधते क्वचित्
1,41,90,tataḥ paraṃ kṛtayuge tretāyuge tretāyāṃ dhyānameva ca dvāpare yajñamevāhurdānamekaṃ kalau yuge,ततः परं कृतयुगे त्रेतायुगे त्रेतायां ध्यानमेव च द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेकं कलौ युगे
1,41,91,yatkṛte daśabhirvarṣaistretāyāṃ śaradā ca yat dvāpare yañca māsena hyahorātreṇa tatkalau,यत्कृते दशभिर्वर्षैस्त्रेतायां शरदा च यत् द्वापरे यञ्च मासेन ह्यहोरात्रेण तत्कलौ
1,41,92,dhyāyankṛte jayanyajñaistretāyāṃ dvāparer'cayan yadāpnoti tadāpnoti kalau saṃkīrtya keśavam,ध्यायन्कृते जयन्यज्ञैस्त्रेतायां द्वापरेर्ऽचयन् यदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संकीर्त्य केशवम्
1,41,93,ahorātraṃ harernāma kīrtayanti ca ye narāḥ kurvanti haripūjāṃ vā na kalirbādhate ca tān,अहोरात्रं हरेर्नाम कीर्तयन्ति च ये नराः कुर्वन्ति हरिपूजां वा न कलिर्बाधते च तान्
1,41,94,namo nārāyaṇāyeti kīrtayanti ca ye narāḥ niṣkāmā vā sakāmā vā na kalirbādhate ca tān,नमो नारायणायेति कीर्तयन्ति च ये नराः निष्कामा वा सकामा वा न कलिर्बाधते च तान्
1,41,95,harināmaparā ye tu ghore kaliyuge dvija ta eva kṛtakṛtyāśca na kalirbādhate hi tān,हरिनामपरा ये तु घोरे कलियुगे द्विज त एव कृतकृत्याश्च न कलिर्बाधते हि तान्
1,41,96,. haripūjāparā ye ca harināmaparāyaṇāḥ ta eva śivatulyāśca nātra kāryā vicāraṇā,. हरिपूजापरा ये च हरिनामपरायणाः त एव शिवतुल्याश्च नात्र कार्या विचारणा
1,41,97,samastajagadādhāraṃ paramārthasvarupiṇam ghore kaliyuge prāpte viṣṇuṃ dhyāyanna sīdati,समस्तजगदाधारं परमार्थस्वरुपिणम् घोरे कलियुगे प्राप्ते विष्णुं ध्यायन्न सीदति
1,41,98,aho ati subhāgyāste sakṛdvai keśavārcakāḥ ghore kaliyuge prāpte sarvadharmavivarjite,अहो अति सुभाग्यास्ते सकृद्वै केशवार्चकाः घोरे कलियुगे प्राप्ते सर्वधर्मविवर्जिते
1,41,99,nyūnātiriktadoṣāṇāṃ kalau vedoktakarmaṇām harismaraṇamevātra saṃpūrṇatvavidhāyakam,न्यूनातिरिक्तदोषाणां कलौ वेदोक्तकर्मणाम् हरिस्मरणमेवात्र संपूर्णत्वविधायकम्
1,41,100,hare keśava govinda vāsudeva jaganmaya itīrayanti ye nityaṃ nahi tānbādhate kaliḥ,हरे केशव गोविन्द वासुदेव जगन्मय इतीरयन्ति ये नित्यं नहि तान्बाधते कलिः
1,41,101,śiva śaṅkara rudreśa nīlakaṇṭha trilocana iti jalpanti ye vāpi kalistānnāpi bādhate,शिव शङ्कर रुद्रेश नीलकण्ठ त्रिलोचन इति जल्पन्ति ये वापि कलिस्तान्नापि बाधते
1,41,102,mahādeva virūpākṣa gaṅgādhara mṛḍāvyaya itthaṃ vadanti ye vipra te kṛtārthā na saṃśayaḥ,महादेव विरूपाक्ष गङ्गाधर मृडाव्यय इत्थं वदन्ति ये विप्र ते कृतार्था न संशयः
1,41,103,janārdana jagannāta pītāṃbaradharācyuta iti vāpyuñcarantīha na ca teṣāṃ kalerbhayam,जनार्दन जगन्नात पीतांबरधराच्युत इति वाप्युञ्चरन्तीह न च तेषां कलेर्भयम्
1,41,104,saṃsāre sulabhāḥ puṃsāṃ putradāradhanādayaḥ ghore kaliyuge vipra haribhaktastu durlabhā,संसारे सुलभाः पुंसां पुत्रदारधनादयः घोरे कलियुगे विप्र हरिभक्तस्तु दुर्लभा
1,41,105,karmaśraddhāvihīnā ye pāṣaṇḍā vedanindakāḥ adharmaniratā naiva narakārhā harismṛteḥ,कर्मश्रद्धाविहीना ये पाषण्डा वेदनिन्दकाः अधर्मनिरता नैव नरकार्हा हरिस्मृतेः
1,41,106,vedamārgabahiṣṭānāṃ janānāṃ pāpakarmaṇām manaḥ śuddhivihīnānāṃ harināmnaiva niṣkṛtiḥ,वेदमार्गबहिष्टानां जनानां पापकर्मणाम् मनः शुद्धिविहीनानां हरिनाम्नैव निष्कृतिः
1,41,107,daivādhīnaṃ jagatsarvamidaṃ sthāvarajaṅgamam yathāpreritametena tathaiva kuruteṃ dvija,दैवाधीनं जगत्सर्वमिदं स्थावरजङ्गमम् यथाप्रेरितमेतेन तथैव कुरुतें द्विज
1,41,108,śaktitaḥ sarvakarmāṇi vedoktāni vidhāya ca samarpayenmahāviṣṇau nārāyaṇaparāyaṇaḥ,शक्तितः सर्वकर्माणि वेदोक्तानि विधाय च समर्पयेन्महाविष्णौ नारायणपरायणः
1,41,109,samarpitāni karmāṇi mahaviṣṇau parātmani saṃpūrṇatāṃ prayāntyeva harismaraṇamātrataḥ,समर्पितानि कर्माणि महविष्णौ परात्मनि संपूर्णतां प्रयान्त्येव हरिस्मरणमात्रतः
1,41,110,haribhaktiratānāṃ ca pāpabandho na jāyate ato 'tidurlabhā loke haribhaktirdurātmanām,हरिभक्तिरतानां च पापबन्धो न जायते अतो ऽतिदुर्लभा लोके हरिभक्तिर्दुरात्मनाम्
1,41,111,aho hariparā ye tu kalau ghore bhayaṅkare te subhāgyā mahātmānaḥ satsaṃgara hitā api,अहो हरिपरा ये तु कलौ घोरे भयङ्करे ते सुभाग्या महात्मानः सत्संगर हिता अपि
1,41,112,harismaraṇaniṣṭānāṃ śivanāmaratātmanām satyaṃ samastakarmāṇi yānti saṃpūrṇatāṃ dvija,हरिस्मरणनिष्टानां शिवनामरतात्मनाम् सत्यं समस्तकर्माणि यान्ति संपूर्णतां द्विज
1,41,113,aho bhāgyamaho bhāgyaṃ harināma ratātmanām tridarśerapi te pūjyāḥ kimanyairbahubhāṣitaiḥ,अहो भाग्यमहो भाग्यं हरिनाम रतात्मनाम् त्रिदर्शेरपि ते पूज्याः किमन्यैर्बहुभाषितैः
1,41,114,tasmātsamastalokānāṃ hitameva mayocyate harināmaparānmartyānna kalirbādhartakvacit,तस्मात्समस्तलोकानां हितमेव मयोच्यते हरिनामपरान्मर्त्यान्न कलिर्बाधर्तक्वचित्
1,41,115,harernāmaiva nāmaiva nāmaiva mama jīvanam kalau nāstyeva nāstyeva gatiranyathā,हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् कलौ नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा
1,41,116,sūta uvāca evaṃ sa nārado viprāḥ sanakena prabodhitaḥ parāṃ nirvṛttimāpannaḥ punaretaduvāca ha,सूत उवाच एवं स नारदो विप्राः सनकेन प्रबोधितः परां निर्वृत्तिमापन्नः पुनरेतदुवाच ह
1,41,117,nārada uvāca bhagavansarvaśāstrajña svayātikaruṇātmanā prakāśitaṃ jagajjyotiḥ paraṃ brahma sanātanam,नारद उवाच भगवन्सर्वशास्त्रज्ञ स्वयातिकरुणात्मना प्रकाशितं जगज्ज्योतिः परं ब्रह्म सनातनम्
1,41,118,etadeva paraṃ puṇyametadeva paraṃ tapaḥ yaḥ smaretpuṇḍarīkākṣaṃ sarvapāpavināśanam,एतदेव परं पुण्यमेतदेव परं तपः यः स्मरेत्पुण्डरीकाक्षं सर्वपापविनाशनम्
1,41,119,brahmannānājagañcaitadekacitsaṃprakāśitam tvayoktaṃ tatpratīye 'haṃ kathaṃ dṛṣṭāntamantarā,ब्रह्मन्नानाजगञ्चैतदेकचित्संप्रकाशितम् त्वयोक्तं तत्प्रतीये ऽहं कथं दृष्टान्तमन्तरा
1,41,120,tasmādyena yathā brahma pratītaṃ bodhitena tu tadākhyāhi yathā cittaṃ sīdatsthitimavāpnuyāt,तस्माद्येन यथा ब्रह्म प्रतीतं बोधितेन तु तदाख्याहि यथा चित्तं सीदत्स्थितिमवाप्नुयात्
1,41,121,etacchrutvā vaco viprā nāradasya mahātmanaḥ sanakaḥ pratyuvācedaṃ smarannārāyaṇaṃ param,एतच्छ्रुत्वा वचो विप्रा नारदस्य महात्मनः सनकः प्रत्युवाचेदं स्मरन्नारायणं परम्
1,41,122,sanaka uvāca brahmannahaṃ dhyānaparo bhaveyaṃ sanandanaṃ pṛccha yathābhilāṣam vedāntaśāstre kuśalastavāyaṃ nivartayedvā paramāryavandyaḥ,सनक उवाच ब्रह्मन्नहं ध्यानपरो भवेयं सनन्दनं पृच्छ यथाभिलाषम् वेदान्तशास्त्रे कुशलस्तवायं निवर्तयेद्वा परमार्यवन्द्यः
1,41,123,itīritaṃ samākarṇya sanakasya sa nāradaḥ sanandanaṃ mokṣadharmānpraṣṭuṃ samupacakrame,इतीरितं समाकर्ण्य सनकस्य स नारदः सनन्दनं मोक्षधर्मान्प्रष्टुं समुपचक्रमे
1,42,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde nāmamahātmyannāmaikacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ śrīnārada uvāca kutaḥ sṛṣṭamidaṃ brahmañjagatsthāvarajaṅgamam pralaye ca kamabhyeti tanme brūhi sanandana,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे नाममहात्म्यन्नामैकचत्वारिंशो ऽध्यायः श्रीनारद उवाच कुतः सृष्टमिदं ब्रह्मञ्जगत्स्थावरजङ्गमम् प्रलये च कमभ्येति तन्मे ब्रूहि सनन्दन
1,42,2,sasāgaraḥ sagaganaḥ saśailaḥ sabalāhakaḥ sabhūmiḥ sāgnipavano loko 'yaṃ kena nirmitaḥ,ससागरः सगगनः सशैलः सबलाहकः सभूमिः साग्निपवनो लोको ऽयं केन निर्मितः
1,42,3,kathaṃ sṛṣṭāni bhūtāni kathaṃ varṇavibhaktayaḥ śaucāśaucaṃ kathaṃ teṣāṃ dharmādharmavidhiḥ katham,कथं सृष्टानि भूतानि कथं वर्णविभक्तयः शौचाशौचं कथं तेषां धर्माधर्मविधिः कथम्
1,42,4,kīdṛśo jīvatāṃ jīvaḥ kva vā gacchanti ye mṛtāḥ asmāllokādamuṃ lokaṃ sarvaṃ śaṃsatu me bhavān,कीदृशो जीवतां जीवः क्व वा गच्छन्ति ये मृताः अस्माल्लोकादमुं लोकं सर्वं शंसतु मे भवान्
1,42,5,sanandana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi cetihāsaṃ purātanam bhṛguṇābhihitaṃ śāstraṃ bharadvājāya pṛcchate,सनन्दन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि चेतिहासं पुरातनम् भृगुणाभिहितं शास्त्रं भरद्वाजाय पृच्छते
1,42,6,kailāsaśikhare dṛṣṭvā dīpyamānaṃ mahaujasam bhṛgumaharṣimāsīnaṃ bharadvājo 'nvapṛcchata,कैलासशिखरे दृष्ट्वा दीप्यमानं महौजसम् भृगुमहर्षिमासीनं भरद्वाजो ऽन्वपृच्छत
1,42,7,bharadvāja uvāca kathaṃ jīvo vicarati nānāyoniṣu saṃtatam kathaṃ muktiśca saṃsārājjāyate tasya mānada,भरद्वाज उवाच कथं जीवो विचरति नानायोनिषु संततम् कथं मुक्तिश्च संसाराज्जायते तस्य मानद
1,42,8,yaśca nārāyaṇaḥ sraṣṭā svayaṃbhūrbhagavansvayam sevyasevakabhāvena vartete iti tau sadā,यश्च नारायणः स्रष्टा स्वयंभूर्भगवन्स्वयम् सेव्यसेवकभावेन वर्तेते इति तौ सदा
1,42,9,praviśanti laye sarve yamīśaṃ sacarācarāḥ lokānāṃ ramaṇaḥ so 'yaṃ nirguṇaśca nirañjanaḥ,प्रविशन्ति लये सर्वे यमीशं सचराचराः लोकानां रमणः सो ऽयं निर्गुणश्च निरञ्जनः
1,42,10,anīrdaśyo 'pratarkyaśca kathaṃ jñāyeta kairmune kathamenaṃ parātmānaṃ kālaśaktiduranvayam,अनीर्दश्यो ऽप्रतर्क्यश्च कथं ज्ञायेत कैर्मुने कथमेनं परात्मानं कालशक्तिदुरन्वयम्
1,42,11,atarkyacaritaṃ vedāḥ stuvanti kathamādarāt jīvo jīvatvamullaṅghya kathaṃ brahma samanvayāt,अतर्क्यचरितं वेदाः स्तुवन्ति कथमादरात् जीवो जीवत्वमुल्लङ्घ्य कथं ब्रह्म समन्वयात्
1,42,12,etadicchāmyahaṃ śrotuṃ tanme brūhi kṛpānirgha evaṃ sa bhagavānpṛṣṭo bharadvājena saṃśayam,एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे ब्रूहि कृपानिर्घ एवं स भगवान्पृष्टो भरद्वाजेन संशयम्
1,42,13,maharṣirbrahmasaṃkāśaḥ sarvaṃ tasmai tato 'bravīt bhṛguruvāca mānaso nāma yaḥ pūrvo viśruto ve maharṣibhiḥ,महर्षिर्ब्रह्मसंकाशः सर्वं तस्मै ततो ऽब्रवीत् भृगुरुवाच मानसो नाम यः पूर्वो विश्रुतो वे महर्षिभिः
1,42,14,anādinidhano devastathā tebhyo 'jarāmaraḥ avyakta iti vikhyātaḥ śāśvato 'thākṣayo 'vyayaḥ,अनादिनिधनो देवस्तथा तेभ्यो ऽजरामरः अव्यक्त इति विख्यातः शाश्वतो ऽथाक्षयो ऽव्ययः
1,42,15,yataḥ sṛṣṭāni bhūtāni jāyante ca mriyanti ca so 'mṛjatprathamaṃ devo mahāntaṃ nāma nāmataḥ,यतः सृष्टानि भूतानि जायन्ते च म्रियन्ति च सो ऽमृजत्प्रथमं देवो महान्तं नाम नामतः
1,42,16,ākāśamiti vikhyātaṃ sarvabhūtadharaḥ prabhuḥ ākāśādabhavadvāri salilādagnimārutau,आकाशमिति विख्यातं सर्वभूतधरः प्रभुः आकाशादभवद्वारि सलिलादग्निमारुतौ
1,42,17,agnimārutasaṃyogāttataḥ samabhavanmahī tatastejo mayaṃ divyaṃ padmaṃ sṛṣṭaṃ svayaṃbhuvā,अग्निमारुतसंयोगात्ततः समभवन्मही ततस्तेजो मयं दिव्यं पद्मं सृष्टं स्वयंभुवा
1,42,18,tasmātpadmātsamabhavadvrahmā vedamayo vidhiḥ ahṝṅkāra iti khyātaḥ sarvabhūtātmabhūtakṛt,तस्मात्पद्मात्समभवद्व्रह्मा वेदमयो विधिः अहॄङ्कार इति ख्यातः सर्वभूतात्मभूतकृत्
1,42,19,brahmā vai sa mahātejā ya ete pañca dhātavaḥ śailāstasyāsthisaṃdhāstu medo masiṃ ca medinī,ब्रह्मा वै स महातेजा य एते पञ्च धातवः शैलास्तस्यास्थिसंधास्तु मेदो मसिं च मेदिनी
1,42,20,samudrāstasya rudhiramākāśamudaraṃ tathā pavanaścaiva niśvāsastejo 'gnirnimnagāḥ śirāḥ,समुद्रास्तस्य रुधिरमाकाशमुदरं तथा पवनश्चैव निश्वासस्तेजो ऽग्निर्निम्नगाः शिराः
1,42,21,agnīṣomau ca candrākārai nayane tasya viśrute nabhaścordhvaśirastasya kṣitiḥ padau bhujau diśaḥ,अग्नीषोमौ च चन्द्राकारै नयने तस्य विश्रुते नभश्चोर्ध्वशिरस्तस्य क्षितिः पदौ भुजौ दिशः
1,42,22,durvijñeyo hyacintyātmā siddhairapi na saṃśayaḥ sa eṣa bhagavānviṣṇurananta iti viśrutaḥ,दुर्विज्ञेयो ह्यचिन्त्यात्मा सिद्धैरपि न संशयः स एष भगवान्विष्णुरनन्त इति विश्रुतः
1,42,23,sarvabhūtātmabhūtastho durvijñeyo 'kṛtātmabhiḥ ahṝṅkārasya yaḥ sraṣṭā sarvabhūtabhaghavāyavai tataḥ samabhavadviśvaṃ pṛṣṭo 'haṃ yadiha tvayā,सर्वभूतात्मभूतस्थो दुर्विज्ञेयो ऽकृतात्मभिः अहॄङ्कारस्य यः स्रष्टा सर्वभूतभघवायवै ततः समभवद्विश्वं पृष्टो ऽहं यदिह त्वया
1,42,24,bhagdvāja uvāca gaganasya diśāṃ caiva bhūtalasvānilasya ca kānyatra parimāṇāni saṃśayaṃ chindhi tattvataḥ,भग्द्वाज उवाच गगनस्य दिशां चैव भूतलस्वानिलस्य च कान्यत्र परिमाणानि संशयं छिन्धि तत्त्वतः
1,42,25,bhṛguruvāca anantametadākāśaṃ siddhadaivatasovitam ramyaṃ nānāśrayākīrṇaṃ yasyāṃ to nādhigamyate,भृगुरुवाच अनन्तमेतदाकाशं सिद्धदैवतसोवितम् रम्यं नानाश्रयाकीर्णं यस्यां तो नाधिगम्यते
1,42,26,ūrdhvaṃ gateradhastāttu candrādityau na paśyataḥ tatra devāḥ svayaṃ dīptā bhāskarābhāgnivarcasaḥ,ऊर्ध्वं गतेरधस्तात्तु चन्द्रादित्यौ न पश्यतः तत्र देवाः स्वयं दीप्ता भास्कराभाग्निवर्चसः
1,42,27,te cāpyantaṃ na paśyanti nabhasaḥ prathitaujasaḥ durgamatvādanantatvāditi me vada mānada,ते चाप्यन्तं न पश्यन्ति नभसः प्रथितौजसः दुर्गमत्वादनन्तत्वादिति मे वद मानद
1,42,28,upariṣṭopariṣṭāttu pjvaladbhiḥ svayaṃprabhaghaiḥ niruddhametadākāśaṃ hyaprameyaṃ surairapi,उपरिष्टोपरिष्टात्तु प्ज्वलद्भिः स्वयंप्रभघैः निरुद्धमेतदाकाशं ह्यप्रमेयं सुरैरपि
1,42,29,prathivyante samudrāstu samudrānte tamaḥ smṛtam tamasoṃ'te jalaṃ prāhurjalasyānte 'gnireva ca,प्रथिव्यन्ते समुद्रास्तु समुद्रान्ते तमः स्मृतम् तमसोंऽते जलं प्राहुर्जलस्यान्ते ऽग्निरेव च
1,42,30,rasātalānte salilaṃ jalānte pannagādhipāḥ tadante punarākāśamākāśānte punarjalam,रसातलान्ते सलिलं जलान्ते पन्नगाधिपाः तदन्ते पुनराकाशमाकाशान्ते पुनर्जलम्
1,42,31,evamantaṃ bhagavataḥ pramāṇaṃ salilasya ca agnimārutatoyebhyo durjñeyaṃ daivatairapi,एवमन्तं भगवतः प्रमाणं सलिलस्य च अग्निमारुततोयेभ्यो दुर्ज्ञेयं दैवतैरपि
1,42,32,agnimārutatoyānāṃ varṇā kṣititalasya ca ākāśasadṛśā hyete bhidyante tattvadaśanāt,अग्निमारुततोयानां वर्णा क्षितितलस्य च आकाशसदृशा ह्येते भिद्यन्ते तत्त्वदशनात्
1,42,33,paṭhanti caiva munayaḥ śāstreṣu vividheṣu ca trailokye sāgare caiva pramāṇaṃ vihitaṃ yathā,पठन्ति चैव मुनयः शास्त्रेषु विविधेषु च त्रैलोक्ये सागरे चैव प्रमाणं विहितं यथा
1,42,34,adṛśyo yastvagamyo yaḥ kaḥ pramāṇa mudīrayet siddhānāṃ devatānāṃ ca parimītā yadā gatiḥ,अदृश्यो यस्त्वगम्यो यः कः प्रमाण मुदीरयेत् सिद्धानां देवतानां च परिमीता यदा गतिः
1,42,35,tadāgaṇyamanantasya nāmānanteti viśrutam nāmadheyānurupasya mānasasya mahātmanaḥ,तदागण्यमनन्तस्य नामानन्तेति विश्रुतम् नामधेयानुरुपस्य मानसस्य महात्मनः
1,42,36,yadā tu divyaṃ yadrūpaṃ hrasate varddhate punaḥ ko 'nyastadvedituṃ śakyo yo 'pi syāttadvidho 'paraḥ,यदा तु दिव्यं यद्रूपं ह्रसते वर्द्धते पुनः को ऽन्यस्तद्वेदितुं शक्यो यो ऽपि स्यात्तद्विधो ऽपरः
1,42,37,tataḥ puṣkarataḥ saṣṭaḥ sarvajño mūrtimānprabhuḥ brahmā dharmamayaḥ pūrvaḥ prajāpatiranuttamaḥ,ततः पुष्करतः सष्टः सर्वज्ञो मूर्तिमान्प्रभुः ब्रह्मा धर्ममयः पूर्वः प्रजापतिरनुत्तमः
1,42,38,bharadvāja uvāca puṣkaro yadi saṃbhūto jyeṣṭaṃ bhavati puṣkaram brahmāṇaṃ pūrvajaṃ cāha bhavānsaṃdeha eva me,भरद्वाज उवाच पुष्करो यदि संभूतो ज्येष्टं भवति पुष्करम् ब्रह्माणं पूर्वजं चाह भवान्संदेह एव मे
1,42,39,bhṛguruvāca mānasasyeha yā mūrtirbrahmatvaṃ samupāgatā tasyāsanavidhānārthaṃ pṛthivī padmamucyate,भृगुरुवाच मानसस्येह या मूर्तिर्ब्रह्मत्वं समुपागता तस्यासनविधानार्थं पृथिवी पद्ममुच्यते
1,42,40,karṇikā tasya padmasya merurgaganamucchritaḥ tasya madhye sthito lokānsṛjatyeṣa jagadvidhiḥ,कर्णिका तस्य पद्मस्य मेरुर्गगनमुच्छ्रितः तस्य मध्ये स्थितो लोकान्सृजत्येष जगद्विधिः
1,42,41,bharadvāja uvāca prajāvisargaṃ vividhaṃ kathaṃ sa sṛjati prabhuḥ merumadhye sthito brahmā tadvahirdvijasattama,भरद्वाज उवाच प्रजाविसर्गं विविधं कथं स सृजति प्रभुः मेरुमध्ये स्थितो ब्रह्मा तद्वहिर्द्विजसत्तम
1,42,42,bhṛguruvāca prajāvisargaṃ vividhaṃ mānaso manasāsṛjat saṃrakṣaṇārthaṃ bhūtānāṃ sṛṣṭaṃ prathamato jalam,भृगुरुवाच प्रजाविसर्गं विविधं मानसो मनसासृजत् संरक्षणार्थं भूतानां सृष्टं प्रथमतो जलम्
1,42,43,yatprāṇāḥ sarvabhūtānāṃ sṛṣṭaṃ prathamato jalam yatprāṇāḥ sarvabhūtānāṃ varddhante yena ca prajāḥ,यत्प्राणाः सर्वभूतानां सृष्टं प्रथमतो जलम् यत्प्राणाः सर्वभूतानां वर्द्धन्ते येन च प्रजाः
1,42,44,parityaktāśca na śyanti tenadaṃ sarvamāvṛttam pṛthivī parvatā meghā mūrtimantaśca ye pare sarvaṃ tadvāruṇaṃ jñeyamāpastastaṃbhire punaḥ,परित्यक्ताश्च न श्यन्ति तेनदं सर्वमावृत्तम् पृथिवी पर्वता मेघा मूर्तिमन्तश्च ये परे सर्वं तद्वारुणं ज्ञेयमापस्तस्तंभिरे पुनः
1,42,45,bharadvāja uvāca kathaṃ salilamutpannaṃ kathaṃ caivāgnimārutau kathaṃ vā medinī sṛṣṭetyatra me saṃśayo mahān,भरद्वाज उवाच कथं सलिलमुत्पन्नं कथं चैवाग्निमारुतौ कथं वा मेदिनी सृष्टेत्यत्र मे संशयो महान्
1,42,46,bhṛguruvāca brahmakalpe purā brahman brahmarṣīṇāṃ samāgame lokasaṃbhavasaṃdehaḥ samutpanno mahātmanām,भृगुरुवाच ब्रह्मकल्पे पुरा ब्रह्मन् ब्रह्मर्षीणां समागमे लोकसंभवसंदेहः समुत्पन्नो महात्मनाम्
1,42,47,te 'tiṣṭandhyānamālaṃbya maunamāsthāya niścalāḥ tyaktāhārāḥ sparddhamānā divyaṃ virṣaśataṃ dvijāḥ,ते ऽतिष्टन्ध्यानमालंब्य मौनमास्थाय निश्चलाः त्यक्ताहाराः स्पर्द्धमाना दिव्यं विर्षशतं द्विजाः
1,42,48,teṣāṃ brahmamayī vāṇī sarveṣāṃ śrotramāgamat divyā sarasvatī tatra saṃbabhūva nabhastalāt,तेषां ब्रह्ममयी वाणी सर्वेषां श्रोत्रमागमत् दिव्या सरस्वती तत्र संबभूव नभस्तलात्
1,42,49,purāstimitamākāśamanantamacalopamam naṣṭacandrārkapavanaṃ prasuptamiva saṃbabhau,पुरास्तिमितमाकाशमनन्तमचलोपमम् नष्टचन्द्रार्कपवनं प्रसुप्तमिव संबभौ
1,42,50,tataḥ salilamutpannaṃ tamasīva tamaḥ param tasmāñca salilotpīḍādudatiṣṭata mārutaḥ,ततः सलिलमुत्पन्नं तमसीव तमः परम् तस्माञ्च सलिलोत्पीडादुदतिष्टत मारुतः
1,42,51,yathābhavanamacchidraṃ niḥśabdamiva lakṣyate tañcābhasā pūryamāṇaṃ saśabdaṃ kurute 'nilaḥ,यथाभवनमच्छिद्रं निःशब्दमिव लक्ष्यते तञ्चाभसा पूर्यमाणं सशब्दं कुरुते ऽनिलः
1,42,52,tathā salilasaṃruddhe nabhasoṃ'taṃ nirantare bhittvārṇavatalaṃ vāyuḥ samutpatati ghoṣavān,तथा सलिलसंरुद्धे नभसोंऽतं निरन्तरे भित्त्वार्णवतलं वायुः समुत्पतति घोषवान्
1,42,53,eṣu vā carate vāyurarṇavotpīḍasaṃbhavaḥ ākāśasthānamāsādya praśāntiṃ nādhigacchati,एषु वा चरते वायुरर्णवोत्पीडसंभवः आकाशस्थानमासाद्य प्रशान्तिं नाधिगच्छति
1,42,54,tasminvāyvambusaṃgharṣe dīptatejā mahābalaḥ prādurāsīdūrdhvaśikhaḥ kṛtvā nistimiraṃ tamaḥ,तस्मिन्वाय्वम्बुसंघर्षे दीप्ततेजा महाबलः प्रादुरासीदूर्ध्वशिखः कृत्वा निस्तिमिरं तमः
1,42,55,agniḥ pavanasaṃyuktaḥ khaṃ samākṣipate jalam tadagnivāyusaṃparkāddhanatvamupapadyate,अग्निः पवनसंयुक्तः खं समाक्षिपते जलम् तदग्निवायुसंपर्काद्धनत्वमुपपद्यते
1,42,56,tasyākāśaṃ nipatitaḥ snehāttiṣṭati yo 'paraḥ sa saṃghātatvamāpanno bhūmitvamanugacchati,तस्याकाशं निपतितः स्नेहात्तिष्टति यो ऽपरः स संघातत्वमापन्नो भूमित्वमनुगच्छति
1,42,57,rasānāṃ sarvagandhānāṃ snehānāṃ prāṇināṃ tathā bhūmiryo niriyaṃ jñeyā yasyāḥ sarvaṃ prasūyate,रसानां सर्वगन्धानां स्नेहानां प्राणिनां तथा भूमिर्यो निरियं ज्ञेया यस्याः सर्वं प्रसूयते
1,42,58,bharadvāja uvāca ya ete dhātavaḥ pañca rakṣyā yānasṛjatprabhuḥ āvṛtā yairime lokā mahābhūtābhisaṃjñitaiḥ,भरद्वाज उवाच य एते धातवः पञ्च रक्ष्या यानसृजत्प्रभुः आवृता यैरिमे लोका महाभूताभिसंज्ञितैः
1,42,59,yadāsṛjatsahasrāṇi bhūtānāṃ sa mahāmatiḥ paścātteṣveva bhūtatvaṃ kathaṃ samupapadyate,यदासृजत्सहस्राणि भूतानां स महामतिः पश्चात्तेष्वेव भूतत्वं कथं समुपपद्यते
1,42,60,bhṛguruvāca amitāni mahāṣṭāni yānti bhūtāni saṃbhavam atasteṣāṃ mahābhūtaśabdo 'yamupapadyate,भृगुरुवाच अमितानि महाष्टानि यान्ति भूतानि संभवम् अतस्तेषां महाभूतशब्दो ऽयमुपपद्यते
1,42,61,ceṣṭā vāyuḥ khamākāśamūṣmāgniḥ salilaṃ dravaḥ pṛthivī cātra saṃghātaḥ śarīraṃ pāñcabhautikam,चेष्टा वायुः खमाकाशमूष्माग्निः सलिलं द्रवः पृथिवी चात्र संघातः शरीरं पाञ्चभौतिकम्
1,42,62,ityataḥ pañcabhiryuktairyuktaṃ sthāvarajaṅgamam śrotre ghrāṇo rasaḥ sparśo dṛṣṭiścendriyasaṃjñitāḥ,इत्यतः पञ्चभिर्युक्तैर्युक्तं स्थावरजङ्गमम् श्रोत्रे घ्राणो रसः स्पर्शो दृष्टिश्चेन्द्रियसंज्ञिताः
1,42,63,bharadvāja uvāca pañcabhiryadi bhūtaistu yuktāḥ sthāvarajaṅgamāḥ sthāvarāṇāṃ na dṛśyante śarīre pañca dhātavaḥ,भरद्वाज उवाच पञ्चभिर्यदि भूतैस्तु युक्ताः स्थावरजङ्गमाः स्थावराणां न दृश्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः
1,42,64,anūṣmaṇāmaceṣṭānāṃ ghanānāṃ caiva tattvataḥ vṛkṣāṇāṃ nopalabhyante śarīre pañca dhātavaḥ,अनूष्मणामचेष्टानां घनानां चैव तत्त्वतः वृक्षाणां नोपलभ्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः
1,42,65,va śṛṇvanti na paśyanti na gandharasavedinaḥ na ca sparśaṃ hi jānanti te kathaṃ pañca dhātavaḥ,व शृण्वन्ति न पश्यन्ति न गन्धरसवेदिनः न च स्पर्शं हि जानन्ति ते कथं पञ्च धातवः
1,42,66,adravatvādanignitvādabhūmitvādavāyutaḥ ākāśasyāprameyatvādṛkṣāṇāṃ nāsti bhautikam,अद्रवत्वादनिग्नित्वादभूमित्वादवायुतः आकाशस्याप्रमेयत्वादृक्षाणां नास्ति भौतिकम्
1,42,67,bhṛguruvāca ghanānāmapi vṛkṣaṇāmākāśo 'sti na saṃśayaḥ teṣāṃ puṣpapalavyaktirnityaṃ samupapadyate,भृगुरुवाच घनानामपि वृक्षणामाकाशो ऽस्ति न संशयः तेषां पुष्पपलव्यक्तिर्नित्यं समुपपद्यते
1,42,68,ūṣmato mlāyate parṇaṃ tvakphalaṃ puṣpameva ca mlāyate śīryate cāpi sparśastenātra vidyate,ऊष्मतो म्लायते पर्णं त्वक्फलं पुष्पमेव च म्लायते शीर्यते चापि स्पर्शस्तेनात्र विद्यते
1,42,69,vāyyagnyaśaninirdhoṣaiḥ phalaṃ puṣpaṃ viśīryate śrotreṇa gṛhyate śabdastasmācchṛṇvanti pādapāḥ,वाय्यग्न्यशनिनिर्धोषैः फलं पुष्पं विशीर्यते श्रोत्रेण गृह्यते शब्दस्तस्माच्छृण्वन्ति पादपाः
1,42,70,vallī veṣṭayate vṛkṣānsarvataścaiva gacchati nahyadṛṣṭaśca mārgo 'sti tasmātpaśyanti pādapāḥ,वल्ली वेष्टयते वृक्षान्सर्वतश्चैव गच्छति नह्यदृष्टश्च मार्गो ऽस्ति तस्मात्पश्यन्ति पादपाः
1,42,71,puṇyāpuṇyaistathā gadhairdhūpaiśca vividhairapi arogāḥ puṣpitāḥ saṃti tasmājjighranti pādapāḥ,पुण्यापुण्यैस्तथा गधैर्धूपैश्च विविधैरपि अरोगाः पुष्पिताः संति तस्माज्जिघ्रन्ति पादपाः
1,42,72,sukhaduḥkhayorgrahaṇācchinnasya ca virohaṇāt jīvaṃ paśyāmi vṛkṣāṇāmacaitanyaṃ na vidyate,सुखदुःखयोर्ग्रहणाच्छिन्नस्य च विरोहणात् जीवं पश्यामि वृक्षाणामचैतन्यं न विद्यते
1,42,73,tena tajjalamādatte jarayatyagnimārutau āhārapariṇāmāñca snaho vṛddhiśca jāyate,तेन तज्जलमादत्ते जरयत्यग्निमारुतौ आहारपरिणामाञ्च स्नहो वृद्धिश्च जायते
1,42,74,jaṅgamānāṃ ca sarveṣāṃ śarīre paṃñca dhātavaḥ pratyekaśaḥ prabhidyante yaiḥ śarīraṃ viceṣṭate,जङ्गमानां च सर्वेषां शरीरे पंञ्च धातवः प्रत्येकशः प्रभिद्यन्ते यैः शरीरं विचेष्टते
1,42,75,tvak ca māṃsaṃ tathāsthīni majjā snāyuśca pañcamaḥ ityetadiha saṃghātaṃ śarīre pṛthivīmaye,त्वक् च मांसं तथास्थीनि मज्जा स्नायुश्च पञ्चमः इत्येतदिह संघातं शरीरे पृथिवीमये
1,42,76,tejo hyagnistathā krodhaścakṣuruṣmā tathaiva ca agnirjanayate yañca pañcāgneyāḥ śarīriṇaḥ,तेजो ह्यग्निस्तथा क्रोधश्चक्षुरुष्मा तथैव च अग्निर्जनयते यञ्च पञ्चाग्नेयाः शरीरिणः
1,42,77,śrotraṃ ghrāṇaṃ tathāsyaṃ ca hṛdayaṃ koṣṭameva ca ākāśātprāṇināmete śarīre pañca dhātavaḥ,श्रोत्रं घ्राणं तथास्यं च हृदयं कोष्टमेव च आकाशात्प्राणिनामेते शरीरे पञ्च धातवः
1,42,78,śleṣmā pittamatha svedo vasā śoṇitameva ca ityāpaḥ pañcadhā dehe bhavanti prāṇināṃ sadā,श्लेष्मा पित्तमथ स्वेदो वसा शोणितमेव च इत्यापः पञ्चधा देहे भवन्ति प्राणिनां सदा
1,42,79,prāṇātprīṇayate prāṇī vyānāvdyāyacchate tathā,प्राणात्प्रीणयते प्राणी व्यानाव्द्यायच्छते तथा
1,42,80,gacchatyapāno 'dhaścaiva samāno hyadyavasthitaḥ udānāducchvasitīti pañca (prati)bhadāñca bhāṣate ityete vāyavaḥ pañca veṣṭayantīhadehinam,गच्छत्यपानो ऽधश्चैव समानो ह्यद्यवस्थितः उदानादुच्छ्वसितीति पञ्च (प्रति)भदाञ्च भाषते इत्येते वायवः पञ्च वेष्टयन्तीहदेहिनम्
1,42,81,bhūmergandhaguṇānvetti rasaṃ cādūbhyaḥ śarīravān tasya gandhasya vakṣyāmi vistarābhihitānguṇān,भूमेर्गन्धगुणान्वेत्ति रसं चादूभ्यः शरीरवान् तस्य गन्धस्य वक्ष्यामि विस्तराभिहितान्गुणान्
1,42,82,iṣṭaścānuṣṭagandhaśca madhuraḥ kaṭureva ca nirhārī saṃhataḥ snigdho rukṣo viśada eva ca,इष्टश्चानुष्टगन्धश्च मधुरः कटुरेव च निर्हारी संहतः स्निग्धो रुक्षो विशद एव च
1,42,83,evaṃ navavidho jñeyaḥ pārthivo gandhavistaraḥ jyotiḥ paśyati cakṣurbhyaḥ sparśaṃ vetti ca vāyunā,एवं नवविधो ज्ञेयः पार्थिवो गन्धविस्तरः ज्योतिः पश्यति चक्षुर्भ्यः स्पर्शं वेत्ति च वायुना
1,42,84,śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca rasaścāpi guṇāḥ smṛtāḥ rasajñānaṃ tu vakṣyāmi tanme nigadataḥ śṛṇu,शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसश्चापि गुणाः स्मृताः रसज्ञानं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु
1,42,85,raso bahuvidhaḥ prokta ṛṣibhiḥ prathitātmabhiḥ madhuro lavaṇastiktaḥ kaṣāyo 'mlaḥ kaṭustathā,रसो बहुविधः प्रोक्त ऋषिभिः प्रथितात्मभिः मधुरो लवणस्तिक्तः कषायो ऽम्लः कटुस्तथा
1,42,86,eṣa ṣaḍidhavistāro raso vārimayaḥ smṛtaḥ śabdaḥ sparśaśca rūpaśca triguṇaṃ jyotirucyate,एष षडिधविस्तारो रसो वारिमयः स्मृतः शब्दः स्पर्शश्च रूपश्च त्रिगुणं ज्योतिरुच्यते
1,42,87,jyotiḥ paśyati rūpāṇi rūpaṃ ca bahudhā smṛtam hrasvo dīrdhastathā sthūlaścaturasro 'ṇuvṛttavān,ज्योतिः पश्यति रूपाणि रूपं च बहुधा स्मृतम् ह्रस्वो दीर्धस्तथा स्थूलश्चतुरस्रो ऽणुवृत्तवान्
1,42,88,śuklaḥ kṛṣṇastathā rakto nīlaḥ pīto 'ruṇastathā kaṭhinaścikkaṇaḥ ślakṣṇaḥ picchilo mṛdu dāruṇaḥ,शुक्लः कृष्णस्तथा रक्तो नीलः पीतो ऽरुणस्तथा कठिनश्चिक्कणः श्लक्ष्णः पिच्छिलो मृदु दारुणः
1,42,89,evaṃ ṣoḍaśavistāro jyotīrupaguṇaḥ smṛtaḥ tatraikaguṇamākāśaṃ śabda ityeva tatsmṛtam,एवं षोडशविस्तारो ज्योतीरुपगुणः स्मृतः तत्रैकगुणमाकाशं शब्द इत्येव तत्स्मृतम्
1,42,90,tasya śabdasya vakṣyāmi vistaraṃ vividhātmakam ṣaḍjo ṛṣabhagāndhārau madhyamodhaivatastathā,तस्य शब्दस्य वक्ष्यामि विस्तरं विविधात्मकम् षड्जो ऋषभगान्धारौ मध्यमोधैवतस्तथा
1,42,91,pañcamaścāpi vijñeyastathā cāpi niṣādavān eṣa saptavidhaḥ prokto guṇa ākāśasaṃbhavaḥ,पञ्चमश्चापि विज्ञेयस्तथा चापि निषादवान् एष सप्तविधः प्रोक्तो गुण आकाशसंभवः
1,42,92,aiśvaryyeṇa tu sarvatra sthito 'pi payahādiṣu mṛdaṅgabherīśaṅkhānāṃ stanayitno rathasya ca,ऐश्वर्य्येण तु सर्वत्र स्थितो ऽपि पयहादिषु मृदङ्गभेरीशङ्खानां स्तनयित्नो रथस्य च
1,42,93,evaṃ bahuvidhākāraḥ śabda ākāśasaṃbhavaḥ vāyavyastu guṇaḥ sparśaḥ sparśaśca bahudhā smṛtaḥ,एवं बहुविधाकारः शब्द आकाशसंभवः वायव्यस्तु गुणः स्पर्शः स्पर्शश्च बहुधा स्मृतः
1,42,94,uṣṇaḥ śītaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ snigdho viśada eva ca tathā kharo mṛduḥ ślakṣṇo lavurgurutaro 'pi ca,उष्णः शीतः सुखं दुःखं स्निग्धो विशद एव च तथा खरो मृदुः श्लक्ष्णो लवुर्गुरुतरो ऽपि च
1,42,95,śabdasparśau tu vijñeyau dviguṇau vāyurityuta evamekādaśavidho vāyavyo guṇa ucyate,शब्दस्पर्शौ तु विज्ञेयौ द्विगुणौ वायुरित्युत एवमेकादशविधो वायव्यो गुण उच्यते
1,42,96,ākāśajaṃ śabdamāhurebhirvāyuguṇaiḥ saha avyāhataiścetayate naveti viṣamā gatiḥ,आकाशजं शब्दमाहुरेभिर्वायुगुणैः सह अव्याहतैश्चेतयते नवेति विषमा गतिः
1,42,97,āpyāyante ca te nityaṃ dhātavastaistu dhātubhiḥ āpo 'gnirmāruścaiva nityaṃ jāgrati dehiṣu,आप्यायन्ते च ते नित्यं धातवस्तैस्तु धातुभिः आपो ऽग्निर्मारुश्चैव नित्यं जाग्रति देहिषु
1,42,98,mūlamete śarīrasya vyāpya prāṇāniha sthitāḥ pārthivaṃ dhātumāsādya yathā ceṣṭayate balī,मूलमेते शरीरस्य व्याप्य प्राणानिह स्थिताः पार्थिवं धातुमासाद्य यथा चेष्टयते बली
1,42,99,śrito mūrddhānamagnistu śarīraṃ paripālayet prāṇo mūrddhani vāgnau ca vartamāno viceṣṭate,श्रितो मूर्द्धानमग्निस्तु शरीरं परिपालयेत् प्राणो मूर्द्धनि वाग्नौ च वर्तमानो विचेष्टते
1,42,100,sa jantuḥ sarvabhūtātmā puruṣaḥ sa sanātanaḥ mano buddhirahṝṅkāro bhūtāni viṣayaśca saḥ,स जन्तुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः मनो बुद्धिरहॄङ्कारो भूतानि विषयश्च सः
1,42,101,evaṃ tviha sa sarvatra prāṇaistu paripālyate pṛṣṭatastu samānena svāṃ svāṃ gatimupāśritaḥ,एवं त्विह स सर्वत्र प्राणैस्तु परिपाल्यते पृष्टतस्तु समानेन स्वां स्वां गतिमुपाश्रितः
1,42,102,vastimūlaṃ gudaṃ caiva pāvakaṃ samupāśritaḥ vahanmūtraṃ purīṣaṃ vāpyapānaḥ parivartate,वस्तिमूलं गुदं चैव पावकं समुपाश्रितः वहन्मूत्रं पुरीषं वाप्यपानः परिवर्तते
1,42,103,prayatne karmaniyame yaca ekastriṣu vartate udāna iti taṃ prāhuradhyātmajñānakovidāḥ,प्रयत्ने कर्मनियमे यच एकस्त्रिषु वर्तते उदान इति तं प्राहुरध्यात्मज्ञानकोविदाः
1,42,104,saṃdhiṣvapi ca sarveṣu saṃniviṣṭastathānilaḥ śarīreṣu manuṣyāṇāṃ vyāna ityupadiśyate,संधिष्वपि च सर्वेषु संनिविष्टस्तथानिलः शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्यते
1,42,105,bāhuṣvagnistu vitataḥ samānena samīritaḥ rasānvāru doṣāṃśca vartayannati ceṣṭate,बाहुष्वग्निस्तु विततः समानेन समीरितः रसान्वारु दोषांश्च वर्तयन्नति चेष्टते
1,42,106,apānaprāṇayormadhye prāṇāpānasamīhitaḥ samanvitastvadhiṣṭānaṃ samyak pacati pāvakaḥ,अपानप्राणयोर्मध्ये प्राणापानसमीहितः समन्वितस्त्वधिष्टानं सम्यक् पचति पावकः
1,42,107,āspaṃhi pāyuparyantamante syādgudasaṃjñite retastasmātprajāyante sarvasrotāṃsi dehinām,आस्पंहि पायुपर्यन्तमन्ते स्याद्गुदसंज्ञिते रेतस्तस्मात्प्रजायन्ते सर्वस्रोतांसि देहिनाम्
1,42,108,prāṇānāṃ sannipātāśca sannipātaḥ prajāyate ūṣmā cāgirīti jñeyo yo 'nnaṃ pacati dehinām,प्राणानां सन्निपाताश्च सन्निपातः प्रजायते ऊष्मा चागिरीति ज्ञेयो यो ऽन्नं पचति देहिनाम्
1,42,109,agnivegavahaḥ prāṇo gudānte pratihanyate sa ūrdhvamāgamya punaḥ samutkṣipati pāvakam,अग्निवेगवहः प्राणो गुदान्ते प्रतिहन्यते स ऊर्ध्वमागम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम्
1,42,110,pakvāśayastvadho nābhyā ūrdhvamāmāśayaḥ smṛtaḥ nābhimūle śarīrasya sarve prāṇāśca saṃsthitāḥ,पक्वाशयस्त्वधो नाभ्या ऊर्ध्वमामाशयः स्मृतः नाभिमूले शरीरस्य सर्वे प्राणाश्च संस्थिताः
1,42,111,prasthitā hṛdayātsarve tiryagūrdhdamadhastathā vahṝntyannarasānnāḍyo daśaprāṇapracoditāḥ,प्रस्थिता हृदयात्सर्वे तिर्यगूर्ध्दमधस्तथा वहॄन्त्यन्नरसान्नाड्यो दशप्राणप्रचोदिताः
1,42,112,eṣa mārgo 'pi yogānāṃ yena gacchanti tatpadam jitaklamāḥ samā dhīrā mūrddhanyātmānamādadhan,एष मार्गो ऽपि योगानां येन गच्छन्ति तत्पदम् जितक्लमाः समा धीरा मूर्द्धन्यात्मानमादधन्
1,42,113,evaṃ sarveṣu vihitaprāṇāpāneṣu dehinām tasminsamidhyate nityamagniḥ sthālyāmivāhitaḥ,एवं सर्वेषु विहितप्राणापानेषु देहिनाम् तस्मिन्समिध्यते नित्यमग्निः स्थाल्यामिवाहितः
1,43,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge dvitīyapāde bhṛgubharadvājasaṃvāde jagadutpattivarṇanaṃ nāma dvicatvāriṃśo 'dhyāyaḥ bharadvāja uvāca yadi prāṇapatirvāyurvāyureva viceṣcate śvasityābhāṣate caiva tato jīvo nirarthakaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे द्वितीयपादे भृगुभरद्वाजसंवादे जगदुत्पत्तिवर्णनं नाम द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः भरद्वाज उवाच यदि प्राणपतिर्वायुर्वायुरेव विचेष्चते श्वसित्याभाषते चैव ततो जीवो निरर्थकः
1,43,2,ya ūṣmabhāva āgneyo vahninaivopalabhyate agnirjarayate caitattadā jīvo nirarthakaḥ,य ऊष्मभाव आग्नेयो वह्निनैवोपलभ्यते अग्निर्जरयते चैतत्तदा जीवो निरर्थकः
1,43,3,jantoḥ pramniyamāṇasya jīvo naivopalabhyate vāyureva jahātyenamūṣmabhāvaśca naśyati,जन्तोः प्रम्नियमाणस्य जीवो नैवोपलभ्यते वायुरेव जहात्येनमूष्मभावश्च नश्यति
1,43,4,yadi vāthumayo jīvaḥ saṃśleṣo yadi vāyunā vāyumañjalavatpaśyedgacchetsaha marudguṇaiḥ,यदि वाथुमयो जीवः संश्लेषो यदि वायुना वायुमञ्जलवत्पश्येद्गच्छेत्सह मरुद्गुणैः
1,43,5,saṃśleṣo yadi vā tena yadi tasmātpraṇaśyati mahārṇavavimuktatvādanyatsalilabhājanam,संश्लेषो यदि वा तेन यदि तस्मात्प्रणश्यति महार्णवविमुक्तत्वादन्यत्सलिलभाजनम्
1,43,6,kṛpe vā salilaṃ dadyātpradīpaṃ vā hutāśane kṣipraṃ praviśya naśyeta yathā naśyatyasau tathā,कृपे वा सलिलं दद्यात्प्रदीपं वा हुताशने क्षिप्रं प्रविश्य नश्येत यथा नश्यत्यसौ तथा
1,43,7,pañcadhāraṇake hyasmiñcharīre jīvitaṃ kṛtam yeṣāmanyatarābhāvāñcaturṇāṃ nāsti saṃśayaḥ,पञ्चधारणके ह्यस्मिञ्छरीरे जीवितं कृतम् येषामन्यतराभावाञ्चतुर्णां नास्ति संशयः
1,43,8,naśyantyāpo hyanāhārādvāyurucchvāsanigrahāt naśyate koṣṭabhedārthamagrirnaśyatyabhojanāt,नश्यन्त्यापो ह्यनाहाराद्वायुरुच्छ्वासनिग्रहात् नश्यते कोष्टभेदार्थमग्रिर्नश्यत्यभोजनात्
1,43,9,vyādhitraṇaparikleśairmedinī caiva śīryate pīḍite 'nyatare hyeṣāṃ saṃghāto yāti pañcatām,व्याधित्रणपरिक्लेशैर्मेदिनी चैव शीर्यते पीडिते ऽन्यतरे ह्येषां संघातो याति पञ्चताम्
1,43,10,tasminpañcatvamāpanne jīvaḥ kimanudhāvati kiṃ khedayati vā jīvaḥ kiṃ śṛṇoti bravīti ca,तस्मिन्पञ्चत्वमापन्ने जीवः किमनुधावति किं खेदयति वा जीवः किं शृणोति ब्रवीति च
1,43,11,eṣā gauḥ paralokasthaṃ tārayiṣyatimāmiti yo dattvā mriyate jantuḥ sā gauḥ kaṃ tārayiṣyati,एषा गौः परलोकस्थं तारयिष्यतिमामिति यो दत्त्वा म्रियते जन्तुः सा गौः कं तारयिष्यति
1,43,12,gauścapratigrahītā ca dātā caiva samaṃ yadā ihaiva vilayaṃ yānti kutasteṣāṃ samāgamaḥ,गौश्चप्रतिग्रहीता च दाता चैव समं यदा इहैव विलयं यान्ति कुतस्तेषां समागमः
1,43,13,vihagairupabhuktasya śailāgrātpatitasya ca agninā copayuktasya kutaḥ saṃjīvanaṃ punaḥ,विहगैरुपभुक्तस्य शैलाग्रात्पतितस्य च अग्निना चोपयुक्तस्य कुतः संजीवनं पुनः
1,43,14,chinnasya yadi vṛkṣasya na mūlaṃ pratirohati jīvanyasya pravartante mṛtaḥ kva punareṣyati,छिन्नस्य यदि वृक्षस्य न मूलं प्रतिरोहति जीवन्यस्य प्रवर्तन्ते मृतः क्व पुनरेष्यति
1,43,15,jīvamātraṃ purā sṛṣṭaṃ yadetatparivartate mṛtāḥ praṇaśyanti bījādbījaṃ praṇaśyati,जीवमात्रं पुरा सृष्टं यदेतत्परिवर्तते मृताः प्रणश्यन्ति बीजाद्बीजं प्रणश्यति
1,43,16,iti me saṃśayo brahmanhṛdaye paridhāvati ta nivartaya sarvajña yatastvāmāśrito hyaham,इति मे संशयो ब्रह्मन्हृदये परिधावति त निवर्तय सर्वज्ञ यतस्त्वामाश्रितो ह्यहम्
1,43,17,sanandana uvāca evaṃ pṛṣṭastadānena sa bhṛgarbrahmaṇaḥ sutaḥ punarāhu muniśreṣṭha tatsaṃdehanivṛttaye,सनन्दन उवाच एवं पृष्टस्तदानेन स भृगर्ब्रह्मणः सुतः पुनराहु मुनिश्रेष्ठ तत्संदेहनिवृत्तये
1,43,18,bhṛguruvāca na prāṇāḥ santi jīvasya dattasya ca kṛtasya ca yāti dehāntaraṃ prāṇī śarīraṃ tu viśīryate,भृगुरुवाच न प्राणाः सन्ति जीवस्य दत्तस्य च कृतस्य च याति देहान्तरं प्राणी शरीरं तु विशीर्यते
1,43,19,na śarīrāśrito jīvastasminnaṣṭe praṇaśyati samidhāmagnidagdhānāṃ yathāgrirddaśyate tathā,न शरीराश्रितो जीवस्तस्मिन्नष्टे प्रणश्यति समिधामग्निदग्धानां यथाग्रिर्द्दश्यते तथा
1,43,20,bharadvāja uvāca agneryathā tasya nāśāttadvināśo na vidyate indhanasyopayogānte sa vāgnirnopalabhyate,भरद्वाज उवाच अग्नेर्यथा तस्य नाशात्तद्विनाशो न विद्यते इन्धनस्योपयोगान्ते स वाग्निर्नोपलभ्यते
1,43,21,naśyatītyeva jānāmi śāntamagnimanindhanam gatiryasya pramāṇaṃ vā saṃsthānaṃ vā na vidyate,नश्यतीत्येव जानामि शान्तमग्निमनिन्धनम् गतिर्यस्य प्रमाणं वा संस्थानं वा न विद्यते
1,43,22,bhṛguruvāca samidhāmupayogānte sa cāgnirnopalabhyate naśyatītyeva jānāmi śāntamagnimanindhanam,भृगुरुवाच समिधामुपयोगान्ते स चाग्निर्नोपलभ्यते नश्यतीत्येव जानामि शान्तमग्निमनिन्धनम्
1,43,23,gatiryasya pramāṇaṃ vā saṃsthānaṃ vā na vidyate samidhāmupayogānte yathāgnirnopalabhyate,गतिर्यस्य प्रमाणं वा संस्थानं वा न विद्यते समिधामुपयोगान्ते यथाग्निर्नोपलभ्यते
1,43,24,ākāśānugatatvāddhi durgrāhyo hi nirāśrayaḥ tathā śarīrasaṃtyāge jīvo hyākāśavatsthitaḥ,आकाशानुगतत्वाद्धि दुर्ग्राह्यो हि निराश्रयः तथा शरीरसंत्यागे जीवो ह्याकाशवत्स्थितः
1,43,25,na naśyate susūkṣmatvādyathā jyotirna saṃśayaḥ prāṇāndhārayate hyagniḥ sa jīva upadhāryatām,न नश्यते सुसूक्ष्मत्वाद्यथा ज्योतिर्न संशयः प्राणान्धारयते ह्यग्निः स जीव उपधार्यताम्
1,43,26,vāyusaṃdhāraṇo hyagnirnaśyatyucchvāsanigrahāt tasminnaṣṭe śarīrāgnau tato dehamacetanam,वायुसंधारणो ह्यग्निर्नश्यत्युच्छ्वासनिग्रहात् तस्मिन्नष्टे शरीराग्नौ ततो देहमचेतनम्
1,43,27,patitaṃ yāti bhūmitvamayanaṃ tasya hi kṣitiḥ jagamānāṃ hi sarveṣāṃ sthāvarāṇāṃ tathaiva ca,पतितं याति भूमित्वमयनं तस्य हि क्षितिः जगमानां हि सर्वेषां स्थावराणां तथैव च
1,43,28,ākāśaṃ pavano 'nveti jyotistamanugacchati teṣāṃ trayāṇāmekatvādvayaṃ bhūmau pratiṣṭitam,आकाशं पवनो ऽन्वेति ज्योतिस्तमनुगच्छति तेषां त्रयाणामेकत्वाद्वयं भूमौ प्रतिष्टितम्
1,43,29,yatra khaṃ tatra pavanastatrāgniryatra mārutaḥ amūrtayaste vijñeyā mūrtimantaḥ śarīriṇaḥ,यत्र खं तत्र पवनस्तत्राग्निर्यत्र मारुतः अमूर्तयस्ते विज्ञेया मूर्तिमन्तः शरीरिणः
1,43,30,bharadvāja uvāca yadyagnimārutau bhūmiḥ khamāpaśca śarīriṣu jīvaḥ kiṃlakṣaṇastatretyetadācakṣva me 'nagha,भरद्वाज उवाच यद्यग्निमारुतौ भूमिः खमापश्च शरीरिषु जीवः किंलक्षणस्तत्रेत्येतदाचक्ष्व मे ऽनघ
1,43,31,pañcātmake pañcaratau pañcavijñānasaṃjñake śarīre prāṇināṃ jīvaṃ vettubhicchāmi yādṛśam,पञ्चात्मके पञ्चरतौ पञ्चविज्ञानसंज्ञके शरीरे प्राणिनां जीवं वेत्तुभिच्छामि यादृशम्
1,43,32,māṃsaśoṇitasaṃghāte medaḥsnāyvasthisaṃcaye bhidyamāne śarīre tu jīvo naivopalabhyate,मांसशोणितसंघाते मेदःस्नाय्वस्थिसंचये भिद्यमाने शरीरे तु जीवो नैवोपलभ्यते
1,43,33,yadyajīvaśarīraṃ tu pañcabhūtasamanvitam śarīre mānase duḥkha kastāṃ vedayate rujam,यद्यजीवशरीरं तु पञ्चभूतसमन्वितम् शरीरे मानसे दुःख कस्तां वेदयते रुजम्
1,43,34,śṛṇoti kathitaṃ jīvaḥ karṇābhyāṃna śṛṇoti tat maharṣe manasi vyagre tasmājjīvo nirarthakaḥ,शृणोति कथितं जीवः कर्णाभ्यांन शृणोति तत् महर्षे मनसि व्यग्रे तस्माज्जीवो निरर्थकः
1,43,35,sarve paśyanti yadṛśyaṃ manoyuktena cakṣuṣā manasi vyākule cakṣuḥ paśyannapi na paśyati,सर्वे पश्यन्ति यदृश्यं मनोयुक्तेन चक्षुषा मनसि व्याकुले चक्षुः पश्यन्नपि न पश्यति
1,43,36,na paśyati na cāghrāti na śṛṇoti na bhāṣate na ca smarśamasau vetti nidrāvaśagataḥ punaḥ,न पश्यति न चाघ्राति न शृणोति न भाषते न च स्मर्शमसौ वेत्ति निद्रावशगतः पुनः
1,43,37,hṛṣyati kruddhyate ko 'tra śocatyudvijate ca kaḥ icchati dhyāyati dveṣṭi vākyaṃ vācayate ca kaḥ,हृष्यति क्रुद्ध्यते को ऽत्र शोचत्युद्विजते च कः इच्छति ध्यायति द्वेष्टि वाक्यं वाचयते च कः
1,43,38,bhṛguruvāca taṃ pañcasādhāraṇamatra kiñciccharīrameko vahateṃ'tarātmā sa vetti gandhāṃśca rasāñchutīśca sparśaṃ ca rūpaṃ ca guṇāṃśca ye 'lye,भृगुरुवाच तं पञ्चसाधारणमत्र किञ्चिच्छरीरमेको वहतेंऽतरात्मा स वेत्ति गन्धांश्च रसाञ्छुतीश्च स्पर्शं च रूपं च गुणांश्च ये ऽल्ये
1,43,39,pañcātmake pañcaguṇapradarśī sa sarvagātrānugatoṃ'tarātmā saveti duḥkhāni sukhāni cātra tadviprayogāttu na vetti deham,पञ्चात्मके पञ्चगुणप्रदर्शी स सर्वगात्रानुगतोंऽतरात्मा सवेति दुःखानि सुखानि चात्र तद्विप्रयोगात्तु न वेत्ति देहम्
1,43,40,yadā na rūpaṃ na sparśo noṣyabhavaśca pāvake tadā śānte śarīrāgnau dehatyāgena naśyati,यदा न रूपं न स्पर्शो नोष्यभवश्च पावके तदा शान्ते शरीराग्नौ देहत्यागेन नश्यति
1,43,41,āpomayamidaṃ sarvamāpomūrtiḥ śarīriṇām tatrātmā mānaso brahmā sarvabhūteṣu lokakṛt,आपोमयमिदं सर्वमापोमूर्तिः शरीरिणाम् तत्रात्मा मानसो ब्रह्मा सर्वभूतेषु लोककृत्
1,43,42,ātmānaṃ taṃ vijānīhi sarvalokahitātmakam tasminyaḥ saṃśrito dehe hyabbinduriva puṣkare,आत्मानं तं विजानीहि सर्वलोकहितात्मकम् तस्मिन्यः संश्रितो देहे ह्यब्बिन्दुरिव पुष्करे
1,43,43,kṣetrajñaṃ taṃ vijānīhi nityaṃ lokahitātmakam tamorajaśca sattvaṃ ca viddhi jīvaguṇānimām,क्षेत्रज्ञं तं विजानीहि नित्यं लोकहितात्मकम् तमोरजश्च सत्त्वं च विद्धि जीवगुणानिमाम्
1,43,44,acetanaṃ jīvaguṇaṃ vadanti sa ceṣṭate ceṣṭayate ca sarvam ataḥ paraṃ kṣetravido vadanti prāvartayadyo bhuvanāni sapta,अचेतनं जीवगुणं वदन्ति स चेष्टते चेष्टयते च सर्वम् अतः परं क्षेत्रविदो वदन्ति प्रावर्तयद्यो भुवनानि सप्त
1,43,45,na jīvanāśo 'sti hi dehabhede mithyaitadāhurmuna ityabuddhāḥ jīvastu dehāntaritaḥ prayāti daśārddhatastasya śarīrabhedaḥ,न जीवनाशो ऽस्ति हि देहभेदे मिथ्यैतदाहुर्मुन इत्यबुद्धाः जीवस्तु देहान्तरितः प्रयाति दशार्द्धतस्तस्य शरीरभेदः
1,43,46,evaṃ bhūteṣu sarveṣu gūḍhaścarati sarvadā dṛśyate tvagryā budhyāsūkṣmayā tattvadarśibhiḥ,एवं भूतेषु सर्वेषु गूढश्चरति सर्वदा दृश्यते त्वग्र्या बुध्यासूक्ष्मया तत्त्वदर्शिभिः
1,43,47,taṃ pūrvāpararātreṣu yuñjānaḥ satataṃ budhaḥ labdhāhāro viśuddhātmā paśyatyātmānamātmani,तं पूर्वापररात्रेषु युञ्जानः सततं बुधः लब्धाहारो विशुद्धात्मा पश्यत्यात्मानमात्मनि
1,43,48,cittasya hi prasādena hitvā karma śubhāśubham prasannātmātmani sthitvā sukhamānantyamaśnute,चित्तस्य हि प्रसादेन हित्वा कर्म शुभाशुभम् प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमानन्त्यमश्नुते
1,43,49,mānaso 'gniḥ śarīreṣu jīva ityabhidhīyate sṛṣṭiḥ prajāpatereṣā bhūtādhyātmaviniścaye,मानसो ऽग्निः शरीरेषु जीव इत्यभिधीयते सृष्टिः प्रजापतेरेषा भूताध्यात्मविनिश्चये
1,43,50,asṛjadbrāhmaṇāneva pūrvaṃ brahmā prajāpatiḥ ātmatejo 'bhinir vṛttānbhāskarāgnisamaprabhān,असृजद्ब्राह्मणानेव पूर्वं ब्रह्मा प्रजापतिः आत्मतेजो ऽभिनिर् वृत्तान्भास्कराग्निसमप्रभान्
1,43,51,tataḥ satyaṃ ca dharmaṃ ca tathā brahma ca śāśvatam ācāraṃ caiva śaucaṃ ca svargāya vidadhe prabhuḥ,ततः सत्यं च धर्मं च तथा ब्रह्म च शाश्वतम् आचारं चैव शौचं च स्वर्गाय विदधे प्रभुः
1,43,52,devadāna vagandharvā daityāsuramahoragāḥ yakṣarākṣasanāgāśca piśācā manujāstathā,देवदान वगन्धर्वा दैत्यासुरमहोरगाः यक्षराक्षसनागाश्च पिशाचा मनुजास्तथा
1,43,53,brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāṇāmasitastathā bharadvāja uvāca cāturvarṇyasya varṇena yadi varṇo vibhidyate,ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राणामसितस्तथा भरद्वाज उवाच चातुर्वर्ण्यस्य वर्णेन यदि वर्णो विभिद्यते
1,43,54,svedamūtrapurīṣāṇi śleṣmā pitta saśoṇitam tvantaḥ kṣarati sarveṣāṃ kasmādvarṇo vibhajyate,स्वेदमूत्रपुरीषाणि श्लेष्मा पित्त सशोणितम् त्वन्तः क्षरति सर्वेषां कस्माद्वर्णो विभज्यते
1,43,55,jaṅgamānāmasaṃkhyeyāḥ sthāvarāṇāṃ ca jātayaḥ teṣāṃ vividhavarṇānāṃ kuto varṇaviniścayaḥ,जङ्गमानामसंख्येयाः स्थावराणां च जातयः तेषां विविधवर्णानां कुतो वर्णविनिश्चयः
1,43,56,bhṛguruvāca na viśeṣo 'sti varṇānāṃ sarvaṃ brahmamayaṃ jagat brahmaṇā pūrvasṛṣṭaṃ hi karmaṇā varṇatāṃ gatam,भृगुरुवाच न विशेषो ऽस्ति वर्णानां सर्वं ब्रह्ममयं जगत् ब्रह्मणा पूर्वसृष्टं हि कर्मणा वर्णतां गतम्
1,43,57,kāmabhogāḥ priyāstīkṣṇāḥ krodhatāpriyasāhasāḥ tyaktasvakarmaraktāṅgāste dvijāḥ kṣatratāṃ gatāḥ,कामभोगाः प्रियास्तीक्ष्णाः क्रोधताप्रियसाहसाः त्यक्तस्वकर्मरक्ताङ्गास्ते द्विजाः क्षत्रतां गताः
1,43,58,gobhyo vṛttiṃ samāsthāya pītāḥ kṛṣyupajīvinaḥ svadharṃmannānutiṣṭanti te dvijā vaiśyatāṃ gatāḥ,गोभ्यो वृत्तिं समास्थाय पीताः कृष्युपजीविनः स्वधर्ंमन्नानुतिष्टन्ति ते द्विजा वैश्यतां गताः
1,43,59,rhisānṛtaparā lubdhāḥ sarvakarmopajīvinaḥ kṛṣṇāḥ śaucapāribhrāṣṭāste dvijāḥ śūdratāṃ gatāḥ,र्हिसानृतपरा लुब्धाः सर्वकर्मोपजीविनः कृष्णाः शौचपारिभ्राष्टास्ते द्विजाः शूद्रतां गताः
1,43,60,ityetaiḥ karmabhirvyāptā dvijā varṇāntaraṃ gatāḥ brāhmaṇā dharmatantrasthāstapasteṣāṃ na naśyati,इत्येतैः कर्मभिर्व्याप्ता द्विजा वर्णान्तरं गताः ब्राह्मणा धर्मतन्त्रस्थास्तपस्तेषां न नश्यति
1,43,61,brahma dhārayatāṃ nityaṃ vratāni niyabhāṃstathā brahma caiva purā sṛṣṭaṃ yena jānanti tadvidaḥ,ब्रह्म धारयतां नित्यं व्रतानि नियभांस्तथा ब्रह्म चैव पुरा सृष्टं येन जानन्ति तद्विदः
1,43,62,teṣāṃ bahuvidhāstvanyāstatra tatra dvijātayaḥ piśācajā rākṣasāḥ pretā vividhā mlecchajātayaḥ sā sṛṣṭirmānasī nāma dharmatantraparāyaṇā,तेषां बहुविधास्त्वन्यास्तत्र तत्र द्विजातयः पिशाचजा राक्षसाः प्रेता विविधा म्लेच्छजातयः सा सृष्टिर्मानसी नाम धर्मतन्त्रपरायणा
1,43,63,bharadvāja uvāca brāhmaṇaḥ kena bhavati kṣatriyo vā dvijottama vaiśyaḥ śūdraśca viprarṣe tadbrūhi vadatāṃ vara,भरद्वाज उवाच ब्राह्मणः केन भवति क्षत्रियो वा द्विजोत्तम वैश्यः शूद्रश्च विप्रर्षे तद्ब्रूहि वदतां वर
1,43,64,bhṛguruvāca jātakarmādibhiryastu saṃskāraiḥ saṃskṛtaḥ śuciḥ vedādhyayanasaṃpanno brahmakarmasvavasthitaḥ,भृगुरुवाच जातकर्मादिभिर्यस्तु संस्कारैः संस्कृतः शुचिः वेदाध्ययनसंपन्नो ब्रह्मकर्मस्ववस्थितः
1,43,65,śaucācārasthitaḥ samyagvidyābhyāsī gurupriyaḥ nityavratī satyaparaḥ sa vai brāhmaṇa ucyate,शौचाचारस्थितः सम्यग्विद्याभ्यासी गुरुप्रियः नित्यव्रती सत्यपरः स वै ब्राह्मण उच्यते
1,43,66,satyaṃ dānamatho 'droha ānṛśaṃsyaṃ kṛpā ghṛṇā tapasyāṃ dṛśyate yatra sa brāhmaṇa iti smṛtaḥ,सत्यं दानमथो ऽद्रोह आनृशंस्यं कृपा घृणा तपस्यां दृश्यते यत्र स ब्राह्मण इति स्मृतः
1,43,67,kṣatrajaṃ sevate karma vedādhyayanasaṃgataḥ dānādānaratiryastu sa vai kṣatriya ucyate,क्षत्रजं सेवते कर्म वेदाध्ययनसंगतः दानादानरतिर्यस्तु स वै क्षत्रिय उच्यते
1,43,68,viśatyāśu paśubhyaśca kṛṣyādānaratiḥ śuciḥ vedādhyayanasaṃpannaḥ sa vaiśya iti saṃjñitaḥ,विशत्याशु पशुभ्यश्च कृष्यादानरतिः शुचिः वेदाध्ययनसंपन्नः स वैश्य इति संज्ञितः
1,43,69,sarvaghabhakṣaratirnityaṃ sarvakarmakaro 'śuciḥ tyaktavedastvanācāraḥ sa vai śūdra iti smṛtaḥ,सर्वघभक्षरतिर्नित्यं सर्वकर्मकरो ऽशुचिः त्यक्तवेदस्त्वनाचारः स वै शूद्र इति स्मृतः
1,43,70,śūdre caitadbhavellakṣma dvije tacca na vidyate na vai śūdro bhavecchūdro brāhmaṇo brāhmaṇo na ca,शूद्रे चैतद्भवेल्लक्ष्म द्विजे तच्च न विद्यते न वै शूद्रो भवेच्छूद्रो ब्राह्मणो ब्राह्मणो न च
1,43,71,sarvopāyaistu lobhasya krodhasya ca vinigrahaḥ etatpavitraṃ jñānānāṃ tathā caivātmasaṃyamaḥ,सर्वोपायैस्तु लोभस्य क्रोधस्य च विनिग्रहः एतत्पवित्रं ज्ञानानां तथा चैवात्मसंयमः
1,43,72,varjyau sarvātmanā tau hi śreyoghātārthamudyatau nityakrodhācchriyaṃ rakṣettapo rakṣettu matsarāt,वर्ज्यौ सर्वात्मना तौ हि श्रेयोघातार्थमुद्यतौ नित्यक्रोधाच्छ्रियं रक्षेत्तपो रक्षेत्तु मत्सरात्
1,43,73,vidyāṃ mānāpamānābhaghyāmātmānaṃ tu pramādataḥ,विद्यां मानापमानाभघ्यामात्मानं तु प्रमादतः
1,43,74,yasya sarve samāraṃbhaghā nirāśīrbandhanā dvija tyāge yasya hutaṃ sarvaṃ sa tyāgī sa ca buddhimān,यस्य सर्वे समारंभघा निराशीर्बन्धना द्विज त्यागे यस्य हुतं सर्वं स त्यागी स च बुद्धिमान्
1,43,75,ahiṃstraḥ sarvabhūtānāṃ maitrāyaṇa gataścaret parigrahātparityajya bhavedbaddhyā jitendriyaḥ,अहिंस्त्रः सर्वभूतानां मैत्रायण गतश्चरेत् परिग्रहात्परित्यज्य भवेद्बद्ध्या जितेन्द्रियः
1,43,76,aśokasthānamāti vediha cāmutra cābhayam taponityena dāntena muninā saṃyatātmamanā,अशोकस्थानमाति वेदिह चामुत्र चाभयम् तपोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्ममना
1,43,77,ajitaṃ jetukāmena vyāsaṃgeṣu hyasaṃginā indriyairgṛhyate yadyattattavdyaktamiti sthitiḥ,अजितं जेतुकामेन व्यासंगेषु ह्यसंगिना इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तव्द्यक्तमिति स्थितिः
1,43,78,avyaktamiti vijñeyaṃ liṅgagrāhyamatīndriyam aviśraṃbheṇa mantavyaṃ viśraṃbhe dhārayenmanaḥ,अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् अविश्रंभेण मन्तव्यं विश्रंभे धारयेन्मनः
1,43,79,manaḥ prāṇena gṛhṇīyātprāṇaṃ brahmaṇi dhārayet nivedādeva nirvāṇaṃ na ca kiñcidviccitayet,मनः प्राणेन गृह्णीयात्प्राणं ब्रह्मणि धारयेत् निवेदादेव निर्वाणं न च किञ्चिद्विच्चितयेत्
1,43,80,sukhaṃ vai brahmaṇo brahmannirvedenādhigacchati śauce tu satataṃ yuktaḥ sadācārasamanvitaḥ,सुखं वै ब्रह्मणो ब्रह्मन्निर्वेदेनाधिगच्छति शौचे तु सततं युक्तः सदाचारसमन्वितः
1,43,81,svanukrośaśca bhūteṣu taddvijātiṣu lakṣaṇam satyaṃvrataṃ tapaḥ śaucaṃ satyaṃ visṛjate prajā,स्वनुक्रोशश्च भूतेषु तद्द्विजातिषु लक्षणम् सत्यंव्रतं तपः शौचं सत्यं विसृजते प्रजा
1,43,82,satyena dhāryate lokaḥ svaḥ satyenaiva gacchati anṛtaṃ tamaso rūpaṃ tamasā nīyate hyadhaḥ,सत्येन धार्यते लोकः स्वः सत्येनैव गच्छति अनृतं तमसो रूपं तमसा नीयते ह्यधः
1,43,83,tamograstāna paśyanti prakāśantamasāvṛtāḥ suduṣprakāśa ityāhurnarakaṃ tama eva ca,तमोग्रस्तान पश्यन्ति प्रकाशन्तमसावृताः सुदुष्प्रकाश इत्याहुर्नरकं तम एव च
1,43,84,satyānṛtaṃ tadubhaghayaṃ prāpyate jagatīcaraiḥ tatrāpyevaṃvidhā loke vṛttiḥ satyānṛte bhavet,सत्यानृतं तदुभघयं प्राप्यते जगतीचरैः तत्राप्येवंविधा लोके वृत्तिः सत्यानृते भवेत्
1,43,85,dharmādharmauṃ prakāśaśca tamo duḥkhasukhaṃ tathā śārīrairmānasairduḥkhaiḥ sukhaiścāpyasukhodayaiḥ,धर्माधर्मौं प्रकाशश्च तमो दुःखसुखं तथा शारीरैर्मानसैर्दुःखैः सुखैश्चाप्यसुखोदयैः
1,43,86,lokasṛṣṭaṃ prapaśyanto na muhyanti vicakṣaṇāḥ tatra duḥkhavimokṣārthaṃ prayateta vicakṣaṇaḥ,लोकसृष्टं प्रपश्यन्तो न मुह्यन्ति विचक्षणाः तत्र दुःखविमोक्षार्थं प्रयतेत विचक्षणः
1,43,87,sukhaṃ hyanityaṃ bhūtānāmiha loke paratra ca rāhugrastasya somasya yathā jyotsnā na bhāsate,सुखं ह्यनित्यं भूतानामिह लोके परत्र च राहुग्रस्तस्य सोमस्य यथा ज्योत्स्ना न भासते
1,43,88,tathā tamobhibhūtānāṃ bhūtānāṃ naśyate sukham,तथा तमोभिभूतानां भूतानां नश्यते सुखम्
1,43,89,tatkhalu dvividhaṃ sukhamucyacate śarīraṃ mānasaṃ ca iha khalvamuṣmiṃśca loke vastupravṛttayaḥ sukhārthamabhidhīyante nahītaḥ paratrāparvagaphalādviśiṣṭataramasti sa eva kāmyo guṇaviśeṣo dharmārthaguṇāraṃbhagastaddheturasyotpattiḥ sukhaprayojanārthamāraṃbhāḥ bharadvāja uvāca vadaitadbhavatābhihitaṃ sukhānāṃ paramā sthitiriti,तत्खलु द्विविधं सुखमुच्यचते शरीरं मानसं च इह खल्वमुष्मिंश्च लोके वस्तुप्रवृत्तयः सुखार्थमभिधीयन्ते नहीतः परत्रापर्वगफलाद्विशिष्टतरमस्ति स एव काम्यो गुणविशेषो धर्मार्थगुणारंभगस्तद्धेतुरस्योत्पत्तिः सुखप्रयोजनार्थमारंभाः भरद्वाज उवाच वदैतद्भवताभिहितं सुखानां परमा स्थितिरिति
1,43,90,na tadupagṛhṇīmo na hyeṣāmṛṣīṇāṃ mahati sthitānām,न तदुपगृह्णीमो न ह्येषामृषीणां महति स्थितानाम्
1,43,91,aprāpya eṣa kāmya guṇaviśeṣo na cainamabhiśīlayanti tapasi śrūyate trilokakṛdbrahmā prabhurekākī tiṣṭati brahmacārī na kāmasukhoṣvātmānamavadadhāti,अप्राप्य एष काम्य गुणविशेषो न चैनमभिशीलयन्ति तपसि श्रूयते त्रिलोककृद्ब्रह्मा प्रभुरेकाकी तिष्टति ब्रह्मचारी न कामसुखोष्वात्मानमवदधाति
1,43,92,api ca bhagavānviśveśvara umāpatiḥ kāmamabhivartamānamanaṅgatvena samamanayat,अपि च भगवान्विश्वेश्वर उमापतिः काममभिवर्तमानमनङ्गत्वेन सममनयत्
1,43,93,tasmādbhūmau na tu mahātmabhirañjayati gṛhīto na tveṣa tāvadviśiṣṭo guṇaviśeṣa iti,तस्माद्भूमौ न तु महात्मभिरञ्जयति गृहीतो न त्वेष तावद्विशिष्टो गुणविशेष इति
1,43,94,naitadbhagavataḥ pratyemi bhavatā tūktaṃ sukhānāṃ paramāḥ striya iti lokapravādo hi dvividhaḥ phalodayaḥ sukṛtātsukhamavāpyate 'nyathā duḥkhamiti,नैतद्भगवतः प्रत्येमि भवता तूक्तं सुखानां परमाः स्त्रिय इति लोकप्रवादो हि द्विविधः फलोदयः सुकृतात्सुखमवाप्यते ऽन्यथा दुःखमिति
1,43,95,bhṛguruvāca atrocyate anṛtātkhalu tamaḥ prādurbhūtaṃ tatastamograstā adharmamevānuvartante na dharmaṃ krodhalobhamohahiṃsānṛtādibhikhacchannāḥ khalvasmiṃlloke nāmutra sukhamāpnuvanti vividhavyādhirujopatāpairavakīryante vadhabandhanaparikleśādibhiśca kṣutpipāsāśramakṛtairupatāpairupatapyante varṣavātātyuṣṇātiśītakṛtaiśca pratibhayaiḥ śārīrairduḥkhairupatapyante bandhudhanavināśaviprayogakṛtaiśca mānasaiḥ śaukairabhibhūyante jarāmṛtyukṛtaiścānyairiti yastvetaiḥ,भृगुरुवाच अत्रोच्यते अनृतात्खलु तमः प्रादुर्भूतं ततस्तमोग्रस्ता अधर्ममेवानुवर्तन्ते न धर्मं क्रोधलोभमोहहिंसानृतादिभिखच्छन्नाः खल्वस्मिंल्लोके नामुत्र सुखमाप्नुवन्ति विविधव्याधिरुजोपतापैरवकीर्यन्ते वधबन्धनपरिक्लेशादिभिश्च क्षुत्पिपासाश्रमकृतैरुपतापैरुपतप्यन्ते वर्षवातात्युष्णातिशीतकृतैश्च प्रतिभयैः शारीरैर्दुःखैरुपतप्यन्ते बन्धुधनविनाशविप्रयोगकृतैश्च मानसैः शौकैरभिभूयन्ते जरामृत्युकृतैश्चान्यैरिति यस्त्वेतैः
1,43,96,śārīraṃ mānasaṃ nāsti na jarā na ca pātakam nityameva sukhaṃ svarge sukhaṃ duḥkhamihobhayam,शारीरं मानसं नास्ति न जरा न च पातकम् नित्यमेव सुखं स्वर्गे सुखं दुःखमिहोभयम्
1,43,97,narake duḥkhamevāhuḥ sukhaṃ tatparamaṃ padam pṛthivī sarvabhūtānāṃ janitrī tadvidhāḥ striyaḥ,नरके दुःखमेवाहुः सुखं तत्परमं पदम् पृथिवी सर्वभूतानां जनित्री तद्विधाः स्त्रियः
1,43,98,pumānprajāpatistatraśukraṃ tejomayaṃ viduḥ ityetallokanirmātā dharmasya caritasya ca,पुमान्प्रजापतिस्तत्रशुक्रं तेजोमयं विदुः इत्येतल्लोकनिर्माता धर्मस्य चरितस्य च
1,43,99,tapasaśca sutaptasya svādhyāyasya hutasya ca hutena śāmyate pāpaṃ svādhyāye śāntiruttamā,तपसश्च सुतप्तस्य स्वाध्यायस्य हुतस्य च हुतेन शाम्यते पापं स्वाध्याये शान्तिरुत्तमा
1,43,100,dānena bhogānityāhusta pasā svargamāpnuyāt dānaṃ tu dvividhaṃ prāhuḥ paratrārthamihaiva ca,दानेन भोगानित्याहुस्त पसा स्वर्गमाप्नुयात् दानं तु द्विविधं प्राहुः परत्रार्थमिहैव च
1,43,101,sadbhyo yaddīyate kiñcittatparatropatiṣṭate asadbhyo dīyate yattu taddānamiha bhujyate yādṛśaṃ dīyate dānaṃ tādṛśaṃ phalamaśnute,सद्भ्यो यद्दीयते किञ्चित्तत्परत्रोपतिष्टते असद्भ्यो दीयते यत्तु तद्दानमिह भुज्यते यादृशं दीयते दानं तादृशं फलमश्नुते
1,43,102,bharadvāja uvāca kiṃ kasya dharmacaraṇaṃ kiṃ vā dharmasya lakṣaṇam dharmaḥ katividho vāpi tadbhavānvaktumarhati,भरद्वाज उवाच किं कस्य धर्मचरणं किं वा धर्मस्य लक्षणम् धर्मः कतिविधो वापि तद्भवान्वक्तुमर्हति
1,43,103,bhṛguruvāca svadharmācaraṇe yuktā ye bhavanti manīṣiṇaḥ teṣāṃ svargapalāvāptiryo 'nyathā sa vimuhyate,भृगुरुवाच स्वधर्माचरणे युक्ता ये भवन्ति मनीषिणः तेषां स्वर्गपलावाप्तिर्यो ऽन्यथा स विमुह्यते
1,43,104,bharadvāja uvāca yadetañcāturāśramyaṃ brahmarṣivihitaṃ purā teṣāṃ sve sve samācārāstanme vaktumihārhasi,भरद्वाज उवाच यदेतञ्चातुराश्रम्यं ब्रह्मर्षिविहितं पुरा तेषां स्वे स्वे समाचारास्तन्मे वक्तुमिहार्हसि
1,43,105,bhṛguruvāca pūrvameva bhagavatā brahmaṇā lokahitamanutiṣṭatā dharmasaṃrakṣaṇārthamāśramāścatvāro 'bhinirddiṣṭāḥ,भृगुरुवाच पूर्वमेव भगवता ब्रह्मणा लोकहितमनुतिष्टता धर्मसंरक्षणार्थमाश्रमाश्चत्वारो ऽभिनिर्द्दिष्टाः
1,43,106,tatra gurukulavāsameva prathamamāśramamāharanti samyagatra śaucasaskāraniyamavrataviniyatātmā ubhe saṃdhye bhāskarāgnidaivatānyupasthāya vihāya taddhyālasyaṃ gurorabhivādanavedābyāsaśravaṇapavitraghīkṛtāntarātmā triṣavaṇamupaspṛśya brahmacaryāgniparicaraṇaguruśuśrūṣā nityabhikṣābhaikṣyādisarvaniveditāntarātmā guruvacananideśānuṣṭānāpratikūlo guruprasādalabdhasvādhyāyatatparaḥ syāt,तत्र गुरुकुलवासमेव प्रथममाश्रममाहरन्ति सम्यगत्र शौचसस्कारनियमव्रतविनियतात्मा उभे संध्ये भास्कराग्निदैवतान्युपस्थाय विहाय तद्ध्यालस्यं गुरोरभिवादनवेदाब्यासश्रवणपवित्रघीकृतान्तरात्मा त्रिषवणमुपस्पृश्य ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषा नित्यभिक्षाभैक्ष्यादिसर्वनिवेदितान्तरात्मा गुरुवचननिदेशानुष्टानाप्रतिकूलो गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परः स्यात्
1,43,107,bhavati cātra ślokaḥ guruṃ yastu samārādhya dvijo vedamāvānpuyāt tasya svargaphalāvāptiḥ siddhyate cāsya mānasam iti gārhasthyaṃ khalu dvitīyamāśramaṃ vadanti,भवति चात्र श्लोकः गुरुं यस्तु समाराध्य द्विजो वेदमावान्पुयात् तस्य स्वर्गफलावाप्तिः सिद्ध्यते चास्य मानसम् इति गार्हस्थ्यं खलु द्वितीयमाश्रमं वदन्ति
1,43,108,tasya sadā cāralakṣaṇaṃ sarvamanuvyākhyāsyāmaḥ samāvṛtānāṃ sadācārāṇāṃ sahadharmacaryaphalārthināṃ gṛhāśramo vidhīyate,तस्य सदा चारलक्षणं सर्वमनुव्याख्यास्यामः समावृतानां सदाचाराणां सहधर्मचर्यफलार्थिनां गृहाश्रमो विधीयते
1,43,109,dharmārthakāmāvāptirhya.tra trivargasādhanamapekṣyāgarhitakarmaṇā dhanānyādāya svādhyāyopalabdhaprakarṣeṇa vā brahmarṣinirmitena vā adbhiḥ sāgaragatena vā dravyaniyamābhyāsadaivataprasādopalabdhena vā dhanena gṛhastho gārhasthyaṃ vartayet,धर्मार्थकामावाप्तिर्ह्य.त्र त्रिवर्गसाधनमपेक्ष्यागर्हितकर्मणा धनान्यादाय स्वाध्यायोपलब्धप्रकर्षेण वा ब्रह्मर्षिनिर्मितेन वा अद्भिः सागरगतेन वा द्रव्यनियमाभ्यासदैवतप्रसादोपलब्धेन वा धनेन गृहस्थो गार्हस्थ्यं वर्तयेत्
1,43,110,taddhi sarvāśramaṇāṃ mūlamudāharanti gurukulanivāsinaḥ parivrājakā ye 'nye saṃkalpitavrataniyamadharmānuṣṭāninasteṣāmapyantarā ca bhikṣābalisaṃvibhāgāḥ pravartante,तद्धि सर्वाश्रमणां मूलमुदाहरन्ति गुरुकुलनिवासिनः परिव्राजका ये ऽन्ये संकल्पितव्रतनियमधर्मानुष्टानिनस्तेषामप्यन्तरा च भिक्षाबलिसंविभागाः प्रवर्तन्ते
1,43,111,vānaprasthānāṃ ca dravyopaskāra iti prāyaśaḥ khalvete sādhavaḥ sādhupathyodanāḥ svādhyāyaprasaṃginastīrthābhigamanadeśadarśanārthaṃ pṛthivīṃ paryaṭanti,वानप्रस्थानां च द्रव्योपस्कार इति प्रायशः खल्वेते साधवः साधुपथ्योदनाः स्वाध्यायप्रसंगिनस्तीर्थाभिगमनदेशदर्शनार्थं पृथिवीं पर्यटन्ति
1,43,112,teṣāṃ pratyutthānābhigamanamanasūyāvākyadānasukhasatkārāsanasukhaśayanābhyavahārasatkriyā ceti,तेषां प्रत्युत्थानाभिगमनमनसूयावाक्यदानसुखसत्कारासनसुखशयनाभ्यवहारसत्क्रिया चेति
1,43,113,bhavati cātra ślokaḥ atithiryasya bhagnāśo gṛhātpratinivartate sa dattvā duṣkṛtaṃ tasmai puṇyamādāya gacchati,भवति चात्र श्लोकः अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति
1,43,114,api cātra yajñakriyābhirdevatāḥ prīyante nivāpena pitaro vidyābhyāsaśravaṇadhāraṇena ṛṣayaḥ apatyotpādanena prajāpatiriti,अपि चात्र यज्ञक्रियाभिर्देवताः प्रीयन्ते निवापेन पितरो विद्याभ्यासश्रवणधारणेन ऋषयः अपत्योत्पादनेन प्रजापतिरिति
1,43,115,lokau cātra bhavataḥ vātsalyāḥ sarvabhūtebhyo vāyoḥ śrotrastathā girā paritāpodapaghātaśca pāruṣyaṃ cātra garhitam,लोकौ चात्र भवतः वात्सल्याः सर्वभूतेभ्यो वायोः श्रोत्रस्तथा गिरा परितापोदपघातश्च पारुष्यं चात्र गर्हितम्
1,43,116,avajñānamahṝṅkāro daṃbhaścaiva vigarhitaḥ ahiṃsā satyamakrodaṃ sarvāśramagataṃ tapaḥ,अवज्ञानमहॄङ्कारो दंभश्चैव विगर्हितः अहिंसा सत्यमक्रोदं सर्वाश्रमगतं तपः
1,43,117,api cātra mālyābharaṇavastrābhyaṅganityopabhoganṛtyagītavāditraśrutisukhanayanasneharāmādarśanānāṃ prāptirbhakṣyabhojyalehyapeyacoṣyāṇāmabhyavahāryyāṇāṃ vividhānāmupabhogaḥ,अपि चात्र माल्याभरणवस्त्राभ्यङ्गनित्योपभोगनृत्यगीतवादित्रश्रुतिसुखनयनस्नेहरामादर्शनानां प्राप्तिर्भक्ष्यभोज्यलेह्यपेयचोष्याणामभ्यवहार्य्याणां विविधानामुपभोगः
1,43,118,svavihārasaṃtoṣaḥ kāmasukhāvāptiriti trivargaguṇanirvṛttiryasya nityaṃ gṛhāśrame sa sukhānyanubhūyeha śiṣṭānāṃ gatimāpnuyāt,स्वविहारसंतोषः कामसुखावाप्तिरिति त्रिवर्गगुणनिर्वृत्तिर्यस्य नित्यं गृहाश्रमे स सुखान्यनुभूयेह शिष्टानां गतिमाप्नुयात्
1,43,119,uñchavṛttirvṛhastho yaḥ svadhama caraṇe rataḥ tyaktakāmasukhāraṃbhaḥ svargastasya na durlabhaḥ,उञ्छवृत्तिर्वृहस्थो यः स्वधम चरणे रतः त्यक्तकामसुखारंभः स्वर्गस्तस्य न दुर्लभः
1,43,120,vānaprasthāḥ khalvapi dharmamanusarantaḥ puṇyāni tīrthāni nadīprastravaṇāni svabhakteṣvaraṇyeṣu mṛgavarāhamahiṣa śārdūlavanagajākīrṇeṣu tapasyante anusaṃcaranti,वानप्रस्थाः खल्वपि धर्ममनुसरन्तः पुण्यानि तीर्थानि नदीप्रस्त्रवणानि स्वभक्तेष्वरण्येषु मृगवराहमहिष शार्दूलवनगजाकीर्णेषु तपस्यन्ते अनुसंचरन्ति
1,43,121,tyaktagrāmyavastrābhyavahāropabhogā vanyauṣadhiphalamūlaparṇaparimitavicitraniyatāhārāḥ sthānāsaninobhūpāṣāṇasikatāśarkarāvālukābhasmaśāyinaḥ kāśukuśacarmavalkalasaṃvṛtāṅgāḥ keśaśyaśrunakharomadhāriṇo niyatakālopasparśanāḥśuṣkabalihomakālānuṣṭāyinaḥ samitkuśakusumāpahārasaṃmārjanalabdhaviśrāmāḥ śītoṣṇapavanaviṣṭaṃ bhavibhinnasarvatvaco vividhaniyamayogacaryānuṣṭānavihitapariśuṣkamāṃsaśoṇitatvagasthibhūtā dhṛtiparāḥ sattvayogāccharīrāṇyudvahṝnte,त्यक्तग्राम्यवस्त्राभ्यवहारोपभोगा वन्यौषधिफलमूलपर्णपरिमितविचित्रनियताहाराः स्थानासनिनोभूपाषाणसिकताशर्करावालुकाभस्मशायिनः काशुकुशचर्मवल्कलसंवृताङ्गाः केशश्यश्रुनखरोमधारिणो नियतकालोपस्पर्शनाःशुष्कबलिहोमकालानुष्टायिनः समित्कुशकुसुमापहारसंमार्जनलब्धविश्रामाः शीतोष्णपवनविष्टं भविभिन्नसर्वत्वचो विविधनियमयोगचर्यानुष्टानविहितपरिशुष्कमांसशोणितत्वगस्थिभूता धृतिपराः सत्त्वयोगाच्छरीराण्युद्वहॄन्ते
1,43,122,yastvetāṃ niyatacaryāṃ brahmarṣivihitāṃ caret sa dahedagnivaddoṣāñjayellokāṃśca durjāyān,यस्त्वेतां नियतचर्यां ब्रह्मर्षिविहितां चरेत् स दहेदग्निवद्दोषाञ्जयेल्लोकांश्च दुर्जायान्
1,43,123,parivrājakānāṃ punarācāraḥ tadyathā vimucyāgniṃ dhanakalatraparibarhasaṃgeṣvātmānaṃ snehapāśānavadhūya parivrajanti samaloṣṭāśmakāñcanāstrivargapravṛtteṣvasaktabuddhayaḥ,परिव्राजकानां पुनराचारः तद्यथा विमुच्याग्निं धनकलत्रपरिबर्हसंगेष्वात्मानं स्नेहपाशानवधूय परिव्रजन्ति समलोष्टाश्मकाञ्चनास्त्रिवर्गप्रवृत्तेष्वसक्तबुद्धयः
1,43,124,arimitrodāsīnāṃ tulyadarśanāḥ sthāvarajarāyujāṇḍajasvedajānāṃ bhūtānāṃ vāṅmanṛḥkarmabhiranabhiranabhidrohiṇo 'niketāḥ parvatapulinavṛkṣamūladevāyatanānyanusaṃcaranto vā sārthamupeyurnagaraṃ grāmaṃ vā na krodhadarpalobhamohakārpaṇyadaṃbhaparivādābhimānanirvṛttahiṃsā iti,अरिमित्रोदासीनां तुल्यदर्शनाः स्थावरजरायुजाण्डजस्वेदजानां भूतानां वाङ्मनृःकर्मभिरनभिरनभिद्रोहिणो ऽनिकेताः पर्वतपुलिनवृक्षमूलदेवायतनान्यनुसंचरन्तो वा सार्थमुपेयुर्नगरं ग्रामं वा न क्रोधदर्पलोभमोहकार्पण्यदंभपरिवादाभिमाननिर्वृत्तहिंसा इति
1,43,125,bhavanti cātra ślokāḥ abhayaṃ sarvabhūtebhyo dattvā yaścarate muniḥ na tasya sarvabhūtebhyo bhayamutpadyate kvacit,भवन्ति चात्र श्लोकाः अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा यश्चरते मुनिः न तस्य सर्वभूतेभ्यो भयमुत्पद्यते क्वचित्
1,43,126,kṛtvāgnihotraṃ svaśarīrasaṃsthaṃ śarīramagniṃ svamukhe juhoti viprastu bhaikṣopagatairhavirbhiścitā gninā saṃvrajate hi sokān,कृत्वाग्निहोत्रं स्वशरीरसंस्थं शरीरमग्निं स्वमुखे जुहोति विप्रस्तु भैक्षोपगतैर्हविर्भिश्चिता ग्निना संव्रजते हि सोकान्
1,43,127,mokṣāśramaṃ yaścarate yathoktaṃ śuciḥ svasaṃkalpitayuktabuddhiḥ anindhanaṃ jyotiriva praśāntaṃ sa brahmalokaṃ śrayate dvijātiḥ,मोक्षाश्रमं यश्चरते यथोक्तं शुचिः स्वसंकल्पितयुक्तबुद्धिः अनिन्धनं ज्योतिरिव प्रशान्तं स ब्रह्मलोकं श्रयते द्विजातिः
1,44,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge dvitīyapāde bhṛgubharadvājasaṃvāde brāhmaṇācāranirūpaṇaṃ nāma tricatvāriṃśo 'dhyāyaḥ bharadvāja uvāca asmāllokātparo lokaḥ śrūyate nopalabhyate tamahaṃ jñātumicchāmi tadbhavānvaktumarhati,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे द्वितीयपादे भृगुभरद्वाजसंवादे ब्राह्मणाचारनिरूपणं नाम त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः भरद्वाज उवाच अस्माल्लोकात्परो लोकः श्रूयते नोपलभ्यते तमहं ज्ञातुमिच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति
1,44,2,mṛguruvāca uttare himavatpārśve puṇye sarvaguṇānvite puṇyaḥ kṣemyaśca kāmyaśca sa paro loka ucyate,मृगुरुवाच उत्तरे हिमवत्पार्श्वे पुण्ये सर्वगुणान्विते पुण्यः क्षेम्यश्च काम्यश्च स परो लोक उच्यते
1,44,3,tatra hyapāpakarmāṇaḥ śucayo 'tyantanirmalāḥ lobhamohaparityaktā mānavā nirupadravāḥ,तत्र ह्यपापकर्माणः शुचयो ऽत्यन्तनिर्मलाः लोभमोहपरित्यक्ता मानवा निरुपद्रवाः
1,44,4,sa svargasadṛśo deśaḥ tatra hyuktāḥ śubhā guṇāḥ kāle mṛtyuḥ prabavati spṛśanti vyādhayo na ca,स स्वर्गसदृशो देशः तत्र ह्युक्ताः शुभा गुणाः काले मृत्युः प्रबवति स्पृशन्ति व्याधयो न च
1,44,5,na lobaḥ paradāreṣu svadāranirato janaḥ nānyo hi vadhyate tatra dravyeṣu ca na vismayaḥ,न लोबः परदारेषु स्वदारनिरतो जनः नान्यो हि वध्यते तत्र द्रव्येषु च न विस्मयः
1,44,6,paro hyadharmo naivāsti saṃdeho nāpi jāyate kṛtasya tu phalaṃ tatra pratyakṣamupalabhyate,परो ह्यधर्मो नैवास्ति संदेहो नापि जायते कृतस्य तु फलं तत्र प्रत्यक्षमुपलभ्यते
1,44,7,yānāsanāśanopetā prasādabhavanāśrayāḥ sarvakāmairvṛtāḥ keciddhemābharaṇabhūṣitāḥ,यानासनाशनोपेता प्रसादभवनाश्रयाः सर्वकामैर्वृताः केचिद्धेमाभरणभूषिताः
1,44,8,prāṇadhāraṇamātraṃ tu keṣāñcidupapadyate śrameṇa mahatā kecitkurvanti prāṇadhāraṇam,प्राणधारणमात्रं तु केषाञ्चिदुपपद्यते श्रमेण महता केचित्कुर्वन्ति प्राणधारणम्
1,44,9,iha dharmaparāḥ kecitkecinnaiṣkṛtikā narāḥ sukhitā duḥkhitāḥ kecinnirdhanā dhanino pare,इह धर्मपराः केचित्केचिन्नैष्कृतिका नराः सुखिता दुःखिताः केचिन्निर्धना धनिनो परे
1,44,10,iha śramo bhayaṃ mohaḥ kṣudhā tīvrā ca jāyate lobhaścārthakṛto tṝṇāṃ yena muhyantyapaṇḍitāḥ,इह श्रमो भयं मोहः क्षुधा तीव्रा च जायते लोभश्चार्थकृतो तॄणां येन मुह्यन्त्यपण्डिताः
1,44,11,yastadvedo bhayaṃ prājñaḥ pāpmanā na sa lipyate sopadhe nikṛtiḥ steyaṃ parivādo 'bhyasūyatā,यस्तद्वेदो भयं प्राज्ञः पाप्मना न स लिप्यते सोपधे निकृतिः स्तेयं परिवादो ऽभ्यसूयता
1,44,12,paropaghāto hiṃsā ca paiśunmanṛtaṃ tathā etānsaṃsevate yastu tapastasya prahīyate,परोपघातो हिंसा च पैशुन्मनृतं तथा एतान्संसेवते यस्तु तपस्तस्य प्रहीयते
1,44,13,yastvetānācaredvidvānna tapastasya varddhate iha cintā bahuvidhā dharmādharmasya karmaṇaḥ,यस्त्वेतानाचरेद्विद्वान्न तपस्तस्य वर्द्धते इह चिन्ता बहुविधा धर्माधर्मस्य कर्मणः
1,44,14,karmabhūmiriyaṃ loke iha kṛtvā śubhāśubham śubhaiḥ śubhamavāpnoti tathāśubhamathānyathā,कर्मभूमिरियं लोके इह कृत्वा शुभाशुभम् शुभैः शुभमवाप्नोति तथाशुभमथान्यथा
1,44,15,iha prajāpatiḥ pūrvaṃ devāḥ sarṣigaṇāstathā iṣṭeṣṭatapasaḥ pūtā brahmalokamupāśritāḥ,इह प्रजापतिः पूर्वं देवाः सर्षिगणास्तथा इष्टेष्टतपसः पूता ब्रह्मलोकमुपाश्रिताः
1,44,16,uttaraḥ pṛthivībhāgaḥ sarvapuṇyatamaḥ śubhaḥ ihasthāstatra jāyante ye vai puṇyakṛto janāḥ,उत्तरः पृथिवीभागः सर्वपुण्यतमः शुभः इहस्थास्तत्र जायन्ते ये वै पुण्यकृतो जनाः
1,44,17,yadi satkāramicchanti tiryagyoniṣu cāpare kṣīṇāyuṣastathā cānye naśyanti pṛthivītale,यदि सत्कारमिच्छन्ति तिर्यग्योनिषु चापरे क्षीणायुषस्तथा चान्ये नश्यन्ति पृथिवीतले
1,44,18,anyonyabhakṣaṇāsaktā lobhamohasamanvitāḥ ihaiva parivarttante na ca yāntyuttarāṃ diśam,अन्योन्यभक्षणासक्ता लोभमोहसमन्विताः इहैव परिवर्त्तन्ते न च यान्त्युत्तरां दिशम्
1,44,19,gurūnupāsate ye tu niyatā brahmacāriṇaḥ panthānaṃ sarvālokānāṃ vijānanti manīṣiṇaḥ,गुरूनुपासते ये तु नियता ब्रह्मचारिणः पन्थानं सर्वालोकानां विजानन्ति मनीषिणः
1,44,20,ityukto 'yaṃ mayā dharmaḥ saṃkṣipto brahmanirmitaḥ dharmādharmauṃ hi lokasya yo vai vetti sa buddhimān,इत्युक्तो ऽयं मया धर्मः संक्षिप्तो ब्रह्मनिर्मितः धर्माधर्मौं हि लोकस्य यो वै वेत्ति स बुद्धिमान्
1,44,21,bharadvāja uvāca . adhyātmaṃ nāma yadidaṃ puruṣasyeha cintyate yadadhyātmaṃ yathā caitattanme brūhi tapodhana,भरद्वाज उवाच . अध्यात्मं नाम यदिदं पुरुषस्येह चिन्त्यते यदध्यात्मं यथा चैतत्तन्मे ब्रूहि तपोधन
1,44,22,bhṛguruvāca adhyātmamiti viprarṣe yadetadanupṛcchasi tadvyākhyāṃsyāmi te tāta śreyaskaratamaṃ sukham,भृगुरुवाच अध्यात्ममिति विप्रर्षे यदेतदनुपृच्छसि तद्व्याख्यांस्यामि ते तात श्रेयस्करतमं सुखम्
1,44,23,sṛṣṭipralayasaṃyuktamācāryaiḥ paridarśitam yajjñātvā puruṣo loke prītiṃ saukhyaṃ ca vindati,सृष्टिप्रलयसंयुक्तमाचार्यैः परिदर्शितम् यज्ज्ञात्वा पुरुषो लोके प्रीतिं सौख्यं च विन्दति
1,44,24,phalalābhaśca tasya syātsarvabhūtahitaṃ ca tat pṛthivī vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam,फललाभश्च तस्य स्यात्सर्वभूतहितं च तत् पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम्
1,44,25,mahābhūtāni bhūtānāṃ sarveṣāṃ prabhavāpyayau yataḥ sṛṣṭāni tatraiva tāni yānti layaṃ punaḥ,महाभूतानि भूतानां सर्वेषां प्रभवाप्ययौ यतः सृष्टानि तत्रैव तानि यान्ति लयं पुनः
1,44,26,mahābhūtāni bhūtebhyaḥ sāgarasyormayo yathā prasārya ca yathāṅgāni kūrmaḥ saṃharate punaḥ,महाभूतानि भूतेभ्यः सागरस्योर्मयो यथा प्रसार्य च यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः
1,44,27,tadvad bhūtāni bhūtātmā sṛṣṭāni harate punaḥ mahābhūtāni pañcaiva sarvabhūteṣu bhūtakṛt,तद्वद् भूतानि भूतात्मा सृष्टानि हरते पुनः महाभूतानि पञ्चैव सर्वभूतेषु भूतकृत्
1,44,28,akarotteṣu vai samyak taṃ tu jīvo na paśyati śabdaḥ śrotraṃ tathā khāni trayamākāśayonijam,अकरोत्तेषु वै सम्यक् तं तु जीवो न पश्यति शब्दः श्रोत्रं तथा खानि त्रयमाकाशयोनिजम्
1,44,29,vāyoḥ sparsastathā ceṣṭā tvakcaiva tritayaṃ smṛtam rūpaṃ cakṣustathā pākastrividhaṃ teja ucyate,वायोः स्पर्सस्तथा चेष्टा त्वक्चैव त्रितयं स्मृतम् रूपं चक्षुस्तथा पाकस्त्रिविधं तेज उच्यते
1,44,30,rasāḥ kledaśca jihvā ca trayo jalaguṇāḥ smṛtāḥ ghreyaṃ ghrāṇaṃ śarīraṃ ca ete bhūmiguṇāstrayaḥ,रसाः क्लेदश्च जिह्वा च त्रयो जलगुणाः स्मृताः घ्रेयं घ्राणं शरीरं च एते भूमिगुणास्त्रयः
1,44,31,mahābhūtāni pacaiva ṣaṣṭaṃ ca mana ucyate indriyāṇi manaścaiva vijñātānyasya bhārata,महाभूतानि पचैव षष्टं च मन उच्यते इन्द्रियाणि मनश्चैव विज्ञातान्यस्य भारत
1,44,32,saptamī buddhirityāhuḥ kṣetrajñaḥ punaraṣṭamaḥ śrotraṃ vai śravaṇārthāya sparśanāya ca tvak smṛtā,सप्तमी बुद्धिरित्याहुः क्षेत्रज्ञः पुनरष्टमः श्रोत्रं वै श्रवणार्थाय स्पर्शनाय च त्वक् स्मृता
1,44,33,rasādānāya rasanā gandhādānāya nāsikā cakṣurālokanāyaiva saṃśayaṃ kurute manaḥ,रसादानाय रसना गन्धादानाय नासिका चक्षुरालोकनायैव संशयं कुरुते मनः
1,44,34,buddhiradhyavasānāya kṣetrajñaḥ sākṣivatsthitaḥ urddhaṃ pādatalābhyāṃ yadavākcodakca paśyati,बुद्धिरध्यवसानाय क्षेत्रज्ञः साक्षिवत्स्थितः उर्द्धं पादतलाभ्यां यदवाक्चोदक्च पश्यति
1,44,35,etena sarvamevedaṃ vibhunā cyāptamantaram puruṣairindriyāṇīha veditavyāni kṛtstraśaḥ,एतेन सर्वमेवेदं विभुना च्याप्तमन्तरम् पुरुषैरिन्द्रियाणीह वेदितव्यानि कृत्स्त्रशः
1,44,36,tamo rajaśca sattvaṃ ca te 'pi bhāvāstadāśritāḥ etāṃ buddhiṃ naro buddhā bhūtānāgatiṃ gatim,तमो रजश्च सत्त्वं च ते ऽपि भावास्तदाश्रिताः एतां बुद्धिं नरो बुद्धा भूतानागतिं गतिम्
1,44,37,samavekṣya śanaiścaivaṃ labhate śamamuttamam guṇairvinaśyate buddirbuddherevendriyāṇyapi,समवेक्ष्य शनैश्चैवं लभते शममुत्तमम् गुणैर्विनश्यते बुद्दिर्बुद्धेरेवेन्द्रियाण्यपि
1,44,38,manaḥṣaṣṭāni bhūtāni buddhyabāve kuto guṇāḥ iti tanmayamevaitatsarvaṃ sthāvarajaṅgamam,मनःषष्टानि भूतानि बुद्ध्यबावे कुतो गुणाः इति तन्मयमेवैतत्सर्वं स्थावरजङ्गमम्
1,44,39,pralīyate codbhavati tasmānnirddiśyate tathā yena paśyati tañcakṣuḥ śṛṇoti śrotramucyate,प्रलीयते चोद्भवति तस्मान्निर्द्दिश्यते तथा येन पश्यति तञ्चक्षुः शृणोति श्रोत्रमुच्यते
1,44,40,jighrati ghrāṇamityāhuḥ rasaṃ jānāti jihvayā tvacā sparśayati sparśaṃ buddhirvikriyate sakṛt,जिघ्रति घ्राणमित्याहुः रसं जानाति जिह्वया त्वचा स्पर्शयति स्पर्शं बुद्धिर्विक्रियते सकृत्
1,44,41,yena prārthayate kiñcittadā bhavati tanmanaḥ adhiṣṭānāttu buddherhi pṛthagarthāni pañcadhā,येन प्रार्थयते किञ्चित्तदा भवति तन्मनः अधिष्टानात्तु बुद्धेर्हि पृथगर्थानि पञ्चधा
1,44,42,indriyāṇīti tānyāhustānyadṛśyo 'dhitiṣṭati puruṣe tiṣṭatī buddhistriṣu bhāveṣu vartate,इन्द्रियाणीति तान्याहुस्तान्यदृश्यो ऽधितिष्टति पुरुषे तिष्टती बुद्धिस्त्रिषु भावेषु वर्तते
1,44,43,kadācillabhate prītiṃ kadācidupaśocati na sukhena na duḥkhena kadācidapi vartate,कदाचिल्लभते प्रीतिं कदाचिदुपशोचति न सुखेन न दुःखेन कदाचिदपि वर्तते
1,44,44,evaṃ narāṇāṃ manasi triṣu bhāveṣu vartate seyaṃ bhāvātmikā bhāvāṃstrīnetānativartate,एवं नराणां मनसि त्रिषु भावेषु वर्तते सेयं भावात्मिका भावांस्त्रीनेतानतिवर्तते
1,44,45,saritāṃ sāgaro bhartā velānāmiva vāridhiḥ atibhāvagatā buddhirbhāvairmanasi vartate,सरितां सागरो भर्ता वेलानामिव वारिधिः अतिभावगता बुद्धिर्भावैर्मनसि वर्तते
1,44,46,vartamāno munistvevaṃ svabāvamanuvartate indriyāṇi hi sarvāṇi pravartayati sā sadā,वर्तमानो मुनिस्त्वेवं स्वबावमनुवर्तते इन्द्रियाणि हि सर्वाणि प्रवर्तयति सा सदा
1,44,47,prītiḥ sattvaṃ rajaḥ śokastamaḥ krodhastu te trayaḥ ye ye ca bhāvā loke 'sminsarve pyeteṣu vai triṣu,प्रीतिः सत्त्वं रजः शोकस्तमः क्रोधस्तु ते त्रयः ये ये च भावा लोके ऽस्मिन्सर्वे प्येतेषु वै त्रिषु
1,44,48,iti buddhigatāḥ sarvā vyākhyātāstava bhāvanāḥ indriyāṇi ca sarvāṇi vijetavyāni dhīmatā,इति बुद्धिगताः सर्वा व्याख्यातास्तव भावनाः इन्द्रियाणि च सर्वाणि विजेतव्यानि धीमता
1,44,49,sattvaṃ rajastamaścaiva prāṇināṃ saṃśritāḥ sadā triviśvāvedanāścaiva sarvasattveṣu dṛśyate,सत्त्वं रजस्तमश्चैव प्राणिनां संश्रिताः सदा त्रिविश्वावेदनाश्चैव सर्वसत्त्वेषु दृश्यते
1,44,50,sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti mānada sukhasparśaḥ sattvaguṇo duḥkhasparśo rajoguṇaḥ,सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति मानद सुखस्पर्शः सत्त्वगुणो दुःखस्पर्शो रजोगुणः
1,44,51,tamoguṇena saṃyuktau bhavato vyāvahārikau tava yatprītisaṃyuktaṃ kāye manasi vā bhavet,तमोगुणेन संयुक्तौ भवतो व्यावहारिकौ तव यत्प्रीतिसंयुक्तं काये मनसि वा भवेत्
1,44,52,vartate sāttviko bhāva ityācakṣīta tattathā atha yadduḥkhasaṃyuktamaprītikaramātmanaḥ,वर्तते सात्त्विको भाव इत्याचक्षीत तत्तथा अथ यद्दुःखसंयुक्तमप्रीतिकरमात्मनः
1,44,53,pravṛttaṃ raja ityeva jānīhi munisattama athayanmohasaṃyuktamavyakta viṣamaṃ bhavet,प्रवृत्तं रज इत्येव जानीहि मुनिसत्तम अथयन्मोहसंयुक्तमव्यक्त विषमं भवेत्
1,44,54,apratarkyamavijñeyaṃ tamastadupadhārayet praharṣaḥ prītirānandaḥ sukhaṃ vā śāntacittatā,अप्रतर्क्यमविज्ञेयं तमस्तदुपधारयेत् प्रहर्षः प्रीतिरानन्दः सुखं वा शान्तचित्तता
1,44,55,kathañcidabhivartanta ityete sāttvikā guṇāḥ atuṣṭiḥ paritāpaśca śoko lobhastathā kṣamā,कथञ्चिदभिवर्तन्त इत्येते सात्त्विका गुणाः अतुष्टिः परितापश्च शोको लोभस्तथा क्षमा
1,44,56,liṅgāni rajasastāni dṛśyante dehahetubhiḥ apamānastathā mohaḥ pramādaḥ svapnatandrite,लिङ्गानि रजसस्तानि दृश्यन्ते देहहेतुभिः अपमानस्तथा मोहः प्रमादः स्वप्नतन्द्रिते
1,44,57,kathañcidabhivartante vividhāstāmasā guṇāḥ dūṣaṇaṃ bahudhāgāmi prārthanāsaṃśayātmakam,कथञ्चिदभिवर्तन्ते विविधास्तामसा गुणाः दूषणं बहुधागामि प्रार्थनासंशयात्मकम्
1,44,58,manaḥ svaniyataṃ yasya sa sukhī pretyaceha ca sattvakṣetrajñayoretadantaraṃ yasya sūkṣmayoḥ,मनः स्वनियतं यस्य स सुखी प्रेत्यचेह च सत्त्वक्षेत्रज्ञयोरेतदन्तरं यस्य सूक्ष्मयोः
1,44,59,sṛjatehi guṇāneka eko na sṛjate guṇān maśakoduṃbarau vāpi saṃprayuktau yathā sadā,सृजतेहि गुणानेक एको न सृजते गुणान् मशकोदुंबरौ वापि संप्रयुक्तौ यथा सदा
1,44,60,anyonyametau syātāṃ ca sapraṃyogastathobhayoḥ pṛthagbhūtau prakṛtyā tau sapraṃyuktau ca sarvadā,अन्योन्यमेतौ स्यातां च सप्रंयोगस्तथोभयोः पृथग्भूतौ प्रकृत्या तौ सप्रंयुक्तौ च सर्वदा
1,44,61,yathā matsyo jalaṃ caiva saṃprayukto tathaiva tau na guṇā vidurātmānaṃ sa guṇānvetti sarvaśaḥ,यथा मत्स्यो जलं चैव संप्रयुक्तो तथैव तौ न गुणा विदुरात्मानं स गुणान्वेत्ति सर्वशः
1,44,62,paridraṣṭā guṇānāṃ tu saṃstraṣṭā manyate tathā indriyastu pradīpārthaṃ kurute buddhisattamaiḥ,परिद्रष्टा गुणानां तु संस्त्रष्टा मन्यते तथा इन्द्रियस्तु प्रदीपार्थं कुरुते बुद्धिसत्तमैः
1,44,63,nirviceṣṭairajānadbhiḥ paramātmā pradīpavān sṛjate hi guṇānsattvaṃ kṣetrajñaḥ paripaśyati,निर्विचेष्टैरजानद्भिः परमात्मा प्रदीपवान् सृजते हि गुणान्सत्त्वं क्षेत्रज्ञः परिपश्यति
1,44,64,saṃprayogastayoreṣa sattvakṣetrajñayordhruvam āśrayo nāsti sattvasya kṣetrajñasya ca kaścana,संप्रयोगस्तयोरेष सत्त्वक्षेत्रज्ञयोर्ध्रुवम् आश्रयो नास्ति सत्त्वस्य क्षेत्रज्ञस्य च कश्चन
1,44,65,sattvaṃ manaḥ saṃsṛjate na guṇānvai kadācana raśmīṃsteṣāṃ sa manasā yadā samyaṅniyacchati,सत्त्वं मनः संसृजते न गुणान्वै कदाचन रश्मींस्तेषां स मनसा यदा सम्यङ्नियच्छति
1,44,66,tadā prakāśate 'syātmā ghaṭe dīpo jvalanniva tyaktvā yaḥ prākṛtaṃ karma nityamātmaratirmuniḥ,तदा प्रकाशते ऽस्यात्मा घटे दीपो ज्वलन्निव त्यक्त्वा यः प्राकृतं कर्म नित्यमात्मरतिर्मुनिः
1,44,67,sarvabhūtātmabhūstasmātsa gaccheduttamāṃ gatim yathā vāricaraḥ pakṣī salilena na lipyate,सर्वभूतात्मभूस्तस्मात्स गच्छेदुत्तमां गतिम् यथा वारिचरः पक्षी सलिलेन न लिप्यते
1,44,68,evameva kṛtaprajño bhūteṣu parivartate evaṃ svabhāvamevaitatsvabuddhyā viharennaraḥ,एवमेव कृतप्रज्ञो भूतेषु परिवर्तते एवं स्वभावमेवैतत्स्वबुद्ध्या विहरेन्नरः
1,44,69,aśocannaprahṛṣyaṃśca samo vigatamatsaraḥ bhāvayuktyā prayuktastu sa nityaṃ sṛjate guṇān,अशोचन्नप्रहृष्यंश्च समो विगतमत्सरः भावयुक्त्या प्रयुक्तस्तु स नित्यं सृजते गुणान्
1,44,70,ūrṇanābhiryathā sūtraṃ vijñeyāstantuvadguṇāḥ pradhvastā na nivartante nivṛttirnopalabhyate,ऊर्णनाभिर्यथा सूत्रं विज्ञेयास्तन्तुवद्गुणाः प्रध्वस्ता न निवर्तन्ते निवृत्तिर्नोपलभ्यते
1,44,71,pratyakṣeṇa parokṣaṃ tadanumānena siddhyati evameke vyavasyanti nivṛttiriti cāpare,प्रत्यक्षेण परोक्षं तदनुमानेन सिद्ध्यति एवमेके व्यवस्यन्ति निवृत्तिरिति चापरे
1,44,72,ubhayaṃ saṃpradhāryaitadvyavasyeta yathāmati itīmaṃ hṛdayagrathiṃ buddhicintāmayaṃ dṛḍham,उभयं संप्रधार्यैतद्व्यवस्येत यथामति इतीमं हृदयग्रथिं बुद्धिचिन्तामयं दृढम्
1,44,73,vimucya sukhamāsīta na śocecchinnasaṃśavaḥ malināḥ prāṇnuyuḥ śuddhiṃ yathā pūrṇāṃ nadīṃ narāḥ,विमुच्य सुखमासीत न शोचेच्छिन्नसंशवः मलिनाः प्राण्नुयुः शुद्धिं यथा पूर्णां नदीं नराः
1,44,74,avagāhya suvidvāṃso viddhi jñānabhide tathā mahānadyā hi pārajñastapyate na taranyathā,अवगाह्य सुविद्वांसो विद्धि ज्ञानभिदे तथा महानद्या हि पारज्ञस्तप्यते न तरन्यथा
1,44,75,na tu tapyati tattvajñaḥ kulajñastu taratyuta evaṃ ye viduradhyātmaṃ kaivalyaṃ jñānamuttamam,न तु तप्यति तत्त्वज्ञः कुलज्ञस्तु तरत्युत एवं ये विदुरध्यात्मं कैवल्यं ज्ञानमुत्तमम्
1,44,76,evaṃ buddhā naraḥ sarvo bhūtānāmagatiṃ gatim avekṣya ca śanairbuddhyā labhate ca śamaṃ tataḥ,एवं बुद्धा नरः सर्वो भूतानामगतिं गतिम् अवेक्ष्य च शनैर्बुद्ध्या लभते च शमं ततः
1,44,77,trivargo yasya viditaḥ prekṣya yaśca vimuñcati anviṣya manasā yuktastattvadarśī nirutsukaḥ,त्रिवर्गो यस्य विदितः प्रेक्ष्य यश्च विमुञ्चति अन्विष्य मनसा युक्तस्तत्त्वदर्शी निरुत्सुकः
1,44,78,na cātmā śakyate draṣṭumindriyeṣu vibhāgaśaḥ tatra tatra visṛṣṭeṣu durvāpeṣvakṛtātmābhiḥ,न चात्मा शक्यते द्रष्टुमिन्द्रियेषु विभागशः तत्र तत्र विसृष्टेषु दुर्वापेष्वकृतात्माभिः
1,44,79,etad buddhā bhaved buddhaḥ kimanyad buddhalakṣaṇam vijñāya taddhi manyante katakṛtyā manīṣiṇaḥ,एतद् बुद्धा भवेद् बुद्धः किमन्यद् बुद्धलक्षणम् विज्ञाय तद्धि मन्यन्ते कतकृत्या मनीषिणः
1,44,80,na bhavati viduṣāṃ tato bhayaṃ yadaviduṣāṃ sumahadbhayaṃ bhavet nahi gatiradhikāsti kasyacitsati hi guṇepravadatyatulyatām,न भवति विदुषां ततो भयं यदविदुषां सुमहद्भयं भवेत् नहि गतिरधिकास्ति कस्यचित्सति हि गुणेप्रवदत्यतुल्यताम्
1,44,81,yaḥ karotyanabhisaṃdhipūrvakaṃ tacca nirdahati yatpurākṛtam nāpriyaṃ tadubhayaṃ kutaḥ priyaṃ tasya tajjanayatīha kurvataḥ,यः करोत्यनभिसंधिपूर्वकं तच्च निर्दहति यत्पुराकृतम् नाप्रियं तदुभयं कुतः प्रियं तस्य तज्जनयतीह कुर्वतः
1,44,82,lokamāyurabhisūyate janastasya tajjanayatīha kurvantaḥ tatra paśya kuśalānna śocate jāyate yadi bhayaṃ padaṃ sadā,लोकमायुरभिसूयते जनस्तस्य तज्जनयतीह कुर्वन्तः तत्र पश्य कुशलान्न शोचते जायते यदि भयं पदं सदा
1,44,83,bharadvāja uvāca dhyānayogaṃ samācakṣvamahyaṃ tatpadasiddhaye yajjñātvā mucyate brahmannarastrividhatāpataḥ,भरद्वाज उवाच ध्यानयोगं समाचक्ष्वमह्यं तत्पदसिद्धये यज्ज्ञात्वा मुच्यते ब्रह्मन्नरस्त्रिविधतापतः
1,44,84,bhṛguruvāca hṝnta te saṃpravakṣyāmi jñānayogaṃ caturvidham yaṃ jñātvā śāśvatīṃ siddhiṃ gacchantīha maharṣayaḥ,भृगुरुवाच हॄन्त ते संप्रवक्ष्यामि ज्ञानयोगं चतुर्विधम् यं ज्ञात्वा शाश्वतीं सिद्धिं गच्छन्तीह महर्षयः
1,44,85,yathā svanuṣṭitaṃ dhyānaṃ tathā kurvanti yoginaḥ maharṣayo jñānatṛptā nirvāṇagatamānasāḥ,यथा स्वनुष्टितं ध्यानं तथा कुर्वन्ति योगिनः महर्षयो ज्ञानतृप्ता निर्वाणगतमानसाः
1,44,86,nāvartante punaścāpi muktāḥ saṃsāradoṣataḥ janmadoṣapārīkṣīṇāḥ svabhāve paryavasthitāḥ,नावर्तन्ते पुनश्चापि मुक्ताः संसारदोषतः जन्मदोषपारीक्षीणाः स्वभावे पर्यवस्थिताः
1,44,87,nirdvandvā nityasattvasthā vimuktā niṣparigrahāḥ asaṃgānya vidhādīni manaḥ śāntikarāṇi ca,निर्द्वन्द्वा नित्यसत्त्वस्था विमुक्ता निष्परिग्रहाः असंगान्य विधादीनि मनः शान्तिकराणि च
1,44,88,tatra dhyānena saṃkliṣṭamekāgraṃ dhārayenmanaḥ piṇḍīkṛtyendriyagrāmamāsīnaḥ kāṣṭavanmuniḥ,तत्र ध्यानेन संक्लिष्टमेकाग्रं धारयेन्मनः पिण्डीकृत्येन्द्रियग्राममासीनः काष्टवन्मुनिः
1,44,89,śabdaṃ na vindecchrotreṇa tvacā sparśaṃ na vedayet rūpaṃ na cakṣuṣā vindyājjihvayā na rasāṃstathā,शब्दं न विन्देच्छ्रोत्रेण त्वचा स्पर्शं न वेदयेत् रूपं न चक्षुषा विन्द्याज्जिह्वया न रसांस्तथा
1,44,90,ghroyāṇyapi ca sarvāṇi jahyāddhyānena tattvavit pañcavargapramāthīni neccheñcaitāni vīryavān,घ्रोयाण्यपि च सर्वाणि जह्याद्ध्यानेन तत्त्ववित् पञ्चवर्गप्रमाथीनि नेच्छेञ्चैतानि वीर्यवान्
1,44,91,tato manasi saṃgṛhya pañcavargaṃ vicakṣaṇaḥ samādadhyānmano bhrāntamindriyaiḥ saha pañcabhiḥ,ततो मनसि संगृह्य पञ्चवर्गं विचक्षणः समादध्यान्मनो भ्रान्तमिन्द्रियैः सह पञ्चभिः
1,44,92,visañcāri nirālambaṃ pañcadvāraṃ balābalam pūrvadhyānapathe dhīraḥ samādadhyānmanastvarā,विसञ्चारि निरालम्बं पञ्चद्वारं बलाबलम् पूर्वध्यानपथे धीरः समादध्यान्मनस्त्वरा
1,44,93,indriyāṇi manaścaiva yadā piṇḍīkarotyayam eṣa dhyānapathaḥ pūrvo bhayā samanuvarṇitaḥ,इन्द्रियाणि मनश्चैव यदा पिण्डीकरोत्ययम् एष ध्यानपथः पूर्वो भया समनुवर्णितः
1,44,94,tasya tatpūrvasaṃruddha ātmaṣaṣṭhamanantaram sphuriṣyati samudrāntā vidyudambudhare yathā,तस्य तत्पूर्वसंरुद्ध आत्मषष्ठमनन्तरम् स्फुरिष्यति समुद्रान्ता विद्युदम्बुधरे यथा
1,44,95,jalabinduryathā lolaḥ parṇasthaḥ sarvataścalaḥ evamevāsya cittaṃ ca bhavati dhyānavartmani,जलबिन्दुर्यथा लोलः पर्णस्थः सर्वतश्चलः एवमेवास्य चित्तं च भवति ध्यानवर्त्मनि
1,44,96,samāhitaṃ kṣaṇaṃ kiñjiddhyānavartmani tiṣṭati punarvāyupathaṃ bhrāntaṃ mano bhavati vāyuvat,समाहितं क्षणं किञ्जिद्ध्यानवर्त्मनि तिष्टति पुनर्वायुपथं भ्रान्तं मनो भवति वायुवत्
1,44,97,anirvedo gatakleśo gatatandro hyamatsarī samādadhyātpunaśceto dhyānena dhyānayogavit,अनिर्वेदो गतक्लेशो गततन्द्रो ह्यमत्सरी समादध्यात्पुनश्चेतो ध्यानेन ध्यानयोगवित्
1,44,98,vicāraśca vitarkaśca vivekaścopajāyate muneḥ samādhiyuktasya prathamaṃ dhyānamāditaḥ,विचारश्च वितर्कश्च विवेकश्चोपजायते मुनेः समाधियुक्तस्य प्रथमं ध्यानमादितः
1,44,99,manasā kliśyamānastu samādhānaṃ ca kārayet na nirvedaṃ munirgacchetkuryādevātmano hitam,मनसा क्लिश्यमानस्तु समाधानं च कारयेत् न निर्वेदं मुनिर्गच्छेत्कुर्यादेवात्मनो हितम्
1,44,100,pāṃśubhasmakarīṣāṇāṃ yathā vai rāśayaścitāḥ sahasā vāriṇā siktā na yānti paribhāvanāḥ,पांशुभस्मकरीषाणां यथा वै राशयश्चिताः सहसा वारिणा सिक्ता न यान्ति परिभावनाः
1,44,101,kiñcit snigdhaṃ yathā ca syācchuṣkaṃ cūrṇamabhāvitam krameṇa tu śanairgacchatsarvaṃ tatparibhāvanam,किञ्चित् स्निग्धं यथा च स्याच्छुष्कं चूर्णमभावितम् क्रमेण तु शनैर्गच्छत्सर्वं तत्परिभावनम्
1,44,102,evamevendriyagrāmaṃ śanaiḥ śaṃ paribhāvayet saṃharetkramaśaścaiva samyak tatpraśamiṣyati,एवमेवेन्द्रियग्रामं शनैः शं परिभावयेत् संहरेत्क्रमशश्चैव सम्यक् तत्प्रशमिष्यति
1,44,103,svayameva manaścaivaṃ pañcavargaṃ munīśvara pūrvaṃ dhyānapathe sthāpya nityayogena śāmyati,स्वयमेव मनश्चैवं पञ्चवर्गं मुनीश्वर पूर्वं ध्यानपथे स्थाप्य नित्ययोगेन शाम्यति
1,44,104,na tatpuruṣakāreṇa na ca daivena kenacit sukhameṣyati tattasya yadevaṃ saṃyatātmanaḥ,न तत्पुरुषकारेण न च दैवेन केनचित् सुखमेष्यति तत्तस्य यदेवं संयतात्मनः
1,44,105,sukhena tena saṃyukto raṃsyate dhyānakarmaṇi gacchanti yogino hyovaṃ nirvāṇaṃ tu nirāmayam,सुखेन तेन संयुक्तो रंस्यते ध्यानकर्मणि गच्छन्ति योगिनो ह्योवं निर्वाणं तु निरामयम्
1,44,106,sanandana uvāca ityukto bhṛguṇā brahmanbharadvājaḥ pratāpavān bhṛguṃ paramadharmātmā vismitaḥ pratyapūjayat,सनन्दन उवाच इत्युक्तो भृगुणा ब्रह्मन्भरद्वाजः प्रतापवान् भृगुं परमधर्मात्मा विस्मितः प्रत्यपूजयत्
1,44,107,eṣa te prasavo vidvan jagataḥ saṃprakīrtitaḥ nikhilena mahāprājña kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi,एष ते प्रसवो विद्वन् जगतः संप्रकीर्तितः निखिलेन महाप्राज्ञ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
1,45,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe dvitīyapāde catuścatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca sanandanavacaḥ śrutvā mokṣadharmāśritaṃ dvijāḥ punaḥ papraccha tattvajño nārado 'dhyātmasatkathām,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे द्वितीयपादे चतुश्चत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच सनन्दनवचः श्रुत्वा मोक्षधर्माश्रितं द्विजाः पुनः पप्रच्छ तत्त्वज्ञो नारदो ऽध्यात्मसत्कथाम्
1,45,2,nārada uvāca śrutaṃ mayā mahābhāga mokṣaśāstraṃ tvayoditam na ca me jāyate tṛptirbhūyobhūyo 'pi śṛṇvataḥ,नारद उवाच श्रुतं मया महाभाग मोक्षशास्त्रं त्वयोदितम् न च मे जायते तृप्तिर्भूयोभूयो ऽपि शृण्वतः
1,45,3,yathā saṃmucyate janturavidyābandhanānmune tathā kathaya sarvajña mokṣadharmaṃ sadāśritam,यथा संमुच्यते जन्तुरविद्याबन्धनान्मुने तथा कथय सर्वज्ञ मोक्षधर्मं सदाश्रितम्
1,45,4,sanandana uvāca atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam yathā mokṣamanuprāpto janako mithilādhipaḥ,सनन्दन उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् यथा मोक्षमनुप्राप्तो जनको मिथिलाधिपः
1,45,5,janako janadevastu mithilāyā adhīśvaraḥ aurdhvadehikadharmāṇāmāsīdyukto vicintane,जनको जनदेवस्तु मिथिलाया अधीश्वरः और्ध्वदेहिकधर्माणामासीद्युक्तो विचिन्तने
1,45,6,tasya śmaśāna mācāryā vasati satataṃ gṛhe darśayantaḥ pṛthagdharmānnānāpāṣañjavādinaḥ,तस्य श्मशान माचार्या वसति सततं गृहे दर्शयन्तः पृथग्धर्मान्नानापाषञ्जवादिनः
1,45,7,sa teṣāṃ pretyabhāve ca pretya jātau viniścaye ādamasthaḥ sa bhūyiṣṭamātmatattvena tuṣaayati,स तेषां प्रेत्यभावे च प्रेत्य जातौ विनिश्चये आदमस्थः स भूयिष्टमात्मतत्त्वेन तुषअयति
1,45,8,tatra pañcaśikho nāma kāpileyo mahāmuniḥ paridhāvanmahīṃ kṛtsnāṃ jagāma mithilāmatha,तत्र पञ्चशिखो नाम कापिलेयो महामुनिः परिधावन्महीं कृत्स्नां जगाम मिथिलामथ
1,45,9,sarvasaṃnyāsadharmāṇaḥ tattvajñānaviniścaye suparyavasitārthaśca nirdvandvo naṣṭasaṃśayaḥ,सर्वसंन्यासधर्माणः तत्त्वज्ञानविनिश्चये सुपर्यवसितार्थश्च निर्द्वन्द्वो नष्टसंशयः
1,45,10,ṛṣīṇāmāhurekaṃ yaṃ kāmādavasitaṃ nṛṣu śāśvataṃ sukhamatyantamanvicchansa sudurlabham,ऋषीणामाहुरेकं यं कामादवसितं नृषु शाश्वतं सुखमत्यन्तमन्विच्छन्स सुदुर्लभम्
1,45,11,yamāhuḥ kapilaṃ sāṃkhyāḥ paramarṣi prajāpatim sa manye tena rūpeṇa vikhyāpayati hi svayam,यमाहुः कपिलं सांख्याः परमर्षि प्रजापतिम् स मन्ये तेन रूपेण विख्यापयति हि स्वयम्
1,45,12,āsureḥ prathamaṃ śiṣyaṃ yamāhuścirajīvinam pañcasrotasi yaḥ satramāste varṣasahasrakam,आसुरेः प्रथमं शिष्यं यमाहुश्चिरजीविनम् पञ्चस्रोतसि यः सत्रमास्ते वर्षसहस्रकम्
1,45,13,pañcasrotasamāgamya kāpilaṃ maṇḍalaṃ mahat puruṣāvasthamavyaṅktaṃ paramārthaṃ nyavedayat,पञ्चस्रोतसमागम्य कापिलं मण्डलं महत् पुरुषावस्थमव्यङ्क्तं परमार्थं न्यवेदयत्
1,45,14,iṣṭimantreṇa saṃyukto bhūyaśca tapasāsuriḥ kṣetrakṣetrajñayorvyaktiṃ vibudhe dehadarśanaḥ,इष्टिमन्त्रेण संयुक्तो भूयश्च तपसासुरिः क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्व्यक्तिं विबुधे देहदर्शनः
1,45,15,yattadekākṣaraṃ brahma nānārūpaṃ pradṛśyate āsurirmaṇḍale tasminpratipede tamavyayam,यत्तदेकाक्षरं ब्रह्म नानारूपं प्रदृश्यते आसुरिर्मण्डले तस्मिन्प्रतिपेदे तमव्ययम्
1,45,16,tasya pañcaśikhaḥ śiṣyo mānuṣyā payasā bhṛtaḥ brāhmaṇī kapilī nāma kācidāsītkuṭumbinī,तस्य पञ्चशिखः शिष्यो मानुष्या पयसा भृतः ब्राह्मणी कपिली नाम काचिदासीत्कुटुम्बिनी
1,45,17,tasyaḥ putratvamāgatya sriyāḥ sa pibagati stanau tataśca kāpileyatvaṃ lebhe buddhiṃ ca naiṣṭikīm,तस्यः पुत्रत्वमागत्य स्रियाः स पिबगति स्तनौ ततश्च कापिलेयत्वं लेभे बुद्धिं च नैष्टिकीम्
1,45,18,etanme bhagavānāha kāpileyasya saṃbhavam tasya tatkāpileyatvaṃ sarvavittvamanuttamam,एतन्मे भगवानाह कापिलेयस्य संभवम् तस्य तत्कापिलेयत्वं सर्ववित्त्वमनुत्तमम्
1,45,19,sāmātyo janako jñātvā dharmajño jñāninaṃ mune upetya śatamācāryānmohayāmāsa hetubhiḥ,सामात्यो जनको ज्ञात्वा धर्मज्ञो ज्ञानिनं मुने उपेत्य शतमाचार्यान्मोहयामास हेतुभिः
1,45,20,janakastvabhisaṃraktaḥ kāpi leyānudarśanam utsṛjya śatamācāryāmpṛṣṭato 'nujagāma tam,जनकस्त्वभिसंरक्तः कापि लेयानुदर्शनम् उत्सृज्य शतमाचार्याम्पृष्टतो ऽनुजगाम तम्
1,45,21,tasmai paramakalyāṇaṃ praṇatāya ca dharmataḥ abravītparamaṃ mokṣaṃ yattatsāṃkhyaṃ vidhīyate,तस्मै परमकल्याणं प्रणताय च धर्मतः अब्रवीत्परमं मोक्षं यत्तत्सांख्यं विधीयते
1,45,22,jātinirvedamuktvā sa karmanirvedamabravīt karmanirvedamuktvā ca sarvanirvedamabravīt,जातिनिर्वेदमुक्त्वा स कर्मनिर्वेदमब्रवीत् कर्मनिर्वेदमुक्त्वा च सर्वनिर्वेदमब्रवीत्
1,45,23,yadarthaṃ dharmasaṃsargaḥ karmaṇāṃ ca phalo dayaḥ tamanāśvāsikaṃ mohaṃ vināśi calamadhruvam,यदर्थं धर्मसंसर्गः कर्मणां च फलो दयः तमनाश्वासिकं मोहं विनाशि चलमध्रुवम्
1,45,24,dṛśyamāne vināśe ca pratyakṣe lokasākṣike āgamātparamastīti bruvannapi parājitaḥ,दृश्यमाने विनाशे च प्रत्यक्षे लोकसाक्षिके आगमात्परमस्तीति ब्रुवन्नपि पराजितः
1,45,25,anātmā hyātmano mṛtyuḥ kleśo mṛtyurjarāmayaḥ ātmānaṃ manyate mohāttadasamyak paraṃ matam,अनात्मा ह्यात्मनो मृत्युः क्लेशो मृत्युर्जरामयः आत्मानं मन्यते मोहात्तदसम्यक् परं मतम्
1,45,26,atha cedevamapyasti yalloke nopapadyate ajaro 'yamamṛtyuśca rājāsau manyate yathā,अथ चेदेवमप्यस्ति यल्लोके नोपपद्यते अजरो ऽयममृत्युश्च राजासौ मन्यते यथा
1,45,27,asti nāstīti cāpyetattasminnasitalakṣaṇe kimadhiṣṭāya tad brūyāllokayātrāviniścayam,अस्ति नास्तीति चाप्येतत्तस्मिन्नसितलक्षणे किमधिष्टाय तद् ब्रूयाल्लोकयात्राविनिश्चयम्
1,45,28,pratyakṣaṃ hyetayormūlaṃ kṛtānta hyetayorapi pratyakṣo hyāgamo bhinnaḥ kṛtānto vā na kiñcana,प्रत्यक्षं ह्येतयोर्मूलं कृतान्त ह्येतयोरपि प्रत्यक्षो ह्यागमो भिन्नः कृतान्तो वा न किञ्चन
1,45,29,yatra tatrānumāne 'sminkṛtaṃ bhāvayate 'pi ca anyojīvaḥ śarīrasya nāstikānāṃ mate sthitaḥ,यत्र तत्रानुमाने ऽस्मिन्कृतं भावयते ऽपि च अन्योजीवः शरीरस्य नास्तिकानां मते स्थितः
1,45,30,retovaṭakaṇīkāyāṃ ghṛtapākādhivāsanam jātismṛtirayaskāntaḥ sūryakāntoṃ'bubhakṣaṇam,रेतोवटकणीकायां घृतपाकाधिवासनम् जातिस्मृतिरयस्कान्तः सूर्यकान्तोंऽबुभक्षणम्
1,45,31,pretabhūtapriyaścaiva devatā hyupayācanam mṛtakarmanivattiṃ ca pramāṇamiti niścayaḥ,प्रेतभूतप्रियश्चैव देवता ह्युपयाचनम् मृतकर्मनिवत्तिं च प्रमाणमिति निश्चयः
1,45,32,nanvete hetavaḥ saṃti ye kecinmūrtisasthitāḥ amūtasya hi mūrtena sāmānyaṃ nopalabhyate,नन्वेते हेतवः संति ये केचिन्मूर्तिसस्थिताः अमूतस्य हि मूर्तेन सामान्यं नोपलभ्यते
1,45,33,avidyā karma tṛṣṇā ca kecidāhuḥ punarbhavam tasminnaṣṭe ca dagdhe ca citte maraṇadharmiṇi,अविद्या कर्म तृष्णा च केचिदाहुः पुनर्भवम् तस्मिन्नष्टे च दग्धे च चित्ते मरणधर्मिणि
1,45,34,anyo 'smājjāyate mohastamāhuḥ sattvasaṃkṣayam yadā sarūpataścānyo jātitaḥ śrutator'thataḥ,अन्यो ऽस्माज्जायते मोहस्तमाहुः सत्त्वसंक्षयम् यदा सरूपतश्चान्यो जातितः श्रुततोर्ऽथतः
1,45,35,kathamasminsa ityeva saṃbandhaḥ syādasaṃhitaḥ evaṃ sati ca kā prīhirjñānavidyātapobalaiḥ,कथमस्मिन्स इत्येव संबन्धः स्यादसंहितः एवं सति च का प्रीहिर्ज्ञानविद्यातपोबलैः
1,45,36,yadasyācaritaṃ karma sāmānyātpratipadyate api tvayamihaivānyaiḥ prākṛtairduḥkhito bhavet,यदस्याचरितं कर्म सामान्यात्प्रतिपद्यते अपि त्वयमिहैवान्यैः प्राकृतैर्दुःखितो भवेत्
1,45,37,sukhito duḥkhito vāpi dṛśyādṛśyavinirṇayaḥ yathā hi muśalairhanyuḥ śarīraṃ tatpunarbhavet,सुखितो दुःखितो वापि दृश्यादृश्यविनिर्णयः यथा हि मुशलैर्हन्युः शरीरं तत्पुनर्भवेत्
1,45,38,vṛthā jñānaṃ yadanyañca yenaitannopalabhyate ṛmasaṃvatsarau tiṣyaḥ śītoṣṇo 'tha priyāpriye,वृथा ज्ञानं यदन्यञ्च येनैतन्नोपलभ्यते ऋमसंवत्सरौ तिष्यः शीतोष्णो ऽथ प्रियाप्रिये
1,45,39,yathā tātāni paśyati tādṛśaḥ sattvasaṃkṣayaḥ jarayābhiparītasya mṛtyunā ca vināśitam,यथा तातानि पश्यति तादृशः सत्त्वसंक्षयः जरयाभिपरीतस्य मृत्युना च विनाशितम्
1,45,40,durbalaṃ durbalaṃ pūrvaṃ gṛhasyeva vinaśyati indriyāṇi mano vāyuḥ śoṇitaṃ māṃsamasthi ca,दुर्बलं दुर्बलं पूर्वं गृहस्येव विनश्यति इन्द्रियाणि मनो वायुः शोणितं मांसमस्थि च
1,45,41,ānupūrvyā vinaśyanti svaṃ dhātumupayāti ca lokayātrāvidhātaśca dānadharmaphalāgame,आनुपूर्व्या विनश्यन्ति स्वं धातुमुपयाति च लोकयात्राविधातश्च दानधर्मफलागमे
1,45,42,tadarthaṃ vedaṃśabdāśca vyavahārāśca laukikāḥ iti samyaṅ manasyete bahavaḥ saṃti hetavaḥ,तदर्थं वेदंशब्दाश्च व्यवहाराश्च लौकिकाः इति सम्यङ् मनस्येते बहवः संति हेतवः
1,45,43,aita dastīti nāstīti na kaścitpratidṛśyate teṣāṃ vimṛśatāmeva tatsamyagabhidhāvatām,ऐत दस्तीति नास्तीति न कश्चित्प्रतिदृश्यते तेषां विमृशतामेव तत्सम्यगभिधावताम्
1,45,44,kvacinnivasate buddhistatra jīryati vṛkṣavat evantur thairanarthaiśca duḥkhitāḥ sarvajantavaḥ,क्वचिन्निवसते बुद्धिस्तत्र जीर्यति वृक्षवत् एवन्तुर् थैरनर्थैश्च दुःखिताः सर्वजन्तवः
1,45,45,āgamairapakṛṣyante hastipairhastino yathā,आगमैरपकृष्यन्ते हस्तिपैर्हस्तिनो यथा
1,45,46,arthāstathā hṝnti sukhāvahāṃśca lihata ete bahavopaśuṣkāḥ mahattaraṃ duḥkhamabhiprapannā hitvāmiṣaṃ mṛtyuvaśaṃ prayānti,अर्थास्तथा हॄन्ति सुखावहांश्च लिहत एते बहवोपशुष्काः महत्तरं दुःखमभिप्रपन्ना हित्वामिषं मृत्युवशं प्रयान्ति
1,45,47,vināśino hyadhruvajīvinaḥ kiṃ kiṃ bandhubhirmatraparigrahaiśca vihāya yo gacchati sarvameva kṣaṇena gatvā na nivartate ca,विनाशिनो ह्यध्रुवजीविनः किं किं बन्धुभिर्मत्रपरिग्रहैश्च विहाय यो गच्छति सर्वमेव क्षणेन गत्वा न निवर्तते च
1,45,48,bhūvyomatoyānalavāyavo 'pi sadā śarīraṃ pratipālayanti itīdamālakṣya ratiḥ kuto bhavedvināśināpyasya na śama vidyate,भूव्योमतोयानलवायवो ऽपि सदा शरीरं प्रतिपालयन्ति इतीदमालक्ष्य रतिः कुतो भवेद्विनाशिनाप्यस्य न शम विद्यते
1,45,49,idamanupadhivākyamacchalaṃ paramanirāmayamātmasākṣikam narapatirabhivīkṣya vismitaḥ punaranuyoktumidaṃ pracakrame,इदमनुपधिवाक्यमच्छलं परमनिरामयमात्मसाक्षिकम् नरपतिरभिवीक्ष्य विस्मितः पुनरनुयोक्तुमिदं प्रचक्रमे
1,45,50,janaka uvāca bhagavanyadi na pretya saṃjñā bhavati kasyacit evaṃ sati kimajñānaṃ jñānaṃ vā kiṃ kariṣyati,जनक उवाच भगवन्यदि न प्रेत्य संज्ञा भवति कस्यचित् एवं सति किमज्ञानं ज्ञानं वा किं करिष्यति
1,45,51,sarvamucchedaniṣṭasyātpaśya caitaddvijottama apramattaḥ pramatto vā kiṃ viśeṣaṃ kariṣyati,सर्वमुच्छेदनिष्टस्यात्पश्य चैतद्द्विजोत्तम अप्रमत्तः प्रमत्तो वा किं विशेषं करिष्यति
1,45,52,asaṃsargo hi bhūteṣu saṃsargo vā vināśiṣu kasmai kriyata kalpeta niścayaḥ ko 'tra tattvataḥ,असंसर्गो हि भूतेषु संसर्गो वा विनाशिषु कस्मै क्रियत कल्पेत निश्चयः को ऽत्र तत्त्वतः
1,45,53,sanandana uvāca tamasā hi maticchatraṃ vibhrāntamiva cāturam punaḥ praśamayanvākyaiḥ kaviḥ pañcaśikho 'bravīt,सनन्दन उवाच तमसा हि मतिच्छत्रं विभ्रान्तमिव चातुरम् पुनः प्रशमयन्वाक्यैः कविः पञ्चशिखो ऽब्रवीत्
1,45,54,pañcaśikha uvāca ucchedaniṣṭā nehāsti bhāvaniṣṭā na vidyate ayaṃ hyapi samāhāraḥ śarīredriyacetasām,पञ्चशिख उवाच उच्छेदनिष्टा नेहास्ति भावनिष्टा न विद्यते अयं ह्यपि समाहारः शरीरेद्रियचेतसाम्
1,45,55,vartate pṛthaganyonyamapyupāśritya karmasu dhātavaḥ pañcadhā toyaṃ khe vāyurjyotiṣo dharā,वर्तते पृथगन्योन्यमप्युपाश्रित्य कर्मसु धातवः पञ्चधा तोयं खे वायुर्ज्योतिषो धरा
1,45,56,teṣu bhāvena tiṣṭanti viyujyante svabhāvataḥ ākāśaṃ vāyurūṣmā ca sneho yaścāpi pārthivaḥ,तेषु भावेन तिष्टन्ति वियुज्यन्ते स्वभावतः आकाशं वायुरूष्मा च स्नेहो यश्चापि पार्थिवः
1,45,57,eṣa pañcasamāhāraḥ śarīramapi naikadhā jñānamūṣmā ca vāyuśca trividhaḥ kāyasaṃgrahaḥ,एष पञ्चसमाहारः शरीरमपि नैकधा ज्ञानमूष्मा च वायुश्च त्रिविधः कायसंग्रहः
1,45,58,indriyāṇīndriyārthāśca svabhāvaścetanāmanaḥ prāṇāpānau vikāraśca dhātavaścātra niḥsṛtāḥ,इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च स्वभावश्चेतनामनः प्राणापानौ विकारश्च धातवश्चात्र निःसृताः
1,45,59,śravaṇaṃ sparśanaṃ jihvā dṛṣṭirnāsā tathaiva ca indriyāṇīti pañcaite cittapūrvaṅgamā guṇāḥ,श्रवणं स्पर्शनं जिह्वा दृष्टिर्नासा तथैव च इन्द्रियाणीति पञ्चैते चित्तपूर्वङ्गमा गुणाः
1,45,60,tatra vijñānasaṃyuktā trividhā cetanā dhruvā sukhaduḥkheti yāmāhuranaduḥkhāsukheti ca,तत्र विज्ञानसंयुक्ता त्रिविधा चेतना ध्रुवा सुखदुःखेति यामाहुरनदुःखासुखेति च
1,45,61,śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca mūrtyarthameva te trayaḥ ete hyāmaraṇātpañca sadguṇā jñānasiddhaye,शब्दः स्पर्शश्च रूपं च मूर्त्यर्थमेव ते त्रयः एते ह्यामरणात्पञ्च सद्गुणा ज्ञानसिद्धये
1,45,62,teṣu karmaṇi siddhiśca sarvatattvārthaniścayaḥ tamāhuḥ paramaṃ śuddhiṃ buddhirityavyayaṃ mahat,तेषु कर्मणि सिद्धिश्च सर्वतत्त्वार्थनिश्चयः तमाहुः परमं शुद्धिं बुद्धिरित्यव्ययं महत्
1,45,63,imaṃ guṇasamāhāramātmabhāvena paśyataḥ asamyagdarśanairduḥkhamanantaṃ nopaśāmyati,इमं गुणसमाहारमात्मभावेन पश्यतः असम्यग्दर्शनैर्दुःखमनन्तं नोपशाम्यति
1,45,64,anātmeti ca yadṛṣṭaṃ tenāhaṃ na mametyapi vartate kimadhiṣṭānātprasaktā duḥkhasaṃtatiḥ,अनात्मेति च यदृष्टं तेनाहं न ममेत्यपि वर्तते किमधिष्टानात्प्रसक्ता दुःखसंततिः
1,45,65,tatra samyagjano nāma tyāgaśāstramanuttamam śṛṇuyāttacca mokṣāya bhāṣyamāṇaṃ bhaviṣyati,तत्र सम्यग्जनो नाम त्यागशास्त्रमनुत्तमम् शृणुयात्तच्च मोक्षाय भाष्यमाणं भविष्यति
1,45,66,tyāga eva hi sarveṣāmuktānāmapi karmaṇām nityaṃ mithyāvinītānāṃ kleśo duḥkhāvaho tamaḥ,त्याग एव हि सर्वेषामुक्तानामपि कर्मणाम् नित्यं मिथ्याविनीतानां क्लेशो दुःखावहो तमः
1,45,67,dravyatyāge tu karmāṇi bhogatyāge vratāni ca sukhatyāgā tapo yogaṃ sarvatyāge samāpanā,द्रव्यत्यागे तु कर्माणि भोगत्यागे व्रतानि च सुखत्यागा तपो योगं सर्वत्यागे समापना
1,45,68,tasya mārgo 'yamadvaidhaḥ sarvatyāgasya darśitaḥ viprahāṇāya duḥkhasya durgatirhi tathā bhavet,तस्य मार्गो ऽयमद्वैधः सर्वत्यागस्य दर्शितः विप्रहाणाय दुःखस्य दुर्गतिर्हि तथा भवेत्
1,45,69,pañca jñānendriyāṇyuktvā manaḥ ṣaṣṭāni cetasi basaṣaṣṭāni vakṣyāmi pañca karmedriyāṇi tu,पञ्च ज्ञानेन्द्रियाण्युक्त्वा मनः षष्टानि चेतसि बसषष्टानि वक्ष्यामि पञ्च कर्मेद्रियाणि तु
1,45,70,hastau karmedriyaṃ jñeyamatha pādau gatīndriyam prajanāna dayomeḍhro visargo pāyurindriyam,हस्तौ कर्मेद्रियं ज्ञेयमथ पादौ गतीन्द्रियम् प्रजनान दयोमेढ्रो विसर्गो पायुरिन्द्रियम्
1,45,71,vākca śabdaviśeṣārthamiti pañcānvitaṃ viduḥ evamekādaśetāni buddhyā tvavasṛjanmanaḥ,वाक्च शब्दविशेषार्थमिति पञ्चान्वितं विदुः एवमेकादशेतानि बुद्ध्या त्ववसृजन्मनः
1,45,72,karṇo śabdaśca cittaṃ ca trayaḥ śravaṇasaṃgrahe tathā sparśe tathā rūpe tathaiva rasagandhayoḥ,कर्णो शब्दश्च चित्तं च त्रयः श्रवणसंग्रहे तथा स्पर्शे तथा रूपे तथैव रसगन्धयोः
1,45,73,evaṃ pañca trikā hyete guṇastadupalabdhaye yenāyaṃ trividho bhāvaḥ paryāyātsamupasthitaḥ,एवं पञ्च त्रिका ह्येते गुणस्तदुपलब्धये येनायं त्रिविधो भावः पर्यायात्समुपस्थितः
1,45,74,sāttviko rājasaścāpi tāmasaścāpi te trayaḥ trividhā vedānā yeṣu prasṛtā sarvasādhinī,सात्त्विको राजसश्चापि तामसश्चापि ते त्रयः त्रिविधा वेदाना येषु प्रसृता सर्वसाधिनी
1,45,75,praharṣaḥ prītirānandaḥ sukhaṃ saṃśāntacittatā akutaścitkutaścidvā cittataḥ sāttviko guṇaḥ,प्रहर्षः प्रीतिरानन्दः सुखं संशान्तचित्तता अकुतश्चित्कुतश्चिद्वा चित्ततः सात्त्विको गुणः
1,45,76,atuṣṭiḥ paritāpaśca śoko lobhastathākṣamā liṅgāni rajasastāni dṛśyante hetvahetutaḥ,अतुष्टिः परितापश्च शोको लोभस्तथाक्षमा लिङ्गानि रजसस्तानि दृश्यन्ते हेत्वहेतुतः
1,45,77,avivekastathā mohaḥ pramādaḥ svapnatandritā kathañcidapi vartante vividhāstāmasā guṇāḥ,अविवेकस्तथा मोहः प्रमादः स्वप्नतन्द्रिता कथञ्चिदपि वर्तन्ते विविधास्तामसा गुणाः
1,45,78,imāṃ ca yo veda vimokṣabuddhimātmānamanvicchati cāpramattaḥ na lipyate karmapalairaniṣṭaiḥ patraṃ viṣasyeva jalena siktam,इमां च यो वेद विमोक्षबुद्धिमात्मानमन्विच्छति चाप्रमत्तः न लिप्यते कर्मपलैरनिष्टैः पत्रं विषस्येव जलेन सिक्तम्
1,45,79,dṛḍhairhi pāśairvividhairvimuktaḥ prajānimittairapi daivataiśca yadā hyasau duḥkhasaukhye jahāti muktastadāgryāṃ gatimetyaliṅgaḥ,दृढैर्हि पाशैर्विविधैर्विमुक्तः प्रजानिमित्तैरपि दैवतैश्च यदा ह्यसौ दुःखसौख्ये जहाति मुक्तस्तदाग्र्यां गतिमेत्यलिङ्गः
1,45,80,śrutipramāṇagamamaṅgalaiśca śeti jarāmṛtyubhayādatītaḥ kṣīṇe ca puṇye vigate ca pāpe tanornimitte ca phale vinaṣṭe,श्रुतिप्रमाणगममङ्गलैश्च शेति जरामृत्युभयादतीतः क्षीणे च पुण्ये विगते च पापे तनोर्निमित्ते च फले विनष्टे
1,45,81,alepamākāśamaliṅgamevamāsthāya paśyanti mahatyaśaktā yathorṇanābhiḥ parivartamānastantukṣaye tiṣṭati yātyamānaḥ,अलेपमाकाशमलिङ्गमेवमास्थाय पश्यन्ति महत्यशक्ता यथोर्णनाभिः परिवर्तमानस्तन्तुक्षये तिष्टति यात्यमानः
1,45,82,tathā vimuktaḥ prajahāti duḥkhaṃ vidhaavaṃsate loṣṭamivādimṛcchan yathā ruruḥ śṛṅgamatho purāṇaṃ hitvā tvacaṃ vāpyurago yathā ca,तथा विमुक्तः प्रजहाति दुःखं विधअवंसते लोष्टमिवादिमृच्छन् यथा रुरुः शृङ्गमथो पुराणं हित्वा त्वचं वाप्युरगो यथा च
1,45,83,vihāya gacchannanavekṣaghamāṇastathā vimukto vijahāti duḥkham matsyaṃ yathā vāpyudake patantamutsṛjya pakṣī nipatatsaśaktaḥ,विहाय गच्छन्ननवेक्षघमाणस्तथा विमुक्तो विजहाति दुःखम् मत्स्यं यथा वाप्युदके पतन्तमुत्सृज्य पक्षी निपतत्सशक्तः
1,45,84,tathā hyasau duḥkhasaukhye vihāya muktaḥ parārddhyā gatimetyaliṅgaḥ,तथा ह्यसौ दुःखसौख्ये विहाय मुक्तः परार्द्ध्या गतिमेत्यलिङ्गः
1,45,85,idamamṛtapadaṃ niśamya rājā svayamihapañcaśikhena bhāṣyamāṇam nikhilamabhisamīkṣya niścitārthaḥ paramasukhī vijahāra vītaśokaḥ,इदममृतपदं निशम्य राजा स्वयमिहपञ्चशिखेन भाष्यमाणम् निखिलमभिसमीक्ष्य निश्चितार्थः परमसुखी विजहार वीतशोकः
1,45,86,api ca bhavati maithilena gītaṃ nagaramupāhitamagninābhivīkṣya na khalu mama hi dahyate 'tra kiñcitsvayamidamāha kila sma bhūmipālaḥ,अपि च भवति मैथिलेन गीतं नगरमुपाहितमग्निनाभिवीक्ष्य न खलु मम हि दह्यते ऽत्र किञ्चित्स्वयमिदमाह किल स्म भूमिपालः
1,45,87,imaṃ hi yaḥ paṭhati vimokṣaniścayaṃ mahāmune satatamavekṣate tathā upadravānanubhaghavate hyaduḥ khitaḥ pramucyate kapilamivaitya maithilaḥ,इमं हि यः पठति विमोक्षनिश्चयं महामुने सततमवेक्षते तथा उपद्रवाननुभघवते ह्यदुः खितः प्रमुच्यते कपिलमिवैत्य मैथिलः
1,46,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde pañcacatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca tacchṛtvā nārado viprā maithilādhyātmamuttamam punaḥ papraccha taṃ prītyā sanandanamudāradhīḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे पञ्चचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच तच्छृत्वा नारदो विप्रा मैथिलाध्यात्ममुत्तमम् पुनः पप्रच्छ तं प्रीत्या सनन्दनमुदारधीः
1,46,2,nārada uvāca ādhyātmikādatrividhaṃ tāpaṃ nānubhavedyathā prabrūhi tanmune mahyaṃ prapannāya dayānidhe,नारद उवाच आध्यात्मिकादत्रिविधं तापं नानुभवेद्यथा प्रब्रूहि तन्मुने मह्यं प्रपन्नाय दयानिधे
1,46,3,sanandana uvāca tadasya trividhaṃ duḥkhamiha jātasya paṇḍita garbe janmajarādyeṣusthāneṣu prabhaviṣyataḥ,सनन्दन उवाच तदस्य त्रिविधं दुःखमिह जातस्य पण्डित गर्बे जन्मजराद्येषुस्थानेषु प्रभविष्यतः
1,46,4,nirastātiśayāhlādasukhabhāvaikalakṣaṇā bheṣajaṃ bhagavatprāptiraikā cātyantikī matā,निरस्तातिशयाह्लादसुखभावैकलक्षणा भेषजं भगवत्प्राप्तिरैका चात्यन्तिकी मता
1,46,5,tasmāttatprāptaye yatnaḥ kartavyaḥ paṇḍitairnaraiḥ tatprāptihetujñānaṃ ca karma coktaṃ mahāmune,तस्मात्तत्प्राप्तये यत्नः कर्तव्यः पण्डितैर्नरैः तत्प्राप्तिहेतुज्ञानं च कर्म चोक्तं महामुने
1,46,6,āgamotthaṃ vivekāñca dvidhā jñānaṃ tathocyate śabdabrahmāgamamayaṃ paraṃ brahmavivekajam,आगमोत्थं विवेकाञ्च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्मविवेकजम्
1,46,7,manurapyāha vedārthaṃ smṛtvāyaṃ munisattamamaḥ tadetacchrūyatāmatra subodhaṃ gadato mama,मनुरप्याह वेदार्थं स्मृत्वायं मुनिसत्तममः तदेतच्छ्रूयतामत्र सुबोधं गदतो मम
1,46,8,dve brahmaṇī veditavye śabdabrahma paraṃ ca yat śabdabrahmaṇi niṣṇātaḥ paraṃ brahmādhigacchati,द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति
1,46,9,dve vidye veditavye cetyāha cātharvaṇī śrutiḥ paramā tvakṣaraprāptirṛgvedādimayā parā,द्वे विद्ये वेदितव्ये चेत्याह चाथर्वणी श्रुतिः परमा त्वक्षरप्राप्तिरृग्वेदादिमया परा
1,46,10,yattadavyaktamajaramanīhamajamavyayam anirdeśyamarūpaṃ ca pāṇipādādisaṃyutam,यत्तदव्यक्तमजरमनीहमजमव्ययम् अनिर्देश्यमरूपं च पाणिपादादिसंयुतम्
1,46,11,vibhuṃ sarvagataṃ nityaṃ bhūtayo nimakāraṇam vyāpyaṃ vyāptaṃ yataḥ sarvaṃ taṃ vai paśyanti sūrayaḥ,विभुं सर्वगतं नित्यं भूतयो निमकारणम् व्याप्यं व्याप्तं यतः सर्वं तं वै पश्यन्ति सूरयः
1,46,12,tadbūhya tatparaṃ dhāma taddhyeyaṃ mo7kāṅkṣibhiḥ śrutivākyoditaṃ sūkṣmaṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,तद्बूह्य तत्परं धाम तद्ध्येयं मो७काङ्क्षिभिः श्रुतिवाक्योदितं सूक्ष्मं तद्विष्णोः परमं पदम्
1,46,13,tadeva bhagavadvācyaṃ svarūpaṃ paramātmanaḥ vācako bhagavacchabdastasyoddiṣṭo 'kṣayātmanaḥ,तदेव भगवद्वाच्यं स्वरूपं परमात्मनः वाचको भगवच्छब्दस्तस्योद्दिष्टो ऽक्षयात्मनः
1,46,14,evaṃ nigaditārthasya yattatvaṃ tasya tattvataḥ jñāyate yena tajjñānaṃ paramanyatrayīmayam,एवं निगदितार्थस्य यत्तत्वं तस्य तत्त्वतः ज्ञायते येन तज्ज्ञानं परमन्यत्रयीमयम्
1,46,15,aśabdagocarasyāpi tasya vai brahmaṇo dvijā pūjāyāṃ bhagavacchabdaḥ kriyate hyaupacārikaḥ,अशब्दगोचरस्यापि तस्य वै ब्रह्मणो द्विजा पूजायां भगवच्छब्दः क्रियते ह्यौपचारिकः
1,46,16,śuddhe mahāvibhūtyākhye pare brahmaṇi varttate bhagavanbhagavacchabdaḥ sarvakāraṇakāraṇe,शुद्धे महाविभूत्याख्ये परे ब्रह्मणि वर्त्तते भगवन्भगवच्छब्दः सर्वकारणकारणे
1,46,16,jñeyaṃ jñāteti tathā bhakāror'thadvayātmakaḥ tenāgamapitā sraṣṭā gakāro 'yaṃ tathā mune,ज्ञेयं ज्ञातेति तथा भकारोर्ऽथद्वयात्मकः तेनागमपिता स्रष्टा गकारो ऽयं तथा मुने
1,46,17,aiśvaryasya samagrasya vīryasya yaśasaḥ śriyaḥ jñānavairāgyayoścaiva ṣaṇṇāṃ bhaga itīraṇā,ऐश्वर्यस्य समग्रस्य वीर्यस्य यशसः श्रियः ज्ञानवैराग्ययोश्चैव षण्णां भग इतीरणा
1,46,18,vasaṃti tatra bhūtāni bhūtātmanyakhilātmani sarvabhūteṣvaśeṣeṣu vakārārthastato 'vyayaḥ,वसंति तत्र भूतानि भूतात्मन्यखिलात्मनि सर्वभूतेष्वशेषेषु वकारार्थस्ततो ऽव्ययः
1,46,19,evameva mahāśabdo bhagavāniti sattama paramabrahmabhūtasya vāsudevasya nānyagaḥ,एवमेव महाशब्दो भगवानिति सत्तम परमब्रह्मभूतस्य वासुदेवस्य नान्यगः
1,46,20,tatra pūjyapadārthoktiḥ paribhāṣāsamanvitaḥ śabdo 'yaṃ nopacāreṇa cānyatra hyupacārataḥ,तत्र पूज्यपदार्थोक्तिः परिभाषासमन्वितः शब्दो ऽयं नोपचारेण चान्यत्र ह्युपचारतः
1,46,21,utpattiṃ pralayaṃ caiva bhūtānāmāgatiṃ gatim vetti vidyāmavidyāṃ ca sa vācyo bhagavāniti,उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानामागतिं गतिम् वेत्ति विद्यामविद्यां च स वाच्यो भगवानिति
1,46,22,jñānaśaktibalaiśvaryavīryatejāṃsyaśeṣataḥ bhagavacchabdavācyāni vinā heyairguṇādibhiḥ,ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजांस्यशेषतः भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर्गुणादिभिः
1,46,23,sarvāṇi tatra bhūtāni vasaṃti paramātmani bhūteṣu vasanādeva vāsudevastataḥ smṛtaḥ,सर्वाणि तत्र भूतानि वसंति परमात्मनि भूतेषु वसनादेव वासुदेवस्ततः स्मृतः
1,46,24,khāṇḍikyaṃ janakaṃ prāha pṛṣṭaḥ keśidhvajaḥ purā nāmavyākhyāmanantasya vāsudevasya tattvataḥ,खाण्डिक्यं जनकं प्राह पृष्टः केशिध्वजः पुरा नामव्याख्यामनन्तस्य वासुदेवस्य तत्त्वतः
1,46,25,bhūteṣu vasate soṃ'tarvasaṃtyatra ca tāni yat dhātā vidhātā jagatāṃ vāsudevastataḥ prabhuḥ,भूतेषु वसते सोंऽतर्वसंत्यत्र च तानि यत् धाता विधाता जगतां वासुदेवस्ततः प्रभुः
1,46,26,sa sarvabhūtaprakṛtiṃ vikāraṃ guṇādidoṣāṃśca mune vyatītaḥ atītasarvāvaraṇo 'khilātmā tenāstṛtaṃ yadbhuvanāntarālam,स सर्वभूतप्रकृतिं विकारं गुणादिदोषांश्च मुने व्यतीतः अतीतसर्वावरणो ऽखिलात्मा तेनास्तृतं यद्भुवनान्तरालम्
1,46,27,samastakalyāṇaguṇaṃ guṇātmako hitvātiduḥkhāvṛtabhūtasargaḥ icchāgṛhītābhimatorudehaḥ saṃsādhitāśeṣajagaddhito 'sau,समस्तकल्याणगुणं गुणात्मको हित्वातिदुःखावृतभूतसर्गः इच्छागृहीताभिमतोरुदेहः संसाधिताशेषजगद्धितो ऽसौ
1,46,28,tejobalaiśvaryamahāvabodhaṃ svavīryaśaktyāduguṇaikarāśiḥ paraḥ parāṇāṃ sakalā na yatra kleśādayaḥ saṃti parāvareśe,तेजोबलैश्वर्यमहावबोधं स्ववीर्यशक्त्यादुगुणैकराशिः परः पराणां सकला न यत्र क्लेशादयः संति परावरेशे
1,46,29,sa īśvaro vyaṣṭisamaṣṭirūpo 'vyaktasvarūpaḥ prakaṭasvarūpaḥ sarveśvaraḥ sarvanisargavettā samaskaśaktiḥ parameśvarākhyaḥ,स ईश्वरो व्यष्टिसमष्टिरूपो ऽव्यक्तस्वरूपः प्रकटस्वरूपः सर्वेश्वरः सर्वनिसर्गवेत्ता समस्कशक्तिः परमेश्वराख्यः
1,46,31,"sa jñāyate yena tadastadoṣaṃ śuddhaṃ paraṃ nirmalameva rūpam saṃdṛśyate cāpyavagamyate ca tajjñānamato 'nyaduktam narp_1,46.30 . svādhyāyasaṃyamābagyāṃ sa dṛśyate puruṣottamaḥ tatprāptikāraṇaṃ brahma tavetatpratipadyate","स ज्ञायते येन तदस्तदोषं शुद्धं परं निर्मलमेव रूपम् संदृश्यते चाप्यवगम्यते च तज्ज्ञानमतो ऽन्यदुक्तम् नर्प्_१,४६.३० . स्वाध्यायसंयमाबग्यां स दृश्यते पुरुषोत्तमः तत्प्राप्तिकारणं ब्रह्म तवेतत्प्रतिपद्यते"
1,46,32,svādhyāyādyogamāsīta yogātsvādhyāyamāmanet svādhyāyayogasaṃpattyā paramātmā prakāśate,स्वाध्यायाद्योगमासीत योगात्स्वाध्यायमामनेत् स्वाध्याययोगसंपत्त्या परमात्मा प्रकाशते
1,46,33,tadīkṣaṇāya svādhyāyaścakṣuryogastathāparam na māṃsacakṣuṣā draṣṭuṃ brahmabhūtaḥ sa śakyate,तदीक्षणाय स्वाध्यायश्चक्षुर्योगस्तथापरम् न मांसचक्षुषा द्रष्टुं ब्रह्मभूतः स शक्यते
1,46,34,nārada uvāca bhagavaṃstamahaṃ yogaṃ jñātumicchāmi taṃ vada jñāte yannākhilādhāraṃ paśyeyaṃ parameśvaram,नारद उवाच भगवंस्तमहं योगं ज्ञातुमिच्छामि तं वद ज्ञाते यन्नाखिलाधारं पश्येयं परमेश्वरम्
1,46,35,sanandana uvāca keśidhvajo yathā prāha khāṇḍikyāya mahātmane janakāya purā yogaṃ tathāhaṃ kathayāmi te,सनन्दन उवाच केशिध्वजो यथा प्राह खाण्डिक्याय महात्मने जनकाय पुरा योगं तथाहं कथयामि ते
1,46,36,nārada uvāca khāṇḍikyaḥ ko 'bhavadbrahman ko vā keśidhvajo 'bhavat kathaṃ tayośca saṃvādo yogasaṃbandhavānabhūt,नारद उवाच खाण्डिक्यः को ऽभवद्ब्रह्मन् को वा केशिध्वजो ऽभवत् कथं तयोश्च संवादो योगसंबन्धवानभूत्
1,46,37,sanandana uvāca dharmadhvajo vai janaka tasya puśe 'mitadhvajaḥ kṛtadhvajo 'sya bhrātābhūtsadādhyātmaratirnṛpaḥ,सनन्दन उवाच धर्मध्वजो वै जनक तस्य पुशे ऽमितध्वजः कृतध्वजो ऽस्य भ्राताभूत्सदाध्यात्मरतिर्नृपः
1,46,38,kṛtadhvajasya putro 'bhūddhanyaḥ keśidhvajo dvijaḥ putro 'mitavvajasyāpi khāṇḍikyajanakābhidhaḥ,कृतध्वजस्य पुत्रो ऽभूद्धन्यः केशिध्वजो द्विजः पुत्रो ऽमितव्वजस्यापि खाण्डिक्यजनकाभिधः
1,46,38,karmamārge hi khāṇḍikyaḥ svarājyādavaropitaḥ purodhasā mantribhiśca samaveto 'lpasādhanaḥ,कर्ममार्गे हि खाण्डिक्यः स्वराज्यादवरोपितः पुरोधसा मन्त्रिभिश्च समवेतो ऽल्पसाधनः
1,46,39,rājyānnirākṛtaḥ so 'tha durgāraṇyacaro 'bhavat iyāḍaja so 'pi subahūna yajñāñjñānavyapāśrayaḥ,राज्यान्निराकृतः सो ऽथ दुर्गारण्यचरो ऽभवत् इयाडज सो ऽपि सुबहून यज्ञाञ्ज्ञानव्यपाश्रयः
1,46,40,brahmavidyāmadhiṣṭāya tartuṃ mṛtyumapi svayam ekadā vartamānasya yāge yogavidāṃ vara,ब्रह्मविद्यामधिष्टाय तर्तुं मृत्युमपि स्वयम् एकदा वर्तमानस्य यागे योगविदां वर
1,46,41,tasya dhenuṃ jaghānograḥ śārdūlo vijane vane tato rājā hatāṃ jñātvā dhenuṃ vyāghreṇa cartvijaḥ,तस्य धेनुं जघानोग्रः शार्दूलो विजने वने ततो राजा हतां ज्ञात्वा धेनुं व्याघ्रेण चर्त्विजः
1,46,42,prāyaścittaṃ sa papraccha kimatreti vidhīyatām te cocurnavayaṃvidmaḥ kaśeruḥ pṛcchyatāmiti,प्रायश्चित्तं स पप्रच्छ किमत्रेति विधीयताम् ते चोचुर्नवयंविद्मः कशेरुः पृच्छ्यतामिति
1,46,43,kaśerurapi tenoktastatheti prāha nārada śunakaṃ pṛccha rājendra veda sa vetsyati,कशेरुरपि तेनोक्तस्तथेति प्राह नारद शुनकं पृच्छ राजेन्द्र वेद स वेत्स्यति
1,46,44,sa gatvā tamapṛcchañca so 'pyāha nṛpatiṃ mune na kaśerurnacaivāhaṃ na cānyaḥ sāṃprataṃ bhuvi,स गत्वा तमपृच्छञ्च सो ऽप्याह नृपतिं मुने न कशेरुर्नचैवाहं न चान्यः सांप्रतं भुवि
1,46,45,vettyeka eva tvacchatruḥ khāṇḍikyo yo jitastvayā sa cāha taṃ vrajāmyeṣa praṣṭumātmaripuṃ mune,वेत्त्येक एव त्वच्छत्रुः खाण्डिक्यो यो जितस्त्वया स चाह तं व्रजाम्येष प्रष्टुमात्मरिपुं मुने
1,46,46,prāpta eva mayā yajñe yadi māṃ sa haniṣyati prāyaścittaṃ sa cetpṛṣṭo vadiṣyati ripurmama,प्राप्त एव मया यज्ञे यदि मां स हनिष्यति प्रायश्चित्तं स चेत्पृष्टो वदिष्यति रिपुर्मम
1,46,47,tataścāvikalo yogo muniśreṣṭha bhaviṣyati ityuktvā rathamāruhya kṛṣṇājinadharo nṛpaḥ,ततश्चाविकलो योगो मुनिश्रेष्ठ भविष्यति इत्युक्त्वा रथमारुह्य कृष्णाजिनधरो नृपः
1,46,48,vanaṃ jagāma yatrāste khāṇḍikyaḥ sa mahīpatiḥ tamāyāntaṃ samālokya khāñjaḍikyo ripumātmanaḥ,वनं जगाम यत्रास्ते खाण्डिक्यः स महीपतिः तमायान्तं समालोक्य खाञ्जडिक्यो रिपुमात्मनः
1,46,49,provāca krodhatāmrākṣaḥ samāropitakārmukaḥ khāṇḍikya uvāca kṛṣṇājinatvakkavacabhāvenāsmānhaniṣyasi,प्रोवाच क्रोधताम्राक्षः समारोपितकार्मुकः खाण्डिक्य उवाच कृष्णाजिनत्वक्कवचभावेनास्मान्हनिष्यसि
1,46,50,kṛṣṇājinadhare vetsi na mayi prahariṣyati mṛgānāṃ vada pṛṣṭeṣu mūḍha kṛṣṇājinaṃ na kim,कृष्णाजिनधरे वेत्सि न मयि प्रहरिष्यति मृगानां वद पृष्टेषु मूढ कृष्णाजिनं न किम्
1,46,51,yeṣāṃ matvā vṛthā cogrāḥ prahitāḥ śitasāyakāḥ sa tvāmahaṃ haniṣyāmi na me jīvanvimokṣyase,येषां मत्वा वृथा चोग्राः प्रहिताः शितसायकाः स त्वामहं हनिष्यामि न मे जीवन्विमोक्ष्यसे
1,46,52,ātatāyyasi durbuddhe mama rājyaharo ripuḥ keśidhvaja uvāca khāṇḍikya saṃśayaṃ praṣṭuṃ bhavantamahamāgataḥ,आतताय्यसि दुर्बुद्धे मम राज्यहरो रिपुः केशिध्वज उवाच खाण्डिक्य संशयं प्रष्टुं भवन्तमहमागतः
1,46,53,na tvāṃ hṝntuṃ vicāryataitkopaṃ bāṇaṃ ca muñca vā tataḥ sa mantribhiḥ sārddhamekānte sapurohitaḥ,न त्वां हॄन्तुं विचार्यतैत्कोपं बाणं च मुञ्च वा ततः स मन्त्रिभिः सार्द्धमेकान्ते सपुरोहितः
1,46,54,mantrayāmāsa khāṇḍikyaḥ sarvaireva mahāmatiḥ tamūrmantriṇo vadhyo ripureṣa vaśaṅgataḥ,मन्त्रयामास खाण्डिक्यः सर्वैरेव महामतिः तमूर्मन्त्रिणो वध्यो रिपुरेष वशङ्गतः
1,46,55,hate 'tra pṛthivī sarvā tava vaśyā bhaviṣyati khāṇḍikyaścāha tānsarvāneva meva na saṃśayaḥ,हते ऽत्र पृथिवी सर्वा तव वश्या भविष्यति खाण्डिक्यश्चाह तान्सर्वानेव मेव न संशयः
1,46,56,hate tu pṛthivī sarvā mama vaśyā bhaviṣyati paralokajayastasya pṛthivī sakalā mama,हते तु पृथिवी सर्वा मम वश्या भविष्यति परलोकजयस्तस्य पृथिवी सकला मम
1,46,57,na hanmi cellokajayo mama vayatvaḥsuṃdharā paralokajayo 'nantaḥ svalpakālo mahījayaḥ,न हन्मि चेल्लोकजयो मम वयत्वःसुंधरा परलोकजयो ऽनन्तः स्वल्पकालो महीजयः
1,46,58,tasmānnainaṃ haniṣye 'haṃ yatpṛcchati vadāmi tat tatastamabhyupetyāha khāṇḍikyo janako ripum,तस्मान्नैनं हनिष्ये ऽहं यत्पृच्छति वदामि तत् ततस्तमभ्युपेत्याह खाण्डिक्यो जनको रिपुम्
1,46,59,praṣṭavyaṃ yattvayā sarvaṃ tatpṛccha tvaṃ vadāmyaham tataḥ prāha yathāvṛttaṃ homadhenuvadhaṃ mune,प्रष्टव्यं यत्त्वया सर्वं तत्पृच्छ त्वं वदाम्यहम् ततः प्राह यथावृत्तं होमधेनुवधं मुने
1,46,60,tataśca taṃ sa papraccha prāyaścittaṃ hi tadrūtam sa cācaṣṭa yathānyāyaṃ mune keśidhvajāya tat,ततश्च तं स पप्रच्छ प्रायश्चित्तं हि तद्रूतम् स चाचष्ट यथान्यायं मुने केशिध्वजाय तत्
1,46,61,prāyaścittamaśeṣaṃ hi yadvai tatra vidhīyate viditārthaḥ sa tenaivamanujñāto mahātmanā,प्रायश्चित्तमशेषं हि यद्वै तत्र विधीयते विदितार्थः स तेनैवमनुज्ञातो महात्मना
1,46,62,yāgabhūmimupāgatya cakre sarvāṃ kriyāṃ kramat krameṇa vidhivadyāgaṃ nītvā so 'vabhṛthāplutaḥ,यागभूमिमुपागत्य चक्रे सर्वां क्रियां क्रमत् क्रमेण विधिवद्यागं नीत्वा सो ऽवभृथाप्लुतः
1,46,63,kṛtakṛtyastato bhūtvā cintayāmāsa pārthivaḥ pūjitā ṛtvijaḥ sarve sadasyā mānitā mayā,कृतकृत्यस्ततो भूत्वा चिन्तयामास पार्थिवः पूजिता ऋत्विजः सर्वे सदस्या मानिता मया
1,46,64,tathaivārthijano 'pyarthojito 'bhimatairmayā yathāhaṃ martyalokasya mayā sarvaṃ vicaṣṭitam,तथैवार्थिजनो ऽप्यर्थोजितो ऽभिमतैर्मया यथाहं मर्त्यलोकस्य मया सर्वं विचष्टितम्
1,46,65,aniṣpannakriyaṃ cetastathā na mama kiṃ yathā itthaṃ tu cintayanneva saṃmāra sa mahīpatiḥ,अनिष्पन्नक्रियं चेतस्तथा न मम किं यथा इत्थं तु चिन्तयन्नेव संमार स महीपतिः
1,46,66,khāṇḍikyāya na datteti mayā vaigurudakṣiṇā sa jagāma tato bhūyo rathamāruhya pārthivaḥ,खाण्डिक्याय न दत्तेति मया वैगुरुदक्षिणा स जगाम ततो भूयो रथमारुह्य पार्थिवः
1,46,67,svāyaṃbhuvaḥ sthito yatra khāṇḍikyo 'raṇyadurgamam khāṇḍikyo 'pi punarddaṣṭvā tamāyāntaṃ dhṛtāyudhaḥ,स्वायंभुवः स्थितो यत्र खाण्डिक्यो ऽरण्यदुर्गमम् खाण्डिक्यो ऽपि पुनर्द्दष्ट्वा तमायान्तं धृतायुधः
1,46,68,tasthau hṝntuṃ kṛtamatismamāha sa punarnṛpaḥ ahaṃ tu nāpakārāya prāptaḥ khāṇḍikya mā krudhaḥ,तस्थौ हॄन्तुं कृतमतिस्ममाह स पुनर्नृपः अहं तु नापकाराय प्राप्तः खाण्डिक्य मा क्रुधः
1,46,69,gurorniṣkṛtidānāya māmavehi semāgatam niṣpādito mayā yāgaḥ samyak tvadupadeśataḥ,गुरोर्निष्कृतिदानाय मामवेहि सेमागतम् निष्पादितो मया यागः सम्यक् त्वदुपदेशतः
1,46,70,so 'haṃ te dātumicchāmi vṛṇīṣva gurudakṣiṇām ityukto mantrayāmāsa sa bhūyo mantribhiḥ saha,सो ऽहं ते दातुमिच्छामि वृणीष्व गुरुदक्षिणाम् इत्युक्तो मन्त्रयामास स भूयो मन्त्रिभिः सह
1,46,71,gurorniṣkṛtikāmo 'ya kimayaṃ prārthyatāṃ mayā tamūcurmantriṇo gajyamaśeṣaṃ yācyatāmayam,गुरोर्निष्कृतिकामो ऽय किमयं प्रार्थ्यतां मया तमूचुर्मन्त्रिणो गज्यमशेषं याच्यतामयम्
1,46,72,kṛtābhiḥ prārthyate rājyamanāyāsitasainikaiḥ prāhasya tānāha nṛpaḥ sa khāṇḍikyo mahāpatiḥ,कृताभिः प्रार्थ्यते राज्यमनायासितसैनिकैः प्राहस्य तानाह नृपः स खाण्डिक्यो महापतिः
1,46,73,svalpakālaṃ mahīrājyaṃ mādṛśaiḥ prārthyate katham etametadbhaṃvato 'tra svārtha sādhanamantriṇaḥ,स्वल्पकालं महीराज्यं मादृशैः प्रार्थ्यते कथम् एतमेतद्भंवतो ऽत्र स्वार्थ साधनमन्त्रिणः
1,46,74,paramārthaḥ kathaṃ ko 'tra yūyaṃ nātra vicakṣaṇāḥ ityuktvā samupetyaiṃnaṃ sa tu keśidhvajaṃ nṛpam,परमार्थः कथं को ऽत्र यूयं नात्र विचक्षणाः इत्युक्त्वा समुपेत्यैंनं स तु केशिध्वजं नृपम्
1,46,75,uvāca kimavaśyaṃ tvaṃ dāsyasi gurudakṣiṇām bāḍhamityeva tenoktaḥ khāṇḍikyastamathābravīt,उवाच किमवश्यं त्वं दास्यसि गुरुदक्षिणाम् बाढमित्येव तेनोक्तः खाण्डिक्यस्तमथाब्रवीत्
1,46,76,bhavānadhyātmavijñānaparamārthavicakṣaṇaḥ yadi ceddīyate mahyaṃ bhavatā guruniṣkrayaḥ,भवानध्यात्मविज्ञानपरमार्थविचक्षणः यदि चेद्दीयते मह्यं भवता गुरुनिष्क्रयः
1,46,77,tatkleśapraśamāyālaṃ yatkarma tadudīraya keśidhvaja uvāca na prārthitaṃ tvayā kasmānmama rājyamakaṇṭakam,तत्क्लेशप्रशमायालं यत्कर्म तदुदीरय केशिध्वज उवाच न प्रार्थितं त्वया कस्मान्मम राज्यमकण्टकम्
1,46,78,rājyalābhāḥ ddhi nāstyanyatkṣatriyāṇāmatipriyam khāṇḍikya uvāca keśidhvaja nibodha tvaṃ mayā na prārthitaṃ yataḥ,राज्यलाभाः द्धि नास्त्यन्यत्क्षत्रियाणामतिप्रियम् खाण्डिक्य उवाच केशिध्वज निबोध त्वं मया न प्रार्थितं यतः
1,46,79,rājyametadaśeṣeṇa yanna gṛghranti paṇḍitāḥ kṣatriyāṇāmayaṃ dharmo yatprajāparipālanam,राज्यमेतदशेषेण यन्न गृघ्रन्ति पण्डिताः क्षत्रियाणामयं धर्मो यत्प्रजापरिपालनम्
1,46,80,vadhaśca dharmayuddhena svarājyaparipanthinām yatrāśaktasya me doṣo naivāstyapakṛte tvayā,वधश्च धर्मयुद्धेन स्वराज्यपरिपन्थिनाम् यत्राशक्तस्य मे दोषो नैवास्त्यपकृते त्वया
1,46,81,bandhāyaiva bhavatyeṣā hyavidyā cākramojjhitā janmoparbhāgalipsārthamiyaṃ gajyaspṛhā mama,बन्धायैव भवत्येषा ह्यविद्या चाक्रमोज्झिता जन्मोपर्भागलिप्सार्थमियं गज्यस्पृहा मम
1,46,82,anyeṣāṃ dopajāneva dharmamevānurudhyate na yācñā kṣatrabandhūnāṃ dharmāyaitatsatāṃ matam,अन्येषां दोपजानेव धर्ममेवानुरुध्यते न याच्ञा क्षत्रबन्धूनां धर्मायैतत्सतां मतम्
1,46,83,ato na yācita rājyamavidyāntargataṃ tava rājyaṃ gṛdhnanti vidvāṃso mamatvākṛṣṭacetasaḥ,अतो न याचित राज्यमविद्यान्तर्गतं तव राज्यं गृध्नन्ति विद्वांसो ममत्वाकृष्टचेतसः
1,46,84,ahaṃmānamahya pānamadamattā na mādṛśāḥ keśidhvaja uvāca ahaṃ ca vidyayā mṛtyuṃ tartukāmaḥ karomi vai,अहंमानमह्य पानमदमत्ता न मादृशाः केशिध्वज उवाच अहं च विद्यया मृत्युं तर्तुकामः करोमि वै
1,46,85,rājyaṃ yajñāṃśca vividhānbhoge puṇyakṣayaṃ tathā tadidaṃ te mano diṣṭyā vivekaiścaryatāṃ gatam,राज्यं यज्ञांश्च विविधान्भोगे पुण्यक्षयं तथा तदिदं ते मनो दिष्ट्या विवेकैश्चर्यतां गतम्
1,46,86,śrūyatāṃ cāpyavidyāyāḥ svarūpaṃ kulanandana anātmanyātmabuddhiryā hyasve svaviṣayā matiḥ,श्रूयतां चाप्यविद्यायाः स्वरूपं कुलनन्दन अनात्मन्यात्मबुद्धिर्या ह्यस्वे स्वविषया मतिः
1,46,87,avidyātarusaṃnbhūtaṃ bījametaddvidhā sthitam pañcabhūtātmake dehe dehī mohatamovṛttaḥ,अविद्यातरुसंन्भूतं बीजमेतद्द्विधा स्थितम् पञ्चभूतात्मके देहे देही मोहतमोवृत्तः
1,46,88,ahametaditītyuñcaiḥ kurute kumatirmatim ākāśavāyvagrijalapṛthivībhiḥ pṛthak sthite,अहमेतदितीत्युञ्चैः कुरुते कुमतिर्मतिम् आकाशवाय्वग्रिजलपृथिवीभिः पृथक् स्थिते
1,46,89,ātmanyātmamayaṃ bhāvaṃ kaḥ karoti kalevare kalevaropabhogyaṃ hi gṛhakṣetrādikaṃ ca yat,आत्मन्यात्ममयं भावं कः करोति कलेवरे कलेवरोपभोग्यं हि गृहक्षेत्रादिकं च यत्
1,46,90,adehe hyātmani prājño mamedamiti manyate itthaṃ ca putrapautreṣu taddehotpāditeṣu ca,अदेहे ह्यात्मनि प्राज्ञो ममेदमिति मन्यते इत्थं च पुत्रपौत्रेषु तद्देहोत्पादितेषु च
1,46,91,karoti paṇḍitaḥ svāmyamanātmani kalevare sarvadehopabhogāya kurute karma mānavaḥ,करोति पण्डितः स्वाम्यमनात्मनि कलेवरे सर्वदेहोपभोगाय कुरुते कर्म मानवः
1,46,92,dehaṃ cānyadyadā puṃsaḥsadā bandhāya tatparam mṛṇmayaṃ hi yathā gehaṃ lipyate vai mṛdaṃ bhasā,देहं चान्यद्यदा पुंसःसदा बन्धाय तत्परम् मृण्मयं हि यथा गेहं लिप्यते वै मृदं भसा
1,46,93,pārthivo 'yaṃ tathā deho mṛdaṃbholepanasthitiḥ pañcabhogātmakairbhogaiḥ pañcabhogātmakaṃ vapuḥ,पार्थिवो ऽयं तथा देहो मृदंभोलेपनस्थितिः पञ्चभोगात्मकैर्भोगैः पञ्चभोगात्मकं वपुः
1,46,94,āpyāyate yadi tataḥ puṃso garvo 'tra kiṅkṛtaḥ anekajanmasāhastraṃ sasārapadavīṃ vrajan,आप्यायते यदि ततः पुंसो गर्वो ऽत्र किङ्कृतः अनेकजन्मसाहस्त्रं ससारपदवीं व्रजन्
1,46,95,mohaśramaṃ prayāto 'sau vāsanāreṇuguṇṭhitaḥ prakṣālyate yadā saumya reṇurjñānoṣṇavāriṇā,मोहश्रमं प्रयातो ऽसौ वासनारेणुगुण्ठितः प्रक्षाल्यते यदा सौम्य रेणुर्ज्ञानोष्णवारिणा
1,46,96,tadā saṃsārapānthasya yāti mohaśramaḥ śamam mohaśrame śamaṃ yāte svacchāntaḥkaraṇaḥ pumān,तदा संसारपान्थस्य याति मोहश्रमः शमम् मोहश्रमे शमं याते स्वच्छान्तःकरणः पुमान्
1,46,97,ananyātiśayādhāraḥ paraṃ nirvāṇamṛcchati nirvāṇamaya evāyamātmā jñānamayo 'malaḥ,अनन्यातिशयाधारः परं निर्वाणमृच्छति निर्वाणमय एवायमात्मा ज्ञानमयो ऽमलः
1,46,98,duḥkhājñānamayā dharmāḥ prakṛteste tunātmanaḥ jalasya nāgninā saṃgaḥ sthālīsaṃgāttathāpi hi,दुःखाज्ञानमया धर्माः प्रकृतेस्ते तुनात्मनः जलस्य नाग्निना संगः स्थालीसंगात्तथापि हि
1,46,99,śabdodrekādikāndharmānkaroti hi yathā budhaḥ tathātmā prakṛteḥ saṃgādahaṃmānādidūṣitaḥ,शब्दोद्रेकादिकान्धर्मान्करोति हि यथा बुधः तथात्मा प्रकृतेः संगादहंमानादिदूषितः
1,46,100,bhajate prākṛtāndharmānnyastastaṃbho hi so 'vyayaḥ tadetatkathitaṃ bījamavidyāyā mayā tava,भजते प्राकृतान्धर्मान्न्यस्तस्तंभो हि सो ऽव्ययः तदेतत्कथितं बीजमविद्याया मया तव
1,46,101,kleśānāṃ ca kṣayakaraṃ yogādanyanna vidyate,क्लेशानां च क्षयकरं योगादन्यन्न विद्यते
1,47,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde ṣaṭcatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ sanandana uvāca etadadhyātmamānāḍhyaṃ vacaḥ keśidhvajasya saḥ khāṇḍikyo 'mṛtavacchratvā punarāha tamīrayan,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे षट्चत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः सनन्दन उवाच एतदध्यात्ममानाढ्यं वचः केशिध्वजस्य सः खाण्डिक्यो ऽमृतवच्छ्रत्वा पुनराह तमीरयन्
1,47,2,khāṇḍikya uvāca tad brūhi tvaṃ mahābhāga yogaṃ yogaviduttama vijñātayo gaśāstrārthastvamasyāṃ nimisaṃtatau,खाण्डिक्य उवाच तद् ब्रूहि त्वं महाभाग योगं योगविदुत्तम विज्ञातयो गशास्त्रार्थस्त्वमस्यां निमिसंततौ
1,47,3,keśidhvaja uvāca yogasvarūpaṃ khāṇḍikya śrūyatāṃ gadato mama yatra sthito na cyavate prāpya brahmalayaṃ muniḥ,केशिध्वज उवाच योगस्वरूपं खाण्डिक्य श्रूयतां गदतो मम यत्र स्थितो न च्यवते प्राप्य ब्रह्मलयं मुनिः
1,47,4,mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ bandhasya viṣayāsaṃgi mukternirviṣayaṃ tathā,मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः बन्धस्य विषयासंगि मुक्तेर्निर्विषयं तथा
1,47,5,viṣayebhyaḥ samāhṛtya vijñānātmā budho manaḥ cintayenmuktaye tena brahmabhūtaṃ pareśvaram,विषयेभ्यः समाहृत्य विज्ञानात्मा बुधो मनः चिन्तयेन्मुक्तये तेन ब्रह्मभूतं परेश्वरम्
1,47,6,ātmabhāvaṃ nayettena tadbrīhyadhyāpanaṃ manaḥ vikāryamātmanaḥ śaktyā lohamākarṣako yathā,आत्मभावं नयेत्तेन तद्ब्रीह्यध्यापनं मनः विकार्यमात्मनः शक्त्या लोहमाकर्षको यथा
1,47,7,ātmaprayatnasāpekṣā viśiṣṭā yā manogatiḥ tasyā brahmaṇi saṃyogo yoga ityabhidhīyate,आत्मप्रयत्नसापेक्षा विशिष्टा या मनोगतिः तस्या ब्रह्मणि संयोगो योग इत्यभिधीयते
1,47,8,evamatyantavaiśiṣṭyayuktadharmopalakṣaṇam yasya yogaḥ sa vai yogī mumukṣuramidhīyate,एवमत्यन्तवैशिष्ट्ययुक्तधर्मोपलक्षणम् यस्य योगः स वै योगी मुमुक्षुरमिधीयते
1,47,9,yogayuk prathamaṃ yogī yuñjamāno 'bhidhīyate viniṣyannasamādhistu parabrahmopalabdhimān,योगयुक् प्रथमं योगी युञ्जमानो ऽभिधीयते विनिष्यन्नसमाधिस्तु परब्रह्मोपलब्धिमान्
1,47,10,yadyantarāyadoṣeṇa dūṣyate nāsya mānasam janmāntarairabhyasanānmuktiḥ pūrvasya jāyate,यद्यन्तरायदोषेण दूष्यते नास्य मानसम् जन्मान्तरैरभ्यसनान्मुक्तिः पूर्वस्य जायते
1,47,11,viniṣpannasamādhistu muktistatraiva janmani prāpnoti yogī yogāgnidagdhakarmacayo 'cirāt,विनिष्पन्नसमाधिस्तु मुक्तिस्तत्रैव जन्मनि प्राप्नोति योगी योगाग्निदग्धकर्मचयो ऽचिरात्
1,47,12,brahmacaryamahiṃsāṃ ca satyāsteyāparigrahān seveta yogī niṣkāmo yigitāṃ svamano nayan,ब्रह्मचर्यमहिंसां च सत्यास्तेयापरिग्रहान् सेवेत योगी निष्कामो यिगितां स्वमनो नयन्
1,47,13,svādhyāyaśaucasaṃtoṣatapāṃsi niyamānyamān kurvvīta brahmaṇi tathā parisminpravaṇaṃ manaḥ,स्वाध्यायशौचसंतोषतपांसि नियमान्यमान् कुर्व्वीत ब्रह्मणि तथा परिस्मिन्प्रवणं मनः
1,47,14,ete yamāśca niyamāḥ pañca pañcaprakīrtitāḥ viśiṣṭaphaladāḥ kāmyā niṣkāmānāṃ vimuktidāḥ,एते यमाश्च नियमाः पञ्च पञ्चप्रकीर्तिताः विशिष्टफलदाः काम्या निष्कामानां विमुक्तिदाः
1,47,15,evaṃ bhadrāsanādīnāṃ samāsthāya guṇairyutaḥ yamākhyairniyamākhyaiśca yuñjīta niyato yatiḥ,एवं भद्रासनादीनां समास्थाय गुणैर्युतः यमाख्यैर्नियमाख्यैश्च युञ्जीत नियतो यतिः
1,47,16,prāṇākhyamavalaṃbasthamabhyāsātkurute tu yat prāṇāyāmaḥ sa vijñeyaḥ sabījo 'bīja eva ca,प्राणाख्यमवलंबस्थमभ्यासात्कुरुते तु यत् प्राणायामः स विज्ञेयः सबीजो ऽबीज एव च
1,47,17,paraspareṇābhibhavaṃ prāṇāpānau yadā nilau kurutaḥ sadvidhānena tṛtīyaḥ saṃyamāttayoḥ,परस्परेणाभिभवं प्राणापानौ यदा निलौ कुरुतः सद्विधानेन तृतीयः संयमात्तयोः
1,47,18,tasya cāṃlabanavatsthūlaṃ rūpaṃ dviṣatpate ālaṃbanamanantasya yogino 'bhyasataḥ smṛtam,तस्य चांलबनवत्स्थूलं रूपं द्विषत्पते आलंबनमनन्तस्य योगिनो ऽभ्यसतः स्मृतम्
1,47,19,śabdādiṣvanuraktāni nigṛhyākṣāṇi yogavit kuryyāñcittānukārīṇi pratyāhāraparāyaṇaḥ,शब्दादिष्वनुरक्तानि निगृह्याक्षाणि योगवित् कुर्य्याञ्चित्तानुकारीणि प्रत्याहारपरायणः
1,47,20,vaśyatā paramā tena jāyate niścalā tmanām indriyāṇāmavaśyaistairna yogī yogasādhakaḥ,वश्यता परमा तेन जायते निश्चला त्मनाम् इन्द्रियाणामवश्यैस्तैर्न योगी योगसाधकः
1,47,21,prāṇāyāmena pavanaiḥ pratyāhareṇa cendriyaiḥ vaśīkṛtaistataḥ kuryātsthiraṃ cetaḥ śubhāśraye,प्राणायामेन पवनैः प्रत्याहरेण चेन्द्रियैः वशीकृतैस्ततः कुर्यात्स्थिरं चेतः शुभाश्रये
1,47,22,khāṇḍikya uvāca kathyatāṃ me mahābhāga cetaso yaḥ śubhāśrayaḥ yadādhāramaśeṣaṃ tu hṝnti doṣasamudbhavam,खाण्डिक्य उवाच कथ्यतां मे महाभाग चेतसो यः शुभाश्रयः यदाधारमशेषं तु हॄन्ति दोषसमुद्भवम्
1,47,23,keśidhvaja uvāca āśrayaścetaso jñānin dvidhā tañca svarūpataḥ rūpaṃ mūrtamamūrtaṃ ca paraṃ cāparameva ca,केशिध्वज उवाच आश्रयश्चेतसो ज्ञानिन् द्विधा तञ्च स्वरूपतः रूपं मूर्तममूर्तं च परं चापरमेव च
1,47,24,trividhā bhāvanā rūpaṃ viśvametattridhocyate brahmākhyā karmasaṃjñā ca tathā caivobhayātmikā,त्रिविधा भावना रूपं विश्वमेतत्त्रिधोच्यते ब्रह्माख्या कर्मसंज्ञा च तथा चैवोभयात्मिका
1,47,25,karmabhāvātmikā hyekā brahmabhāvātmikāparā ubhayātmikā tathaivānyā trividhā bhāvabhāvanā,कर्मभावात्मिका ह्येका ब्रह्मभावात्मिकापरा उभयात्मिका तथैवान्या त्रिविधा भावभावना
1,47,26,sanakādyā sadā jñānin brahmabhāvanayā yutāḥ karmabhāvanayā cānye devādyāḥ sthāvarāścarāḥ,सनकाद्या सदा ज्ञानिन् ब्रह्मभावनया युताः कर्मभावनया चान्ये देवाद्याः स्थावराश्चराः
1,47,27,hiraṇyagarbhādiṣu ca brahmakarmātmikā dvidhā adhikārabodhayukteṣu vidyate bhāvabhāvanā,हिरण्यगर्भादिषु च ब्रह्मकर्मात्मिका द्विधा अधिकारबोधयुक्तेषु विद्यते भावभावना
1,47,28,akṣīṇeṣu samasteṣu viśeṣajñānakarmasu viśvametatparaṃ cānyadbhedabhinnadṛśāṃ nṛpa,अक्षीणेषु समस्तेषु विशेषज्ञानकर्मसु विश्वमेतत्परं चान्यद्भेदभिन्नदृशां नृप
1,47,29,pratyastamitabhedaṃ yatsattāmātramagocaram vacasāmātmasaṃtodyaṃ tajjñānaṃ brahmasaṃjñitam,प्रत्यस्तमितभेदं यत्सत्तामात्रमगोचरम् वचसामात्मसंतोद्यं तज्ज्ञानं ब्रह्मसंज्ञितम्
1,47,30,tacca viṣṇoḥ paraṃ rūpamarūpasyājanasya ca viśvasvarūpaṃ vairūpyalakṣaṇaṃ paramātmanaḥ,तच्च विष्णोः परं रूपमरूपस्याजनस्य च विश्वस्वरूपं वैरूप्यलक्षणं परमात्मनः
1,47,31,na tadyogayujā śakyaṃ nṛpa cintayituṃ yataḥ tataḥ sthūlaṃ hare rūpaṃ cintyaṃ yañcakṣugocaram,न तद्योगयुजा शक्यं नृप चिन्तयितुं यतः ततः स्थूलं हरे रूपं चिन्त्यं यञ्चक्षुगोचरम्
1,47,32,hiraṇyagarbho bhagavānvāsavo 'tha prajāpatiḥ maruto vasavo rudrā bhāskārāstārakā grahāḥ,हिरण्यगर्भो भगवान्वासवो ऽथ प्रजापतिः मरुतो वसवो रुद्रा भास्कारास्तारका ग्रहाः
1,47,33,gandharvā yakṣadaityāśca sakalā devayotayaḥ manuṣyāḥ paśavaḥ śailāsamudrāḥ sarito drumāḥ,गन्धर्वा यक्षदैत्याश्च सकला देवयोतयः मनुष्याः पशवः शैलासमुद्राः सरितो द्रुमाः
1,47,34,bhūpa bhūtānyaśeṣāṇi bhūtānāṃ ye ca hetavaḥ pradhānādiviśeṣāntāścetanāñcetanātmakam,भूप भूतान्यशेषाणि भूतानां ये च हेतवः प्रधानादिविशेषान्ताश्चेतनाञ्चेतनात्मकम्
1,47,35,ekapādaṃ dvipādaṃ ca bahupādamapādakam mūrttametaddhare rūpaṃ bhāvanātritayātmakam,एकपादं द्विपादं च बहुपादमपादकम् मूर्त्तमेतद्धरे रूपं भावनात्रितयात्मकम्
1,47,36,etatsarvamidaṃ viṃśvaṃ jagadetañcarācaram parabrahmasvarūpasya viṣṇoḥ śaktisamanvitam,एतत्सर्वमिदं विंश्वं जगदेतञ्चराचरम् परब्रह्मस्वरूपस्य विष्णोः शक्तिसमन्वितम्
1,47,37,viṣṇuśaktiḥ parā proktā kṣetrajñākhyā tathāparā avidyākarmasaṃjñānyā tṛtīyā śaktiriṣyate,विष्णुशक्तिः परा प्रोक्ता क्षेत्रज्ञाख्या तथापरा अविद्याकर्मसंज्ञान्या तृतीया शक्तिरिष्यते
1,47,38,yeyaṃ kṣetrajñaśaktiḥ sā ceṣṭitā nṛpa karmajā asārabhūte saṃsāre proktā tatra mahāmate,येयं क्षेत्रज्ञशक्तिः सा चेष्टिता नृप कर्मजा असारभूते संसारे प्रोक्ता तत्र महामते
1,47,39,saṃsāratāpānakhilānavāpnotyanusaṃjñitān tayā tirohitatvāttu śaktiḥ kṣetrajña saṃjñitā,संसारतापानखिलानवाप्नोत्यनुसंज्ञितान् तया तिरोहितत्वात्तु शक्तिः क्षेत्रज्ञ संज्ञिता
1,47,40,sarvabhūteṣu bhūpāla tāratamyena lakṣyate aprāṇavatsu khalvalpā sthāvareṣu tato 'dhikā,सर्वभूतेषु भूपाल तारतम्येन लक्ष्यते अप्राणवत्सु खल्वल्पा स्थावरेषु ततो ऽधिका
1,47,41,sarīsṛpeṣu tebhyo 'nyāpyatiśaktyā patatriśu patatrribhyo mṛgāstebhyaḥ svaśaktyā paśavo 'dhikāḥ,सरीसृपेषु तेभ्यो ऽन्याप्यतिशक्त्या पतत्रिशु पतत्र्रिभ्यो मृगास्तेभ्यः स्वशक्त्या पशवो ऽधिकाः
1,47,42,paśubhyo manujāścātiśaktyā puṃsaḥprabhāvitāḥ tebhyo 'pi nāgagandharvayakṣādyā devatā nṛpa,पशुभ्यो मनुजाश्चातिशक्त्या पुंसःप्रभाविताः तेभ्यो ऽपि नागगन्धर्वयक्षाद्या देवता नृप
1,47,43,śakraḥ samastadevebhyastataścātiprajāpatiḥ hiraṇyagarbho 'pi tataḥ puṃsaḥ śaktyupalakṣitaḥ,शक्रः समस्तदेवेभ्यस्ततश्चातिप्रजापतिः हिरण्यगर्भो ऽपि ततः पुंसः शक्त्युपलक्षितः
1,47,44,etānyaśeṣarūpāṇi tasya rūpāṇi pārthiva yatastacchaktiyogena yuktāni nabhasā yathā,एतान्यशेषरूपाणि तस्य रूपाणि पार्थिव यतस्तच्छक्तियोगेन युक्तानि नभसा यथा
1,47,45,dvitīyaṃ viṣṇusaṃjñasya yogidhyeyaṃ mahāmate amṛrtaṃ brahmaṇo rūpaṃ yatsadityucyate budhaiḥ,द्वितीयं विष्णुसंज्ञस्य योगिध्येयं महामते अमृर्तं ब्रह्मणो रूपं यत्सदित्युच्यते बुधैः
1,47,46,samastāḥ śaktayaścaitā nṛpa yatra pratiṣṭitāḥ nahi svarūparūpaṃ vai rūpamanyaddharermahat,समस्ताः शक्तयश्चैता नृप यत्र प्रतिष्टिताः नहि स्वरूपरूपं वै रूपमन्यद्धरेर्महत्
1,47,47,samastaśaktirūpāṇi tatkaroti janeśvara devatiryaṅmanuṣyādiceṣṭāvanti svalīlayā,समस्तशक्तिरूपाणि तत्करोति जनेश्वर देवतिर्यङ्मनुष्यादिचेष्टावन्ति स्वलीलया
1,47,48,jagatāmupakārāya tasya karmanimittajā ceṣṭā tasyāprameyasya vyāpinyavihitātmikā,जगतामुपकाराय तस्य कर्मनिमित्तजा चेष्टा तस्याप्रमेयस्य व्यापिन्यविहितात्मिका
1,47,49,tadrūpaṃ viśvarūpāya cintyaṃ yoga yujā nṛpa tasya hyātmaviśuddhyarthaṃ sarvakilbiṣanāśanam,तद्रूपं विश्वरूपाय चिन्त्यं योग युजा नृप तस्य ह्यात्मविशुद्ध्यर्थं सर्वकिल्बिषनाशनम्
1,47,50,yathāgnirūddhataśikhaḥ kakṣaṃ dahati sānilaḥ tathā cittasthito viṣṇuryogināṃ sarvakilbiṣam,यथाग्निरूद्धतशिखः कक्षं दहति सानिलः तथा चित्तस्थितो विष्णुर्योगिनां सर्वकिल्बिषम्
1,47,51,tasmātsamastaśaktīnāmāndyānte tatra cetasaḥ kurvīta saṃsthitaṃ sādhu vijñeyā śuddhalakṣaṇā,तस्मात्समस्तशक्तीनामान्द्यान्ते तत्र चेतसः कुर्वीत संस्थितं साधु विज्ञेया शुद्धलक्षणा
1,47,52,śubhāṃśrayaḥ sacittasya sarvagasya tathātmanaḥ tribhāvabhāvanātīto muktaye yogināṃ nṛpa,शुभांश्रयः सचित्तस्य सर्वगस्य तथात्मनः त्रिभावभावनातीतो मुक्तये योगिनां नृप
1,47,53,anye tu puruṣavyāghra cetaso ye vyāpā8yāḥ aśuddhāste samastāstu devādyāḥ karmayonayaḥ,अन्ये तु पुरुषव्याघ्र चेतसो ये व्यापा८याः अशुद्धास्ते समस्तास्तु देवाद्याः कर्मयोनयः
1,47,54,mūrttaṃ bhagavato rūpaṃ sarvāpāśrayanispṛhaḥ eṣā vai dhāraṇā jñeyā yañcitaṃ tatra dhāryate,मूर्त्तं भगवतो रूपं सर्वापाश्रयनिस्पृहः एषा वै धारणा ज्ञेया यञ्चितं तत्र धार्यते
1,47,55,tatra mūrttaṃ hare rūpaṃ yādṛk cintyaṃ narādhipa tacchrūyatā manādhāre dhāraṇā nopapadyate,तत्र मूर्त्तं हरे रूपं यादृक् चिन्त्यं नराधिप तच्छ्रूयता मनाधारे धारणा नोपपद्यते
1,47,56,prasannacāruvadanaṃ padmapatrāyatekṣaṇam sukapolaṃ suvistīrṇaṃ lalāṭaphalakojjvam,प्रसन्नचारुवदनं पद्मपत्रायतेक्षणम् सुकपोलं सुविस्तीर्णं ललाटफलकोज्ज्वम्
1,47,57,samakarṇāṃsavinya stacārukarṇopabhūṣaṇam kambugrīvaṃ suvistīrṇaśrīvatsāṃkitavakṣasam,समकर्णांसविन्य स्तचारुकर्णोपभूषणम् कम्बुग्रीवं सुविस्तीर्णश्रीवत्सांकितवक्षसम्
1,47,58,balitriṃbhāginā bhugnanābhinā codareṇa vai pralaṃbāṣṭabhujaṃ viṣṇumatha vāpi caturbhujam,बलित्रिंभागिना भुग्ननाभिना चोदरेण वै प्रलंबाष्टभुजं विष्णुमथ वापि चतुर्भुजम्
1,47,59,samasthitorujaghanaṃ susthirāṅghrikarāṃbujaṃm cintayedbūhyabhūtaṃ taṃ pītanirmalavāsasam,समस्थितोरुजघनं सुस्थिराङ्घ्रिकरांबुजंम् चिन्तयेद्बूह्यभूतं तं पीतनिर्मलवाससम्
1,47,60,kirīṭacārukeyūrakaṭakādivibhūṣitam śārṅgaśaṅkhagadākhaḍgaprakāśavalayāñcitam,किरीटचारुकेयूरकटकादिविभूषितम् शार्ङ्गशङ्खगदाखड्गप्रकाशवलयाञ्चितम्
1,47,61,cintayettanmayo yogī samādhāyātmamānasam tāvadyāvad dṛḍhībhūtā tatraiva nṛpa dhāraṇā,चिन्तयेत्तन्मयो योगी समाधायात्ममानसम् तावद्यावद् दृढीभूता तत्रैव नृप धारणा
1,47,62,vadatastiṣṭato yadvā svecchayā karma kurvataḥ nāpayāti yadā cittātsiddhāṃ manyeta tāṃ tadā,वदतस्तिष्टतो यद्वा स्वेच्छया कर्म कुर्वतः नापयाति यदा चित्तात्सिद्धां मन्येत तां तदा
1,47,63,tataḥ śaṅkhagadācakraśārṅgādi rahitaṃ budhaḥ cintaye dbhagavadrūpaṃ praśāntaṃ sākṣasūtrakam,ततः शङ्खगदाचक्रशार्ङ्गादि रहितं बुधः चिन्तये द्भगवद्रूपं प्रशान्तं साक्षसूत्रकम्
1,47,64,sā yadā dhāraṇā tadvadavasthānavatī tataḥ kirīṭakeyūramukhairbhūṣaṇai rahitaṃ smaret,सा यदा धारणा तद्वदवस्थानवती ततः किरीटकेयूरमुखैर्भूषणै रहितं स्मरेत्
1,47,65,tadekāvayavaṃ caivaṃ cetasā hi punarbudhaḥ kuryāttato 'vayavini prāṇidhānaparo bhavet,तदेकावयवं चैवं चेतसा हि पुनर्बुधः कुर्यात्ततो ऽवयविनि प्राणिधानपरो भवेत्
1,47,66,tadrūpapratyaye caikasaṃnatiścānyaniḥspṛhā taddhyānaṃ prathamairaṅgaiḥ ṣaṅbhirniṣpādyate nṛpa,तद्रूपप्रत्यये चैकसंनतिश्चान्यनिःस्पृहा तद्ध्यानं प्रथमैरङ्गैः षङ्भिर्निष्पाद्यते नृप
1,47,67,tasyaivaṃ kalpanāhīnaṃ svarūpagrahaṇaṃ hi yat manasā dhyānaniṣpādyaṃ samādhiḥ so 'bhidhīyate,तस्यैवं कल्पनाहीनं स्वरूपग्रहणं हि यत् मनसा ध्याननिष्पाद्यं समाधिः सो ऽभिधीयते
1,47,68,vijñānaṃ prāpakaṃ prāpye paraṃ brahmaṇi pārthiva prāpaṇīyastathaivātmā prakṣīṇāśeṣabhāvanaḥ,विज्ञानं प्रापकं प्राप्ये परं ब्रह्मणि पार्थिव प्रापणीयस्तथैवात्मा प्रक्षीणाशेषभावनः
1,47,69,kṣetrajñakaraṇījñānaṃ karaṇaṃ tena tasya tat niṣpādya muktikāryaṃ vai kṛtakṛtyo nivartate,क्षेत्रज्ञकरणीज्ञानं करणं तेन तस्य तत् निष्पाद्य मुक्तिकार्यं वै कृतकृत्यो निवर्तते
1,47,70,tadbhāvabhāvanāpannastato 'sau paramātmanaḥ bhavatyabhedī bhedaśca tasyājñānakṛto bhavet,तद्भावभावनापन्नस्ततो ऽसौ परमात्मनः भवत्यभेदी भेदश्च तस्याज्ञानकृतो भवेत्
1,47,71,vibhedajanake jñāne nāśa mātyantikaṃ gate ātmano brahmaṇābhedaṃ saṃmataṃ kaḥ kariṣyati,विभेदजनके ज्ञाने नाश मात्यन्तिकं गते आत्मनो ब्रह्मणाभेदं संमतं कः करिष्यति
1,47,72,ityuktaste mayā yogaḥ khāṇḍikya paripṛcchataḥ saṃkṣepavistarābhyāṃ tu kimanyatkriyatāṃ tava,इत्युक्तस्ते मया योगः खाण्डिक्य परिपृच्छतः संक्षेपविस्तराभ्यां तु किमन्यत्क्रियतां तव
1,47,73,khāṇḍikya uvāca kathito yogasadbhāvaḥ sarvameva kṛtaṃ mama tavopadeśātsakalo naṣṭaścittamalo mama,खाण्डिक्य उवाच कथितो योगसद्भावः सर्वमेव कृतं मम तवोपदेशात्सकलो नष्टश्चित्तमलो मम
1,47,74,mameti yanmayā proktamasadetanna cānyathā naredraṃ gadituṃ śakyamapi vijñeyavedabhiḥ,ममेति यन्मया प्रोक्तमसदेतन्न चान्यथा नरेद्रं गदितुं शक्यमपि विज्ञेयवेदभिः
1,47,75,ahaṃ mametyavidyeyaṃ vyavahārastathānayoḥ paramārthastva saṃlāpyo vacasāṃ gocaro na yaḥ,अहं ममेत्यविद्येयं व्यवहारस्तथानयोः परमार्थस्त्व संलाप्यो वचसां गोचरो न यः
1,47,76,tadguccha śreyase sarvaṃ mamaitadbhavatā kṛtam yadvimuktiparo yogaḥ proktaḥ keśidvajāvyayaḥ,तद्गुच्छ श्रेयसे सर्वं ममैतद्भवता कृतम् यद्विमुक्तिपरो योगः प्रोक्तः केशिद्वजाव्ययः
1,47,77,sanandana uvāca yathārhapūjayā tena khāṇḍikyena sa pūjitaḥ ājagāma puraṃ brahmaṃstataḥ keśidhvajo nṛpaḥ,सनन्दन उवाच यथार्हपूजया तेन खाण्डिक्येन स पूजितः आजगाम पुरं ब्रह्मंस्ततः केशिध्वजो नृपः
1,47,78,khāṇḍikyo 'pi sutaṃ kṛtvā rājānaṃ yogasiddhaye viśālāmagamatkṛṣṇe samāveśitamānasaḥ,खाण्डिक्यो ऽपि सुतं कृत्वा राजानं योगसिद्धये विशालामगमत्कृष्णे समावेशितमानसः
1,47,79,sa tatraikāntiko bhūtvā yamādiguṇasaṃyutaḥ viṣṇvākhye nirmale brahmaṇyavāpa nṛpatirlayam,स तत्रैकान्तिको भूत्वा यमादिगुणसंयुतः विष्ण्वाख्ये निर्मले ब्रह्मण्यवाप नृपतिर्लयम्
1,47,80,keśidhvajo 'pi muktayarthaṃ svakarmakṣapaṇonmukhaḥ bubhuje viṣayānkarma cakre cānabhisaṃdhitam,केशिध्वजो ऽपि मुक्तयर्थं स्वकर्मक्षपणोन्मुखः बुभुजे विषयान्कर्म चक्रे चानभिसंधितम्
1,47,81,sa kalyāṇopabhogaiśca kṣīṇapāpo 'malastataḥ avāpa siddhimatyantatritāpakṣapaṇīṃ mune,स कल्याणोपभोगैश्च क्षीणपापो ऽमलस्ततः अवाप सिद्धिमत्यन्तत्रितापक्षपणीं मुने
1,47,82,etatte kathitaṃ sarvaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛṣṭavān tāpatrayacikitsārthaṃ kimanyatkathayāmi te,एतत्ते कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृष्टवान् तापत्रयचिकित्सार्थं किमन्यत्कथयामि ते
1,48,1,iti śrūbṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge dvitīyapāde saptacatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca śrutaṃ mayā mahāmāga tāpatrayacikitsitam tathāpi me mano bhrāntaṃ na sthitiṃ labhateṃ'jasā,इति श्रूबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे द्वितीयपादे सप्तचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः नारद उवाच श्रुतं मया महामाग तापत्रयचिकित्सितम् तथापि मे मनो भ्रान्तं न स्थितिं लभतेंऽजसा
1,48,2,ātmavyatikramaṃ brahmandurjanācaritaṃ katham soḍhuṃ śakyeta manujaistanmamākhyāhi mānada,आत्मव्यतिक्रमं ब्रह्मन्दुर्जनाचरितं कथम् सोढुं शक्येत मनुजैस्तन्ममाख्याहि मानद
1,48,3,sūta uvāca tacchrṛtvā nāradenoktaṃ brahmaputraḥ sanandanaḥ uvāca harṣasaṃyuktaḥ smaranbhagharataceṣṭitam,सूत उवाच तच्छ्रृत्वा नारदेनोक्तं ब्रह्मपुत्रः सनन्दनः उवाच हर्षसंयुक्तः स्मरन्भघरतचेष्टितम्
1,48,4,sanandana uvāca atra te kathayiṣyāmi itihāsaṃ purātanam yaṃ śrutvā tvanmano bhrāntamāsthānaṃ labhate bhūśam,सनन्दन उवाच अत्र ते कथयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् यं श्रुत्वा त्वन्मनो भ्रान्तमास्थानं लभते भूशम्
1,48,5,āsītpurā muniśreṣṭha bharato nāma bhūpatiḥ ārṣabho yasya nāmnedaṃ bhārataṃ khaṇḍamucyate,आसीत्पुरा मुनिश्रेष्ठ भरतो नाम भूपतिः आर्षभो यस्य नाम्नेदं भारतं खण्डमुच्यते
1,48,6,sa rājā prāptarājyastu pitṛpaitāmahaṃ kramāt pālayāmāsa dharmeṇa pitṛbadrañjayan prajāḥ,स राजा प्राप्तराज्यस्तु पितृपैतामहं क्रमात् पालयामास धर्मेण पितृबद्रञ्जयन् प्रजाः
1,48,7,rddaje ca vividhairyajñairbhagavantamadhokṣajam sarvadevātmakaṃ dhyāyannānākarmasu tanmatiḥ,र्द्दजे च विविधैर्यज्ञैर्भगवन्तमधोक्षजम् सर्वदेवात्मकं ध्यायन्नानाकर्मसु तन्मतिः
1,48,8,tataḥ samutpādya sutānvirakto viṣayeṣu saḥ muktvā rājyaṃ yayau vidvānpulastyapuhāśramam,ततः समुत्पाद्य सुतान्विरक्तो विषयेषु सः मुक्त्वा राज्यं ययौ विद्वान्पुलस्त्यपुहाश्रमम्
1,48,9,śālagrāmaṃ mahākṣetraṃ mumukṣujanasevitam tatrāsau tāpaso tāpaso bhūtvā viṣṇorārādhanaṃ mune,शालग्रामं महाक्षेत्रं मुमुक्षुजनसेवितम् तत्रासौ तापसो तापसो भूत्वा विष्णोराराधनं मुने
1,48,10,cakāra bhaktibhāvena yathālabdhasaparyayā nityaṃ prātaḥ samāplutya nirmale 'bhali nārada,चकार भक्तिभावेन यथालब्धसपर्यया नित्यं प्रातः समाप्लुत्य निर्मले ऽभलि नारद
1,48,11,upatiṣṭedraviṃ bhaktyā gṛṇanbrahmākṣaraṃ param athāśrame samāgatya vāsudevaṃ jagatpatim,उपतिष्टेद्रविं भक्त्या गृणन्ब्रह्माक्षरं परम् अथाश्रमे समागत्य वासुदेवं जगत्पतिम्
1,48,12,samāhṛtaiḥ svayaṃ dravyaiḥ samitkuśamṛdādibhiḥ phalaiḥ puṣpaiṃstathā patraistulasyāḥ svacchavāribhiḥ,समाहृतैः स्वयं द्रव्यैः समित्कुशमृदादिभिः फलैः पुष्पैंस्तथा पत्रैस्तुलस्याः स्वच्छवारिभिः
1,48,13,pūjayanprayato bhūtvā bhaktiprasarasaṃplutaḥ sacaikadā mahābhāgaḥ snātvā prātaḥ samāhitaḥ,पूजयन्प्रयतो भूत्वा भक्तिप्रसरसंप्लुतः सचैकदा महाभागः स्नात्वा प्रातः समाहितः
1,48,14,cakranadyāṃ japaṃstasthau muhurtatrayamaṃbuni athājagāma tattīraṃ jalaṃ pātuṃ pipāsitā,चक्रनद्यां जपंस्तस्थौ मुहुर्तत्रयमंबुनि अथाजगाम तत्तीरं जलं पातुं पिपासिता
1,48,15,āsannapsavā brahmannaikaiva hiṇī vanāt tataḥ samabhavattatra pītaprāye jale tayā,आसन्नप्सवा ब्रह्मन्नैकैव हिणी वनात् ततः समभवत्तत्र पीतप्राये जले तया
1,48,16,siṃhasya nādaḥ sumahān sarvaprāṇibhayaṅkaraḥ tataḥ sā siṃhasannādādutplutā nimnagātaṭam,सिंहस्य नादः सुमहान् सर्वप्राणिभयङ्करः ततः सा सिंहसन्नादादुत्प्लुता निम्नगातटम्
1,48,17,atyuñcārohaṇenāsyā nadyāṃ garbhaḥ papāta ha tamuhyamānaṃ vegena vīcimālāpariplutam,अत्युञ्चारोहणेनास्या नद्यां गर्भः पपात ह तमुह्यमानं वेगेन वीचिमालापरिप्लुतम्
1,48,18,jagrāha bharato garbhātpatitaṃ mṛgapotakam garbhapracyutiduḥkhena prottuṅgākraṇena ca,जग्राह भरतो गर्भात्पतितं मृगपोतकम् गर्भप्रच्युतिदुःखेन प्रोत्तुङ्गाक्रणेन च
1,48,19,munīndra sā tu hariṇī nipapāta mamāra ca hariṇīṃ tāṃ vilokyātha vipannāṃ nṛpatāpasaḥ,मुनीन्द्र सा तु हरिणी निपपात ममार च हरिणीं तां विलोक्याथ विपन्नां नृपतापसः
1,48,20,mṛgapotaṃ samāgṛhya svamāśramamupāgataḥ cakārānudinaṃ cāsau mṛgapotasya vai nṛpaḥ,मृगपोतं समागृह्य स्वमाश्रममुपागतः चकारानुदिनं चासौ मृगपोतस्य वै नृपः
1,48,21,poṣaṇaṃ puṣyamāṇaśca sa tena vavṛdhe mune cacārāśramaparyantaṃ tṛṇāni gahaneṣu saḥ,पोषणं पुष्यमाणश्च स तेन ववृधे मुने चचाराश्रमपर्यन्तं तृणानि गहनेषु सः
1,48,22,dūraṃ gatvā ca śārdūlatrāsādabhyāyayau punaḥ prātargatvādidūraṃ ca sāyamāyātyathāśramam,दूरं गत्वा च शार्दूलत्रासादभ्याययौ पुनः प्रातर्गत्वादिदूरं च सायमायात्यथाश्रमम्
1,48,23,punaśca bharatasyābhūdāśramasyoṭajāntare tasyatasminmṛge dūrasamīpaparivartini,पुनश्च भरतस्याभूदाश्रमस्योटजान्तरे तस्यतस्मिन्मृगे दूरसमीपपरिवर्तिनि
1,48,24,āsīñcetaḥ samāsaktaṃ na tathā hyacyute mune vimuktarājyatanayaḥ projjhitāśeṣabāndhavaḥ,आसीञ्चेतः समासक्तं न तथा ह्यच्युते मुने विमुक्तराज्यतनयः प्रोज्झिताशेषबान्धवः
1,48,25,mamatva sa cakāroñcaistasminhariṇapotake kiṃ vṛkaibhakṣito vyāghnaiḥ kiṃ siṃhena nipātitaḥ,ममत्व स चकारोञ्चैस्तस्मिन्हरिणपोतके किं वृकैभक्षितो व्याघ्नैः किं सिंहेन निपातितः
1,48,26,cirāyamāṇe niṣkānte tasyāsīditi mānasam prītiprasannavadanaḥ pārśvasthe cābhavanmṛge,चिरायमाणे निष्कान्ते तस्यासीदिति मानसम् प्रीतिप्रसन्नवदनः पार्श्वस्थे चाभवन्मृगे
1,48,27,samādhibhaṅgastasyāsīnmamatvākṛṣṭamānasaḥ kālena gacchatā so 'tha kālaṃ cakre mahīpatiḥ,समाधिभङ्गस्तस्यासीन्ममत्वाकृष्टमानसः कालेन गच्छता सो ऽथ कालं चक्रे महीपतिः
1,48,28,piteva sāstraṃ putreṇa mṛgapotena vīkṣitaḥ mṛgameva tadādrākṣīttyajanprāṇānasāvapi,पितेव सास्त्रं पुत्रेण मृगपोतेन वीक्षितः मृगमेव तदाद्राक्षीत्त्यजन्प्राणानसावपि
1,48,29,mṛgo babhūva sa mune tādṛśīṃ bhāvanāṃ gataḥ jāti smaratvādudvignaḥ saṃsārasya dvijottama,मृगो बभूव स मुने तादृशीं भावनां गतः जाति स्मरत्वादुद्विग्नः संसारस्य द्विजोत्तम
1,48,30,vihāya mātaraṃ bhūyaḥ śālagrāmamupāyayau śuṣkaistṛṇaistathā parṇaiḥ sa kurvannātmapoṣaṇam,विहाय मातरं भूयः शालग्राममुपाययौ शुष्कैस्तृणैस्तथा पर्णैः स कुर्वन्नात्मपोषणम्
1,48,31,mṛgatvahetubhūtasya karmaṇo niṣkṛtiṃ yayau tatra cotsṛṣṭadeho 'sau jajñe jātismaro dvijaḥ,मृगत्वहेतुभूतस्य कर्मणो निष्कृतिं ययौ तत्र चोत्सृष्टदेहो ऽसौ जज्ञे जातिस्मरो द्विजः
1,48,32,sadācāravatāṃ śuddhe yāgināṃ pravare kule sarvavijñāna saṃpannaḥ sarvaśāstrārthatattvavit,सदाचारवतां शुद्धे यागिनां प्रवरे कुले सर्वविज्ञान संपन्नः सर्वशास्त्रार्थतत्त्ववित्
1,48,33,apaśyatsa muniśreṣṭhaḥ svātmānaṃ prakṛteḥ param ātmanodhigatajñānāddvevādīni mahāmune,अपश्यत्स मुनिश्रेष्ठः स्वात्मानं प्रकृतेः परम् आत्मनोधिगतज्ञानाद्द्वेवादीनि महामुने
1,48,34,sarvabhūtānyabhe dena dadarśa sa mahāmatiḥ na papāṭha guruproktaṃ kṛtopanayanaḥ śrutam,सर्वभूतान्यभे देन ददर्श स महामतिः न पपाठ गुरुप्रोक्तं कृतोपनयनः श्रुतम्
1,48,35,na dadarśa ca karmāṇi śāstrāṇi jagṛhe na ca ukto 'pi bahuśaḥ kiñcijjaṇḍa vākyamabhāṣata,न ददर्श च कर्माणि शास्त्राणि जगृहे न च उक्तो ऽपि बहुशः किञ्चिज्जण्ड वाक्यमभाषत
1,48,36,tadapyasaṃskāraguṇaṃ grāmabhāṣoktisaṃyutam apaddhastavapuḥ so 'pi malināṃbaradhṛṅ mune,तदप्यसंस्कारगुणं ग्रामभाषोक्तिसंयुतम् अपद्धस्तवपुः सो ऽपि मलिनांबरधृङ् मुने
1,48,37,klinnadantāntaraḥ sarvaiḥ paribhūtaḥ sa nāgaraiḥ saṃmānena parāṃ hāniṃ yogarddheḥ kurute yataḥ,क्लिन्नदन्तान्तरः सर्वैः परिभूतः स नागरैः संमानेन परां हानिं योगर्द्धेः कुरुते यतः
1,48,38,janenāvamato yogī yogasiddhiṃ ca vindati tasmāñcareta vai yogī satāṃ dharmamadūṣayan,जनेनावमतो योगी योगसिद्धिं च विन्दति तस्माञ्चरेत वै योगी सतां धर्ममदूषयन्
1,48,39,janā yathāvamanyeyurgaccheyurnaiva saṃgatim hiraṇyagarbhavacanaṃ vicintyetthaṃ mahāmatiḥ,जना यथावमन्येयुर्गच्छेयुर्नैव संगतिम् हिरण्यगर्भवचनं विचिन्त्येत्थं महामतिः
1,48,40,ātmānaṃ darśayāmāsa jaḍonmattākṛtiṃ jane bhuṅkte kulmāṣavaṭakān śākaṃ tranyaphalaṃ kaṇān,आत्मानं दर्शयामास जडोन्मत्ताकृतिं जने भुङ्क्ते कुल्माषवटकान् शाकं त्रन्यफलं कणान्
1,48,41,yadyadāpnoti sa bahūnatti vai kālasaṃbhavam pitaryuparate so 'tha bhrātṛbhrātṛvyabāndhavaiḥ,यद्यदाप्नोति स बहूनत्ति वै कालसंभवम् पितर्युपरते सो ऽथ भ्रातृभ्रातृव्यबान्धवैः
1,48,42,kāritaḥ kṣetrakarmādi kadannāhārapoṣitaḥ sarūkṣapīnāvayavo jaḍakārī ca karmaṇi,कारितः क्षेत्रकर्मादि कदन्नाहारपोषितः सरूक्षपीनावयवो जडकारी च कर्मणि
1,48,43,sarvalokopakaraṇaṃ babhūvāhāravetanaḥ taṃ tādṛśamasaṃskāraṃ viprākṛtiviceṣṭitam,सर्वलोकोपकरणं बभूवाहारवेतनः तं तादृशमसंस्कारं विप्राकृतिविचेष्टितम्
1,48,44,kṣattā sauvīrarājyasya viṣṭiyogyamamanyata sa rājā śibikārūḍho gantuṃ kṛtamatirdvija,क्षत्ता सौवीरराज्यस्य विष्टियोग्यममन्यत स राजा शिबिकारूढो गन्तुं कृतमतिर्द्विज
1,48,45,babhūvekṣumatītīre kapilarṣervarāśramam śreyaḥ kimatra saṃsāre duḥkhaprāye nṛṇāmiti,बभूवेक्षुमतीतीरे कपिलर्षेर्वराश्रमम् श्रेयः किमत्र संसारे दुःखप्राये नृणामिति
1,48,46,praṣṭuṃ taṃ mokṣadharmajñaṃ kapilākhyaṃ mahāmunim uvāha śibikāmasya kṣatturvacanacoditaḥ,प्रष्टुं तं मोक्षधर्मज्ञं कपिलाख्यं महामुनिम् उवाह शिबिकामस्य क्षत्तुर्वचनचोदितः
1,48,47,nṛṇāṃ viṣṭigṛhītānāmanyeṣāṃ so 'pi madhyagaḥ gṛhīto viṣṭinā vipra sarvajñānaikabhājanam,नृणां विष्टिगृहीतानामन्येषां सो ऽपि मध्यगः गृहीतो विष्टिना विप्र सर्वज्ञानैकभाजनम्
1,48,48,jātismaro 'sau pāpasya kṣayakāma uvāha tām yayau jaḍagatistatra yugamātrāvalokanam,जातिस्मरो ऽसौ पापस्य क्षयकाम उवाह ताम् ययौ जडगतिस्तत्र युगमात्रावलोकनम्
1,48,49,kurvanmatimatāṃ śreṣṭhaste tvanye tvaritaṃ yayuḥ vilokya nṛpatiḥ so 'tha viṣamaṃ śibikāgatam,कुर्वन्मतिमतां श्रेष्ठस्ते त्वन्ये त्वरितं ययुः विलोक्य नृपतिः सो ऽथ विषमं शिबिकागतम्
1,48,50,kimetadityāha samaṃ gamyatāṃ śibikāvahāḥ punastathaiva śibikāṃ vilokya viṣamāṃ hasan,किमेतदित्याह समं गम्यतां शिबिकावहाः पुनस्तथैव शिबिकां विलोक्य विषमां हसन्
1,48,51,nṛpaḥ kime 'tadityāha bhavadbhirgamyate 'nyathā bhūpatervadatastasya śrutvetthaṃ bahuśo vacaḥ śibikāvāhakāḥ procurayaṃ yātītyasatvaram,नृपः किमे ऽतदित्याह भवद्भिर्गम्यते ऽन्यथा भूपतेर्वदतस्तस्य श्रुत्वेत्थं बहुशो वचः शिबिकावाहकाः प्रोचुरयं यातीत्यसत्वरम्
1,48,52,rājovāca kiṃ śrānto 'syalpamadhvānaṃ tvayoḍhā śibikā mama kimāyāsasaho na tvaṃ pīvā nāsi nirīkṣyase,राजोवाच किं श्रान्तो ऽस्यल्पमध्वानं त्वयोढा शिबिका मम किमायाससहो न त्वं पीवा नासि निरीक्ष्यसे
1,48,53,brāhmaṇa uvāca nāhaṃ pīvā na caivoḍhā śibikā bhavato mayā na śrānto 'smi na cāyāso voḍhānyo 'sti mahīpate,ब्राह्मण उवाच नाहं पीवा न चैवोढा शिबिका भवतो मया न श्रान्तो ऽस्मि न चायासो वोढान्यो ऽस्ति महीपते
1,48,54,rājovāca pratyakṣaṃ dṛśyate pīvātvadyāpi śibikā tvayi śramaśca bhāro dvahane bhavatyeva hi dehinām,राजोवाच प्रत्यक्षं दृश्यते पीवात्वद्यापि शिबिका त्वयि श्रमश्च भारो द्वहने भवत्येव हि देहिनाम्
1,48,55,brāhmaṇa uvāca pratyakṣaṃ bhavatā bhūpa yaddṛṣṭaṃ mama tadvada balavānabalaśceti vācyaṃ paścādviśeṣaṇam,ब्राह्मण उवाच प्रत्यक्षं भवता भूप यद्दृष्टं मम तद्वद बलवानबलश्चेति वाच्यं पश्चाद्विशेषणम्
1,48,56,tvayoḍhā śibikā ceti tvayyadyāpi ca saṃsthitā mithyā tadapyatra bhavān śṛṇotu vacanaṃ mama,त्वयोढा शिबिका चेति त्वय्यद्यापि च संस्थिता मिथ्या तदप्यत्र भवान् शृणोतु वचनं मम
1,48,57,bhūmau pādayugaṃ cātha jaṅghe pādadvaye sthite ūru jaṅghādvayāvasthau tadādhāraṃ tathodaram,भूमौ पादयुगं चाथ जङ्घे पादद्वये स्थिते ऊरु जङ्घाद्वयावस्थौ तदाधारं तथोदरम्
1,48,58,vakṣasthalaṃ tathā bāhū skandhau codarasaṃsthitau skandhāśritayeṃ śibikā mamādhāro 'tra kiṅkṛtaḥ,वक्षस्थलं तथा बाहू स्कन्धौ चोदरसंस्थितौ स्कन्धाश्रितयें शिबिका ममाधारो ऽत्र किङ्कृतः
1,48,59,śibikāyāṃ sthitaṃ cedaṃ dehaṃ tvadupalakṣitam tatra tvamahamapyatretyucyate cedamanyathā,शिबिकायां स्थितं चेदं देहं त्वदुपलक्षितम् तत्र त्वमहमप्यत्रेत्युच्यते चेदमन्यथा
1,48,60,ahaṃ tvaṃ ca tathānye ca bhūtairuhyāśca pārthiva guṇapravāhapatito bhūtavargo 'pi yātyayam,अहं त्वं च तथान्ये च भूतैरुह्याश्च पार्थिव गुणप्रवाहपतितो भूतवर्गो ऽपि यात्ययम्
1,48,61,karmavaśyā guṇaścaite sattvādyāḥ pṛthivīpate avidyāsaṃcitaṃ karmataścāśeṣeṣu jantuṣu,कर्मवश्या गुणश्चैते सत्त्वाद्याः पृथिवीपते अविद्यासंचितं कर्मतश्चाशेषेषु जन्तुषु
1,48,62,ātmā śuddho 'kṣaraḥ śānto nirguṇaḥ prakṛte paraḥ pravṛddhyapacayau na sta ekasyākhilajantuṣu,आत्मा शुद्धो ऽक्षरः शान्तो निर्गुणः प्रकृते परः प्रवृद्ध्यपचयौ न स्त एकस्याखिलजन्तुषु
1,48,64,"yadā nopacayastasya nacaivāpacayo nṛpa tadāpi bāliśo 'si tvaṃ kayā yuktyā tvayeritam narp_1,48.63 bhūpādajaṅghākaṭyūrujaṭharādiṣu saṃsthitā śibikeyaṃ yadā skandhe tadā bhāraḥ samastvayā","यदा नोपचयस्तस्य नचैवापचयो नृप तदापि बालिशो ऽसि त्वं कया युक्त्या त्वयेरितम् नर्प्_१,४८.६३ भूपादजङ्घाकट्यूरुजठरादिषु संस्थिता शिबिकेयं यदा स्कन्धे तदा भारः समस्त्वया"
1,48,65,tathānyajantubhirbhūpa śibikoḍhāna kevalam śailadrumagṛhottho 'pi pṛthivīsaṃbhavo 'pi ca,तथान्यजन्तुभिर्भूप शिबिकोढान केवलम् शैलद्रुमगृहोत्थो ऽपि पृथिवीसंभवो ऽपि च
1,48,66,yathā puṃsaḥ pṛthagbhāvaḥ prākṛtaiḥ karaṇairnṛpa soḍhavyaḥ sumahānbhāraḥ katamo nṛpa te mayā,यथा पुंसः पृथग्भावः प्राकृतैः करणैर्नृप सोढव्यः सुमहान्भारः कतमो नृप ते मया
1,48,67,yaddravyo śibikā ceyaṃ taddravyo bhūtasaṃgrahaḥ bhavato me 'khilasyāsya samatvenopabṛṃhitaḥ,यद्द्रव्यो शिबिका चेयं तद्द्रव्यो भूतसंग्रहः भवतो मे ऽखिलस्यास्य समत्वेनोपबृंहितः
1,48,68,sanandana uvāca evamuktvābhavaṃnmaunī sa vahañśibikāṃ dvijaḥ so 'pi rājāvatīryorvyāṃ tatpādau jagṛhe tvaran,सनन्दन उवाच एवमुक्त्वाभवंन्मौनी स वहञ्शिबिकां द्विजः सो ऽपि राजावतीर्योर्व्यां तत्पादौ जगृहे त्वरन्
1,48,69,rājovāca bho bho visṛjya śibikāṃ prasādaṃ kuru me dvija kathyatāṃ ko bhavānatra jālmarupadharaḥ sthitaḥ,राजोवाच भो भो विसृज्य शिबिकां प्रसादं कुरु मे द्विज कथ्यतां को भवानत्र जाल्मरुपधरः स्थितः
1,48,70,yo bhavānyadapatyaṃ vā yadāgamanakāraṇam tatsarvaṃ kathyatāṃ vidvanmahyaṃ śuśrūṣave tvayā,यो भवान्यदपत्यं वा यदागमनकारणम् तत्सर्वं कथ्यतां विद्वन्मह्यं शुश्रूषवे त्वया
1,48,71,brāhmaṇa uvāca śrūyatāṃ ko 'hamityetadvaktuṃ bhūpa na śakyate upayoganimittaṃ ca sarvatrāgamanakriyā,ब्राह्मण उवाच श्रूयतां को ऽहमित्येतद्वक्तुं भूप न शक्यते उपयोगनिमित्तं च सर्वत्रागमनक्रिया
1,48,72,sukhaduḥkhopabhogau tu tau dehādyupapādakau dharmādharmodbhavau bhoktuṃ janturdehādimṛcchati,सुखदुःखोपभोगौ तु तौ देहाद्युपपादकौ धर्माधर्मोद्भवौ भोक्तुं जन्तुर्देहादिमृच्छति
1,48,73,sarvasyaiva hi bhūpāla jantoḥ sarvatra kāraṇam dharmādharmauṃ yatastasmātkāraṇaṃ pṛcchyate kutaḥ,सर्वस्यैव हि भूपाल जन्तोः सर्वत्र कारणम् धर्माधर्मौं यतस्तस्मात्कारणं पृच्छ्यते कुतः
1,48,74,rājovāca dharmādharmauṃ na saṃdehaḥ sarvakāryeṣu kāraṇam upabhoganimittaṃ ca dehāddehāntarāgamaḥ,राजोवाच धर्माधर्मौं न संदेहः सर्वकार्येषु कारणम् उपभोगनिमित्तं च देहाद्देहान्तरागमः
1,48,75,yattvetadbhavatā proktaṃ ko 'hamityetadātmanaḥ vaktuṃ na śakyate śrotuṃ tanmameccā pravartate,यत्त्वेतद्भवता प्रोक्तं को ऽहमित्येतदात्मनः वक्तुं न शक्यते श्रोतुं तन्ममेच्चा प्रवर्तते
1,48,76,yo 'sti yo 'hamiti brahmankathaṃ vaktuṃ na śakyate ātmanyeva na doṣāya śabdo 'hamiti yo dvijā,यो ऽस्ति यो ऽहमिति ब्रह्मन्कथं वक्तुं न शक्यते आत्मन्येव न दोषाय शब्दो ऽहमिति यो द्विजा
1,48,77,brāhmaṇa uvāca śabdo 'hamiti doṣāya nātmanyevaṃ tathaiva tat anātmanyātmavijñānaṃ śabdo vā śrutilakṣaṇaḥ,ब्राह्मण उवाच शब्दो ऽहमिति दोषाय नात्मन्येवं तथैव तत् अनात्मन्यात्मविज्ञानं शब्दो वा श्रुतिलक्षणः
1,48,78,jihvā bravītyahamiti dantauṣṭatāluka nṛpa etenāhaṃ yataḥ sarve vāṅniṣpādanahetavaḥ,जिह्वा ब्रवीत्यहमिति दन्तौष्टतालुक नृप एतेनाहं यतः सर्वे वाङ्निष्पादनहेतवः
1,48,79,kiṃ hetubhirvadūtyeṣā vāgevāhamiti svayam tathāpi vāgahamedvaktumitthaṃ na yujyate,किं हेतुभिर्वदूत्येषा वागेवाहमिति स्वयम् तथापि वागहमेद्वक्तुमित्थं न युज्यते
1,48,80,piṇḍaḥ pṛthagyataḥ puṃsaḥ śiraḥpāṇyādilakṣaṇaḥ tato 'hamiti kutraināṃ saṃjñāṃ rājankaromyaham,पिण्डः पृथग्यतः पुंसः शिरःपाण्यादिलक्षणः ततो ऽहमिति कुत्रैनां संज्ञां राजन्करोम्यहम्
1,48,81,yadyanyo 'sti paraḥ ko 'pi mattaḥ pārthivasattam na deho 'hamayaṃ cānye vaktumevamapīṣyate,यद्यन्यो ऽस्ति परः को ऽपि मत्तः पार्थिवसत्तम् न देहो ऽहमयं चान्ये वक्तुमेवमपीष्यते
1,48,82,yadā samastadeheṣu pumāneko vyavasthitaḥ tadadā hi ko bhavānko 'hamityetadviphalaṃ vacaḥ,यदा समस्तदेहेषु पुमानेको व्यवस्थितः तददा हि को भवान्को ऽहमित्येतद्विफलं वचः
1,48,83,tvaṃ rājā śibikā ceyaṃ vayaṃ vāhāḥ puraḥ sarāḥ ayaṃ ca bhavato loko na sadetannṛpocyate,त्वं राजा शिबिका चेयं वयं वाहाः पुरः सराः अयं च भवतो लोको न सदेतन्नृपोच्यते
1,48,84,vṛkṣāddāru tataśceyaṃ śibikā tvadadhiṣṭitā kva vṛkṣasaṃjñā vai tasyā dārusaṃjñāthavā nṛpa,वृक्षाद्दारु ततश्चेयं शिबिका त्वदधिष्टिता क्व वृक्षसंज्ञा वै तस्या दारुसंज्ञाथवा नृप
1,48,85,vṛkṣārūḍho mahārājo nāyaṃ vadati te janaḥ na ca dāruṇi sarvastvāṃ bravīti śibikāgatam,वृक्षारूढो महाराजो नायं वदति ते जनः न च दारुणि सर्वस्त्वां ब्रवीति शिबिकागतम्
1,48,86,śibikādārusaṃghāto svanāmasthitisaṃsthitaḥ anviṣyatāṃ nṛpaśreṣṭhānandadāśibikā tvayā,शिबिकादारुसंघातो स्वनामस्थितिसंस्थितः अन्विष्यतां नृपश्रेष्ठानन्ददाशिबिका त्वया
1,48,87,evaṃ chatraṃ śalākābhyaḥ pṛthagbhāvo vimṛśyatām kva jātaṃ chatramityeṣa nyāyastvayi tathā mayi,एवं छत्रं शलाकाभ्यः पृथग्भावो विमृश्यताम् क्व जातं छत्रमित्येष न्यायस्त्वयि तथा मयि
1,48,88,pumānstrī gaurajā bājī kuñjaro vihagastaruḥ deheṣu lokasaṃjñeyaṃ vijñeyā karmahetuṣu,पुमान्स्त्री गौरजा बाजी कुञ्जरो विहगस्तरुः देहेषु लोकसंज्ञेयं विज्ञेया कर्महेतुषु
1,48,89,pumānna devo na naro na paśurna ca pādapaḥ śarīrākṛtibhedāstu bhūpaite karmayonayaḥ,पुमान्न देवो न नरो न पशुर्न च पादपः शरीराकृतिभेदास्तु भूपैते कर्मयोनयः
1,48,90,vastu rājeti yalleke yañca rājabhaṭātmakam tathānyaśca nṛpetthaṃ tanna satyaṃ kalpanāmayam,वस्तु राजेति यल्लेके यञ्च राजभटात्मकम् तथान्यश्च नृपेत्थं तन्न सत्यं कल्पनामयम्
1,48,91,yastu kālāntareṇāpi nāśasaṃjñāmupaiti vai pariṇāmādisaṃbhūtaṃ tadvastu nṛpa tañca kim,यस्तु कालान्तरेणापि नाशसंज्ञामुपैति वै परिणामादिसंभूतं तद्वस्तु नृप तञ्च किम्
1,48,92,tvaṃ rājā sarvasokasya pituḥ putro ripo ripuḥ patnyāḥ patiḥ pitā sūnoḥ kastvaṃ bhūpa vadāmyaham,त्वं राजा सर्वसोकस्य पितुः पुत्रो रिपो रिपुः पत्न्याः पतिः पिता सूनोः कस्त्वं भूप वदाम्यहम्
1,48,93,tvaṃ kimetacciraḥ kiṃ tu śirastava tatho daram kimu pādādikaṃ tvetannaiva kiṃ te mahīpate,त्वं किमेतच्चिरः किं तु शिरस्तव तथो दरम् किमु पादादिकं त्वेतन्नैव किं ते महीपते
1,48,94,samastāvayavebhyastvaṃ pṛthagbhūto vyavasthitaḥ ko 'hamityatra nipuṇaṃ bhūtvā cintaya pārthiva,समस्तावयवेभ्यस्त्वं पृथग्भूतो व्यवस्थितः को ऽहमित्यत्र निपुणं भूत्वा चिन्तय पार्थिव
1,48,95,evaṃ vyavasthite tattve mayāhamiti bhāvitum pṛthakūcaraṇaniṣpādyaṃ śakyaṃ tu nṛpate katham,एवं व्यवस्थिते तत्त्वे मयाहमिति भावितुम् पृथकूचरणनिष्पाद्यं शक्यं तु नृपते कथम्
1,49,1,iti śṛbṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvi.pā.ṣṭacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sanandana uvāca niśamya tasyeti vacaḥ paramārthasamanvitam praśrayāvanato bhūtvā tamāha nṛpatirdvijam,इति शृबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वि.पा.ष्टचत्वारिंशो ऽध्यायः सनन्दन उवाच निशम्य तस्येति वचः परमार्थसमन्वितम् प्रश्रयावनतो भूत्वा तमाह नृपतिर्द्विजम्
1,49,2,rājovāca bhagavanyattvayā prokta paramārthamayaṃ vacaḥ śrute tasminbhramantīva manaso mama vṛttayaḥ,राजोवाच भगवन्यत्त्वया प्रोक्त परमार्थमयं वचः श्रुते तस्मिन्भ्रमन्तीव मनसो मम वृत्तयः
1,49,3,etadvivekavijñānaṃ yadi śeṣeṣu jantuṣu bhavatā darśitaṃ vipra tatparaṃ prakṛtermahat,एतद्विवेकविज्ञानं यदि शेषेषु जन्तुषु भवता दर्शितं विप्र तत्परं प्रकृतेर्महत्
1,49,4,nāhaṃ vahāmi śibikāṃ śibikā mayi na sthitā śarīramanyadasmatto yeneyaṃ śibikā dhṛtā,नाहं वहामि शिबिकां शिबिका मयि न स्थिता शरीरमन्यदस्मत्तो येनेयं शिबिका धृता
1,49,5,guṇa pravṛttirbhūtānāṃ pravṛttiḥ karmacoditā pravartante guṇāścaite kiṃ mameti tvayoditam,गुण प्रवृत्तिर्भूतानां प्रवृत्तिः कर्मचोदिता प्रवर्तन्ते गुणाश्चैते किं ममेति त्वयोदितम्
1,49,6,etasminparamārthajña mama śrotrapathaṃ gate mano vihvalatāmeti paramārthārthatāṃ gatam,एतस्मिन्परमार्थज्ञ मम श्रोत्रपथं गते मनो विह्वलतामेति परमार्थार्थतां गतम्
1,49,7,pūrvameva mahābhāga kapilarṣimahaṃ dvija praṣṭumabhyudyato gatvā śreyaḥ kintvatra saṃśaye,पूर्वमेव महाभाग कपिलर्षिमहं द्विज प्रष्टुमभ्युद्यतो गत्वा श्रेयः किन्त्वत्र संशये
1,49,8,tadantare ca bhavatā yadidaṃ vākyamīritam tenaiva paramārthārthaṃ tvayi cetaḥ pradhāvati,तदन्तरे च भवता यदिदं वाक्यमीरितम् तेनैव परमार्थार्थं त्वयि चेतः प्रधावति
1,49,9,kapilarṣirbhagavataḥ sarvabhūtasya vai kila viṣṇoraṃśo jaganmohanāśāya samupāgataḥ,कपिलर्षिर्भगवतः सर्वभूतस्य वै किल विष्णोरंशो जगन्मोहनाशाय समुपागतः
1,49,10,sa eva bhagavānnūnamasmākaṃ hitakāmyayā pratyakṣatāmanugatastathaitadbhavatocyate,स एव भगवान्नूनमस्माकं हितकाम्यया प्रत्यक्षतामनुगतस्तथैतद्भवतोच्यते
1,49,11,tanmahyaṃ mohanāśāya yacchreyaḥ paramaṃ dvija tadvadākhila vijñānajalavīcyujadhirbhavān,तन्मह्यं मोहनाशाय यच्छ्रेयः परमं द्विज तद्वदाखिल विज्ञानजलवीच्युजधिर्भवान्
1,49,12,brāhmaṇa uvāca bhūyaḥ pṛcchasi kiṃ śreyaḥ paramārthena pṛcchasi śreyāṃsi paramārthāni hyaśeṣāṇyena bhūpate,ब्राह्मण उवाच भूयः पृच्छसि किं श्रेयः परमार्थेन पृच्छसि श्रेयांसि परमार्थानि ह्यशेषाण्येन भूपते
1,49,13,devatārādhanaṃ kṛtvā dhanasaṃpadamicchati putrānicchati rājyaṃ ca śreyastasyaiva tannṛpa,देवताराधनं कृत्वा धनसंपदमिच्छति पुत्रानिच्छति राज्यं च श्रेयस्तस्यैव तन्नृप
1,49,14,vivakinastu saṃyogaḥ śreyo 'sau paramātmanā karmayajñādikaṃ śreyaḥ svarlokapaladāyi yat,विवकिनस्तु संयोगः श्रेयो ऽसौ परमात्मना कर्मयज्ञादिकं श्रेयः स्वर्लोकपलदायि यत्
1,49,15,śreyaḥ pradhānaṃ ca phale tadevānabhisaṃhite ātmā dhyeyaḥ sadā bhūpa yogayuktaistathā paraiḥ,श्रेयः प्रधानं च फले तदेवानभिसंहिते आत्मा ध्येयः सदा भूप योगयुक्तैस्तथा परैः
1,49,16,śreya stasyaiva saṃyogaḥ śreyo yaḥ paramātmanaḥ śreyāṃsyevamanekāni śataśo 'tha sahasraśaḥ,श्रेय स्तस्यैव संयोगः श्रेयो यः परमात्मनः श्रेयांस्येवमनेकानि शतशो ऽथ सहस्रशः
1,49,17,saṃtyatra paramārthāstu na tvete śrūyatāṃ ca me dharmo 'yaṃ tyajate kiṃ tu paramārtho dhanaṃ yadi,संत्यत्र परमार्थास्तु न त्वेते श्रूयतां च मे धर्मो ऽयं त्यजते किं तु परमार्थो धनं यदि
1,49,18,vyayaścakriyata kasmātkāmaprāptyupalakṣaṇaḥ mutraścetparamārthākhyaḥ so 'pyanyasya nareśvara,व्ययश्चक्रियत कस्मात्कामप्राप्त्युपलक्षणः मुत्रश्चेत्परमार्थाख्यः सो ऽप्यन्यस्य नरेश्वर
1,49,19,paramārthabhūtaḥ so 'nyasya paramārtho hi naḥ pitā evaṃ na paramārtho 'sti jagatyatra carācare,परमार्थभूतः सो ऽन्यस्य परमार्थो हि नः पिता एवं न परमार्थो ऽस्ति जगत्यत्र चराचरे
1,49,20,paramārtho hi kāryāṇi karaṇānāmaśeṣataḥ rājyādiprāptiratroktā paramārthatayā yadi,परमार्थो हि कार्याणि करणानामशेषतः राज्यादिप्राप्तिरत्रोक्ता परमार्थतया यदि
1,49,21,paramārthā bhavantyatra na bhavanti ca vai tataḥ ṛgyajuḥsāmaniṣpādyaṃ yajñakarma mataṃ tava,परमार्था भवन्त्यत्र न भवन्ति च वै ततः ऋग्यजुःसामनिष्पाद्यं यज्ञकर्म मतं तव
1,49,22,paramārthabhūtaṃ tatrāpi śrūyatāṃ gadato mama yattu niṣpādyate kāryaṃ mṛdā kāraṇabhūtayā,परमार्थभूतं तत्रापि श्रूयतां गदतो मम यत्तु निष्पाद्यते कार्यं मृदा कारणभूतया
1,49,23,tatkāraṇānugamanājjāyate nṛpa mṛnmayam evaṃ vināśibhirdravyaiḥ samidājyakuśādibhiḥ,तत्कारणानुगमनाज्जायते नृप मृन्मयम् एवं विनाशिभिर्द्रव्यैः समिदाज्यकुशादिभिः
1,49,24,niṣpādyate kriyā yā tu sā bhavitrī vināśinī anāśī paramārthastu prājñairabhyupagamyate,निष्पाद्यते क्रिया या तु सा भवित्री विनाशिनी अनाशी परमार्थस्तु प्राज्ञैरभ्युपगम्यते
1,49,25,yattuṃ nāśi na saṃdeho nāśidravyopapāditam tadevāpaladaṃ karma paramārtho mato mama,यत्तुं नाशि न संदेहो नाशिद्रव्योपपादितम् तदेवापलदं कर्म परमार्थो मतो मम
1,49,26,muktisādhanabhūtatvātparamārtho na sādhanam dhyānamevātmano bhūpaparamārthārthaśabditam,मुक्तिसाधनभूतत्वात्परमार्थो न साधनम् ध्यानमेवात्मनो भूपपरमार्थार्थशब्दितम्
1,49,27,bhedakāri parebhyastu paramārtho na bhedavān paramārthātmanoryogaḥ paramārtha itīṣyate,भेदकारि परेभ्यस्तु परमार्थो न भेदवान् परमार्थात्मनोर्योगः परमार्थ इतीष्यते
1,49,28,mithyaitadanyaddravyaṃ hi naitaddravyamayaṃ yataḥ tasmācchreyāṃsyaśeṣāṇi nṛpaitāni na saṃśayaḥ,मिथ्यैतदन्यद्द्रव्यं हि नैतद्द्रव्यमयं यतः तस्माच्छ्रेयांस्यशेषाणि नृपैतानि न संशयः
1,49,29,paramārthastu bhūpāla saṃkṣepācchrūyatāṃ mama eko vyāpī samaḥ śuddho nirguṇa prakṛteḥ paraḥ,परमार्थस्तु भूपाल संक्षेपाच्छ्रूयतां मम एको व्यापी समः शुद्धो निर्गुण प्रकृतेः परः
1,49,30,janmavṛddhyādirahita ātmā sarvagato nṛpa parijñānamayo sadbhirnāmajātyādibhivibhuḥ,जन्मवृद्ध्यादिरहित आत्मा सर्वगतो नृप परिज्ञानमयो सद्भिर्नामजात्यादिभिविभुः
1,49,31,na yogavānna yukto 'bhūnnaiva pārthivaḥ yokṣyati tasyātmaparadeheṣu sato 'pyekamayaṃ hi tat,न योगवान्न युक्तो ऽभून्नैव पार्थिवः योक्ष्यति तस्यात्मपरदेहेषु सतो ऽप्येकमयं हि तत्
1,49,32,vijñānaṃ paramārtho 'sau vetti no 'tathyadarśanaḥ veṇuraṅghravibhedena bhedaḥ ṣaṅjādisaṃjñitaḥ,विज्ञानं परमार्थो ऽसौ वेत्ति नो ऽतथ्यदर्शनः वेणुरङ्घ्रविभेदेन भेदः षङ्जादिसंज्ञितः
1,49,33,abhedo vyāpino vāyostathā tasya mahātmanaḥ ekatvaṃ rūpabhedaśca vāhyakarmapravṛttijaḥ,अभेदो व्यापिनो वायोस्तथा तस्य महात्मनः एकत्वं रूपभेदश्च वाह्यकर्मप्रवृत्तिजः
1,49,34,devādibhedamadhyāste nāstyevācaraṇo hi saḥ śṛṇvatra bhūpa prāgvṛttaṃ yadgītamṛbhuṇā bhavet,देवादिभेदमध्यास्ते नास्त्येवाचरणो हि सः शृण्वत्र भूप प्राग्वृत्तं यद्गीतमृभुणा भवेत्
1,49,35,avabodhaṃ janayato nidādhasya dvijanmanaḥ ṛbhurnāmābavatputro brahmaṇaḥ parameṣṭinaḥ,अवबोधं जनयतो निदाधस्य द्विजन्मनः ऋभुर्नामाबवत्पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्टिनः
1,49,36,vijñāta tattvasadbhāvo nisargādeva bhūpate tasya śiṣyo nidāgho 'bhūtpulastyatanayaḥ purā,विज्ञात तत्त्वसद्भावो निसर्गादेव भूपते तस्य शिष्यो निदाघो ऽभूत्पुलस्त्यतनयः पुरा
1,49,37,prādādaśeṣavijñānaṃ sa tasmai parayā mudā avāptajñāna tattvasya na tasyādvaitavāsanā,प्रादादशेषविज्ञानं स तस्मै परया मुदा अवाप्तज्ञान तत्त्वस्य न तस्याद्वैतवासना
1,49,38,sa ṛbhustarkayāmāsa nidāghasya nareśvara devikāyāstaṭe vīra nāgaraṃ nāma vai puram,स ऋभुस्तर्कयामास निदाघस्य नरेश्वर देविकायास्तटे वीर नागरं नाम वै पुरम्
1,49,39,samṛddhamatiramyaṃ ca pulastyena niveśitam ramyopavanaparyantaṃ sa tasminpārthavottama,समृद्धमतिरम्यं च पुलस्त्येन निवेशितम् रम्योपवनपर्यन्तं स तस्मिन्पार्थवोत्तम
1,49,40,nidādhanāmāyogajñastasya śiṣyo 'bhavatpurā divye varṣasahasre tu samatīte 'sya tatpuram,निदाधनामायोगज्ञस्तस्य शिष्यो ऽभवत्पुरा दिव्ये वर्षसहस्रे तु समतीते ऽस्य तत्पुरम्
1,49,41,jagāma sa ṛbhuḥ śiṣyaṃ nidāghamavalokitum sa tasya vaiśvadevanti dvārālokanagocaraḥ,जगाम स ऋभुः शिष्यं निदाघमवलोकितुम् स तस्य वैश्वदेवन्ति द्वारालोकनगोचरः
1,49,42,sthita stena gṛhītārtho nijaveśma praveśitaḥ prakṣālitāṅghripāṇiṃ ca kṛtāsanaparigraham,स्थित स्तेन गृहीतार्थो निजवेश्म प्रवेशितः प्रक्षालिताङ्घ्रिपाणिं च कृतासनपरिग्रहम्
1,49,43,uvāca sa dvijaśreṣṭho bhujyatāmiti sādaram ṛbhuruvāca bho vipravarya bhoktavyaṃ yadatra bhavato gṛhe,उवाच स द्विजश्रेष्ठो भुज्यतामिति सादरम् ऋभुरुवाच भो विप्रवर्य भोक्तव्यं यदत्र भवतो गृहे
1,49,44,tatkathyatāṃ kadanneṣu na prītiḥ satataṃ mama nidāgha uvāca saktuyāvakavrīhīnāmapūpānāṃ ca me gṛhe,तत्कथ्यतां कदन्नेषु न प्रीतिः सततं मम निदाघ उवाच सक्तुयावकव्रीहीनामपूपानां च मे गृहे
1,49,45,yadrocate dvijaśreṣṭha tāvadbhuṅkṣva yathecchayā ṛbhuruvāca kadannāni dijaitāni miṣṭamannaṃ prayaccha me,यद्रोचते द्विजश्रेष्ठ तावद्भुङ्क्ष्व यथेच्छया ऋभुरुवाच कदन्नानि दिजैतानि मिष्टमन्नं प्रयच्छ मे
1,49,46,saṃyāvapāyasādīni cekṣukā rasavanti ca nidāgha uvāca gṛhe śālini madgehe yatkiñcidati śobhanam,संयावपायसादीनि चेक्षुका रसवन्ति च निदाघ उवाच गृहे शालिनि मद्गेहे यत्किञ्चिदति शोभनम्
1,49,47,bhojyeṣu sādhanaṃ miṣṭaṃ tenāsyānnaṃ prasādhaya ityuktā tena sā patnī miṣṭamannaṃ dvijasya tat,भोज्येषु साधनं मिष्टं तेनास्यान्नं प्रसाधय इत्युक्ता तेन सा पत्नी मिष्टमन्नं द्विजस्य तत्
1,49,48,prasādhitavatī tadvai bharturvacanagauravāt na bhuktavantamicchāto miṣṭamannaṃ mahāmunim,प्रसाधितवती तद्वै भर्तुर्वचनगौरवात् न भुक्तवन्तमिच्छातो मिष्टमन्नं महामुनिम्
1,49,49,nidāghaḥ prāhabhūpāla praśrayāvanataḥ sthitaḥ nidāgha uvāca api te paramā tṛptirutpannā puṣṭireva,निदाघः प्राहभूपाल प्रश्रयावनतः स्थितः निदाघ उवाच अपि ते परमा तृप्तिरुत्पन्ना पुष्टिरेव
1,49,50,api te mānasaṃ svasthamāhāreṇa kṛtaṃ dvija kva nivāsī bhavānvipra kva vā gantuṃ samudyataḥ,अपि ते मानसं स्वस्थमाहारेण कृतं द्विज क्व निवासी भवान्विप्र क्व वा गन्तुं समुद्यतः
1,49,51,āgamyate ca bhavatā yatastaśca nivedyatām ṛmuruvāca kṣudhitasya ca bhukte 'nne tṛptirbrahmanvijāyate,आगम्यते च भवता यतस्तश्च निवेद्यताम् ऋमुरुवाच क्षुधितस्य च भुक्ते ऽन्ने तृप्तिर्ब्रह्मन्विजायते
1,49,52,na me kṣudhā bhavettṝptiḥ kasmānmāṃ dvija pṛcchati vahninā pārthivenādau dagdhe vai kṣurāpīśvaḥ,न मे क्षुधा भवेत्तॄप्तिः कस्मान्मां द्विज पृच्छति वह्निना पार्थिवेनादौ दग्धे वै क्षुरापीश्वः
1,49,53,bhavatyaṃbhasi ca kṣīṇe nṛṇāṃ tṛṣṇāsamudbhavaḥ kṣuttṛṣṇe dehadharmākhye na mamaite yato dvija,भवत्यंभसि च क्षीणे नृणां तृष्णासमुद्भवः क्षुत्तृष्णे देहधर्माख्ये न ममैते यतो द्विज
1,49,54,tataḥ kṣutsaṃbhavābhāvāttṛptirastyeva me sadā manasaḥ svasthatā tuṣṭiścittadharmāvimau dvija,ततः क्षुत्संभवाभावात्तृप्तिरस्त्येव मे सदा मनसः स्वस्थता तुष्टिश्चित्तधर्माविमौ द्विज
1,49,55,cetaso yasya yatpṛṣṭaṃ pumānebhirna yujyate kva nivāsastavetyuktaṃ kva gantāsi ca yattvayā,चेतसो यस्य यत्पृष्टं पुमानेभिर्न युज्यते क्व निवासस्तवेत्युक्तं क्व गन्तासि च यत्त्वया
1,49,56,kutaścāgamyate tvetātrritaye 'pi nibodha me pumānsavargato vyāpītyākāśavadayaṃ yataḥ,कुतश्चागम्यते त्वेतात्र्रितये ऽपि निबोध मे पुमान्सवर्गतो व्यापीत्याकाशवदयं यतः
1,49,57,kutaḥ kutra kva gantāsītyetadapyarthavatkatham so 'haṃ gantā na cāgantā naikadeśaniketanaḥ,कुतः कुत्र क्व गन्तासीत्येतदप्यर्थवत्कथम् सो ऽहं गन्ता न चागन्ता नैकदेशनिकेतनः
1,49,58,tvaṃ cānye ca na ca tvaṃ tvaṃ nānye naivāhamapyaham miṣṭanne miṣṭamityeṣā jihvā sā me kṛtā tava,त्वं चान्ये च न च त्वं त्वं नान्ये नैवाहमप्यहम् मिष्टन्ने मिष्टमित्येषा जिह्वा सा मे कृता तव
1,49,59,kiṃ vakṣyatīti tatrāpi śrūyatāṃ dvijasattamā miṣṭameva yadāmiṣṭaṃ tadevodvegakāraṇam,किं वक्ष्यतीति तत्रापि श्रूयतां द्विजसत्तमा मिष्टमेव यदामिष्टं तदेवोद्वेगकारणम्
1,49,60,amiṣṭaṃ jāyate miṣṭaṃ miṣṭādudvijate janaḥ ādimadhyāvasāneṣu kimannaṃ rucikāraṇam,अमिष्टं जायते मिष्टं मिष्टादुद्विजते जनः आदिमध्यावसानेषु किमन्नं रुचिकारणम्
1,49,61,mṛṇmayaṃ hi mṛdā yadvadgṛhaṃ liptaṃ sthirībhavet pārthivo 'yaṃ tathā dehaḥ pārthivaiḥ paramāṇubhiḥ,मृण्मयं हि मृदा यद्वद्गृहं लिप्तं स्थिरीभवेत् पार्थिवो ऽयं तथा देहः पार्थिवैः परमाणुभिः
1,49,62,yavagodhūmamudgādir ghṛtaṃ tailaṃ payo dadhi guḍaḥ phalānīti tathā pārthivāḥ paramāṇavaḥ,यवगोधूममुद्गादिर् घृतं तैलं पयो दधि गुडः फलानीति तथा पार्थिवाः परमाणवः
1,49,63,tadetadbhavatā jñātvā miṣṭāmiṣṭavicāri yat tanmanaḥ śamanālabi kāryaṃ prāpyaṃ hi muktaye,तदेतद्भवता ज्ञात्वा मिष्टामिष्टविचारि यत् तन्मनः शमनालबि कार्यं प्राप्यं हि मुक्तये
1,49,64,ityākarṇya vacastasya paramārthāśritaṃ nṛpa praṇipatya mahābhāgo nidāgho vākyamabravīt,इत्याकर्ण्य वचस्तस्य परमार्थाश्रितं नृप प्रणिपत्य महाभागो निदाघो वाक्यमब्रवीत्
1,49,65,prasīda maddhitārthāya kathyatāṃ yastvamāgataḥ naṣṭo mohastavākarṇya vacāṃsyetāni me dvija,प्रसीद मद्धितार्थाय कथ्यतां यस्त्वमागतः नष्टो मोहस्तवाकर्ण्य वचांस्येतानि मे द्विज
1,49,66,ṛbhuruvāca ṛbhurasmi tavācāryaḥ prajñādānāya te dvija ihāgato 'haṃ dāsyāmi paramārthaṃ subodhitam,ऋभुरुवाच ऋभुरस्मि तवाचार्यः प्रज्ञादानाय ते द्विज इहागतो ऽहं दास्यामि परमार्थं सुबोधितम्
1,49,67,eka evamidaṃ viddhi na bhedi sakalaṃ jagat vāsudevābhidheyasya svarupaṃ parātmanaḥ,एक एवमिदं विद्धि न भेदि सकलं जगत् वासुदेवाभिधेयस्य स्वरुपं परात्मनः
1,49,68,brahmaṇa uvāca tathetyuktvā nidādhena praṇipātapuraḥ saram pūjitaḥ parayā bhaktyānicchitaḥ prayayau vibhuḥ,ब्रह्मण उवाच तथेत्युक्त्वा निदाधेन प्रणिपातपुरः सरम् पूजितः परया भक्त्यानिच्छितः प्रययौ विभुः
1,49,69,punavaṣasahasrante samāyāto nareśvara nidāghajñānadānāya tadeva nagaraṃ guruḥ,पुनवषसहस्रन्ते समायातो नरेश्वर निदाघज्ञानदानाय तदेव नगरं गुरुः
1,49,70,nagarasya bahiḥ so 'tha nidāghaṃ dṛṣṭavān munim mahābalaparīvāre puraṃ viśati pārthive,नगरस्य बहिः सो ऽथ निदाघं दृष्टवान् मुनिम् महाबलपरीवारे पुरं विशति पार्थिवे
1,49,71,dūrasthitaṃ mahābhāge janasaṃmardavarjakam kṣutkṣāmakaṇṭhamāyāntamaraṇyātsasamitkuśam,दूरस्थितं महाभागे जनसंमर्दवर्जकम् क्षुत्क्षामकण्ठमायान्तमरण्यात्ससमित्कुशम्
1,49,72,dṛṣṭvā nidāghaṃ sa ṛbhurupāgatyābhivādya ca uvāca kasmādekāntaṃ sthīyata bhavatā dvija,दृष्ट्वा निदाघं स ऋभुरुपागत्याभिवाद्य च उवाच कस्मादेकान्तं स्थीयत भवता द्विज
1,49,73,nidāgha uvāca bho vipra janasaṃmarddo mahāneṣa janeśvare pravivakṣau pure ramye tenātra sthīyate mayā,निदाघ उवाच भो विप्र जनसंमर्द्दो महानेष जनेश्वरे प्रविवक्षौ पुरे रम्ये तेनात्र स्थीयते मया
1,49,74,ṛbhuruvāca narādhipo 'tra katamaḥ katamaścetaro janaḥ kathyatāṃ me dvijaśreṣṭha tvamabhijño mato mama,ऋभुरुवाच नराधिपो ऽत्र कतमः कतमश्चेतरो जनः कथ्यतां मे द्विजश्रेष्ठ त्वमभिज्ञो मतो मम
1,49,75,nidāgha uvāca yo 'yaṃ gajendramunmattamadriśṛṅgasamucchrayam adhiruḍho narendro 'yaṃ parito yastathetaraḥ,निदाघ उवाच यो ऽयं गजेन्द्रमुन्मत्तमद्रिशृङ्गसमुच्छ्रयम् अधिरुढो नरेन्द्रो ऽयं परितो यस्तथेतरः
1,49,76,ṛbhuruvāca etau hi gajarājānau dṛṣṭau hi yugapanmayā bhavatā nirviśeṣeṇa pṛthagvedopalakṣitau,ऋभुरुवाच एतौ हि गजराजानौ दृष्टौ हि युगपन्मया भवता निर्विशेषेण पृथग्वेदोपलक्षितौ
1,49,77,tatkathyatāṃ mahābhāga viśeṣo bhavatānayoḥ jñātumicchāmyahaṃ ko 'tra gajaḥ ko vā narādhipaḥ,तत्कथ्यतां महाभाग विशेषो भवतानयोः ज्ञातुमिच्छाम्यहं को ऽत्र गजः को वा नराधिपः
1,49,78,nidādha uvāca gajoyo 'yamadho brahmannuparyasyaiṣa bhūpatiḥ vāhyavāhakasaṃbandhaṃ ko na jānāti vai dvija,निदाध उवाच गजोयो ऽयमधो ब्रह्मन्नुपर्यस्यैष भूपतिः वाह्यवाहकसंबन्धं को न जानाति वै द्विज
1,49,79,ṛbhuruvāca brahmanyathāhaṃ jānīyāṃ tathā māmavabodhaya adhaḥ sattvavibhāgaṃ kiṃ kiṃ corddhamabhidhīyate,ऋभुरुवाच ब्रह्मन्यथाहं जानीयां तथा मामवबोधय अधः सत्त्वविभागं किं किं चोर्द्धमभिधीयते
1,49,80,brāhmaṇa uvāca ityuktvā sahasāruhya nidāghaḥ prāha taṃ ṛbhum śrayatāṃ kathayāmyeṣa yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi,ब्राह्मण उवाच इत्युक्त्वा सहसारुह्य निदाघः प्राह तं ऋभुम् श्रयतां कथयाम्येष यन्मां त्वं परिपृच्छसि
1,49,81,uparyahaṃ yathā rājā tvamadhaḥkuñjaro yathā avabodhāya te brahmandṛṣṭānto darśito mayā,उपर्यहं यथा राजा त्वमधःकुञ्जरो यथा अवबोधाय ते ब्रह्मन्दृष्टान्तो दर्शितो मया
1,49,82,ṛbhuruvāca tvaṃ rājeva dvijaśreṣṭha sthito 'haṃ gajavadyadi tadevaṃ tvaṃ samācakṣva katamastvamahaṃ tathā,ऋभुरुवाच त्वं राजेव द्विजश्रेष्ठ स्थितो ऽहं गजवद्यदि तदेवं त्वं समाचक्ष्व कतमस्त्वमहं तथा
1,49,83,brāhmaṇa uvāca ityuktaḥ satvarastasya caraṇāvabhivandya saḥ nidādhaḥ prāha bhagavannācāryastvamṛbhurmam,ब्राह्मण उवाच इत्युक्तः सत्वरस्तस्य चरणावभिवन्द्य सः निदाधः प्राह भगवन्नाचार्यस्त्वमृभुर्मम्
1,49,84,nānyasyādvai vasaṃskārasaṃskṛtaṃ mānasaṃ tathā yathācāryasya tena tvāṃ manye prāptamahaṃ gurum,नान्यस्याद्वै वसंस्कारसंस्कृतं मानसं तथा यथाचार्यस्य तेन त्वां मन्ये प्राप्तमहं गुरुम्
1,49,85,ṛbhuruvāca tavopadeśadānāya pūrvaśuśrūṣaṇāttava gurusnehādṛbhurnāmanidāghaṃ samupāgataḥ,ऋभुरुवाच तवोपदेशदानाय पूर्वशुश्रूषणात्तव गुरुस्नेहादृभुर्नामनिदाघं समुपागतः
1,49,86,tadetadupadiṣṭaṃ te saṃkṣepeṇa mahāmate paramārthasārabhūtaṃ yattadadvaitamaśeṣataḥ,तदेतदुपदिष्टं ते संक्षेपेण महामते परमार्थसारभूतं यत्तदद्वैतमशेषतः
1,49,87,brāhmaṇa uvāca evamuktvā dadau vidyāṃ nidāghaṃ sa ṛbhurguruḥ nidāgho 'pyupadeśena tenādvaitaparo 'bhavat,ब्राह्मण उवाच एवमुक्त्वा ददौ विद्यां निदाघं स ऋभुर्गुरुः निदाघो ऽप्युपदेशेन तेनाद्वैतपरो ऽभवत्
1,49,88,sarvabhūtānyabhedena dadṛśe sa tadātmanaḥ tathā brahmatanau muktimavāca paramādvijaḥ,सर्वभूतान्यभेदेन ददृशे स तदात्मनः तथा ब्रह्मतनौ मुक्तिमवाच परमाद्विजः
1,49,89,tathā tvamapi dharmajña tulyātmaripubāndhavaḥ bhava sarvagataṃ jñānamātmānamavanīpate,तथा त्वमपि धर्मज्ञ तुल्यात्मरिपुबान्धवः भव सर्वगतं ज्ञानमात्मानमवनीपते
1,49,90,sitanīlādibhedena yathaikaṃ dṛśyate nabhaḥ bhrāntadṛṣṭibhirātmāpi tathaikaḥ sanpṛthak pṛthak,सितनीलादिभेदेन यथैकं दृश्यते नभः भ्रान्तदृष्टिभिरात्मापि तथैकः सन्पृथक् पृथक्
1,49,91,ekaḥ samastaṃ yadihāsti kiñcittadacyuto nāsti paraṃ tato 'nyat so 'haṃ sa ca tvaṃ sa ca sarvametadātmāṃsvayaṃ bhātyapabhedamohaḥ,एकः समस्तं यदिहास्ति किञ्चित्तदच्युतो नास्ति परं ततो ऽन्यत् सो ऽहं स च त्वं स च सर्वमेतदात्मांस्वयं भात्यपभेदमोहः
1,49,92,sanandana uvāca itīritastena sa rājavaryastatyāja bhedaṃ paramārthadṛṣṭiḥ sa cāpi jātismaraṇāvabodastatraiva janmanyapavargamāpa,सनन्दन उवाच इतीरितस्तेन स राजवर्यस्तत्याज भेदं परमार्थदृष्टिः स चापि जातिस्मरणावबोदस्तत्रैव जन्मन्यपवर्गमाप
1,49,93,paramārthādhyātmametattubhyamuktaṃ munīśvara brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śrortṛāṇāṃ cāpi muktidam,परमार्थाध्यात्ममेतत्तुभ्यमुक्तं मुनीश्वर ब्राह्मणक्षत्रियविशां श्रोर्तृआणां चापि मुक्तिदम्
1,49,94,yathā pṛṣṭaṃ tvayā brahmaṃstathā te gaditaṃ mayā brahmajñānamidaṃ śuddhaṃ kimanyatkathayāmi vai,यथा पृष्टं त्वया ब्रह्मंस्तथा ते गदितं मया ब्रह्मज्ञानमिदं शुद्धं किमन्यत्कथयामि वै
1,50,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvi.pā.ekonapañcāśattamodhyāyaḥ sūta uvāca śrutvā sanandanasyetthaṃ vacanaṃ nārado muniḥ asaṃtuṣṭa iva prāha bhrātaraṃ taṃ sanandanam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वि.पा.एकोनपञ्चाशत्तमोध्यायः सूत उवाच श्रुत्वा सनन्दनस्येत्थं वचनं नारदो मुनिः असंतुष्ट इव प्राह भ्रातरं तं सनन्दनम्
1,50,2,nārada uvāca bhagavansarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭaṃ bhavato mayā tathāpi nātmā prīyeta śṛṇvanharikathāṃ muhuḥ,नारद उवाच भगवन्सर्वमाख्यातं यत्पृष्टं भवतो मया तथापि नात्मा प्रीयेत शृण्वन्हरिकथां मुहुः
1,50,3,śrūyate vyāsaputrastu śukaḥ paramadharmavit siddhiṃ sumahatīṃ prāpto nirviṇṇo 'vāntaraṃ bahiḥ,श्रूयते व्यासपुत्रस्तु शुकः परमधर्मवित् सिद्धिं सुमहतीं प्राप्तो निर्विण्णो ऽवान्तरं बहिः
1,50,4,brahmanpuṃsastu vijñānaṃ mahatāṃ sevanaṃ vinā na jāyate kathaṃ prāpto jñānaṃ vyāsātmajaḥ śiśuḥ,ब्रह्मन्पुंसस्तु विज्ञानं महतां सेवनं विना न जायते कथं प्राप्तो ज्ञानं व्यासात्मजः शिशुः
1,50,5,tasya janmarahasyaṃ me kamacāpyasya śṛṇvate samākhyāhi mahābhāga mo7śāstrārthavidbhavān,तस्य जन्मरहस्यं मे कमचाप्यस्य शृण्वते समाख्याहि महाभाग मो७शास्त्रार्थविद्भवान्
1,50,6,sanandana uvāca śṛṇu viprapravakṣyāmi śukotpattiṃ samāsataḥ yāṃ śrutvā brahmatattvajño jāyate mānavo mune,सनन्दन उवाच शृणु विप्रप्रवक्ष्यामि शुकोत्पत्तिं समासतः यां श्रुत्वा ब्रह्मतत्त्वज्ञो जायते मानवो मुने
1,50,7,na hāyanairna palitairna vittena na bandhubhiḥ ṛṣayaścakrire dharmaṃ yo 'nūcānaḥ sa no mahān,न हायनैर्न पलितैर्न वित्तेन न बन्धुभिः ऋषयश्चक्रिरे धर्मं यो ऽनूचानः स नो महान्
1,50,8,nārada uvāca anūcānaḥ kathaṃbrahmanpumānbhavati mānada tanme karma samācakṣva śrotuṃ kautūhalaṃ mama,नारद उवाच अनूचानः कथंब्रह्मन्पुमान्भवति मानद तन्मे कर्म समाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम
1,50,9,sanandana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi hyanūcānasya lakṣaṇam yajjñātvā sāṅgavedānāmabhijño jāyate naraḥ,सनन्दन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि ह्यनूचानस्य लक्षणम् यज्ज्ञात्वा साङ्गवेदानामभिज्ञो जायते नरः
1,50,10,śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ jyotiṣaṃ tathā chandaḥśāstraṃ ṣaḍetāni vādāṅgāni vidurbudhāḥ,शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषं तथा छन्दःशास्त्रं षडेतानि वादाङ्गानि विदुर्बुधाः
1,50,11,ṛgvedro 'tha yadurvedaḥ sāmavedo hyatharvaṇaḥ vedāścatvāra evaite proktā dharmanirūpaṇe,ऋग्वेद्रो ऽथ यदुर्वेदः सामवेदो ह्यथर्वणः वेदाश्चत्वार एवैते प्रोक्ता धर्मनिरूपणे
1,50,12,sāṃgānvedānguroryastu samadhīte dvijottamaḥ so 'nūcānaḥ prabhavati nānyathā granthakoṭibhiḥ,सांगान्वेदान्गुरोर्यस्तु समधीते द्विजोत्तमः सो ऽनूचानः प्रभवति नान्यथा ग्रन्थकोटिभिः
1,50,13,nārada uvāca aṅgānāṃ lakṣaṇaṃ brūhi vedānāṃ cāpi vistarāt tvaṃmasmāsu mahāvijñaḥ sāṃgeṣveteṣu mānada,नारद उवाच अङ्गानां लक्षणं ब्रूहि वेदानां चापि विस्तरात् त्वंमस्मासु महाविज्ञः सांगेष्वेतेषु मानद
1,50,14,sanandana uvāca praśnabhāro 'yamatulastvayā mama kṛto dvija saṃkṣepātkathayiṣyāmi sārameṣāṃ suniścitam,सनन्दन उवाच प्रश्नभारो ऽयमतुलस्त्वया मम कृतो द्विज संक्षेपात्कथयिष्यामि सारमेषां सुनिश्चितम्
1,50,15,svaraḥ pradhānaḥ śikṣāyāṃ kīrttito munibhirdijaiḥ vedānāṃ vedavidbhistu tacchṛṇuṣva vadāmi te,स्वरः प्रधानः शिक्षायां कीर्त्तितो मुनिभिर्दिजैः वेदानां वेदविद्भिस्तु तच्छृणुष्व वदामि ते
1,50,16,ārcikaṃ gāthikaṃ caiva sāmikaṃ ca svarāntaram kṛtānte svaraśāstrāṇāṃ prayoktavya viśeṣataḥ,आर्चिकं गाथिकं चैव सामिकं च स्वरान्तरम् कृतान्ते स्वरशास्त्राणां प्रयोक्तव्य विशेषतः
1,50,17,ekāntaraḥ svaro hyapsu gāthāsudvyantaraḥ svaraḥ sāmasu tryantaraṃ vidyādetāvatsvarato 'ntaram,एकान्तरः स्वरो ह्यप्सु गाथासुद्व्यन्तरः स्वरः सामसु त्र्यन्तरं विद्यादेतावत्स्वरतो ऽन्तरम्
1,50,18,ṛksāmayajuraṅgāni ye yajñeṣu prayuñjate avijñānāddhi śikṣāyāsteṣāṃ bhavati visvaraḥ,ऋक्सामयजुरङ्गानि ये यज्ञेषु प्रयुञ्जते अविज्ञानाद्धि शिक्षायास्तेषां भवति विस्वरः
1,50,19,mantro hīnaḥ svarato varṇato vā mithyāprayukto na tamarthamāha sa vāgvajro yajamānaṃ hirnāsti yathendraśatruḥ svarato 'parādhāt,मन्त्रो हीनः स्वरतो वर्णतो वा मिथ्याप्रयुक्तो न तमर्थमाह स वाग्वज्रो यजमानं हिर्नास्ति यथेन्द्रशत्रुः स्वरतो ऽपराधात्
1,50,20,uraḥ kaṇṭhaḥ śiraścaiva sthānāni trīṇi vāṅkye savanānyāhuretāni sāma vāpyarddhatoṃ'taram,उरः कण्ठः शिरश्चैव स्थानानि त्रीणि वाङ्क्ये सवनान्याहुरेतानि साम वाप्यर्द्धतोंऽतरम्
1,50,21,uraḥ saptavivāraṃ syāttathā kaṇṭhastathā śiraḥ na ca śakto 'si vyaktastu tathā prāvacanā vidhiḥ,उरः सप्तविवारं स्यात्तथा कण्ठस्तथा शिरः न च शक्तो ऽसि व्यक्तस्तु तथा प्रावचना विधिः
1,50,22,kaṭhakālāpavṛtteṣu taittirāhvarakeṣu ca ṛgvede sāmavede ca vaktavyaḥ prathamaḥ svaraḥ,कठकालापवृत्तेषु तैत्तिराह्वरकेषु च ऋग्वेदे सामवेदे च वक्तव्यः प्रथमः स्वरः
1,50,23,ṛgvedastu dvitīyena tṛtīyena ca vartate uccamadhyamasaṃghātaḥ svaro bhavati pārthivaḥ,ऋग्वेदस्तु द्वितीयेन तृतीयेन च वर्तते उच्चमध्यमसंघातः स्वरो भवति पार्थिवः
1,50,24,tṛtīya prathamakruṣṭā kurvantyāhvarakān svarān dvitīyādyāstu madrāntāstaittirīyāścatuḥsvarān,तृतीय प्रथमक्रुष्टा कुर्वन्त्याह्वरकान् स्वरान् द्वितीयाद्यास्तु मद्रान्तास्तैत्तिरीयाश्चतुःस्वरान्
1,50,25,prathamaśca dvitīyaśca tṛtīyo 'tha caturthakaḥ mandraḥ kruṣṭo munīśvara etānkurvanti sāmagāḥ,प्रथमश्च द्वितीयश्च तृतीयो ऽथ चतुर्थकः मन्द्रः क्रुष्टो मुनीश्वर एतान्कुर्वन्ति सामगाः
1,50,26,dvitīyaprathamāvetau nāṇḍibhāllavinau svarau tathā śātapathāvetau svarau vājasaneyinām,द्वितीयप्रथमावेतौ नाण्डिभाल्लविनौ स्वरौ तथा शातपथावेतौ स्वरौ वाजसनेयिनाम्
1,50,27,ete viśeṣataḥ proktāḥ svarā vai sārvavaidikāḥ ityetañcaritaṃ sarvaṃ svarāṇāṃ sārvavaidikam,एते विशेषतः प्रोक्ताः स्वरा वै सार्ववैदिकाः इत्येतञ्चरितं सर्वं स्वराणां सार्ववैदिकम्
1,50,28,sāmavede tu vakṣyāmi svarāṇāṃ caritaṃ yathā alpagranthaṃ prabhūtārthaṃ sāmavedāṅgamuttamam,सामवेदे तु वक्ष्यामि स्वराणां चरितं यथा अल्पग्रन्थं प्रभूतार्थं सामवेदाङ्गमुत्तमम्
1,50,29,tānarāgasvaragrāmamūrcchanānāṃ tu lakṣaṇam pavitraṃ pāvanaṃ puṇyaṃ yathā tubhyaṃ prakīrtitam,तानरागस्वरग्राममूर्च्छनानां तु लक्षणम् पवित्रं पावनं पुण्यं यथा तुभ्यं प्रकीर्तितम्
1,50,30,śikṣāmāhurdvijātīnāmṛgyajuḥ sāmalakṣaṇam sapta svarāsrayo grāmā mṛrchanāstvekaviṃśatiḥ,शिक्षामाहुर्द्विजातीनामृग्यजुः सामलक्षणम् सप्त स्वरास्रयो ग्रामा मृर्छनास्त्वेकविंशतिः
1,50,31,tānā ekonapañcāśadityetaḥsvaramaṇḍalam ṣaṅjaśca ṛṣabhaścaiva gāndhāro madhyamastathā,ताना एकोनपञ्चाशदित्येतःस्वरमण्डलम् षङ्जश्च ऋषभश्चैव गान्धारो मध्यमस्तथा
1,50,32,pañcamo dhaivataścaivaṃ niṣādaḥ saptamaḥ svaraḥ ṣaṅjamadhyamagāndhārāsrarayo grāmāḥ prakīrtitāḥ,पञ्चमो धैवतश्चैवं निषादः सप्तमः स्वरः षङ्जमध्यमगान्धारास्ररयो ग्रामाः प्रकीर्तिताः
1,50,33,bhūrllokājjāyate ṣaṅjo bhuvarlokāñca madhyamaḥ svargābhrāñcaiva gāndhāro grāmasthānāni trīṇi hi,भूर्ल्लोकाज्जायते षङ्जो भुवर्लोकाञ्च मध्यमः स्वर्गाभ्राञ्चैव गान्धारो ग्रामस्थानानि त्रीणि हि
1,50,34,svarāṇāṃ ca viśeṣeṇa grāmarāgā iti smṛtāḥ viṃśatirmadhyamagrāme ṣaṅjagrāme caturdaśa,स्वराणां च विशेषेण ग्रामरागा इति स्मृताः विंशतिर्मध्यमग्रामे षङ्जग्रामे चतुर्दश
1,50,35,tānānpaṃ cadaśecchanti gāndhāre sāmagāyinām nadī viśālā sumukhī citrā citravatī mukhā,तानान्पं चदशेच्छन्ति गान्धारे सामगायिनाम् नदी विशाला सुमुखी चित्रा चित्रवती मुखा
1,50,36,balā cāpyatha vijñeyā devānāṃ sapta mūrchanāḥ āpyāyinī viśvabhṛtā candrā hemā kapardinī,बला चाप्यथ विज्ञेया देवानां सप्त मूर्छनाः आप्यायिनी विश्वभृता चन्द्रा हेमा कपर्दिनी
1,50,37,maitrī ca bārhatī caiva pitṝṇāṃ sapta mūrchanāḥ ṣaṅje tūttaramandrā syādṛṣabhe cābhirūhatā,मैत्री च बार्हती चैव पितॄणां सप्त मूर्छनाः षङ्जे तूत्तरमन्द्रा स्यादृषभे चाभिरूहता
1,50,38,aśvakrāntā tu gāndhāre tṛtīyā mūrcchanā smṛtā madhyame khalu sauvīrā hṛṣikā pañcame svare,अश्वक्रान्ता तु गान्धारे तृतीया मूर्च्छना स्मृता मध्यमे खलु सौवीरा हृषिका पञ्चमे स्वरे
1,50,39,dhaivate cāpi vijñeyā mūrchanā tūttarā matā niṣāde rajanīṃ vidyādṛṣīṇāṃ sapta mūrchanāḥ,धैवते चापि विज्ञेया मूर्छना तूत्तरा मता निषादे रजनीं विद्यादृषीणां सप्त मूर्छनाः
1,50,40,upajīvanti gandharvā devānāṃ sapta mūrchanāḥ pitṝṇāṃ mūrcchānāḥ sapta tathā yakṣā na saṃśayaḥ,उपजीवन्ति गन्धर्वा देवानां सप्त मूर्छनाः पितॄणां मूर्च्छानाः सप्त तथा यक्षा न संशयः
1,50,41,ṛṣīṇāṃ mūrchanāḥ sapta yāstvimā laukikāḥ smṛtāḥ ṣaṅjaḥ prīṇāti vai devānṛṣīnprīṇāti carṣabhaḥ,ऋषीणां मूर्छनाः सप्त यास्त्विमा लौकिकाः स्मृताः षङ्जः प्रीणाति वै देवानृषीन्प्रीणाति चर्षभः
1,50,42,pitṝn prīṇāti gāndhāro gandharvānmadhyamaḥ svaraḥ devānpitṝnṛṣīṃścaiva svaraḥ prīṇāti pañcamaḥ,पितॄन् प्रीणाति गान्धारो गन्धर्वान्मध्यमः स्वरः देवान्पितॄनृषींश्चैव स्वरः प्रीणाति पञ्चमः
1,50,43,yakṣānniṣādaḥ prīṇāti bhūtagrāmaṃ ca dhaivataḥ gānasya tu daśavidhā guṇavṛttistu tadyathā,यक्षान्निषादः प्रीणाति भूतग्रामं च धैवतः गानस्य तु दशविधा गुणवृत्तिस्तु तद्यथा
1,50,44,raktaṃ pūrṇamalaṅkṛtaṃ prasannaṃ vyaktaṃ vikruṣṭaṃ ślakṣṇaṃ samaṃ sukumāraṃ madhuramiti guṇāstatra raktaṃ nāma veṇuvīṇāsvarāṇāmekībhāvaṃ raktamityucyate pūrṇaṃ nāma svaraśrutipūraṇācchandaḥ pādākṣaraṃ saṃyogātpūrṇamityucyate alaṅkṛtaṃ nāmorasi śirasi kaṇṭhayuktamityalaṅkṛtaṃ prasannaṃ nāmāpagatāgadgadanirviśaṅkaṃ prasannamityucyate vyaktaṃ nāma padapadārthaprakṛtivikārāgamanopakṛttaddhitasamāsadhātunipātopasargasvaraliṅgaṃ vṛttivārttikavibhaktyarthavacanānāṃ samyagupapādanaṃ vyaktamityucyate vikruṣṭaṃ nāmoñcairuñcāritaṃ vyaktapadākṣaraṃ vikruṣṭamityucyate ślekṣṇaṃ nāma drutamavilaṃbitamuccanīcaplutasamāhārahelatālopanayādibhirupapādanābhiḥ ślakṣṇamityucyate samaṃ nāmāvāpanirvāpapradeśe pratyantarasthānānāṃ samāsaḥ samamityucyate sukumāraṃ nāma mṛdupadavarṇasvarakuhagaraṇayuktaṃ sukumāramityucyate madhuraṃ nāma svabhāvopanītalalitapadākṣaraguṇasamṛddhaṃ madhuramityucyate evametairdaśabhirguṇairyuktaṃ gānaṃ bhavati 1 bavanti cātra ślokāḥ śaṅkitaṃ bhīṣaṇaṃ bhītamuddhuṣṭamanunāsikam kākasvaraṃ mūrddhagataṃ tathā sthānavivarjitam,रक्तं पूर्णमलङ्कृतं प्रसन्नं व्यक्तं विक्रुष्टं श्लक्ष्णं समं सुकुमारं मधुरमिति गुणास्तत्र रक्तं नाम वेणुवीणास्वराणामेकीभावं रक्तमित्युच्यते पूर्णं नाम स्वरश्रुतिपूरणाच्छन्दः पादाक्षरं संयोगात्पूर्णमित्युच्यते अलङ्कृतं नामोरसि शिरसि कण्ठयुक्तमित्यलङ्कृतं प्रसन्नं नामापगतागद्गदनिर्विशङ्कं प्रसन्नमित्युच्यते व्यक्तं नाम पदपदार्थप्रकृतिविकारागमनोपकृत्तद्धितसमासधातुनिपातोपसर्गस्वरलिङ्गं वृत्तिवार्त्तिकविभक्त्यर्थवचनानां सम्यगुपपादनं व्यक्तमित्युच्यते विक्रुष्टं नामोञ्चैरुञ्चारितं व्यक्तपदाक्षरं विक्रुष्टमित्युच्यते श्लेक्ष्णं नाम द्रुतमविलंबितमुच्चनीचप्लुतसमाहारहेलतालोपनयादिभिरुपपादनाभिः श्लक्ष्णमित्युच्यते समं नामावापनिर्वापप्रदेशे प्रत्यन्तरस्थानानां समासः सममित्युच्यते सुकुमारं नाम मृदुपदवर्णस्वरकुहगरणयुक्तं सुकुमारमित्युच्यते मधुरं नाम स्वभावोपनीतललितपदाक्षरगुणसमृद्धं मधुरमित्युच्यते एवमेतैर्दशभिर्गुणैर्युक्तं गानं भवति १ बवन्ति चात्र श्लोकाः शङ्कितं भीषणं भीतमुद्धुष्टमनुनासिकम् काकस्वरं मूर्द्धगतं तथा स्थानविवर्जितम्
1,50,45,vistaraṃ virasaṃ caiva viśliṣṭaṃ viṣamāhatam vyākulaṃ tālahīnaṃ ca gītidoṣāścaturdaśa,विस्तरं विरसं चैव विश्लिष्टं विषमाहतम् व्याकुलं तालहीनं च गीतिदोषाश्चतुर्दश
1,50,46,ācāryāḥ samamicchanti padacchedaṃ tu paṇḍitāḥ sriyo madhuramicchanti vikruṣṭamitare janāḥ,आचार्याः सममिच्छन्ति पदच्छेदं तु पण्डिताः स्रियो मधुरमिच्छन्ति विक्रुष्टमितरे जनाः
1,50,47,padmapatraprabhaḥ ṣaṅja ṛṣabhaḥ śukapiñjaraḥ kanakābhastu gāndhāro madhyamaḥ kundasannibhaḥ,पद्मपत्रप्रभः षङ्ज ऋषभः शुकपिञ्जरः कनकाभस्तु गान्धारो मध्यमः कुन्दसन्निभः
1,50,48,pañcamastu bhavetkṛṣṇaḥ pītakaṃ dhaivataṃ viduḥ niṣādaḥ sarvavarṇaḥ syādityetāḥ svaravarṇatāḥ,पञ्चमस्तु भवेत्कृष्णः पीतकं धैवतं विदुः निषादः सर्ववर्णः स्यादित्येताः स्वरवर्णताः
1,50,49,pacamo madhyamaḥ ṣaṅja ityete brāhmaṇāḥ smṛtāḥ ṛṣabho dhaivataścāpītyetau vai kṣatriyāvubhau,पचमो मध्यमः षङ्ज इत्येते ब्राह्मणाः स्मृताः ऋषभो धैवतश्चापीत्येतौ वै क्षत्रियावुभौ
1,50,50,gāndhāraśca niṣādaśca vaiśyāvarddhena vai smṛto śūdratvaṃ vidhinārddhena patitatvānna saṃśayaḥ,गान्धारश्च निषादश्च वैश्यावर्द्धेन वै स्मृतो शूद्रत्वं विधिनार्द्धेन पतितत्वान्न संशयः
1,50,51,ṛṣabho mūrchitavarjito dhaivatasahitaśca pañcamo yatra nipatati madhyamarāge sa niṣādaṃ ṣāṅjavaṃ vidyāt,ऋषभो मूर्छितवर्जितो धैवतसहितश्च पञ्चमो यत्र निपतति मध्यमरागे स निषादं षाङ्जवं विद्यात्
1,50,52,yadi pañcamo viramate gāndhāraścāntarasvaro bhavati ṛṣabho niṣādasahitastaṃ pañcamamīdṛśaṃ vidyāt,यदि पञ्चमो विरमते गान्धारश्चान्तरस्वरो भवति ऋषभो निषादसहितस्तं पञ्चममीदृशं विद्यात्
1,50,53,gāndhārasyādhipatyena niṣādasya gatāgataiḥ dhaivatasya ca daurbalyānmadhyamagrāma ucyate,गान्धारस्याधिपत्येन निषादस्य गतागतैः धैवतस्य च दौर्बल्यान्मध्यमग्राम उच्यते
1,50,54,īṣatpṛṣṭo niṣādastu gāndhāraścādhiko bhavet dhaivataḥ kaṃpito yatra sa ṣaṅgayāma īritaḥ,ईषत्पृष्टो निषादस्तु गान्धारश्चाधिको भवेत् धैवतः कंपितो यत्र स षङ्गयाम ईरितः
1,50,55,antarasvarasaṃyuktaḥ kākaliryatra dṛśyate taṃ tu sādhāritaṃ vidyātpañcamasthaṃ tu kaiśikam,अन्तरस्वरसंयुक्तः काकलिर्यत्र दृश्यते तं तु साधारितं विद्यात्पञ्चमस्थं तु कैशिकम्
1,50,56,kaiśikaṃ bhāvayitvā tu svaraiḥ sarvaiḥ samantataḥ yasmā ttu madhyame nyāsastasmātkaiśikamadhyamaḥ,कैशिकं भावयित्वा तु स्वरैः सर्वैः समन्ततः यस्मा त्तु मध्यमे न्यासस्तस्मात्कैशिकमध्यमः
1,50,57,kākalirdṛśyate yatra prādhānyaṃ pañcamasya tu kaśyapaḥ kaiśikaṃ prāha madhyamagrāmasaṃbhavam,काकलिर्दृश्यते यत्र प्राधान्यं पञ्चमस्य तु कश्यपः कैशिकं प्राह मध्यमग्रामसंभवम्
1,50,58,geti geyaṃ viduḥ prājñā dheti kārupravādanam veti vādyasya saṃjñeyaṃ gandharvasya prarocanam,गेति गेयं विदुः प्राज्ञा धेति कारुप्रवादनम् वेति वाद्यस्य संज्ञेयं गन्धर्वस्य प्ररोचनम्
1,50,59,yaḥ sāmagānāṃ prathamaḥ sa veṇormadhyamaḥ svaraḥ yo dvitīyaḥ sa gāndhārastṛtīyastvṛṣabhaḥ smṛtaḥ,यः सामगानां प्रथमः स वेणोर्मध्यमः स्वरः यो द्वितीयः स गान्धारस्तृतीयस्त्वृषभः स्मृतः
1,50,60,caturthaḥ ṣaṅja ityāhuḥ pañcamo dhaivato bhavet ṣaṣṭho niṣādo vijñeyaḥ saptamaḥ pañcamaḥ smṛtaḥ,चतुर्थः षङ्ज इत्याहुः पञ्चमो धैवतो भवेत् षष्ठो निषादो विज्ञेयः सप्तमः पञ्चमः स्मृतः
1,50,61,ṣaṅjaṃ mayūro vadati gāvo raṃbhanti carṣabham ajāvike tu gāndhāraṃ kraiñco vadati madhyamam,षङ्जं मयूरो वदति गावो रंभन्ति चर्षभम् अजाविके तु गान्धारं क्रैञ्चो वदति मध्यमम्
1,50,62,puṣpasādhāraṇe kāle kokilā vakti pañcamam aśvastu dhaivataṃ vakti niṣaādaṃ vakti kuñjaraḥ,पुष्पसाधारणे काले कोकिला वक्ति पञ्चमम् अश्वस्तु धैवतं वक्ति निषआदं वक्ति कुञ्जरः
1,50,63,kaṇṭhāduttiṣṭate ṣaṅjaḥ śirasastvṛṣabhaḥ smṛtaḥ gāndhārastvanunāsikya uraso madhyamaḥ svaraḥ,कण्ठादुत्तिष्टते षङ्जः शिरसस्त्वृषभः स्मृतः गान्धारस्त्वनुनासिक्य उरसो मध्यमः स्वरः
1,50,64,urasaḥ śirasaḥ kaṇṭhādutthitaḥ pañcamaḥ svaraḥ lalāṭāddhaivataṃ vidyānniṣādaṃ sarvasandhijam,उरसः शिरसः कण्ठादुत्थितः पञ्चमः स्वरः ललाटाद्धैवतं विद्यान्निषादं सर्वसन्धिजम्
1,50,65,nāsā kaṇṭhamurastālujihvādatāṃśca saṃśritaḥ ṣaṅbhiḥ saṃ jāyate yasmāttasmātṣaṅja iti smṛtaḥ,नासा कण्ठमुरस्तालुजिह्वादतांश्च संश्रितः षङ्भिः सं जायते यस्मात्तस्मात्षङ्ज इति स्मृतः
1,50,66,vāyuḥ samutthito nābheḥ kaṇṭhaśīrṣasamāhataḥ nardatyṛṣabhavadyasmāttasmādṛṣerbha ucyate,वायुः समुत्थितो नाभेः कण्ठशीर्षसमाहतः नर्दत्यृषभवद्यस्मात्तस्मादृषेर्भ उच्यते
1,50,67,vāyuḥ samutthito nābheḥ kaṇṭhaśīrṣasamāhataḥ vāti gandhavahaḥ puṇyo gāndhārastena hetunā,वायुः समुत्थितो नाभेः कण्ठशीर्षसमाहतः वाति गन्धवहः पुण्यो गान्धारस्तेन हेतुना
1,50,68,vāyuḥ samutthito nābherurau hṛdi samāhataḥ nābhiprāpto madhyavartī madhyamatvaṃ samarśnute,वायुः समुत्थितो नाभेरुरौ हृदि समाहतः नाभिप्राप्तो मध्यवर्ती मध्यमत्वं समर्श्नुते
1,50,69,vāyuḥ samutthito nābherurohṛtkaṇṭhakāhṛtaḥ pañcasthānotthitasyāsya pañcamatvaṃ vidhīyate,वायुः समुत्थितो नाभेरुरोहृत्कण्ठकाहृतः पञ्चस्थानोत्थितस्यास्य पञ्चमत्वं विधीयते
1,50,70,dhaivataṃ ca niṣādaṃ ca varjayitvā tu tāvubhau śeṣānpañca svarāṃstvanye pañcasthānotthitānviduḥ,धैवतं च निषादं च वर्जयित्वा तु तावुभौ शेषान्पञ्च स्वरांस्त्वन्ये पञ्चस्थानोत्थितान्विदुः
1,50,71,pañcasthānasthitatvena sarvasthānāni dhāryate agnigītasvaraḥ ṣaṅja ṛṣabho brahmaṇocyate,पञ्चस्थानस्थितत्वेन सर्वस्थानानि धार्यते अग्निगीतस्वरः षङ्ज ऋषभो ब्रह्मणोच्यते
1,50,72,somena gīto gāndhāro viṣṇunā madhyamaḥ svaraḥ pañcamastu svaro gītastvayaiveti nidhāraya,सोमेन गीतो गान्धारो विष्णुना मध्यमः स्वरः पञ्चमस्तु स्वरो गीतस्त्वयैवेति निधारय
1,50,73,dhaivataśca niṣādaśca gītau tuṃburuṇā svarau ādyaṃsya daivataṃ brahmā ṣaṅjasyāpyucyate budhaiḥ,धैवतश्च निषादश्च गीतौ तुंबुरुणा स्वरौ आद्यंस्य दैवतं ब्रह्मा षङ्जस्याप्युच्यते बुधैः
1,50,74,tīkṣṇadīptaprakāśatvādṛṣabhasya hutāśanaḥ gāvaḥ praṇīte tuṣyanti gāndhārastena hetunā,तीक्ष्णदीप्तप्रकाशत्वादृषभस्य हुताशनः गावः प्रणीते तुष्यन्ति गान्धारस्तेन हेतुना
1,50,75,śrutvā caivopatiṣṭanti saurabheyā na saṃśayaḥ somastu pañcamasyāpi daivataṃ brahmarādrasmṛtam,श्रुत्वा चैवोपतिष्टन्ति सौरभेया न संशयः सोमस्तु पञ्चमस्यापि दैवतं ब्रह्मराद्रस्मृतम्
1,50,76,nihrāso yasya vṛddhiśca grāmamāsādya somavat atisaṃdhīyate yasmādetānpūrvotthitānsvarān,निह्रासो यस्य वृद्धिश्च ग्राममासाद्य सोमवत् अतिसंधीयते यस्मादेतान्पूर्वोत्थितान्स्वरान्
1,50,77,tasmādasya svarasyāpi dhaivatatvaṃ vidhīyate niṣīdanti svarā yasmānniṣādastena hetunā,तस्मादस्य स्वरस्यापि धैवतत्वं विधीयते निषीदन्ति स्वरा यस्मान्निषादस्तेन हेतुना
1,50,78,sarvāṃścābhibhavatyeṣa yadādityo 'sya daivatam,सर्वांश्चाभिभवत्येष यदादित्यो ऽस्य दैवतम्
1,50,79,dāravī gātravīṇā ca dve vīṇe gānajātiṣu,दारवी गात्रवीणा च द्वे वीणे गानजातिषु
1,50,80,sāmanī gātravīṇā tu tasyāstvaṃ śṛṇu lakṣaṇam gātravīṇā tu sā proktā yasyāṃ gāyanti sāmaṅgāḥ,सामनी गात्रवीणा तु तस्यास्त्वं शृणु लक्षणम् गात्रवीणा तु सा प्रोक्ता यस्यां गायन्ति सामङ्गाः
1,50,81,svaravyañjanasaṃyuktā aṅgulyaṅguṣṭarañjitā hastau tu saṃyatau dhāryauṃ jānubhyāmuparisthitau,स्वरव्यञ्जनसंयुक्ता अङ्गुल्यङ्गुष्टरञ्जिता हस्तौ तु संयतौ धार्यौं जानुभ्यामुपरिस्थितौ
1,50,82,guroranukṛtiṃ kuryādyathānyā na matirbhavet praṇavaṃ prākprayuñjīta vyāhṛtīstadanantaram,गुरोरनुकृतिं कुर्याद्यथान्या न मतिर्भवेत् प्रणवं प्राक्प्रयुञ्जीत व्याहृतीस्तदनन्तरम्
1,50,83,sāvitrīṃ cānuvacanaṃ tato vai gānamārabhet prasārya cāṅgulīḥ sarvā ropayetsvaramaṇḍalam,सावित्रीं चानुवचनं ततो वै गानमारभेत् प्रसार्य चाङ्गुलीः सर्वा रोपयेत्स्वरमण्डलम्
1,50,84,na cāṅgulībhiraṅguṣṭamaṅguṣṭenāgulīḥ spṛśet viralā nāṅgulīḥ kuryānmūle caitāṃ na saṃspṛśet,न चाङ्गुलीभिरङ्गुष्टमङ्गुष्टेनागुलीः स्पृशेत् विरला नाङ्गुलीः कुर्यान्मूले चैतां न संस्पृशेत्
1,50,85,aṅguṣṭhāgreṇa tā nityaṃ madhyame parvaṇi spṛśet mātrādvimātravṛddhānāṃ vibhāgārthe vibhāgavit,अङ्गुष्ठाग्रेण ता नित्यं मध्यमे पर्वणि स्पृशेत् मात्राद्विमात्रवृद्धानां विभागार्थे विभागवित्
1,50,86,aṅgulībhirdvimātraṃ tu pāṇeḥ savyasya darśayet trirekhā yasya dṛśyate siddhiṃ tatra vinirdiśet,अङ्गुलीभिर्द्विमात्रं तु पाणेः सव्यस्य दर्शयेत् त्रिरेखा यस्य दृश्यते सिद्धिं तत्र विनिर्दिशेत्
1,50,87,sa parva iti vijñeyaḥ śeṣamantaramantaram parvāntaraṃ sāmasu ca ṛkṣu kuryāttilāntaram,स पर्व इति विज्ञेयः शेषमन्तरमन्तरम् पर्वान्तरं सामसु च ऋक्षु कुर्यात्तिलान्तरम्
1,50,88,svarānmadhyamaparvasu suniviṣṭaṃ niveśayet na cātra kaṃpayetkiñcidaṅgasyāvayavaṃ budhaḥ,स्वरान्मध्यमपर्वसु सुनिविष्टं निवेशयेत् न चात्र कंपयेत्किञ्चिदङ्गस्यावयवं बुधः
1,50,89,adhastanaṃ mṛdaṃ nyasya hastamātre yathākramam abhramadhye yathā vidyudṛśyate maṇisūtravat,अधस्तनं मृदं न्यस्य हस्तमात्रे यथाक्रमम् अभ्रमध्ये यथा विद्युदृश्यते मणिसूत्रवत्
1,50,90,pṛṣacchedavivṛttīnāṃ yathā bāleṣukartarī kūrmo 'gāni ca saṃhṛtya cetodṛṣṭiṃ diśanmanaḥ,पृषच्छेदविवृत्तीनां यथा बालेषुकर्तरी कूर्मो ऽगानि च संहृत्य चेतोदृष्टिं दिशन्मनः
1,50,91,svasthaḥ praśānto nirbhīko varṇānuñcārayedbudhaḥ nāsikāyāstu pūrveṇa hastaṃ gokarṇavaddharet,स्वस्थः प्रशान्तो निर्भीको वर्णानुञ्चारयेद्बुधः नासिकायास्तु पूर्वेण हस्तं गोकर्णवद्धरेत्
1,50,92,niveśya dṛṣṭiṃ hastāgre śāstrārthamanucintayet samyakpracārayedvākyaṃ hastena ca mukhena ca,निवेश्य दृष्टिं हस्ताग्रे शास्त्रार्थमनुचिन्तयेत् सम्यक्प्रचारयेद्वाक्यं हस्तेन च मुखेन च
1,50,93,yathaivoccārayedvarṇāṃstathaivaināṃ samāpayet nātyāhanyānna nirhaṇyānna pragāyenna kaṃpayet,यथैवोच्चारयेद्वर्णांस्तथैवैनां समापयेत् नात्याहन्यान्न निर्हण्यान्न प्रगायेन्न कंपयेत्
1,50,94,samaṃ sāmāni gāyeta vyomni svena gātiryathā yathā sucaratāṃ mārgo mīnānāṃ nopalabhyate,समं सामानि गायेत व्योम्नि स्वेन गातिर्यथा यथा सुचरतां मार्गो मीनानां नोपलभ्यते
1,50,95,ākāśe vā vihṝṅgānāṃ tadvatsvaragatā śrutiḥ yathā dadhini sarpiḥ syātkāṣṭastho vā yathānalaḥ,आकाशे वा विहॄङ्गानां तद्वत्स्वरगता श्रुतिः यथा दधिनि सर्पिः स्यात्काष्टस्थो वा यथानलः
1,50,96,prayatnenopalabhyeta tadvatsvaragatā śrutiḥ svarātsvarasya saṃkrāmaṃsvarasaṃdhimanulbaṇam,प्रयत्नेनोपलभ्येत तद्वत्स्वरगता श्रुतिः स्वरात्स्वरस्य संक्रामंस्वरसंधिमनुल्बणम्
1,50,97,avicchinnaṃ samaṃ kuryātsūkṣmacchāyātapopamam anāgatamatikrāntaṃ vicchinnaṃ viṣamāhatam,अविच्छिन्नं समं कुर्यात्सूक्ष्मच्छायातपोपमम् अनागतमतिक्रान्तं विच्छिन्नं विषमाहतम्
1,50,98,tanvantamasthitāntaṃ ca varjayetkarṣaṇaṃ budhaḥ svaraḥ sthānāccyuto yastu svaṃ sthānamativartate,तन्वन्तमस्थितान्तं च वर्जयेत्कर्षणं बुधः स्वरः स्थानाच्च्युतो यस्तु स्वं स्थानमतिवर्तते
1,50,99,vistaraṃ sāmagā brūyurviraktamiti vīṇinaḥ abhyāsārthe drutāṃ vṛttiṃ prayogārthe tu madhyamām,विस्तरं सामगा ब्रूयुर्विरक्तमिति वीणिनः अभ्यासार्थे द्रुतां वृत्तिं प्रयोगार्थे तु मध्यमाम्
1,50,100,śiṣyaṇāmupadeśārthaṃ kuryādvṛttiṃ vilaṃbitām gṛhītagrantha evaṃ tu granthoñcāraṇaśaikṣakān,शिष्यणामुपदेशार्थं कुर्याद्वृत्तिं विलंबिताम् गृहीतग्रन्थ एवं तु ग्रन्थोञ्चारणशैक्षकान्
1,50,101,haste nādhyāpayecchiṣyān śaikṣeṇa vidhinā dvijaḥ kruṣṭasya mūrddhani sthānaṃ lalāṭe prathamasya tu,हस्ते नाध्यापयेच्छिष्यान् शैक्षेण विधिना द्विजः क्रुष्टस्य मूर्द्धनि स्थानं ललाटे प्रथमस्य तु
1,50,102,bhruvormadhya dvitīyasya tṛtīyasya tu karṇayoḥ kaṇṭhasthānaṃ caturthasya mandrasya rasanocyate,भ्रुवोर्मध्य द्वितीयस्य तृतीयस्य तु कर्णयोः कण्ठस्थानं चतुर्थस्य मन्द्रस्य रसनोच्यते
1,50,103,atisvarasya nīcasya hṛdi sthānaṃ vidhīyate aṅguṣṭasyottame vruṣṭo hyaṅguṣṭaṃ prathamaḥ svaraḥ,अतिस्वरस्य नीचस्य हृदि स्थानं विधीयते अङ्गुष्टस्योत्तमे व्रुष्टो ह्यङ्गुष्टं प्रथमः स्वरः
1,50,104,pradeśinyāṃ tu gāndhāra ṛṣabhastadanantaram anāmikāyāṃ ṣaṅgastu kaniṣṭāyāṃ tu dhaivataḥ,प्रदेशिन्यां तु गान्धार ऋषभस्तदनन्तरम् अनामिकायां षङ्गस्तु कनिष्टायां तु धैवतः
1,50,105,tasyādhastāñca yonyāstu niṣādaṃ tatra nirdiśet aparvatvādamadhyatvā davyayatvāñca nityaśaḥ,तस्याधस्ताञ्च योन्यास्तु निषादं तत्र निर्दिशेत् अपर्वत्वादमध्यत्वा दव्ययत्वाञ्च नित्यशः
1,50,106,mandro hi mandībhūtastu parisvāra iti smṛtaḥ kruṣṭena devā jīvanti prathamena tu mānuṣāḥ,मन्द्रो हि मन्दीभूतस्तु परिस्वार इति स्मृतः क्रुष्टेन देवा जीवन्ति प्रथमेन तु मानुषाः
1,50,107,paśavastu dvitīyena gandharvāpsarasastvanu andhajāḥ pitaraścaiva caturthasvarajīvinaḥ,पशवस्तु द्वितीयेन गन्धर्वाप्सरसस्त्वनु अन्धजाः पितरश्चैव चतुर्थस्वरजीविनः
1,50,108,mandratvenopajīvanti piśācāsurarākṣasāḥ atisvareṇa nīcena jagatsthāvarajaṅgamāḥ,मन्द्रत्वेनोपजीवन्ति पिशाचासुरराक्षसाः अतिस्वरेण नीचेन जगत्स्थावरजङ्गमाः
1,50,109,sarvāṇi khalu bhūtāni dhāryante sāmikaiḥ svaraiḥ dīptāyatākaruṇānāṃ mṛdumadhyamayostathā,सर्वाणि खलु भूतानि धार्यन्ते सामिकैः स्वरैः दीप्तायताकरुणानां मृदुमध्यमयोस्तथा
1,50,110,śrutīnāṃ yo viśeṣajño na sa ācārya ucyate dīptā mandre dvitīya ca pracaturthe tathaiva ca,श्रुतीनां यो विशेषज्ञो न स आचार्य उच्यते दीप्ता मन्द्रे द्वितीय च प्रचतुर्थे तथैव च
1,50,111,atisvare tṛtīye ca kruṣṭe tu karuṇā śrutiḥ śrutayo yā dvitīyasya mṛdumadhyāyatāḥ smṛtāḥ,अतिस्वरे तृतीये च क्रुष्टे तु करुणा श्रुतिः श्रुतयो या द्वितीयस्य मृदुमध्यायताः स्मृताः
1,50,112,tāsāmapi tu vakṣyāmi lakṣaṇāni pṛthak pṛthak āyatātvaṃ bhavennīce mṛdutā tu viparyaye,तासामपि तु वक्ष्यामि लक्षणानि पृथक् पृथक् आयतात्वं भवेन्नीचे मृदुता तु विपर्यये
1,50,113,sve svare madhyamātvaṃ tu tatsamīkṣya prayojayet dvitīye viratā yā tu kruṣṭaśca parato bhavet,स्वे स्वरे मध्यमात्वं तु तत्समीक्ष्य प्रयोजयेत् द्वितीये विरता या तु क्रुष्टश्च परतो भवेत्
1,50,114,dīptāṃ tāṃ tu vijānīyātprāthamyena mṛduḥ smṛtaḥ atraiva viratā yā tu caturthena pravartate,दीप्तां तां तु विजानीयात्प्राथम्येन मृदुः स्मृतः अत्रैव विरता या तु चतुर्थेन प्रवर्तते
1,50,115,tathā mandre bhaveddīptā sāmnaścaiva samāpane nātitāraśrutiṃ kuryātsvarayornāpi cāntare,तथा मन्द्रे भवेद्दीप्ता साम्नश्चैव समापने नातितारश्रुतिं कुर्यात्स्वरयोर्नापि चान्तरे
1,50,116,taṃ ca hrasve ca dīrghe ca na cāpi ghuṭisajñake dvividhā gatiḥ padāntasthitasaṃdhiḥ sahoṣmabhiḥ,तं च ह्रस्वे च दीर्घे च न चापि घुटिसज्ञके द्विविधा गतिः पदान्तस्थितसंधिः सहोष्मभिः
1,50,117,sthāneṣu pañcasveteṣu vijñeya ghuṭisaṃjñakam svarāntarāviratāni hrasvadīrghaghuṭāni ca,स्थानेषु पञ्चस्वेतेषु विज्ञेय घुटिसंज्ञकम् स्वरान्तराविरतानि ह्रस्वदीर्घघुटानि च
1,50,118,sthitisthāneṣvaśeṣāṇi śrutivatsvarato vadet dīptāmudātte jānīyāddīptāṃ ca svarite viduḥ,स्थितिस्थानेष्वशेषाणि श्रुतिवत्स्वरतो वदेत् दीप्तामुदात्ते जानीयाद्दीप्तां च स्वरिते विदुः
1,50,119,anudātte mṛdurjñeyā gandharvāḥ śrutisaṃpade udāttaścānudāttaśca svaritapracite tathā,अनुदात्ते मृदुर्ज्ञेया गन्धर्वाः श्रुतिसंपदे उदात्तश्चानुदात्तश्च स्वरितप्रचिते तथा
1,50,120,nighātaśceti vijñeyaḥ svarabhedaśca pañcadhā ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi ācikasya svaratrayam,निघातश्चेति विज्ञेयः स्वरभेदश्च पञ्चधा अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि आचिकस्य स्वरत्रयम्
1,50,121,udāttaścānudāttaśca tṛtīyaḥ svaritaḥ svaraḥ ya evodātta ityuktaḥ sa eva svaritātparaḥ,उदात्तश्चानुदात्तश्च तृतीयः स्वरितः स्वरः य एवोदात्त इत्युक्तः स एव स्वरितात्परः
1,50,122,pracayaḥ procyate tajjñairna cātrānyatsvarāntaram varṇasvaro 'tītasvaraḥ svarito dvividhaḥ smṛtaḥ,प्रचयः प्रोच्यते तज्ज्ञैर्न चात्रान्यत्स्वरान्तरम् वर्णस्वरो ऽतीतस्वरः स्वरितो द्विविधः स्मृतः
1,50,123,mātriko varṇa evaṃ tu dīrghastūñcaritādanu sa tu saptavidho jñeyaḥ svaraḥ pratyayadarśanāt,मात्रिको वर्ण एवं तु दीर्घस्तूञ्चरितादनु स तु सप्तविधो ज्ञेयः स्वरः प्रत्ययदर्शनात्
1,50,124,padena tu sa vijñeyo bhavedyo yatra yādṛśaḥ saptasvarānprayuñjīta dakṣiṇaṃ śravaṇaṃ prati,पदेन तु स विज्ञेयो भवेद्यो यत्र यादृशः सप्तस्वरान्प्रयुञ्जीत दक्षिणं श्रवणं प्रति
1,50,125,ācāryairvihitaṃ śāstraṃ putraśiṣyahitaiṣibhiḥ uccāduñcataraṃ nāsti nīcānnīcataraṃ tathā,आचार्यैर्विहितं शास्त्रं पुत्रशिष्यहितैषिभिः उच्चादुञ्चतरं नास्ति नीचान्नीचतरं तथा
1,50,126,vaisvaryasvārasaṃjñāyāṃ kiṃsthānaḥ svāra ucyate uccanīcasya yanmadhye sādhāraṇamiti śrutiḥ,वैस्वर्यस्वारसंज्ञायां किंस्थानः स्वार उच्यते उच्चनीचस्य यन्मध्ये साधारणमिति श्रुतिः
1,50,127,taṃ svāraṃ svārasaṃjñāyāṃ pratijānanti śaikṣikāḥ udātte niṣādagāndhārāvanudātteṃ ṛṣabhadhaivato,तं स्वारं स्वारसंज्ञायां प्रतिजानन्ति शैक्षिकाः उदात्ते निषादगान्धारावनुदात्तें ऋषभधैवतो
1,50,128,svaritaprabhavā hyete ṣaṅjamadhyamapañcamāḥ yatra kakhaparā ūṣmā jihvāmūlaprayojanāḥ,स्वरितप्रभवा ह्येते षङ्जमध्यमपञ्चमाः यत्र कखपरा ऊष्मा जिह्वामूलप्रयोजनाः
1,50,129,tānapyājñāpayenmātrāprakṛtyaiva tu sā kalā jātyaḥ kṣaipro 'bhinihita stairavyañjana eva ca,तानप्याज्ञापयेन्मात्राप्रकृत्यैव तु सा कला जात्यः क्षैप्रो ऽभिनिहित स्तैरव्यञ्जन एव च
1,50,130,tirovirāmaḥ praśliṣṭo 'pādavṛttaśca saptamaḥ svarāṇāmahameteṣāṃ pṛthagvakṣyāmi lakṣaṇam,तिरोविरामः प्रश्लिष्टो ऽपादवृत्तश्च सप्तमः स्वराणामहमेतेषां पृथग्वक्ष्यामि लक्षणम्
1,50,131,uddiṣṭānāṃ tathā nyāyamudāharaṇameva ca sapakāraṃ savaṃ vāpi hyakṣaraṃ svaritaṃ bhavet,उद्दिष्टानां तथा न्यायमुदाहरणमेव च सपकारं सवं वापि ह्यक्षरं स्वरितं भवेत्
1,50,132,na codāttaṃ puro yasya jātyaḥ svāraḥ sa ucyate iuvarṇo yadodāttāvāpadyete pavau kvacit,न चोदात्तं पुरो यस्य जात्यः स्वारः स उच्यते इउवर्णो यदोदात्तावापद्येते पवौ क्वचित्
1,50,133,anudāttaṃ pratyaye tu vidyātkṣaiprasya lakṣaṇam eo ābhyāmudāttābhyāmakāro nihitaśca yaḥ,अनुदात्तं प्रत्यये तु विद्यात्क्षैप्रस्य लक्षणम् एओ आभ्यामुदात्ताभ्यामकारो निहितश्च यः
1,50,134,akāro yatra luṃpati tamabhinihitaṃ viduḥ udāttapūrve yatkiñcicchandasi svaritaṃ bhavet,अकारो यत्र लुंपति तमभिनिहितं विदुः उदात्तपूर्वे यत्किञ्चिच्छन्दसि स्वरितं भवेत्
1,50,135,eṣa sarvabahusvārastairavyañjana ucyate avagrahātparaṃ yatra svaritaṃ syādanantaram,एष सर्वबहुस्वारस्तैरव्यञ्जन उच्यते अवग्रहात्परं यत्र स्वरितं स्यादनन्तरम्
1,50,136,tirovirāmaṃ taṃ vidyādudātto yadyavagrahaḥ ikāraṃ yatra paśyeyurikāreṇaiva saṃyutam,तिरोविरामं तं विद्यादुदात्तो यद्यवग्रहः इकारं यत्र पश्येयुरिकारेणैव संयुतम्
1,50,137,udāttamanudāttena praśliṣṭaṃ taṃ vicāraya svare cetsvaritaṃ yatra vivṛtā yatra saṃhitā,उदात्तमनुदात्तेन प्रश्लिष्टं तं विचारय स्वरे चेत्स्वरितं यत्र विवृता यत्र संहिता
1,50,138,etatpādāntavṛttasya lakṣaṇaṃ śāstranoditam tānyaḥ svāraḥ sa jātyena śrutyagre kṣaipra ucyate,एतत्पादान्तवृत्तस्य लक्षणं शास्त्रनोदितम् तान्यः स्वारः स जात्येन श्रुत्यग्रे क्षैप्र उच्यते
1,50,139,te manvatābhinitastairavyañjana ūtaye tirovirāmo viṣkaṣite praśliṣṭo hīīgovarṇaḥ,ते मन्वताभिनितस्तैरव्यञ्जन ऊतये तिरोविरामो विष्कषिते प्रश्लिष्टो हीईगोवर्णः
1,50,140,pādavṛttaḥ kandavidesvarāḥ saptaivamādayaḥ uñcādekākṣarātpūrvātsvaraṃ yadyadihākṣaram,पादवृत्तः कन्दविदेस्वराः सप्तैवमादयः उञ्चादेकाक्षरात्पूर्वात्स्वरं यद्यदिहाक्षरम्
1,50,141,svārāṇāṃ jātyavarjānāmeṣā prakṛtirucyate catvārastvāditaḥ svārāḥ kaṃṣaṃpuṃśphutiśāstrataḥ,स्वाराणां जात्यवर्जानामेषा प्रकृतिरुच्यते चत्वारस्त्वादितः स्वाराः कंषंपुंश्फुतिशास्त्रतः
1,50,142,udātte caikanīce vā juhvo 'gnistannidarśanam ikārānte pade pūrva ukāre parataḥ sthite,उदात्ते चैकनीचे वा जुह्वो ऽग्निस्तन्निदर्शनम् इकारान्ते पदे पूर्व उकारे परतः स्थिते
1,50,143,hrasvaṃ kaṃpaṃ vijānīyānmedhāvī nātra saṃśayaḥ ikārānte pade caivokāradvayaṃ pare pade,ह्रस्वं कंपं विजानीयान्मेधावी नात्र संशयः इकारान्ते पदे चैवोकारद्वयं परे पदे
1,50,144,dīrghaṃ kaṃpaṃ vijānīyācchāgdhūṣviti nidarśanam trayo dīrghāstu vijñeyā ye ca saṃdhyakṣareṣu vai,दीर्घं कंपं विजानीयाच्छाग्धूष्विति निदर्शनम् त्रयो दीर्घास्तु विज्ञेया ये च संध्यक्षरेषु वै
1,50,145,manyā yathā na indrābhyāṃ śeṣā hrasvāḥ prakīrtitāḥ anekānāmudāttānāmanudāttaḥ pratyayo yadi,मन्या यथा न इन्द्राभ्यां शेषा ह्रस्वाः प्रकीर्तिताः अनेकानामुदात्तानामनुदात्तः प्रत्ययो यदि
1,50,146,śivakaṃpaṃ vijānīyādudāttaḥ pratyayo yadi yatra dviprabhṛtīni syurudāttānyakṣarāṇi tu,शिवकंपं विजानीयादुदात्तः प्रत्ययो यदि यत्र द्विप्रभृतीनि स्युरुदात्तान्यक्षराणि तु
1,50,147,nīcaṃ voñcaṃ ca paratastatrodāttaṃ vidurbudhāḥ na rephe vā hakāre vā dvirbhāvo jāyate kvacit,नीचं वोञ्चं च परतस्तत्रोदात्तं विदुर्बुधाः न रेफे वा हकारे वा द्विर्भावो जायते क्वचित्
1,50,148,na ca vargadvitīyeṣu na caturthe kadācana caturthaṃ tu tṛtīyena dvitīyaḥ prathamena tu,न च वर्गद्वितीयेषु न चतुर्थे कदाचन चतुर्थं तु तृतीयेन द्वितीयः प्रथमेन तु
1,50,149,ādyamantyaṃ ca madhyaṃ ca svārākṣareṇa pīḍayet anantyaśca bhavetpūrvo hyantaśca parato yadi,आद्यमन्त्यं च मध्यं च स्वाराक्षरेण पीडयेत् अनन्त्यश्च भवेत्पूर्वो ह्यन्तश्च परतो यदि
1,50,150,tatra madhye yamastiṣṭhetsvavarṇaḥ pūrvavaṇayoḥ vargāntyān śaṣasaiḥ sārddhamantasthairvāpi saṃyutān,तत्र मध्ये यमस्तिष्ठेत्स्ववर्णः पूर्ववणयोः वर्गान्त्यान् शषसैः सार्द्धमन्तस्थैर्वापि संयुतान्
1,50,151,dṛṣṭvā yamā nivartante adeśikamivādhvagāḥ tṛtīyaśca caturthaśca caturthādiparaṃ padam,दृष्ट्वा यमा निवर्तन्ते अदेशिकमिवाध्वगाः तृतीयश्च चतुर्थश्च चतुर्थादिपरं पदम्
1,50,152,dvau tṛtīyau hakāraśca hakārādiparaṃ padam anusvāropadhāmūlā tān kvacitkramataḥ param,द्वौ तृतीयौ हकारश्च हकारादिपरं पदम् अनुस्वारोपधामूला तान् क्वचित्क्रमतः परम्
1,50,153,rahapūrvasaṃyute cāpyuttaraṃ kramate 'kṣaram saṃyogo yatra dṛśyeta rvyañjanaṃ virate pade,रहपूर्वसंयुते चाप्युत्तरं क्रमते ऽक्षरम् संयोगो यत्र दृश्येत र्व्यञ्जनं विरते पदे
1,50,154,pūrvāṅgamāditaḥ kṛtvā parāṅgādau niveśayet saṃyoge svaritaṃ yatra udvātaḥ pratanaṃ tathā,पूर्वाङ्गमादितः कृत्वा पराङ्गादौ निवेशयेत् संयोगे स्वरितं यत्र उद्वातः प्रतनं तथा
1,50,155,pūrvāṅgaṃ tadvijānīyādyenāraṃbhaḥ paraṃ hi tat saṃyogāttu vijānīyātparaṃ saṃyoganāyakam,पूर्वाङ्गं तद्विजानीयाद्येनारंभः परं हि तत् संयोगात्तु विजानीयात्परं संयोगनायकम्
1,50,156,saṃyuktasya tu varṇasya tatparaṃ pūrvamakṣaram anusvāraḥ padāntaśca kramajaṃ pratyaye svake,संयुक्तस्य तु वर्णस्य तत्परं पूर्वमक्षरम् अनुस्वारः पदान्तश्च क्रमजं प्रत्यये स्वके
1,50,157,svarabhaktistathārephaḥ pūrvapūrvāṅgamucyate pādādau cāpādādau saṃyogāvagraheṣu ca,स्वरभक्तिस्तथारेफः पूर्वपूर्वाङ्गमुच्यते पादादौ चापादादौ संयोगावग्रहेषु च
1,50,158,yaśabda iti vijñeyo yo 'nyaḥsaya iti smṛtaḥ pādādāvapyavicchedesaṃyogānte ca tiṣṭatām,यशब्द इति विज्ञेयो यो ऽन्यःसय इति स्मृतः पादादावप्यविच्छेदेसंयोगान्ते च तिष्टताम्
1,50,159,varjayitvā rahapāṇāmupādeśaḥ pradṛśyate svasaṃyukto gururjñeyaḥ sānusvārā grimaḥ sphuṭaḥ aṇuśeṣo hrigo vāpi yugalādiravisphuṭaḥ,वर्जयित्वा रहपाणामुपादेशः प्रदृश्यते स्वसंयुक्तो गुरुर्ज्ञेयः सानुस्वारा ग्रिमः स्फुटः अणुशेषो ह्रिगो वापि युगलादिरविस्फुटः
1,50,160,yadudāttamudāttaṃ tadyatsvaritaṃ tatpade bhavati yannīcaṃ nīcameva tadyatpracayasthaṃ tadapi nīcam,यदुदात्तमुदात्तं तद्यत्स्वरितं तत्पदे भवति यन्नीचं नीचमेव तद्यत्प्रचयस्थं तदपि नीचम्
1,50,161,agniḥ suto mitramidaṃ tathā vayamayāvahāḥ priyaṃ dūtaṃ ghṛtaṃ cittamatiśabdastu nīcataḥ,अग्निः सुतो मित्रमिदं तथा वयमयावहाः प्रियं दूतं घृतं चित्तमतिशब्दस्तु नीचतः
1,50,162,akveṣveva suteṣveva yajñeṣu kalaśeṣu ca śateṣu sapavitreṣu nīcāduñcāryate śrutiḥ,अक्वेष्वेव सुतेष्वेव यज्ञेषु कलशेषु च शतेषु सपवित्रेषु नीचादुञ्चार्यते श्रुतिः
1,50,163,hārivaruṇavareṇyeṣu dhārāpuruṣeṣu svaratirephaḥ viśvānaronakāraśca śeṣāstusvaritā narāḥ,हारिवरुणवरेण्येषु धारापुरुषेषु स्वरतिरेफः विश्वानरोनकारश्च शेषास्तुस्वरिता नराः
1,50,164,dvau varuṇau vasvarata uduttamantvaṃ varuṇadhāra caurudhārāmurudhāresvadohate mātrikaṃ vā dvimātraṃ vā svaryate yadihākṣaram tasyāditor'ddhamātraṃ vai śeṣaṃ tu parato bhavet adīrghaṃ dīrghavatkuryāddvisvaraṃ yatprayujyate,द्वौ वरुणौ वस्वरत उदुत्तमन्त्वं वरुणधार चौरुधारामुरुधारेस्वदोहते मात्रिकं वा द्विमात्रं वा स्वर्यते यदिहाक्षरम् तस्यादितोर्ऽद्धमात्रं वै शेषं तु परतो भवेत् अदीर्घं दीर्घवत्कुर्याद्द्विस्वरं यत्प्रयुज्यते
1,50,165,kaṃpotsvaritābhigītaṃ hrasvakarṣaṇameva ca nimeṣakālo mātrā syādvidyutkāleti cāpare,कंपोत्स्वरिताभिगीतं ह्रस्वकर्षणमेव च निमेषकालो मात्रा स्याद्विद्युत्कालेति चापरे
1,50,166,ṛksvarā tulyayogā vā kaiścidevamudīryate,ऋक्स्वरा तुल्ययोगा वा कैश्चिदेवमुदीर्यते
1,50,167,samāse 'vagrahaṃ kuryātpadaṃ cātrānusaṃhitam yetīkṣarādikaraṇaṃ padāntasyeti taṃ viduḥ,समासे ऽवग्रहं कुर्यात्पदं चात्रानुसंहितम् येतीक्षरादिकरणं पदान्तस्येति तं विदुः
1,50,168,(sarvatra mitraputrasakhiśabdā ahiśatakratoravagrāhyāḥ ādityaviprajātavedāśca satpatigopativṛtrahāsamudrāśca svarayupuvodevayavaścāritaṃ devatātape ) cikitiśca dhacaiva nāvagṛhṇanti paṇḍitāḥ vivṛtayaścatasro vai vijñeyā iti me matam,(सर्वत्र मित्रपुत्रसखिशब्दा अहिशतक्रतोरवग्राह्याः आदित्यविप्रजातवेदाश्च सत्पतिगोपतिवृत्रहासमुद्राश्च स्वरयुपुवोदेवयवश्चारितं देवतातपे ) चिकितिश्च धचैव नावगृह्णन्ति पण्डिताः विवृतयश्चतस्रो वै विज्ञेया इति मे मतम्
1,50,169,akṣarāṇāṃ niyogena tāsāṃ nāmāni me śṛṇu hrasvādivatsānusṛtā vatsānusāriṇī cāgre,अक्षराणां नियोगेन तासां नामानि मे शृणु ह्रस्वादिवत्सानुसृता वत्सानुसारिणी चाग्रे
1,50,170,pākavatyubhayorhrasvā dīrghā vṛddhā pipīlikāḥ catasṛṇāṃ vivṛtīnā mantaraṃ mātrikaṃ bhavet,पाकवत्युभयोर्ह्रस्वा दीर्घा वृद्धा पिपीलिकाः चतसृणां विवृतीना मन्तरं मात्रिकं भवेत्
1,50,171,arddhamātrikamanyeṣāmanyeṣāmaṇumātrikam,अर्द्धमात्रिकमन्येषामन्येषामणुमात्रिकम्
1,50,172,āpadyate makāro rephoṣmasu pratyaye 'pyanusvāram paveṣu parasavarṇaṃ sparśeṣu cottamāpatim,आपद्यते मकारो रेफोष्मसु प्रत्यये ऽप्यनुस्वारम् पवेषु परसवर्णं स्पर्शेषु चोत्तमापतिम्
1,50,173,nakārānte padā pūrve svare ca parataḥ sthite akāraṃ raktamityāhustakāreṇa tu rajyate,नकारान्ते पदा पूर्वे स्वरे च परतः स्थिते अकारं रक्तमित्याहुस्तकारेण तु रज्यते
1,50,174,nakārānte pade pūrve vyañjanaiśca yavohiṣu arddhamātrā tu pūrvasya rajyate tvaṇumātrayā,नकारान्ते पदे पूर्वे व्यञ्जनैश्च यवोहिषु अर्द्धमात्रा तु पूर्वस्य रज्यते त्वणुमात्रया
1,50,175,nakārasvarasaṃyuktaścaturyukto vidhīyate repho raṅgaśca lopaśca sānusvaro 'pi vā kvacit,नकारस्वरसंयुक्तश्चतुर्युक्तो विधीयते रेफो रङ्गश्च लोपश्च सानुस्वरो ऽपि वा क्वचित्
1,50,176,hṛdayāduttiṣṭateraṅgaḥ kāṃsyena tu samanvitaḥ mṛduścaiva dvimātraśca dadhanvāṃ iti nidarśanam,हृदयादुत्तिष्टतेरङ्गः कांस्येन तु समन्वितः मृदुश्चैव द्विमात्रश्च दधन्वां इति निदर्शनम्
1,50,177,yathā saurāṣṭrikā nārī arāṃ ityabhibhāṣate evaṃ raṅgaḥ prayoktavyo nāradaitanmataṃ mama,यथा सौराष्ट्रिका नारी अरां इत्यभिभाषते एवं रङ्गः प्रयोक्तव्यो नारदैतन्मतं मम
1,50,178,svarā gaḍadabāścaiva ṅaṇanamāḥ sahoṣmabhiḥ caturṇāṃ padajātīnāṃ padāntā daśa kīrtitāḥ,स्वरा गडदबाश्चैव ङणनमाः सहोष्मभिः चतुर्णां पदजातीनां पदान्ता दश कीर्तिताः
1,50,179,svara uccaḥ svaro nīcaḥ svaraḥ svarita eva ca vyañjanā na tu vartante yatra tiṣṭati sa svaraḥ,स्वर उच्चः स्वरो नीचः स्वरः स्वरित एव च व्यञ्जना न तु वर्तन्ते यत्र तिष्टति स स्वरः
1,50,180,svarapradhānaṃ traisvaryamācāryāḥ pratijānate maṇivadvyañjanaṃ vidyātsūtra vañca svaraṃ viduḥ,स्वरप्रधानं त्रैस्वर्यमाचार्याः प्रतिजानते मणिवद्व्यञ्जनं विद्यात्सूत्र वञ्च स्वरं विदुः
1,50,181,durbalasya yathā rāṣṭraṃ harate balavānnṛpaḥ durbalaṃ vyajanaṃ tadvaddhareta balavānsvaraḥ,दुर्बलस्य यथा राष्ट्रं हरते बलवान्नृपः दुर्बलं व्यजनं तद्वद्धरेत बलवान्स्वरः
1,50,182,ubhāvaśca vivṛttiśca śaṣasārepha eva ca jihvāmūlamupadhmā ca gatiraṣṭavidhoṣmaṇaḥ,उभावश्च विवृत्तिश्च शषसारेफ एव च जिह्वामूलमुपध्मा च गतिरष्टविधोष्मणः
1,50,183,svarapratyayāvivṛtiḥ saṃhitāyāṃ tu yā bhavet visargastatra mantavyaratālavyaścātra jāyate,स्वरप्रत्ययाविवृतिः संहितायां तु या भवेत् विसर्गस्तत्र मन्तव्यरतालव्यश्चात्र जायते
1,50,184,saṃdhyakṣare pare saṃdhau prāptasuptau yavau yadi vyañjanākhyā vivṛttistu svarākhyā pratisaṃhitā,संध्यक्षरे परे संधौ प्राप्तसुप्तौ यवौ यदि व्यञ्जनाख्या विवृत्तिस्तु स्वराख्या प्रतिसंहिता
1,50,185,ūṣmāntaṃ virate yatra saṃbhāvo bhavati kvacit vivṛttiryā bhavettatra svarākhyāṃ tāṃ vinirddiśet,ऊष्मान्तं विरते यत्र संभावो भवति क्वचित् विवृत्तिर्या भवेत्तत्र स्वराख्यां तां विनिर्द्दिशेत्
1,50,186,yadyobhāvaprasaṃdhānamṛkārādiparaṃ padam svarāntaṃ tādṛśaṃ vidyādyadanyavdyaktamūṣmaṇaḥ,यद्योभावप्रसंधानमृकारादिपरं पदम् स्वरान्तं तादृशं विद्याद्यदन्यव्द्यक्तमूष्मणः
1,50,187,prathamā uttamāścaiva padānteṣu yadi sthitāḥ dvitīyaṃ sthānamāpannāḥ śaṣasapratyayā yadi,प्रथमा उत्तमाश्चैव पदान्तेषु यदि स्थिताः द्वितीयं स्थानमापन्नाः शषसप्रत्यया यदि
1,50,188,prathamānūṣmasaṃyuktān dvitīyāniva darśayet na caitānpratijānīyādyathā matsyaḥ kṣuropsarāḥ,प्रथमानूष्मसंयुक्तान् द्वितीयानिव दर्शयेत् न चैतान्प्रतिजानीयाद्यथा मत्स्यः क्षुरोप्सराः
1,50,189,chandomānaṃ ca vṛttaṃ ca pādasthānaṃ trikāraṇam ṛcaḥ svacchandavṛttāstu pādāstvakṣaramānataḥ,छन्दोमानं च वृत्तं च पादस्थानं त्रिकारणम् ऋचः स्वच्छन्दवृत्तास्तु पादास्त्वक्षरमानतः
1,50,190,ṛgvaryyān svarabhaktiṃ ca chandomānena nirddiśet pratyayeta sahārephamimīte svarabhaktayā,ऋग्वर्य्यान् स्वरभक्तिं च छन्दोमानेन निर्द्दिशेत् प्रत्ययेत सहारेफमिमीते स्वरभक्तया
1,50,191,ṛvarṇe tu pṛthagrephaḥ pratyayastu vṛthā bhaveta vidyāllaghumṛkāraṃ tu yadi tūṣmāṇasaṃyutaḥ,ऋवर्णे तु पृथग्रेफः प्रत्ययस्तु वृथा भवेत विद्याल्लघुमृकारं तु यदि तूष्माणसंयुतः
1,50,192,ūṣmaṇaiva hi saṃyukta ṛkāro yatra pīḍyate guruvarṇaḥ sa vijñeyastṛcaṃ cātra nidarśanam,ऊष्मणैव हि संयुक्त ऋकारो यत्र पीड्यते गुरुवर्णः स विज्ञेयस्तृचं चात्र निदर्शनम्
1,50,193,ṛṣabhaṃ ca gṛhītaṃ ca bṛhaspatiṃ pṛthivyāṃ ca nirṛtipañcamā hyatra ṛkārā nātra saṃśayaḥ,ऋषभं च गृहीतं च बृहस्पतिं पृथिव्यां च निरृतिपञ्चमा ह्यत्र ऋकारा नात्र संशयः
1,50,194,śaṣasaha rādau rephaḥ sparabhaktirjāyate dvipadasaṃdhau iuvarṇābhyāṃ hīnā kvacidekapadākramaviyuktā,शषसह रादौ रेफः स्परभक्तिर्जायते द्विपदसंधौ इउवर्णाभ्यां हीना क्वचिदेकपदाक्रमवियुक्ता
1,50,195,svarabhaktirdvidhā proktāṛkāre repha eva ca svarodā vyañjanodā ca vihitākṣaracintakaiḥ,स्वरभक्तिर्द्विधा प्रोक्ताऋकारे रेफ एव च स्वरोदा व्यञ्जनोदा च विहिताक्षरचिन्तकैः
1,50,196,śaṣaseṣu svarodayāṃ hakāre vyañjanodayām śaṣaseṣu vivṛtāṃ tu hakāre saṃvṛtāṃ viduḥ,शषसेषु स्वरोदयां हकारे व्यञ्जनोदयाम् शषसेषु विवृतां तु हकारे संवृतां विदुः
1,50,197,svarabhaktiṃ prayuñjāna srīndoṣānparivarjayet ikāraṃ cāpyukāraṃ grastadoṣaṃ tathaiva ca,स्वरभक्तिं प्रयुञ्जान स्रीन्दोषान्परिवर्जयेत् इकारं चाप्युकारं ग्रस्तदोषं तथैव च
1,50,198,saṃyogaparaṃ chaparaṃ visarjanīyaṃ dvimātrakaṃ caiva atha sāntika ca naṅmasānusvāraṃ ghuṭataṃ ca,संयोगपरं छपरं विसर्जनीयं द्विमात्रकं चैव अथ सान्तिक च नङ्मसानुस्वारं घुटतं च
1,50,199,yasyāḥ pādaḥ prathamo dvādaśamātrastathā tṛtīyo 'pi aṣṭādaśo dvitīyaḥ samāpannaḥ pañcadaśamātraḥ yasyā lakṣaṇamuktaṃ yā tvanyā sā smṛtā vipulā,यस्याः पादः प्रथमो द्वादशमात्रस्तथा तृतीयो ऽपि अष्टादशो द्वितीयः समापन्नः पञ्चदशमात्रः यस्या लक्षणमुक्तं या त्वन्या सा स्मृता विपुला
1,50,200,akṣarāṇāṃ laghuhrasvamasaṃyogaparaṃ yadi tatsaṃyogottaraṃ vidyādgurudārghākṣarāṇi tu,अक्षराणां लघुह्रस्वमसंयोगपरं यदि तत्संयोगोत्तरं विद्याद्गुरुदार्घाक्षराणि तु
1,50,201,vivṛttir yatra dṛśyate svārasyaivāgrataḥ sthitaḥ,विवृत्तिर् यत्र दृश्यते स्वारस्यैवाग्रतः स्थितः
1,50,202,gurusvāraḥ savijñeyaḥ kṣaiprastatra na vidyate a aṣṭaprakāraṃ vijñeyaṃ padānāṃ svaralakṣaṇam,गुरुस्वारः सविज्ञेयः क्षैप्रस्तत्र न विद्यते अ अष्टप्रकारं विज्ञेयं पदानां स्वरलक्षणम्
1,50,203,anto dāttamādyudāttamudāttamanudāttaṃ nīcasvaritam madhyodāttaṃ svaritaṃ dvirudāttamityetā aṣṭau padasaṃjñāḥ,अन्तो दात्तमाद्युदात्तमुदात्तमनुदात्तं नीचस्वरितम् मध्योदात्तं स्वरितं द्विरुदात्तमित्येता अष्टौ पदसंज्ञाः
1,50,204,agniḥ somaḥ pravo vīryaṃ haviṣā svarvanaspatiḥ antarmadhyamayotāmyudamanunipātya ādyātsvaritamupasarge dvirnnīcamākhyāta iti svaritātparāṇi yāni syurddhārāpakṣarāṇi tu sarvāṇi pracayasthānyupodāttaṃ nihanyate,अग्निः सोमः प्रवो वीर्यं हविषा स्वर्वनस्पतिः अन्तर्मध्यमयोताम्युदमनुनिपात्य आद्यात्स्वरितमुपसर्गे द्विर्न्नीचमाख्यात इति स्वरितात्पराणि यानि स्युर्द्धारापक्षराणि तु सर्वाणि प्रचयस्थान्युपोदात्तं निहन्यते
1,50,205,pracayo yatra dṛśyeta tatra hanyātsvaraṃ budhaḥ svaritaḥ kevalo yatra mṛdustatra nipātayet,प्रचयो यत्र दृश्येत तत्र हन्यात्स्वरं बुधः स्वरितः केवलो यत्र मृदुस्तत्र निपातयेत्
1,50,206,pañcavidhamācāryakaṃ nāma sukhaṃ nyāsaḥ karaṇaṃ pratijñoccāraṇā atrocyate śreyaḥ khalu vaiśyāḥ pratijñātoccāraṇā yasya kasyacidvarṇasya karaṇaṃ nopalabhyate pratijñā tatra voḍhavyākaraṇaṃ hi tadātmakam,पञ्चविधमाचार्यकं नाम सुखं न्यासः करणं प्रतिज्ञोच्चारणा अत्रोच्यते श्रेयः खलु वैश्याः प्रतिज्ञातोच्चारणा यस्य कस्यचिद्वर्णस्य करणं नोपलभ्यते प्रतिज्ञा तत्र वोढव्याकरणं हि तदात्मकम्
1,50,207,tuṃburubhavadviśiṣṭaviśvāvasvādayaśca gandharvāḥ sāmasu nibhṛtaṃ karaṇaṃ svarasaukṣmyānnaiva jānīyuḥ,तुंबुरुभवद्विशिष्टविश्वावस्वादयश्च गन्धर्वाः सामसु निभृतं करणं स्वरसौक्ष्म्यान्नैव जानीयुः
1,50,208,kaukṣeyāgniṃ sadā rakṣedaśrīpādarśanaṃ hetum jīrṇo hāraḥ prabuddhaḥ khalūṣasinbrahma cintayet,कौक्षेयाग्निं सदा रक्षेदश्रीपादर्शनं हेतुम् जीर्णो हारः प्रबुद्धः खलूषसिन्ब्रह्म चिन्तयेत्
1,50,209,śaradviṣuvatotītāduṣasyutthānamiṣyate yāvadvāsaṃtikī rātrirmadhyamā paryupasthitā,शरद्विषुवतोतीतादुषस्युत्थानमिष्यते यावद्वासंतिकी रात्रिर्मध्यमा पर्युपस्थिता
1,50,210,āmrapālāśabilvānāmapāmārgaśirīṣayoḥ vāgyataḥ prātarutthāya bhakṣayeddvatadhāvanam,आम्रपालाशबिल्वानामपामार्गशिरीषयोः वाग्यतः प्रातरुत्थाय भक्षयेद्द्वतधावनम्
1,50,211,khādiraśca kadambaśca karavīrakarañjayoḥ sarve kaṇṭakinaḥ puṇyāḥ kṣīriṇaśca yaśasvinaḥ,खादिरश्च कदम्बश्च करवीरकरञ्जयोः सर्वे कण्टकिनः पुण्याः क्षीरिणश्च यशस्विनः
1,50,212,tenāsya karaṇe saukṣmyaṃ mādhuryaṃ copa jāyate varṇāṃśca kurute samyakprācīnaudavatiryathā,तेनास्य करणे सौक्ष्म्यं माधुर्यं चोप जायते वर्णांश्च कुरुते सम्यक्प्राचीनौदवतिर्यथा
1,50,213,triphalāṃ lavaṇākhyena bhakṣayecchiṣaayakaḥ sadā agnimedhājananyeṣā svaravarṇakarī tathā,त्रिफलां लवणाख्येन भक्षयेच्छिषअयकः सदा अग्निमेधाजनन्येषा स्वरवर्णकरी तथा
1,50,214,kṛtvā cāvaśyakāndharmāñjāṭharaṃ paryupāsya ca pītvā madhuṃ ghṛtaṃ caiva śucirbhūtvā tato vadet,कृत्वा चावश्यकान्धर्माञ्जाठरं पर्युपास्य च पीत्वा मधुं घृतं चैव शुचिर्भूत्वा ततो वदेत्
1,50,215,mandreṇopakrametpūrvaṃ sarvaśākhāsvayaṃ vidhiḥ saptamantrānatikramya yatheṣṭāṃ vācamutsṛjet,मन्द्रेणोपक्रमेत्पूर्वं सर्वशाखास्वयं विधिः सप्तमन्त्रानतिक्रम्य यथेष्टां वाचमुत्सृजेत्
1,50,216,na tāṃ samīrayedvācaṃ na prāṇamuparodhayet prāṇānāmuparodhena vaisvaryaṃ copajāyate svaravyaṇḍajanamādhuryaṃ lupyate nātra saṃśayaḥ,न तां समीरयेद्वाचं न प्राणमुपरोधयेत् प्राणानामुपरोधेन वैस्वर्यं चोपजायते स्वरव्यण्डजनमाधुर्यं लुप्यते नात्र संशयः
1,50,217,kutīrthādāgataṃ dagdhamapavarṇaiśca bhakṣitam,कुतीर्थादागतं दग्धमपवर्णैश्च भक्षितम्
1,50,217,na tasya parimokṣo 'sti pāpāheriva kilbiṣāt,न तस्य परिमोक्षो ऽस्ति पापाहेरिव किल्बिषात्
1,50,218,sutīrthādāgataṃ jagdhuṃ svāmnātaṃ supratiṣṭitam susvareṇa svavakreṇa prayuktaṃ brahma rājati,सुतीर्थादागतं जग्धुं स्वाम्नातं सुप्रतिष्टितम् सुस्वरेण स्ववक्रेण प्रयुक्तं ब्रह्म राजति
1,50,218,na takālo na laṃboṣṭo na ca sarvānunāsikaḥ,न तकालो न लंबोष्टो न च सर्वानुनासिकः
1,50,219,gadgado baddhajihvaśca prayogānvaktumarhati,गद्गदो बद्धजिह्वश्च प्रयोगान्वक्तुमर्हति
1,50,220,ekacitto niruddhāntaḥ snāto gānavivarjjitaḥ sa tu varṇānprayuñjīta detoṣṭhaṃ yasya śobhanam,एकचित्तो निरुद्धान्तः स्नातो गानविवर्ज्जितः स तु वर्णान्प्रयुञ्जीत देतोष्ठं यस्य शोभनम्
1,50,221,pañcavidyāṃ na gṛhṇanti caṇḍā stabdhāśca ye narāḥ alasāśca sarogāśca yeṣāṃ ca visṛtaṃ manaḥ,पञ्चविद्यां न गृह्णन्ति चण्डा स्तब्धाश्च ये नराः अलसाश्च सरोगाश्च येषां च विसृतं मनः
1,50,222,śanairvidyāṃ śanairarthānārohetparvataṃ śanaiḥ śanairadhvasu varteta yojanānna paraṃ vrajet,शनैर्विद्यां शनैरर्थानारोहेत्पर्वतं शनैः शनैरध्वसु वर्तेत योजनान्न परं व्रजेत्
1,50,223,yojanānāṃ sahasraṃ tu śanairyāti pipīlikā agacchanvainateyo 'pi padamekaṃ na gacchati,योजनानां सहस्रं तु शनैर्याति पिपीलिका अगच्छन्वैनतेयो ऽपि पदमेकं न गच्छति
1,50,224,nahi pāpahatā vāṇī prayogānvaktumarhati badhirasyeva jalpasya vidagdhā vāmalocanā,नहि पापहता वाणी प्रयोगान्वक्तुमर्हति बधिरस्येव जल्पस्य विदग्धा वामलोचना
1,50,225,upāṃśucaritaṃ caiva yo 'dhīte vitrasanniva api rūpasahasreṣu saṃdeheṣveva vartate,उपांशुचरितं चैव यो ऽधीते वित्रसन्निव अपि रूपसहस्रेषु संदेहेष्वेव वर्तते
1,50,226,pustakapratyayādhītaṃ nādhītaṃ gurusannidhau rājate na sabhāmadhyejāragarbheva kāminī,पुस्तकप्रत्ययाधीतं नाधीतं गुरुसन्निधौ राजते न सभामध्येजारगर्भेव कामिनी
1,50,227,añjanasya kṣayaṃ dṛṣṭvā valmīkasya tu saṃcayam avandhyaṃ divasaṃ kuryāddānādhyayanakarmasu,अञ्जनस्य क्षयं दृष्ट्वा वल्मीकस्य तु संचयम् अवन्ध्यं दिवसं कुर्याद्दानाध्ययनकर्मसु
1,50,228,yatkīṭaiḥ pāṃśubhiḥ ślakṣṇairvalmīkaḥ kriyate mahān na tatra balasāmarthyamudyogasgatatra kāraṇam,यत्कीटैः पांशुभिः श्लक्ष्णैर्वल्मीकः क्रियते महान् न तत्र बलसामर्थ्यमुद्योगस्गतत्र कारणम्
1,50,229,sahasraguṇitā vidyā śataśaḥ parikīrtitā āgamiṣyati jihvāgre sthalānnimnamivodakam,सहस्रगुणिता विद्या शतशः परिकीर्तिता आगमिष्यति जिह्वाग्रे स्थलान्निम्नमिवोदकम्
1,50,230,hayanāmiva jātyānāmarddharātrārddhaśāyinām nahi vādyārthināṃ nidrā ciraṃ netreṣu tiṣṭati,हयनामिव जात्यानामर्द्धरात्रार्द्धशायिनाम् नहि वाद्यार्थिनां निद्रा चिरं नेत्रेषु तिष्टति
1,50,231,na bhojanabilaṃvī syānna ca nārīnivandhanaḥ samudramapi vidyārthī vrajedgaruḍahaṃsavat,न भोजनबिलंवी स्यान्न च नारीनिवन्धनः समुद्रमपि विद्यार्थी व्रजेद्गरुडहंसवत्
1,50,232,ahiriva gaṇādbhitaḥ sāhityānnarakādiva rākṣasībhya iva sribhyaḥ sa vidyāmadhigacchati,अहिरिव गणाद्भितः साहित्यान्नरकादिव राक्षसीभ्य इव स्रिभ्यः स विद्यामधिगच्छति
1,50,233,na śaṭhāḥ prānpuvantyarthānna klibā na ca māninaḥ na ca lokaravā dīnā na ca svasvapratīkṣakāḥ,न शठाः प्रान्पुवन्त्यर्थान्न क्लिबा न च मानिनः न च लोकरवा दीना न च स्वस्वप्रतीक्षकाः
1,50,234,yathā khananankhanitreṇa bhūpalaṃ vāri vindati evaṃ gurugatāṃ vidyāṃ śūśrūṣuradhigacchati,यथा खननन्खनित्रेण भूपलं वारि विन्दति एवं गुरुगतां विद्यां शूश्रूषुरधिगच्छति
1,50,235,guruśuśrūṣayā vidyā puṣkalena dhanena vā athavā vidyayā vidyā hyanyathā nopapadyate,गुरुशुश्रूषया विद्या पुष्कलेन धनेन वा अथवा विद्यया विद्या ह्यन्यथा नोपपद्यते
1,50,236,śuśrūṣārahitā vidyā yadyapi medhāguṇaiḥ samupayāti vandhyeva yauvanavatī na tasya sāphalyavati bhavati,शुश्रूषारहिता विद्या यद्यपि मेधागुणैः समुपयाति वन्ध्येव यौवनवती न तस्य साफल्यवति भवति
1,50,237,iti diṅmātramuddiṣṭaṃ śikṣāgranthaṃ mayā tava jñātvā vedāṅgamādyaṃ tu brahmabhūyāya kalpate,इति दिङ्मात्रमुद्दिष्टं शिक्षाग्रन्थं मया तव ज्ञात्वा वेदाङ्गमाद्यं तु ब्रह्मभूयाय कल्पते
1,51,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde pañcāśattamo 'dhyāyaḥ athātaḥ saṃpravakṣyāmi kalpagranthaṃ munīśvarara yasya vijñānamātreṇa syātkarmakuśalo naraḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः अथातः संप्रवक्ष्यामि कल्पग्रन्थं मुनीश्वरर यस्य विज्ञानमात्रेण स्यात्कर्मकुशलो नरः
1,51,2,nakṣatrakalpo vedānāṃ saṃhitānāṃ tathaiva ca caturthaḥ syādāṅgirasaḥ śāntikalpaśca pañcamaḥ,नक्षत्रकल्पो वेदानां संहितानां तथैव च चतुर्थः स्यादाङ्गिरसः शान्तिकल्पश्च पञ्चमः
1,51,3,nakṣatrādhīśvarākhyānaṃ vistareṇa yathātatham nakṣatrakalpe nirdiṣṭaṃ jñātavyaṃ tadihāpi ca,नक्षत्राधीश्वराख्यानं विस्तरेण यथातथम् नक्षत्रकल्पे निर्दिष्टं ज्ञातव्यं तदिहापि च
1,51,4,vedakalpe vidhānaṃ tu ṛgādī nāṃ munīśvara dharmārthakāmamokṣāṇāṃ siddhyai proktaṃ savistaram,वेदकल्पे विधानं तु ऋगादी नां मुनीश्वर धर्मार्थकाममोक्षाणां सिद्ध्यै प्रोक्तं सविस्तरम्
1,51,5,mantrāṇāmṛṣayaścaiva chadāṃsyatha ca devatāḥ nirdiṣṭāḥ saṃhitākalpe munibhistattvadarśibhiḥ,मन्त्राणामृषयश्चैव छदांस्यथ च देवताः निर्दिष्टाः संहिताकल्पे मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
1,51,6,tathaivāṅgirase kalpe ṣaṭkarmāṇi savistaram abhicāravidhānena nirdiṣṭāni svayaṃbhuvā,तथैवाङ्गिरसे कल्पे षट्कर्माणि सविस्तरम् अभिचारविधानेन निर्दिष्टानि स्वयंभुवा
1,51,7,śāntikalpe tu divyānāṃ bhaumānāṃ munisattama tathāntarikṣotpātānāṃ śāntayo hyuditāḥ pṛthak,शान्तिकल्पे तु दिव्यानां भौमानां मुनिसत्तम तथान्तरिक्षोत्पातानां शान्तयो ह्युदिताः पृथक्
1,51,8,saṃkṣepeṇaitaduddiṣṭaṃ lakṣaṇaṃ kalpalakṣaṇe viśeṣaḥ pṛthageteṣāṃ sthitaḥ śaṅkhāntareṣu ca,संक्षेपेणैतदुद्दिष्टं लक्षणं कल्पलक्षणे विशेषः पृथगेतेषां स्थितः शङ्खान्तरेषु च
1,51,9,gṛhyakalpe tu sarveṣāmupayogitayādhunā vakṣyāmi te dvijaśreṣṭha sāvadhānatayā śṛṇu,गृह्यकल्पे तु सर्वेषामुपयोगितयाधुना वक्ष्यामि ते द्विजश्रेष्ठ सावधानतया शृणु
1,51,10,oṅkāraścātha śabdaśca dvāvetau brahmaṇaḥ purā kaṇṭhaṃ bhittvā viniryātau tasmānmāṅgalyakāvimau,ओङ्कारश्चाथ शब्दश्च द्वावेतौ ब्रह्मणः पुरा कण्ठं भित्त्वा विनिर्यातौ तस्मान्माङ्गल्यकाविमौ
1,51,11,kṛtvā proktāni karmāṇi tadvarddhvāni karoti yaḥ so 'tha śabdaṃ praṃyujīta tadānantyārthamiṣyate,कृत्वा प्रोक्तानि कर्माणि तद्वर्द्ध्वानि करोति यः सो ऽथ शब्दं प्रंयुजीत तदानन्त्यार्थमिष्यते
1,51,12,kuśāḥ parisamūhāya vyastaśākhāḥ prakīrtitāḥ nyūnādhikā niṣphalāya karmaṇo 'bhimatasya ca,कुशाः परिसमूहाय व्यस्तशाखाः प्रकीर्तिताः न्यूनाधिका निष्फलाय कर्मणो ऽभिमतस्य च
1,51,13,kṛmikīṭapataṅgādyā bhramanti vasudhātale teṣāṃ saṃrakṣaṇārthāya proktaṃ parisamūhanam,कृमिकीटपतङ्गाद्या भ्रमन्ति वसुधातले तेषां संरक्षणार्थाय प्रोक्तं परिसमूहनम्
1,51,14,rekhāḥ proktāśca yāstisraḥ kartavyāstāḥ samā dvija nyūnādhikā na karttavyā ityeva paribhāṣitam,रेखाः प्रोक्ताश्च यास्तिस्रः कर्तव्यास्ताः समा द्विज न्यूनाधिका न कर्त्तव्या इत्येव परिभाषितम्
1,51,15,medinī medasā vyāptā madhukaiṭabhadaityayoḥ gomayenopalepyeyaṃ tadarthamiti nārada,मेदिनी मेदसा व्याप्ता मधुकैटभदैत्ययोः गोमयेनोपलेप्येयं तदर्थमिति नारद
1,51,16,vandhyā duṣṭā ca dīnāṅgī mṛtavatsā ca yā bhavet yajñārthaṃ gomayaṃ tasyā nāharediti bhāṣitam,वन्ध्या दुष्टा च दीनाङ्गी मृतवत्सा च या भवेत् यज्ञार्थं गोमयं तस्या नाहरेदिति भाषितम्
1,51,17,ye bhramanti sadā'kāśe pataṅgādyā bhayaṅkarāḥ taṣāṃ praharaṇārthāya mataṃ proddharaṇaṃ dvija,ये भ्रमन्ति सदाऽकाशे पतङ्गाद्या भयङ्कराः तषां प्रहरणार्थाय मतं प्रोद्धरणं द्विज
1,51,18,sruveṇa ca kuśenāpi kuryādullekhanaṃ bhuvaḥ asthikaṇṭakasiddhyarthaṃ brahmaṇā paribhāṣitam,स्रुवेण च कुशेनापि कुर्यादुल्लेखनं भुवः अस्थिकण्टकसिद्ध्यर्थं ब्रह्मणा परिभाषितम्
1,51,19,āpo devagaṇāḥ sarve tathā pitṛgaṇā dvija tenādbhirukṣaṇaṃ proktaṃ munibhirvidhi kovidaiḥ,आपो देवगणाः सर्वे तथा पितृगणा द्विज तेनाद्भिरुक्षणं प्रोक्तं मुनिभिर्विधि कोविदैः
1,51,20,agneṃrānayanaṃ proktaṃ saubhāgyasrībhireva ca śubhade mṛṇmaye pātre prokṣyādbhistaṃ nidhāyapayet,अग्नेंरानयनं प्रोक्तं सौभाग्यस्रीभिरेव च शुभदे मृण्मये पात्रे प्रोक्ष्याद्भिस्तं निधायपयेत्
1,51,21,amṛtasya kṣayaṃ dṛṣṭvā brahmādyaiḥ sarvadaivataiḥ vedyāṃ nidhāpitastasmātsamidgarbho hutāśanaḥ,अमृतस्य क्षयं दृष्ट्वा ब्रह्माद्यैः सर्वदैवतैः वेद्यां निधापितस्तस्मात्समिद्गर्भो हुताशनः
1,51,22,dakṣiṇasyāṃ dānavādyāḥ sthitā yajñasya nārada tebhyaḥ saṃrakṣaṇārthāya brahmāṇaṃ taddiśi nyaset,दक्षिणस्यां दानवाद्याः स्थिता यज्ञस्य नारद तेभ्यः संरक्षणार्थाय ब्रह्माणं तद्दिशि न्यसेत्
1,51,23,uttare sarvapātrāṇi praṇītādyāni paścime yajamānaḥ pūrvataḥ syurdvijāḥ sarve 'pi nārada,उत्तरे सर्वपात्राणि प्रणीताद्यानि पश्चिमे यजमानः पूर्वतः स्युर्द्विजाः सर्वे ऽपि नारद
1,51,24,dyūte ca vyavahāre ca yajñakarmaṇi cedbhavet kartodāsīna cittastatkarma naśyediti sthitiḥ,द्यूते च व्यवहारे च यज्ञकर्मणि चेद्भवेत् कर्तोदासीन चित्तस्तत्कर्म नश्येदिति स्थितिः
1,51,25,brahmācāryauṃ svaśākhau hi karttavyau yajñakarmaṇi ṛtvijāṃ niyamo nāsti yathālābhaṃ samarcayet,ब्रह्माचार्यौं स्वशाखौ हि कर्त्तव्यौ यज्ञकर्मणि ऋत्विजां नियमो नास्ति यथालाभं समर्चयेत्
1,51,26,dve paritre tryaṅgule staḥ prokṣiṇī caturaṅgulā ājyasthālī tryaṅgulātha carusthālī ṣaḍaṅgulā,द्वे परित्रे त्र्यङ्गुले स्तः प्रोक्षिणी चतुरङ्गुला आज्यस्थाली त्र्यङ्गुलाथ चरुस्थाली षडङ्गुला
1,51,27,dvyaṅgulaṃ tūpayamanamekaṃ saṃmārjanāṅgulam sruvaṃ ṣaḍaṅgula proktaṃ srucaṃ sārddhatrayāṅgulam,द्व्यङ्गुलं तूपयमनमेकं संमार्जनाङ्गुलम् स्रुवं षडङ्गुल प्रोक्तं स्रुचं सार्द्धत्रयाङ्गुलम्
1,51,28,prādaśamātrā samidhaḥ pūrṇapātraṃ ṣaḍaṅgulam prokṣiṇyā uttare bhāge praṇītāpātramaṣṭabhiḥ,प्रादशमात्रा समिधः पूर्णपात्रं षडङ्गुलम् प्रोक्षिण्या उत्तरे भागे प्रणीतापात्रमष्टभिः
1,51,29,yāni kāni ca tīrthāni samudrāḥ saritastathā praṇītāyāṃ samāsannāstasmāttāṃ pūrayejjalaiḥ,यानि कानि च तीर्थानि समुद्राः सरितस्तथा प्रणीतायां समासन्नास्तस्मात्तां पूरयेज्जलैः
1,51,30,vedikā vasrahīnā ca nagrā saṃprocyate dvija paristīryya tato darbheḥ paridadhyādimāṃ budhaḥ,वेदिका वस्रहीना च नग्रा संप्रोच्यते द्विज परिस्तीर्य्य ततो दर्भेः परिदध्यादिमां बुधः
1,51,31,indravajraṃ viṣṇucakraṃ vāmadevatriśūlakam darbharūpatayā trīṇi pavitracchedanāni ca,इन्द्रवज्रं विष्णुचक्रं वामदेवत्रिशूलकम् दर्भरूपतया त्रीणि पवित्रच्छेदनानि च
1,51,32,prokṣaṇī ca prakartavyā praṇītodakasaṃyutā tenātipuṇyadaṃ karma pavitramiti kīrtitam,प्रोक्षणी च प्रकर्तव्या प्रणीतोदकसंयुता तेनातिपुण्यदं कर्म पवित्रमिति कीर्तितम्
1,51,33,ājyasthālī prakartavyā palamātrapramāṇikā kulālacakraghaṭitaṃ āsuraṃ mṛṇmayaṃ smṛtam,आज्यस्थाली प्रकर्तव्या पलमात्रप्रमाणिका कुलालचक्रघटितं आसुरं मृण्मयं स्मृतम्
1,51,34,tadeva hastaghaṭitaṃ sthālyādi daivikaṃ bhavet sruve ca sarvakarmāṇi śubhānyapyaśubhāni ca,तदेव हस्तघटितं स्थाल्यादि दैविकं भवेत् स्रुवे च सर्वकर्माणि शुभान्यप्यशुभानि च
1,51,35,tasya caiva pavitrārthaṃ vahnau tāpanamīritam agre dhūtena vaidhavyaṃ madhyaṃ caiva prajākṣayaḥ,तस्य चैव पवित्रार्थं वह्नौ तापनमीरितम् अग्रे धूतेन वैधव्यं मध्यं चैव प्रजाक्षयः
1,51,36,mūle ca mriyate hotā tasmāddhāryaṃ vicārya tat agniḥ sūryaśca somaśca viriñciranilo yamaḥ,मूले च म्रियते होता तस्माद्धार्यं विचार्य तत् अग्निः सूर्यश्च सोमश्च विरिञ्चिरनिलो यमः
1,51,37,sruve ṣaḍete devāstu pratyaṅgulamupāśritāḥ agnirbhaghogārthanāśāya sūryo vyādhikaro bhavet,स्रुवे षडेते देवास्तु प्रत्यङ्गुलमुपाश्रिताः अग्निर्भघोगार्थनाशाय सूर्यो व्याधिकरो भवेत्
1,51,38,niṣphalastu smṛtaḥ somo viriñciḥ sarvakāmadaḥ anilo vṛddhidaḥ prokto yamo mṛtyuprado mataḥ,निष्फलस्तु स्मृतः सोमो विरिञ्चिः सर्वकामदः अनिलो वृद्धिदः प्रोक्तो यमो मृत्युप्रदो मतः
1,51,39,saṃmārjanopayamanaṃ karttavyaṃ ca kuśadvayam pūrvaṃ tu sarvaśākhaṃ syātpañcaśākhaṃ tathāparam,संमार्जनोपयमनं कर्त्तव्यं च कुशद्वयम् पूर्वं तु सर्वशाखं स्यात्पञ्चशाखं तथापरम्
1,51,40,śrīparṇī ca śamī tadvatkhadiraśca vikaṅkataḥ palāśaścaiva vijñeyāḥ sruve caiva tathā sruci,श्रीपर्णी च शमी तद्वत्खदिरश्च विकङ्कतः पलाशश्चैव विज्ञेयाः स्रुवे चैव तथा स्रुचि
1,51,41,hastonmitaṃ sruvaṃ śastaṃ trindaśāṅgulikaṃ srucam viprāṇāṃ caitadākhyātaṃ hyanyeṣāmaṅgulonakam,हस्तोन्मितं स्रुवं शस्तं त्रिन्दशाङ्गुलिकं स्रुचम् विप्राणां चैतदाख्यातं ह्यन्येषामङ्गुलोनकम्
1,51,42,śūdrāṇāṃ patitānāṃ ca kharādīnāṃ ca nārada dṛṣṭidoṣavināśārthaṃ pātrāṇāṃ prokṣaṇaṃ smṛtam,शूद्राणां पतितानां च खरादीनां च नारद दृष्टिदोषविनाशार्थं पात्राणां प्रोक्षणं स्मृतम्
1,51,43,akṛte pūrṇapātre tu yajñacchidraṃ samudbhavet tasminpūrṇīkṛte vipra yajñasaṃpūrṇatā bhavet,अकृते पूर्णपात्रे तु यज्ञच्छिद्रं समुद्भवेत् तस्मिन्पूर्णीकृते विप्र यज्ञसंपूर्णता भवेत्
1,51,44,aṣṭamuṣṭirbhavetkiñcitpuṣkalaṃ taccatuṣṭayam puṣkalāni tu catvāri pūrṇapātraṃ vidurbudhāḥ,अष्टमुष्टिर्भवेत्किञ्चित्पुष्कलं तच्चतुष्टयम् पुष्कलानि तु चत्वारि पूर्णपात्रं विदुर्बुधाः
1,51,45,homakāle tu saṃprāpte na dadyādāsanaṃ kvacit datte tṛptobhavedvahniḥ śāpaṃ dadyāñca dāruṇam,होमकाले तु संप्राप्ते न दद्यादासनं क्वचित् दत्ते तृप्तोभवेद्वह्निः शापं दद्याञ्च दारुणम्
1,51,46,ādhārau nāsike proktau ājyabhāgau ca cakṣuṣī prājāpatyaṃ mukhaṃ prokta kaṭirvyāhṛtibhiḥ smṛtā,आधारौ नासिके प्रोक्तौ आज्यभागौ च चक्षुषी प्राजापत्यं मुखं प्रोक्त कटिर्व्याहृतिभिः स्मृता
1,51,47,śīrṣahastau ca pādau ca pañcavāruṇamīritam tathā sviṣṭakṛtaṃ vipra śrotre pūrṇāhutistathā,शीर्षहस्तौ च पादौ च पञ्चवारुणमीरितम् तथा स्विष्टकृतं विप्र श्रोत्रे पूर्णाहुतिस्तथा
1,51,48,dvimukhaṃ caikahṛdayaṃ catuḥ śrotraṃ dvināsikam dviśīrṣakaṃ ca ṣaṇnetraṃ piṅgalaṃ saptajihvakam,द्विमुखं चैकहृदयं चतुः श्रोत्रं द्विनासिकम् द्विशीर्षकं च षण्नेत्रं पिङ्गलं सप्तजिह्वकम्
1,51,49,savyabhāge trihistaṃ ca caturhastañca dakṣiṇe srukstruvau cākṣamālā ca yā śaktirdakṣiṇe kare,सव्यभागे त्रिहिस्तं च चतुर्हस्तञ्च दक्षिणे स्रुक्स्त्रुवौ चाक्षमाला च या शक्तिर्दक्षिणे करे
1,51,50,trimekhalaṃ tripādaṃ ca ghṛtapātraṃ dvicāmaram meṣārūḍhaṃ catuḥśṛṅgaṃ bālādityasamaprabham,त्रिमेखलं त्रिपादं च घृतपात्रं द्विचामरम् मेषारूढं चतुःशृङ्गं बालादित्यसमप्रभम्
1,51,51,upavītasamāyuktaṃ jaṭākuṇḍalamaṇḍimam jñātvaivamagnidehaṃ tu homakarmasamācaret,उपवीतसमायुक्तं जटाकुण्डलमण्डिमम् ज्ञात्वैवमग्निदेहं तु होमकर्मसमाचरेत्
1,51,52,payo dadhi ghṛtaṃ caiva snehapakvaṃ tathaiva ca juhuyādyastu hastena sa vipro brahmahā bhavet,पयो दधि घृतं चैव स्नेहपक्वं तथैव च जुहुयाद्यस्तु हस्तेन स विप्रो ब्रह्महा भवेत्
1,51,53,yadannaṃ puruṣo 'śrāti tadannaṃ tasya devatāḥ sarvakāmasamṛddhyarthaṃ tilādhikyaṃ havirmatam,यदन्नं पुरुषो ऽश्राति तदन्नं तस्य देवताः सर्वकामसमृद्ध्यर्थं तिलाधिक्यं हविर्मतम्
1,51,54,home mudrātrayaṃ proktaṃ mṛgī haṃsī ca sūkarī abhicāre sūkarī syānmṛgī haṃsī śubhātmake,होमे मुद्रात्रयं प्रोक्तं मृगी हंसी च सूकरी अभिचारे सूकरी स्यान्मृगी हंसी शुभात्मके
1,51,55,sarvāṅgulībhiḥ krauḍī syāddhaṃsī muktakaniṣṭikā madhyamānāmikāṅguṣṭairmṛgī sudrā prakīrtitā,सर्वाङ्गुलीभिः क्रौडी स्याद्धंसी मुक्तकनिष्टिका मध्यमानामिकाङ्गुष्टैर्मृगी सुद्रा प्रकीर्तिता
1,51,56,pūrvapramāṇayāhutyā pañcāṅguligṛhītayā dadhimadhvājyasaṃyukta ṛtvigbhirjuhuyāttilaiḥ,पूर्वप्रमाणयाहुत्या पञ्चाङ्गुलिगृहीतया दधिमध्वाज्यसंयुक्त ऋत्विग्भिर्जुहुयात्तिलैः
1,51,57,kuśāstvanāmikāsaktāḥ kāryāḥ syuḥ puṇyakarmaṇi,कुशास्त्वनामिकासक्ताः कार्याः स्युः पुण्यकर्मणि
1,51,58,vināyakaḥ karmavighnasiddhyarthaṃ viniyojitaḥ gaṇānāmādhipatye ca rudreṇa brahmaṇā tathā,विनायकः कर्मविघ्नसिद्ध्यर्थं विनियोजितः गणानामाधिपत्ये च रुद्रेण ब्रह्मणा तथा
1,51,59,tenopasṛṣṭo yastasya lakṣaṇāni nibodha me svameva gāhatetyarthaṃ jalaṃ muṇḍāṃśca paśyati,तेनोपसृष्टो यस्तस्य लक्षणानि निबोध मे स्वमेव गाहतेत्यर्थं जलं मुण्डांश्च पश्यति
1,51,60,kāmāya vāsasaścaiva kravyādāṃścādhirohati antyajairgarddabhairuṣṭaiḥ sahaikatrāvatiṣṭate,कामाय वाससश्चैव क्रव्यादांश्चाधिरोहति अन्त्यजैर्गर्द्दभैरुष्टैः सहैकत्रावतिष्टते
1,51,61,vrajannapi tathātmānaṃ manyate 'nugataṃ paraiḥ vimanā viphalāraṃbhaḥ saṃsīdatyanimittataḥ,व्रजन्नपि तथात्मानं मन्यते ऽनुगतं परैः विमना विफलारंभः संसीदत्यनिमित्ततः
1,51,62,tenopasṛṣṭo labhate na rājyaṃ rājanandanaḥ kumārī na ca bhartāramapatyaṃ garbhamaṅganā ācāryatvaṃ śrotriyaśca na śiṣyo 'dhyayanaṃ tathā,तेनोपसृष्टो लभते न राज्यं राजनन्दनः कुमारी न च भर्तारमपत्यं गर्भमङ्गना आचार्यत्वं श्रोत्रियश्च न शिष्यो ऽध्ययनं तथा
1,51,63,vaṇiglābhaṃ na cānpoti kṛṣiṃ cāpi kṛṣibalaḥ snapana tasya kartavyaṃ puṇye 'hri vidhipūrvakam gaurasarṣa pakalkena svasti vācyā dvijaiḥ śubhāḥ,वणिग्लाभं न चान्पोति कृषिं चापि कृषिबलः स्नपन तस्य कर्तव्यं पुण्ये ऽह्रि विधिपूर्वकम् गौरसर्ष पकल्केन स्वस्ति वाच्या द्विजैः शुभाः
1,51,64,aśvasthānādgajasthānādvalmīkātsaṃgamāddhradāt mṛttikāṃ rocanāṃ gandhān gugguluṃ cāśu nikṣipet,अश्वस्थानाद्गजस्थानाद्वल्मीकात्संगमाद्ध्रदात् मृत्तिकां रोचनां गन्धान् गुग्गुलुं चाशु निक्षिपेत्
1,51,65,pātryāhṛtā hyekavarṇaiścaturbhiḥ kalaśairhradāt carmaṇyānuḍuhe rakte sthāpyaṃ bhadrāsanaṃ tataḥ,पात्र्याहृता ह्येकवर्णैश्चतुर्भिः कलशैर्ह्रदात् चर्मण्यानुडुहे रक्ते स्थाप्यं भद्रासनं ततः
1,51,66,sahasrākṣaṃ śatadhāra mṛṣibhiḥ pāvanaṃ kṛtam tena tvāmabhiṣiñcāmi pāvamānyāḥ puṃnatu te,सहस्राक्षं शतधार मृषिभिः पावनं कृतम् तेन त्वामभिषिञ्चामि पावमान्याः पुंनतु ते
1,51,67,bhagaṃ te varuṇo rājā bhagaṃ sūryo bṛhaspatiḥ bhagamindraśca vāyuśca bhagaṃ saptarṣayo daduḥ,भगं ते वरुणो राजा भगं सूर्यो बृहस्पतिः भगमिन्द्रश्च वायुश्च भगं सप्तर्षयो ददुः
1,51,68,yatte keśeṣu daurbhāgyaṃ sīmante yacca mūrddhani lalāṭe karṇayorakṣṇorāpastudantu sarvadā,यत्ते केशेषु दौर्भाग्यं सीमन्ते यच्च मूर्द्धनि ललाटे कर्णयोरक्ष्णोरापस्तुदन्तु सर्वदा
1,51,69,snānasya sārṣapaṃ tailaṃ sruveṇaudumbareṇa tu juhuyānmūrddhani kuśānsavyana parigṛhya ca,स्नानस्य सार्षपं तैलं स्रुवेणौदुम्बरेण तु जुहुयान्मूर्द्धनि कुशान्सव्यन परिगृह्य च
1,51,70,mitaśca saṃmitaścaiva tathā śālakaṭaṅkaṭau kūṣmāṇḍo rājaputra ścetyante svāhāsamānvitaiḥ,मितश्च संमितश्चैव तथा शालकटङ्कटौ कूष्माण्डो राजपुत्र श्चेत्यन्ते स्वाहासमान्वितैः
1,51,71,nāmabhirbalimantraiśca namaskārasamanvitaiḥ dadyāñcatuṣpathe sūryye kuśānāstīryya sarvataḥ,नामभिर्बलिमन्त्रैश्च नमस्कारसमन्वितैः दद्याञ्चतुष्पथे सूर्य्ये कुशानास्तीर्य्य सर्वतः
1,51,72,kṛtā kṛtāṃstaṇḍulīśca palalaudanameva ca matsyānpakvāṃstathaivāmānmāṃsametāvadevatu,कृता कृतांस्तण्डुलीश्च पललौदनमेव च मत्स्यान्पक्वांस्तथैवामान्मांसमेतावदेवतु
1,51,73,puṣpaṃ citraṃ sugandhaṃ ca surāñca trividhāmapi mūlakaṃ pūrikāpūpāṃstathaivoṭasrajo 'pi ca,पुष्पं चित्रं सुगन्धं च सुराञ्च त्रिविधामपि मूलकं पूरिकापूपांस्तथैवोटस्रजो ऽपि च
1,51,74,dadhyannaṃ pāyasaṃ caiva gujapiṣṭa samodakam etānsarvānupāhṛtya bhūmau kṛtvā tataḥ śiraḥ,दध्यन्नं पायसं चैव गुजपिष्ट समोदकम् एतान्सर्वानुपाहृत्य भूमौ कृत्वा ततः शिरः
1,51,75,vināyakasya jananī mupatiṣṭettato 'mbikām durvāsarṣapapuṣpāṇāṃ dattvārghyaṃ pūrṇamañjalim,विनायकस्य जननी मुपतिष्टेत्ततो ऽम्बिकाम् दुर्वासर्षपपुष्पाणां दत्त्वार्घ्यं पूर्णमञ्जलिम्
1,51,76,rūpaṃ dehi yaśo dehi bhagaṃ bhagavati dehi me putrāndehi dhanaṃ dehi sarvānkāmāṃśca dehi me,रूपं देहि यशो देहि भगं भगवति देहि मे पुत्रान्देहि धनं देहि सर्वान्कामांश्च देहि मे
1,51,77,upasthāya śivāṃ durgāmumāpatimathāceryat dhūpaidarpiścai naivedyairgandhamālyānulepanaiḥ,उपस्थाय शिवां दुर्गामुमापतिमथाचेर्यत् धूपैदर्पिश्चै नैवेद्यैर्गन्धमाल्यानुलेपनैः
1,51,78,tataḥ śuklāmbaradharaḥ śuklamālyānulepanaḥ brāhmaṇānbhojayetpaścādvastrayugamaṃ gurorapi,ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लमाल्यानुलेपनः ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्वस्त्रयुगमं गुरोरपि
1,51,79,evaṃ vināyakaṃ pūjya grahāṃścaiva prapūjayet śrīkāmaḥ śāntikāmo vā puṣṭivṛddhyāyurvīryyavān,एवं विनायकं पूज्य ग्रहांश्चैव प्रपूजयेत् श्रीकामः शान्तिकामो वा पुष्टिवृद्ध्यायुर्वीर्य्यवान्
1,51,80,sīryyaḥ somo mahīputro budho jīvo bhṛguḥ śaniḥ rāhuketū navāpyete navāpyete sthāpanīyā grahāḥ kramāt,सीर्य्यः सोमो महीपुत्रो बुधो जीवो भृगुः शनिः राहुकेतू नवाप्येते नवाप्येते स्थापनीया ग्रहाः क्रमात्
1,51,81,tāmrakādrajatādraktacandanātsvarṇakādapi hemno rajatādayasaḥ sīsātkāryā śubhāptaye,ताम्रकाद्रजताद्रक्तचन्दनात्स्वर्णकादपि हेम्नो रजतादयसः सीसात्कार्या शुभाप्तये
1,51,82,svavarṇairvāpaṭe lekhyā gandhairmaṇḍalakeṣu ca yathāvarṇaṃ pradeyāni vāsāṃsi kusumāni ca,स्ववर्णैर्वापटे लेख्या गन्धैर्मण्डलकेषु च यथावर्णं प्रदेयानि वासांसि कुसुमानि च
1,51,83,gandhāśca balayaścaiva dhūpo deyaśca gugguluḥ kartavyā mantravantaśca caravaḥ pratidaivatam,गन्धाश्च बलयश्चैव धूपो देयश्च गुग्गुलुः कर्तव्या मन्त्रवन्तश्च चरवः प्रतिदैवतम्
1,51,84,ākṛṣṇena imandevā agnirmūrddhādivaḥ kakut udbudhaayasvāti yadaryastathaivānnātparisrutaḥ,आकृष्णेन इमन्देवा अग्निर्मूर्द्धादिवः ककुत् उद्बुधअयस्वाति यदर्यस्तथैवान्नात्परिस्रुतः
1,51,85,śannodevīstathā kāṇḍātketuṃ kṛṇvannaketavaḥ,शन्नोदेवीस्तथा काण्डात्केतुं कृण्वन्नकेतवः
1,51,86,arkaḥ palāśaḥ khadirastvapāmārgo 'thapippalaḥ uduṃbaraḥ śamī dūrvā kuśāśca samidhaḥ kramāt,अर्कः पलाशः खदिरस्त्वपामार्गो ऽथपिप्पलः उदुंबरः शमी दूर्वा कुशाश्च समिधः क्रमात्
1,51,87,ekaikasmādaṣṭaśatamaṣṭāviṃśatireva ca hotavyā madhusarpirbhyāṃ dadhnā kṣīreṇa vā punaḥ,एकैकस्मादष्टशतमष्टाविंशतिरेव च होतव्या मधुसर्पिर्भ्यां दध्ना क्षीरेण वा पुनः
1,51,88,guḍaudanaṃ pāyasaṃ ca haviṣyaṃ kṣīraṣyaṃ kṣīraṣāṣṭikam dadhyodanaṃ haviścūrṇaṃ māṃsaṃ citrānnameva ca,गुडौदनं पायसं च हविष्यं क्षीरष्यं क्षीरषाष्टिकम् दध्योदनं हविश्चूर्णं मांसं चित्रान्नमेव च
1,51,89,dadyā dgrahakramādetaddvijebhyo bhojanaṃ budhaḥ śaktito 'pi yathā lābhaṃ satkṛtya vidhipūrvakam,दद्या द्ग्रहक्रमादेतद्द्विजेभ्यो भोजनं बुधः शक्तितो ऽपि यथा लाभं सत्कृत्य विधिपूर्वकम्
1,51,90,dhenuḥ śaṅkhastathānaṅvānhimavāso hayaḥ kramāt kṛṣṇāgaurāyasaṃ chāga etā vai dakṣiṇāḥ smṛtāḥ,धेनुः शङ्खस्तथानङ्वान्हिमवासो हयः क्रमात् कृष्णागौरायसं छाग एता वै दक्षिणाः स्मृताः
1,51,91,yasya yasya tu yaddravyaṃ palenārcyaḥ sa tena ca brahmanneṣāṃ varo dattaḥ pūjitāḥ pūjayiṣyathaḥ,यस्य यस्य तु यद्द्रव्यं पलेनार्च्यः स तेन च ब्रह्मन्नेषां वरो दत्तः पूजिताः पूजयिष्यथः
1,51,92,grahādhīnā naredrāṇāṃ dhanajātyucchrayāstathā bhāvābhāvau ca jagatastasmātpūjyatamā grahāḥ,ग्रहाधीना नरेद्राणां धनजात्युच्छ्रयास्तथा भावाभावौ च जगतस्तस्मात्पूज्यतमा ग्रहाः
1,51,93,adityasya sadā pūjā tilakaṃ svāminastathā mahāgaṇapateścaiva kurvansiddhimavānpuyāt,अदित्यस्य सदा पूजा तिलकं स्वामिनस्तथा महागणपतेश्चैव कुर्वन्सिद्धिमवान्पुयात्
1,51,94,karmaṇāṃ saphalatvaṃ ca śriyaṃ vāpnotyanuttamām,कर्मणां सफलत्वं च श्रियं वाप्नोत्यनुत्तमाम्
1,51,95,akṛtvā mātṛyāgaṃ tu yo grahārcāṃ samārabhet kupyanti mātarastasya pratyūhaṃ kurvate tathā,अकृत्वा मातृयागं तु यो ग्रहार्चां समारभेत् कुप्यन्ति मातरस्तस्य प्रत्यूहं कुर्वते तथा
1,51,96,vasoḥ pavitramantreṇa vasorddhārāṃ prakalpya ca gauryādyā mātaraḥ pūjyā māṅgalyeṣu śubhārthibhiḥ,वसोः पवित्रमन्त्रेण वसोर्द्धारां प्रकल्प्य च गौर्याद्या मातरः पूज्या माङ्गल्येषु शुभार्थिभिः
1,51,97,gaurī padma śacī medhā sāvitrī vijayā jayā devasenā svadhā svāhā mātṛkā vaidhṛtirdhṛtiḥ,गौरी पद्म शची मेधा सावित्री विजया जया देवसेना स्वधा स्वाहा मातृका वैधृतिर्धृतिः
1,51,98,puṣṭirhṛṣṭistathā tuṣṭirātmadevatayā saha gaṇeśenādhikā hyetā vṛddhau pūjyāstu ṣohaśa,पुष्टिर्हृष्टिस्तथा तुष्टिरात्मदेवतया सह गणेशेनाधिका ह्येता वृद्धौ पूज्यास्तु षोहश
1,51,99,āvāhanaṃ tathā pādyamardhyaṃ snānaṃ ca candanam akṣatāṃścaiva puṣpāṇi dhūpaṃ dīpaṃ phalāni ca,आवाहनं तथा पाद्यमर्ध्यं स्नानं च चन्दनम् अक्षतांश्चैव पुष्पाणि धूपं दीपं फलानि च
1,51,100,naivedyācamanīyaṃ ca tāṃbūlaṃ pūgameva ca nīrājanaṃ dakṣiṇāṃ ca kramāddadyāñca tuṣṭaye,नैवेद्याचमनीयं च तांबूलं पूगमेव च नीराजनं दक्षिणां च क्रमाद्दद्याञ्च तुष्टये
1,51,101,pitṛkalpaṃ prakṣyāmi dhanasaṃtativarddhanam amāvasyāṣṭakā vṛddhiḥ kṛṣṇapakṣāyanadvayam,पितृकल्पं प्रक्ष्यामि धनसंततिवर्द्धनम् अमावस्याष्टका वृद्धिः कृष्णपक्षायनद्वयम्
1,51,102,dravyaṃ brāhmaṇasaṃpattirviṣuvatsuryasaṃkramaḥ vyatīpāto gajacchāyā grahaṇaṃ candrasūryayoḥ,द्रव्यं ब्राह्मणसंपत्तिर्विषुवत्सुर्यसंक्रमः व्यतीपातो गजच्छाया ग्रहणं चन्द्रसूर्ययोः
1,51,103,śrāddhaṃ pratiruciścaiva śrāddhakālāḥ prakīrtitāḥ agryāḥ sarveṣu vedeṣu śrotriyo brahmavidyuvā,श्राद्धं प्रतिरुचिश्चैव श्राद्धकालाः प्रकीर्तिताः अग्र्याः सर्वेषु वेदेषु श्रोत्रियो ब्रह्मविद्युवा
1,51,104,vedārthavijjyeṣṭasāmā trimadhusrisuparṇakaḥ svasrīya ṛtvigjāmātā yājyaśvaśuramātulāḥ,वेदार्थविज्ज्येष्टसामा त्रिमधुस्रिसुपर्णकः स्वस्रीय ऋत्विग्जामाता याज्यश्वशुरमातुलाः
1,51,105,triṇāciketadauhitraśiṣyasaṃbandhibāndhavāḥ karmaniṣṭāstaponiṣṭāḥ pañcāgnibrahmacāriṇaḥ,त्रिणाचिकेतदौहित्रशिष्यसंबन्धिबान्धवाः कर्मनिष्टास्तपोनिष्टाः पञ्चाग्निब्रह्मचारिणः
1,51,106,pitṛmātṛparāścaiva brāhmaṇāḥ śrāddhasaṃpadaḥ rogī nyūnātiriktāṅgaḥ kāṇaḥ paunarbhavastathā,पितृमातृपराश्चैव ब्राह्मणाः श्राद्धसंपदः रोगी न्यूनातिरिक्ताङ्गः काणः पौनर्भवस्तथा
1,51,107,avakīrṇī kuṇḍagolau kunakhī śyāvadaṅkaḥ bhṛtakādhyāpakaḥ klībaḥ kanyādūṣyabhiśastakaḥ,अवकीर्णी कुण्डगोलौ कुनखी श्यावदङ्कः भृतकाध्यापकः क्लीबः कन्यादूष्यभिशस्तकः
1,51,108,mitradhruk piśunaḥ somavikrayī parivindakaḥ mātṛpitṛgurutyāgī kuṇḍāśī vṛṣalātmajaḥ,मित्रध्रुक् पिशुनः सोमविक्रयी परिविन्दकः मातृपितृगुरुत्यागी कुण्डाशी वृषलात्मजः
1,51,109,parapūrvāpatiḥ stenaḥ karmabhraṣṭāśca ninditāḥ nimantrayīta pūrvedyurbrāhmaṇānātmavān śuciḥ,परपूर्वापतिः स्तेनः कर्मभ्रष्टाश्च निन्दिताः निमन्त्रयीत पूर्वेद्युर्ब्राह्मणानात्मवान् शुचिः
1,51,110,taiścāpi saṃyatair bhāvyaṃ manovākkāyakarmabhiḥ aparāhne samaghabhyarcya svāgatenāgatāṃstu tān,तैश्चापि संयतैर् भाव्यं मनोवाक्कायकर्मभिः अपराह्ने समघभ्यर्च्य स्वागतेनागतांस्तु तान्
1,51,111,pavitrapāṇirācāntānāsane copaveśayet viprāndaive yathāśakti pitrye 'yugmāṃstathaiva ca,पवित्रपाणिराचान्तानासने चोपवेशयेत् विप्रान्दैवे यथाशक्ति पित्र्ये ऽयुग्मांस्तथैव च
1,51,112,paraśrite śucau deśe dakṣiṇāpravaṇaṃ tathā dvau dvaive prāk trayaḥ pitraghye udagekaikameva ca,परश्रिते शुचौ देशे दक्षिणाप्रवणं तथा द्वौ द्वैवे प्राक् त्रयः पित्रघ्ये उदगेकैकमेव च
1,51,113,mātāmahānāmapyevaṃ tatra vā vaiśvadaivikam pāṇiprakṣālanaṃ dattvā viṣṭarārthaṃ kuśānapi,मातामहानामप्येवं तत्र वा वैश्वदैविकम् पाणिप्रक्षालनं दत्त्वा विष्टरार्थं कुशानपि
1,51,114,āvāhayedanujñāto viśvedevāsa ityṛcā yavairanvāvakīryātha bhājane sapavitrake,आवाहयेदनुज्ञातो विश्वेदेवास इत्यृचा यवैरन्वावकीर्याथ भाजने सपवित्रके
1,51,115,śanno devyā apaḥ kṣiptvā yavo 'sīti yavāṃstathā yādivyā iti mantreṇa haste pādyaṃ viniḥkṣipet,शन्नो देव्या अपः क्षिप्त्वा यवो ऽसीति यवांस्तथा यादिव्या इति मन्त्रेण हस्ते पाद्यं विनिःक्षिपेत्
1,51,116,dattvodakaṃ gandhamālyaṃ pradāyānnaṃ sadīpakam apasavyaṃ tataḥ tṛtvā pitṝṇāṃ sapradakṣiṇam,दत्त्वोदकं गन्धमाल्यं प्रदायान्नं सदीपकम् अपसव्यं ततः तृत्वा पितॄणां सप्रदक्षिणम्
1,51,117,dviguṇāṃstu kuśāndattvā hyuśantistvityṛcā pitṝn āvāhya tadanujñāto japedāyantu nastataḥ,द्विगुणांस्तु कुशान्दत्त्वा ह्युशन्तिस्त्वित्यृचा पितॄन् आवाह्य तदनुज्ञातो जपेदायन्तु नस्ततः
1,51,118,yavārthāstu tilaiḥ kāryāḥ kuryādardhyādi pūrvavat dattvārdhyaṃ sayavāṃsteṣāṃ pātre kṛtvā vidhānataḥ,यवार्थास्तु तिलैः कार्याः कुर्यादर्ध्यादि पूर्ववत् दत्त्वार्ध्यं सयवांस्तेषां पात्रे कृत्वा विधानतः
1,51,119,pitṛbhyaḥ sthānamasīti nyubjaṃ pātraṃ kagetyadhaḥ agnau kariṣyannādāya pṛcchatyannaṃ ghṛtaplutam,पितृभ्यः स्थानमसीति न्युब्जं पात्रं कगेत्यधः अग्नौ करिष्यन्नादाय पृच्छत्यन्नं घृतप्लुतम्
1,51,120,kuruṣvetyabhyanujñāto dattāvāgnau pitṛyajñavat hutaśeṣaṃ pradadyāttu bhājaneṣu samāhitaḥ,कुरुष्वेत्यभ्यनुज्ञातो दत्तावाग्नौ पितृयज्ञवत् हुतशेषं प्रदद्यात्तु भाजनेषु समाहितः
1,51,121,yathālābhopapanneṣu gaipyeṣu ca viśeṣataḥ dattvānnaṃ pṛthivīpātramiti pātrā bhimantraṇam,यथालाभोपपन्नेषु गैप्येषु च विशेषतः दत्त्वान्नं पृथिवीपात्रमिति पात्रा भिमन्त्रणम्
1,51,122,kṛtvedaṃ viṣṇurityanne dvijāṅguṣṭaṃ niveśayet savyāhṛtikāṃ gāyatrīṃ madhuvātā iti tyṛcam,कृत्वेदं विष्णुरित्यन्ने द्विजाङ्गुष्टं निवेशयेत् सव्याहृतिकां गायत्रीं मधुवाता इति त्यृचम्
1,51,123,japtvā yathāsukhaṃ vācyaṃ bhuñjīraṃste 'pi vāgyatāḥ agnamiṣṭaṃ havipyaṃ ca dadyādakrodhano 'tvaraḥ,जप्त्वा यथासुखं वाच्यं भुञ्जीरंस्ते ऽपि वाग्यताः अग्नमिष्टं हविप्यं च दद्यादक्रोधनो ऽत्वरः
1,51,124,ātṛptestu pavitrāṇi japtvā pūrvajapaṃ tathā annamādāya tṛptāḥstha śeṣaṃ caivānumānya ca,आतृप्तेस्तु पवित्राणि जप्त्वा पूर्वजपं तथा अन्नमादाय तृप्ताःस्थ शेषं चैवानुमान्य च
1,51,125,tadannaṃ vikiredbhūmau dadyāñcāpaḥ sakṛtsakṛt sarvamannamupādāya satilaṃ dakṣiṇāmukhaḥ,तदन्नं विकिरेद्भूमौ दद्याञ्चापः सकृत्सकृत् सर्वमन्नमुपादाय सतिलं दक्षिणामुखः
1,51,126,ucchiṣṭasannidhau piṇḍāndadyādvai pitṛyajñavat mātāmahānāmapyevaṃ dadyādācamanaṃ tataḥ,उच्छिष्टसन्निधौ पिण्डान्दद्याद्वै पितृयज्ञवत् मातामहानामप्येवं दद्यादाचमनं ततः
1,51,127,svasnivācaṃ tataḥ kuryādakṣayyodakameva hi dattvā ca dakṣiṇāṃ śaktyā svadhākāramudāharet,स्वस्निवाचं ततः कुर्यादक्षय्योदकमेव हि दत्त्वा च दक्षिणां शक्त्या स्वधाकारमुदाहरेत्
1,51,128,vācyatāmityanujñātaḥ prakṛtebhyaḥ svadhocyatām brūyurastu svadhetyukte bhūmau siṃcettato jalam,वाच्यतामित्यनुज्ञातः प्रकृतेभ्यः स्वधोच्यताम् ब्रूयुरस्तु स्वधेत्युक्ते भूमौ सिंचेत्ततो जलम्
1,51,129,viśvedevāśvaprīyantāṃ vipraiścokta idaṃ japet dātārono 'bhivarddhantāṃ vedāḥ saṃtatireva ca,विश्वेदेवाश्वप्रीयन्तां विप्रैश्चोक्त इदं जपेत् दातारोनो ऽभिवर्द्धन्तां वेदाः संततिरेव च
1,51,130,śraddhā cano mā vyagamadbahu deyaṃ ca no 'stviti ityukto ktāḥ priyā vācaḥ praṇipatya visarjayet,श्रद्धा चनो मा व्यगमद्बहु देयं च नो ऽस्त्विति इत्युक्तो क्ताः प्रिया वाचः प्रणिपत्य विसर्जयेत्
1,51,131,vājevāje iti prītaḥ pitṛpūrvaṃ visarjanam yasmiṃste saṃśravāḥ pūrvamardhyapātre niveśitāḥ,वाजेवाजे इति प्रीतः पितृपूर्वं विसर्जनम् यस्मिंस्ते संश्रवाः पूर्वमर्ध्यपात्रे निवेशिताः
1,51,132,pitṛpātraṃ tadutthānaṃ kṛtvā viprānvisarjayet pradakṣiṇamanuvrajya bhuñjīta pitṛsevitam,पितृपात्रं तदुत्थानं कृत्वा विप्रान्विसर्जयेत् प्रदक्षिणमनुव्रज्य भुञ्जीत पितृसेवितम्
1,51,133,brahmacārī bhavettāṃ tu rajanīṃ brahmaṇaiḥ saha evaṃ pradakṣiṇāvṛttyā vṛddhau nāndīmukhānpitṝn,ब्रह्मचारी भवेत्तां तु रजनीं ब्रह्मणैः सह एवं प्रदक्षिणावृत्त्या वृद्धौ नान्दीमुखान्पितॄन्
1,51,134,yajeta dadhikarkandhumiśrānpiḍānyavaiḥ kṛtān ekoddiṣṭaṃ devahīnamevārdhyaikapavitrakam,यजेत दधिकर्कन्धुमिश्रान्पिडान्यवैः कृतान् एकोद्दिष्टं देवहीनमेवार्ध्यैकपवित्रकम्
1,51,135,āvāhanāgnaukaraṇarahitaṃ hyapasavyavat upatiṣaaṭatāmakṣayyasthāne vipravisarjane,आवाहनाग्नौकरणरहितं ह्यपसव्यवत् उपतिषअटतामक्षय्यस्थाने विप्रविसर्जने
1,51,136,abhiraṇyatāmiti vaded brūyuste 'bhiratāḥ sma ha gandhodakaṃ tilairyuktaṃ kuryātpātracatuṣṭayam,अभिरण्यतामिति वदेद् ब्रूयुस्ते ऽभिरताः स्म ह गन्धोदकं तिलैर्युक्तं कुर्यात्पात्रचतुष्टयम्
1,51,137,ardhyārthaṃ pitṛpātreṣu pretapātraṃ presecayet ye samānā iti dvābhyāṃ śeṣaṃ pūrvavadācaret,अर्ध्यार्थं पितृपात्रेषु प्रेतपात्रं प्रेसेचयेत् ये समाना इति द्वाभ्यां शेषं पूर्ववदाचरेत्
1,51,138,etansapiṃ ḍīkaraṇamekoṣṭiddaṃ sriyā api arvāksapiṇḍīkaraṇaṃ yasya saṃvatsarādbhavet,एतन्सपिं डीकरणमेकोष्टिद्दं स्रिया अपि अर्वाक्सपिण्डीकरणं यस्य संवत्सराद्भवेत्
1,51,139,tasyāpyannaṃ sodakuṃbhaṃ dadyātsaṃvatsaraṃ dvije bhṛte 'hani tu kartavyaṃ pratimāsaṃ tu vatsaram,तस्याप्यन्नं सोदकुंभं दद्यात्संवत्सरं द्विजे भृते ऽहनि तु कर्तव्यं प्रतिमासं तु वत्सरम्
1,51,140,pratisaṃvatsaraṃ caiva māsamekādaśe 'hani piṇḍāṃścago 'javiprebhyo dadyādagnau jale 'pi vā,प्रतिसंवत्सरं चैव मासमेकादशे ऽहनि पिण्डांश्चगो ऽजविप्रेभ्यो दद्यादग्नौ जले ऽपि वा
1,51,141,prakṣipetsatsu vipreṣu dvijocchiṣṭaṃ na mārjayet haviṣyānnena vai māsaṃ pāyasena tu vatsaram,प्रक्षिपेत्सत्सु विप्रेषु द्विजोच्छिष्टं न मार्जयेत् हविष्यान्नेन वै मासं पायसेन तु वत्सरम्
1,51,142,mātsyahāriṇakaurabhraśākunacchāgapārṣataiḥ aiṇarauravavārāhaśāśairmāṃsairyathākramam,मात्स्यहारिणकौरभ्रशाकुनच्छागपार्षतैः ऐणरौरववाराहशाशैर्मांसैर्यथाक्रमम्
1,51,143,māsavṛddhyābhitṛpyanti dattairiha pitāmahāḥ khaḍgāmiṣaṃ mahākalpaṃ madhu munyannameva ca,मासवृद्ध्याभितृप्यन्ति दत्तैरिह पितामहाः खड्गामिषं महाकल्पं मधु मुन्यन्नमेव च
1,51,144,lohāmiṣaṃ mahāśākaṃ māṃsaṃ vārdhrīṇasasya ca yo dadāti gayāsthaśca sarvamānantyamaśnute,लोहामिषं महाशाकं मांसं वार्ध्रीणसस्य च यो ददाति गयास्थश्च सर्वमानन्त्यमश्नुते
1,51,145,tathā varṣātrayodaśyāṃ maghāsu ca viśeṣataḥ kalyāṃ kanyāvedinaśca paśūnvai satsutānapi,तथा वर्षात्रयोदश्यां मघासु च विशेषतः कल्यां कन्यावेदिनश्च पशून्वै सत्सुतानपि
1,51,146,dyūtaṃ kṛṣiṃ ca vāṇijyaṃ dviśaphaikaśaphaāṃstathā brahmavarcasvinaḥ putrānsvarṇarūpye sakupyake,द्यूतं कृषिं च वाणिज्यं द्विशफैकशफआंस्तथा ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रान्स्वर्णरूप्ये सकुप्यके
1,51,147,jñātiśreṣṭhyaṃ sarvakāmānāpnoti śrāddhadaḥ sadā pratipatprabhṛtiṣvekāṃ varjayitvā caturdaśīm,ज्ञातिश्रेष्ठ्यं सर्वकामानाप्नोति श्राद्धदः सदा प्रतिपत्प्रभृतिष्वेकां वर्जयित्वा चतुर्दशीम्
1,51,148,śastreṇa tu hatāye vai tebhyastatra pradīyate svargaṃ hyapatyamojaśca śauryaṃ kṣetraṃ balaṃ tathā,शस्त्रेण तु हताये वै तेभ्यस्तत्र प्रदीयते स्वर्गं ह्यपत्यमोजश्च शौर्यं क्षेत्रं बलं तथा
1,51,149,putrān śreṣṭhāṃśca saubhāgyaṃ samṛddhiṃ mukhyatāṃ śubham pravṛttaṃ cakratāṃ caiva vāṇijyaprabhṛtīni ca,पुत्रान् श्रेष्ठांश्च सौभाग्यं समृद्धिं मुख्यतां शुभम् प्रवृत्तं चक्रतां चैव वाणिज्यप्रभृतीनि च
1,51,150,arogitvaṃ yaśo vītaśokatāṃ paramāṃ gatim dhanaṃ vidyāṃ bhiṣak siddhiṃ kupyaṅgā apyajāvikam,अरोगित्वं यशो वीतशोकतां परमां गतिम् धनं विद्यां भिषक् सिद्धिं कुप्यङ्गा अप्यजाविकम्
1,51,151,aśvanāyuśca vidhivadyaḥ śrāddhaṃ saṃprayacchati kṛttikādi bharaṇyantaṃ sakāmānāpnuyādimān,अश्वनायुश्च विधिवद्यः श्राद्धं संप्रयच्छति कृत्तिकादि भरण्यन्तं सकामानाप्नुयादिमान्
1,51,152,āstikaḥ śraddadhānaśca vyapetamadamatsaraḥ vasurudrāditisutāḥ pitaraḥ śrāddhadevatāḥ,आस्तिकः श्रद्दधानश्च व्यपेतमदमत्सरः वसुरुद्रादितिसुताः पितरः श्राद्धदेवताः
1,51,153,prīṇayanti manuṣyāṇāṃ pitṝn śrāddhena tarpitāḥ āyuḥ prajāṃ dhanaṃ vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca,प्रीणयन्ति मनुष्याणां पितॄन् श्राद्धेन तर्पिताः आयुः प्रजां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च
1,51,154,prayacchanti tathā rājyaṃ nṛṇāṃ prītāḥ pitāmahāḥ ityevaṃ kathitaṃ kiñcitkalpādhyāye viśeṣataḥ,प्रयच्छन्ति तथा राज्यं नृणां प्रीताः पितामहाः इत्येवं कथितं किञ्चित्कल्पाध्याये विशेषतः
1,51,155,jñātavyaṃ vaidike tantre purāṇāntarake 'pi ca ya imaṃ cintayedvidvānkalpādhyāyaṃ munīśvara,ज्ञातव्यं वैदिके तन्त्रे पुराणान्तरके ऽपि च य इमं चिन्तयेद्विद्वान्कल्पाध्यायं मुनीश्वर
1,51,156,sa bhavetkarmakuśala ihānyatra gatiṃ śubhām yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā daive pitrye ca karmaṇi,स भवेत्कर्मकुशल इहान्यत्र गतिं शुभाम् यः शृणोति नरो भक्त्या दैवे पित्र्ये च कर्मणि
1,51,157,kalpādhyāyaṃ sa labhate daivapitrya kriyāphalam dhanaṃ vidyāṃ yaśaḥ putrānparatra ca gatiṃ parām,कल्पाध्यायं स लभते दैवपित्र्य क्रियाफलम् धनं विद्यां यशः पुत्रान्परत्र च गतिं पराम्
1,51,158,ataḥ paraṃ vyākaraṇaṃ tubhyaṃ vedamukhābhidham kathayiṣye samāsena śṛṇuṣva susamāhitaḥ,अतः परं व्याकरणं तुभ्यं वेदमुखाभिधम् कथयिष्ये समासेन शृणुष्व सुसमाहितः
1,52,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde eka pañcāśattamo 'dhyāyaḥ sanandana uvāca atha vyākaraṇaṃ vakṣye saṃkṣepāttava nārada siddharūpaprabandhena mukhaṃ vedasya sāṃpratam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे एक पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सनन्दन उवाच अथ व्याकरणं वक्ष्ये संक्षेपात्तव नारद सिद्धरूपप्रबन्धेन मुखं वेदस्य सांप्रतम्
1,52,2,suptiṅaṃtaṃ padaṃ vipra supāṃ sapta vibhaktayaḥ svaujasaḥ prathamā proktā sā prātipadikātmikā,सुप्तिङंतं पदं विप्र सुपां सप्त विभक्तयः स्वौजसः प्रथमा प्रोक्ता सा प्रातिपदिकात्मिका
1,52,3,saṃbodhane ca liṅgādāvukte karmaṇi kartari arthāvatprātipadikaṃ dhātupratyayavārjitam,संबोधने च लिङ्गादावुक्ते कर्मणि कर्तरि अर्थावत्प्रातिपदिकं धातुप्रत्ययवार्जितम्
1,52,4,amausaśo dvitīyā syāttatkarma kriyate ca yat dvitīyā karmaṇi proktāntarāntareṇa saṃyute,अमौसशो द्वितीया स्यात्तत्कर्म क्रियते च यत् द्वितीया कर्मणि प्रोक्तान्तरान्तरेण संयुते
1,52,5,ṭābhyāṃbhisastṛtīyā syātkaraṇe kartarīritā yena kriyate tatkaraṇaṃ saḥ kartā syātkaroti yaḥ,टाभ्यांभिसस्तृतीया स्यात्करणे कर्तरीरिता येन क्रियते तत्करणं सः कर्ता स्यात्करोति यः
1,52,6,ṅebhyāṃbhyasaścaturtho syātsaṃ pradāne ca kārake yasmai ditsā dhārayedvai rocate saṃpradānakam,ङेभ्यांभ्यसश्चतुर्थो स्यात्सं प्रदाने च कारके यस्मै दित्सा धारयेद्वै रोचते संप्रदानकम्
1,52,7,pañcamī syānṅasibhyāṃbhyo hyapādāne ca kārake yato 'paiti samādatte apadatte ca yaṃ yataḥ,पञ्चमी स्यान्ङसिभ्यांभ्यो ह्यपादाने च कारके यतो ऽपैति समादत्ते अपदत्ते च यं यतः
1,52,8,ṅasosāmaśca ṣaṣṭhī syātsvāmisaṃbandhamukhyake ṅyoḥsupaḥ saptamī tu syātsā cādhikaraṇe bhavet,ङसोसामश्च षष्ठी स्यात्स्वामिसंबन्धमुख्यके ङ्योःसुपः सप्तमी तु स्यात्सा चाधिकरणे भवेत्
1,52,9,ādhāre cāpi viprendra rakṣārthānāṃ prayogataḥ īpsitaṃ cānīpsitaṃ yattadapādānakaṃ smṛtam,आधारे चापि विप्रेन्द्र रक्षार्थानां प्रयोगतः ईप्सितं चानीप्सितं यत्तदपादानकं स्मृतम्
1,52,10,pañcamī paryaṇaṅyoge itararte 'nyadiṅmukhe etairyoge dvitīyā syātkarmapravacanīyakaiḥ,पञ्चमी पर्यणङ्योगे इतरर्ते ऽन्यदिङ्मुखे एतैर्योगे द्वितीया स्यात्कर्मप्रवचनीयकैः
1,52,11,lakṣaṇetthaṃbhūto 'bhirabhāge cānupariprati antareṣu sahārthe ca hīne hyupaśca kathyate,लक्षणेत्थंभूतो ऽभिरभागे चानुपरिप्रति अन्तरेषु सहार्थे च हीने ह्युपश्च कथ्यते
1,52,12,dvitīyā ca caturthī syāñceṣṭāyāṃ gatikarmaṇi aprāṇiṣu vibhaktī dve manyakarmaṇyanādare,द्वितीया च चतुर्थी स्याञ्चेष्टायां गतिकर्मणि अप्राणिषु विभक्ती द्वे मन्यकर्मण्यनादरे
1,52,13,namaḥsvastisvadhāsvāhālaṃvaṣaḍyoga īritā caturthī caiva tādarthye tumarthādbhāvavācinaḥ,नमःस्वस्तिस्वधास्वाहालंवषड्योग ईरिता चतुर्थी चैव तादर्थ्ये तुमर्थाद्भाववाचिनः
1,52,14,tṛtīyā sahayoge syātkutsiteṃ'ge viśeṣaṇe kāle bhāve saptamī syādetairyoge ca ṣaṣṭhyapi,तृतीया सहयोगे स्यात्कुत्सितेंऽगे विशेषणे काले भावे सप्तमी स्यादेतैर्योगे च षष्ठ्यपि
1,52,15,svāmīśvarodhipatibhiḥ sākṣidāyādasūtakaiḥ nirdhāraṇe dve vibhaktī ṣaṣṭī hetuprayogake,स्वामीश्वरोधिपतिभिः साक्षिदायादसूतकैः निर्धारणे द्वे विभक्ती षष्टी हेतुप्रयोगके
1,52,17,"smṛtyarthakarmaṇi tathā karoteḥ pratiyatnake hiṃsārthānāṃ prayoge ca kṛtikarmaṇi kartari narp_1,52.16 na kartṛkarmaṇoḥ ṣaṣṭī niṣṭādipratipādikā etā vai dvividhā jñeyāḥ subādiṣu vibhaktiṣu bhūvādiṣu tiṅateṣu lakārā daśa vai smṛtāḥ","स्मृत्यर्थकर्मणि तथा करोतेः प्रतियत्नके हिंसार्थानां प्रयोगे च कृतिकर्मणि कर्तरि नर्प्_१,५२.१६ न कर्तृकर्मणोः षष्टी निष्टादिप्रतिपादिका एता वै द्विविधा ज्ञेयाः सुबादिषु विभक्तिषु भूवादिषु तिङतेषु लकारा दश वै स्मृताः"
1,52,18,tipta saṃtīti prathamo madhyamaḥ sipthasthottamaḥ mivvasmasaḥ parasmai tu pādānāṃ cā mapanedam,तिप्त संतीति प्रथमो मध्यमः सिप्थस्थोत्तमः मिव्वस्मसः परस्मै तु पादानां चा मपनेदम्
1,52,19,ta āteṃ'te prathamo madhvaḥ se āthe dhve tathottamaḥ e vahe maha ādeśā jñeyā hyanye liṅādiṣu,त आतेंऽते प्रथमो मध्वः से आथे ध्वे तथोत्तमः ए वहे मह आदेशा ज्ञेया ह्यन्ये लिङादिषु
1,52,20,nāmni prayujyamāne tu prathamaḥ puruṣo bhavet madhyamo yuṣmadi prokta uttamaḥ puruṣo 'smadi,नाम्नि प्रयुज्यमाने तु प्रथमः पुरुषो भवेत् मध्यमो युष्मदि प्रोक्त उत्तमः पुरुषो ऽस्मदि
1,52,21,bhūvādyā dhātavaḥ proktāḥ sanādyantāstathā tataḥ laḍīrito vartamāne bhūte 'nadyatane tathā,भूवाद्या धातवः प्रोक्ताः सनाद्यन्तास्तथा ततः लडीरितो वर्तमाने भूते ऽनद्यतने तथा
1,52,22,māsmayoge ca laṅ vācyo loḍāśiṣi ca dhātutaḥ vidhyādau syādāśiṣi ca liṅito dvividho mune,मास्मयोगे च लङ् वाच्यो लोडाशिषि च धातुतः विध्यादौ स्यादाशिषि च लिङितो द्विविधो मुने
1,52,23,liḍatīte parokṣe syāt śvastane luṅ bhaviṣyati syādanadyatane ḷṭū ca bhaviṣyati tu dhātutaḥ,लिडतीते परोक्षे स्यात् श्वस्तने लुङ् भविष्यति स्यादनद्यतने ऌटू च भविष्यति तु धातुतः
1,52,25,"bhūte luṅ tipasyapau ca kriyāyāṃ ḷṅ prakīrtitaḥ siddhodāharaṇaṃ viddhi saṃhitādipuraḥ saram narp_1,52.24 daṇḍāgraṃ ca dadhīdaṃ ca madhūdakaṃ pitrarṣabhaḥ hotṝkārastathā seyaṃ lāṅgalīṣā manīṣayā","भूते लुङ् तिपस्यपौ च क्रियायां ऌङ् प्रकीर्तितः सिद्धोदाहरणं विद्धि संहितादिपुरः सरम् नर्प्_१,५२.२४ दण्डाग्रं च दधीदं च मधूदकं पित्रर्षभः होतॄकारस्तथा सेयं लाङ्गलीषा मनीषया"
1,52,26,gaṅgodakaṃ tavalkāra ṛṇārṇaṃ ca munīśvara ṭha śītārtaśca muniśreṣṭha seṃdraḥ saukāra ityapi,गङ्गोदकं तवल्कार ऋणार्णं च मुनीश्वर ठ शीतार्तश्च मुनिश्रेष्ठ सेंद्रः सौकार इत्यपि
1,52,27,vadhvāsanaṃ pitrartho nāyako lavaṇastathā ta ādyā viṣṇave hyatra tasmā argho gurā adhaḥ,वध्वासनं पित्रर्थो नायको लवणस्तथा त आद्या विष्णवे ह्यत्र तस्मा अर्घो गुरा अधः
1,52,28,hare 'va viṣṇo 'vetyeṣādasomādapyamī adhāḥ śaurī etau viṣṇu imau durge amū no arjunaḥ,हरे ऽव विष्णो ऽवेत्येषादसोमादप्यमी अधाः शौरी एतौ विष्णु इमौ दुर्गे अमू नो अर्जुनः
1,52,29,ā evaṃ ca prakṛtyaite tiṣṭanti munisattama ṣaḍatra ṣaṇmātaraśca vākchuro vāgdhasrithā,आ एवं च प्रकृत्यैते तिष्टन्ति मुनिसत्तम षडत्र षण्मातरश्च वाक्छुरो वाग्धस्रिथा
1,52,30,hariḥśete vibhuścintyastaccheṣo yañcarastanthā praśnastvatha hariḥṣaṣṭhaḥ kṛṣṇaṣṭīkata ityapi,हरिःशेते विभुश्चिन्त्यस्तच्छेषो यञ्चरस्तन्था प्रश्नस्त्वथ हरिःषष्ठः कृष्णष्टीकत इत्यपि
1,52,31,bhavānṣaṣṭhaśca ṣaṭ santaḥ ṣaṭte tallepa eva ca cakriṃśchindhi bhavāñchaurirbhavāñśaurirityapi,भवान्षष्ठश्च षट् सन्तः षट्ते तल्लेप एव च चक्रिंश्छिन्धि भवाञ्छौरिर्भवाञ्शौरिरित्यपि
1,52,32,samyaṅṅanantoṅgacchāyā kṛṣṇaṃ vande munīśvara tejāṃsi maṃsyate gaṅgā hariśchettā maraḥśivaḥ,सम्यङ्ङनन्तोङ्गच्छाया कृष्णं वन्दे मुनीश्वर तेजांसि मंस्यते गङ्गा हरिश्छेत्ता मरःशिवः
1,52,33,rāma kāmyaḥ kṛpa pūjyo hariḥ pūjyor'cya eva hi romo dṛṣṭo 'balā atra suptā iṣṭā imā yataḥ,राम काम्यः कृप पूज्यो हरिः पूज्योर्ऽच्य एव हि रोमो दृष्टो ऽबला अत्र सुप्ता इष्टा इमा यतः
1,52,34,viṣṇurnabhyo ravirayaṃ gī )( phalaṃ prātaracyutaḥ bhaktairvadyo 'pyantarātmā bho bho eṣa haristathā eṣa śārṅgī saiṣa rāmaḥ saṃhitaivaṃ prakīrtitā,विष्णुर्नभ्यो रविरयं गी )( फलं प्रातरच्युतः भक्तैर्वद्यो ऽप्यन्तरात्मा भो भो एष हरिस्तथा एष शार्ङ्गी सैष रामः संहितैवं प्रकीर्तिता
1,52,35,rāmeṇābhihitaṃ karomi satataṃ rāmaṃ bhaje sāḍharam rāmeṇāpahṛtaṃ samastaduritaṃ rāmāya tubhyaṃ namaḥ rāmānmuktimabhīpsitā mama sadā rāmasya dāso 'smyaham rāme rañjat me manaḥ suviśadaṃ he rāma tubhyaṃ namaḥ,रामेणाभिहितं करोमि सततं रामं भजे साढरम् रामेणापहृतं समस्तदुरितं रामाय तुभ्यं नमः रामान्मुक्तिमभीप्सिता मम सदा रामस्य दासो ऽस्म्यहम् रामे रञ्जत् मे मनः सुविशदं हे राम तुभ्यं नमः
1,52,36,sarva ityādikā gopāḥ sakhā caiva patirhariḥ,सर्व इत्यादिका गोपाः सखा चैव पतिर्हरिः
1,52,37,suśrīrbhānuḥ svayaṃbhūśca kartā rau gaustu nauriti anaṅghāngodhugliṭ ca dve trayaścatvāra eva ca,सुश्रीर्भानुः स्वयंभूश्च कर्ता रौ गौस्तु नौरिति अनङ्घान्गोधुग्लिट् च द्वे त्रयश्चत्वार एव च
1,52,38,rājā panthāstathā daṇḍī brahmahā pañca cāṣṭa ca aṣṭau ayaṃ mune samrāṭ savibhradvapuṅmanaḥ,राजा पन्थास्तथा दण्डी ब्रह्महा पञ्च चाष्ट च अष्टौ अयं मुने सम्राट् सविभ्रद्वपुङ्मनः
1,52,39,pratyaṅ pumānmahān dhīmān vidvānṣaṭ pipaṭhīśca doḥ uśanāsāviṃme puṃsi syāraktalavirāmakāḥ,प्रत्यङ् पुमान्महान् धीमान् विद्वान्षट् पिपठीश्च दोः उशनासाविंमे पुंसि स्यारक्तलविरामकाः
1,52,40,rādhā sarvā gatirgopī srī śrīrdhenurvadhūḥ svasā gaurnauṃrupān dūdyaurgoḥ kṣut kakupsaṃvittu vā kvacit,राधा सर्वा गतिर्गोपी स्री श्रीर्धेनुर्वधूः स्वसा गौर्नौंरुपान् दूद्यौर्गोः क्षुत् ककुप्संवित्तु वा क्वचित्
1,52,41,rugviḍudbhāḥ sriyāstapaḥ kulaṃ somapamakṣi ca grāmaṇyaṃburavalapvevaṃ kartṛ cātiri vātinu,रुग्विडुद्भाः स्रियास्तपः कुलं सोमपमक्षि च ग्रामण्यंबुरवलप्वेवं कर्तृ चातिरि वातिनु
1,52,42,svanahucca vimaladyu vāśvatvārīdameva ca etadbrahmāhaśca daṇḍī asṛkkiñcittyadādi ca,स्वनहुच्च विमलद्यु वाश्वत्वारीदमेव च एतद्ब्रह्माहश्च दण्डी असृक्किञ्चित्त्यदादि च
1,52,43,etadve bhidgavākgavāṅ goak goṅgok goṅ tiryagyakṛcchakṛccaiva dadadbhavatpacattudat,एतद्वे भिद्गवाक्गवाङ् गोअक् गोङ्गोक् गोङ् तिर्यग्यकृच्छकृच्चैव ददद्भवत्पचत्तुदत्
1,52,44,dīvyaddhanuśca pipaṭhīḥ payo 'daḥsumumāṃsi ca guṇadravya kriyāyogāṃsriliṅgāṃśca kati bruve,दीव्यद्धनुश्च पिपठीः पयो ऽदःसुमुमांसि च गुणद्रव्य क्रियायोगांस्रिलिङ्गांश्च कति ब्रुवे
1,52,45,śuktaḥ kīlālapāścaiva śuciśca grāmaṇīḥ sudhīḥ paṭuḥ svayaṃbhūḥ kartā ca mātā caiva va pitā ca nā,शुक्तः कीलालपाश्चैव शुचिश्च ग्रामणीः सुधीः पटुः स्वयंभूः कर्ता च माता चैव व पिता च ना
1,52,46,satyānāgyāstathā puṃso matabhramaradīrghapāt dhanākṛsomau cāgarhastavirgrathāsvarṇanbahū,सत्यानाग्यास्तथा पुंसो मतभ्रमरदीर्घपात् धनाकृसोमौ चागर्हस्तविर्ग्रथास्वर्णन्बहू
1,52,47,rimapavviṣādvajātānaho tathā sarvaṃ viśvobhaye cobhau anyāntaretarāṇi ca,रिमपव्विषाद्वजातानहो तथा सर्वं विश्वोभये चोभौ अन्यान्तरेतराणि च
1,52,48,uttaraścottamo nemastvasamo 'tha samā iṣaḥ pūrvottarottarāścaiva dakṣiṇaścottarādharau,उत्तरश्चोत्तमो नेमस्त्वसमो ऽथ समा इषः पूर्वोत्तरोत्तराश्चैव दक्षिणश्चोत्तराधरौ
1,52,49,aparaścaturo 'pyetadyāvattatkimasau dvayam yuṣmadasmañca prathamaścaramolpastathārdhakaḥ,अपरश्चतुरो ऽप्येतद्यावत्तत्किमसौ द्वयम् युष्मदस्मञ्च प्रथमश्चरमोल्पस्तथार्धकः
1,52,50,noraḥ katipayo dve ca trayo śuddhādayastathā svekābhuvirodhapari viparyayaścāvyayāstathā,नोरः कतिपयो द्वे च त्रयो शुद्धादयस्तथा स्वेकाभुविरोधपरि विपर्ययश्चाव्ययास्तथा
1,52,51,taddhitāścāpyapatyārthe pāṇḍavāḥ śraidharastathā gārgyo nāḍāyanātreyau gāṅgeyaḥ paitṛṣvasrīyaḥ,तद्धिताश्चाप्यपत्यार्थे पाण्डवाः श्रैधरस्तथा गार्ग्यो नाडायनात्रेयौ गाङ्गेयः पैतृष्वस्रीयः
1,52,52,devatārthe cedamarthe hyaidraṃ brāhmo havirbalī kriyāyujoḥ karmakartrordhairiyaḥ kauṅkumaṃ tathā,देवतार्थे चेदमर्थे ह्यैद्रं ब्राह्मो हविर्बली क्रियायुजोः कर्मकर्त्रोर्धैरियः कौङ्कुमं तथा
1,52,53,bhavādyarthe tu kānīnaḥ kṣatriyo vaidikaḥ svakaḥ svārthe caurastu tulyārthe candravanmukhamīkṣate,भवाद्यर्थे तु कानीनः क्षत्रियो वैदिकः स्वकः स्वार्थे चौरस्तु तुल्यार्थे चन्द्रवन्मुखमीक्षते
1,52,54,brāhmaṇatvaṃ brāhmaṇatā bhāve brāhmaṇyameva ca gomāndhanī ca dhanavānastyarthe pramitau kiyān,ब्राह्मणत्वं ब्राह्मणता भावे ब्राह्मण्यमेव च गोमान्धनी च धनवानस्त्यर्थे प्रमितौ कियान्
1,52,55,jātārthe tundilaḥ śraddhāluraunnattye tu danturaḥ sragvī tapasvī medhāvī māyāvyastyartha eva ca,जातार्थे तुन्दिलः श्रद्धालुरौन्नत्त्ये तु दन्तुरः स्रग्वी तपस्वी मेधावी मायाव्यस्त्यर्थ एव च
1,52,56,vācālaścaiva vācāṭo bahukutsitabhāṣiṇi īṣadaparisamāptau kalpavdeśīya eva ca,वाचालश्चैव वाचाटो बहुकुत्सितभाषिणि ईषदपरिसमाप्तौ कल्पव्देशीय एव च
1,52,57,kavikalpaḥ kavideśyaḥ prakāravacane tathā paṭujātīyaḥ kutsāyāṃ vaidyapāśaḥ praśaṃsane,कविकल्पः कविदेश्यः प्रकारवचने तथा पटुजातीयः कुत्सायां वैद्यपाशः प्रशंसने
1,52,58,vaidyarūpo bhūtapūrve mato dṛṣṭacaro mune prācuryādiṣvannamayo mṛṇmayaḥ srīmayastathā,वैद्यरूपो भूतपूर्वे मतो दृष्टचरो मुने प्राचुर्यादिष्वन्नमयो मृण्मयः स्रीमयस्तथा
1,52,59,jātārthe lajjito 'tyarthe śreyāñchreṣṭaśca nārada kṛṣṇataraḥ śuklatamaḥ kima ākhyānato 'vyayān,जातार्थे लज्जितो ऽत्यर्थे श्रेयाञ्छ्रेष्टश्च नारद कृष्णतरः शुक्लतमः किम आख्यानतो ऽव्ययान्
1,52,60,kintarāṃ caivātitarāmabhihyuccaistarāmapi parimāṇe jānudaghnaṃ jānudvayasamityapi,किन्तरां चैवातितरामभिह्युच्चैस्तरामपि परिमाणे जानुदघ्नं जानुद्वयसमित्यपि
1,52,61,jānumātraṃ ca nirddhāre bahūnāṃ ca dvayoḥ kramāt katamaḥ kataraḥ saṃkhyeyaviśeṣāvadhāraṇe,जानुमात्रं च निर्द्धारे बहूनां च द्वयोः क्रमात् कतमः कतरः संख्येयविशेषावधारणे
1,52,62,dvitīyaśca tṛtīyaśca caturthaḥ ṣaṣṭapañcamau etādaśaḥ katipayaḥ katithaḥ kati nārada,द्वितीयश्च तृतीयश्च चतुर्थः षष्टपञ्चमौ एतादशः कतिपयः कतिथः कति नारद
1,52,63,viṃśaśca viṃśatitamastathā śatatamādayaḥ dvedhā dvaidhā dvidhā saṃkhyā prakāre 'tha munīśvara,विंशश्च विंशतितमस्तथा शततमादयः द्वेधा द्वैधा द्विधा संख्या प्रकारे ऽथ मुनीश्वर
1,52,64,kriyāvṛttau pañcakṛtvo dvisrirbahuśa ityapi dvitayaṃ tritapaṃ cāpi saṃkhyāyāṃ hi dvayaṃ trayam,क्रियावृत्तौ पञ्चकृत्वो द्विस्रिर्बहुश इत्यपि द्वितयं त्रितपं चापि संख्यायां हि द्वयं त्रयम्
1,52,65,kuṭīraśca śamīraśca śuṇḍāro 'lpārthake mataḥ traiṇaḥ pauṣṇastuṇḍibhaśca vṛndārakakṛṣīvalau,कुटीरश्च शमीरश्च शुण्डारो ऽल्पार्थके मतः त्रैणः पौष्णस्तुण्डिभश्च वृन्दारककृषीवलौ
1,52,66,malino vikaṭo gomī bhaurikīvidhamutkaṭam avaṭīṭovanāṭe nibiḍaṃ cekṣuśākinam,मलिनो विकटो गोमी भौरिकीविधमुत्कटम् अवटीटोवनाटे निबिडं चेक्षुशाकिनम्
1,52,67,nibirīsameṣukārī vittovidyāñcaṇastathā vidyāthuñcurbahutithaṃ parvataḥ śṛṅgiṇastathā,निबिरीसमेषुकारी वित्तोविद्याञ्चणस्तथा विद्याथुञ्चुर्बहुतिथं पर्वतः शृङ्गिणस्तथा
1,52,68,svāmī viṣamarūpyaṃ copatyakādhityakā tathā cillaśca cipiṭaṃ cikvaṃ vātūlaḥ kutapastathā,स्वामी विषमरूप्यं चोपत्यकाधित्यका तथा चिल्लश्च चिपिटं चिक्वं वातूलः कुतपस्तथा
1,52,69,vallaśva himeluśca kahoḍaścopaḍastataḥ ūrṇāyuśca marūtaścaikākī carmaṇvatī tathā,वल्लश्व हिमेलुश्च कहोडश्चोपडस्ततः ऊर्णायुश्च मरूतश्चैकाकी चर्मण्वती तथा
1,52,70,jyotsnā tamisrāṣṭīvacca kakṣīvardṣamaṇvatī āsaṃdī vañca cakrīvattūṣṇīkāṃ jalpatakyapi,ज्योत्स्ना तमिस्राष्टीवच्च कक्षीवर्द्षमण्वती आसंदी वञ्च चक्रीवत्तूष्णीकां जल्पतक्यपि
1,52,71,kaṃbhaśca kaṃyuḥ kaṃvaśca nāradaketiḥ kantuḥ kantakaṃpau śaṃvastathaiva ca śantaḥ śantiḥ śaṃyaśantau śaṃyohaṃyuḥ śubhaṃyuvat,कंभश्च कंयुः कंवश्च नारदकेतिः कन्तुः कन्तकंपौ शंवस्तथैव च शन्तः शन्तिः शंयशन्तौ शंयोहंयुः शुभंयुवत्
1,52,72,bhavati bagabhūva bhavitā bhaviṣyati bhavatvabhavadbhaghaveccāpi,भवति बगभूव भविता भविष्यति भवत्वभवद्भघवेच्चापि
1,52,73,bhūyādabhūdabhaviṣaayallādāvetāni rūpāṇi atti jaghāsāttātsyatyattvādadadyāddviraghasadātsyat,भूयादभूदभविषअयल्लादावेतानि रूपाणि अत्ति जघासात्तात्स्यत्यत्त्वाददद्याद्द्विरघसदात्स्यत्
1,52,74,juhito juhāva juhavāñcakāra hotā hoṣyati juhotu ajuhojjuhuyāddhūyādahauṣīdahoṣyaddīvyati dideva devitā deviṣyati ca adīvyaddīvyeddīvyādvai,जुहितो जुहाव जुहवाञ्चकार होता होष्यति जुहोतु अजुहोज्जुहुयाद्धूयादहौषीदहोष्यद्दीव्यति दिदेव देविता देविष्यति च अदीव्यद्दीव्येद्दीव्याद्वै
1,52,75,adevīdadevīṣyatsunoti suṣāva sotā soṣyati vai sunotvasunotsunuyātsūyādaśāvīdasoṣyuttudati ca,अदेवीददेवीष्यत्सुनोति सुषाव सोता सोष्यति वै सुनोत्वसुनोत्सुनुयात्सूयादशावीदसोष्युत्तुदति च
1,52,76,tutoda tottā totsyati tudatvatudattudettudyāddhi atautsīdatotsyaditi ca ruṇaddhi rūrodha roddhā rotsyati vai,तुतोद तोत्ता तोत्स्यति तुदत्वतुदत्तुदेत्तुद्याद्धि अतौत्सीदतोत्स्यदिति च रुणद्धि रूरोध रोद्धा रोत्स्यति वै
1,52,77,ruṇaddhu aruṇadrudhyādarautsīdārotsyañca tanoti tatāna tanitā taniṣyati tanotvatanottanuyāddhi,रुणद्धु अरुणद्रुध्यादरौत्सीदारोत्स्यञ्च तनोति ततान तनिता तनिष्यति तनोत्वतनोत्तनुयाद्धि
1,52,78,atanīñcātānīdataniṣyatkrīṇāti cikrāya kretā kreṣyati krīṇātviti ca akrīṇātkrīṇātkrīṇīyātkrīyādakraiṣīdakreṣyañcorayati corayāmāsa corayitā corayiṣyati corayatu,अतनीञ्चातानीदतनिष्यत्क्रीणाति चिक्राय क्रेता क्रेष्यति क्रीणात्विति च अक्रीणात्क्रीणात्क्रीणीयात्क्रीयादक्रैषीदक्रेष्यञ्चोरयति चोरयामास चोरयिता चोरयिष्यति चोरयतु
1,52,79,acorayañcorayeccoryāt acūcuradacoriṣyadityevaṃ daśa vai gaṇāḥ prayojake bhāvayati sanīcchāyāṃ bubhūṣati kriyāsamabhihāre tu paṇḍito bobhūyate mune,अचोरयञ्चोरयेच्चोर्यात् अचूचुरदचोरिष्यदित्येवं दश वै गणाः प्रयोजके भावयति सनीच्छायां बुभूषति क्रियासमभिहारे तु पण्डितो बोभूयते मुने
1,52,80,tathā yaṅluki bobhavīti ca paṭhyate putrīyatītyātmanīcchāyāṃ tathācāre 'pi nārada anudāttañito dhātoḥ kriyāvinimaye tathā,तथा यङ्लुकि बोभवीति च पठ्यते पुत्रीयतीत्यात्मनीच्छायां तथाचारे ऽपि नारद अनुदात्तञितो धातोः क्रियाविनिमये तथा
1,52,81,niviśādestathā vipra vijānīhyātmanepadam parasmaipadamākhyātaṃ śeṣātkartāri śābdikaiḥ,निविशादेस्तथा विप्र विजानीह्यात्मनेपदम् परस्मैपदमाख्यातं शेषात्कर्तारि शाब्दिकैः
1,52,82,ñitsvaritetaśca ubhe yakca syādbhāvakarmaṇoḥ saukaryātiśayaṃ caiva yadādyotayituṃ mune,ञित्स्वरितेतश्च उभे यक्च स्याद्भावकर्मणोः सौकर्यातिशयं चैव यदाद्योतयितुं मुने
1,52,83,vivakṣyate na vyāpāro lakṣye kartustadāpare labhante kartṛte paśya pacyate hyodanaḥ svayam,विवक्ष्यते न व्यापारो लक्ष्ये कर्तुस्तदापरे लभन्ते कर्तृते पश्य पच्यते ह्योदनः स्वयम्
1,52,84,sādhu vāsiśchinattyevaṃ sthālī pacati vai mune dhātoḥ sakarmakādbhāve karmaṇyapi lapratyayāḥ,साधु वासिश्छिनत्त्येवं स्थाली पचति वै मुने धातोः सकर्मकाद्भावे कर्मण्यपि लप्रत्ययाः
1,52,85,tasmai vākarmakādvipra bhāve kartari kīrtitaḥ phalavyāparayorekaniṣṭatāyāmakarmakaḥ,तस्मै वाकर्मकाद्विप्र भावे कर्तरि कीर्तितः फलव्यापरयोरेकनिष्टतायामकर्मकः
1,52,86,dhātustayorddharmibhede sakarmaka udāhṛtaḥ gauṇe karmaṇi druhyādeḥ pradhāne nīhṛkṛṣvahām,धातुस्तयोर्द्धर्मिभेदे सकर्मक उदाहृतः गौणे कर्मणि द्रुह्यादेः प्रधाने नीहृकृष्वहाम्
1,52,87,buddhibhakṣārthayoḥ śabdakarmakāṇāṃ nijecchayā prayojya karmaṇyanyeṣāṃ ṇyantānāṃ lādayo matāḥ,बुद्धिभक्षार्थयोः शब्दकर्मकाणां निजेच्छया प्रयोज्य कर्मण्यन्येषां ण्यन्तानां लादयो मताः
1,52,88,phalavyāpārayorddhāturāśraye tu tiṅaḥ smṛtāḥ phale pradhānaṃ vyāpārastirṅthastu viśeṣaṇam,फलव्यापारयोर्द्धातुराश्रये तु तिङः स्मृताः फले प्रधानं व्यापारस्तिर्ङ्थस्तु विशेषणम्
1,52,89,edhitavyamedhanīyamiti kṛtye nidarśanam bhāve karmaṇi kṛtyāḥ syuḥ kṛtaḥ kartari kīrtitāḥ,एधितव्यमेधनीयमिति कृत्ये निदर्शनम् भावे कर्मणि कृत्याः स्युः कृतः कर्तरि कीर्तिताः
1,52,90,kartā kāraka ityādyā bhūte bhūtādi kīrtitam gamyādigamye nirdiṣṭaṃ śeṣamadyatane matam,कर्ता कारक इत्याद्या भूते भूतादि कीर्तितम् गम्यादिगम्ये निर्दिष्टं शेषमद्यतने मतम्
1,52,91,adhisrītyavyayībhāve yathāśakti ca kīrtitam rāmāśritastatpuruṣe dhānyārtho yūpadāru ca,अधिस्रीत्यव्ययीभावे यथाशक्ति च कीर्तितम् रामाश्रितस्तत्पुरुषे धान्यार्थो यूपदारु च
1,52,92,vyāghrabhī rājapuruṣo 'kṣaśaiṇḍo dvigurucyate pañcagavaṃ daśagrāmī triphaleti tu rūḍhitaḥ,व्याघ्रभी राजपुरुषो ऽक्षशैण्डो द्विगुरुच्यते पञ्चगवं दशग्रामी त्रिफलेति तु रूढितः
1,52,93,nīlotpalaṃ mahāṣaṣṭī tulyārthe karmadhārayaḥ abrāhmaṇo na ñi proktaḥ kuṃbhakārādikaḥ kṛtā,नीलोत्पलं महाषष्टी तुल्यार्थे कर्मधारयः अब्राह्मणो न ञि प्रोक्तः कुंभकारादिकः कृता
1,52,94,anyārthe tu bahuvrīhau grāmaḥ prāptodako dvija pañcagū rūpavadbhāryo madhyāhnaḥ sasutādikaḥ,अन्यार्थे तु बहुव्रीहौ ग्रामः प्राप्तोदको द्विज पञ्चगू रूपवद्भार्यो मध्याह्नः ससुतादिकः
1,52,95,samuccaye guruṃ ceśaṃ bhajasvānvācaye tvaṭa ca dvayoḥ kramāt bhikṣāmānaya gāṃ cāpi vākyamevānayorbhavet,समुच्चये गुरुं चेशं भजस्वान्वाचये त्वट च द्वयोः क्रमात् भिक्षामानय गां चापि वाक्यमेवानयोर्भवेत्
1,52,96,itaretarayoge tu rāmakṛṣṇau samāhṛtau rāmakṛṣṇaṃ dvija dvai dvai brahma caikamupāsyate,इतरेतरयोगे तु रामकृष्णौ समाहृतौ रामकृष्णं द्विज द्वै द्वै ब्रह्म चैकमुपास्यते
1,53,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde vyākaraṇanirūpaṇaṃ nāma dvipañcāśattamo 'dhyāyaḥ sanandana uvāca niruktaṃ te pravakṣyāmi vedaṃ śrotrāṅgamuttamam tatpañcavidhamākhyātaṃ vaidikaṃ dhāturūpakam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे व्याकरणनिरूपणं नाम द्विपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सनन्दन उवाच निरुक्तं ते प्रवक्ष्यामि वेदं श्रोत्राङ्गमुत्तमम् तत्पञ्चविधमाख्यातं वैदिकं धातुरूपकम्
1,53,2,kvacidūrṇāgamastatra kvacidvarṇaviparyayaḥ vikāraḥ kvāpi varṇānāṃ varṇanāśaḥ kvacinmataḥ,क्वचिदूर्णागमस्तत्र क्वचिद्वर्णविपर्ययः विकारः क्वापि वर्णानां वर्णनाशः क्वचिन्मतः
1,53,3,tathā vikāranāśābhyāṃ varṇānāṃ yatra nārada dhātoryogātiśayī ca saṃyogaḥ parikīrtitaḥ,तथा विकारनाशाभ्यां वर्णानां यत्र नारद धातोर्योगातिशयी च संयोगः परिकीर्तितः
1,53,4,siddhedvarṇāgamāddhaṃsaḥ siṃho varṇaviparyayāt gūḍhotmā varṇavikṛtervarṇanāṃśātpṛṣodaraḥ,सिद्धेद्वर्णागमाद्धंसः सिंहो वर्णविपर्ययात् गूढोत्मा वर्णविकृतेर्वर्णनांशात्पृषोदरः
1,53,5,bhramarāduṣu śabdeṣu jñeyo yogo hi pañcamaḥ bahulaṃ chandasītyuktamatra vācyaṃ punarvasū,भ्रमरादुषु शब्देषु ज्ञेयो योगो हि पञ्चमः बहुलं छन्दसीत्युक्तमत्र वाच्यं पुनर्वसू
1,53,6,nabhasvadvṛṣaṇaścaivāparasmaipadi cāpi hi paraṃ vyavahitāścāpi gatisaṃjñāstathā hi ā,नभस्वद्वृषणश्चैवापरस्मैपदि चापि हि परं व्यवहिताश्चापि गतिसंज्ञास्तथा हि आ
1,53,7,vibhaktīnāṃ viparyāso yathā dadhanā juhoti hi abhyutsādayāmaketurdhvanayītpramukhāstathā niṣṭarkyāndyāstathoktāśca gṛbhāyetyādikāstathā,विभक्तीनां विपर्यासो यथा दधना जुहोति हि अभ्युत्सादयामकेतुर्ध्वनयीत्प्रमुखास्तथा निष्टर्क्यान्द्यास्तथोक्ताश्च गृभायेत्यादिकास्तथा
1,53,8,suptiṅupagrahaliṅganarāṇāṃ kālahalūcūsvarakartṛyaḍāṃ ca vyatyayamicchati śāsrakṛdeṣāṃ so 'pi ca siddhyati bāhulakena,सुप्तिङुपग्रहलिङ्गनराणां कालहलूचूस्वरकर्तृयडां च व्यत्ययमिच्छति शास्रकृदेषां सो ऽपि च सिद्ध्यति बाहुलकेन
1,53,9,rātrī vimbī ca kadrūścāviṣṭvau vājasaneyinaḥ,रात्री विम्बी च कद्रूश्चाविष्ट्वौ वाजसनेयिनः
1,53,10,karṇebhiśca yaśobhāgya ityādyāścaturakṣaram devāso 'tho sarvadevatātitvāvata ityapi,कर्णेभिश्च यशोभाग्य इत्याद्याश्चतुरक्षरम् देवासो ऽथो सर्वदेवतातित्वावत इत्यपि
1,53,11,ubhayāvina mādyāśca pralayādyāśca stṛcaṃ tathā apaspṛdhethāṃ no avyādāyo asmānmukhāstathā,उभयाविन माद्याश्च प्रलयाद्याश्च स्तृचं तथा अपस्पृधेथां नो अव्यादायो अस्मान्मुखास्तथा
1,53,12,sagarbhyosthāpadī ṛtvyorajiṣṭaṃ tripañcakam hiraṇyayena naraṃ ca parame vyomanityapi,सगर्भ्योस्थापदी ऋत्व्योरजिष्टं त्रिपञ्चकम् हिरण्ययेन नरं च परमे व्योमनित्यपि
1,53,13,urviyā svaprayā vāravadhvādaduhavaivadhī yajadhvainamemasi ca snātvī gatvā pacāsthabhauḥ,उर्विया स्वप्रया वारवध्वाददुहवैवधी यजध्वैनमेमसि च स्नात्वी गत्वा पचास्थभौः
1,53,14,gonāñcāparihravṛttāścāturirgrasitādikā paśyedadhadbrabhūthāpi pramiṇāntityavīvṛdhat,गोनाञ्चापरिह्रवृत्ताश्चातुरिर्ग्रसितादिका पश्येदधद्ब्रभूथापि प्रमिणान्तित्यवीवृधत्
1,53,15,mitrayuśca durasvā vā hātvā sudhitamityapi dadhartyādyā svavadbhiśca sasūveti ca dhiṣva ca,मित्रयुश्च दुरस्वा वा हात्वा सुधितमित्यपि दधर्त्याद्या स्ववद्भिश्च ससूवेति च धिष्व च
1,53,16,praprāyaṃ ca harivatekṣaṇvataḥ suparthitaraḥ rathītarī nasatādyā amnarbhuvaratho iti,प्रप्रायं च हरिवतेक्षण्वतः सुपर्थितरः रथीतरी नसताद्या अम्नर्भुवरथो इति
1,53,17,brūhyādyādeḥ parasyāpyau śrāvayetyādike plutaḥ dāśvāṃśva svatavānyāpautribhiṣṭvaṃ ca nṛbhiṣṭutaḥ,ब्रूह्याद्यादेः परस्याप्यौ श्रावयेत्यादिके प्लुतः दाश्वांश्व स्वतवान्यापौत्रिभिष्ट्वं च नृभिष्टुतः
1,53,18,abhīṣuṇa ṛtāvāhaṃ nyaṣīdannṛmaṇā api caturvidhādbāhulakātpravṛtterapravṛttitaḥ,अभीषुण ऋतावाहं न्यषीदन्नृमणा अपि चतुर्विधाद्बाहुलकात्प्रवृत्तेरप्रवृत्तितः
1,53,19,vibhāṣayānyathābhāvātsarvaṃ siddhyeñca vaidikam bhūvādyā dhātavo jñeyāḥ parasmaipadinaḥsmṛtāḥ,विभाषयान्यथाभावात्सर्वं सिद्ध्येञ्च वैदिकम् भूवाद्या धातवो ज्ञेयाः परस्मैपदिनःस्मृताः
1,53,20,edhādyā ātmanebhāṣā udāttāḥ ṣaṭtriṃśasaṃkhyakāḥ atādayo 'ṣṭatriṃśañca parasmaipadino mune,एधाद्या आत्मनेभाषा उदात्ताः षट्त्रिंशसंख्यकाः अतादयो ऽष्टत्रिंशञ्च परस्मैपदिनो मुने
1,53,21,lokṛpūrvā dvicatvāriṃśaduktā ca hyātmane pade udāttetaratu pañcāśatphakkādyāḥ parikīrtitāḥ,लोकृपूर्वा द्विचत्वारिंशदुक्ता च ह्यात्मने पदे उदात्तेतरतु पञ्चाशत्फक्काद्याः परिकीर्तिताः
1,53,22,varcādyā anudātteta ekaviṃśatirīrītāḥ gupādayo dvicatvāriṃśadudāttetāḥ samīritāḥ,वर्चाद्या अनुदात्तेत एकविंशतिरीरीताः गुपादयो द्विचत्वारिंशदुदात्तेताः समीरिताः
1,53,23,dhiṇyādayo 'nudātteto daśa proktā hi śābdikaiḥ aṇādayopyudāttetaḥ saptaviṃśatidhātavaḥ,धिण्यादयो ऽनुदात्तेतो दश प्रोक्ता हि शाब्दिकैः अणादयोप्युदात्तेतः सप्तविंशतिधातवः
1,53,24,amādayaḥ samuddiṣṭāścatursriṃśaddhiśābdikaiḥ dvisaptatimitā mavyamukhāścodāttabandhanā,अमादयः समुद्दिष्टाश्चतुर्स्रिंशद्धिशाब्दिकैः द्विसप्ततिमिता मव्यमुखाश्चोदात्तबन्धना
1,53,25,svāriteddhāvudhātustu eka eva prakīrtitaḥ kṣudhādayo 'nudātteto dviṣapañcāśadudāhṛtāḥ,स्वारितेद्धावुधातुस्तु एक एव प्रकीर्तितः क्षुधादयो ऽनुदात्तेतो द्विषपञ्चाशदुदाहृताः
1,53,26,ghuṣirādyā udāttato 'ṣṭāśītirdhātavo matāḥ dyutādyā anudātteto dvāviṃśatirato matāḥ,घुषिराद्या उदात्ततो ऽष्टाशीतिर्धातवो मताः द्युताद्या अनुदात्तेतो द्वाविंशतिरतो मताः
1,53,27,ṣitasrayodaśa ghaṭādiṣvenudatteta īritaḥ tato jvaladudātteto dvipañcāśanmitāstathā,षितस्रयोदश घटादिष्वेनुदत्तेत ईरितः ततो ज्वलदुदात्तेतो द्विपञ्चाशन्मितास्तथा
1,53,28,svaritedrājṛsaṃprokta stanahebhrājṛtasrayaḥ anudātteta akhyātā bhādyutāttā itaḥ syamāt,स्वरितेद्राजृसंप्रोक्त स्तनहेभ्राजृतस्रयः अनुदात्तेत अख्याता भाद्युतात्ता इतः स्यमात्
1,53,29,saho 'nudāttedekastu ramaiko 'pyātmanaipadī sadasraya udāttetaḥ kucādvedā udātta it,सहो ऽनुदात्तेदेकस्तु रमैको ऽप्यात्मनैपदी सदस्रय उदात्तेतः कुचाद्वेदा उदात्त इत्
1,53,30,svaritetaḥ pañcatriṃśaddhikkādyāśca tataḥ param svaritecchiñbhṛñādyāścatvāra svaritettataḥ,स्वरितेतः पञ्चत्रिंशद्धिक्काद्याश्च ततः परम् स्वरितेच्छिञ्भृञाद्याश्चत्वार स्वरितेत्ततः
1,53,31,dheṭaḥ parasmaipadinaḥ ṣaṭcatvāriṃśadudīritāḥ aṣṭādaśasmiṅādyāstu āmanepadino matāḥ,धेटः परस्मैपदिनः षट्चत्वारिंशदुदीरिताः अष्टादशस्मिङाद्यास्तु आमनेपदिनो मताः
1,53,32,tatasrayo 'nudāttetaḥ pūṅādyāḥ parikīrtitāḥ hṛparasmaipadī cātmanebhāṣāstu gupātrayaḥ,ततस्रयो ऽनुदात्तेतः पूङाद्याः परिकीर्तिताः हृपरस्मैपदी चात्मनेभाषास्तु गुपात्रयः
1,53,33,rabhadyabdayanudātteto ñikṣvidotātta inmataḥ parasmaipadinaḥ pañca daśa skaṃmbhvādayastathā,रभद्यब्दयनुदात्तेतो ञिक्ष्विदोतात्त इन्मतः परस्मैपदिनः पञ्च दश स्कंम्भ्वादयस्तथा
1,53,34,kitadhāturudātteñca dānaśānobhayātmakau svaritetaḥ pacādyaṅkāḥ parasmaipadino matāḥ,कितधातुरुदात्तेञ्च दानशानोभयात्मकौ स्वरितेतः पचाद्यङ्काः परस्मैपदिनो मताः
1,53,35,svaritetastrayaścaitau vadavacī paribhāṣiṇau bhvādyā ete ṣaḍadhikaṃ sahasraṃ dhātavo matāḥ,स्वरितेतस्त्रयश्चैतौ वदवची परिभाषिणौ भ्वाद्या एते षडधिकं सहस्रं धातवो मताः
1,53,36,parasmaipadinaḥ proktā vadāścāpi haneti ca svariteto dviṣādyāstu catvāro dhātavo matāḥ,परस्मैपदिनः प्रोक्ता वदाश्चापि हनेति च स्वरितेतो द्विषाद्यास्तु चत्वारो धातवो मताः
1,53,37,cakṣiṅekaḥ samākhyāto dhāturatrātmanepadī irādayo 'nudātteto dhātavastu trayodaśa,चक्षिङेकः समाख्यातो धातुरत्रात्मनेपदी इरादयो ऽनुदात्तेतो धातवस्तु त्रयोदश
1,53,38,ātmanepadinau proktau ṣūṅśīṅdvau śābdikairmune parasmaipadinaḥ proktā ṣumukhāḥ sapta dhātavaḥ,आत्मनेपदिनौ प्रोक्तौ षूङ्शीङ्द्वौ शाब्दिकैर्मुने परस्मैपदिनः प्रोक्ता षुमुखाः सप्त धातवः
1,53,39,svaritedurṇuñākhyāto dhātureko munīśvara ghumukhāstraya uddiṣṭāḥ parasmaipadinastathā,स्वरितेदुर्णुञाख्यातो धातुरेको मुनीश्वर घुमुखास्त्रय उद्दिष्टाः परस्मैपदिनस्तथा
1,53,40,ṣṭuñekastu samā khyātaḥ smṛte nārada śābdikaiḥ,ष्टुञेकस्तु समा ख्यातः स्मृते नारद शाब्दिकैः
1,53,41,aṣṭādaśa rāprabhṛtayaḥ parasmaipadinaḥ smṛtāḥ iṅṅātmanepadī prokto dhāturnārada kevalaḥ,अष्टादश राप्रभृतयः परस्मैपदिनः स्मृताः इङ्ङात्मनेपदी प्रोक्तो धातुर्नारद केवलः
1,53,42,vidāda yastu catvāraḥ parasmaipadino matāḥ ñiṣvapśaye samuddiṣṭaḥ parasmaipadikastathā,विदाद यस्तु चत्वारः परस्मैपदिनो मताः ञिष्वप्शये समुद्दिष्टः परस्मैपदिकस्तथा
1,53,43,parasmaipadinaścaiva te mayoktāḥ syamādayaḥ dīdhīṅveṅsmṛtau dhātū ātmanepadinau mune,परस्मैपदिनश्चैव ते मयोक्ताः स्यमादयः दीधीङ्वेङ्स्मृतौ धातू आत्मनेपदिनौ मुने
1,53,44,prathādayasrayaścāpi udāttetaḥ prakīrtitāḥ carkarītaṃ ca hnuṅ prokto 'nudāttenmunisattama,प्रथादयस्रयश्चापि उदात्तेतः प्रकीर्तिताः चर्करीतं च ह्नुङ् प्रोक्तो ऽनुदात्तेन्मुनिसत्तम
1,53,45,trisaptati samākhyātā dhātavo 'dādike gaṇe dādayo dhātavo vedāḥ parasmaipadino matāḥ,त्रिसप्तति समाख्याता धातवो ऽदादिके गणे दादयो धातवो वेदाः परस्मैपदिनो मताः
1,53,46,svaritedvai bhṛñākhyāta udātteddhāk prakīrtitaḥ māṅhāṅdvāvanudāttetau svariteddānadhātuṣu,स्वरितेद्वै भृञाख्यात उदात्तेद्धाक् प्रकीर्तितः माङ्हाङ्द्वावनुदात्तेतौ स्वरितेद्दानधातुषु
1,53,47,vāṇitirādyāsrayaśvāpi svariteta udāhṛtāḥ ghṛmukhā dvādaśa tathā parasmaipatino matāḥ,वाणितिराद्यास्रयश्वापि स्वरितेत उदाहृताः घृमुखा द्वादश तथा परस्मैपतिनो मताः
1,53,48,dvāviṃśatirihoddiṣṭā dhātavo hvādike gaṇe parasmaipadinaḥ proktā divādyāḥ pañcaviṃśatiḥ,द्वाविंशतिरिहोद्दिष्टा धातवो ह्वादिके गणे परस्मैपदिनः प्रोक्ता दिवाद्याः पञ्चविंशतिः
1,53,49,ātmanepadinau dhātū ṣūṅdūṅdvāvapi nārada oditaḥ pūṅmukhāḥ sapta ātmanedapino matāḥ,आत्मनेपदिनौ धातू षूङ्दूङ्द्वावपि नारद ओदितः पूङ्मुखाः सप्त आत्मनेदपिनो मताः
1,53,50,ātmanepadino vipra dīṅmukhāstviha kīrtitāḥ syatiprabhṛtayo vedāḥ parasmaipadino matāḥ,आत्मनेपदिनो विप्र दीङ्मुखास्त्विह कीर्तिताः स्यतिप्रभृतयो वेदाः परस्मैपदिनो मताः
1,53,51,janyādayaḥ pañcadaśa ātmanepadino mune mṛṣādyāḥ svaritetastu dhātavaḥ pañca kīrtitāḥ,जन्यादयः पञ्चदश आत्मनेपदिनो मुने मृषाद्याः स्वरितेतस्तु धातवः पञ्च कीर्तिताः
1,53,52,ekādaśa padādyāstu hyātmanepadino matāḥ rādhoḥ karmaka evātra vṛddhau svādicurādike,एकादश पदाद्यास्तु ह्यात्मनेपदिनो मताः राधोः कर्मक एवात्र वृद्धौ स्वादिचुरादिके
1,53,53,udāttetastudādyāstu trayodaśa samīritāḥ parasmaipadino 'ṣṭātra radhādyāḥ parikīrtitāḥ,उदात्तेतस्तुदाद्यास्तु त्रयोदश समीरिताः परस्मैपदिनो ऽष्टात्र रधाद्याः परिकीर्तिताः
1,53,54,samādyāścāpyudāttetaḥ ṣaṭcatvāriṃśadudīritāḥ catvāriśacchataṃ cāpi divādau dhātavo matāḥ,समाद्याश्चाप्युदात्तेतः षट्चत्वारिंशदुदीरिताः चत्वारिशच्छतं चापि दिवादौ धातवो मताः
1,53,55,svādayaḥ svaritettoṅkā dhātavaḥ parikīrtitāḥ saptākhyāto dunotistu parasmaipadino mune,स्वादयः स्वरितेत्तोङ्का धातवः परिकीर्तिताः सप्ताख्यातो दुनोतिस्तु परस्मैपदिनो मुने
1,53,56,aṣṭighāvanudāttetau dhātū dvau parikīrtitau parasmaipadinastvatra tikādyāstu caturdaśa,अष्टिघावनुदात्तेतौ धातू द्वौ परिकीर्तितौ परस्मैपदिनस्त्वत्र तिकाद्यास्तु चतुर्दश
1,53,57,dvātriṃśaddhātavaḥ proktā viprendra svādike gaṇe svaritetaḥ ṣaṅākhyātāstudādyā munisattama,द्वात्रिंशद्धातवः प्रोक्ता विप्रेन्द्र स्वादिके गणे स्वरितेतः षङाख्यातास्तुदाद्या मुनिसत्तम
1,53,58,ṛṣyudāttejjuṣīpūrvā atmanepadinorṇavāḥ vraścādaya udāttetaḥ proktāḥ pañcādhikaṃ śatam,ऋष्युदात्तेज्जुषीपूर्वा अत्मनेपदिनोर्णवाः व्रश्चादय उदात्तेतः प्रोक्ताः पञ्चाधिकं शतम्
1,53,59,gūryudāttedihoddiṣṭo dhātureko munīśvara ṇūmukhāścaiva catvāraḥ parasmaipadino matāḥ,गूर्युदात्तेदिहोद्दिष्टो धातुरेको मुनीश्वर णूमुखाश्चैव चत्वारः परस्मैपदिनो मताः
1,53,60,kuṅākhyātonudātteñca kuṭādyāḥ pūrtimāgatāḥ pṛṅ mṛṅ cātmanebhāṣau ṣaṭ parasmaipade ripeḥ,कुङाख्यातोनुदात्तेञ्च कुटाद्याः पूर्तिमागताः पृङ् मृङ् चात्मनेभाषौ षट् परस्मैपदे रिपेः
1,53,61,ātmanepadino dhātū dṛṅdhṛṅdvau cāpyudāhṛtau pracchādiṣoḍaśākhyātāḥ parasmaipadino mune,आत्मनेपदिनो धातू दृङ्धृङ्द्वौ चाप्युदाहृतौ प्रच्छादिषोडशाख्याताः परस्मैपदिनो मुने
1,53,62,svaritetaḥ ṣaṭ tataśca proktā milamukhā mune kṛtīprabhṛtaya ścāpi parasmaipadinasrayaḥ,स्वरितेतः षट् ततश्च प्रोक्ता मिलमुखा मुने कृतीप्रभृतय श्चापि परस्मैपदिनस्रयः
1,53,63,sapta pañcāśadadhikāstudādau dhātavaḥ śatam svariteto rudhonandā parasmaibhāṣitaḥ kṛtī,सप्त पञ्चाशदधिकास्तुदादौ धातवः शतम् स्वरितेतो रुधोनन्दा परस्मैभाषितः कृती
1,53,64,ñiindhīto 'nudātetasrayo dhātava īritāḥ udāttetaḥ śiṣapiṣarudhādyāḥ pañcaviṃśatiḥ,ञिइन्धीतो ऽनुदातेतस्रयो धातव ईरिताः उदात्तेतः शिषपिषरुधाद्याः पञ्चविंशतिः
1,53,65,svaritetastanoḥ sapta dhātavaḥ parikīrtitāḥ manuvanvātmanebhāṣau svaritettkṛñudāhṛtaḥ,स्वरितेतस्तनोः सप्त धातवः परिकीर्तिताः मनुवन्वात्मनेभाषौ स्वरितेत्त्कृञुदाहृतः
1,53,66,tato dvau kīrtitau vipra dhātavo daśa śābdikaiḥ kyādyāḥ saptobhayebhāṣāḥ sautrāḥ staṃbhvādikāstathā,ततो द्वौ कीर्तितौ विप्र धातवो दश शाब्दिकैः क्याद्याः सप्तोभयेभाषाः सौत्राः स्तंभ्वादिकास्तथा
1,53,67,parasmaipadinaḥ proktāścatvāro 'pi munīśvara dvāviṃśatirudāttetaḥ kudhādyā dhātavo matāḥ,परस्मैपदिनः प्रोक्ताश्चत्वारो ऽपि मुनीश्वर द्वाविंशतिरुदात्तेतः कुधाद्या धातवो मताः
1,53,68,vṛṅṅātmanepadī dhātuḥ śraṃthādyāścaikaviṃśatiḥ parasmaipadinaścātha svaritedgraha eva ca,वृङ्ङात्मनेपदी धातुः श्रंथाद्याश्चैकविंशतिः परस्मैपदिनश्चाथ स्वरितेद्ग्रह एव च
1,53,69,rkyādikeṣu dvipañcāśaddhātavaḥ kīrtitā budhaiḥ curādyā dhātavo ñyantā ṣaṭrtriṃśadadhikaḥ śatam,र्क्यादिकेषु द्विपञ्चाशद्धातवः कीर्तिता बुधैः चुराद्या धातवो ञ्यन्ता षट्र्त्रिंशदधिकः शतम्
1,53,70,cityādyaṣṭādaśākhyātā ātmanepadino mune carcādyā ādhṛṣīyāstu pyantā vā parikīrtitāḥ,चित्याद्यष्टादशाख्याता आत्मनेपदिनो मुने चर्चाद्या आधृषीयास्तु प्यन्ता वा परिकीर्तिताः
1,53,71,adantā dhātavaścaiva catvāriṃśattathāṣṭaṃ ca padādyāstu daśa proktā dhātavo hyātmanepade,अदन्ता धातवश्चैव चत्वारिंशत्तथाष्टं च पदाद्यास्तु दश प्रोक्ता धातवो ह्यात्मनेपदे
1,53,72,sūtrādyā aṣṭa cāpyatra ñyantā proktā manīṣibhiḥ dhātvarthe prātipadikādvahulaṃ ceṣṭavanmatam,सूत्राद्या अष्ट चाप्यत्र ञ्यन्ता प्रोक्ता मनीषिभिः धात्वर्थे प्रातिपदिकाद्वहुलं चेष्टवन्मतम्
1,53,73,tatkaroti tadācaṣṭe hetumatyapi ṇirmataḥ dhātvarthe kartṛkaraṇāñcitrādyāścāpi dhātavaḥ,तत्करोति तदाचष्टे हेतुमत्यपि णिर्मतः धात्वर्थे कर्तृकरणाञ्चित्राद्याश्चापि धातवः
1,53,74,aṣṭa saṃgrāma ākhyāto 'nudāttecchabdikairbudhaiḥ stomādyāḥ ṣoḍaśa tathā andatasyaṃ nidarśanam,अष्ट संग्राम आख्यातो ऽनुदात्तेच्छब्दिकैर्बुधैः स्तोमाद्याः षोडश तथा अन्दतस्यं निदर्शनम्
1,53,75,tathā bāhulakādanye sautralaukikavaidikāḥ sarve sarvagaṇīyāśca tathānekārthavācinaḥ,तथा बाहुलकादन्ये सौत्रलौकिकवैदिकाः सर्वे सर्वगणीयाश्च तथानेकार्थवाचिनः
1,53,76,sanādyantā dhātavaśca tathā vai nāmadhātavaḥ evamānantyamudbhāvyaṃ dhātūnāmiha nārada saṃkṣepo 'yaṃ samuddiṣṭo vistarastatra tatra ca,सनाद्यन्ता धातवश्च तथा वै नामधातवः एवमानन्त्यमुद्भाव्यं धातूनामिह नारद संक्षेपो ऽयं समुद्दिष्टो विस्तरस्तत्र तत्र च
1,53,77,ūdṛdantairyaunti rukṣṇuśūṅsnunukṣuściḍīṅśribhiḥ vṛṅvṛñbhyāṃ ca vinaikāco 'janteṣu nihatāḥ smṛtāḥ,ऊदृदन्तैर्यौन्ति रुक्ष्णुशूङ्स्नुनुक्षुश्चिडीङ्श्रिभिः वृङ्वृञ्भ्यां च विनैकाचो ऽजन्तेषु निहताः स्मृताः
1,53,78,śaklapacmucārcvacvicsicpracchityajnijir bhajaḥ bhañjbhujbhrasjmatjiyajyujrujrañjavijirsvañjisañjsṛjaḥ,शक्लपच्मुचार्च्वच्विच्सिच्प्रच्छित्यज्निजिर् भजः भञ्ज्भुज्भ्रस्ज्मत्जियज्युज्रुज्रञ्जविजिर्स्वञ्जिसञ्ज्सृजः
1,53,79,adkṣudkhidchidtudinudaḥ padyabhidvidyatirvinad śadsadī svidyatiḥskandirhadī krudhkṣudhibudhyatī,अद्क्षुद्खिद्छिद्तुदिनुदः पद्यभिद्विद्यतिर्विनद् शद्सदी स्विद्यतिःस्कन्दिर्हदी क्रुध्क्षुधिबुध्यती
1,53,80,bandhiryudhirudhīrādhivyadhśudhaḥ sādhisidhyatī manyahannāpkṣipchupitaptipastṛpyatidṛpyatī,बन्धिर्युधिरुधीराधिव्यध्शुधः साधिसिध्यती मन्यहन्नाप्क्षिप्छुपितप्तिपस्तृप्यतिदृप्यती
1,53,81,libluvvapūśapsvapūsṛpiyabharabhagamnamyamo rabhiḥ kruśirdaṃśidiśī dṛśmṛśriruśliśviśspṛśaḥ kṛṣiḥ,लिब्लुव्वपूशप्स्वपूसृपियभरभगम्नम्यमो रभिः क्रुशिर्दंशिदिशी दृश्मृश्रिरुश्लिश्विश्स्पृशः कृषिः
1,53,82,tviṣṭuṣduṣpuṣyapiṣviṣśiṣśuṣśliṣyatayo ghasiḥ vasatirdahadihiduho nahmihruhlihvahistathā,त्विष्टुष्दुष्पुष्यपिष्विष्शिष्शुष्श्लिष्यतयो घसिः वसतिर्दहदिहिदुहो नह्मिह्रुह्लिह्वहिस्तथा
1,53,83,anudāttā halanteṣu dhātavo dvyadhikaṃ śatam cādyā nipātā gavayaḥ prādyā digdeśakālajāḥ,अनुदात्ता हलन्तेषु धातवो द्व्यधिकं शतम् चाद्या निपाता गवयः प्राद्या दिग्देशकालजाः
1,53,84,śabdāḥ proktā hyanekārthāḥ sarvaliṅgā api dvija gaṇapāṭhaḥ sūtrapāṭho dhātupāṭhastathaiva ca,शब्दाः प्रोक्ता ह्यनेकार्थाः सर्वलिङ्गा अपि द्विज गणपाठः सूत्रपाठो धातुपाठस्तथैव च
1,53,85,pāṭhonunāsikānāṃ ca parāyaṇamihocyate śabdāḥ siddhā vaidikāstu laukikāścāpi nārada,पाठोनुनासिकानां च परायणमिहोच्यते शब्दाः सिद्धा वैदिकास्तु लौकिकाश्चापि नारद
1,53,86,śabdapārāyaṇaṃ tasmātkāraṇaṃ śabdasaṃgrahe laghumārgeṇa śabdānāṃ sādhūnāṃ saṃnirūpaṇam,शब्दपारायणं तस्मात्कारणं शब्दसंग्रहे लघुमार्गेण शब्दानां साधूनां संनिरूपणम्
1,53,87,prakṛtipratyayādeśalopāgamamukhaiḥ kṛtam,प्रकृतिप्रत्ययादेशलोपागममुखैः कृतम्
1,53,88,itthametatsamākhyātaṃ niruktaṃ kiñcidevate kātsnyerna vaktumānantyātko 'piśakto na nārada,इत्थमेतत्समाख्यातं निरुक्तं किञ्चिदेवते कात्स्न्येर्न वक्तुमानन्त्यात्को ऽपिशक्तो न नारद
1,54,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇa pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde niruktalakṣaṇanirūpaṇaṃ nāma tripañcāśattamo 'dhyāyaḥ sanandana uvāca jyotiṣāṅgaṃ pravakṣyāmi yaduktaṃ brahmaṇā purā yasya vijñāna mātreṇa dharmasiddhirbhavennṛṇām,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराण पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे निरुक्तलक्षणनिरूपणं नाम त्रिपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सनन्दन उवाच ज्योतिषाङ्गं प्रवक्ष्यामि यदुक्तं ब्रह्मणा पुरा यस्य विज्ञान मात्रेण धर्मसिद्धिर्भवेन्नृणाम्
1,54,2,triskandhaṃ jyautiṣāṃ śāstraṃ caturlakṣamudāhṛtam gaṇitaṃ jātakaṃ vipra saṃhitāskandhasaṃjñitāḥ,त्रिस्कन्धं ज्यौतिषां शास्त्रं चतुर्लक्षमुदाहृतम् गणितं जातकं विप्र संहितास्कन्धसंज्ञिताः
1,54,3,gaṇite parikarmādi khagamadhyasphuṭakriṃye anuyogaścandrasūryagrahaṇaṃ tacodasyākam,गणिते परिकर्मादि खगमध्यस्फुटक्रिंये अनुयोगश्चन्द्रसूर्यग्रहणं तचोदस्याकम्
1,54,4,chāyā śṛṅgonnatiyutī pātasādhānamīritam jātake rāśibhedāśca grahayoniśca yonijam,छाया शृङ्गोन्नतियुती पातसाधानमीरितम् जातके राशिभेदाश्च ग्रहयोनिश्च योनिजम्
1,54,5,niṣekajanmāriṣṭāni hyāyurdāyo daśākramaḥ karmājīvaṃ cāṣṭavargo rājayogāśca nābhasāḥ,निषेकजन्मारिष्टानि ह्यायुर्दायो दशाक्रमः कर्माजीवं चाष्टवर्गो राजयोगाश्च नाभसाः
1,54,6,candrayogāḥ pravrajyākhyā rāśiśīlaṃ ca dṛkphalam grahabhāvaphalaṃ caivāśrayayogaprakīrṇake,चन्द्रयोगाः प्रव्रज्याख्या राशिशीलं च दृक्फलम् ग्रहभावफलं चैवाश्रययोगप्रकीर्णके
1,54,7,aniṣṭayogāḥ srījanmapalaṃ niryāṇameva ca naṣṭajanmavidhānaṃ ca tathā dreṣkāṇalakṣaṇam,अनिष्टयोगाः स्रीजन्मपलं निर्याणमेव च नष्टजन्मविधानं च तथा द्रेष्काणलक्षणम्
1,54,8,saṃhitāśāstrarūpaṃ ca grahacāro 'bdalakṣaṇam tithivāsaranakṣatrayogatithyarddhasaṃjñakāḥ,संहिताशास्त्ररूपं च ग्रहचारो ऽब्दलक्षणम् तिथिवासरनक्षत्रयोगतिथ्यर्द्धसंज्ञकाः
1,54,9,muhūrtopagrahāḥ sūyasaṃkrāntirgocaraḥ kramāt candratā rābalaṃ caiva sarvalagrārtavāhvayaḥ,मुहूर्तोपग्रहाः सूयसंक्रान्तिर्गोचरः क्रमात् चन्द्रता राबलं चैव सर्वलग्रार्तवाह्वयः
1,54,10,ādhānapuṃsasīmantajātanāmānnabhuktayaḥ caulaṅkarṇyayaṇaṃ maiñjī kṣurikābandhanaṃ tathā,आधानपुंससीमन्तजातनामान्नभुक्तयः चौलङ्कर्ण्ययणं मैञ्जी क्षुरिकाबन्धनं तथा
1,54,11,samāvartinavaivāhapratiṣṭāsadmalakṣaṇam yātrāpraveśanaṃ sadyovṛṣṭiḥ karmavilakṣaṇam,समावर्तिनवैवाहप्रतिष्टासद्मलक्षणम् यात्राप्रवेशनं सद्योवृष्टिः कर्मविलक्षणम्
1,54,12,utpattilakṣaṇaṃ caiva sarvaṃ saṃkṣepato bruve ekaṃ daśa śataṃ caiva sahasrāyutalakṣakam,उत्पत्तिलक्षणं चैव सर्वं संक्षेपतो ब्रुवे एकं दश शतं चैव सहस्रायुतलक्षकम्
1,54,13,prayutaṃ koṭisaṃjñāṃ cārbudamabjaṃ ca rarvavakam niravarva ca mahāpadmaṃ śaṅkurjaladhireva ca,प्रयुतं कोटिसंज्ञां चार्बुदमब्जं च रर्ववकम् निरवर्व च महापद्मं शङ्कुर्जलधिरेव च
1,54,14,atyaṃ madhyaṃ parārddhaṃ ca saṃjñā daśaguṇottarāḥ kramādutkramato vāpi yogaḥ kāryottaraṃ tathā,अत्यं मध्यं परार्द्धं च संज्ञा दशगुणोत्तराः क्रमादुत्क्रमतो वापि योगः कार्योत्तरं तथा
1,54,15,hanyādguṇena guṇyaṃ syāttainaivopāntimādikān śuddheddharoyadguṇaścabhājyāntyāttatphalaṃ mune,हन्याद्गुणेन गुण्यं स्यात्तैनैवोपान्तिमादिकान् शुद्धेद्धरोयद्गुणश्चभाज्यान्त्यात्तत्फलं मुने
1,54,16,samāṅkato 'tho vargasyāttamevāhuḥ kṛtiṃ budhāḥ antyāttu viṣamāttyaktvā kṛtiṃ mūlaṃnyasetpṛthak,समाङ्कतो ऽथो वर्गस्यात्तमेवाहुः कृतिं बुधाः अन्त्यात्तु विषमात्त्यक्त्वा कृतिं मूलंन्यसेत्पृथक्
1,54,17,dviguṇenāmunā bhakte phalaṃ mūle nyasetkramāt tatkṛtiṃ ca tyajedvipra mūlena vibhajetpunaḥ,द्विगुणेनामुना भक्ते फलं मूले न्यसेत्क्रमात् तत्कृतिं च त्यजेद्विप्र मूलेन विभजेत्पुनः
1,54,18,evaṃ muhurvargamūlaṃ jāyate ca munīśvara samatryaṅkahatiḥ prokto ghanastatravidhiḥ pade,एवं मुहुर्वर्गमूलं जायते च मुनीश्वर समत्र्यङ्कहतिः प्रोक्तो घनस्तत्रविधिः पदे
1,54,19,procyate viṣamaṃ tvādyaṃ same dve ca tataḥ param viśodhyaṃ viṣamādantyāddhanaṃ tanmūlamucyate,प्रोच्यते विषमं त्वाद्यं समे द्वे च ततः परम् विशोध्यं विषमादन्त्याद्धनं तन्मूलमुच्यते
1,54,20,trighnādbhajanmūlakṛtyā samaṃ mūle nyasetphalam tatkṛtitvena nihatānnighnīṃ cāpi viśodhayet,त्रिघ्नाद्भजन्मूलकृत्या समं मूले न्यसेत्फलम् तत्कृतित्वेन निहतान्निघ्नीं चापि विशोधयेत्
1,54,21,ghanaṃ ca viṣamādevaṃ ghanamūlaṃ murhubhavet anyonyahāranihatau harāṃśau tu samucchidā,घनं च विषमादेवं घनमूलं मुर्हुभवेत् अन्योन्यहारनिहतौ हरांशौ तु समुच्छिदा
1,54,22,lavā lavaghnāśca harā haraghnā hi savarṇanam bhāgaprabhāge vijñeyaṃ mune śāsrārthacintakaiḥ,लवा लवघ्नाश्च हरा हरघ्ना हि सवर्णनम् भागप्रभागे विज्ञेयं मुने शास्रार्थचिन्तकैः
1,54,23,anubandhe 'pavāhe caikasya cedadhikonakaḥ bhāgāstalasthahāreṇa haraṃ svāṃśādhikena tān,अनुबन्धे ऽपवाहे चैकस्य चेदधिकोनकः भागास्तलस्थहारेण हरं स्वांशाधिकेन तान्
1,54,24,ūnena cāpi guṇayeddhanarṇaṃ cintayettathā kāryastulyaharāṃ śānāṃ yogaścāpyantato mune,ऊनेन चापि गुणयेद्धनर्णं चिन्तयेत्तथा कार्यस्तुल्यहरां शानां योगश्चाप्यन्ततो मुने
1,54,25,ahārarāśau rūpyaṃ tu kalpayeddharamapyathā aṃśāhatiśchedaghātahṛdbhinnaguṇane phalam,अहारराशौ रूप्यं तु कल्पयेद्धरमप्यथा अंशाहतिश्छेदघातहृद्भिन्नगुणने फलम्
1,54,26,chedaṃ cāpi lavaṃ vidvanparivartya harasya ca śeṣaḥ kāryo bhāgahāre kartavyo guṇanāvidhiḥ,छेदं चापि लवं विद्वन्परिवर्त्य हरस्य च शेषः कार्यो भागहारे कर्तव्यो गुणनाविधिः
1,54,27,hārāṃśayoḥ kṛtī varge ghanau ghanavidhau mune padasiddhyai pade kuryādathoravaṃ sarvataśca ravam,हारांशयोः कृती वर्गे घनौ घनविधौ मुने पदसिद्ध्यै पदे कुर्यादथोरवं सर्वतश्च रवम्
1,54,28,chedaṃ guṇaṃ guṇaṃ chedaṃ vargaṃ mūlaṃ padaṃ kṛtim ṛṇaṃ svaṃ svamṛṇaṃ kuryādṛśye rāśiprasiddhaye,छेदं गुणं गुणं छेदं वर्गं मूलं पदं कृतिम् ऋणं स्वं स्वमृणं कुर्यादृश्ये राशिप्रसिद्धये
1,54,29,atha svāṃśādhikone tu lavāḍhyo no haro haraḥ aṃśastvavikṛtastatra vilome śeṣamuktavat,अथ स्वांशाधिकोने तु लवाढ्यो नो हरो हरः अंशस्त्वविकृतस्तत्र विलोमे शेषमुक्तवत्
1,54,30,uddiṣṭārāśiḥ saṃkṣiptau hṛtoṃ'śai rahito yutaḥ iṣṭaghnadṛṣṭenaitena bhaktarāśiranīśitaḥ,उद्दिष्टाराशिः संक्षिप्तौ हृतोंऽशै रहितो युतः इष्टघ्नदृष्टेनैतेन भक्तराशिरनीशितः
1,54,31,yogontareṇonayutodvitorāśītasaṃkrame rāśyantarahṛtaṃ vargottaraṃ yosutaśca tau,योगोन्तरेणोनयुतोद्वितोराशीतसंक्रमे राश्यन्तरहृतं वर्गोत्तरं योसुतश्च तौ
1,54,32,gajagrīṣṭakṛtirvyaikā dalitā ceṣṭabhājitā eko 'sya vargo dalitaḥ saiko rāśiḥ paro mataḥ,गजग्रीष्टकृतिर्व्यैका दलिता चेष्टभाजिता एको ऽस्य वर्गो दलितः सैको राशिः परो मतः
1,54,33,dviguṇeṣṭahṛtaṃ rūpaṃ śreṣṭhaṃ prāgrūpakaṃ param vargayogāntare vyeke rāśyorvargosta etayoḥ,द्विगुणेष्टहृतं रूपं श्रेष्ठं प्राग्रूपकं परम् वर्गयोगान्तरे व्येके राश्योर्वर्गोस्त एतयोः
1,54,34,iṣṭavagekṛtiśceṣṭaghanoṣṭagrau ca saukakau eṣīsyānāmubhe vyakte gaṇite vyaktameva ca,इष्टवगेकृतिश्चेष्टघनोष्टग्रौ च सौककौ एषीस्यानामुभे व्यक्ते गणिते व्यक्तमेव च
1,54,35,guṇaghnamūlonayutaḥ saguṇārddhe kṛtaṃ padam dṛṣṭasya ca guṇārddho na yutaṃ vargīkṛtaṃ guṇaḥ,गुणघ्नमूलोनयुतः सगुणार्द्धे कृतं पदम् दृष्टस्य च गुणार्द्धो न युतं वर्गीकृतं गुणः
1,54,36,yadā lavonapumrāśirdṛśyaṃ bhāgonayugbhuvā bhaktaṃ tathā mūlaguṇaṃ tābhyāṃ sādhyotha vyaktavat,यदा लवोनपुम्राशिर्दृश्यं भागोनयुग्भुवा भक्तं तथा मूलगुणं ताभ्यां साध्योथ व्यक्तवत्
1,54,37,pramāṇecche sajātīye ādyante madhaayagaṃ phalam icchaghnamādyahṛtseṣṭaṃ phalaṃ vyaste viparyayāt,प्रमाणेच्छे सजातीये आद्यन्ते मधअयगं फलम् इच्छघ्नमाद्यहृत्सेष्टं फलं व्यस्ते विपर्ययात्
1,54,38,pañcarāsyādike 'nyonyapakṣaṃ kṛtvā phalacchidām bahurāśivadhaṃ bhakte phalaṃ svalpavadhena ca,पञ्चरास्यादिके ऽन्योन्यपक्षं कृत्वा फलच्छिदाम् बहुराशिवधं भक्ते फलं स्वल्पवधेन च
1,54,39,iṣṭakarmavadhemūlaṃ cyutaṃ miśrātkalāntare mānaghnakālaścātītakālāghnaphalasaṃhṛtāḥ,इष्टकर्मवधेमूलं च्युतं मिश्रात्कलान्तरे मानघ्नकालश्चातीतकालाघ्नफलसंहृताः
1,54,40,svayogabhaktānighnāḥ syuḥ saṃprayuktadalāni ca bahurāśipalātsvalparāśimāsaphalaṃ bahu,स्वयोगभक्तानिघ्नाः स्युः संप्रयुक्तदलानि च बहुराशिपलात्स्वल्पराशिमासफलं बहु
1,54,41,cedrāśivivaraṃ māsaphalāntarahṛtaṃ ca yaḥ kṣepā miśrahatāḥ kṣepoyogabhaktāḥ phalāni ca,चेद्राशिविवरं मासफलान्तरहृतं च यः क्षेपा मिश्रहताः क्षेपोयोगभक्ताः फलानि च
1,54,42,bhajecchidāeṃśaistairmiśrai rūpaṃ kālaśca pūrtikṛt pūrṇogacchetsamedhyavyesamevargorddhitetyataḥ,भजेच्छिदाएंशैस्तैर्मिश्रै रूपं कालश्च पूर्तिकृत् पूर्णोगच्छेत्समेध्यव्येसमेवर्गोर्द्धितेत्यतः
1,54,43,vyastaṃ gacchataṃ phalaṃ yadguṇavargaṃ bhacahi tat vyekaṃ vyekaguṇāptaṃ ca prādhnaṃ mānaṃ guṇottare,व्यस्तं गच्छतं फलं यद्गुणवर्गं भचहि तत् व्येकं व्येकगुणाप्तं च प्राध्नं मानं गुणोत्तरे
1,54,44,bhujakoṭikṛtiyogamūlaṃ karṇaśca dorbhavet śrutikṛtyantarapada koṭirdoḥ karṇavargayoḥ,भुजकोटिकृतियोगमूलं कर्णश्च दोर्भवेत् श्रुतिकृत्यन्तरपद कोटिर्दोः कर्णवर्गयोः
1,54,45,viṃvarāttatkarṇapadaṃ kṣetre tricaturasrake rāśyorantaravargeṇa dvighne ghāte yute tayoḥ,विंवरात्तत्कर्णपदं क्षेत्रे त्रिचतुरस्रके राश्योरन्तरवर्गेण द्विघ्ने घाते युते तयोः
1,54,46,vargayogotha yogāntahṝntirvargāntaraṃ bhavet vyāsa ākṛtisaṃkṣaṇṇovyāsāsyātparidhirmune,वर्गयोगोथ योगान्तहॄन्तिर्वर्गान्तरं भवेत् व्यास आकृतिसंक्षण्णोव्यासास्यात्परिधिर्मुने
1,54,47,jyāvyāsayogavivarāhatamūlonito 'rddhitaḥ vyāsaḥ śaraḥ śaronāñca vyāsāccharaguṇātpadam,ज्याव्यासयोगविवराहतमूलोनितो ऽर्द्धितः व्यासः शरः शरोनाञ्च व्यासाच्छरगुणात्पदम्
1,54,48,dvighnaṃ jīvātha jīvārddhavarge śarahṛte yute vyāsoṣṭatebhavedevaṃ proktaṃ gaṇitakovidaiḥ,द्विघ्नं जीवाथ जीवार्द्धवर्गे शरहृते युते व्यासोष्टतेभवेदेवं प्रोक्तं गणितकोविदैः
1,54,49,cāponanighnaḥ paridhiḥ pragaṅlaḥ paridheḥ kṛte turyāṃśena śaradhnenāgheninādhaṃ caturgaṇam,चापोननिघ्नः परिधिः प्रगङ्लः परिधेः कृते तुर्यांशेन शरध्नेनाघेनिनाधं चतुर्गणम्
1,54,50,vyāsadhnaṃ prabhajedvipra jyā kāśaṃ jāyate sphuṭā jyāṅghrīṣudhnovṛttavargobagdhighnavyāsāḍhyamaurvihṛt,व्यासध्नं प्रभजेद्विप्र ज्या काशं जायते स्फुटा ज्याङ्घ्रीषुध्नोवृत्तवर्गोबग्धिघ्नव्यासाढ्यमौर्विहृत्
1,54,51,labdhonavṛttavargādripaderdhātpatite dhanuḥ sthūlamadhyāpṛvannavedho vṛttāṅkāśeṣabhāgikaḥ,लब्धोनवृत्तवर्गाद्रिपदेर्धात्पतिते धनुः स्थूलमध्यापृवन्नवेधो वृत्ताङ्काशेषभागिकः
1,54,52,vṛttāṅgāṃśakṛtirvedhaniprīyanakarāmitau vārivyāsahataṃ dairdhyaṃvedhāṅgulahataṃ punaḥ,वृत्ताङ्गांशकृतिर्वेधनिप्रीयनकरामितौ वारिव्यासहतं दैर्ध्यंवेधाङ्गुलहतं पुनः
1,54,53,kharavendurāmavihataṃ mānaṃ droṇādivāriṇaḥ vistārāyāmavedhānāṃmaṅgulyonyanāḍighnāḥ,खरवेन्दुरामविहतं मानं द्रोणादिवारिणः विस्तारायामवेधानांमङ्गुल्योन्यनाडिघ्नाः
1,54,54,rasāṃkābhrābdhibhirbhaktā dhānye droṇādikāmitiḥ utsedhavyāsadairdhyāṇāmaṅgulyānyasya no dvija,रसांकाभ्राब्धिभिर्भक्ता धान्ये द्रोणादिकामितिः उत्सेधव्यासदैर्ध्याणामङ्गुल्यान्यस्य नो द्विज
1,54,55,mithoghnāti bhajetsvākṣeśairdreṇādimitirbhavet vistārādyaṃ gulānyevaṃ mithoghnānyapasāṃbhavet,मिथोघ्नाति भजेत्स्वाक्षेशैर्द्रेणादिमितिर्भवेत् विस्ताराद्यं गुलान्येवं मिथोघ्नान्यपसांभवेत्
1,54,56,vāṇebhamārgaṇairlabdhaṃ droṇādyaṃ mānamādiśet dīpaśaṅkutalacchidraghnaḥ śaṅkurbhaivaṃbhavenmune,वाणेभमार्गणैर्लब्धं द्रोणाद्यं मानमादिशेत् दीपशङ्कुतलच्छिद्रघ्नः शङ्कुर्भैवंभवेन्मुने
1,54,57,narona dīpakaśikhaucyabhakto hyatha bhodvane śaṅkaunṛdīpādhaśchidraghnairdīpauccyaṃ narānvite,नरोन दीपकशिखौच्यभक्तो ह्यथ भोद्वने शङ्कौनृदीपाधश्छिद्रघ्नैर्दीपौच्च्यं नरान्विते
1,54,58,viṃśakudīpauccaguṇācchāyā śaṅkūddhṛtā bhavet dīpaśaṅkvantaraṃ cātha cchāyāgravivaraghnabhā,विंशकुदीपौच्चगुणाच्छाया शङ्कूद्धृता भवेत् दीपशङ्क्वन्तरं चाथ च्छायाग्रविवरघ्नभा
1,54,59,mānāntaradrudbhūmiḥ syādathobhūnarāhatiḥ prabhāptā jāyate dīpaśikhauccyaṃ syāttrirāśikāt,मानान्तरद्रुद्भूमिः स्यादथोभूनराहतिः प्रभाप्ता जायते दीपशिखौच्च्यं स्यात्त्रिराशिकात्
1,54,60,etatsaṃkṣepataḥ proktaṃ gaṇite parikarmakam grahamadhyādikaṃ vakṣye gaṇite nātivistarān,एतत्संक्षेपतः प्रोक्तं गणिते परिकर्मकम् ग्रहमध्यादिकं वक्ष्ये गणिते नातिविस्तरान्
1,54,61,yugamānaṃ smṛtaṃ vipra khacatuṣkaradārṇavāḥ taddaśāṃśāstu catvāraḥ kṛtākhyaṃ pādamucyate,युगमानं स्मृतं विप्र खचतुष्करदार्णवाः तद्दशांशास्तु चत्वारः कृताख्यं पादमुच्यते
1,54,62,trayasretā dvāparaḥ dvau kalirekaḥ prakīrtitaḥ manukṛtābdasahitā yugānāmekasaptatiḥ,त्रयस्रेता द्वापरः द्वौ कलिरेकः प्रकीर्तितः मनुकृताब्दसहिता युगानामेकसप्ततिः
1,54,63,vidherddine syurviprendra manavastu caturdaśa tāvatyeva niśā tasya viprendra parikīrtitā,विधेर्द्दिने स्युर्विप्रेन्द्र मनवस्तु चतुर्दश तावत्येव निशा तस्य विप्रेन्द्र परिकीर्तिता
1,54,64,svayaṃbhuvā śaragatānabdānsaṃpiṇḍya nārada khacarānayanaṃ kāryamathaveṣṭayugāditaḥ,स्वयंभुवा शरगतानब्दान्संपिण्ड्य नारद खचरानयनं कार्यमथवेष्टयुगादितः
1,54,65,yuge sūryajñaśukrāṇāṃ khacatuṣkaradārṇavāḥ pūjārkiguruśukrāṇāṃ bhagaṇāpūrvapāpinām,युगे सूर्यज्ञशुक्राणां खचतुष्करदार्णवाः पूजार्किगुरुशुक्राणां भगणापूर्वपापिनाम्
1,54,66,indorasāgnitriṣu sapta bhūdharamārgaṇāḥ dasratryāṣṭarasāṃkāśvilocanāni kujasya tu,इन्दोरसाग्नित्रिषु सप्त भूधरमार्गणाः दस्रत्र्याष्टरसांकाश्विलोचनानि कुजस्य तु
1,54,67,budhaśīghrasya śūnyartukhādritryaṅkanagendavaḥ bṛhaspateḥ khadasrākṣivedasraṅhūyastathā,बुधशीघ्रस्य शून्यर्तुखाद्रित्र्यङ्कनगेन्दवः बृहस्पतेः खदस्राक्षिवेदस्रङ्हूयस्तथा
1,54,68,śitaśīghrasya yaṣṇasatriyamāśvisvabhūdharāḥ śanerbhujagaṣaṭpacarasavedaniśākarāḥ,शितशीघ्रस्य यष्णसत्रियमाश्विस्वभूधराः शनेर्भुजगषट्पचरसवेदनिशाकराः
1,54,69,candroñcasyāgniśūnyākṣivasusarpārṇavā yuge vāmaṃ pātasya ca svagniyamāśviśikhidasrakāḥ,चन्द्रोञ्चस्याग्निशून्याक्षिवसुसर्पार्णवा युगे वामं पातस्य च स्वग्नियमाश्विशिखिदस्रकाः
1,54,70,udayādudayaṃ bhānorbhūmaiḥ sācena vāsarāḥ vasuvdyaṣṭādrirūpāṅkasaptādritithayo yuge,उदयादुदयं भानोर्भूमैः साचेन वासराः वसुव्द्यष्टाद्रिरूपाङ्कसप्ताद्रितिथयो युगे
1,54,71,ṣaḍ vahitrihutāśāṅkatithayaścādhimāsakāḥ tithikṣayāyamārthākṣidvyaṣṭavyomaśarāśvinaḥ,षड् वहित्रिहुताशाङ्कतिथयश्चाधिमासकाः तिथिक्षयायमार्थाक्षिद्व्यष्टव्योमशराश्विनः
1,54,72,ravacatuṣkā samudrāṣṭakurpacaravimāsakāḥ ṣaṭtryagnivedagnipañcaśubhrāṃśumāsakāḥ,रवचतुष्का समुद्राष्टकुर्पचरविमासकाः षट्त्र्यग्निवेदग्निपञ्चशुभ्रांशुमासकाः
1,54,73,prāgāteḥ sūryamandasya kalpesaptāṣṭavahnayaḥ kaujasya vedasvayamā baudhasyāṣṭartuvahnayaḥ,प्रागातेः सूर्यमन्दस्य कल्पेसप्ताष्टवह्नयः कौजस्य वेदस्वयमा बौधस्याष्टर्तुवह्नयः
1,54,74,ravaravarandhrāṇi jaivasya śaukrasyārdhaguṇeṣavaḥ gognayaḥ śanimandasya pātānāmathavā mataḥ,रवरवरन्ध्राणि जैवस्य शौक्रस्यार्धगुणेषवः गोग्नयः शनिमन्दस्य पातानामथवा मतः
1,54,75,manudasrāstu kaujasya baudhasyāṣṭāṣṭasāgarāḥ kṛtādricandrājaivasya ravaikasyāgniravanandakāḥ,मनुदस्रास्तु कौजस्य बौधस्याष्टाष्टसागराः कृताद्रिचन्द्राजैवस्य रवैकस्याग्निरवनन्दकाः
1,54,76,śanipātasya bhagaṇāḥ kalpe yamarasartavaḥ vartamānayuge pānāvatsarābhagaṇābhidhāḥ,शनिपातस्य भगणाः कल्पे यमरसर्तवः वर्तमानयुगे पानावत्सराभगणाभिधाः
1,54,77,māsīkṛtāyutā māsairmadhuśuklādibhirgataiḥ pṛthaktthāsidhimāsagrāsūryamāsavibhājitāḥ,मासीकृतायुता मासैर्मधुशुक्लादिभिर्गतैः पृथक्त्थासिधिमासग्रासूर्यमासविभाजिताः
1,54,78,athādhimāsakairyuktā dinīkṛtya dinānvitāḥ dvisthāstitikṣayābhyastāścāndravāsarabhājitāḥ,अथाधिमासकैर्युक्ता दिनीकृत्य दिनान्विताः द्विस्थास्तितिक्षयाभ्यस्ताश्चान्द्रवासरभाजिताः
1,54,79,lathonarātrirahitālaṅkāryāmarddharātrikāḥ sāvanodyūgasārarkādirdinamāsābdayāstataḥ,लथोनरात्रिरहितालङ्कार्यामर्द्धरात्रिकाः सावनोद्यूगसारर्कादिर्दिनमासाब्दयास्ततः
1,54,80,saptibhiḥ kṣapitaḥ śeṣaḥ mūryādyovāsareśvaraḥ māsābdadinasaṃkhyāsaṃdvitrighnaṃ rūpasaṃyutam,सप्तिभिः क्षपितः शेषः मूर्याद्योवासरेश्वरः मासाब्ददिनसंख्यासंद्वित्रिघ्नं रूपसंयुतम्
1,54,81,saptorddhanāvaśeṣau tau vijñeyau māsavarṣapau snehasya bhagaṇābhyasto dinarāśiḥ kuvāsaraiḥ,सप्तोर्द्धनावशेषौ तौ विज्ञेयौ मासवर्षपौ स्नेहस्य भगणाभ्यस्तो दिनराशिः कुवासरैः
1,54,82,vibhājito madhyagatyā bhagaṇādirgraho bhavet evaṃ hyaśīghramandāñcaye proktāḥ pūrvapāpinaḥ,विभाजितो मध्यगत्या भगणादिर्ग्रहो भवेत् एवं ह्यशीघ्रमन्दाञ्चये प्रोक्ताः पूर्वपापिनः
1,54,83,vilomagatayaḥ pātāstadvañcakrāṣviśodhitāḥ yojanāni śatānyaṣṭau bhūkarṇauṃ dviguṇāḥ smṛtaḥ,विलोमगतयः पातास्तद्वञ्चक्राष्विशोधिताः योजनानि शतान्यष्टौ भूकर्णौं द्विगुणाः स्मृतः
1,54,84,tadvargato daśaguṇātpada bhūparidhirbhavet laṃbajyāghnasvajīvāptaḥ sphuṭo bhūparidhiḥ svakaḥ,तद्वर्गतो दशगुणात्पद भूपरिधिर्भवेत् लंबज्याघ्नस्वजीवाप्तः स्फुटो भूपरिधिः स्वकः
1,54,85,tena deśāntarābhyastā grahabhuktirvibhājitā kalāditatphalaṃ prārcyāḥ grahebhyaḥ pariśodhayet,तेन देशान्तराभ्यस्ता ग्रहभुक्तिर्विभाजिता कलादितत्फलं प्रार्च्याः ग्रहेभ्यः परिशोधयेत्
1,54,86,rekhāpratīcisaṃsthāne prakṣipetsyuḥ svadeśataḥ rākṣasātapadevaukaḥ śailayormadhyasūtragāḥ,रेखाप्रतीचिसंस्थाने प्रक्षिपेत्स्युः स्वदेशतः राक्षसातपदेवौकः शैलयोर्मध्यसूत्रगाः
1,54,87,avantikārohatikaṃ tathā sannihitaṃ saraḥ vārapravṛttivāgdeśe kṣayārddhebhyadhiko bhavet,अवन्तिकारोहतिकं तथा सन्निहितं सरः वारप्रवृत्तिवाग्देशे क्षयार्द्धेभ्यधिको भवेत्
1,54,88,taddeśāntaranāḍībhiḥ paścādūne vinirdiśet iṣṭanāḍīguṇā bhuktiḥ ṣaṣṭyā bhaktā kalādikam,तद्देशान्तरनाडीभिः पश्चादूने विनिर्दिशेत् इष्टनाडीगुणा भुक्तिः षष्ट्या भक्ता कलादिकम्
1,54,89,gate śoddhyaṃ tathā yojyaṃ gamye tātkāliko grahaḥ bhacakraliptāśītyaṃśaḥ paramaṃ dakṣiṇottaram,गते शोद्ध्यं तथा योज्यं गम्ये तात्कालिको ग्रहः भचक्रलिप्ताशीत्यंशः परमं दक्षिणोत्तरम्
1,54,90,vikṣipyate svapātena svakrāntyantādanuṣṇaguḥ tatra vāsaṃ dviguṇitajīvasriguṇitaṃ kujaḥ,विक्षिप्यते स्वपातेन स्वक्रान्त्यन्तादनुष्णगुः तत्र वासं द्विगुणितजीवस्रिगुणितं कुजः
1,54,91,budhaśukrārkajāḥ pātairvikṣipyante caturguṇam rāśiliptāṣṭamo bhāgaḥ prathamaṃ jyārddhamucyate,बुधशुक्रार्कजाः पातैर्विक्षिप्यन्ते चतुर्गुणम् राशिलिप्ताष्टमो भागः प्रथमं ज्यार्द्धमुच्यते
1,54,92,tato dvibhaktalabdhonamiśritaṃ taddvitīyakam ādyenaiva kramātpiṇḍānbhaktāllabdhonitairyutān,ततो द्विभक्तलब्धोनमिश्रितं तद्द्वितीयकम् आद्येनैव क्रमात्पिण्डान्भक्ताल्लब्धोनितैर्युतान्
1,54,93,khaṇḍakāḥ syuścaturviśā jyārddhapiṇḍāḥ kramādamī paramā pakramajyā tu saptarandhraguṇendavaḥ,खण्डकाः स्युश्चतुर्विशा ज्यार्द्धपिण्डाः क्रमादमी परमा पक्रमज्या तु सप्तरन्ध्रगुणेन्दवः
1,54,94,tadgumajyā trijivāptā tañcāpaṃ krāntirucyate grahaṃ saṃśodhya mandoñcattathā śīghnādviśodhya ca,तद्गुमज्या त्रिजिवाप्ता तञ्चापं क्रान्तिरुच्यते ग्रहं संशोध्य मन्दोञ्चत्तथा शीघ्नाद्विशोध्य च
1,54,95,śeṣaṃ kandapadantasmādbhujajyā koṭireva ca gatādbhujajyāviṣame gamyātkoṭiḥ pade bhavet,शेषं कन्दपदन्तस्माद्भुजज्या कोटिरेव च गताद्भुजज्याविषमे गम्यात्कोटिः पदे भवेत्
1,54,96,sameti gamyādvāhudajyā koṭijyānugatā bhavet liptāstattvayamairbhaktā labdhajyāpiṇḍakaṃ gatam,समेति गम्याद्वाहुदज्या कोटिज्यानुगता भवेत् लिप्तास्तत्त्वयमैर्भक्ता लब्धज्यापिण्डकं गतम्
1,54,97,gatagamyāntarābhyastaṃ vibhajettattvalocanaiḥ tadavāptaphalaṃ yojyaṃ jyāpiṇḍe gatasaṃjñake,गतगम्यान्तराभ्यस्तं विभजेत्तत्त्वलोचनैः तदवाप्तफलं योज्यं ज्यापिण्डे गतसंज्ञके
1,54,98,syātkramajyāvidhiścaivamutkramajyāgatā bhavet liptāstattvayamairbhaktā labdhajyā piṇḍakaṃ gatam,स्यात्क्रमज्याविधिश्चैवमुत्क्रमज्यागता भवेत् लिप्तास्तत्त्वयमैर्भक्ता लब्धज्या पिण्डकं गतम्
1,54,99,gatagamyāntarābhyastaṃ vibhajettattvalocanaiḥ tadavāptaphalaṃ yojyaṃ jyāpiṇḍe gatasaṃjñake,गतगम्यान्तराभ्यस्तं विभजेत्तत्त्वलोचनैः तदवाप्तफलं योज्यं ज्यापिण्डे गतसंज्ञके
1,54,100,syātkramajyāvidhiścaivamukramajyāsvapismṛtaḥ jyāṃ prohya śeṣaṃ tattvatāśvi hṝntaṃ tadvivaroddhṛm,स्यात्क्रमज्याविधिश्चैवमुक्रमज्यास्वपिस्मृतः ज्यां प्रोह्य शेषं तत्त्वताश्वि हॄन्तं तद्विवरोद्धृम्
1,54,101,saṃkhyātattvāśvisaṃvargyasaṃyojyaṃ dhanurucyate ravermandaparidhyaṃśā manavaḥ śītagoradāḥ,संख्यातत्त्वाश्विसंवर्ग्यसंयोज्यं धनुरुच्यते रवेर्मन्दपरिध्यंशा मनवः शीतगोरदाः
1,54,102,yugmānte viṣamānte tunakhaliptonitāstayoḥ yugmānterthādrayaḥ khāgnisurāḥ sūryā navārṇavāḥ,युग्मान्ते विषमान्ते तुनखलिप्तोनितास्तयोः युग्मान्तेर्थाद्रयः खाग्निसुराः सूर्या नवार्णवाः
1,54,103,ojedvyagā ca suyamāradārudrāgajābdhayaḥ kujādīnāmataḥ śaughnyāyugmānterthāgnidasrakāḥ,ओजेद्व्यगा च सुयमारदारुद्रागजाब्धयः कुजादीनामतः शौघ्न्यायुग्मान्तेर्थाग्निदस्रकाः
1,54,104,guṇāgnicandrāḥ khanagādvirasākṣīṇi go 'grayaḥ ojānte dvitriyamatādviviśveyamaparvatāḥ,गुणाग्निचन्द्राः खनगाद्विरसाक्षीणि गो ऽग्रयः ओजान्ते द्वित्रियमताद्विविश्वेयमपर्वताः
1,54,105,khartudasnāvipadvedāḥ śīghnakarmaṇi kīrtitāḥ ojayugmāntaraguṇābhujajyātrijyayoddhṛtāḥ,खर्तुदस्नाविपद्वेदाः शीघ्नकर्मणि कीर्तिताः ओजयुग्मान्तरगुणाभुजज्यात्रिज्ययोद्धृताः
1,54,106,yugmavṛttedhanarṇaśyādojādūne 'dhike sphuṭam tadguṇe bhujakoṭijyebhagaṇāṃśavibhājite,युग्मवृत्तेधनर्णश्यादोजादूने ऽधिके स्फुटम् तद्गुणे भुजकोटिज्येभगणांशविभाजिते
1,54,107,tadbhujajyāphaladhanurmāndaṃ liptādikaṃ phalam śai'yakoṭiphalaṃ kendre makarādau dhanaṃ smṛtam,तद्भुजज्याफलधनुर्मान्दं लिप्तादिकं फलम् शैऽयकोटिफलं केन्द्रे मकरादौ धनं स्मृतम्
1,54,108,saṃśodhyaṃ tu trijīvāyāṃ karkādau koṭijaṃ phalam tadbāhuphalavargaikyānmūlakarṇaścalābhidhaḥ,संशोध्यं तु त्रिजीवायां कर्कादौ कोटिजं फलम् तद्बाहुफलवर्गैक्यान्मूलकर्णश्चलाभिधः
1,54,109,trijyābhyastaṃ bhujaphalaṃ makarādau dhanaṃ smṛtam saṃśodhyaṃ tu trijīvāyāṃ karkādau koṭijaṃ phalam,त्रिज्याभ्यस्तं भुजफलं मकरादौ धनं स्मृतम् संशोध्यं तु त्रिजीवायां कर्कादौ कोटिजं फलम्
1,54,110,tadbāhuphalavargaikyānmūlaṃ karṇaścalābhidhaḥ trijyābhaghyastaṃ bhujaphalaṃ palakarṇavibhājitam,तद्बाहुफलवर्गैक्यान्मूलं कर्णश्चलाभिधः त्रिज्याभघ्यस्तं भुजफलं पलकर्णविभाजितम्
1,54,111,labdhasya cāpaṃ liptādi phalaṃ śaidhryamidaṃ smṛtam etadādau kujādīnāṃ caturthe caiva karmaṇi,लब्धस्य चापं लिप्तादि फलं शैध्र्यमिदं स्मृतम् एतदादौ कुजादीनां चतुर्थे चैव कर्मणि
1,54,112,māndyaṃ karmaikamarkendvorbhaundvorbhauṃmādīnāmāthocyate śairdhyaṃ mādyaṃ punarmāndyaṃ śairghyaṃ catvāryanukramāt,मान्द्यं कर्मैकमर्केन्द्वोर्भौन्द्वोर्भौंमादीनामाथोच्यते शैर्ध्यं माद्यं पुनर्मान्द्यं शैर्घ्यं चत्वार्यनुक्रमात्
1,54,113,ajā dikendre sarveṣāṃ māndye śairghye ca karmaṇi dhanaṃ grahāṇāṃ liptādi tulādāvṛṇameva tat,अजा दिकेन्द्रे सर्वेषां मान्द्ये शैर्घ्ये च कर्मणि धनं ग्रहाणां लिप्तादि तुलादावृणमेव तत्
1,54,114,arkabāhuphalābhyastā grahabhuktivibhājitāḥ bhacakrakalikābhistu liptāḥ kāryā graher'kavat,अर्कबाहुफलाभ्यस्ता ग्रहभुक्तिविभाजिताः भचक्रकलिकाभिस्तु लिप्ताः कार्या ग्रहेर्ऽकवत्
1,54,115,grahabhaktaḥ phalaṃ kāryaṃ grahavanmandakarmaṇi karkādau taddhanaṃ tatra makarādāvṛṇaṃ smṛtam,ग्रहभक्तः फलं कार्यं ग्रहवन्मन्दकर्मणि कर्कादौ तद्धनं तत्र मकरादावृणं स्मृतम्
1,54,116,dorjyottaraguṇābhuktistattvanetroddhṛtā punaḥ svamandaparidhikṣuṇṇā bhagaṇāṃśoddhṛtāḥkalāḥ,दोर्ज्योत्तरगुणाभुक्तिस्तत्त्वनेत्रोद्धृता पुनः स्वमन्दपरिधिक्षुण्णा भगणांशोद्धृताःकलाः
1,54,117,mandasphuṭakṛtā bhuktiḥ śīghnoccabhuktitaḥ taccheṣaṃ vivareṇātha hanyātrijyāṅkakarṇayoḥ,मन्दस्फुटकृता भुक्तिः शीघ्नोच्चभुक्तितः तच्छेषं विवरेणाथ हन्यात्रिज्याङ्ककर्णयोः
1,54,118,cakrakarṇahṛtaṃ bhuktau karṇe trijyādhike dhanam ṛṇamūne 'dhike prohya śeṣaṃ vakragatirbhavet,चक्रकर्णहृतं भुक्तौ कर्णे त्रिज्याधिके धनम् ऋणमूने ऽधिके प्रोह्य शेषं वक्रगतिर्भवेत्
1,54,119,kṛtartucandrairvedendraiḥ śūnyatryekairguṇāṣṭabhiḥ śararudraiścaturyāṃśukendrāṃśerbhūsutādayaḥ,कृतर्तुचन्द्रैर्वेदेन्द्रैः शून्यत्र्येकैर्गुणाष्टभिः शररुद्रैश्चतुर्यांशुकेन्द्रांशेर्भूसुतादयः
1,54,120,vakriṇaścakraśuddhaistairaṃśairujutivakratām kramajyā viṣuvadbhāghnī kṣitijyā dvādaśoddhṛtā,वक्रिणश्चक्रशुद्धैस्तैरंशैरुजुतिवक्रताम् क्रमज्या विषुवद्भाघ्नी क्षितिज्या द्वादशोद्धृता
1,54,121,trijyāguṇā dinavyāsabhaktā cāpaṃ ca śatravaḥ tatkārmukamudakrāntau dhanahīno pṛthakkṣate,त्रिज्यागुणा दिनव्यासभक्ता चापं च शत्रवः तत्कार्मुकमुदक्रान्तौ धनहीनो पृथक्क्षते
1,54,122,svāhorātracaturbhāgedinarātridale smṛte yāmyakrāntau viparyaste dviguṇaite dinakṣaye,स्वाहोरात्रचतुर्भागेदिनरात्रिदले स्मृते याम्यक्रान्तौ विपर्यस्ते द्विगुणैते दिनक्षये
1,54,123,bhabhogo 'ṣṭaśatīrliptāḥ svāśivaśailostathāttitheḥ grahaliptā bhagābhogābhāni bhuktyādinādikam,भभोगो ऽष्टशतीर्लिप्ताः स्वाशिवशैलोस्तथात्तिथेः ग्रहलिप्ता भगाभोगाभानि भुक्त्यादिनादिकम्
1,54,124,ravīnduyogaliptāstu yogābhabhogabhājitāḥ gatagamyāśca ṣaṣṭighnā bhuktiyogāptanāḍikāḥ,रवीन्दुयोगलिप्तास्तु योगाभभोगभाजिताः गतगम्याश्च षष्टिघ्ना भुक्तियोगाप्तनाडिकाः
1,54,125,arkenacandraliptāstu tithayo bhogabhājitāḥ gatagamyāśca ṣaṣṭighnā nātobhuktataroddhṛtāḥ,अर्केनचन्द्रलिप्तास्तु तिथयो भोगभाजिताः गतगम्याश्च षष्टिघ्ना नातोभुक्ततरोद्धृताः
1,54,126,tithayaḥ śuklapratipado dvighnāḥ saikā na gāhatāḥ śeṣaṃ bavo bālavaśca kaulavastaitilo garaḥ,तिथयः शुक्लप्रतिपदो द्विघ्नाः सैका न गाहताः शेषं बवो बालवश्च कौलवस्तैतिलो गरः
1,54,127,vaṇijobhre bhavedviṣṭiḥ kṛṣṇabhūtāparārddhataḥ śakunirnāgāśca catuṣpada kiṃstughnameva ca,वणिजोभ्रे भवेद्विष्टिः कृष्णभूतापरार्द्धतः शकुनिर्नागाश्च चतुष्पद किंस्तुघ्नमेव च
1,54,128,śilātalevasaṃśuddhe vajralepetivāsame tatra śakāṅgulairiṣṭaiḥ samamaṇḍalamālikhet,शिलातलेवसंशुद्धे वज्रलेपेतिवासमे तत्र शकाङ्गुलैरिष्टैः सममण्डलमालिखेत्
1,54,129,tanmadhye sthāpayecchaṅkuṃ kalpanā ddvādaśāṅgulam tacchāyāgraṃ spṛśedyatra dattaṃ pūrvāparāhnayoḥ,तन्मध्ये स्थापयेच्छङ्कुं कल्पना द्द्वादशाङ्गुलम् तच्छायाग्रं स्पृशेद्यत्र दत्तं पूर्वापराह्नयोः
1,54,130,tatra binduṃ vidhāyobhau vṛtte pūrvāparābhidhau tanmadhye timinā rekhā kartavyā dakṣiṇottata,तत्र बिन्दुं विधायोभौ वृत्ते पूर्वापराभिधौ तन्मध्ये तिमिना रेखा कर्तव्या दक्षिणोत्तत
1,54,131,yāmyottaradiśormadhye timinā pūrvapaścimā digmadhyamatsyaiḥ saṃsādhyā vidiśastadvadeva hi,याम्योत्तरदिशोर्मध्ये तिमिना पूर्वपश्चिमा दिग्मध्यमत्स्यैः संसाध्या विदिशस्तद्वदेव हि
1,54,132,caturastaṃ bahiḥ kuryātsūtrairmadhyādviniḥsṛtaiḥ bhujasūtrāṅgulaistatra dattairiṣṭaprabhā matā,चतुरस्तं बहिः कुर्यात्सूत्रैर्मध्याद्विनिःसृतैः भुजसूत्राङ्गुलैस्तत्र दत्तैरिष्टप्रभा मता
1,54,133,prāṅkpaścimāśritā rekhā procyate samamaṇḍalam bhamaṇḍalaṃ ca viṣuvanmaṇḍalaṃ parikīrtitam,प्राङ्क्पश्चिमाश्रिता रेखा प्रोच्यते सममण्डलम् भमण्डलं च विषुवन्मण्डलं परिकीर्तितम्
1,54,134,rekhā prācyaparā sādhyā viṣuvadbhāgrayā tathā iṣṭacchāyāviṣuvatormadhyehyagrābhidhīyate,रेखा प्राच्यपरा साध्या विषुवद्भाग्रया तथा इष्टच्छायाविषुवतोर्मध्येह्यग्राभिधीयते
1,54,135,śaṅkucchāyākṛtiyutermūlaṃ karṃṇo 'ya vargataḥ prohya śaṅkukṛte mūlaṃ chāyā śekuviparyayāt,शङ्कुच्छायाकृतियुतेर्मूलं कर्ंणो ऽय वर्गतः प्रोह्य शङ्कुकृते मूलं छाया शेकुविपर्ययात्
1,54,136,triṃśatkṛtyoyuge bhānāṃ cakraṃ prākparilaṃbate tadguṇādbhadinairbhaktyā dyugaṇādyadavāpyate,त्रिंशत्कृत्योयुगे भानां चक्रं प्राक्परिलंबते तद्गुणाद्भदिनैर्भक्त्या द्युगणाद्यदवाप्यते
1,54,137,taddosrivnādaśādhnāṃśā vijñeyā ayatānidhāḥ tatsaṃsvakṛtāddhahātkānticchāyāvaradalādikam,तद्दोस्रिव्नादशाध्नांशा विज्ञेया अयतानिधाः तत्संस्वकृताद्धहात्कान्तिच्छायावरदलादिकम्
1,54,138,śaṅkucchāyāhate trijye viṣuvatkarkabhājite laṃbākṣajye tayośchāye laṃbākṣau dakṣimau sadā,शङ्कुच्छायाहते त्रिज्ये विषुवत्कर्कभाजिते लंबाक्षज्ये तयोश्छाये लंबाक्षौ दक्षिमौ सदा
1,54,139,sākṣārkāpakramayutirddiksāmyentaramanyathā śeṣahyānāṃśāḥ sūryasya tadvāhujyātha koṭijāḥ,साक्षार्कापक्रमयुतिर्द्दिक्साम्येन्तरमन्यथा शेषह्यानांशाः सूर्यस्य तद्वाहुज्याथ कोटिजाः
1,54,140,śaṅkumānāṅgulābhyaste bhujatrijye yathāṅkramam koṭījyayāvibhajyāpte chāyākarmābahirddale,शङ्कुमानाङ्गुलाभ्यस्ते भुजत्रिज्ये यथाङ्क्रमम् कोटीज्ययाविभज्याप्ते छायाकर्माबहिर्द्दले
1,54,141,svākṣārkanatabhāgānāṃ diksāmye 'taramanyathā digbhedopakramaḥ śeṣastasya jyā trijyayā hatā,स्वाक्षार्कनतभागानां दिक्साम्ये ऽतरमन्यथा दिग्भेदोपक्रमः शेषस्तस्य ज्या त्रिज्यया हता
1,54,142,paramopakramajyāpta cāpamepādigo raviḥ karkādau prohyacakrārddhāttulādau bhārddhasaṃyutātta,परमोपक्रमज्याप्त चापमेपादिगो रविः कर्कादौ प्रोह्यचक्रार्द्धात्तुलादौ भार्द्धसंयुतात्त
1,54,143,mṛgādau prohyacakrāttu madhyāhner'kaḥ sphuṭo bhavet tanmandamasakṛddhāmaṃphalaṃ madhyo divākaraḥ,मृगादौ प्रोह्यचक्रात्तु मध्याह्नेर्ऽकः स्फुटो भवेत् तन्मन्दमसकृद्धामंफलं मध्यो दिवाकरः
1,54,144,grahodayāḥ prāṇahatāḥ khakhāṣṭaikoddhatā gatiḥ cakrāsavo labdhayutī svrahorātrāsavaḥ smṛtāḥ,ग्रहोदयाः प्राणहताः खखाष्टैकोद्धता गतिः चक्रासवो लब्धयुती स्व्रहोरात्रासवः स्मृताः
1,54,145,tribhadyukarṇārddhaguṇā svāhorātrārddhabhājitāḥ kramādekadvitribhaghājyā taccāpāni pṛthak pṛthak,त्रिभद्युकर्णार्द्धगुणा स्वाहोरात्रार्द्धभाजिताः क्रमादेकद्वित्रिभघाज्या तच्चापानि पृथक् पृथक्
1,54,146,svādhodhaḥ praviśodhyātha meṣāllaṅkodayāsavaḥ svāgāṣṭayorthagogaikāḥ śaratryekaṃ himāṃśavaḥ,स्वाधोधः प्रविशोध्याथ मेषाल्लङ्कोदयासवः स्वागाष्टयोर्थगोगैकाः शरत्र्येकं हिमांशवः
1,54,147,svadeśacarakhaṇḍonā bhavantīṣṭodayāsavaḥ vyastāvyastairyutāstaistaiḥ karkaṭādyāstatastu yaḥ,स्वदेशचरखण्डोना भवन्तीष्टोदयासवः व्यस्ताव्यस्तैर्युतास्तैस्तैः कर्कटाद्यास्ततस्तु यः
1,54,148,utkrameṇa ṣaḍevaite bhavantīṣṭāstulādayaḥ gatabhogyāsavaḥ kāryāḥ sāyanāḥsveṣṭabhāskarāḥ,उत्क्रमेण षडेवैते भवन्तीष्टास्तुलादयः गतभोग्यासवः कार्याः सायनाःस्वेष्टभास्कराः
1,54,149,svodayātsuhatā bhaktā bhaktabhogyāḥ svamānataḥ abhiṣṭadhaṭikāsubhyo bhogyāsūnpraviśodhayet,स्वोदयात्सुहता भक्ता भक्तभोग्याः स्वमानतः अभिष्टधटिकासुभ्यो भोग्यासून्प्रविशोधयेत्
1,54,150,tadvadevaiṣyalagnāsūnevaṃ vyāptāstathā kramāt śeṣaṃ triṃśatkramāddhyastamaśuddhena vibhājitam,तद्वदेवैष्यलग्नासूनेवं व्याप्तास्तथा क्रमात् शेषं त्रिंशत्क्रमाद्ध्यस्तमशुद्धेन विभाजितम्
1,54,151,bhāgayuktaṃ ca hīnaṃ ca vyayanāṃśaṃ tanuḥ kuje prākpaścānnatanāḍībhyastadvallaṅkodayāsubhiḥ,भागयुक्तं च हीनं च व्ययनांशं तनुः कुजे प्राक्पश्चान्नतनाडीभ्यस्तद्वल्लङ्कोदयासुभिः
1,54,152,bhānau kṣayadhane kṛtvā madhyalagnaṃ tadā bhavet bhogyāsūnūnakasyātha bhuktāsūnadhikasya ca,भानौ क्षयधने कृत्वा मध्यलग्नं तदा भवेत् भोग्यासूनूनकस्याथ भुक्तासूनधिकस्य च
1,54,153,sapiṇḍyāntaralagnāsūnevaṃ syātkālasādhanam virāhvarkabhujāṃśāścedindrālpāḥ syād graho vidhoḥ,सपिण्ड्यान्तरलग्नासूनेवं स्यात्कालसाधनम् विराह्वर्कभुजांशाश्चेदिन्द्राल्पाः स्याद् ग्रहो विधोः
1,54,154,teṣāṃ śivaghnāḥ śailāptā vyāvarkājaḥ śarāeṅgulaiḥ arkaṃ vidhurvidhuṃ bhūbhā chādayatyathā channakam,तेषां शिवघ्नाः शैलाप्ता व्यावर्काजः शराएङ्गुलैः अर्कं विधुर्विधुं भूभा छादयत्यथा छन्नकम्
1,54,155,chādyachādakamānārdhaṃ śaronaṃ grāhyavarjitam tatsvacchannaṃ ca mānaikyārddhāṃśaṣaṣṭaṃ daśāhatam,छाद्यछादकमानार्धं शरोनं ग्राह्यवर्जितम् तत्स्वच्छन्नं च मानैक्यार्द्धांशषष्टं दशाहतम्
1,54,156,channaghnamasmānmūlaṃ tu khāṅgonaglauvapurhṛtam sthityarddhaṃ ghaṭikādisyādvyaṅgabāhvaṃśasaṃmitaiḥ,छन्नघ्नमस्मान्मूलं तु खाङ्गोनग्लौवपुर्हृतम् स्थित्यर्द्धं घटिकादिस्याद्व्यङ्गबाह्वंशसंमितैः
1,54,157,iṣṭaiḥ palaistadūnāḍhyaṃ vyagāvūner'kaṣaṅguṇaḥ tadanyathādhike tasminnevaṃ spaṣṭe sukhāntyage,इष्टैः पलैस्तदूनाढ्यं व्यगावूनेर्ऽकषङ्गुणः तदन्यथाधिके तस्मिन्नेवं स्पष्टे सुखान्त्यगे
1,54,158,grāsena svāhate cchādyamānāme syurviśopakāḥ pūrṇāntaṃ madhyamatra syāddarśānteñjaṃ tribhonakam,ग्रासेन स्वाहते च्छाद्यमानामे स्युर्विशोपकाः पूर्णान्तं मध्यमत्र स्याद्दर्शान्तेञ्जं त्रिभोनकम्
1,54,159,pṛthak tatkrāntyakṣabhāgasaṃskṛtau syurnatāṃśakāḥ taddighnāṃśakṛtidvyūnārddhārkayutā hariḥ,पृथक् तत्क्रान्त्यक्षभागसंस्कृतौ स्युर्नतांशकाः तद्दिघ्नांशकृतिद्व्यूनार्द्धार्कयुता हरिः
1,54,160,tribhānāṅgārkaviśleṣāṃśo ḥṃśonaghnāḥ purandarāḥ harāptālaṃbanaṃ svarṇavitribherkādhikonake,त्रिभानाङ्गार्कविश्लेषांशो ःंशोनघ्नाः पुरन्दराः हराप्तालंबनं स्वर्णवित्रिभेर्काधिकोनके
1,54,161,viśvaghnalaṃbanakalāḍhyonastu tithivadyaguḥ śaronolaṃbanaṣaḍaghne tallavāḍhyonavitribhāt,विश्वघ्नलंबनकलाढ्योनस्तु तिथिवद्यगुः शरोनोलंबनषडघ्ने तल्लवाढ्योनवित्रिभात्
1,54,162,natāṃśāstajāṃsāne prādhṛtastadvivarjita śabdenduliptaiḥ ṣaḍbhistu bhaktānatirnatirnatāṃśadik,नतांशास्तजांसाने प्राधृतस्तद्विवर्जित शब्देन्दुलिप्तैः षड्भिस्तु भक्तानतिर्नतिर्नतांशदिक्
1,54,163,tayornāṭyohabhinnaikadik śaraḥ sphuṭatāṃ vrajet tataśchannasthitidale sādhye sthityarddhaṣaṭtribhiḥ,तयोर्नाट्योहभिन्नैकदिक् शरः स्फुटतां व्रजेत् ततश्छन्नस्थितिदले साध्ये स्थित्यर्द्धषट्त्रिभिः
1,54,164,aṃśastairvintribhandvisthaṃlaṃbanetayoḥ pūrvavat saṃskṛtestābhyāṃ sthityarddhe bhavataḥ sphuṭe,अंशस्तैर्विन्त्रिभन्द्विस्थंलंबनेतयोः पूर्ववत् संस्कृतेस्ताभ्यां स्थित्यर्द्धे भवतः स्फुटे
1,54,165,tābhyāṃ hīnayuto madhyadarśaḥ kālau mukhāntagau arkādyūnā viśva īśā navapañcadaśāṃśakāḥ,ताभ्यां हीनयुतो मध्यदर्शः कालौ मुखान्तगौ अर्काद्यूना विश्व ईशा नवपञ्चदशांशकाः
1,54,166,kālāṃśāstairūnayukte ravau hyastodayau vidhoḥ dṛṣṭvā hyādau kheṭabiṃbaṃ dṛgauñcye laṃbamīkṣya ca,कालांशास्तैरूनयुक्ते रवौ ह्यस्तोदयौ विधोः दृष्ट्वा ह्यादौ खेटबिंबं दृगौञ्च्ये लंबमीक्ष्य च
1,54,167,talluṃbapāpabiṃbāntardṛṇau vyāptaravighnabhāḥ aste sāvayavā jñeyā gataiṣyāstithayo budhaiḥ,तल्लुंबपापबिंबान्तर्दृणौ व्याप्तरविघ्नभाः अस्ते सावयवा ज्ञेया गतैष्यास्तिथयो बुधैः
1,54,168,vyaste yuktāntibhāgaiśca dvighnatithyāhṛtā sphuṭam saṃskāradikalaṃbanamaṅgulādyaṃ prajāyate,व्यस्ते युक्तान्तिभागैश्च द्विघ्नतिथ्याहृता स्फुटम् संस्कारदिकलंबनमङ्गुलाद्यं प्रजायते
1,54,169,seṣvaśonāḥ sitaṃ tithyo balannāśonnataṃ vidhoḥ śṛṅgamanyatra udvācyaṃ balanāṅgulalekhanāt,सेष्वशोनाः सितं तिथ्यो बलन्नाशोन्नतं विधोः शृङ्गमन्यत्र उद्वाच्यं बलनाङ्गुललेखनात्
1,54,170,pañcatve goṅkaviśikhāḥ śeṣakarṇahatāḥ pṛthak vikṛjyakāṅgasiddhāgnibhaktālabdhonasaṃyutāḥ,पञ्चत्वे गोङ्कविशिखाः शेषकर्णहताः पृथक् विकृज्यकाङ्गसिद्धाग्निभक्तालब्धोनसंयुताः
1,54,171,trijyādhikone śravaṇe vapūṃṣi syurhṛtāḥ kujāt ṛjvoranṛjvorvivaraṃ gatyantaravibhājitam,त्रिज्याधिकोने श्रवणे वपूंषि स्युर्हृताः कुजात् ऋज्वोरनृज्वोर्विवरं गत्यन्तरविभाजितम्
1,54,172,vakrartvorgatiyogāmaṃ gamyetīte dinādikam khanatyāsaṃskṛtauvveṣūdaksāmyenyentaraṃ yutiḥ,वक्रर्त्वोर्गतियोगामं गम्येतीते दिनादिकम् खनत्यासंस्कृतौव्वेषूदक्साम्येन्येन्तरं युतिः
1,54,173,yāmyodakkheṭavivaraṃ mānaukyāddholpakaṃ yadā yadā bhedolaṃbanādyaṃ sphuṭārthaṃ sūryaparvavat,याम्योदक्खेटविवरं मानौक्याद्धोल्पकं यदा यदा भेदोलंबनाद्यं स्फुटार्थं सूर्यपर्ववत्
1,54,174,ekāyanagatau syātāṃ sūryācandramasau yadā tayute maṇḍale krāntyau tulyatve vai dhṛtābhidhaḥ,एकायनगतौ स्यातां सूर्याचन्द्रमसौ यदा तयुते मण्डले क्रान्त्यौ तुल्यत्वे वै धृताभिधः
1,54,175,vipaṭītāyanagatau candrākārai krāntiliptikāḥ samāstadā vyatīpāto bhagaṇārddhe tapoyutau,विपटीतायनगतौ चन्द्राकारै क्रान्तिलिप्तिकाः समास्तदा व्यतीपातो भगणार्द्धे तपोयुतौ
1,54,176,bhāskaredvor bhacakrānta cakrārddhāvadhisaṃsthayoḥ dṛkkalpasādhitāṃśādiyuktayoḥ svāvapakramau,भास्करेद्वोर् भचक्रान्त चक्रार्द्धावधिसंस्थयोः दृक्कल्पसाधितांशादियुक्तयोः स्वावपक्रमौ
1,54,177,athojapadagamyendoḥ krāntirvikṣepasaṃskṛtāḥ yadi syādadhikā bhānoḥ krānteḥ pāto gatastadā,अथोजपदगम्येन्दोः क्रान्तिर्विक्षेपसंस्कृताः यदि स्यादधिका भानोः क्रान्तेः पातो गतस्तदा
1,54,178,nyūnā cetsyāttadā bhāvī vāmaṃ yugmapadasya ca yadānyatvaṃ vidhoḥ krāntiḥ kṣepāccedyadi śuddhyati,न्यूना चेत्स्यात्तदा भावी वामं युग्मपदस्य च यदान्यत्वं विधोः क्रान्तिः क्षेपाच्चेद्यदि शुद्ध्यति
1,54,179,krāntyorjetrijyayābhiste paramāyakramoddhate taccāpāntarmarddhavāyorjyabhāvinaśītagau,क्रान्त्योर्जेत्रिज्ययाभिस्ते परमायक्रमोद्धते तच्चापान्तर्मर्द्धवायोर्ज्यभाविनशीतगौ
1,54,180,śodhyaṃ candrādgate pāte tatsūyagatitāḍitam candrabhuktyā hṛtaṃ bhānau liptādiśaśivatphalam,शोध्यं चन्द्राद्गते पाते तत्सूयगतिताडितम् चन्द्रभुक्त्या हृतं भानौ लिप्तादिशशिवत्फलम्
1,54,181,tadūcchaśāṅkapātasya phalaṃ deyaṃ viparyayāt karmaitadasakṛttāvatkrāntī yāvatsametayoḥ,तदूच्छशाङ्कपातस्य फलं देयं विपर्ययात् कर्मैतदसकृत्तावत्क्रान्ती यावत्समेतयोः
1,54,182,krāntyoḥ samatve pāto 'tha prakṣiptāṃśonite vidhau hīner'dvarātraghikāghato bhāvī tātkālike 'dhikā,क्रान्त्योः समत्वे पातो ऽथ प्रक्षिप्तांशोनिते विधौ हीनेर्ऽद्वरात्रघिकाघतो भावी तात्कालिके ऽधिका
1,54,183,sthirīkṛtārddharā trārddhau dvayorvivaraliptakāḥ ṣaṣṭiścācandrabhuktāptā pātakālasya nāḍikāḥ,स्थिरीकृतार्द्धरा त्रार्द्धौ द्वयोर्विवरलिप्तकाः षष्टिश्चाचन्द्रभुक्ताप्ता पातकालस्य नाडिकाः
1,54,184,ravīndvormānayogārddhaṃ ṣaṣṭyā saṃguṇya bhājayet tayorbhuktayantareṇāptaṃ sthityamarddhāṃ nāḍikādivat,रवीन्द्वोर्मानयोगार्द्धं षष्ट्या संगुण्य भाजयेत् तयोर्भुक्तयन्तरेणाप्तं स्थित्यमर्द्धां नाडिकादिवत्
1,54,185,pātakālaḥ sphuṭo madhyaḥ so 'pi sthityarddhavarjitaḥ tasya saṃbhavakālaḥ syāttatsaṃyogektasaṃjñakaḥ,पातकालः स्फुटो मध्यः सो ऽपि स्थित्यर्द्धवर्जितः तस्य संभवकालः स्यात्तत्संयोगेक्तसंज्ञकः
1,54,186,ādyantakālayormadhye kālo jñeyo 'tidāruṇaḥ prajvalajjvalanākāraḥ sarvakarmasu garhitaḥ,आद्यन्तकालयोर्मध्ये कालो ज्ञेयो ऽतिदारुणः प्रज्वलज्ज्वलनाकारः सर्वकर्मसु गर्हितः
1,54,187,ityetadgaṇito kiñcitproktaṃ saṃkṣepato dvija jātakaṃ vācmi samayādrāśisaṃjñāpuraḥsaram,इत्येतद्गणितो किञ्चित्प्रोक्तं संक्षेपतो द्विज जातकं वाच्मि समयाद्राशिसंज्ञापुरःसरम्
1,55,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde jyotiṣavarṇanaṃ nāma catuḥpañcāśattamo 'dhyāyaḥ sanantana uvāca mūrddhāsyabāhuhṛtkroḍāntarbastivyañjasonakhaḥ jānujaṅghāṅghniyugalaṃ kālāṅgāni kriyādayaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे ज्योतिषवर्णनं नाम चतुःपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सनन्तन उवाच मूर्द्धास्यबाहुहृत्क्रोडान्तर्बस्तिव्यञ्जसोनखः जानुजङ्घाङ्घ्नियुगलं कालाङ्गानि क्रियादयः
1,55,2,bhaumāsphujibudhenduśca ravisaumyasitāḥ kujaḥ gurumandārkiguravo meṣādīnāmadhīśvarāḥ,भौमास्फुजिबुधेन्दुश्च रविसौम्यसिताः कुजः गुरुमन्दार्किगुरवो मेषादीनामधीश्वराः
1,55,3,hore viṣamabherkedoḥ samaye śaśisūryayoḥ ādipañcanavādhīśādreṣkāṇeśāḥ prakīrtitāḥ,होरे विषमभेर्केदोः समये शशिसूर्ययोः आदिपञ्चनवाधीशाद्रेष्काणेशाः प्रकीर्तिताः
1,55,4,pañceṣṭāṣṭādripañcāṃśā kujārkījyajñaśukragāḥ oje viparyayādyugme triśāṃśeśāḥ samīritāḥ,पञ्चेष्टाष्टाद्रिपञ्चांशा कुजार्कीज्यज्ञशुक्रगाः ओजे विपर्ययाद्युग्मे त्रिशांशेशाः समीरिताः
1,55,5,kriyaṇataulikarkādyā meṣādiṣu navāṃśakāḥ svabhāddvādaśabhāgeśāḥ ṣarḍgaṃ rāśipūrvakam,क्रियणतौलिकर्काद्या मेषादिषु नवांशकाः स्वभाद्द्वादशभागेशाः षर्ड्गं राशिपूर्वकम्
1,55,6,gojāśca karkayugmena rātryākhyā pṛṣṭakodayāḥ śeṣā dinākhyāstūbhayaṃ timiḥ krūraḥ saumyaḥ pumān,गोजाश्च कर्कयुग्मेन रात्र्याख्या पृष्टकोदयाः शेषा दिनाख्यास्तूभयं तिमिः क्रूरः सौम्यः पुमान्
1,55,7,pumān srī ca klībaścarasthiradviḥsvabhāvakāḥ meṣādyāḥ pūrvatodiksthāḥ svasvasthānacarāstathā,पुमान् स्री च क्लीबश्चरस्थिरद्विःस्वभावकाः मेषाद्याः पूर्वतोदिक्स्थाः स्वस्वस्थानचरास्तथा
1,55,8,ajokṣeṇāṅganākīṭajhaṣajūkā ināditaḥ uccāni dvitrimanuyuktithīṣubhanakhāṃśakaiḥ,अजोक्षेणाङ्गनाकीटझषजूका इनादितः उच्चानि द्वित्रिमनुयुक्तिथीषुभनखांशकैः
1,55,9,tattatsaptamanīcāni prāṅmadhyāntyāṃśakāḥ kramāt vargottamāścarādheṣu bhāvāddvādaśa mūrtimān,तत्तत्सप्तमनीचानि प्राङ्मध्यान्त्यांशकाः क्रमात् वर्गोत्तमाश्चराधेषु भावाद्द्वादश मूर्तिमान्
1,55,10,siṃhokṣāvisraścatau likubhāḥ sūryātrikoṇabham caturasraṃ tūryamṛtyutrikoṇaṃ navapañcamam,सिंहोक्षाविस्रश्चतौ लिकुभाः सूर्यात्रिकोणभम् चतुरस्रं तूर्यमृत्युत्रिकोणं नवपञ्चमम्
1,55,11,riḥphaāṣṭaṣaṭkaṃ trikabhaṃ kendraṃ prākturyasaptakham nṛpādaḥ kīṭapaśavo balāḍhyāḥ kendragāḥ kramāt,रिःफआष्टषट्कं त्रिकभं केन्द्रं प्राक्तुर्यसप्तखम् नृपादः कीटपशवो बलाढ्याः केन्द्रगाः क्रमात्
1,55,12,kendrātparaṃ paṇapharamāpoklimamataḥ param raktaḥ śvetaḥ śukanibhaḥ pāṭalo dhūmrapāṇḍurau,केन्द्रात्परं पणफरमापोक्लिममतः परम् रक्तः श्वेतः शुकनिभः पाटलो धूम्रपाण्डुरौ
1,55,13,citraḥ kṛṣṇaḥ pītapiṅgau babhruḥ svacchaḥ prabhākriyāt sāmyāśākhyaplavatvaṃ syāddvitīye vaśirarkabhāt,चित्रः कृष्णः पीतपिङ्गौ बभ्रुः स्वच्छः प्रभाक्रियात् साम्याशाख्यप्लवत्वं स्याद्द्वितीये वशिरर्कभात्
1,55,14,kālātmārke manaścadraḥ kujaḥ satvaṃ vacobudhaḥ jīvo jñānaṃ sukhaṃ śukraḥ kāmo duḥkhaṃ dineśajaḥ,कालात्मार्के मनश्चद्रः कुजः सत्वं वचोबुधः जीवो ज्ञानं सुखं शुक्रः कामो दुःखं दिनेशजः
1,55,15,nṛpau ravīndū netāsṛk kumāro jñaḥ kavījyakau sacivo sūryajaḥ preṣyo mato jyotirvidāṃ varaiḥ,नृपौ रवीन्दू नेतासृक् कुमारो ज्ञः कवीज्यकौ सचिवो सूर्यजः प्रेष्यो मतो ज्योतिर्विदां वरैः
1,55,16,tāmraśuklaraktaharitpītacitrāsitā raveḥ varṇā va avyahaharīdrā śacīkaudhipāraveḥ,ताम्रशुक्लरक्तहरित्पीतचित्रासिता रवेः वर्णा व अव्यहहरीद्रा शचीकौधिपारवेः
1,55,17,raviśukrārarāhvarkenduvidījyā digīśvarāḥ kṣīṇendvarkāraravijāḥ pāpā pāpayuto budhaḥ,रविशुक्रारराह्वर्केन्दुविदीज्या दिगीश्वराः क्षीणेन्द्वर्काररविजाः पापा पापयुतो बुधः
1,55,18,klibau budhārkī śukrendū sriyau śeṣā narāḥ smṛtāḥ śikhibhūmipayovārivāsino bhūsutādayaḥ,क्लिबौ बुधार्की शुक्रेन्दू स्रियौ शेषा नराः स्मृताः शिखिभूमिपयोवारिवासिनो भूसुतादयः
1,55,19,kavījyau kujasūryauṃ ca vedo jño varṇapāḥ kramāt saurāeṃ'tyajādhipaḥ prokto rāhurmlecchādhipastathā,कवीज्यौ कुजसूर्यौं च वेदो ज्ञो वर्णपाः क्रमात् सौराएंऽत्यजाधिपः प्रोक्तो राहुर्म्लेच्छाधिपस्तथा
1,55,20,candrārkajīvājñasitau kujārkī sāttvikādikāḥ devatendvagniraivalābhūkosakhāyoparādhipāḥ,चन्द्रार्कजीवाज्ञसितौ कुजार्की सात्त्विकादिकाः देवतेन्द्वग्निरैवलाभूकोसखायोपराधिपाः
1,55,21,vasraṃ sthalaṃ navaṃ vahnikahataṃ madyadaṃ tathā sphuṭitaṃ ravitastāṃmraṃ tāre tāmrapunistathā,वस्रं स्थलं नवं वह्निकहतं मद्यदं तथा स्फुटितं रवितस्तांम्रं तारे ताम्रपुनिस्तथा
1,55,22,hemakāṃsyāyasī tryaṃśaiḥśiśirādyāḥ prakīrtitāḥ sauraśukrāracandrajñaguruṣūdyatsu ca kramāt,हेमकांस्यायसी त्र्यंशैःशिशिराद्याः प्रकीर्तिताः सौरशुक्रारचन्द्रज्ञगुरुषूद्यत्सु च क्रमात्
1,55,23,tryāśatrikoṇaturyāṣṭasaptamānyena vṛddhitaḥ saurejyārāpare pūrṇe kramātpaśyanti nārada,त्र्याशत्रिकोणतुर्याष्टसप्तमान्येन वृद्धितः सौरेज्यारापरे पूर्णे क्रमात्पश्यन्ति नारद
1,55,24,ayanakṣaṇaghasrartumāsārddhaśarado raveḥ kaṭutiktakṣāramiśramadhurāmlakaṣāyakāḥ,अयनक्षणघस्रर्तुमासार्द्धशरदो रवेः कटुतिक्तक्षारमिश्रमधुराम्लकषायकाः
1,55,25,trikoṇātsāṃtyadhādharmāyuḥ sukhakhodyapaḥ suhṛt jīvo jīvajñau sitajñau vyarkā vyārāḥ kramādamī,त्रिकोणात्सांत्यधाधर्मायुः सुखखोद्यपः सुहृत् जीवो जीवज्ञौ सितज्ञौ व्यर्का व्याराः क्रमादमी
1,55,26,vīndvarkā vikujendvarkāḥ suhṛdo 'nyeraverdhṛtāḥ mithodhanavyayāyatribandhuvyāpāragaḥ suhṛt,वीन्द्वर्का विकुजेन्द्वर्काः सुहृदो ऽन्येरवेर्धृताः मिथोधनव्ययायत्रिबन्धुव्यापारगः सुहृत्
1,55,27,dhyekānubhaktā mayān jñātvā miśrīdītsahajānmune matkālodhisuhṛnmitrapūrvakānkalpayetpunaḥ,ध्येकानुभक्ता मयान् ज्ञात्वा मिश्रीदीत्सहजान्मुने मत्कालोधिसुहृन्मित्रपूर्वकान्कल्पयेत्पुनः
1,55,28,svoccatrikoṇagehā pranavāṃśaisthānajaṃ balam dikṣu saumyejyayoḥ sūryārayoḥ saure sitābjayoḥ,स्वोच्चत्रिकोणगेहा प्रनवांशैस्थानजं बलम् दिक्षु सौम्येज्ययोः सूर्यारयोः सौरे सिताब्जयोः
1,55,29,ravāhṛtūdaganenye tu vakri ca samāgame uttarasthā dīptakarāśceṣṭā vīryayutā matāḥ,रवाहृतूदगनेन्ये तु वक्रि च समागमे उत्तरस्था दीप्तकराश्चेष्टा वीर्ययुता मताः
1,55,30,niśīndukujasaurāśca sarvadā kṣohni cāpare krūrāḥ kṛṣṇe site saumyāḥ mataṃ kālabalaṃ budhaiḥ,निशीन्दुकुजसौराश्च सर्वदा क्षोह्नि चापरे क्रूराः कृष्णे सिते सौम्याः मतं कालबलं बुधैः
1,55,31,saurārajñejyaśukrendusūryādhikyaṃ parasparam pāpāstu balinaḥ saumyā vivakṣāḥ kaṇṭakopage,सौरारज्ञेज्यशुक्रेन्दुसूर्याधिक्यं परस्परम् पापास्तु बलिनः सौम्या विवक्षाः कण्टकोपगे
1,55,32,klībe tadūśanādvāpi candrārkāṃśasamaṃ januḥ svāṃśe pāpāḥ parāṃśasthāḥ saumyālagnaṃ viyonijam,क्लीबे तदूशनाद्वापि चन्द्रार्कांशसमं जनुः स्वांशे पापाः परांशस्थाः सौम्यालग्नं वियोनिजम्
1,55,33,nirbalaṃ ca tadādeśyaṃ viyonerjanma paṇḍitaiḥ śīrṣaṃ vakragale pādāvaṃsau pṛṣṭamurastathā,निर्बलं च तदादेश्यं वियोनेर्जन्म पण्डितैः शीर्षं वक्रगले पादावंसौ पृष्टमुरस्तथा
1,55,34,pārśve kukṣī tvapānāṅghrī meḍhramuṣkau tathā sphijau pucchaṃ catuṣpadāṅgeṣu meṣādyā rāśayaḥ smṛtāḥ,पार्श्वे कुक्षी त्वपानाङ्घ्री मेढ्रमुष्कौ तथा स्फिजौ पुच्छं चतुष्पदाङ्गेषु मेषाद्या राशयः स्मृताः
1,55,35,lagnāṃśādgrahayugdṛṣṭvā varṇānbalayutādvadet dṛksamānapramāṇāṃśca iṣṭe rekhāṃ smarasthitaiḥ,लग्नांशाद्ग्रहयुग्दृष्ट्वा वर्णान्बलयुताद्वदेत् दृक्समानप्रमाणांश्च इष्टे रेखां स्मरस्थितैः
1,55,36,khagatryaṃśe balāgnege caramāṃśe grahānvite vāṃśe sthalāṃbujaḥ saurerdvīkṣāyogabhavā dvijāḥ,खगत्र्यंशे बलाग्नेगे चरमांशे ग्रहान्विते वांशे स्थलांबुजः सौरेर्द्वीक्षायोगभवा द्विजाः
1,55,37,vipralaistanujacandrejyārkaistarūṇāṃ janiṃ vadet sthalāṃbubhendośakṛtaścetareṣāmudāhṛtaḥ,विप्रलैस्तनुजचन्द्रेज्यार्कैस्तरूणां जनिं वदेत् स्थलांबुभेन्दोशकृतश्चेतरेषामुदाहृतः
1,55,38,sthalāṃbu ca patiḥ kheṭo lagnādyāvanmite gṛhe tāvanta eva takhaḥ sthalajā jalajāstathā,स्थलांबु च पतिः खेटो लग्नाद्यावन्मिते गृहे तावन्त एव तखः स्थलजा जलजास्तथा
1,55,39,antaḥsārā ravau saure durbhagāḥ kṣīriṇo vidhau bhaume kaṇṭakino vṛkṣā ījye jñe saphalāphalau,अन्तःसारा रवौ सौरे दुर्भगाः क्षीरिणो विधौ भौमे कण्टकिनो वृक्षा ईज्ये ज्ञे सफलाफलौ
1,55,40,puṣpitā bhārgave snigdhāścandre 'tha kaṭukāḥ kuje aśubharkṣe śubhaḥ kheṭaḥ śubhaṃ vṛkṣaṃ kubhūmijam,पुष्पिता भार्गवे स्निग्धाश्चन्द्रे ऽथ कटुकाः कुजे अशुभर्क्षे शुभः खेटः शुभं वृक्षं कुभूमिजम्
1,55,41,kuryādvilomago vāpi svāṃśoktaparagaiḥ samam kujenduhetukaṃ srīṇāṃ pratimāsamihārtavam,कुर्याद्विलोमगो वापि स्वांशोक्तपरगैः समम् कुजेन्दुहेतुकं स्रीणां प्रतिमासमिहार्तवम्
1,55,42,neṣṭasthejye 'nyathāste srīyuṅktāsannarekṣite pāpayuktekṣite dyūne ruṣā prītyā śubhagrahaiḥ,नेष्टस्थेज्ये ऽन्यथास्ते स्रीयुङ्क्तासन्नरेक्षिते पापयुक्तेक्षिते द्यूने रुषा प्रीत्या शुभग्रहैः
1,55,43,śukrārkendujaiḥ svāṃśasthairījya cāṅgatrikoṇage bhavedapatyaṃ viprendra puṃsāṃ sadvīryaśālinām,शुक्रार्केन्दुजैः स्वांशस्थैरीज्य चाङ्गत्रिकोणगे भवेदपत्यं विप्रेन्द्र पुंसां सद्वीर्यशालिनाम्
1,55,44,asrer'kendo kujārkī cetpuṃsriyorāmayapradau vyayakhago yuktau caikadṛṣṭyā nṛtyupradau tayoḥ,अस्रेर्ऽकेन्दो कुजार्की चेत्पुंस्रियोरामयप्रदौ व्ययखगो युक्तौ चैकदृष्ट्या नृत्युप्रदौ तयोः
1,55,45,śukrārkrau mātṛpitarau divā naktaṃ śaśīnajau mātṛṣvasṛpitṛvyākhyau vā padmeji same śubhau,शुक्रार्क्रौ मातृपितरौ दिवा नक्तं शशीनजौ मातृष्वसृपितृव्याख्यौ वा पद्मेजि समे शुभौ
1,55,46,pāpadṛṣṭe śubhe kṣīṇe tuṅge vā lagnageyame kṣīṇendukujasaṃdṛṣṭe mṛtyumetya gatā dhruvam,पापदृष्टे शुभे क्षीणे तुङ्गे वा लग्नगेयमे क्षीणेन्दुकुजसंदृष्टे मृत्युमेत्य गता ध्रुवम्
1,55,47,yugapadvā pṛthaksasthau lagnendū pāpamadhyagau yadā tadā garbhayutā nārī mṛtyumavāpnuyāt,युगपद्वा पृथक्सस्थौ लग्नेन्दू पापमध्यगौ यदा तदा गर्भयुता नारी मृत्युमवाप्नुयात्
1,55,48,lagnāṃñcadrācca turyasthaiḥ pāpairnidhanage kuje naṣṭendau kujaravyośca bandhuriṣpagayormṛtiḥ,लग्नांञ्चद्राच्च तुर्यस्थैः पापैर्निधनगे कुजे नष्टेन्दौ कुजरव्योश्च बन्धुरिष्पगयोर्मृतिः
1,55,49,tanvastasaṃsthayorbhauṃmaravyoḥ śasrabhavaḥ kṣayaḥ yanmāsādhipatirnaṣṭastanmāsaṃ saṃsrave tyajet,तन्वस्तसंस्थयोर्भौंमरव्योः शस्रभवः क्षयः यन्मासाधिपतिर्नष्टस्तन्मासं संस्रवे त्यजेत्
1,55,50,lagnendugaiḥ śubhaiḥ kheṭaisrikoṇārthāstabhūkhagaiḥ pāpaisriṣaṣṭalābhasthaiḥ sukhī garbho ravīkṣitaḥ,लग्नेन्दुगैः शुभैः खेटैस्रिकोणार्थास्तभूखगैः पापैस्रिषष्टलाभस्थैः सुखी गर्भो रवीक्षितः
1,55,51,ojabhe puruṣāṃśer'kejyendulagnairbalānvitaiḥ gurvakārai viṣamasthau vā yuñjanma pravadettadā,ओजभे पुरुषांशेर्ऽकेज्येन्दुलग्नैर्बलान्वितैः गुर्वकारै विषमस्थौ वा युञ्जन्म प्रवदेत्तदा
1,55,52,yugmabhāṃśasthitaistaistu vakrendubhṛgubhistathā yāmasthānagatairvācyaṃ sriyo janma manīṣibhiḥ,युग्मभांशस्थितैस्तैस्तु वक्रेन्दुभृगुभिस्तथा यामस्थानगतैर्वाच्यं स्रियो जन्म मनीषिभिः
1,55,53,dvyaṅgasthā budhasaṃdṛṣṭāḥ svapakṣeya malaṅkarāḥ lagnaṃ vinaujabhāvasthaḥ sauraḥ puñjanmakṛttathā,द्व्यङ्गस्था बुधसंदृष्टाः स्वपक्षेय मलङ्कराः लग्नं विनौजभावस्थः सौरः पुञ्जन्मकृत्तथा
1,55,54,mitho ravīndūrjñārkī vā paśyataḥ samagaṃ raviḥ vakro vāṅgavidhū oje jajñau yugmaujasaṃsthitau,मिथो रवीन्दूर्ज्ञार्की वा पश्यतः समगं रविः वक्रो वाङ्गविधू ओजे जज्ञौ युग्मौजसंस्थितौ
1,55,55,kujekṣitepumāṃśeduhitā klība janmadā same sitendū ojasthā jñārāṅgojyā nṛvīkṣitau,कुजेक्षितेपुमांशेदुहिता क्लीब जन्मदा समे सितेन्दू ओजस्था ज्ञाराङ्गोज्या नृवीक्षितौ
1,55,56,lagnendusamagau yugmasthāne vā yamalaṅkarāḥ grahodayasthāndyaṅgāṃśānpaśyati jñe svabhāgage,लग्नेन्दुसमगौ युग्मस्थाने वा यमलङ्कराः ग्रहोदयस्थान्द्यङ्गांशान्पश्यति ज्ञे स्वभागगे
1,55,57,tritayaṃ jñāṃśakādyugmamamiśraiḥ samamādiśet lagne cāpāntyabhāgasthe tadaṃśasthabaligrahaiḥ,त्रितयं ज्ञांशकाद्युग्मममिश्रैः सममादिशेत् लग्ने चापान्त्यभागस्थे तदंशस्थबलिग्रहैः
1,55,58,vīryāḍhyajñārkisadṛṣṭaiḥ kośasthāvahavoginaḥ sitārejyārkacandrārkijñāṅgeśorkendavo 'dhipāḥ,वीर्याढ्यज्ञार्किसदृष्टैः कोशस्थावहवोगिनः सितारेज्यार्कचन्द्रार्किज्ञाङ्गेशोर्केन्दवो ऽधिपाः
1,55,59,māsānāṃ tatsamaṃ vācyaṃ garbagasthasya śubhāśubham trikome jñe parairnaṣṭairdvimukhāhnikapānvitaḥ,मासानां तत्समं वाच्यं गर्बगस्थस्य शुभाशुभम् त्रिकोमे ज्ञे परैर्नष्टैर्द्विमुखाह्निकपान्वितः
1,55,60,avāgāvāṭāvaśubhairbhasaṃdhisthaiḥ prajāyate vīrānsagīścadaṣṭedhvaṣṭārkātabhasaṃhitāḥ,अवागावाटावशुभैर्भसंधिस्थैः प्रजायते वीरान्सगीश्चदष्टेध्वष्टार्कातभसंहिताः
1,55,61,ārārkī cejyabhāṃśasthau sadantogarbhakastadāḥ kharbheje bhuvimandāradṛṣṭe kubjastu garbhagaḥ pargurmīne yamedvārairdaṣṭethāṅgebhaghasaṃdhige,आरार्की चेज्यभांशस्थौ सदन्तोगर्भकस्तदाः खर्भेजे भुविमन्दारदृष्टे कुब्जस्तु गर्भगः पर्गुर्मीने यमेद्वारैर्दष्टेथाङ्गेभघसंधिगे
1,55,62,pāpairjaḍo vidhau garbhaḥ śubhadṛṣṭivivarjite mṛgāntyage vāmanakaḥ sauredrarkanirīkṣite dhīnayodapagaistryaṃśaiḥ pāpāstairasirohradāḥ,पापैर्जडो विधौ गर्भः शुभदृष्टिविवर्जिते मृगान्त्यगे वामनकः सौरेद्रर्कनिरीक्षिते धीनयोदपगैस्त्र्यंशैः पापास्तैरसिरोह्रदाः
1,55,63,ravīnduyukte siṃheṅge māheyārkinirīkṣite netrahīnā miśrakheṭairdṛṣṭe buddhudalocanāḥ vyayejo vāmanayanaṃ dakṣaṃ sūryo vināśayet,रवीन्दुयुक्ते सिंहेङ्गे माहेयार्किनिरीक्षिते नेत्रहीना मिश्रखेटैर्दृष्टे बुद्धुदलोचनाः व्ययेजो वामनयनं दक्षं सूर्यो विनाशयेत्
1,55,64,neṣṭā yogāḥ śubhairdṛṣṭāḥ pāpāḥ syurnātra saṃśayaḥ mande 'ste mandabhāṃśeṅge niṣaikebdatraye janiḥ,नेष्टा योगाः शुभैर्दृष्टाः पापाः स्युर्नात्र संशयः मन्दे ऽस्ते मन्दभांशेङ्गे निषैकेब्दत्रये जनिः
1,55,65,dvādaśābde śaśinyevaṃ sutāvapi vicintayet,द्वादशाब्दे शशिन्येवं सुतावपि विचिन्तयेत्
1,55,66,ādhānendudvādaśāṃśā pāpāstadrāśibhiḥ puraḥ,आधानेन्दुद्वादशांशा पापास्तद्राशिभिः पुरः
1,55,67,śaśāṅke janmabhāgādidvi ghnamiṣṭakalāḥ smṛtāḥ,शशाङ्के जन्मभागादिद्वि घ्नमिष्टकलाः स्मृताः
1,55,68,pituḥ parokṣe janmasyādindau lagnamapaśyati,पितुः परोक्षे जन्मस्यादिन्दौ लग्नमपश्यति
1,55,69,madhyādbhraṣṭerke videśasthe janane nārijanma vai mandeṅgasthe kujeste ca jñosphuji madhyage vidhau,मध्याद्भ्रष्टेर्के विदेशस्थे जनने नारिजन्म वै मन्देङ्गस्थे कुजेस्ते च ज्ञोस्फुजि मध्यगे विधौ
1,55,70,pāpāṅgebje tribhāge lau svāyagaiḥ sadbhirudgataḥ sūryastaddṛṣṭigo vāpi jñeyo jyotirvidāṃ varaiḥ,पापाङ्गेब्जे त्रिभागे लौ स्वायगैः सद्भिरुद्गतः सूर्यस्तद्दृष्टिगो वापि ज्ञेयो ज्योतिर्विदां वरैः
1,55,71,catuṣpadarkṣage bhānau śerṣaibalayutaiḥ khagaiḥ kośādatau tu yamalau jāyete munisattama,चतुष्पदर्क्षगे भानौ शेर्षैबलयुतैः खगैः कोशादतौ तु यमलौ जायेते मुनिसत्तम
1,55,72,sārkyārasiṃhojñājāṃse bhāṃśatutyāṅganālayuk lagnaminduṃ ca sārkenduṃ na paśyati yadā guruḥ,सार्क्यारसिंहोज्ञाजांसे भांशतुत्याङ्गनालयुक् लग्नमिन्दुं च सार्केन्दुं न पश्यति यदा गुरुः
1,55,73,sapāpagor'ke jāyo vā paravīryaprasūtikṛt pāpabhasthau pāpakheṭaiḥ sūryārghānatrikoṇagau,सपापगोर्ऽके जायो वा परवीर्यप्रसूतिकृत् पापभस्थौ पापखेटैः सूर्यार्घानत्रिकोणगौ
1,55,74,videśagaḥ pitāvṛddhaḥ khevā rāśivaśātyaye pūrṇa iṇḍhau svabheśejñe śubhe muvyaṃvuje tanau,विदेशगः पितावृद्धः खेवा राशिवशात्यये पूर्ण इण्ढौ स्वभेशेज्ञे शुभे मुव्यंवुजे तनौ
1,55,75,dyūnasthe vā vidhau yāteṅganā nārī prasūyate abdhāṅgamanbhagaḥ pūrṇe jyo vā paśyati nārada,द्यूनस्थे वा विधौ यातेङ्गना नारी प्रसूयते अब्धाङ्गमन्भगः पूर्णे ज्यो वा पश्यति नारद
1,55,76,svabaṃlagnagaḥ sūtiḥ salile nātra saṃsayaḥ pāpadṛṣṭe yame gudyāṃ janmāṅgājavyayasthite,स्वबंलग्नगः सूतिः सलिले नात्र संसयः पापदृष्टे यमे गुद्यां जन्माङ्गाजव्ययस्थिते
1,55,77,karkātilagnageśaurevaṭe janmābjavīkṣite mande janmagate lagne budhasūryenduvīkṣite,कर्कातिलग्नगेशौरेवटे जन्माब्जवीक्षिते मन्दे जन्मगते लग्ने बुधसूर्येन्दुवीक्षिते
1,55,78,krīḍāsthāne devagehe pyūṣare ca kramājjaniḥ śmaśāne lagnadṛgasṛgrāmyasthānebjabhārgavau,क्रीडास्थाने देवगेहे प्यूषरे च क्रमाज्जनिः श्मशाने लग्नदृगसृग्राम्यस्थानेब्जभार्गवौ
1,55,79,agnihotragṛhe jīvor'ke bhūṣābharaṇe gṛhe śilpālaye budho janma kuryādbalasamanvitaḥ,अग्निहोत्रगृहे जीवोर्ऽके भूषाभरणे गृहे शिल्पालये बुधो जन्म कुर्याद्बलसमन्वितः
1,55,80,bhāsamāne sare mārge sthire svarkṣāṃśage gṛhe trikoṇagaja ārārkyoraste vā sṛjyate 'mbayā,भासमाने सरे मार्गे स्थिरे स्वर्क्षांशगे गृहे त्रिकोणगज आरार्क्योरस्ते वा सृज्यते ऽम्बया
1,55,81,gurudṛṣṭe tu dīrghāyuḥ paraṃ ca prāpyate punaḥ pāpadṛṣṭe vidhaulagne 'stekuje tu vinaśyati,गुरुदृष्टे तु दीर्घायुः परं च प्राप्यते पुनः पापदृष्टे विधौलग्ने ऽस्तेकुजे तु विनश्यति
1,55,82,bhave kujārkyoḥ saṃdṛṣṭe parahastagataḥ sukhī pāpedyatāyurbhavati māsaḥ sārthaiḥ parairapi,भवे कुजार्क्योः संदृष्टे परहस्तगतः सुखी पापेद्यतायुर्भवति मासः सार्थैः परैरपि
1,55,83,pitṛmātṛgehe janma tadadhīśabalānmune tarugehe śubhe nīce naikasthadṛṣṭau lagnenduḥ,पितृमातृगेहे जन्म तदधीशबलान्मुने तरुगेहे शुभे नीचे नैकस्थदृष्टौ लग्नेन्दुः
1,55,84,etallakṣaṇasaṃpannā prasītirvijane tadā mandarkṣāṃśe vidhau turye mandadṛṣṭe 'bjage 'pi vā,एतल्लक्षणसंपन्ना प्रसीतिर्विजने तदा मन्दर्क्षांशे विधौ तुर्ये मन्ददृष्टे ऽब्जगे ऽपि वा
1,55,85,mandārcane vā tamasi śayanaṃ nīcagebhuvi śīrṣe pṛṣṭodaye janma tadvadeva vinirdiśet,मन्दार्चने वा तमसि शयनं नीचगेभुवि शीर्षे पृष्टोदये जन्म तद्वदेव विनिर्दिशेत्
1,55,86,candrāstasukhagaḥ pāpairmātuḥ pīḍāṃ samādiśet jīrṇoddhṛtaṃ gṛhaṃ mande sṛji dagdhaṃ na vā vidhau,चन्द्रास्तसुखगः पापैर्मातुः पीडां समादिशेत् जीर्णोद्धृतं गृहं मन्दे सृजि दग्धं न वा विधौ
1,55,87,kāṣṭāḍhyamadṛḍhaṃ sūya bahuśilpayutaṃ budhe citrayuktaṃ navaṃ śukre dṛḍhe ramye gurau gṛham,काष्टाढ्यमदृढं सूय बहुशिल्पयुतं बुधे चित्रयुक्तं नवं शुक्रे दृढे रम्ये गुरौ गृहम्
1,55,88,dhaṭājakarkyalighaṭe pūrve jñejyagṛhe hyudak vṛṣe paścānmṛge siṃhe dakṣiṇe vasatirbhavet,धटाजकर्क्यलिघटे पूर्वे ज्ञेज्यगृहे ह्युदक् वृषे पश्चान्मृगे सिंहे दक्षिणे वसतिर्भवेत्
1,55,89,gṛhaprācyādigau dvau dvau vdyaṅgāḥ koṇeṣvajādayaḥ parthaṅke vāstuvatpādāsriṣadaṅkāntyarāśayaḥ,गृहप्राच्यादिगौ द्वौ द्वौ व्द्यङ्गाः कोणेष्वजादयः पर्थङ्के वास्तुवत्पादास्रिषदङ्कान्त्यराशयः
1,55,90,candrāgāntaragaiḥ kheṭaiḥ sūtikāḥ samudāhṛtāḥ cakrāddhi bahirantaśca dṛśyādṛśyopare 'nyathā,चन्द्रागान्तरगैः खेटैः सूतिकाः समुदाहृताः चक्राद्धि बहिरन्तश्च दृश्यादृश्योपरे ऽन्यथा
1,55,91,lagrāśayasamānāṅgobālikheṭaṃsamopi vā candranandāṃśavadvarṇaḥ śīrṣādyaṅgavibhāga yuk,लग्राशयसमानाङ्गोबालिखेटंसमोपि वा चन्द्रनन्दांशवद्वर्णः शीर्षाद्यङ्गविभाग युक्
1,55,92,śīrṣakaṃ dakśrave nāsā kapolahanavo mukham kaṇṭhāṃsapārśvahṛddvoṣaḥ kroḍaṃnābhiśca bāstikāḥ,शीर्षकं दक्श्रवे नासा कपोलहनवो मुखम् कण्ठांसपार्श्वहृद्द्वोषः क्रोडंनाभिश्च बास्तिकाः
1,55,93,śiṃśnāpāte ca vṛṣaṇau jaghane jānunī tathā jaṅghepādau cobhaghayatra tryaṃśaiḥ samuditairvadet,शिंश्नापाते च वृषणौ जघने जानुनी तथा जङ्घेपादौ चोभघयत्र त्र्यंशैः समुदितैर्वदेत्
1,55,94,pāpayukte vraṇastasminnaṅge lakṣma ca tadyute svarkṣāṃśe sthirayukte tu naija āgantuko 'nyathā,पापयुक्ते व्रणस्तस्मिन्नङ्गे लक्ष्म च तद्युते स्वर्क्षांशे स्थिरयुक्ते तु नैज आगन्तुको ऽन्यथा
1,55,95,mande 'nilāśmajo bhaume viṣaśasrāgnijo budhe bhujer'ke kāṣṭapaśujo jetuḥ śṛṅgyajayonijaḥ,मन्दे ऽनिलाश्मजो भौमे विषशस्राग्निजो बुधे भुजेर्ऽके काष्टपशुजो जेतुः शृङ्ग्यजयोनिजः
1,55,96,yasminsaṃjñāsrayaḥ kheṭā aṅgesyustatra niścitam vraṇośubhakṛtaḥ pṛṣṭetanau rāśisamāśrite,यस्मिन्संज्ञास्रयः खेटा अङ्गेस्युस्तत्र निश्चितम् व्रणोशुभकृतः पृष्टेतनौ राशिसमाश्रिते
1,55,97,tilakṛnmasakṛdaṣṭasaumyairyuktaśca lakṣmavān caturasraḥ piṅgadṛk ca paittiko 'lpakaco raviḥ,तिलकृन्मसकृदष्टसौम्यैर्युक्तश्च लक्ष्मवान् चतुरस्रः पिङ्गदृक् च पैत्तिको ऽल्पकचो रविः
1,55,98,vṛto vātakaphī prājño mandavāk śubhadṛk śaśī krṛradṛktaruṇo bhaumaḥ paittikaścapalastathā,वृतो वातकफी प्राज्ञो मन्दवाक् शुभदृक् शशी क्रृरदृक्तरुणो भौमः पैत्तिकश्चपलस्तथा
1,55,99,tridhānupavṛtirhāsyarucijñaḥ śliṣṭavāktathā piṅgake ślakṣaṇo dīrghaḥ kaphīdhīmāngururmataḥ,त्रिधानुपवृतिर्हास्यरुचिज्ञः श्लिष्टवाक्तथा पिङ्गके श्लक्षणो दीर्घः कफीधीमान्गुरुर्मतः
1,55,100,suvapurlocanaḥ kṛṣṇavakrakeśo bhṛguḥ sukhī dīrghaḥ kapiladṛḍbhando nilīkharakacolasaḥ,सुवपुर्लोचनः कृष्णवक्रकेशो भृगुः सुखी दीर्घः कपिलदृड्भन्दो निलीखरकचोलसः
1,55,101,snāyvasthiraktatvakśukravasāmajjāstu dhātavaḥ mandārkacandrasomyāspujijjīvakubhuvaḥ kramāt,स्नाय्वस्थिरक्तत्वक्शुक्रवसामज्जास्तु धातवः मन्दार्कचन्द्रसोम्यास्पुजिज्जीवकुभुवः क्रमात्
1,55,102,candrāṅgapāpairbhāntyasthaiḥ seṃvupāpacatuṣṭayaiḥ cakrapūrvāpare pāpasaumyaiḥ kīṭatanau mṛtiḥ,चन्द्राङ्गपापैर्भान्त्यस्थैः सेंवुपापचतुष्टयैः चक्रपूर्वापरे पापसौम्यैः कीटतनौ मृतिः
1,55,103,udayāstagatau pāpau candraḥ krūrayutaiḥ śubhaiḥ na ceddṛṣṭastadā mṛtyurjātasya bhavati dhruvam,उदयास्तगतौ पापौ चन्द्रः क्रूरयुतैः शुभैः न चेद्दृष्टस्तदा मृत्युर्जातस्य भवति ध्रुवम्
1,55,104,kṣīṇe 'bje vyayage pāpairlagnāṣṭasthaiḥ śubhā na cet kendreṣu vābjosaṃyuktaḥ smarāntyamṛtilagnagaḥ,क्षीणे ऽब्जे व्ययगे पापैर्लग्नाष्टस्थैः शुभा न चेत् केन्द्रेषु वाब्जोसंयुक्तः स्मरान्त्यमृतिलग्नगः
1,55,105,kendrādyā hasta sankheṭairadṛṣṭo mṛtyudastathā ṣaṣṭemebje 'sadṛṣṭesadyo mṛtyuḥ śubhekṣite,केन्द्राद्या हस्त सन्खेटैरदृष्टो मृत्युदस्तथा षष्टेमेब्जे ऽसदृष्टेसद्यो मृत्युः शुभेक्षिते
1,55,106,samāṣṭake miśrakheṭairdṛṣṭe mṛtiḥ śiśoḥ kṣīṇebjeṅge randhrakende pāpe pāpāntarasthite,समाष्टके मिश्रखेटैर्दृष्टे मृतिः शिशोः क्षीणेब्जेङ्गे रन्ध्रकेन्दे पापे पापान्तरस्थिते
1,55,107,bhūdyūnanidhane vābje lagne 'pyevaṃ śiśormṛtiḥ pāpaiścandrāstagairmātrā sārddhaṃ sadṛṣṭimantarā,भूद्यूननिधने वाब्जे लग्ने ऽप्येवं शिशोर्मृतिः पापैश्चन्द्रास्तगैर्मात्रा सार्द्धं सदृष्टिमन्तरा
1,55,108,śubhādṛṣṭe bhāntyagebje trikoṇoparataiḥ khalaiḥ sagnasthe vā vidhaupāpairastasthairmṛtimāpnuyāt,शुभादृष्टे भान्त्यगेब्जे त्रिकोणोपरतैः खलैः सग्नस्थे वा विधौपापैरस्तस्थैर्मृतिमाप्नुयात्
1,55,109,graste 'bje 'sadbhiraṣṭasthai sṛjyavātmajayormṛtiḥ lagne ravau tu śasreṇa savīryāsadbhiraṣṭagaiḥ,ग्रस्ते ऽब्जे ऽसद्भिरष्टस्थै सृज्यवात्मजयोर्मृतिः लग्ने रवौ तु शस्रेण सवीर्यासद्भिरष्टगैः
1,55,110,karkendvījyayute lagne kendre saumye ca bhārgave śaṣaistryarīśagairāyuramitaṃ bhavati dhruvam,कर्केन्द्वीज्ययुते लग्ने केन्द्रे सौम्ये च भार्गवे शषैस्त्र्यरीशगैरायुरमितं भवति ध्रुवम्
1,55,111,varṅgottame mīnalagne vṛṣe 'bje tattvalipsike svatuṅgastheṣvaśeṣeṣu paramāyuḥ prakīrtitam,वर्ङ्गोत्तमे मीनलग्ने वृषे ऽब्जे तत्त्वलिप्सिके स्वतुङ्गस्थेष्वशेषेषु परमायुः प्रकीर्तितम्
1,55,112,śubhairdṛṣṭaḥ savīryoge kendrasthe cāyurarthadaḥ svaccobje svarkṣagaiḥ saumyaiḥ savīryeṅgādhipe tanau,शुभैर्दृष्टः सवीर्योगे केन्द्रस्थे चायुरर्थदः स्वच्चोब्जे स्वर्क्षगैः सौम्यैः सवीर्येङ्गाधिपे तनौ
1,55,113,ṣaṣṭyabdakendrasaumyebheṣṭaśuddhe saptatirgurau mūlatrikoṇagaiḥ saumyairguro svoccasamanvite,षष्ट्यब्दकेन्द्रसौम्येभेष्टशुद्धे सप्ततिर्गुरौ मूलत्रिकोणगैः सौम्यैर्गुरो स्वोच्चसमन्विते
1,55,114,lagnādhipe balayutaśītyabdaṃ tvāyurīritam savīrye satsu kendreṣu triṃśacchuddhiyute 'ṣṭame,लग्नाधिपे बलयुतशीत्यब्दं त्वायुरीरितम् सवीर्ये सत्सु केन्द्रेषु त्रिंशच्छुद्धियुते ऽष्टमे
1,55,115,layeśe dharmagejīveṣṭasthe krūrakṣite jitāḥ lagnāṣṭameśāvaṣṭasthau bhābdamāyuḥ karau matau,लयेशे धर्मगेजीवेष्टस्थे क्रूरक्षिते जिताः लग्नाष्टमेशावष्टस्थौ भाब्दमायुः करौ मतौ
1,55,116,lagne 'śubhejyau glaudṛṣṭau mṛtyau kaścana cākṛtiḥ dharmāṅgastheśanau śukre kendre 'bje vyayadharmage,लग्ने ऽशुभेज्यौ ग्लौदृष्टौ मृत्यौ कश्चन चाकृतिः धर्माङ्गस्थेशनौ शुक्रे केन्द्रे ऽब्जे व्ययधर्मगे
1,55,117,śatābdaṃ gīṣpatau karke kaṭakasthasitejyayoḥ layeśeṅge śubhairhīne 'ṣṭame ravābdhimitaṃ vayaḥ,शताब्दं गीष्पतौ कर्के कटकस्थसितेज्ययोः लयेशेङ्गे शुभैर्हीने ऽष्टमे रवाब्धिमितं वयः
1,55,118,lagne śeṣṭamageṣṭeśe tanusthe pañcavatsaram kavījyayoge saumyābjau lagne mṛtyau ca sveṣavaḥ,लग्ने शेष्टमगेष्टेशे तनुस्थे पञ्चवत्सरम् कवीज्ययोगे सौम्याब्जौ लग्ने मृत्यौ च स्वेषवः
1,55,119,etadyogajamāyuḥ syādatha spaṣṭamudīyate sūryādhika bale paiṇḍaṃ nisargāñca vidhorbale,एतद्योगजमायुः स्यादथ स्पष्टमुदीयते सूर्याधिक बले पैण्डं निसर्गाञ्च विधोर्बले
1,55,120,aṃśāyuḥ sabale lagne tatsādhanamatho śṛṇu gobjāstattvatithī sūryāstithiḥ svargā nakhāḥ kramāt,अंशायुः सबले लग्ने तत्साधनमथो शृणु गोब्जास्तत्त्वतिथी सूर्यास्तिथिः स्वर्गा नखाः क्रमात्
1,55,121,nakhā vidhurdvāvaṅkāśca dhṛtiḥ svākṣikhamārgaṇāḥ,नखा विधुर्द्वावङ्काश्च धृतिः स्वाक्षिखमार्गणाः
1,55,122,piṇḍe nisarge ravocce no grahaḥ ṣaṭbhālpako yadā cakraśuddhastadā grāhyesyāṃśā āyuṣisaṃmatāḥ,पिण्डे निसर्गे रवोच्चे नो ग्रहः षट्भाल्पको यदा चक्रशुद्धस्तदा ग्राह्येस्यांशा आयुषिसंमताः
1,55,123,aṃśonāḥ śantrubhe kāryā grahaṃ vakragatiṃ vinā mandaśuktau vinārddhonā grahasyāstaṅgatasya ca,अंशोनाः शन्त्रुभे कार्या ग्रहं वक्रगतिं विना मन्दशुक्तौ विनार्द्धोना ग्रहस्यास्तङ्गतस्य च
1,55,124,hānidvaye 'dhikāḥ kāryā yadā krūrastanau tadā vihāyārīnaṃśādyairhanyādāyurlavān bhajet,हानिद्वये ऽधिकाः कार्या यदा क्रूरस्तनौ तदा विहायारीनंशाद्यैर्हन्यादायुर्लवान् भजेत्
1,55,125,bhagaṇāṃśairlabdhahīnāsteṣāṃ kāryā vicakṣaṇaiḥ pāpasyāṃśāḥ samagronā saumyasyārddhavivarjitāḥ,भगणांशैर्लब्धहीनास्तेषां कार्या विचक्षणैः पापस्यांशाः समग्रोना सौम्यस्यार्द्धविवर्जिताः
1,55,126,spaṣṭāsteṃśāḥ khaṣaṭtryāsā guṇayitvā svakairgaṇaiḥ varṣāṇi śeṣamarkadhnaṃ hārātsaṃmāsakāḥ smṛtāḥ,स्पष्टास्तेंशाः खषट्त्र्यासा गुणयित्वा स्वकैर्गणैः वर्षाणि शेषमर्कध्नं हारात्संमासकाः स्मृताः
1,55,127,taccheṣaśca triguṇitaḥ tenaivāptaṃ dināni ca śeṣe ṣaṣṭyā hate bhakte hāreṇa ghaṭikādikam,तच्छेषश्च त्रिगुणितः तेनैवाप्तं दिनानि च शेषे षष्ट्या हते भक्ते हारेण घटिकादिकम्
1,55,128,hitvā bhājyaṅgabhāgādīnkalīkṛtya khakhākṣibhiḥ bhajedvarṣāṇi śeṣe tu guṇite dvādaśādibhiḥ,हित्वा भाज्यङ्गभागादीन्कलीकृत्य खखाक्षिभिः भजेद्वर्षाणि शेषे तु गुणिते द्वादशादिभिः
1,55,129,dvisaptāṃśe ca māsādilagrāyurjāyate sphuṭam aśāyuṣī salagnānāṃ kheṭānāmaṃśakā hṛtāḥ,द्विसप्तांशे च मासादिलग्रायुर्जायते स्फुटम् अशायुषी सलग्नानां खेटानामंशका हृताः
1,55,130,khayugairāyuraṃśāḥ syustatsaṃskāraṃ vadāmi te grahanalagnaṃ ṣaḍrātyaṃ cetsaṃskāro 'nyathā nahi,खयुगैरायुरंशाः स्युस्तत्संस्कारं वदामि ते ग्रहनलग्नं षड्रात्यं चेत्संस्कारो ऽन्यथा नहि
1,55,131,tadaṃśaḥ svāgnayo bhaktā labdhonobhūrguṇo bhavet yadaikālyaṃ tadāstāṃśāḥ svāgryāptonā ca bhūrguṇaḥ,तदंशः स्वाग्नयो भक्ता लब्धोनोभूर्गुणो भवेत् यदैकाल्यं तदास्तांशाः स्वाग्र्याप्तोना च भूर्गुणः
1,55,132,saumayasyārddhena pāpasya samagreṇeti niścayaḥ gumakadhnāścāyuraṃśāḥ saṃskāro 'yamudāhṛtaḥ,सौमयस्यार्द्धेन पापस्य समग्रेणेति निश्चयः गुमकध्नाश्चायुरंशाः संस्कारो ऽयमुदाहृतः
1,55,133,āyuraṃśakalābhaktādviṃśatyābdā ināhatam śeṣaṃ dviśatabhaktaṃ syurmāsāḥ śeṣā dinādikam,आयुरंशकलाभक्ताद्विंशत्याब्दा इनाहतम् शेषं द्विशतभक्तं स्युर्मासाः शेषा दिनादिकम्
1,55,134,lagnāyuraṃśāstriguṇā digbhiktā syuḥ samāstataḥ śeṣer'kādiguṇe bhakte digbharmāsādikaṃ bhavet,लग्नायुरंशास्त्रिगुणा दिग्भिक्ता स्युः समास्ततः शेषेर्ऽकादिगुणे भक्ते दिग्भर्मासादिकं भवेत्
1,55,135,sabaleṅgebhatulyābdairyutamāyurbhavetsphuṭam aṃśadvidhnamakṣāṃśaṃ māsāḥ khatryādisaṃguṇāt,सबलेङ्गेभतुल्याब्दैर्युतमायुर्भवेत्स्फुटम् अंशद्विध्नमक्षांशं मासाः खत्र्यादिसंगुणात्
1,55,136,śeṣā dinādikaṃ yojyaṃ naitatpiṇḍanisargayoḥ lagnārkacandramadhye tu yo balī taddaśā purā,शेषा दिनादिकं योज्यं नैतत्पिण्डनिसर्गयोः लग्नार्कचन्द्रमध्ये तु यो बली तद्दशा पुरा
1,55,137,tataḥ kendrādigānāṃ tu dvitryādau sabalasya ca bahvāyuryo vīryasāmyerkādyutasya prāk yācakaḥ,ततः केन्द्रादिगानां तु द्वित्र्यादौ सबलस्य च बह्वायुर्यो वीर्यसाम्येर्काद्युतस्य प्राक् याचकः
1,55,138,ṣaḍvargārddhasya triṃśasya trikoṇagaśca smaragaḥ saptamāsasya tūryasya caturasragatasya ca,षड्वर्गार्द्धस्य त्रिंशस्य त्रिकोणगश्च स्मरगः सप्तमासस्य तूर्यस्य चतुरस्रगतस्य च
1,55,139,kramaḥ kendrādiko 'trāpi dvitryādau sabalasya ca pākapasyābdhināgāśca hyarṇavā sahagasya ca,क्रमः केन्द्रादिको ऽत्रापि द्वित्र्यादौ सबलस्य च पाकपस्याब्धिनागाश्च ह्यर्णवा सहगस्य च
1,55,140,trikoṇasthasya cāṣṭākṣisūryā dyūnagatasya ca turyāṣṭagasya tu svargā guṇakāḥ parikīrtitāḥ,त्रिकोणस्थस्य चाष्टाक्षिसूर्या द्यूनगतस्य च तुर्याष्टगस्य तु स्वर्गा गुणकाः परिकीर्तिताः
1,55,141,daśāguṇairhatā bhaktyā guṇaikyena samāgatāḥ śeṣer'kādihate bhakte māsādyaikyena nārada,दशागुणैर्हता भक्त्या गुणैक्येन समागताः शेषेर्ऽकादिहते भक्ते मासाद्यैक्येन नारद
1,55,142,antardaśāsu vidaśāstāsu copadaśāstathā daśeśamitrasvoccakṣaṅgobjobdhyekādrivṛddhigaḥ,अन्तर्दशासु विदशास्तासु चोपदशास्तथा दशेशमित्रस्वोच्चक्षङ्गोब्जोब्ध्येकाद्रिवृद्धिगः
1,55,143,śubhago yadbhagastadbhisnvādisthena taddhikṛt proktetarasthānagatastattadbhāvakṣayaṃ karaḥ,शुभगो यद्भगस्तद्भिस्न्वादिस्थेन तद्धिकृत् प्रोक्तेतरस्थानगतस्तत्तद्भावक्षयं करः
1,55,144,khagasya yadbhaveddravyaṃ bhāvabhe kṣaṇayogajam jīvikādiphalaṃ sarvaṃ daśāyāṃ tasya yojayet,खगस्य यद्भवेद्द्रव्यं भावभे क्षणयोगजम् जीविकादिफलं सर्वं दशायां तस्य योजयेत्
1,55,145,viśanyāpadaśāyāṃ yo vairidṛṣṭo vipattikṛt śubhamatrekṣitaśceṣṭasadvargasthaśca yo grahaḥ,विशन्यापदशायां यो वैरिदृष्टो विपत्तिकृत् शुभमत्रेक्षितश्चेष्टसद्वर्गस्थश्च यो ग्रहः
1,55,146,tatkāle balavānāpannāśakṛtsamudāhṛtaḥ yasyāṣṭavargajaṃ cāpi phalaṃ pūrṇaśubhaṃ bhavet,तत्काले बलवानापन्नाशकृत्समुदाहृतः यस्याष्टवर्गजं चापि फलं पूर्णशुभं भवेत्
1,55,147,yaśca mūrtitanuglāvo vṛddhigaḥ svoccabhasthitaḥ svatrikoṇasuhṛdbhasthastasya madhyamasatphalam,यश्च मूर्तितनुग्लावो वृद्धिगः स्वोच्चभस्थितः स्वत्रिकोणसुहृद्भस्थस्तस्य मध्यमसत्फलम्
1,55,148,śreṣṭhaṃ śubhataraṃ vācyaṃ viparītagatasya tu neṣṭamutkaṭamiṣṭaṃ tu svalpaṃ jñātvā balaṃ vadet,श्रेष्ठं शुभतरं वाच्यं विपरीतगतस्य तु नेष्टमुत्कटमिष्टं तु स्वल्पं ज्ञात्वा बलं वदेत्
1,55,149,care sanmadhyaduṣṭābhyāmaṅgabhaṅge viparyayāt sthire neṣṭaṣṭamadhyā ca horāyāstryaṃ śakaiḥ phalam,चरे सन्मध्यदुष्टाभ्यामङ्गभङ्गे विपर्ययात् स्थिरे नेष्टष्टमध्या च होरायास्त्र्यं शकैः फलम्
1,55,150,svāmījyajñayutā horā dṛṣṭā vā satpalāvahā vināśa dṛṣṭayuktā ca pāpāntaragatānyathā,स्वामीज्यज्ञयुता होरा दृष्टा वा सत्पलावहा विनाश दृष्टयुक्ता च पापान्तरगतान्यथा
1,55,151,prāgdhvāṅkṣā bandhu mṛtyāya tayordyūne raviḥ svabhāt vakrātsvādivasāñcārke śukrādyūnāṃ tu ṣaḍrataḥ,प्राग्ध्वाङ्क्षा बन्धु मृत्याय तयोर्द्यूने रविः स्वभात् वक्रात्स्वादिवसाञ्चार्के शुक्राद्यूनां तु षड्रतः
1,55,152,dharmadhyāyārigo jīvādikatryārigo vidhoḥ pṛdhyantyadhītapāḥ sujñā tatovṛddhyantyabandhurāḥ,धर्मध्यायारिगो जीवादिकत्र्यारिगो विधोः पृध्यन्त्यधीतपाः सुज्ञा ततोवृद्ध्यन्त्यबन्धुराः
1,55,153,vṛddhigoṅgātsadhanaghītapaḥ svārācchaśī śubhaḥ svadūvṛdhyastādiṣu pṛdhātsasāṣṭau pañcayopagaḥ,वृद्धिगोङ्गात्सधनघीतपः स्वाराच्छशी शुभः स्वदूवृध्यस्तादिषु पृधात्ससाष्टौ पञ्चयोपगः
1,55,154,ṣaṭtryāyadhīstho mandāñca jñāddvitryāyāṣṭakendragaḥ kendrāṣṭāyāntya ijyādvā jñajyāyāstatra sve kaveḥ,षट्त्र्यायधीस्थो मन्दाञ्च ज्ञाद्द्वित्र्यायाष्टकेन्द्रगः केन्द्राष्टायान्त्य इज्याद्वा ज्ञज्यायास्तत्र स्वे कवेः
1,55,155,vṛddhāvinātsādidhiyā maṅgā māyārigo vidhoḥ kendrāṣṭāpārthagaḥ svarkṣānmandādgoṣṭāyakendragaḥ,वृद्धाविनात्सादिधिया मङ्गा मायारिगो विधोः केन्द्राष्टापार्थगः स्वर्क्षान्मन्दाद्गोष्टायकेन्द्रगः
1,55,156,ṣaṭ tridhī bhavataḥ saumyātṣaḍvāṃśāṣṭago bhṛgoḥ karmāyavyayaṣaṣṭastho jīvādbhaumaḥ śubhaḥ smṛtaḥ,षट् त्रिधी भवतः सौम्यात्षड्वांशाष्टगो भृगोः कर्मायव्ययषष्टस्थो जीवाद्भौमः शुभः स्मृतः
1,55,157,kaverddhyāṣaṣṭamodhyāye sanjñomandānsadhītraye sākṣāste bhūmijājjīvādyayāribhavamṛtyugaḥ,कवेर्द्ध्याषष्टमोध्याये सन्ज्ञोमन्दान्सधीत्रये साक्षास्ते भूमिजाज्जीवाद्ययारिभवमृत्युगः
1,55,158,dharmāyārisatāntyerkātsādyatrisvagatā svabhāt ṣaṭkhāyāṣṭābdhikhoṣvijyātsahādyeṣu vilagnataḥ,धर्मायारिसतान्त्येर्कात्साद्यत्रिस्वगता स्वभात् षट्खायाष्टाब्धिखोष्विज्यात्सहाद्येषु विलग्नतः
1,55,159,dikvāṣṭādyastabandhyāye kujātkhātsatrike guruḥ sātryaṅke san raveḥ śukrāddhīkhago digbhavārigaḥ,दिक्वाष्टाद्यस्तबन्ध्याये कुजात्खात्सत्रिके गुरुः सात्र्यङ्के सन् रवेः शुक्राद्धीखगो दिग्भवारिगः
1,55,160,candrādvīśārthagosteṣu mandāddhītriṣaḍantyagaḥ gobdhidhīṣaṭkhakhādyā ye jñātsadyūne vilagnataḥ,चन्द्राद्वीशार्थगोस्तेषु मन्दाद्धीत्रिषडन्त्यगः गोब्धिधीषट्खखाद्या ये ज्ञात्सद्यूने विलग्नतः
1,55,161,āśu teśāṣṭagoṣvaṅgaḥtsāṃteṣvabjātsitaḥ śubhaḥ svātsajñeṣu tridhīgobdhī dikchidrāsigatorkajāt,आशु तेशाष्टगोष्वङ्गःत्सांतेष्वब्जात्सितः शुभः स्वात्सज्ञेषु त्रिधीगोब्धी दिक्छिद्रासिगतोर्कजात्
1,55,162,randhrāyavyacagaḥ sūryādoṣṭadhīkhe sagorguro jñābdhitryāyārigorātriṣaṭdhyadhyāntyagoṣu ca,रन्ध्रायव्यचगः सूर्यादोष्टधीखे सगोर्गुरो ज्ञाब्धित्र्यायारिगोरात्रिषट्ध्यध्यान्त्यगोषु च
1,55,163,tridhīśāriṣu mandaḥ khātsākṣāntyeṣu śubho sṛjaḥ kendrāyāṣṭadhaneṣvarkā lagnādvṛddhyādyabandhuṣu,त्रिधीशारिषु मन्दः खात्साक्षान्त्येषु शुभो सृजः केन्द्रायाष्टधनेष्वर्का लग्नाद्वृद्ध्याद्यबन्धुषु
1,55,164,godhvaṣṭāpārikhāntyejñāccandrāllābhatriṣadbhataḥ ṣaḍaṣṭāntyagataḥ śukrādgurīrdvīśāntyaśatruṣu,गोध्वष्टापारिखान्त्येज्ञाच्चन्द्राल्लाभत्रिषद्भतः षडष्टान्त्यगतः शुक्राद्गुरीर्द्वीशान्त्यशत्रुषु
1,55,165,uktasthāneṣu rekhādo hyanukteṣu tu bindudāḥ janmabhādvadvimitroccasvabhedhiṣṭaṃ pareṣvasat,उक्तस्थानेषु रेखादो ह्यनुक्तेषु तु बिन्दुदाः जन्मभाद्वद्विमित्रोच्चस्वभेधिष्टं परेष्वसत्
1,55,166,kaṣṭamarthakṣayaḥ kleśaḥ samatārthasukhāgamaḥ dhanāptiḥ sukhamiṣṭāptiriti rekhāphalaṃ kramāt,कष्टमर्थक्षयः क्लेशः समतार्थसुखागमः धनाप्तिः सुखमिष्टाप्तिरिति रेखाफलं क्रमात्
1,55,167,pitṛmātṛdviṣanmitrabhrātṛstrībhṛtakādraveḥ svāmilagrājayoḥ svasthādbhedarkasvayaśośayāt,पितृमातृद्विषन्मित्रभ्रातृस्त्रीभृतकाद्रवेः स्वामिलग्राजयोः स्वस्थाद्भेदर्कस्वयशोशयात्
1,55,168,tṛṇasvarṇāśvadhoraṇādyairarkāṃśe vṛttimādiśet kṛṣyaṃbujasrībhyobjāṃśe kauje dhātvasrasāhasaiḥ,तृणस्वर्णाश्वधोरणाद्यैरर्कांशे वृत्तिमादिशेत् कृष्यंबुजस्रीभ्योब्जांशे कौजे धात्वस्रसाहसैः
1,55,169,kāvyaśilpādibhirbodhe jave devadvijākaraiḥ śaukre rajatagoratnairmānde hiṃsaśramādhamaiḥ,काव्यशिल्पादिभिर्बोधे जवे देवद्विजाकरैः शौक्रे रजतगोरत्नैर्मान्दे हिंसश्रमाधमैः
1,55,170,svoñceṣvārkī tathā jyārairuktaikāṅge nṛ pādhipāḥ lagre vargottame 'bje vā caturādigrahekṣite,स्वोञ्चेष्वार्की तथा ज्यारैरुक्तैकाङ्गे नृ पाधिपाः लग्रे वर्गोत्तमे ऽब्जे वा चतुरादिग्रहेक्षिते
1,55,171,dvāviṃśabhūpāstuṅgesṛkcāperkendūyamastanau bhūpakṛttuṅgagorkegestesājārkekhabhe gurau,द्वाविंशभूपास्तुङ्गेसृक्चापेर्केन्दूयमस्तनौ भूपकृत्तुङ्गगोर्केगेस्तेसाजार्केखभे गुरौ
1,55,172,yamendutuṅgagau lagne ṣaṣṭer'kajñau tulājagau sitāsṛjo gurau karke sārāje lagnage nṛpāḥ,यमेन्दुतुङ्गगौ लग्ने षष्टेर्ऽकज्ञौ तुलाजगौ सितासृजो गुरौ कर्के साराजे लग्नगे नृपाः
1,55,173,vṛṣegebjerkejyasauraiḥ suhṛjjāyākhagairnṛpaḥ mande mṛgāṅgetryaryakāṃśasthairajādibhirnṛpa,वृषेगेब्जेर्केज्यसौरैः सुहृज्जायाखगैर्नृपः मन्दे मृगाङ्गेत्र्यर्यकांशस्थैरजादिभिर्नृप
1,55,174,sejyājeśve mṛgamukhe kuje tuṅgerkṣabhāgevau lagne 'tha sejyakarkeṅge jñājaśukrairbhavopagaiḥ,सेज्याजेश्वे मृगमुखे कुजे तुङ्गेर्क्षभागेवौ लग्ने ऽथ सेज्यकर्केङ्गे ज्ञाजशुक्रैर्भवोपगैः
1,55,175,meṣe 'rke bhūmipāseṃdau eṣe ṣāṅgrerkapapāsṛjaḥ siṃhakuṃbhamṛgasthāścedbhūpaḥ sāretanāvaje,मेषे ऽर्के भूमिपासेंदौ एषे षाङ्ग्रेर्कपपासृजः सिंहकुंभमृगस्थाश्चेद्भूपः सारेतनावजे
1,55,176,ārkejīve tanau vāpi nṛpo 'thoḥ kujabhāskarau dhīsthau gurvidukavayo bhūmau ratryage budhairnṛpaḥ,आर्केजीवे तनौ वापि नृपो ऽथोः कुजभास्करौ धीस्थौ गुर्विदुकवयो भूमौ रत्र्यगे बुधैर्नृपः
1,55,177,mṛgāsyalagnagaiḥ saurejābjarkṣaharayaḥ sayāḥ kavikṣau tulayuramasthau vai bhūpaḥ kīrtimānbhavent,मृगास्यलग्नगैः सौरेजाब्जर्क्षहरयः सयाः कविक्षौ तुलयुरमस्थौ वै भूपः कीर्तिमान्भवेन्त्
1,55,178,yasya kasyāpi tanayaḥ proktairyogairnṛpo bhavet vakṣyamāṇairnṛpasuto jñeyo bhūyo munīśvara,यस्य कस्यापि तनयः प्रोक्तैर्योगैर्नृपो भवेत् वक्ष्यमाणैर्नृपसुतो ज्ञेयो भूयो मुनीश्वर
1,55,179,svocce trikoṇabhagatestryādyairbalayutairnṛpaḥ siṃher'ke meṣalagne 'je mṛge bhaume ghaṭe 'ṣṭame,स्वोच्चे त्रिकोणभगतेस्त्र्याद्यैर्बलयुतैर्नृपः सिंहेर्ऽके मेषलग्ने ऽजे मृगे भौमे घटे ऽष्टमे
1,55,180,cāpe dharānāthaḥsyādatha svarkṣage bhṛgau pātālage dharmage 'bje śubhadṛṣṭe yute mune,चापे धरानाथःस्यादथ स्वर्क्षगे भृगौ पातालगे धर्मगे ऽब्जे शुभदृष्टे युते मुने
1,55,181,trilagnabhavagaiḥśeṣairdharādhīśaḥ prajāyate saumye vīryayuteṃ'gasthe balāḍhyeśubhage śubhe,त्रिलग्नभवगैःशेषैर्धराधीशः प्रजायते सौम्ये वीर्ययुतेंऽगस्थे बलाढ्येशुभगे शुभे
1,55,182,dharmārthopacayasthaiścaśeṣairdharmayutonṛpaḥ meṣūraṇāyatanugāḥ śaśisūryajasūrayaḥ,धर्मार्थोपचयस्थैश्चशेषैर्धर्मयुतोनृपः मेषूरणायतनुगाः शशिसूर्यजसूरयः
1,55,183,jñārau dhaneśitaravā hibuke bhūpatistadā vṛṣeṃ'ge 'bjodhanāristho jīvārkī lāṃbhagāḥ pare,ज्ञारौ धनेशितरवा हिबुके भूपतिस्तदा वृषेंऽगे ऽब्जोधनारिस्थो जीवार्की लांभगाः परे
1,55,184,sukhe guruḥ kheravīndūyamo lagne bhave karai lagne vakrāsitau candrejyasitārkabudhāḥ kramāt,सुखे गुरुः खेरवीन्दूयमो लग्ने भवे करै लग्ने वक्रासितौ चन्द्रेज्यसितार्कबुधाः क्रमात्
1,55,185,sukhāstu śubhakhāptisthānareśaṃ janayantyapi karmalagnagaraveṭasya daśāyāṃ rājyasaṃgatiḥ,सुखास्तु शुभखाप्तिस्थानरेशं जनयन्त्यपि कर्मलग्नगरवेटस्य दशायां राज्यसंगतिः
1,55,186,prabalasya daśāyāṃ vā śatrunīcā digārtidāḥ āsannakendradvayagairvargadākhyaḥ sakalagrahaiḥ,प्रबलस्य दशायां वा शत्रुनीचा दिगार्तिदाः आसन्नकेन्द्रद्वयगैर्वर्गदाख्यः सकलग्रहैः
1,55,187,tanvastagaiśca sakaṭaṃ vihago rājyabandhugaiḥ śṛṅgāṭakaṃ dhigaugasthairlagnāyasthairhalaṃ matam,तन्वस्तगैश्च सकटं विहगो राज्यबन्धुगैः शृङ्गाटकं धिगौगस्थैर्लग्नायस्थैर्हलं मतम्
1,55,188,varjjoṅgesthe satsvasatsu turyakhasthairyavonyathā vimiśraiḥ kamalaṃ prāhurvāyākaṇṭakabāhyagaiḥ,वर्ज्जोङ्गेस्थे सत्स्वसत्सु तुर्यखस्थैर्यवोन्यथा विमिश्रैः कमलं प्राहुर्वायाकण्टकबाह्यगैः
1,55,189,lagnāccaturbhugairyūpaḥśarastūryāccaturbhugaiḥ dyūnādvedakṣagaiḥ śaktirṃ da'khādicaturbhagaiḥ,लग्नाच्चतुर्भुगैर्यूपःशरस्तूर्याच्चतुर्भुगैः द्यूनाद्वेदक्षगैः शक्तिर्ं दऽखादिचतुर्भगैः
1,55,190,lagnātkramātsaptabhagairnokākūṭastu nuryataḥ chatramastātsvabhādyāyonyasmādarddhendunāmakaḥ,लग्नात्क्रमात्सप्तभगैर्नोकाकूटस्तु नुर्यतः छत्रमस्तात्स्वभाद्यायोन्यस्मादर्द्धेन्दुनामकः
1,55,191,lagnādekāntaragataiścakramarthātsaritpatiḥ ṣahyusthāneṣu vīṇādyāḥ samasaptarkṣagaiḥ,लग्नादेकान्तरगतैश्चक्रमर्थात्सरित्पतिः षह्युस्थानेषु वीणाद्याः समसप्तर्क्षगैः
1,55,192,vīṇādāmapāśakedārabhūśūlayugagolakāḥ grahaiḥścarabhagai rājayogaḥ prakīrtitaḥ,वीणादामपाशकेदारभूशूलयुगगोलकाः ग्रहैःश्चरभगै राजयोगः प्रकीर्तितः
1,55,193,sthirasthairyamusalaṃ nāma dviśarīṇatairnalaḥ bhālā kendrasthitaiḥ saumyaiḥ pāpaiḥsarpa udāhṛtaḥ,स्थिरस्थैर्यमुसलं नाम द्विशरीणतैर्नलः भाला केन्द्रस्थितैः सौम्यैः पापैःसर्प उदाहृतः
1,55,194,īryyuradhvarucī rajjvāṃ musale dhanamānayuk vyaṅgā sthirā lonalajo monīsragjohijordditaḥ,ईर्य्युरध्वरुची रज्ज्वां मुसले धनमानयुक् व्यङ्गा स्थिरा लोनलजो मोनीस्रग्जोहिजोर्द्दितः
1,55,195,vīṇodbhavotinipuṇāgītanṛtyarucirbhṛśam dātā samṛddho dāmāsthaḥ pāśajo dhanaśīlayuk,वीणोद्भवोतिनिपुणागीतनृत्यरुचिर्भृशम् दाता समृद्धो दामास्थः पाशजो धनशीलयुक्
1,55,196,kedārotthaḥ kṛṣikaraḥ śūle śūrokṣato dhanaḥ yugaṃ pāṣaṇḍayurgole vidhano malinastathā,केदारोत्थः कृषिकरः शूले शूरोक्षतो धनः युगं पाषण्डयुर्गोले विधनो मलिनस्तथा
1,55,197,bhūpavandyapadaścakre samudre nṛpabhogayuk subhagāṅgorddhacaṃpātsukhīśūraśca cāmaraḥ,भूपवन्द्यपदश्चक्रे समुद्रे नृपभोगयुक् सुभगाङ्गोर्द्धचंपात्सुखीशूरश्च चामरः
1,55,198,mitro pakārakṛcchatre kūṭe cānṛtabandharāṭ taujaḥ sakīrtiḥ sukhabhāk mānavo bhavati dhruvam,मित्रो पकारकृच्छत्रे कूटे चानृतबन्धराट् तौजः सकीर्तिः सुखभाक् मानवो भवति ध्रुवम्
1,55,199,tyāgī yajvātmavān yūthe hiṃsro guhyādhipaḥ śaraiḥ śaktau nīco 'laso niḥsvo daṇḍe priyaviyogabhāk,त्यागी यज्वात्मवान् यूथे हिंस्रो गुह्याधिपः शरैः शक्तौ नीचो ऽलसो निःस्वो दण्डे प्रियवियोगभाक्
1,55,200,vyarkaiḥ svāntyobhayagataiḥ kheṭaiḥ syātsunaphaānaphaā durudharā caiva vidhau jñeyaḥ kemudrumo 'nyathā,व्यर्कैः स्वान्त्योभयगतैः खेटैः स्यात्सुनफआनफआ दुरुधरा चैव विधौ ज्ञेयः केमुद्रुमो ऽन्यथा
1,55,201,svopārjitārthabhugdātā sunaphaāyāṃ dhanī sukhī nīrogaḥ śīlavān khyātaḥ suveṣaścānaphaābhavaḥ,स्वोपार्जितार्थभुग्दाता सुनफआयां धनी सुखी नीरोगः शीलवान् ख्यातः सुवेषश्चानफआभवः
1,55,202,bhogī sukhī dhanīdānītyāgī durudhurodbhavaḥ kemudrume 'timalino duḥkhī nīco 'tha nirdhanaḥ,भोगी सुखी धनीदानीत्यागी दुरुधुरोद्भवः केमुद्रुमे ऽतिमलिनो दुःखी नीचो ऽथ निर्धनः
1,55,203,yantryāśmakāraṃśājoko bhaumapuṣkarurte dhvagaḥ sujñaḥ sukīrtirnipuṇaṃ vidvāṃsaṃ dhaninaṃ tathā,यन्त्र्याश्मकारंशाजोको भौमपुष्करुर्ते ध्वगः सुज्ञः सुकीर्तिर्निपुणं विद्वांसं धनिनं तथा
1,55,204,senyonyakāryanirataṃ sāsphujicchasrajīvinam samando dhātukuśalaṃ tathā bhāḍaṃvidaṃ mune,सेन्योन्यकार्यनिरतं सास्फुजिच्छस्रजीविनम् समन्दो धातुकुशलं तथा भाडंविदं मुने
1,55,205,kūṭasnyāśavapaṇyāṭhaṃ nasāsṛgindgaḥ prasūdviṣam kuryātsajñorthanipuṇaṃ namraṃ satkīrtisaṃyutam,कूटस्न्याशवपण्याठं नसासृगिन्द्गः प्रसूद्विषम् कुर्यात्सज्ञोर्थनिपुणं नम्रं सत्कीर्तिसंयुतम्
1,55,206,sajyo 'sthiravayaṃ vaṃśyaṃ vikrāntaṃ ca samarthinam sasitosukavettāraṃ sārkiponabhavaṃ mune,सज्यो ऽस्थिरवयं वंश्यं विक्रान्तं च समर्थिनम् ससितोसुकवेत्तारं सार्किपोनभवं मुने
1,55,207,āre sajñe vāhuyodhī purādhyakṣaḥ sagīṣpatau saśukre dyūtakrarheyo nṛtī dyūti samandake,आरे सज्ञे वाहुयोधी पुराध्यक्षः सगीष्पतौ सशुक्रे द्यूतक्रर्हेयो नृती द्यूति समन्दके
1,55,208,sejyejñe nṛtyagītāḍhyo māyādakṣaḥ sabhārgavesamande lubdhakaḥ krūro naro bhavati nārada,सेज्येज्ञे नृत्यगीताढ्यो मायादक्षः सभार्गवेसमन्दे लुब्धकः क्रूरो नरो भवति नारद
1,55,209,saśukre vākpatau vidvānsāsite 'nnaghaṭaṅkaraḥ kavau sa mandamandākṣā va vaniśrayavittavān,सशुक्रे वाक्पतौ विद्वान्सासिते ऽन्नघटङ्करः कवौ स मन्दमन्दाक्षा व वनिश्रयवित्तवान्
1,55,210,ekasthaiścaturādyaistu khavārthaiḥ khacaraiḥ pṛthak kujajñejyājaśukrārkisūryaḥ parivrajennaraḥ,एकस्थैश्चतुराद्यैस्तु खवार्थैः खचरैः पृथक् कुजज्ञेज्याजशुक्रार्किसूर्यः परिव्रजेन्नरः
1,55,211,śākyājīvakavṛddhārthica rakākhaphalāśanaḥ tatsvāmibhiḥ paridajitaiḥ pravrajyāpracyutirbhavet,शाक्याजीवकवृद्धार्थिच रकाखफलाशनः तत्स्वामिभिः परिदजितैः प्रव्रज्याप्रच्युतिर्भवेत्
1,55,212,adīkṣitālpastagataiḥ sabalaistatsthabhaktayaḥ janmaponyairyadyadṛṣṭo mandaṃ paśyati nārada,अदीक्षिताल्पस्तगतैः सबलैस्तत्स्थभक्तयः जन्मपोन्यैर्यद्यदृष्टो मन्दं पश्यति नारद
1,55,213,mando vā janmapaṃ naṣṭaṃ tathā ca mandakāgaṇe bhaumārkāṃśe sauradṛṣṭe candre vā dīkṣito bhavet,मन्दो वा जन्मपं नष्टं तथा च मन्दकागणे भौमार्कांशे सौरदृष्टे चन्द्रे वा दीक्षितो भवेत्
1,55,213,śukrajñayostu śubhagā kalājñā rucirāṅganā anekasaukhyārthaguṇālagne saumyatraye sthite,शुक्रज्ञयोस्तु शुभगा कलाज्ञा रुचिराङ्गना अनेकसौख्यार्थगुणालग्ने सौम्यत्रये स्थिते
1,55,214,surūpo bhūṣitago 'śinyāṃ dakṣaḥ satyavacā yame bahūbhugpadāragnau sthiradhīḥ priyavāktathā,सुरूपो भूषितगो ऽशिन्यां दक्षः सत्यवचा यमे बहूभुग्पदारग्नौ स्थिरधीः प्रियवाक्तथा
1,55,215,brāhmo dhanīmṛge bhogī raudre hiṃstraḥ śaṭho 'ghakṛt dānto rogī śubho 'dityāṃ puṣyaryajanmā kaviḥ sukhī,ब्राह्मो धनीमृगे भोगी रौद्रे हिंस्त्रः शठो ऽघकृत् दान्तो रोगी शुभो ऽदित्यां पुष्यर्यजन्मा कविः सुखी
1,55,216,dhūrtaḥ śaṭhaḥ kṛtaghno 'hau pāpaḥ sarvāśano bhavet patre bhogī dhanī bhakto dātā priyavacā bhage,धूर्तः शठः कृतघ्नो ऽहौ पापः सर्वाशनो भवेत् पत्रे भोगी धनी भक्तो दाता प्रियवचा भगे
1,55,217,dhanī bhogīnaroryamarkṣe steno dhṛṣṭo ghṛṇī kare citrāṃbaraḥ sudṛktvāṣṭre na ca dharmadayāparaḥ,धनी भोगीनरोर्यमर्क्षे स्तेनो धृष्टो घृणी करे चित्रांबरः सुदृक्त्वाष्ट्रे न च धर्मदयापरः
1,55,218,dvīśe lubdhaḥ paṭuḥ krodhī maḍhaiyo āṭhanovideśagaḥ śākre dharmaparastuṣṭo mūle mānī dhanī sukhī,द्वीशे लुब्धः पटुः क्रोधी मढैयो आठनोविदेशगः शाक्रे धर्मपरस्तुष्टो मूले मानी धनी सुखी
1,55,219,āpye mānī dṛṣṭo vaiśve namraśca dhārmikaḥ karṇe dhanī sukhī khyāto dātā śūro dhanī vasau,आप्ये मानी दृष्टो वैश्वे नम्रश्च धार्मिकः कर्णे धनी सुखी ख्यातो दाता शूरो धनी वसौ
1,55,220,śeta'rihṝntā vyasanī srījito jāhibhedinī budhne vaktā sukhī kāntaḥ pauṣṇe śūro dhanī śuciḥ,शेतऽरिहॄन्ता व्यसनी स्रीजितो जाहिभेदिनी बुध्ने वक्ता सुखी कान्तः पौष्णे शूरो धनी शुचिः
1,55,221,kāmī śūraḥ kṛtajño 'je kāntastyāgī kṣamī vṛṣe yugme srīdyūtaśāsrajñaḥ sraiṇo hrasvaḥ svabhe vidhau,कामी शूरः कृतज्ञो ऽजे कान्तस्त्यागी क्षमी वृषे युग्मे स्रीद्यूतशास्रज्ञः स्रैणो ह्रस्वः स्वभे विधौ
1,55,222,srīdviṭ krodhī harau mānī vikrāntaḥ sthiradhīḥ sukhī dharmī ślakṣṇaḥ sudhīḥ ṣaṣṭe prājñaḥ prāṃśurdhanī ghaṭe,स्रीद्विट् क्रोधी हरौ मानी विक्रान्तः स्थिरधीः सुखी धर्मी श्लक्ष्णः सुधीः षष्टे प्राज्ञः प्रांशुर्धनी घटे
1,55,223,rogī pūjyaḥ kṣatī kārairpye kaviḥ śilpījyabhe dhanī mṛge 'laso 'ṭanaḥ svakṣaḥ paradārārthahṛddhaṭe,रोगी पूज्यः क्षती कारैर्प्ये कविः शिल्पीज्यभे धनी मृगे ऽलसो ऽटनः स्वक्षः परदारार्थहृद्धटे
1,55,224,sabalebhaibhayevāpisa valejeśilaphalam anyathā viparītaṃ tatpalaṃmevaṃ pare 'pi na khyātaḥ srīdviṭ dhanī tīkṣṇojñaḥ kaviḥ śaiṇḍiko dhanī pūjyo lubdho 'dhanasakho meṣādau bhāskare janau,सबलेभैभयेवापिस वलेजेशिलफलम् अन्यथा विपरीतं तत्पलंमेवं परे ऽपि न ख्यातः स्रीद्विट् धनी तीक्ष्णोज्ञः कविः शैण्डिको धनी पूज्यो लुब्धो ऽधनसखो मेषादौ भास्करे जनौ
1,55,225,niḥsvor'kabhe bhūmiputre bhūmiputre dhanī cāndre svabhedanaḥ baudhe kṛtajño jaive tu khyātaḥ śaukre 'nyadārikaḥ,निःस्वोर्ऽकभे भूमिपुत्रे भूमिपुत्रे धनी चान्द्रे स्वभेदनः बौधे कृतज्ञो जैवे तु ख्यातः शौक्रे ऽन्यदारिकः
1,55,226,mṛge bahvātmajadhanaḥ kuṃbhe duḥkhyanṛtī khalaḥ srīdveṣyaḥ svajanadveṣīniyaratyaḥ sadhīyanaḥ,मृगे बह्वात्मजधनः कुंभे दुःख्यनृती खलः स्रीद्वेष्यः स्वजनद्वेषीनियरत्यः सधीयनः
1,55,227,samānārthaḥ saputrasrīsarṇaḥ sūryādibhe budhe senānīḥ stryarthaputrāḍhyaḥ dakṣamaiśyaḥ paricchadī,समानार्थः सपुत्रस्रीसर्णः सूर्यादिभे बुधे सेनानीः स्त्र्यर्थपुत्राढ्यः दक्षमैश्यः परिच्छदी
1,55,228,maṇḍaleśaḥ sārthasukhaḥ sarṇasvāmyarkabhādgurau stryāptārtho mandaśokāḍhyo bandhudveṣī dhanāghavān,मण्डलेशः सार्थसुखः सर्णस्वाम्यर्कभाद्गुरौ स्त्र्याप्तार्थो मन्दशोकाढ्यो बन्धुद्वेषी धनाघवान्
1,55,229,sārthaḥ prājñaḥ samaḥ khyātiḥ srīji'torkādibhe mṛgau vyaṅgajārtho khaprasūko vidhimitro sukhatrayaḥ,सार्थः प्राज्ञः समः ख्यातिः स्रीजिऽतोर्कादिभे मृगौ व्यङ्गजार्थो खप्रसूको विधिमित्रो सुखत्रयः
1,55,230,satputrastrīdhano rājā grāme śokādibherkaje bhūpajñaguṇipaurāsvādṛṣṭebjejesṛgādibhiḥ,सत्पुत्रस्त्रीधनो राजा ग्रामे शोकादिभेर्कजे भूपज्ञगुणिपौरास्वादृष्टेब्जेजेसृगादिभिः
1,55,231,niḥ svastena nṛpāḥ prajñapreṣyāmavinṛyugmage dhātvājīvī nṛpajñābhītantuvāyādhanāḥ svabhe,निः स्वस्तेन नृपाः प्रज्ञप्रेष्यामविनृयुग्मगे धात्वाजीवी नृपज्ञाभीतन्तुवायाधनाः स्वभे
1,55,232,yuyutsukavisūrījyadhātujīvidṛgāmayāḥ jyotirjñāḍhyejyanu khalu nṛpejñādikarharau,युयुत्सुकविसूरीज्यधातुजीविदृगामयाः ज्योतिर्ज्ञाढ्येज्यनु खलु नृपेज्ञादिकर्हरौ
1,55,233,ṣaṣṭe śubhairnṛpacamūpanaipuṇyavatitāśayāḥ jūke bhūpasvarṇakāravaṇijaḥ śeṣadṛgyute,षष्टे शुभैर्नृपचमूपनैपुण्यवतिताशयाः जूके भूपस्वर्णकारवणिजः शेषदृग्युते
1,55,234,dvipaitṛkābdhidhvajino vyaṅgā svakṣitipā alau jñātikṣmājanayāścāye sadbhirdarmī śaṭhastathā,द्विपैतृकाब्धिध्वजिनो व्यङ्गा स्वक्षितिपा अलौ ज्ञातिक्ष्माजनयाश्चाये सद्भिर्दर्मी शठस्तथा
1,55,235,bhūpamaṇḍitasakhejyāmṛge bhūyānyadārikau kuṃbhe śeṣaiśca hāsyajñanṛpajñāḥ sadbhirantyabhe,भूपमण्डितसखेज्यामृगे भूयान्यदारिकौ कुंभे शेषैश्च हास्यज्ञनृपज्ञाः सद्भिरन्त्यभे
1,55,236,hāreśarkṣadalasthaistu dṛṣṭo yuktaḥ śaśī śubhaḥ tryaṃśe tatpatimitrarkṣagateryuktekṣitastathā,हारेशर्क्षदलस्थैस्तु दृष्टो युक्तः शशी शुभः त्र्यंशे तत्पतिमित्रर्क्षगतेर्युक्तेक्षितस्तथा
1,55,237,dvādaśāṃśe phalaṃ proktaṃ navāṃśe 'pyatha kīrtyate ārakṣeko vadharucirniyuddhakuśalor'thavān,द्वादशांशे फलं प्रोक्तं नवांशे ऽप्यथ कीर्त्यते आरक्षेको वधरुचिर्नियुद्धकुशलोर्ऽथवान्
1,55,238,kalahaḥ kṣitijāṃsthe śaukre mūrkho 'nyadāradaḥ kaviḥ sukhī budhāṃśe tu naṭacaurajñaśilpinaḥ,कलहः क्षितिजांस्थे शौक्रे मूर्खो ऽन्यदारदः कविः सुखी बुधांशे तु नटचौरज्ञशिल्पिनः
1,55,239,svāṃśe tvalpatanuḥ sakhastapasvī lobhatatparaḥ krodhī nidhīśo mātyo vā nṛpo hiṃsro suto hareḥ,स्वांशे त्वल्पतनुः सखस्तपस्वी लोभतत्परः क्रोधी निधीशो मात्यो वा नृपो हिंस्रो सुतो हरेः
1,55,240,jīvāṃśe hāsyavidyodhā balī mantrī ca dhārmikaḥ alpāpatyo duḥkhito kho duṣṭastrīsauribhāgage,जीवांशे हास्यविद्योधा बली मन्त्री च धार्मिकः अल्पापत्यो दुःखितो खो दुष्टस्त्रीसौरिभागगे
1,55,241,bhānārvidvādidṛṣṭe nu tadvadeva phalaṃ vadet vargottame khe parabhe pala muktaṃ śubhaṃ kramāt,भानार्विद्वादिदृष्टे नु तद्वदेव फलं वदेत् वर्गोत्तमे खे परभे पल मुक्तं शुभं क्रमात्
1,55,242,puṣṭaṃ madhyaṃ laghu jñeyaṃ yadi cāṃśapatirbalī rāśīkṣaṇaphalaṃ ruddhvā dadātyaṃśapalaṃ spuṭam,पुष्टं मध्यं लघु ज्ञेयं यदि चांशपतिर्बली राशीक्षणफलं रुद्ध्वा ददात्यंशपलं स्पुटम्
1,55,243,śūrastabdho vikaladṛgnighṛṇor'ke tanusthite meṣe dhanī taimirakaḥ siṃhe rātryandha eva ca,शूरस्तब्धो विकलदृग्निघृणोर्ऽके तनुस्थिते मेषे धनी तैमिरकः सिंहे रात्र्यन्ध एव च
1,55,244,nīcodhosvaḥ karkager'ke udbudākṣastanusthite dvitīyer'ke bahudhano nṛpadaṇḍyo mukhāmayī,नीचोधोस्वः कर्कगेर्ऽके उद्बुदाक्षस्तनुस्थिते द्वितीयेर्ऽके बहुधनो नृपदण्ड्यो मुखामयी
1,55,245,trige budho vikramī ca vimukhaḥ pīḍito bhuvi dhanāpatyoktito dhīsthe balī śatrujitorige,त्रिगे बुधो विक्रमी च विमुखः पीडितो भुवि धनापत्योक्तितो धीस्थे बली शत्रुजितोरिगे
1,55,246,strī jito dyūnasaṃsthe ca nidhanelpātmajolpadṛk sutārthasukhabhā bhāraye daśame śrutaśauryavāt,स्त्री जितो द्यूनसंस्थे च निधनेल्पात्मजोल्पदृक् सुतार्थसुखभा भारये दशमे श्रुतशौर्यवात्
1,55,247,lābhe bahudhano mānī patito kho 'vyaye ravau . mūkodho badhiraḥ preṣyo jege khāñcājage dhanī,लाभे बहुधनो मानी पतितो खो ऽव्यये रवौ . मूकोधो बधिरः प्रेष्यो जेगे खाञ्चाजगे धनी
1,55,248,buṭurvā dhanavānadhe hiṃsro vikramage bhavet sādhubhāvaḥ sukhagate dhīsthe kanyāprajolasaḥ,बुटुर्वा धनवानधे हिंस्रो विक्रमगे भवेत् साधुभावः सुखगते धीस्थे कन्याप्रजोलसः
1,55,249,alpāgnikāmastīkṣṇorauīṣyustatrimadojñarave vyādhipūḍānvito mṛtyau bhānurddhanage mitradhanānvitaḥ,अल्पाग्निकामस्तीक्ष्णोरौईष्युस्तत्रिमदोज्ञरवे व्याधिपूडान्वितो मृत्यौ भानुर्द्धनगे मित्रधनान्वितः
1,55,250,dharmadhīdhanayugrājye khyātadhīdhanayugbhavet kṣudrāeṃ'gahīno vyayage candre proktaṃ phalaṃ budhaiḥ,धर्मधीधनयुग्राज्ये ख्यातधीधनयुग्भवेत् क्षुद्राएंऽगहीनो व्ययगे चन्द्रे प्रोक्तं फलं बुधैः
1,55,251,lagne kuje kṣatatanurddhanage tu kadannabhuk dharmapāpasamācāro 'nyatra sūryasamo mataḥ,लग्ने कुजे क्षततनुर्द्धनगे तु कदन्नभुक् धर्मपापसमाचारो ऽन्यत्र सूर्यसमो मतः
1,55,252,vidvān dhanī ca pravaraḥ paṇḍitaḥ sacivoriyuk dharmajño vistṛtaguṇo gādhojñeyarator'kavat,विद्वान् धनी च प्रवरः पण्डितः सचिवोरियुक् धर्मज्ञो विस्तृतगुणो गाधोज्ञेयरतोर्ऽकवत्
1,55,253,vidvānsa vācyaḥ kṛpaṇī sukhākṣo ripugṛddhimān nīcastapasvī caṣṇavanī lobhīduṣṭastanorguro,विद्वान्स वाच्यः कृपणी सुखाक्षो रिपुगृद्धिमान् नीचस्तपस्वी चष्णवनी लोभीदुष्टस्तनोर्गुरो
1,55,254,smarī mukhī vilagnasthe kalahī suratotsukaḥ sukhitastanapasye ca bhṛgau jīvavadanyataḥ,स्मरी मुखी विलग्नस्थे कलही सुरतोत्सुकः सुखितस्तनपस्ये च भृगौ जीववदन्यतः
1,55,255,niḥśvo rogī kāmavaśo malinaḥ śaiśavārtiyuk alaso lagnage mande dharmātsvoñcagate nṛpaḥ,निःश्वो रोगी कामवशो मलिनः शैशवार्तियुक् अलसो लग्नगे मन्दे धर्मात्स्वोञ्चगते नृपः
1,55,256,grāmādhipaḥ sa vidvāṃśca cārvaṅgo 'nyatra sūryavat pūrṇamuccetha pādonaphalaṃ mūlatrikoṇage,ग्रामाधिपः स विद्वांश्च चार्वङ्गो ऽन्यत्र सूर्यवत् पूर्णमुच्चेथ पादोनफलं मूलत्रिकोणगे
1,55,257,śubhagrahedalaṃ svarkṣe mitrabheṃ'ghrimitaṃ phalam śatrubhe 'lpaṃ tathā nīcāstaṅgate phalaśūnyatā,शुभग्रहेदलं स्वर्क्षे मित्रभेंऽघ्रिमितं फलम् शत्रुभे ऽल्पं तथा नीचास्तङ्गते फलशून्यता
1,55,258,khabharākādike kheṭe kulatulyaḥ kulādhikaḥ bandhupūjyo 'thadhanavānsukhī bhogī nṛpaḥ kramāt,खभराकादिके खेटे कुलतुल्यः कुलाधिकः बन्धुपूज्यो ऽथधनवान्सुखी भोगी नृपः क्रमात्
1,55,259,parivittasuhṛdvandhupoṣyāgaṇabalādhipau nṛpaśca mitrabhāstheṣu kheṭe vrekādiṣu kramāt,परिवित्तसुहृद्वन्धुपोष्यागणबलाधिपौ नृपश्च मित्रभास्थेषु खेटे व्रेकादिषु क्रमात्
1,55,260,viṣamarkṣer'kahorāyāṃ sasthite śubhabheṣu ca khyāto mahodyamī cātitejā dhīmāndhanī balī,विषमर्क्षेर्ऽकहोरायां सस्थिते शुभभेषु च ख्यातो महोद्यमी चातितेजा धीमान्धनी बली
1,55,261,śubheṣu candrahorāyāṃ sthiteṣu samarāśiṣu kāntimārddavasaubhāgyabhogadhīmānbhavennaraḥ,शुभेषु चन्द्रहोरायां स्थितेषु समराशिषु कान्तिमार्द्दवसौभाग्यभोगधीमान्भवेन्नरः
1,55,262,sūryahorāgataḥ pāpaḥ samabheṣu tu madhyamāḥ viṣamarkṣeṣu bhāskaryā saumyā noktaphalapradāḥ,सूर्यहोरागतः पापः समभेषु तु मध्यमाः विषमर्क्षेषु भास्कर्या सौम्या नोक्तफलप्रदाः
1,55,263,svamitratryaṃśagaścandraḥ surūpaṃ guṇinaṃ naram karotyannagatastadvattattulyaguṇarūpiṇam,स्वमित्रत्र्यंशगश्चन्द्रः सुरूपं गुणिनं नरम् करोत्यन्नगतस्तद्वत्तत्तुल्यगुणरूपिणम्
1,55,264,vyālāyudhe catuṣpādāṃ'jeṣu ca tryaṃśake ca tīkṣṇe 'tihiṃsraśca bhavedgurutalpagatoṭanaḥ,व्यालायुधे चतुष्पादांऽजेषु च त्र्यंशके च तीक्ष्णे ऽतिहिंस्रश्च भवेद्गुरुतल्पगतोटनः
1,55,265,steno bhoktā sadhanadhīrnṛpaḥ klībaśca śatruhā viṣṭikṛddāsavṛttiśca pāpo hiṃsno 'matirbhavet,स्तेनो भोक्ता सधनधीर्नृपः क्लीबश्च शत्रुहा विष्टिकृद्दासवृत्तिश्च पापो हिंस्नो ऽमतिर्भवेत्
1,55,266,meṣādikottamāṃśeṣu dvādaśāṃśeṣu rāśivat jāyābalavibhūṣāḍhyaḥ sattvayukto 'tisāhasī,मेषादिकोत्तमांशेषु द्वादशांशेषु राशिवत् जायाबलविभूषाढ्यः सत्त्वयुक्तो ऽतिसाहसी
1,55,267,tejasvī ca naraḥ khāye triṃśāṃse sṛjisaṃsthite āmayī vā svabhāryāyāṃ viṣamaḥ pāradārikaḥ,तेजस्वी च नरः खाये त्रिंशांसे सृजिसंस्थिते आमयी वा स्वभार्यायां विषमः पारदारिकः
1,55,268,duḥkhī paricchadayuto malinaścārkaje svake sukhadhīdhanakīrtyālastejasvī lokapūjitaḥ,दुःखी परिच्छदयुतो मलिनश्चार्कजे स्वके सुखधीधनकीर्त्यालस्तेजस्वी लोकपूजितः
1,55,269,nīraguhyabhavānbhogī jīve khatriṃśabhāgage medhākalākāvyaśilpavivādakapaṭāñcitaḥ,नीरगुह्यभवान्भोगी जीवे खत्रिंशभागगे मेधाकलाकाव्यशिल्पविवादकपटाञ्चितः
1,55,270,śāstrārthasāhasayuto budhe svatriṃśabhāgage bahvapatsukhāraugyarogarūpārthasaṃyutaḥ,शास्त्रार्थसाहसयुतो बुधे स्वत्रिंशभागगे बह्वपत्सुखारौग्यरोगरूपार्थसंयुतः
1,55,271,lalitāṅgo viprakīṇandriyaḥ syādbhārgave svake śūrastabdhau ca viṣamavadhakau sadguṇānvitau,ललिताङ्गो विप्रकीणन्द्रियः स्याद्भार्गवे स्वके शूरस्तब्धौ च विषमवधकौ सद्गुणान्वितौ
1,55,272,sukhejño cāru ceṣṭāṅgau candrārkkaucetkujādigau mūlatrikoṇasvarkṣocce kaṇṭhasthāstu ca ye grahāḥ,सुखेज्ञो चारु चेष्टाङ्गौ चन्द्रार्क्कौचेत्कुजादिगौ मूलत्रिकोणस्वर्क्षोच्चे कण्ठस्थास्तु च ये ग्रहाः
1,55,273,anyonyakārakāste syuḥ karmagastu viśeṣataḥ śubhaṃ vargottame janma vesisthāne vasadgṛhaiḥ,अन्योन्यकारकास्ते स्युः कर्मगस्तु विशेषतः शुभं वर्गोत्तमे जन्म वेसिस्थाने वसद्गृहैः
1,55,274,aśūnyeṣu ca kendreṣu kārakākhyagṛheṣu ca gurujanmeśalagneśāḥ kendrasthā madhyasaukhyādāḥ,अशून्येषु च केन्द्रेषु कारकाख्यगृहेषु च गुरुजन्मेशलग्नेशाः केन्द्रस्था मध्यसौख्यादाः
1,55,275,pṛṣṭobhavakodaparkṣasthitāstvantyāntarāduṣu praveśe bhāskarakujau bhṛgvījyo madhyagau tathā,पृष्टोभवकोदपर्क्षस्थितास्त्वन्त्यान्तरादुषु प्रवेशे भास्करकुजौ भृग्वीज्यो मध्यगौ तथा
1,55,276,candrārkī phala dāvantye sadā jñaḥ phaladāyakaḥ lagnātputre kalatre vābjācchubheśayutekṣite,चन्द्रार्की फल दावन्त्ये सदा ज्ञः फलदायकः लग्नात्पुत्रे कलत्रे वाब्जाच्छुभेशयुतेक्षिते
1,55,277,syāttayoḥ saṃpadaḥ svatvamanyathāthāṅgatodayaḥ ravau bhīner'kajaḥ srīghnaḥ putrasthastu tathā kujaḥ,स्यात्तयोः संपदः स्वत्वमन्यथाथाङ्गतोदयः रवौ भीनेर्ऽकजः स्रीघ्नः पुत्रस्थस्तु तथा कुजः
1,55,278,simāturyāṣṭagaiḥ krūrairyadvā krūrāntare sitaḥ sadgrahāyutadṛṣṭaścedagnipātānmṛtiḥ striyāḥ,सिमातुर्याष्टगैः क्रूरैर्यद्वा क्रूरान्तरे सितः सद्ग्रहायुतदृष्टश्चेदग्निपातान्मृतिः स्त्रियाः
1,55,279,lagnadya pāṇigatayoḥ śaśiravyoḥ saha striyā ekena yasya janmāhuratha saptamasaṃsthayoḥ,लग्नद्य पाणिगतयोः शशिरव्योः सह स्त्रिया एकेन यस्य जन्माहुरथ सप्तमसंस्थयोः
1,55,280,navadhīgatayorvāpi vikalasrīsitārkayoḥ koṇodaye 'stāṃ tyasandhau bhṛgau bandhyāpaterjaniḥ,नवधीगतयोर्वापि विकलस्रीसितार्कयोः कोणोदये ऽस्तां त्यसन्धौ भृगौ बन्ध्यापतेर्जनिः
1,55,281,sutabhaṃ cenna saumyāḍhyamathāntyāstodayarkṣagaiḥ pāpe dhīsthe vidhau kṣīṇajanmā sutakalatriṇaḥ,सुतभं चेन्न सौम्याढ्यमथान्त्यास्तोदयर्क्षगैः पापे धीस्थे विधौ क्षीणजन्मा सुतकलत्रिणः
1,55,282,śanau khage 'ste saśukre tadṛṣṭe pāradārikaḥ tau cetseṃdusriyā sārddhaṃ puṃścalo jāyate naraḥ,शनौ खगे ऽस्ते सशुक्रे तदृष्टे पारदारिकः तौ चेत्सेंदुस्रिया सार्द्धं पुंश्चलो जायते नरः
1,55,283,bhūgvabjayorastagayornaro bhāryā suto 'pi vā nṛsriyo stu śubhairdṛṣṭau tau dvau pariṇatāṅgakau,भूग्वब्जयोरस्तगयोर्नरो भार्या सुतो ऽपि वा नृस्रियो स्तु शुभैर्दृष्टौ तौ द्वौ परिणताङ्गकौ
1,55,284,ravāstāṃbugairinduśukrapāpairvaṃśavināśakaḥ śilpī tryeśe budhayute kendrasaṃsthārkivīkṣite,रवास्तांबुगैरिन्दुशुक्रपापैर्वंशविनाशकः शिल्पी त्र्येशे बुधयुते केन्द्रसंस्थार्किवीक्षिते
1,55,285,dāsyāṃ jātaḥ sauribhāge riḥphage bhṛgunandane nīcer'kendorastagayordṛṣṭayoḥ sūryajena vā,दास्यां जातः सौरिभागे रिःफगे भृगुनन्दने नीचेर्ऽकेन्दोरस्तगयोर्दृष्टयोः सूर्यजेन वा
1,55,286,pāpadṛṣṭau śanikujāvastagau vātarukpradau karkālyaṃ śagate kendre pāpayukte tu guhyaruk,पापदृष्टौ शनिकुजावस्तगौ वातरुक्प्रदौ कर्काल्यं शगते केन्द्रे पापयुक्ते तु गुह्यरुक्
1,55,287,pāpātaragateṃ'gebje ravau dyūne tu kuṣṭayuk candre khe 'stāṅgate bhaume vikalo veśiger'kaje,पापातरगतेंऽगेब्जे रवौ द्यूने तु कुष्टयुक् चन्द्रे खे ऽस्ताङ्गते भौमे विकलो वेशिगेर्ऽकजे
1,55,288,mitho bhāṃśagayoḥ śūlī ravīndvoryutayoḥ kṛśaḥ nidhanāridhanāntyasthā ravīndvārayamā yadā,मिथो भांशगयोः शूली रवीन्द्वोर्युतयोः कृशः निधनारिधनान्त्यस्था रवीन्द्वारयमा यदा
1,55,289,caladgraheṇa doṣeṇa kurvantyanayanaṃ naram saumyā dṛṣṭā na vāyatridhīgatāḥ pāpakhecarāḥ,चलद्ग्रहेण दोषेण कुर्वन्त्यनयनं नरम् सौम्या दृष्टा न वायत्रिधीगताः पापखेचराः
1,55,290,karṇopaghātakā dyūne radavaikṛtyakārakāḥ lagne gurau dyune mande vātarogādito bhavet,कर्णोपघातका द्यूने रदवैकृत्यकारकाः लग्ने गुरौ द्युने मन्दे वातरोगादितो भवेत्
1,55,291,sukhe 'ste vā kuje jīve lagne vārkiyutodaye kujena vātmaje dyūne saṃjñeṃ'tye 'bje ca sonmadaḥ,सुखे ऽस्ते वा कुजे जीवे लग्ने वार्कियुतोदये कुजेन वात्मजे द्यूने संज्ञेंऽत्ये ऽब्जे च सोन्मदः
1,55,292,dhīdharmārthāntyagaiḥ pāpairbhasamasyānnibandhanam sarpaśṛṅkhalayā śāṭhyairdṛkkairbalyaśubhekṣitaiḥ,धीधर्मार्थान्त्यगैः पापैर्भसमस्यान्निबन्धनम् सर्पशृङ्खलया शाठ्यैर्दृक्कैर्बल्यशुभेक्षितैः
1,55,293,samande 'bje vakradṛṣṭe pasmārī durvacāḥ kṣayī ravimandakujaiḥ ravasthaiḥ saumyadṛṣṭaiḥ samaṇḍalaiḥ,समन्दे ऽब्जे वक्रदृष्टे पस्मारी दुर्वचाः क्षयी रविमन्दकुजैः रवस्थैः सौम्यदृष्टैः समण्डलैः
1,55,294,bhṛtakāḥ pūrvamuditairvaramadhyādhamā narāḥ puñjanau tu phalaṃ puṇyasrīṇāṃ yogyaṃ vadecca tat,भृतकाः पूर्वमुदितैर्वरमध्याधमा नराः पुञ्जनौ तु फलं पुण्यस्रीणां योग्यं वदेच्च तत्
1,55,295,tatsvāmiṣvakhilaṃ kāryaṃ tadbhartṛmaraṇaṃ mṛtau lagnendugaṃ vapuścaiva yādayūpapītadyune,तत्स्वामिष्वखिलं कार्यं तद्भर्तृमरणं मृतौ लग्नेन्दुगं वपुश्चैव यादयूपपीतद्युने
1,55,296,yugmeṣu lagnaśaśinorvanitā prakṛtisthitā sacchīlabhūṣaṇayutā śubhasaṃdṛṣṭayostayoḥ,युग्मेषु लग्नशशिनोर्वनिता प्रकृतिस्थिता सच्छीलभूषणयुता शुभसंदृष्टयोस्तयोः
1,55,297,puruṣākṛti śīlāḍhyā tayorojasthayormatā atha pāpā guṇonāśca pāpavīkṣitathostayoḥ,पुरुषाकृति शीलाढ्या तयोरोजस्थयोर्मता अथ पापा गुणोनाश्च पापवीक्षितथोस्तयोः
1,55,298,kujārkījyajñaśukrāṇāṃ kujarkṣe kramaśo 'ṅganā bālyaduṣṭā tathā dāsī sādhvī māyāvatī tvarā,कुजार्कीज्यज्ञशुक्राणां कुजर्क्षे क्रमशो ऽङ्गना बाल्यदुष्टा तथा दासी साध्वी मायावती त्वरा
1,55,299,dṛṣṭā vākṛtiśīlā syāttayorojasthayormatā atha pāpā guṇonāśca pāpavīkṣitayostayoḥ,दृष्टा वाकृतिशीला स्यात्तयोरोजस्थयोर्मता अथ पापा गुणोनाश्च पापवीक्षितयोस्तयोः
1,55,300,duṣṇavāk punarbhūḥ saguṇā vijñā khyātā sphujidgrṛhe baudhe samā yā klīvā ca satī guṇavatī calā,दुष्णवाक् पुनर्भूः सगुणा विज्ञा ख्याता स्फुजिद्ग्रृहे बौधे समा या क्लीवा च सती गुणवती चला
1,55,301,dvandvabhe svairiṇīśadhnī guṇāḍhyā śilpikādhamā vācāṭā kulaṭā siṃhe rāgī pundhīragamyatā,द्वन्द्वभे स्वैरिणीशध्नी गुणाढ्या शिल्पिकाधमा वाचाटा कुलटा सिंहे रागी पुन्धीरगम्यता
1,55,302,jaive guṇāḍhyālparatirguṇajñā jñāninī satī dāsī nīcaratā sādhvī mānde duṣṭā napatyakā,जैवे गुणाढ्याल्परतिर्गुणज्ञा ज्ञानिनी सती दासी नीचरता साध्वी मान्दे दुष्टा नपत्यका
1,55,303,lagnenduyuktaisriṃśāṃśaiḥ phalametadvalānugam dṛggaiḥ mithoṃśe śukrārkī śaukre cedvā ghaṭāṃśake,लग्नेन्दुयुक्तैस्रिंशांशैः फलमेतद्वलानुगम् दृग्गैः मिथोंशे शुक्रार्की शौक्रे चेद्वा घटांशके
1,55,304,strībhiḥ strī maithunaṃ yāti madanānaladīpitā śūnye kāpuruṣo dyūne bale klīvo na sadṛśi,स्त्रीभिः स्त्री मैथुनं याति मदनानलदीपिता शून्ये कापुरुषो द्यूने बले क्लीवो न सदृशि
1,55,305,budhārkyoścarabhe nityaṃ paradeśaparāyaṇaḥ tatsṛṣṭā madage sūrye strībālavidhavā kuje,बुधार्क्योश्चरभे नित्यं परदेशपरायणः तत्सृष्टा मदगे सूर्ये स्त्रीबालविधवा कुजे
1,55,306,pāpadṛṣṭe śanau dyūne kanyaivāpadyate jarām āgneyairvidhavāstasthaiḥ punarbhūmiśrakairbhaghavet,पापदृष्टे शनौ द्यूने कन्यैवापद्यते जराम् आग्नेयैर्विधवास्तस्थैः पुनर्भूमिश्रकैर्भघवेत्
1,55,307,krūre hīnabale 'stasthe patityaktā na sadṛśi mithoṃśagaiḥ sitārau tu kuruto 'nyaratāṃ striyam,क्रूरे हीनबले ऽस्तस्थे पतित्यक्ता न सदृशि मिथोंशगैः सितारौ तु कुरुतो ऽन्यरतां स्त्रियम्
1,55,308,śītaraśmiryadā dyūne tadā bharturanusayā saurārarkṣe lagnagate seṃduśukre tu vandhakī,शीतरश्मिर्यदा द्यूने तदा भर्तुरनुसया सौरारर्क्षे लग्नगते सेंदुशुक्रे तु वन्धकी
1,55,309,mātrā sārddhamasaddṛṣṭe tathā kaujeṃśake 'stage mandadṛṣṭe vyādhiyoniḥ sadgrahāṃśe patipriyā,मात्रा सार्द्धमसद्दृष्टे तथा कौजेंशके ऽस्तगे मन्ददृष्टे व्याधियोनिः सद्ग्रहांशे पतिप्रिया
1,55,310,mandarkṣe vāṃśake dyūne vṛddhau mūrkhaḥ patiḥ striyāḥ strīlolaḥ krodhanaḥ kauje baudhe vidvāṃśca naipuṇaḥ,मन्दर्क्षे वांशके द्यूने वृद्धौ मूर्खः पतिः स्त्रियाः स्त्रीलोलः क्रोधनः कौजे बौधे विद्वांश्च नैपुणः
1,55,311,jitendriyo gṛṇījaive cāndre kāmī mṛdustathā śaukre saubhāgyayukkāntaḥ saureti mṛdukarmakṛt,जितेन्द्रियो गृणीजैवे चान्द्रे कामी मृदुस्तथा शौक्रे सौभाग्ययुक्कान्तः सौरेति मृदुकर्मकृत्
1,55,312,śukrābjayorlagnagayoḥ sukhinīrṣyāsamanvitā jñedvoḥ kalāsu nipuṇā sukhitā ca guṇānvitā,शुक्राब्जयोर्लग्नगयोः सुखिनीर्ष्यासमन्विता ज्ञेद्वोः कलासु निपुणा सुखिता च गुणान्विता
1,55,314,krūre 'ṣṭame 'ṣṭameśāṃśe yasya syāttadvayaḥ same vaidhavyaṃ ca mṛtistasyā svayaṃsatsvarthageṣu tu,क्रूरे ऽष्टमे ऽष्टमेशांशे यस्य स्यात्तद्वयः समे वैधव्यं च मृतिस्तस्या स्वयंसत्स्वर्थगेषु तु
1,55,315,alpāpatyatvamabje 'syāḥ kanyāliharigoṣu tu saure madhyabale candraśukrajñairbalavarjitaiḥ,अल्पापत्यत्वमब्जे ऽस्याः कन्यालिहरिगोषु तु सौरे मध्यबले चन्द्रशुक्रज्ञैर्बलवर्जितैः
1,55,316,śeṣaiḥ savīryairojarkṣe lagne kurūpiṇī bhavet jīvārakaviśaumyeṣu baliṣu samabhe tanau,शेषैः सवीर्यैरोजर्क्षे लग्ने कुरूपिणी भवेत् जीवारकविशौम्येषु बलिषु समभे तनौ
1,55,317,vikhyātānaikaśāstrajñā vanitā brahmavādinī pāpe 'ste navamasthasya pravrajyāmeti bhāminī,विख्यातानैकशास्त्रज्ञा वनिता ब्रह्मवादिनी पापे ऽस्ते नवमस्थस्य प्रव्रज्यामेति भामिनी
1,55,318,udvāhe varaṇe praśne sarvametadvicintayet mṛtyusthānaṃ paśyatāṃ syādvalinā dhātukopataḥ,उद्वाहे वरणे प्रश्ने सर्वमेतद्विचिन्तयेत् मृत्युस्थानं पश्यतां स्याद्वलिना धातुकोपतः
1,55,319,nṛṇāṃ mṛtyuhitaṃ yuktaṃ bhagātrosthopathabhūribhiḥ savīryairbahujo 'gnyakṣatajvararugudbhavaḥ,नृणां मृत्युहितं युक्तं भगात्रोस्थोपथभूरिभिः सवीर्यैर्बहुजो ऽग्न्यक्षतज्वररुगुद्भवः
1,55,320,tṛṭkṣudbhavaścāṣṭamasthaiḥ sūryādyaiśca varādiṣu parasvādhvapradeśeṣu mṛtyuḥ sūryamahījayoḥ,तृट्क्षुद्भवश्चाष्टमस्थैः सूर्याद्यैश्च वरादिषु परस्वाध्वप्रदेशेषु मृत्युः सूर्यमहीजयोः
1,55,321,svabandhusthitayoḥ puṃsaḥ śailāgnābhirutasya ca bandhvastakarmagairmandabhūjaiḥ prahau mṛtiḥ,स्वबन्धुस्थितयोः पुंसः शैलाग्नाभिरुतस्य च बन्ध्वस्तकर्मगैर्मन्दभूजैः प्रहौ मृतिः
1,55,322,striyāṃ himoṣaaṇakarayoḥ svajanātpāpadṛktayoḥ toyamṛto ravīdṛtusyātāṃyā dyubhayodaye,स्त्रियां हिमोषअणकरयोः स्वजनात्पापदृक्तयोः तोयमृतो रवीदृतुस्यातांया द्युभयोदये
1,55,323,śastrāgnijośubhāntasthe candre bhaumagṛhagasthite mṛtyuścātha mṛge candre karke mande jalodarāt,शस्त्राग्निजोशुभान्तस्थे चन्द्रे भौमगृहगस्थिते मृत्युश्चाथ मृगे चन्द्रे कर्के मन्दे जलोदरात्
1,55,324,striyāmindau raktaśauthātsaure vājvagnipātajaḥ putradharmasthasyorvandhātpāpayoḥ sadadṛṣṭayoḥ,स्त्रियामिन्दौ रक्तशौथात्सौरे वाज्वग्निपातजः पुत्रधर्मस्थस्योर्वन्धात्पापयोः सददृष्टयोः
1,55,325,sathāsaśaṃyanigaḍairdṛkairmṛtyau tu bandhanaiḥ striyāṃ sapāpe 'bje dyūne site meṣe ravau tanau,सथासशंयनिगडैर्दृकैर्मृत्यौ तु बन्धनैः स्त्रियां सपापे ऽब्जे द्यूने सिते मेषे रवौ तनौ
1,55,326,maraṇaṃ strīkṛte gehe hyatha turye kuje ravau yame kheṃ'gatrikoṇarstheḥ kṣīṇacandrāṃśubhaiḥ sakṛt,मरणं स्त्रीकृते गेहे ह्यथ तुर्ये कुजे रवौ यमे खेंऽगत्रिकोणर्स्थेः क्षीणचन्द्रांशुभैः सकृत्
1,55,327,turyer'ke khe kujekṣīṇa candradṛṣṭe samiddhataḥ randhrakhāṅgajalaiḥ kṣīṇendvārārkiravisaṃyutaiḥ,तुर्येर्ऽके खे कुजेक्षीण चन्द्रदृष्टे समिद्धतः रन्ध्रखाङ्गजलैः क्षीणेन्द्वारार्किरविसंयुतैः
1,55,328,lakuṭenātha taireva khāṅkāṅgatanayasthitaiḥ dhūmānibandhanaiḥ kāryaḥ kudanairmaraṇaṃ bhavet,लकुटेनाथ तैरेव खाङ्काङ्गतनयस्थितैः धूमानिबन्धनैः कार्यः कुदनैर्मरणं भवेत्
1,55,329,bandhvastakhasthairbhauṃmārkarmadaiḥ śastrāgniṃrājabhiḥ sauredvāraiḥ svāṃburavasthaiḥ kṣatakremyaṅgayā tataḥ,बन्ध्वस्तखस्थैर्भौंमार्कर्मदैः शस्त्राग्निंराजभिः सौरेद्वारैः स्वांबुरवस्थैः क्षतक्रेम्यङ्गया ततः
1,55,330,sver'ke turye kuje yānapātādatha kuje 'stage yantrosīdunataḥ kṣīṇacandrayukte mṛtirbhavet,स्वेर्ऽके तुर्ये कुजे यानपातादथ कुजे ऽस्तगे यन्त्रोसीदुनतः क्षीणचन्द्रयुक्ते मृतिर्भवेत्
1,55,331,bhaumārkiśītakiraṇairjūkājaśanibhasthiteḥ kṣīṇendvarkakujaiḥ khāstāṃbusthairvārakare mṛtiḥ,भौमार्किशीतकिरणैर्जूकाजशनिभस्थितेः क्षीणेन्द्वर्ककुजैः खास्तांबुस्थैर्वारकरे मृतिः
1,55,332,balyāradṛṣṭe kṣīṇendau mande nidhaṃnasaṃsthite guhyarukkṛmiśastrāgnidārujo mṛtyuraṅgirāḥ,बल्यारदृष्टे क्षीणेन्दौ मन्दे निधंनसंस्थिते गुह्यरुक्कृमिशस्त्राग्निदारुजो मृत्युरङ्गिराः
1,55,333,saurer'ke 'ste mṛto mande kṣīṇendau bhuvyasaṃyute lagnadhyāyāsta paḥkhārkabhaumacandraniśākaraiḥ,सौरेर्ऽके ऽस्ते मृतो मन्दे क्षीणेन्दौ भुव्यसंयुते लग्नध्यायास्त पःखार्कभौमचन्द्रनिशाकरैः
1,55,334,śailaśṛṅgasvarugrapātaunurnidhanaṃ bhavet dṛkkonttare turddhāviṃśastatpatirmṛtyupopi vā,शैलशृङ्गस्वरुग्रपातौनुर्निधनं भवेत् दृक्कोन्त्तरे तुर्द्धाविंशस्तत्पतिर्मृत्युपोपि वा
1,55,335,svaguṇairnidha na kuryādbalavānyo dvayorbhavet lagnāṃśeśasadṛksthāne mṛtyuryogekṣaṇādibhiḥ,स्वगुणैर्निध न कुर्याद्बलवान्यो द्वयोर्भवेत् लग्नांशेशसदृक्स्थाने मृत्युर्योगेक्षणादिभिः
1,55,336,modāentenuditāṃśasya tulyo dvighnaḥ svapekṣite śubhekṣite tu triguṇaḥ kalpyamanyatsvabuddhitaḥ,मोदाएन्तेनुदितांशस्य तुल्यो द्विघ्नः स्वपेक्षिते शुभेक्षिते तु त्रिगुणः कल्प्यमन्यत्स्वबुद्धितः
1,55,337,vahnyaṃpabubhasmasakledaśoṣavyālairmṛtisthitaiḥ bindutaścintanīyaśca yathokto matyuraṅginaḥ,वह्न्यंपबुभस्मसक्लेदशोषव्यालैर्मृतिस्थितैः बिन्दुतश्चिन्तनीयश्च यथोक्तो मत्युरङ्गिनः
1,55,338,guruḥ śaśāṅkaśukrau ca sūryabhaumau yamendujau devapitratiraktotha nārakānkuryuraṣṭame,गुरुः शशाङ्कशुक्रौ च सूर्यभौमौ यमेन्दुजौ देवपित्रतिरक्तोथ नारकान्कुर्युरष्टमे
1,55,339,ravīndubalavaśraṃśanāthācchreṣṭasamādhamāḥ tuṅgagaḥ sāṃdanūkenugatiḥ ṣaḍrandhradṛkkapaḥ,रवीन्दुबलवश्रंशनाथाच्छ्रेष्टसमाधमाः तुङ्गगः सांदनूकेनुगतिः षड्रन्ध्रदृक्कपः
1,55,340,dyūnasthito gururvāpi ripukendravināśagaḥ svoccasthoṃ'ge vyaye saumyabhāge mokṣo balānyataḥ,द्यूनस्थितो गुरुर्वापि रिपुकेन्द्रविनाशगः स्वोच्चस्थोंऽगे व्यये सौम्यभागे मोक्षो बलान्यतः
1,55,341,ādhāne janmā jñāne tu vṛkṣatāṃ lagnato vadet pūrvāparārddhairlagnasya saumye vācyapanejaniḥ,आधाने जन्मा ज्ञाने तु वृक्षतां लग्नतो वदेत् पूर्वापरार्द्धैर्लग्नस्य सौम्ये वाच्यपनेजनिः
1,55,342,lagnatrikoṇe dhījyatryaṃśairvikalpāvayavāḥ samāḥ grīṣmoger'ke parai ramyāpanatāṃpṛturarkabhāt,लग्नत्रिकोणे धीज्यत्र्यंशैर्विकल्पावयवाः समाः ग्रीष्मोगेर्ऽके परै रम्यापनतांपृतुरर्कभात्
1,55,343,candrajñajīvāvṛtyasyāḥ śukrārārkibhiranyathā dṛkkairādyaiḥ pūrvamāsastithistatrānupātataḥ,चन्द्रज्ञजीवावृत्यस्याः शुक्रारार्किभिरन्यथा दृक्कैराद्यैः पूर्वमासस्तिथिस्तत्रानुपाततः
1,55,344,vilomajanma bhāgaiśca velā rātridyusaṃjñake trikoṇottamavārthantilagnaṃ vā labhanābhane,विलोमजन्म भागैश्च वेला रात्रिद्युसंज्ञके त्रिकोणोत्तमवार्थन्तिलग्नं वा लभनाभने
1,55,345,yāvadūno vidhurlagnāttāvaccandrācca janmabhe goharī yugmavasubhe kriyajuke mṛgāṅgane,यावदूनो विधुर्लग्नात्तावच्चन्द्राच्च जन्मभे गोहरी युग्मवसुभे क्रियजुके मृगाङ्गने
1,55,346,daśāṣṭasaptaviṣaye guṇyāḥ śeṣāḥ khasaṃkhyayā jīvabhaumakavijñāḥ syu rāghavādyāyarejñavat,दशाष्टसप्तविषये गुण्याः शेषाः खसंख्यया जीवभौमकविज्ञाः स्यु राघवाद्यायरेज्ञवत्
1,55,347,bhānāṃ nityo vidhiḥ kheṭavaśāvaddhargaṇāstathā saptarghnaṃ bhahṛtaṃ śeṣamṛkṣaṃ navadhanarṇataḥ,भानां नित्यो विधिः खेटवशावद्धर्गणास्तथा सप्तर्घ्नं भहृतं शेषमृक्षं नवधनर्णतः
1,55,348,dvighne samartumāsāḥ syuḥ pakṣatithyau gajāhate saptaghnaṃ honiśārkṣāṇīṣughneṅgāṃśeṣṭahorikā,द्विघ्ने समर्तुमासाः स्युः पक्षतिथ्यौ गजाहते सप्तघ्नं होनिशार्क्षाणीषुघ्नेङ्गांशेष्टहोरिका
1,55,349,pumānparaśudhṛkkṛṣṇo raktadṛgrakṣituṃ kṣamaḥ dṛṣṭartikapadāśvāsyā raktavastrā ghaṭākṛtiḥ,पुमान्परशुधृक्कृष्णो रक्तदृग्रक्षितुं क्षमः दृष्टर्तिकपदाश्वास्या रक्तवस्त्रा घटाकृतिः
1,55,350,kapilo hyandhadṛkrūro raktavastraḥ kṣatavrataḥ kṣuttṛṣārtodugdhapaṭo lūnakuñcitamūrdhajaḥ,कपिलो ह्यन्धदृक्रूरो रक्तवस्त्रः क्षतव्रतः क्षुत्तृषार्तोदुग्धपटो लूनकुञ्चितमूर्धजः
1,55,351,malinaḥ kṣutparojāsyo dakṣaḥ kṛṣyādikarmaṇi dvipakāyaḥ sarabhayātpiṃpagalo vyākulāntaraḥ,मलिनः क्षुत्परोजास्यो दक्षः कृष्यादिकर्मणि द्विपकायः सरभयात्पिंपगलो व्याकुलान्तरः
1,55,352,śaucikīrūpiṇī sādhvī hyaprajocchritapāṇikā udyāne kavacī dhanvī krīḍecchargaruḍānanaḥ,शौचिकीरूपिणी साध्वी ह्यप्रजोच्छ्रितपाणिका उद्याने कवची धन्वी क्रीडेच्छर्गरुडाननः
1,55,353,nṛtyādividvaruṇavadbahuratnodhanurdharaḥ dvipāsyakaṇṭhaḥ kroḍāsyaḥ kānaneśaramāhikaḥ,नृत्यादिविद्वरुणवद्बहुरत्नोधनुर्धरः द्विपास्यकण्ठः क्रोडास्यः काननेशरमाहिकः
1,55,354,ātavyaśākhāṃ pālāśī rauti mūrddhāhikarkaśā cipiṭāsyo hi saṃvīto nausthaḥ ratryarthaṃvrajañjale,आतव्यशाखां पालाशी रौति मूर्द्धाहिकर्कशा चिपिटास्यो हि संवीतो नौस्थः रत्र्यर्थंव्रजञ्जले
1,55,355,śvā naro jaṃbukaṃ gṛdhraṃ gṛhītvā rauti śālmalau dhanvī kṛṣṇājinī siṃhavāśvonnatamāturaḥ,श्वा नरो जंबुकं गृध्रं गृहीत्वा रौति शाल्मलौ धन्वी कृष्णाजिनी सिंहवाश्वोन्नतमातुरः
1,55,356,phalāmiṣaghnaḥ kūrjīnā bhallāsyaḥ kapiceṣṭitaḥ puṣpapūrṇacchaṭākanyāvidyellā malināṃvarā,फलामिषघ्नः कूर्जीना भल्लास्यः कपिचेष्टितः पुष्पपूर्णच्छटाकन्याविद्येल्ला मलिनांवरा
1,55,357,dhanvī vyayāpakṛcchyāmo lipikṛdrāmaśonaraḥ gaurīdhautāṃśukātsuccākuṃbhadṛstāsurālaye,धन्वी व्ययापकृच्छ्यामो लिपिकृद्रामशोनरः गौरीधौतांशुकात्सुच्चाकुंभदृस्तासुरालये
1,55,358,mānonmānpāpasotaulībhāṇḍamutpavicintakaḥ kṣuttṛṅyuto naraḥ kuṃbhīgṛdhnasya strīsutopagaḥ,मानोन्मान्पापसोतौलीभाण्डमुत्पविचिन्तकः क्षुत्तृङ्युतो नरः कुंभीगृध्नस्य स्त्रीसुतोपगः
1,55,359,dhanvīkintaraceṣṭastuhaimavarmāmṛgānugaḥ siṃdhekūjaṃvrajantīstrīnānāsarpasita hikā,धन्वीकिन्तरचेष्टस्तुहैमवर्मामृगानुगः सिंधेकूजंव्रजन्तीस्त्रीनानासर्पसित हिका
1,55,360,saukhyaspṛhāhyāvṛttāṅgībhatrarthakacchapākṛtiḥ kūrmāsyo malaye siṃhaḥ śvakroṇḍamṛgabhīṣakaḥ,सौख्यस्पृहाह्यावृत्ताङ्गीभत्रर्थकच्छपाकृतिः कूर्मास्यो मलये सिंहः श्वक्रोण्डमृगभीषकः
1,55,361,vāsyaḥ śvakāyo dhānuṣko raṅkṣastāpasayajñiye caṃpakābhāsane madhyā siṃdhuratravivarddhinī,वास्यः श्वकायो धानुष्को रङ्क्षस्तापसयज्ञिये चंपकाभासने मध्या सिंधुरत्रविवर्द्धिनी
1,55,362,kūrmāsane caṃpakābho daṇḍī kauśeyakāninī paramo 'tho gṛdhramukhaḥ snehamadyāśanaspṛhaḥ,कूर्मासने चंपकाभो दण्डी कौशेयकानिनी परमो ऽथो गृध्रमुखः स्नेहमद्याशनस्पृहः
1,55,363,dagdhānasthā lohadharā sabhūṣābhāñjakaccarā bhāṇḍī romaścavāḥ śyāmaḥ kirīṭī phalayantradhṛk,दग्धानस्था लोहधरा सभूषाभाञ्जकच्चरा भाण्डी रोमश्चवाः श्यामः किरीटी फलयन्त्रधृक्
1,55,364,nausthodhvosaṃvibhūṣārntha nānāratnakarāeñcitaḥ nausthabdheḥ kūlamāyāntī sayūthāṃ campakānanā,नौस्थोध्वोसंविभूषार्न्थ नानारत्नकराएञ्चितः नौस्थब्धेः कूलमायान्ती सयूथां चम्पकानना
1,55,365,garte sarpāvṛto nagno rudaṃścaurānalārditaḥ etādṛśāṅkriyāṃśāḥ stu ṣatriṃśadudītāḥ kramāt,गर्ते सर्पावृतो नग्नो रुदंश्चौरानलार्दितः एतादृशाङ्क्रियांशाः स्तु षत्रिंशदुदीताः क्रमात्
1,55,366,etatsaṃkṣepataḥ proktaṃ jātakaṃ munisattama nibodha saṃhitāskandhaṃ lokakṛtyupayoginam,एतत्संक्षेपतः प्रोक्तं जातकं मुनिसत्तम निबोध संहितास्कन्धं लोककृत्युपयोगिनम्
1,56,1,iti śrīnāradīyapurāṇe pūrvabhāge dvitīyapāde bṛhadupākhyāne jātakanirūpaṇannāma pañcapañcāśattamo 'dhyāyaḥ sanandana uvāca kramāñcaitrādimāseṣu meṣādyāḥ saṃkramā matāḥ caitraśuklapratipadi yo vāraḥ sa nṛpaḥ smṛtaḥ,इति श्रीनारदीयपुराणे पूर्वभागे द्वितीयपादे बृहदुपाख्याने जातकनिरूपणन्नाम पञ्चपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सनन्दन उवाच क्रमाञ्चैत्रादिमासेषु मेषाद्याः संक्रमा मताः चैत्रशुक्लप्रतिपदि यो वारः स नृपः स्मृतः
1,56,2,meṣapraveśe senānīḥ karkaṭe sasyayo bhavet samodyadhīśvaraḥ sūryo madhyamaścottamovidhuḥ,मेषप्रवेशे सेनानीः कर्कटे सस्ययो भवेत् समोद्यधीश्वरः सूर्यो मध्यमश्चोत्तमोविधुः
1,56,3,neṣṭaḥ kujo budho jīvo bhṛgustvatiśubhaṅkaraḥ adhamo ravijo vācyo jñātvā caiṣāṃ balābalam,नेष्टः कुजो बुधो जीवो भृगुस्त्वतिशुभङ्करः अधमो रविजो वाच्यो ज्ञात्वा चैषां बलाबलम्
1,56,4,daṇḍākāre kabandhe vā dhvāṅkṣākāre 'tha kīlake dṛṣṭer'kamaṇḍale vyādhirbhrāntiścorārthanāśanam,दण्डाकारे कबन्धे वा ध्वाङ्क्षाकारे ऽथ कीलके दृष्टेर्ऽकमण्डले व्याधिर्भ्रान्तिश्चोरार्थनाशनम्
1,56,5,chatradhvajapatākādyasannibhastimitairdhvanaiḥ varimaṇḍalagairdhūmraiḥ sasphuliṅgairjagatkṣayaḥ,छत्रध्वजपताकाद्यसन्निभस्तिमितैर्ध्वनैः वरिमण्डलगैर्धूम्रैः सस्फुलिङ्गैर्जगत्क्षयः
1,56,6,sitaraktaiḥ pītakṛṣṇairvaṇairviprādipīḍanam ghnanti dvitricaturvarṇairbhuvi rājajanānmune,सितरक्तैः पीतकृष्णैर्वणैर्विप्रादिपीडनम् घ्नन्ति द्वित्रिचतुर्वर्णैर्भुवि राजजनान्मुने
1,56,7,ūrddhairbhānukaraistāmrairnāśa yāti camūpatiḥ pītairnṛpasutaḥ śvetaiḥ purodhāścitritairjanāḥ,ऊर्द्धैर्भानुकरैस्ताम्रैर्नाश याति चमूपतिः पीतैर्नृपसुतः श्वेतैः पुरोधाश्चित्रितैर्जनाः
1,56,8,dhūmrairnṛpapiśaṅgaistu jaladādhomukhairjagat śubhor'kaḥ śiśire tāmraḥ kuṅkumābhā vasaṃtike,धूम्रैर्नृपपिशङ्गैस्तु जलदाधोमुखैर्जगत् शुभोर्ऽकः शिशिरे ताम्रः कुङ्कुमाभा वसंतिके
1,56,9,grīṣmaścāpāṇḍuraścaiva vicitro jaladāgame padmodarābhaḥ śaradi hemante lohitacchaviḥ,ग्रीष्मश्चापाण्डुरश्चैव विचित्रो जलदागमे पद्मोदराभः शरदि हेमन्ते लोहितच्छविः
1,56,10,pītaḥ śīte vṛṣṭau grīṣme lohitabhāraviḥ rogānāvṛṣṭibhayakṛt kramādukto munīśvara,पीतः शीते वृष्टौ ग्रीष्मे लोहितभारविः रोगानावृष्टिभयकृत् क्रमादुक्तो मुनीश्वर
1,56,11,indracāpārddhamūrtistu bhānurbhūpavirodhakṛt śaśaraktanibhe bhānau saṃgrāmo na cirādbhuvi,इन्द्रचापार्द्धमूर्तिस्तु भानुर्भूपविरोधकृत् शशरक्तनिभे भानौ संग्रामो न चिराद्भुवि
1,56,12,mayūrapatra saṃkāśo dvādaśābdaṃ na varṣati candramāsadṛśo bhānuḥ kuryādbhūpāntaraṃ kṣitau,मयूरपत्र संकाशो द्वादशाब्दं न वर्षति चन्द्रमासदृशो भानुः कुर्याद्भूपान्तरं क्षितौ
1,56,13,arke śyāme kīṭabhayaṃ bhasmābhe rāṣṭrajaṃ tathā chidrer'kamaṇḍale dṛṣṭaṃ mahārājavināśanam,अर्के श्यामे कीटभयं भस्माभे राष्ट्रजं तथा छिद्रेर्ऽकमण्डले दृष्टं महाराजविनाशनम्
1,56,14,ghaṭākṛtiḥ kṣudbhayakṛtpurahā toraṇākṛtiḥ chatrākṛte deśahatiḥ khaṇḍabhānunṛpāntakṛt,घटाकृतिः क्षुद्भयकृत्पुरहा तोरणाकृतिः छत्राकृते देशहतिः खण्डभानुनृपान्तकृत्
1,56,15,udayāstamaye kāle vidyudulkāśaniryadi tadā nṛpavadho jñeyastvathavā rājavigrahaḥ,उदयास्तमये काले विद्युदुल्काशनिर्यदि तदा नृपवधो ज्ञेयस्त्वथवा राजविग्रहः
1,56,16,pakṣaṃ pakṣārddhamarkendupariviṣṭāvaharniśam rājānamanyaṃ kuruto lohitāmbudayāstagau,पक्षं पक्षार्द्धमर्केन्दुपरिविष्टावहर्निशम् राजानमन्यं कुरुतो लोहिताम्बुदयास्तगौ
1,56,17,udayāstamaye bhānurācchinnaḥ śastrasannibheḥ ghanairyuddhaṃ kharoṣṭrādyaiḥ pāparūpairbhayapradam,उदयास्तमये भानुराच्छिन्नः शस्त्रसन्निभेः घनैर्युद्धं खरोष्ट्राद्यैः पापरूपैर्भयप्रदम्
1,56,18,yāmyaśṛṅgonnattaścandraḥ śubhadī mīnameṣayoḥ saumyaśṛṅgonnataḥ śreṣṭho nṛyuṅmakarayostathā,याम्यशृङ्गोन्नत्तश्चन्द्रः शुभदी मीनमेषयोः सौम्यशृङ्गोन्नतः श्रेष्ठो नृयुङ्मकरयोस्तथा
1,56,19,ghaṭokṣṇastu samaḥ karkacāpayoḥ śarasannibhaḥ cāpavatkaurmahṝrṃyośca śūlabattulakarkayoḥ,घटोक्ष्णस्तु समः कर्कचापयोः शरसन्निभः चापवत्कौर्महॄर्ंयोश्च शूलबत्तुलकर्कयोः
1,56,20,viparītoditaścandro durbhikṣakalahapradaḥ āṣāḍhadvayamūlendradhiṣṇyānāṃ yāmyagaḥ śaśī,विपरीतोदितश्चन्द्रो दुर्भिक्षकलहप्रदः आषाढद्वयमूलेन्द्रधिष्ण्यानां याम्यगः शशी
1,56,21,agnipradasteyacaravanasarpavināśakṛt viśākhā mitrayoryāmyapārśvagaḥ pāpagaḥ śaśī,अग्निप्रदस्तेयचरवनसर्पविनाशकृत् विशाखा मित्रयोर्याम्यपार्श्वगः पापगः शशी
1,56,22,madhyamaḥ pitṛdaivatye dvidaive saimyagaḥ śaśī aprāpyapauṣṇabhādrāmadukṣāviśaśī śubhaḥ,मध्यमः पितृदैवत्ये द्विदैवे सैम्यगः शशी अप्राप्यपौष्णभाद्रामदुक्षाविशशी शुभः
1,56,23,madhyagodvāradakṣāṇi atītya navavāsavāt yamendrāhīśanoyeśamarutaścārddhatārakāḥ,मध्यगोद्वारदक्षाणि अतीत्य नववासवात् यमेन्द्राहीशनोयेशमरुतश्चार्द्धतारकाः
1,56,24,dhruvāditidvidaivāḥ syuradhyarddhāṃścāparāḥ samāḥ yāmyaśṛṅgonnato neṣṭaḥ śubhaḥ śukle pipīlikā,ध्रुवादितिद्विदैवाः स्युरध्यर्द्धांश्चापराः समाः याम्यशृङ्गोन्नतो नेष्टः शुभः शुक्ले पिपीलिका
1,56,25,kāryahāniḥ kāryavṛddhirhānirvṛddhiryathākramam subhikṣakṛdviśālenduraviśāloghanāśanaḥ,कार्यहानिः कार्यवृद्धिर्हानिर्वृद्धिर्यथाक्रमम् सुभिक्षकृद्विशालेन्दुरविशालोघनाशनः
1,56,26,adhomukhe śastrabhayaṅkalahodaṇḍasannibhe kujādyairnihate śṛṅge maṇḍale vā yathākramam,अधोमुखे शस्त्रभयङ्कलहोदण्डसन्निभे कुजाद्यैर्निहते शृङ्गे मण्डले वा यथाक्रमम्
1,56,27,kṣemādyaṃ vṛṣṭibhūpālajananāśaḥ prajāyate satyāṣṭanavamarkṣeṣu sodayādvikrime kuje,क्षेमाद्यं वृष्टिभूपालजननाशः प्रजायते सत्याष्टनवमर्क्षेषु सोदयाद्विक्रिमे कुजे
1,56,28,tadvakramuṣṇaṃsaṃjñaṃ syātprajāpīḍāgnisaṃbhavaḥ daśamaikādaśe ṛkṣe dvādaśarvāgratīpayaḥ,तद्वक्रमुष्णंसंज्ञं स्यात्प्रजापीडाग्निसंभवः दशमैकादशे ऋक्षे द्वादशर्वाग्रतीपयः
1,56,29,kūkraṃ vakramukhaṃ jñeyaṃ sasyavṛṣṭivināśakṛt kuje trayodaśe ṛkṣe vakrite vā caturdaśe,कूक्रं वक्रमुखं ज्ञेयं सस्यवृष्टिविनाशकृत् कुजे त्रयोदशे ऋक्षे वक्रिते वा चतुर्दशे
1,56,30,bālāsyacakraṃ tattasminsasyavṛṣṭivināśanam pañcadaśe ṣoḍaśarkṣe vakre syādrudhirānanam,बालास्यचक्रं तत्तस्मिन्सस्यवृष्टिविनाशनम् पञ्चदशे षोडशर्क्षे वक्रे स्याद्रुधिराननम्
1,56,31,durbhikṣaṃ kṣudbhayaṃ rogānkaroti kṣitinandanaḥ aṣṭādaśe saptadaśe tadvakraṃ muśalāhvayam,दुर्भिक्षं क्षुद्भयं रोगान्करोति क्षितिनन्दनः अष्टादशे सप्तदशे तद्वक्रं मुशलाह्वयम्
1,56,32,durbhikṣaṃ dhanadhānyādināśane bhayakṛtsadā phaālgunyorudito bhaumo vaiśvadeve pratīpagaḥ,दुर्भिक्षं धनधान्यादिनाशने भयकृत्सदा फआल्गुन्योरुदितो भौमो वैश्वदेवे प्रतीपगः
1,56,33,astagaścaturāsyārkṣe lokatrayavināśakṛt uditaḥ śravaṇe puṣye vaktṛgośvanahānidaḥ,अस्तगश्चतुरास्यार्क्षे लोकत्रयविनाशकृत् उदितः श्रवणे पुष्ये वक्तृगोश्वनहानिदः
1,56,34,yaddiggo 'bhyudito bhaumastaddigbhūpabhayapradaḥ madhāmadhyagato bhaumastatra caiva pratīpagaḥ,यद्दिग्गो ऽभ्युदितो भौमस्तद्दिग्भूपभयप्रदः मधामध्यगतो भौमस्तत्र चैव प्रतीपगः
1,56,35,avṛṣṭiśastrabhayadaḥ pīḍyaṃ devā nṛpantakṛt pitṛdvidaivadhātṝṇāṃ bhidyante gaṇḍatārakāḥ,अवृष्टिशस्त्रभयदः पीड्यं देवा नृपन्तकृत् पितृद्विदैवधातॄणां भिद्यन्ते गण्डतारकाः
1,56,36,durbhikṣaṃ maraṇaṃ rogaṃ karoti kṣitijastadā triṣūttarāsu rohiṇyāṃ nairṛte śravaṇe mṛge,दुर्भिक्षं मरणं रोगं करोति क्षितिजस्तदा त्रिषूत्तरासु रोहिण्यां नैरृते श्रवणे मृगे
1,56,37,avṛṣaaṭidaścaranbhaumo dakṣiṇerohiṇīsthitaḥ bhūmijaḥ sarvadhiṣṇyānāmudagāmī śubhaghapradaḥ,अवृषअटिदश्चरन्भौमो दक्षिणेरोहिणीस्थितः भूमिजः सर्वधिष्ण्यानामुदगामी शुभघप्रदः
1,56,38,yāmyago 'niṣṭaphalado bhavedbhedakaro nṛṇām vinotpātena śaśinaḥ kadācinnodayaṃ vrajet,याम्यगो ऽनिष्टफलदो भवेद्भेदकरो नृणाम् विनोत्पातेन शशिनः कदाचिन्नोदयं व्रजेत्
1,56,39,anāvṛṣṭāgnibhayakṛdanarthanṛpavigrahaṛ vasuvaiṣṇavaviśvendudhātṛbheṣu caranbudhaḥ,अनावृष्टाग्निभयकृदनर्थनृपविग्रहऋ वसुवैष्णवविश्वेन्दुधातृभेषु चरन्बुधः
1,56,40,bhinatti yadi tattārāṃ bādhāvṛṣṭibhayaṅkaraḥ ārdrādipitṛbhānteṣu dṛśyate yadi candrajaḥ,भिनत्ति यदि तत्तारां बाधावृष्टिभयङ्करः आर्द्रादिपितृभान्तेषु दृश्यते यदि चन्द्रजः
1,56,41,tadā durbhikṣakalaharogānāvṛṣṭibhītikṛt hastādiṣaṭsu tārāsu vicarannindunandanaḥ,तदा दुर्भिक्षकलहरोगानावृष्टिभीतिकृत् हस्तादिषट्सु तारासु विचरन्निन्दुनन्दनः
1,56,42,kṣemaṃ subhikṣamārogyaṃ kurute roganāśanam ahirbudhnyāryamāgneyayāmyabheṣu caranbudhaḥ,क्षेमं सुभिक्षमारोग्यं कुरुते रोगनाशनम् अहिर्बुध्न्यार्यमाग्नेययाम्यभेषु चरन्बुधः
1,56,43,bhiṣaktaraṅgavāṇijyavṛttīnāṃ nāśakṛttādā pūrvātrayecaransaumyo yogatārāṃ bhinatti cet,भिषक्तरङ्गवाणिज्यवृत्तीनां नाशकृत्तादा पूर्वात्रयेचरन्सौम्यो योगतारां भिनत्ति चेत्
1,56,44,kṣucchastrānalacaurebhyo bhayadaḥ prāṇināṃ tadā yāmyāgnidhātṛvāyavyadhiṣṇayeṣu prākṛtā gatiḥ,क्षुच्छस्त्रानलचौरेभ्यो भयदः प्राणिनां तदा याम्याग्निधातृवायव्यधिष्णयेषु प्राकृता गतिः
1,56,45,raudrendusārpapitryeṣu jñeyā miśrāhvayā gatiḥ bhāgyāryamejyāditiṣu saṃkṣiptā gatirucyate,रौद्रेन्दुसार्पपित्र्येषु ज्ञेया मिश्राह्वया गतिः भाग्यार्यमेज्यादितिषु संक्षिप्ता गतिरुच्यते
1,56,46,gatitīkṣṇājacaraṇāhirbudhyabhāśribheṣuyā yomātikātiviśvābumūlamatsyainyajasya ca,गतितीक्ष्णाजचरणाहिर्बुध्यभाश्रिभेषुया योमातिकातिविश्वाबुमूलमत्स्यैन्यजस्य च
1,56,47,ghorā gatirharitvāṣṭravasuvāruṇabheṣu ca indrāgnimitramārtaṇḍabheṣu pāpāhvayāgatiḥ,घोरा गतिर्हरित्वाष्ट्रवसुवारुणभेषु च इन्द्राग्निमित्रमार्तण्डभेषु पापाह्वयागतिः
1,56,48,prākṛtādyāsu gati hyudito 'stamitopivā yāvantyeva dinānyeṣa dṛśyastāvatyadṛśyagaḥ,प्राकृताद्यासु गति ह्युदितो ऽस्तमितोपिवा यावन्त्येव दिनान्येष दृश्यस्तावत्यदृश्यगः
1,56,49,catvāriṃśatkramātriṃśadravīndra bhūsuto nava pañcadaśaikādaśabhirdivasaiḥ śaśinandanaḥ,चत्वारिंशत्क्रमात्रिंशद्रवीन्द्र भूसुतो नव पञ्चदशैकादशभिर्दिवसैः शशिनन्दनः
1,56,50,prākṛtāyāṃ gataḥ saumyaḥ kṣemārogyasubhikṣakṛt miśrasakṣiptayormadhye phalado 'nyāsu vṛṣṭidaḥ,प्राकृतायां गतः सौम्यः क्षेमारोग्यसुभिक्षकृत् मिश्रसक्षिप्तयोर्मध्ये फलदो ऽन्यासु वृष्टिदः
1,56,51,vaiśākha śrāvaṇe pauṣe āṣāḍhe 'bhyudito budhaḥ jagatāṃ pāpaphaladastvitareṣu śubhapradaḥ,वैशाख श्रावणे पौषे आषाढे ऽभ्युदितो बुधः जगतां पापफलदस्त्वितरेषु शुभप्रदः
1,56,52,iṣorjamāsayoḥ śastradurbhikṣāgnibhayapradaḥ uditaścandrajaḥ śreṣṭho rajatasphaṭikopayaḥ,इषोर्जमासयोः शस्त्रदुर्भिक्षाग्निभयप्रदः उदितश्चन्द्रजः श्रेष्ठो रजतस्फटिकोपयः
1,56,53,dvibhāṭajodimāstasya pañcamaikādaśāstrimādhavaḥ śubhado jyeṣṭo nṛṇāṃ madhyaphalapradaḥ śucirmadhyo nabhaḥ śreṣṭho bhādraḥ śreṣṭhaḥ kvacinnaraḥ,द्विभाटजोदिमास्तस्य पञ्चमैकादशास्त्रिमाधवः शुभदो ज्येष्टो नृणां मध्यफलप्रदः शुचिर्मध्यो नभः श्रेष्ठो भाद्रः श्रेष्ठः क्वचिन्नरः
1,56,54,kārtiko mārgaśīrṣaśca nṛṇāṃ duṣṭaphalapradaḥ śubhapradau pauṣamādhau madhyamau phaālguno madhuḥ,कार्तिको मार्गशीर्षश्च नृणां दुष्टफलप्रदः शुभप्रदौ पौषमाधौ मध्यमौ फआल्गुनो मधुः
1,56,55,mādhavaḥ śubhado jyeṣṭo nṛṇāṃ madhyaphalapradaḥ śucirmadhyo nabhaḥ śreṣṭho bhādraḥ śreṣṭhaḥ kvacinnara,माधवः शुभदो ज्येष्टो नृणां मध्यफलप्रदः शुचिर्मध्यो नभः श्रेष्ठो भाद्रः श्रेष्ठः क्वचिन्नर
1,56,56,atiśreṣṭha iṣaḥ prokto māsānāṃ phalamīdṛśam saumye bhāge caranbhānāṃ kṣemārogyasubhikṣakṛt,अतिश्रेष्ठ इषः प्रोक्तो मासानां फलमीदृशम् सौम्ये भागे चरन्भानां क्षेमारोग्यसुभिक्षकृत्
1,56,57,viparīto gururyāmye madhye carati madhyamam pītāgniśyāmaharitaraktavarṇogirāḥ kramāt,विपरीतो गुरुर्याम्ये मध्ये चरति मध्यमम् पीताग्निश्यामहरितरक्तवर्णोगिराः क्रमात्
1,56,58,vyādhyagnicauraśastrāstrabhayadaḥ prāṇināṃ bhavet anāvṛṣṭiṃ bhūmnanibhaḥ karoti surapūjitaḥ,व्याध्यग्निचौरशस्त्रास्त्रभयदः प्राणिनां भवेत् अनावृष्टिं भूम्ननिभः करोति सुरपूजितः
1,56,59,divādṛṣṭo nṛpavadhyāmayaṃvārāṣṭranāśanam saṃvatsaraśarīraṃ syātkṛttikā rohiṇī tathā,दिवादृष्टो नृपवध्यामयंवाराष्ट्रनाशनम् संवत्सरशरीरं स्यात्कृत्तिका रोहिणी तथा
1,56,60,nābhistvāpāṭhayugalamādrī hṛtkusumaṃ maghā durbhikṣāgnimarudbhītiḥ śarīraṃ krūrapīḍite,नाभिस्त्वापाठयुगलमाद्री हृत्कुसुमं मघा दुर्भिक्षाग्निमरुद्भीतिः शरीरं क्रूरपीडिते
1,56,61,nābhyāṃ kṣuttṛṅbhayaṃ puṣye samyaṅmūlaphalakṣayaḥ hṛdayeśasya nidhanaṃ śubhaṃ syātsaṃyutaiḥ śubhaiḥ,नाभ्यां क्षुत्तृङ्भयं पुष्ये सम्यङ्मूलफलक्षयः हृदयेशस्य निधनं शुभं स्यात्संयुतैः शुभैः
1,56,62,śasyavṛddhiḥ prajārogyaṃ yuddhaṃ jīvātyavarṣaṇam iti dvijātimadhyāṃ tu gonṛpastrīsukhaṃ mahat,शस्यवृद्धिः प्रजारोग्यं युद्धं जीवात्यवर्षणम् इति द्विजातिमध्यां तु गोनृपस्त्रीसुखं महत्
1,56,63,niḥsvanāvṛṣṭiphaṇi bhirvṛṣṭiḥ svāsthyaṃ mahotsavaḥ mahārghamapi saṃpattirdeśanāśo 'tivarṣaṇam,निःस्वनावृष्टिफणि भिर्वृष्टिः स्वास्थ्यं महोत्सवः महार्घमपि संपत्तिर्देशनाशो ऽतिवर्षणम्
1,56,64,avairaṃ rogamabhayaṃ rogabhīḥ sasyavarṣaṇe rogo dhānyaṃ nabho 'dṛṣṭimaghādyṛkṣagate gurau,अवैरं रोगमभयं रोगभीः सस्यवर्षणे रोगो धान्यं नभो ऽदृष्टिमघाद्यृक्षगते गुरौ
1,56,65,saumyamadhyamayāmyeṣu mārgeṣu vīthikātrayam śukrasya dastrabhājjñeyaṃ paryāyaiśca tribhistribhiḥ,सौम्यमध्यमयाम्येषु मार्गेषु वीथिकात्रयम् शुक्रस्य दस्त्रभाज्ज्ञेयं पर्यायैश्च त्रिभिस्त्रिभिः
1,56,66,nāgebhairāvatāścaiva vṛṣabhoṣṭrakharāhvayāḥ mṛgāñjadahanākhyāḥ syuryāmayāntā vīthayo nava,नागेभैरावताश्चैव वृषभोष्ट्रखराह्वयाः मृगाञ्जदहनाख्याः स्युर्यामयान्ता वीथयो नव
1,56,67,saumya mārge ca tisṛṣu caranvīthiṣu bhārgavaḥ dhānyārthavṛṣṭisasyānāṃ paripūrti karoti hi,सौम्य मार्गे च तिसृषु चरन्वीथिषु भार्गवः धान्यार्थवृष्टिसस्यानां परिपूर्ति करोति हि
1,56,68,madhyamārge ca tisṛṣu sarvamapyadhamaṃ phalam pūrvasyāṃ diśi meghastu śubhadaḥ pitṛpañcake,मध्यमार्गे च तिसृषु सर्वमप्यधमं फलम् पूर्वस्यां दिशि मेघस्तु शुभदः पितृपञ्चके
1,56,69,svātitraye paścimāyāṃ tasyāṃ śukrastathāvidhaḥ viparīte tvanāvṛṣṭidṛdbudhasaṃyutaḥ,स्वातित्रये पश्चिमायां तस्यां शुक्रस्तथाविधः विपरीते त्वनावृष्टिदृद्बुधसंयुतः
1,56,70,kṛṣṇāṣṭamyāṃ caturdaśyāmamāyāṃ ca yadā sitaḥ undayāstamanaṃ yāti tadā jalamayī mahī,कृष्णाष्टम्यां चतुर्दश्याममायां च यदा सितः उन्दयास्तमनं याति तदा जलमयी मही
1,56,71,mithaḥ saptamarāśisthau paścātprāgvīthisaṃsthitau guruśukrāvanāvṛṣṭidurbhikṣasamarapradau,मिथः सप्तमराशिस्थौ पश्चात्प्राग्वीथिसंस्थितौ गुरुशुक्रावनावृष्टिदुर्भिक्षसमरप्रदौ
1,56,72,kujajñajīvaravijāḥ śukrasyāgresarā yadi yuddhāntivāyurdurbhikṣajalanāśakarā matāḥ,कुजज्ञजीवरविजाः शुक्रस्याग्रेसरा यदि युद्धान्तिवायुर्दुर्भिक्षजलनाशकरा मताः
1,56,73,jalamitrāryamāhīndranakṣatreṣu subhikṣakṛt sacchastrāvṛṣṭido mūle 'hirbudhnyabhayorbhayam,जलमित्रार्यमाहीन्द्रनक्षत्रेषु सुभिक्षकृत् सच्छस्त्रावृष्टिदो मूले ऽहिर्बुध्न्यभयोर्भयम्
1,56,74,śravaṇānilahtārdrābharaṇībhāgyameṣu ca caratrchaiścaro nṝṇāṃ subhikṣārogyasyakṛt,श्रवणानिलह्तार्द्राभरणीभाग्यमेषु च चरत्र्छैश्चरो नॄणां सुभिक्षारोग्यस्यकृत्
1,56,75,mukhe caikaṃ gude dve ca trīṇi ke nayane dvayam hṛdaye pañca ṛkṣāṇi vāmahaste catuṣṭayam,मुखे चैकं गुदे द्वे च त्रीणि के नयने द्वयम् हृदये पञ्च ऋक्षाणि वामहस्ते चतुष्टयम्
1,56,76,vāmapāde tathā trīṇi dakṣiṇe trīṇe bhāni ca catvāri dakṣiṇe haste janmabhādravijasthitiḥ,वामपादे तथा त्रीणि दक्षिणे त्रीणे भानि च चत्वारि दक्षिणे हस्ते जन्मभाद्रविजस्थितिः
1,56,77,rogo lābhastathā hānirlābhaḥ saukhyaṃ ca bandhanam āyāsaḥ śreṣṭhayātrā ca dhanalābhaḥ kramātphalam,रोगो लाभस्तथा हानिर्लाभः सौख्यं च बन्धनम् आयासः श्रेष्ठयात्रा च धनलाभः क्रमात्फलम्
1,56,78,bahudhāravijastvetadvakragaḥ phalamīdṛśam karotyeva samaḥ sāmyaṃ śīghrageṣūtkramātphalam,बहुधारविजस्त्वेतद्वक्रगः फलमीदृशम् करोत्येव समः साम्यं शीघ्रगेषूत्क्रमात्फलम्
1,56,79,viṣṇucakrotkṛttaśirāḥ haṅguḥ pūyūṣapānataḥ amṛtyutāṃ gatastatra kheṭastatra kheṭatve parikalpitaḥ,विष्णुचक्रोत्कृत्तशिराः हङ्गुः पूयूषपानतः अमृत्युतां गतस्तत्र खेटस्तत्र खेटत्वे परिकल्पितः
1,56,80,varaṇadhāturarkendū tudateḥ sarvaparvaṇi vikṣepāvanatervaṅgādgāhurdūragatastayoḥ,वरणधातुरर्केन्दू तुदतेः सर्वपर्वणि विक्षेपावनतेर्वङ्गाद्गाहुर्दूरगतस्तयोः
1,56,81,ṣaṇmāsavṛddhyā grahaṇaṃ śodhayendravicandrayoḥ parveśāstu tathā satyadevā khyāditaḥ kramāt,षण्मासवृद्ध्या ग्रहणं शोधयेन्द्रविचन्द्रयोः पर्वेशास्तु तथा सत्यदेवा ख्यादितः क्रमात्
1,56,82,brahmendrvindradhanādhīśavaruṇāgniyamāhvayoḥ paśusasyadvijātīnāṃ vṛddhirbrahme tu parvaṇi,ब्रह्मेन्द्र्विन्द्रधनाधीशवरुणाग्नियमाह्वयोः पशुसस्यद्विजातीनां वृद्धिर्ब्रह्मे तु पर्वणि
1,56,83,tadvadeva phalaṃ saumye śleṣmapīḍā ca parvaṇi virodho bhūbhujāṃ duḥkhamaindre sasyavināśanam,तद्वदेव फलं सौम्ये श्लेष्मपीडा च पर्वणि विरोधो भूभुजां दुःखमैन्द्रे सस्यविनाशनम्
1,56,84,dhanināṃ dhanahāniḥ syātkauberaṃ dhānyavardhanam nṛpāṇāmaśivaṃ kṣemamitareṣāṃ ca vāruṇe,धनिनां धनहानिः स्यात्कौबेरं धान्यवर्धनम् नृपाणामशिवं क्षेममितरेषां च वारुणे
1,56,85,pravarṣaṇaṃ sasyavṛddhiḥ kṣemaṃ hautāśaparvaṇi anāvṛṣṭiḥ sasyahānirdurbhikṣaṃ yāmyaparvaṇi,प्रवर्षणं सस्यवृद्धिः क्षेमं हौताशपर्वणि अनावृष्टिः सस्यहानिर्दुर्भिक्षं याम्यपर्वणि
1,56,86,velāhīne syahānirnṛpāṇāṃ dāruṇaṃ raṇam ativele puṣpahānirbhayaṃ sasyavināśanam,वेलाहीने स्यहानिर्नृपाणां दारुणं रणम् अतिवेले पुष्पहानिर्भयं सस्यविनाशनम्
1,56,87,ekasminneva māse tu candrārkagrahaṇaṃ yadā virodho dharaṇīśānāmarthavṛṣṭivināśanam,एकस्मिन्नेव मासे तु चन्द्रार्कग्रहणं यदा विरोधो धरणीशानामर्थवृष्टिविनाशनम्
1,56,88,grastoditāvastamitau nṛpadhānyavināśadau sarvagrastāvinendūtu kṣudvyādhyagnibhayapradau,ग्रस्तोदितावस्तमितौ नृपधान्यविनाशदौ सर्वग्रस्ताविनेन्दूतु क्षुद्व्याध्यग्निभयप्रदौ
1,56,89,saumyāyane kṣatraviprānitarāṃhanti dakṣiṇe dvijātīṃścakramāddhanti rāhudṛṣṭoragāditaḥ,सौम्यायने क्षत्रविप्रानितरांहन्ति दक्षिणे द्विजातींश्चक्रमाद्धन्ति राहुदृष्टोरगादितः
1,56,90,tathaiva grāmabhedāḥ syurmokṣabhe dāstathā daśa no śaktā lakṣituṃ devāḥ kiṃ punaḥ prākṛtā janāḥ,तथैव ग्रामभेदाः स्युर्मोक्षभे दास्तथा दश नो शक्ता लक्षितुं देवाः किं पुनः प्राकृता जनाः
1,56,91,ānīya kheṭāngaṇitāṃsteṣāṃ vāraṃ vicintayet śubhāśubhānyaiḥ kālasya grāhayāmo hi lakṣaṇam,आनीय खेटान्गणितांस्तेषां वारं विचिन्तयेत् शुभाशुभान्यैः कालस्य ग्राहयामो हि लक्षणम्
1,56,92,tasmādanveṣaṇīyaṃ tatkālajñānāya dhīmatā utpātarūpāḥ ketūnāmudayāstamayā nṛṇām,तस्मादन्वेषणीयं तत्कालज्ञानाय धीमता उत्पातरूपाः केतूनामुदयास्तमया नृणाम्
1,56,93,divyāntarikṣā bhaumāste śubhāśubhaphalapradāḥ yajñadhvajāstrabhavanarakṣavṛddhiṅgajopamāḥ,दिव्यान्तरिक्षा भौमास्ते शुभाशुभफलप्रदाः यज्ञध्वजास्त्रभवनरक्षवृद्धिङ्गजोपमाः
1,56,94,stambhaśūlāṅkuśākārā āntarikṣāḥ prakīrtitāḥ nakṣatrasaṃsthitā divyā bhaumā ye bhūmisaṃsthitāḥ,स्तम्भशूलाङ्कुशाकारा आन्तरिक्षाः प्रकीर्तिताः नक्षत्रसंस्थिता दिव्या भौमा ये भूमिसंस्थिताः
1,56,95,eko 'pi bhinnarūpaḥ syājjanturnāma śubhāya vai yāvanto divasānketurdṛśyate vividhātmakaḥ,एको ऽपि भिन्नरूपः स्याज्जन्तुर्नाम शुभाय वै यावन्तो दिवसान्केतुर्दृश्यते विविधात्मकः
1,56,96,tāvanmāsaiḥ phalaṃ yacchatyaṣṭau sāravyavatsaraiḥ ye divyāḥ ketavaste 'pi śaśvajjīvaphalapradāḥ,तावन्मासैः फलं यच्छत्यष्टौ सारव्यवत्सरैः ये दिव्याः केतवस्ते ऽपि शश्वज्जीवफलप्रदाः
1,56,97,hrasvaḥ snigdhaḥ suprasannaḥ śvetaketuḥ suvṛṣṭikṛt kṣiprādastamayaṃ yāti dīrghaketu ravṛṣṭikṛt,ह्रस्वः स्निग्धः सुप्रसन्नः श्वेतकेतुः सुवृष्टिकृत् क्षिप्रादस्तमयं याति दीर्घकेतु रवृष्टिकृत्
1,56,98,aniṣṭado dhūmaketuḥ śakracāpasamaprabhaḥ dvitricatuḥśūlarūpaḥ sa ca rājyāntakṛnmataḥ,अनिष्टदो धूमकेतुः शक्रचापसमप्रभः द्वित्रिचतुःशूलरूपः स च राज्यान्तकृन्मतः
1,56,99,maṇihārastuvarṇābhā dīptimanto 'rkasūnavaḥ ketavaścoditāḥ pūrvāparayornṛpahānidāḥ,मणिहारस्तुवर्णाभा दीप्तिमन्तो ऽर्कसूनवः केतवश्चोदिताः पूर्वापरयोर्नृपहानिदाः
1,56,100,vaṃsukabiṃbakṣitijacchukatuṇḍādisannibhāḥ hutāśanoditāste 'pi ketavaḥ phaladāḥ smṛtāḥ,वंसुकबिंबक्षितिजच्छुकतुण्डादिसन्निभाः हुताशनोदितास्ते ऽपि केतवः फलदाः स्मृताः
1,56,101,bhūsutā jalatailābhā vartulāḥ kṣudbhayapradāḥ subhikṣakṣemadāḥ śvetaketavaḥ somasūnavaḥ,भूसुता जलतैलाभा वर्तुलाः क्षुद्भयप्रदाः सुभिक्षक्षेमदाः श्वेतकेतवः सोमसूनवः
1,56,102,pitāmahātmajaḥ ketustrivarṇastridaśānvitaḥ brahmadaṇḍāddhūmaketuḥ prajānāmantakṛnmataḥ,पितामहात्मजः केतुस्त्रिवर्णस्त्रिदशान्वितः ब्रह्मदण्डाद्धूमकेतुः प्रजानामन्तकृन्मतः
1,56,103,aiśānyāṃ bhārgavasutāḥ śvetarūpāstvaniṣṭadāḥ aniṣṭadāḥ paṅgusutā viśikhāḥ kamakāhvayāḥ,ऐशान्यां भार्गवसुताः श्वेतरूपास्त्वनिष्टदाः अनिष्टदाः पङ्गुसुता विशिखाः कमकाह्वयाः
1,56,104,vikacākhyā gurusutā veṣṭā yāmye sthitā api sūkṣmāḥ śuklā budhasutāścaurarogabhayapradāḥ,विकचाख्या गुरुसुता वेष्टा याम्ये स्थिता अपि सूक्ष्माः शुक्ला बुधसुताश्चौररोगभयप्रदाः
1,56,105,kujātmajāḥ kuṅkumākhyā raktāḥ śūlāstvaniṣṭadāḥ agnijā viśvarūpākhyā agnivarṇāḥ sukhapradāḥ,कुजात्मजाः कुङ्कुमाख्या रक्ताः शूलास्त्वनिष्टदाः अग्निजा विश्वरूपाख्या अग्निवर्णाः सुखप्रदाः
1,56,106,aruṇāḥ śyāmalākārā arkaputrāśca pāpadāḥ śukrajā ṛkṣasadṛśāḥ ke tavaḥ śubhadāyakāḥ,अरुणाः श्यामलाकारा अर्कपुत्राश्च पापदाः शुक्रजा ऋक्षसदृशाः के तवः शुभदायकाः
1,56,107,kṛttikāsu bhavo dhūmaketurnūnaṃ prajākṣayaḥ prāsādavṛkṣaśaileṣu jāto rājñāṃ vināśakṛt,कृत्तिकासु भवो धूमकेतुर्नूनं प्रजाक्षयः प्रासादवृक्षशैलेषु जातो राज्ञां विनाशकृत्
1,56,108,subhikṣakṛtkaumudākhyaḥ ketuḥ kumudasannibhaḥ āvartaketusaṃdhyāyāṃ śaśiro neṣṭadāyakaḥ,सुभिक्षकृत्कौमुदाख्यः केतुः कुमुदसन्निभः आवर्तकेतुसंध्यायां शशिरो नेष्टदायकः
1,56,109,brahmadevamanormāna pitryaṃ sauraṃ ca sāvanam cāndramārkṣaṃ gurormānamiti mānāni vai navaḥ,ब्रह्मदेवमनोर्मान पित्र्यं सौरं च सावनम् चान्द्रमार्क्षं गुरोर्मानमिति मानानि वै नवः
1,56,110,eteṣāṃ navamānānāṃ vyavahāro 'tra pañcabhiḥ teṣāṃ pṛthakpṛthakkāryaṃ vakṣyate vyavahārataḥ,एतेषां नवमानानां व्यवहारो ऽत्र पञ्चभिः तेषां पृथक्पृथक्कार्यं वक्ष्यते व्यवहारतः
1,56,111,grahāṇāṃ nikhilaścāro gṛhyate saura mānataḥ vṛṣṭervidhānaṃ strīgarbhaḥ sāvanenaiva gṛhyate,ग्रहाणां निखिलश्चारो गृह्यते सौर मानतः वृष्टेर्विधानं स्त्रीगर्भः सावनेनैव गृह्यते
1,56,112,pravarṣaṇāṃ same garbhauṃ nākṣatreṇa pragṛhyate yātrodvāhavratakṣaure tithivarṣeśanirṇayaḥ,प्रवर्षणां समे गर्भौं नाक्षत्रेण प्रगृह्यते यात्रोद्वाहव्रतक्षौरे तिथिवर्षेशनिर्णयः
1,56,113,parvavāstūpavāsādi kṛtsnaṃ cāndreṇa gṛhyate gṛhyate gurumānena prabhavādyabdalakṣaṇam,पर्ववास्तूपवासादि कृत्स्नं चान्द्रेण गृह्यते गृह्यते गुरुमानेन प्रभवाद्यब्दलक्षणम्
1,56,114,tattanmāsairdvādaśabhistattadaṣṭau bhavettataḥ gurumadhyamacāreṇaṣaṣṭyabdāḥ prabhāvādayaḥ,तत्तन्मासैर्द्वादशभिस्तत्तदष्टौ भवेत्ततः गुरुमध्यमचारेणषष्ट्यब्दाः प्रभावादयः
1,56,115,prabhavo vibhavaḥ śuklaḥ pramodo 'tha prajāpatiḥ aṅgirāḥ śrīmukho bhāvo yuvā dhātā tathaiva ca,प्रभवो विभवः शुक्लः प्रमोदो ऽथ प्रजापतिः अङ्गिराः श्रीमुखो भावो युवा धाता तथैव च
1,56,116,īśvaro bahudhānyaśca pramāthī vikramo vṛṣaḥ citrabhānuḥsubhānuśca tāraṇaḥ pārthivo 'vyayaḥ,ईश्वरो बहुधान्यश्च प्रमाथी विक्रमो वृषः चित्रभानुःसुभानुश्च तारणः पार्थिवो ऽव्ययः
1,56,117,sarvajitsarvadhārī ca virodhī vikṛtaḥ kharaḥ nandano vijayaścaiva jayo manmathadurmukhau,सर्वजित्सर्वधारी च विरोधी विकृतः खरः नन्दनो विजयश्चैव जयो मन्मथदुर्मुखौ
1,56,118,hemalaṃbo vilaṃbaśca vikārī śārvarī lavaḥ śubhakṛcchobhanaḥ krodhī viśvāvasuparābhavau,हेमलंबो विलंबश्च विकारी शार्वरी लवः शुभकृच्छोभनः क्रोधी विश्वावसुपराभवौ
1,56,119,plavaṅgaḥ kīlakaḥ saumyaḥ sāmāptaśca virodhakṛt paribhāvī pramādī ca ānando rākṣaso 'nalaḥ,प्लवङ्गः कीलकः सौम्यः सामाप्तश्च विरोधकृत् परिभावी प्रमादी च आनन्दो राक्षसो ऽनलः
1,56,120,piṅgalaḥ kālayuktaśca siddhārtho raudradurmatīḥ dundubhīrudhirodgarī raktākṣaḥ krodhanaḥ kṣayaḥ,पिङ्गलः कालयुक्तश्च सिद्धार्थो रौद्रदुर्मतीः दुन्दुभीरुधिरोद्गरी रक्ताक्षः क्रोधनः क्षयः
1,56,121,nāmatulyaphalāḥ sarve vijñeyāḥ ṣaṣṭivatsarāḥ yugaṃ syātpañcabhirvarṣairyugānyevaṃ tu dvādaśa,नामतुल्यफलाः सर्वे विज्ञेयाः षष्टिवत्सराः युगं स्यात्पञ्चभिर्वर्षैर्युगान्येवं तु द्वादश
1,56,122,teṣāmīśāḥ kramājjñeyā viṣṇurdevapurohitaḥ purandaro lohitaśca tvaṣṭāhirbudhnyasaṃjñakaḥ,तेषामीशाः क्रमाज्ज्ञेया विष्णुर्देवपुरोहितः पुरन्दरो लोहितश्च त्वष्टाहिर्बुध्न्यसंज्ञकः
1,56,123,pitaraśca tato viśve śaśīndrādgnayaśino bhagaḥ tathā yugasya varṣe śāstvagninenduvidhīśvarāḥ,पितरश्च ततो विश्वे शशीन्द्राद्ग्नयशिनो भगः तथा युगस्य वर्षे शास्त्वग्निनेन्दुविधीश्वराः
1,56,124,athādveśacamūnāthasasyapānāṃ balābalam tatkālaṃ grahacāraṃ ca samyak jñātvā phalaṃ padet,अथाद्वेशचमूनाथसस्यपानां बलाबलम् तत्कालं ग्रहचारं च सम्यक् ज्ञात्वा फलं पदेत्
1,56,125,saumyā yanaṃ māsaṣaṭkaṃ mṛgādyaṃ bhānubhuktitaḥ ahaḥ surāṇāṃ tadrātriḥ karkādyaṃ dakṣiṇāyanam,सौम्या यनं मासषट्कं मृगाद्यं भानुभुक्तितः अहः सुराणां तद्रात्रिः कर्काद्यं दक्षिणायनम्
1,56,126,gṛhapraveśavaivāhapratiṣṭāmaiñjibandhanam madhādau maṅgalaṃ karma vidheyaṃ cottarāyaṇe,गृहप्रवेशवैवाहप्रतिष्टामैञ्जिबन्धनम् मधादौ मङ्गलं कर्म विधेयं चोत्तरायणे
1,56,127,yāmyāyane garhitaṃ ca karma yatnātpraśasyate mādhādi māsau dvau dvau ca ṛtavaḥ śiśirādayaḥ,याम्यायने गर्हितं च कर्म यत्नात्प्रशस्यते माधादि मासौ द्वौ द्वौ च ऋतवः शिशिरादयः
1,56,128,mṛgācchiśiravasaṃtaśca grīṣmāḥ syuścottarāyaṇe varṣā śaraśca hemantaḥ karkādvai dakṣiṇāyane,मृगाच्छिशिरवसंतश्च ग्रीष्माः स्युश्चोत्तरायणे वर्षा शरश्च हेमन्तः कर्काद्वै दक्षिणायने
1,56,129,cāndro darśīvadhiḥ sauraḥ saṃkrātyā sāvano dineḥ triṃśadbhiścandrabhagaṇo māso nākṣatrasaṃjñakaḥ,चान्द्रो दर्शीवधिः सौरः संक्रात्या सावनो दिनेः त्रिंशद्भिश्चन्द्रभगणो मासो नाक्षत्रसंज्ञकः
1,56,130,madhuśca mādhavaḥ śukraḥ śuciścātha nabhastataḥ nabhasya iṣa ūrjaśca sahāścaiva sahasyakaḥ,मधुश्च माधवः शुक्रः शुचिश्चाथ नभस्ततः नभस्य इष ऊर्जश्च सहाश्चैव सहस्यकः
1,56,131,tapāstapasya kramaśaścaitrādīnāṃ samāhvayā yasminmāse paurṇamāsī yena dhiṣṇena saṃyutā,तपास्तपस्य क्रमशश्चैत्रादीनां समाह्वया यस्मिन्मासे पौर्णमासी येन धिष्णेन संयुता
1,56,132,tannakṣatrāhvayo māsaḥ paurṇamāsī tadāhvayā tatpakṣau daiva pitrākhyau śuklakṛṣṇau tathāpare,तन्नक्षत्राह्वयो मासः पौर्णमासी तदाह्वया तत्पक्षौ दैव पित्राख्यौ शुक्लकृष्णौ तथापरे
1,56,133,śubhāśubhe karmaṇi ca praśastau bhavataḥ sadā kramāttithīnāṃ brahmāgnī viriñciviṣṇuśailajāḥ,शुभाशुभे कर्मणि च प्रशस्तौ भवतः सदा क्रमात्तिथीनां ब्रह्माग्नी विरिञ्चिविष्णुशैलजाः
1,56,134,vināyakayamau nāgacandrau skandor'kavāsavau mahendravāsavau nāgadurgādaṇḍadharāhvayaḥ,विनायकयमौ नागचन्द्रौ स्कन्दोर्ऽकवासवौ महेन्द्रवासवौ नागदुर्गादण्डधराह्वयः
1,56,135,śivaviṣṇūhariravīkāmaḥ sarvaḥ kalītataḥ candraviśvedarśasaṃjñatithīśāḥ pitaraḥ smṛtāḥ,शिवविष्णूहरिरवीकामः सर्वः कलीततः चन्द्रविश्वेदर्शसंज्ञतिथीशाः पितरः स्मृताः
1,56,136,nandābhadrājayāriktā pūrṇāḥ syutithayaḥ punaḥ trirāvṛttyā kramājjñeyā neṣṭamadhyeṣṭadāḥ site,नन्दाभद्राजयारिक्ता पूर्णाः स्युतिथयः पुनः त्रिरावृत्त्या क्रमाज्ज्ञेया नेष्टमध्येष्टदाः सिते
1,56,137,kṛṣṇapakṣe tviṣṭamadhyāniṣṭadāḥ kramaśastadā aṣṭamī dvādaśī ṣaṣṭī caturthī ca caturdaśī,कृष्णपक्षे त्विष्टमध्यानिष्टदाः क्रमशस्तदा अष्टमी द्वादशी षष्टी चतुर्थी च चतुर्दशी
1,56,138,tithayaḥ pakṣarandhrākhyā hyatirūkṣā prakīrtitāḥ samudramanurandhrāṅkatattvasaṃkhyāstu nāḍikāḥ,तिथयः पक्षरन्ध्राख्या ह्यतिरूक्षा प्रकीर्तिताः समुद्रमनुरन्ध्राङ्कतत्त्वसंख्यास्तु नाडिकाः
1,56,139,tyājyāḥ syustāsu tithiṣu kramātpañca ca sarvadā amāvāsyā ca navamī hitvā viṣamasaṃjñikā,त्याज्याः स्युस्तासु तिथिषु क्रमात्पञ्च च सर्वदा अमावास्या च नवमी हित्वा विषमसंज्ञिका
1,56,140,tithayastupraśastāsyurmadhyamā pratipatsitā ṣaṣaaṭyāṃ tailaṃ tathāṣṭamyāṃ māsaṃ kṣauraṃ kalestithau,तिथयस्तुप्रशस्तास्युर्मध्यमा प्रतिपत्सिता षषअट्यां तैलं तथाष्टम्यां मासं क्षौरं कलेस्तिथौ
1,56,141,pūrṇimādarśayornārīsevanaṃ parivarjayet derśe ṣaṣṭyāṃ pratipadi dvādaśyāṃ pratiparvasu,पूर्णिमादर्शयोर्नारीसेवनं परिवर्जयेत् देर्शे षष्ट्यां प्रतिपदि द्वादश्यां प्रतिपर्वसु
1,56,142,navamyāṃ ca na kurvīta kadāciddantadhāvanam vyatīpāte ca saṃkrāntāvekādaśyāṃ ca parvasu,नवम्यां च न कुर्वीत कदाचिद्दन्तधावनम् व्यतीपाते च संक्रान्तावेकादश्यां च पर्वसु
1,56,143,arkabhaumadine ṣaṣṭyāṃ nābhyaṅgo vaidhṛtau tathā yaḥ karoti daśamyāṃ ca snānamāmalakairnaraḥ,अर्कभौमदिने षष्ट्यां नाभ्यङ्गो वैधृतौ तथा यः करोति दशम्यां च स्नानमामलकैर्नरः
1,56,144,putrahānirbhavettasya traṃyodaśyāṃ dhanakṣayaḥ arthaputrakṣayastasya dvitīyāyāṃ na saṃśayaḥ,पुत्रहानिर्भवेत्तस्य त्रंयोदश्यां धनक्षयः अर्थपुत्रक्षयस्तस्य द्वितीयायां न संशयः
1,56,145,amāyāṃ ca navamyāṃ ca saptamyāṃ ca kulakṣayaḥ yā paurṇimā divā candramatī sānumatī smṛtā,अमायां च नवम्यां च सप्तम्यां च कुलक्षयः या पौर्णिमा दिवा चन्द्रमती सानुमती स्मृता
1,56,146,rātrau candravatī rākāpyamāvāsyā tathā dvidhā sinīvālī cendumatī kuhūrnendumatī matā,रात्रौ चन्द्रवती राकाप्यमावास्या तथा द्विधा सिनीवाली चेन्दुमती कुहूर्नेन्दुमती मता
1,56,147,kārtike śuklanavamī tvādiḥ kṛtayugasya ca tretādirmādhave śukle tṛtīyā puṇyasaṃjñitā,कार्तिके शुक्लनवमी त्वादिः कृतयुगस्य च त्रेतादिर्माधवे शुक्ले तृतीया पुण्यसंज्ञिता
1,56,148,kṛṣṇā pañcadaśī māghe dvāparādimudīritā kalpādiḥ syātkṛṣṇapakṣe nabhastasya trayodaśī,कृष्णा पञ्चदशी माघे द्वापरादिमुदीरिता कल्पादिः स्यात्कृष्णपक्षे नभस्तस्य त्रयोदशी
1,56,149,dvādaśyūrje śuklapakṣe navamyaccheśvayujyapi caitre bhādrapade caiva tṛtīyā śuklasaṃjñitā,द्वादश्यूर्जे शुक्लपक्षे नवम्यच्छेश्वयुज्यपि चैत्रे भाद्रपदे चैव तृतीया शुक्लसंज्ञिता
1,56,150,ekādaśī sitā pauṣe hyāṣāḍherdeśamīsitā māghe ca saptamī śuklā nabhasye tvasitāṣṭamī,एकादशी सिता पौषे ह्याषाढेर्देशमीसिता माघे च सप्तमी शुक्ला नभस्ये त्वसिताष्टमी
1,56,151,śrāvaṇe māsyamāvāsyā phaālgune māsi paurṇimā āṣāḍhe kārtike māsi jyaṣṭe caitre ca paurṇimā,श्रावणे मास्यमावास्या फआल्गुने मासि पौर्णिमा आषाढे कार्तिके मासि ज्यष्टे चैत्रे च पौर्णिमा
1,56,152,manvādayo mānavānāṃ śrāddheṣvatyantapuṇyadā bhādre kṛṣṇatrayodaśyāṃ maghāminduḥ kare raviḥ,मन्वादयो मानवानां श्राद्धेष्वत्यन्तपुण्यदा भाद्रे कृष्णत्रयोदश्यां मघामिन्दुः करे रविः
1,56,153,gajacchāyā tadā jñeyā śrāddhe hyatyantapuṇyadā ekasminvāsare tisrastithayaḥ syāttithikṣayaḥ,गजच्छाया तदा ज्ञेया श्राद्धे ह्यत्यन्तपुण्यदा एकस्मिन्वासरे तिस्रस्तिथयः स्यात्तिथिक्षयः
1,56,154,tithirvāratraye tvekā hyadhikā dve ca nindite sūryāstamanaparyantaṃ yasminvāre tu yā tithiḥ,तिथिर्वारत्रये त्वेका ह्यधिका द्वे च निन्दिते सूर्यास्तमनपर्यन्तं यस्मिन्वारे तु या तिथिः
1,56,155,vidyate sā tvakhaṇḍā syānnyūnā cetkhañjasaṃjñitā titheḥ pañcadaśo bhāgaḥ kramātpratipadādayaḥ,विद्यते सा त्वखण्डा स्यान्न्यूना चेत्खञ्जसंज्ञिता तिथेः पञ्चदशो भागः क्रमात्प्रतिपदादयः
1,56,156,kṣaṇasaṃjñāstadarddhāni tāsāmarddhapramāṇataḥ raviḥ sthiraścaraścandraḥ krūro vakrokhilo budhaḥ,क्षणसंज्ञास्तदर्द्धानि तासामर्द्धप्रमाणतः रविः स्थिरश्चरश्चन्द्रः क्रूरो वक्रोखिलो बुधः
1,56,157,laghurījyo mṛduḥ śukrastrīkṣṇo dinakarātmajaḥ abhyakto bhānuvāre yaḥ sa naraḥ kleśavānbhavet,लघुरीज्यो मृदुः शुक्रस्त्रीक्ष्णो दिनकरात्मजः अभ्यक्तो भानुवारे यः स नरः क्लेशवान्भवेत्
1,56,158,ṛkṣeśe kāntibhāgbhaume vyādhi saubhāgyaminduje jīve naivaṃ site hānirmande sarvasamṛddhayaḥ,ऋक्षेशे कान्तिभाग्भौमे व्याधि सौभाग्यमिन्दुजे जीवे नैवं सिते हानिर्मन्दे सर्वसमृद्धयः
1,56,159,laṅkodayātsyādvārādista smādūrdhvamadho 'pivā deśāntarasvacarārddhanāḍībhirapare bhavet,लङ्कोदयात्स्याद्वारादिस्त स्मादूर्ध्वमधो ऽपिवा देशान्तरस्वचरार्द्धनाडीभिरपरे भवेत्
1,56,160,balapradasya kheṭasya karma siddhyati yatkṛtam tatkarma balahīnasya duḥkhenāpi na siddhyāti,बलप्रदस्य खेटस्य कर्म सिद्ध्यति यत्कृतम् तत्कर्म बलहीनस्य दुःखेनापि न सिद्ध्याति
1,56,161,indujñajīvaśukrāṇāṃ vāsarāḥ sarvakarmasu phaladāstvitare krūre karmasvabhimatapradāḥ,इन्दुज्ञजीवशुक्राणां वासराः सर्वकर्मसु फलदास्त्वितरे क्रूरे कर्मस्वभिमतप्रदाः
1,56,162,raktavarṇauṃ raviścandrau gauro bhaumastulohitaḥ dūrvāvarṇo vudho jīvaḥ pītaśvetastu bhārgavaḥ,रक्तवर्णौं रविश्चन्द्रौ गौरो भौमस्तुलोहितः दूर्वावर्णो वुधो जीवः पीतश्वेतस्तु भार्गवः
1,56,163,kṛṣṇaḥ sauriḥ svavāreṣu svasvavarṇakriyā hitāḥ adrivāṇāśca yastarkapātālavasudhādharāḥ,कृष्णः सौरिः स्ववारेषु स्वस्ववर्णक्रिया हिताः अद्रिवाणाश्च यस्तर्कपातालवसुधाधराः
1,56,164,bāṇāgnilocanānihyavedabāhuśilīmukhāḥ tryekāhayo netragotrarāmāśvadrarasartavaḥ,बाणाग्निलोचनानिह्यवेदबाहुशिलीमुखाः त्र्येकाहयो नेत्रगोत्ररामाश्वद्ररसर्तवः
1,56,165,kulikāścopakulikā vāravelā stathā kramāt praharārddhapramāṇāste vijñeyāḥ sūryavāsarāt,कुलिकाश्चोपकुलिका वारवेला स्तथा क्रमात् प्रहरार्द्धप्रमाणास्ते विज्ञेयाः सूर्यवासरात्
1,56,166,yasminvāre kṣaṇo vāradṛṣṭastadvāsarādhipaḥ ādyaḥ ṣaṣṭo dvitīyo 'smattatṣaṣṭhastutṛtīyakaḥ,यस्मिन्वारे क्षणो वारदृष्टस्तद्वासराधिपः आद्यः षष्टो द्वितीयो ऽस्मत्तत्षष्ठस्तुतृतीयकः
1,56,167,ṣaṣṭaḥ ṣaṣṭaścetareṣāṃ kālahorādhipāḥ smṛtāḥ sārddhanāḍīdvayenaiva divā rātrau yathākramāt,षष्टः षष्टश्चेतरेषां कालहोराधिपाः स्मृताः सार्द्धनाडीद्वयेनैव दिवा रात्रौ यथाक्रमात्
1,56,168,vāraprokte karmakārye tadgrahasya kṣaṇe 'pi san nakṣatreśāḥ kramāddasrayamavahnipitāmahāḥ,वारप्रोक्ते कर्मकार्ये तद्ग्रहस्य क्षणे ऽपि सन् नक्षत्रेशाः क्रमाद्दस्रयमवह्निपितामहाः
1,56,169,candreśāditijīvāhipitaro bhagasaṃjñakaḥ aryamārkatvaṣṭṛmarucchakrāgnimitravāsavaḥ,चन्द्रेशादितिजीवाहिपितरो भगसंज्ञकः अर्यमार्कत्वष्टृमरुच्छक्राग्निमित्रवासवः
1,56,170,nairṛtyudakaviśvejagovindavasutoyapāḥ ajaikapādahirbudhnyā pūṣā ceti prakīrtitāḥ,नैरृत्युदकविश्वेजगोविन्दवसुतोयपाः अजैकपादहिर्बुध्न्या पूषा चेति प्रकीर्तिताः
1,56,171,pūrvātrayaṃ madhāhyagniviśākhāya mamūlabham adhomukhaṃ tu navakaṃ bhānau tatra vidhīyate,पूर्वात्रयं मधाह्यग्निविशाखाय ममूलभम् अधोमुखं तु नवकं भानौ तत्र विधीयते
1,56,172,bilapraveśagaṇitabhūtasādhanalekhanam śilpakarmakalākūpanikṣepoddharaṇādi yat,बिलप्रवेशगणितभूतसाधनलेखनम् शिल्पकर्मकलाकूपनिक्षेपोद्धरणादि यत्
1,56,173,mitrendutvāṣṭrahastendrāditibhāntyāśvivāyubham tiryaṅmukhākhyaṃ navakaṃ bhānau tatra vidhīyate,मित्रेन्दुत्वाष्ट्रहस्तेन्द्रादितिभान्त्याश्विवायुभम् तिर्यङ्मुखाख्यं नवकं भानौ तत्र विधीयते
1,56,174,halapravāhagamanaṃ gantrīpatragajoṣṭrakam kharagorathanauyānalulāyahayakarma ca,हलप्रवाहगमनं गन्त्रीपत्रगजोष्ट्रकम् खरगोरथनौयानलुलायहयकर्म च
1,56,175,brahmaviṣṇumaheśāryaśatatārāvasūttarāḥ ūrddhāsyaṃ navakaṃ bhānāṃ proktamatra vidhīyate,ब्रह्मविष्णुमहेशार्यशततारावसूत्तराः ऊर्द्धास्यं नवकं भानां प्रोक्तमत्र विधीयते
1,56,176,nṛpābhiṣekamāṅgalyavāraṇadhvajakarmaca prāsādatoraṇārāmaprākārādyaṃ ca siddhyati,नृपाभिषेकमाङ्गल्यवारणध्वजकर्मच प्रासादतोरणारामप्राकाराद्यं च सिद्ध्यति
1,56,177,sthiraṃ rohiṇyuttarākhyaṃ kṣipraṃ sūrayāśvipuṣyabham sādhāraṇaṃ dvidaivatyaṃ vahnibhaṃ ca prakīrtitam,स्थिरं रोहिण्युत्तराख्यं क्षिप्रं सूरयाश्विपुष्यभम् साधारणं द्विदैवत्यं वह्निभं च प्रकीर्तितम्
1,56,178,vasvadityaṃvupuṣyāṇi viṣṇubhaṃ carasaṃjñitam mṛdvindumitracitrāntyamugraṃ pūrvāmaghātrikam,वस्वदित्यंवुपुष्याणि विष्णुभं चरसंज्ञितम् मृद्विन्दुमित्रचित्रान्त्यमुग्रं पूर्वामघात्रिकम्
1,56,179,mūlārdrāhīndrabhaṃ tīkṣṇaṃ svanāmasadṛśaṃ phalam citrādityaṃbuviṣṇvaṃbāntyādhimitravasūḍuṣu,मूलार्द्राहीन्द्रभं तीक्ष्णं स्वनामसदृशं फलम् चित्रादित्यंबुविष्ण्वंबान्त्याधिमित्रवसूडुषु
1,56,180,samṛgejyeṣu bālānāṃ karṇavedhaṅkriyā hitā dasrendvadititiṣyeṣu karāditritaye tathā,समृगेज्येषु बालानां कर्णवेधङ्क्रिया हिता दस्रेन्द्वदितितिष्येषु करादित्रितये तथा
1,56,181,gajakarmākhilaṃ yattadvidheyaṃ sthirabheṣu ca vājikarmākhilaṃ kāryaṃ sūryavāre viśeṣataḥ,गजकर्माखिलं यत्तद्विधेयं स्थिरभेषु च वाजिकर्माखिलं कार्यं सूर्यवारे विशेषतः
1,56,182,citrāvaruṇavairiñcatryuttarāsu gamāgamam darśāṣṭabhyāṃ caturdaśyāṃ paśūnāṃ na kadācana,चित्रावरुणवैरिञ्चत्र्युत्तरासु गमागमम् दर्शाष्टभ्यां चतुर्दश्यां पशूनां न कदाचन
1,56,183,mṛdudhruvakṣipracaraviśākhāpitṛbheṣu ca halapravāhaṃ prathamaṃ vidadhyānmūlabhe vṛṣaiḥ,मृदुध्रुवक्षिप्रचरविशाखापितृभेषु च हलप्रवाहं प्रथमं विदध्यान्मूलभे वृषैः
1,56,184,halādau vṛṣānāśāya bhatrayaṃ sūryamuktabhāt agre vṛddhyai trayaṃ lakṣmye saumyapārśve ca pañcakam,हलादौ वृषानाशाय भत्रयं सूर्यमुक्तभात् अग्रे वृद्ध्यै त्रयं लक्ष्म्ये सौम्यपार्श्वे च पञ्चकम्
1,56,185,śūlatrayepi navakaṃ maraṇāya ca pañcakam śriyai puṣṭyai trayaṃ śreṣṭhaṃ syāccakre lāṅgalāhvaye,शूलत्रयेपि नवकं मरणाय च पञ्चकम् श्रियै पुष्ट्यै त्रयं श्रेष्ठं स्याच्चक्रे लाङ्गलाह्वये
1,56,186,mṛdudhruvakṣiprabheṣu pitṛvāyuvasūṅṣu samūlabheṣu bījoptiratyuntkṛṣṭaṃ phalapradā,मृदुध्रुवक्षिप्रभेषु पितृवायुवसूङ्षु समूलभेषु बीजोप्तिरत्युन्त्कृष्टं फलप्रदा
1,56,187,bhavedbhatritayaṃ mūrghni dhānyanāśāya rāhubhāt gale trayaṃ kajjalāya vṛddhyai ca dvādaśodare,भवेद्भत्रितयं मूर्घ्नि धान्यनाशाय राहुभात् गले त्रयं कज्जलाय वृद्ध्यै च द्वादशोदरे
1,56,188,nistaṃhulatvaṃ lāṅgūle bhacatuṣṭayabhītidam nābhau vahniḥ pañcakaṃ yadvījoptāviti cintayet,निस्तंहुलत्वं लाङ्गूले भचतुष्टयभीतिदम् नाभौ वह्निः पञ्चकं यद्वीजोप्ताविति चिन्तयेत्
1,56,189,sthireṣvaditisārpāntyapitṛmārutabheṣu ca na kuryādrogamuktasya snānamāhīṃ duśukrayoḥ,स्थिरेष्वदितिसार्पान्त्यपितृमारुतभेषु च न कुर्याद्रोगमुक्तस्य स्नानमाहीं दुशुक्रयोः
1,56,190,uttarātrayamaitrendravasuvāruṇabheṣu ca puṣyārkapauṣṇadhiṣṇyeṣu nṛtyāraṃbhaḥ praśasyate,उत्तरात्रयमैत्रेन्द्रवसुवारुणभेषु च पुष्यार्कपौष्णधिष्ण्येषु नृत्यारंभः प्रशस्यते
1,56,191,pūrvārddhayuñji ṣaṅbhani pauṣṇabhādudabhāttataḥ madhyayuñji dvādaśarkṣāṇīndrabhānnavabhāni ca,पूर्वार्द्धयुञ्जि षङ्भनि पौष्णभादुदभात्ततः मध्ययुञ्जि द्वादशर्क्षाणीन्द्रभान्नवभानि च
1,56,192,parārddhayuñji kramaśaḥ saṃprītirdampatermathaḥ jaghanyāstoyapārdrāhipavanāntakanākapāḥ,परार्द्धयुञ्जि क्रमशः संप्रीतिर्दम्पतेर्मथः जघन्यास्तोयपार्द्राहिपवनान्तकनाकपाः
1,56,193,kramāditidvidaivatyā bṛhattārāḥ parāḥ samāḥ tāsāṃ pramāṇaghaṭikāstriṃśannavatidyaṣṭayaḥ,क्रमादितिद्विदैवत्या बृहत्ताराः पराः समाः तासां प्रमाणघटिकास्त्रिंशन्नवतिद्यष्टयः
1,56,194,kramādabhyudite candre nayatyarghasamāni ca aśvagrīndvījyanairṛtyatvāṣṭrajattyuttarābhavāḥ,क्रमादभ्युदिते चन्द्रे नयत्यर्घसमानि च अश्वग्रीन्द्वीज्यनैरृत्यत्वाष्ट्रजत्त्युत्तराभवाः
1,56,195,pitṛdvidaivavasvākhyāstārāḥ syuḥ kulasaṃjñikāḥ dhātṛjyeṣṭāditisvātīpauṣṇārkaharidevatāḥ,पितृद्विदैववस्वाख्यास्ताराः स्युः कुलसंज्ञिकाः धातृज्येष्टादितिस्वातीपौष्णार्कहरिदेवताः
1,56,196,ajāhyantyakabhaujaṅgatārāścaivākulāhvayāḥ śeṣāḥ kulākulāstārāstāsāṃ madhye kuloḍuṣu,अजाह्यन्त्यकभौजङ्गताराश्चैवाकुलाह्वयाः शेषाः कुलाकुलास्तारास्तासां मध्ये कुलोडुषु
1,56,197,prayāti yadi bhūpālastadāpnoti parājayam bheṣūpakulasaṃjñeṣu jayamāpnoti niścitam,प्रयाति यदि भूपालस्तदाप्नोति पराजयम् भेषूपकुलसंज्ञेषु जयमाप्नोति निश्चितम्
1,56,198,saṃdhirvāpi tayoḥ sāmyaṃ kulākulagaṇoḍuṣu arkārkibhaumavāre cedbhadrāyā viṣamāṅghribham,संधिर्वापि तयोः साम्यं कुलाकुलगणोडुषु अर्कार्किभौमवारे चेद्भद्राया विषमाङ्घ्रिभम्
1,56,199,tripuṣkaraṃ triguṇadaṃ dviguṇaṃ yamalāhibham tadyāttaddoṣanāśāya gotrayaṃ mūlyameva vā,त्रिपुष्करं त्रिगुणदं द्विगुणं यमलाहिभम् तद्यात्तद्दोषनाशाय गोत्रयं मूल्यमेव वा
1,56,200,dvipuṣkare dvayaṃ dadyānna doṣastvṛkṣabho 'pi vā krūraviddho yuto vāpipuṣyo yadi balānvitaḥ,द्विपुष्करे द्वयं दद्यान्न दोषस्त्वृक्षभो ऽपि वा क्रूरविद्धो युतो वापिपुष्यो यदि बलान्वितः
1,56,201,vinā pāṇigrahaṃ sarvamaṅgaleṣviṣṭadaḥ sadā rāmāgniṛtubāṇāgnibhūvedāgniśareṣu ca,विना पाणिग्रहं सर्वमङ्गलेष्विष्टदः सदा रामाग्निऋतुबाणाग्निभूवेदाग्निशरेषु च
1,56,202,netrabāhuśaredvindubāhuvedāgnisaṃkarāḥ vedanetrābdhyagniśatabāhunetraradāḥ kramāt,नेत्रबाहुशरेद्विन्दुबाहुवेदाग्निसंकराः वेदनेत्राब्ध्यग्निशतबाहुनेत्ररदाः क्रमात्
1,56,203,tārāsaṃkhyāśca vijñeyā dasrādīnāṃ pṛthak pṛthak yā dṛśyante dīptatārāḥ svagaṇe yogatārakāḥ,तारासंख्याश्च विज्ञेया दस्रादीनां पृथक् पृथक् या दृश्यन्ते दीप्तताराः स्वगणे योगतारकाः
1,56,204,vṛṣo vṛkṣoścabhāyāmyadhiṣṇyeyamakarastaruḥ uḍuṃbaraścāgnidhiṣṇye rohiṇyāṃ jaṃbukastaruḥ,वृषो वृक्षोश्चभायाम्यधिष्ण्येयमकरस्तरुः उडुंबरश्चाग्निधिष्ण्ये रोहिण्यां जंबुकस्तरुः
1,56,205,indubhātkhadiro jātaḥ kṛṣṇaplakṣaśca raudrabhāt saṃbhūto 'ditibhādvaṃśaḥ pippalaḥ puṣyasaṃbhavaḥ,इन्दुभात्खदिरो जातः कृष्णप्लक्षश्च रौद्रभात् संभूतो ऽदितिभाद्वंशः पिप्पलः पुष्यसंभवः
1,56,206,sarvadhiṣṇyānnāgavṛkṣo vaṭaḥ pitṛbhasaṃbhavaḥ pālāśo bhāgyabhājjātaḥ akṣaścāryamasaṃbhavaḥ,सर्वधिष्ण्यान्नागवृक्षो वटः पितृभसंभवः पालाशो भाग्यभाज्जातः अक्षश्चार्यमसंभवः
1,56,207,ariṣṭavṛkṣo ravibhācchrīvṛkṣastvāṣṭrasaṃbhavaḥ svātyukṣajor'juno vṛkṣo dvidaivatyādvikaṅkataḥ,अरिष्टवृक्षो रविभाच्छ्रीवृक्षस्त्वाष्ट्रसंभवः स्वात्युक्षजोर्ऽजुनो वृक्षो द्विदैवत्याद्विकङ्कतः
1,56,208,mitrabhādbakulojāto viṣṭiḥ paurandararkṣajaḥ sarjjavṛkṣo mūlabhāñca vañjulo vāridhiṣṇyajaḥ,मित्रभाद्बकुलोजातो विष्टिः पौरन्दरर्क्षजः सर्ज्जवृक्षो मूलभाञ्च वञ्जुलो वारिधिष्ण्यजः
1,56,209,panaso vaiśvabhājjātaścārkavṛkṣaśca viṣṇubhāt vasudhiṣṇyācchamīvṛkṣaḥ kadaṃbo vāruṇarkṣajaḥ,पनसो वैश्वभाज्जातश्चार्कवृक्षश्च विष्णुभात् वसुधिष्ण्याच्छमीवृक्षः कदंबो वारुणर्क्षजः
1,56,210,ajāheścūtavṛkṣobhūdbudhnyajaḥ picumandakaḥ madhuvṛkṣaḥ pauṣṇadhiṣṇyāddhiṣṇyavṛkṣāḥ prakīrtitāḥ,अजाहेश्चूतवृक्षोभूद्बुध्न्यजः पिचुमन्दकः मधुवृक्षः पौष्णधिष्ण्याद्धिष्ण्यवृक्षाः प्रकीर्तिताः
1,56,211,yasmiñchaṃnaiśvaro dhiṣṇye tadrṛkṣo 'rcyaḥ prayatnataḥ yogeśā yamaviśvendudhātṛjīvaniśākarāḥ,यस्मिञ्छंनैश्वरो धिष्ण्ये तद्रृक्षो ऽर्च्यः प्रयत्नतः योगेशा यमविश्वेन्दुधातृजीवनिशाकराः
1,56,212,indratoyāhivahnyarkabhūmirudrakatoyapāḥ gaṇeśarudradhanadatvaṣṭṭamitraṣaḍānanāḥ,इन्द्रतोयाहिवह्न्यर्कभूमिरुद्रकतोयपाः गणेशरुद्रधनदत्वष्ट्टमित्रषडाननाः
1,56,213,sāvatrī kamalā gaurī nāsatyau pitaro 'ditiḥ vaidhṛtiśca vyatīpāto mahāpātāvubhau sadā,सावत्री कमला गौरी नासत्यौ पितरो ऽदितिः वैधृतिश्च व्यतीपातो महापातावुभौ सदा
1,56,214,parighasya ca pūrvārddhaṃ sarvakāryeṣu garhitam viṣkaṃbhavajrayostisraḥ ṣaḍvā gaṇḍātigaṇḍayāīḥ,परिघस्य च पूर्वार्द्धं सर्वकार्येषु गर्हितम् विष्कंभवज्रयोस्तिस्रः षड्वा गण्डातिगण्डयाईः
1,56,215,vyāgaghāte nava śūle tu pañca nāḍyo hi garhitāḥ aditīndumadhāhyaśvamūlamaitrejyabhāni ca,व्यागघाते नव शूले तु पञ्च नाड्यो हि गर्हिताः अदितीन्दुमधाह्यश्वमूलमैत्रेज्यभानि च
1,56,216,jñeyāni sahacitrāṇi mūrddhabhāni yathākramam likhedūrdhvagatāmekāṃ tiryagrekhāstrayodaśa,ज्ञेयानि सहचित्राणि मूर्द्धभानि यथाक्रमम् लिखेदूर्ध्वगतामेकां तिर्यग्रेखास्त्रयोदश
1,56,217,tatra ravārjūrike cakre kathitaṃ mūrdhni bhaṃ nyaset bhājyaikareravāgatayoḥ sūryācandramasormithaḥ,तत्र रवार्जूरिके चक्रे कथितं मूर्ध्नि भं न्यसेत् भाज्यैकरेरवागतयोः सूर्याचन्द्रमसोर्मिथः
1,56,218,ekārgalo dṛṣṭipātaścābhijidvarjitāni vai vināḍībhirdvādaśabhī rahitaṃ ghaṭikādvayam,एकार्गलो दृष्टिपातश्चाभिजिद्वर्जितानि वै विनाडीभिर्द्वादशभी रहितं घटिकाद्वयम्
1,56,219,yogaṃ prakaraṇaṃ yogāḥ kramāttu saptaviṃśatiḥ indraḥ prajāpatirmitrastvaṣṭābhūharitipriyā,योगं प्रकरणं योगाः क्रमात्तु सप्तविंशतिः इन्द्रः प्रजापतिर्मित्रस्त्वष्टाभूहरितिप्रिया
1,56,220,kīnāśaḥ kalirudrākhyo tithyarddheśāstvahirmarut bavādivaṇijāntāni śubhāni karaṇāni ṣaṭ,कीनाशः कलिरुद्राख्यो तिथ्यर्द्धेशास्त्वहिर्मरुत् बवादिवणिजान्तानि शुभानि करणानि षट्
1,56,221,parītā viparītā vā viṣyirneṣṭā tu maṅgale mukhe pañcagale caikā vakṣasyekādaśa smṛtaḥ,परीता विपरीता वा विष्यिर्नेष्टा तु मङ्गले मुखे पञ्चगले चैका वक्षस्येकादश स्मृतः
1,56,222,nābhau catasraḥ ṣaṭ kaṭyāṃ tisraḥ pucchākhyanājikāḥ kāryahānirmukhe mṛtyurgale vakṣasi niḥsvatā,नाभौ चतस्रः षट् कट्यां तिस्रः पुच्छाख्यनाजिकाः कार्यहानिर्मुखे मृत्युर्गले वक्षसि निःस्वता
1,56,223,kaṭyāmunmattatā nābhau cyutiḥ pucche dhruvaṃ jayaḥ sthirāṇi madhyamānyeṣāṃ madhyanāgacatuṣpadau,कट्यामुन्मत्तता नाभौ च्युतिः पुच्छे ध्रुवं जयः स्थिराणि मध्यमान्येषां मध्यनागचतुष्पदौ
1,56,224,divāmuhūrtā rudrāhimitrapitṛvasūdakam viśvevidhātṛbrahmendrarudrāgnivasutoyapāḥ,दिवामुहूर्ता रुद्राहिमित्रपितृवसूदकम् विश्वेविधातृब्रह्मेन्द्ररुद्राग्निवसुतोयपाः
1,56,225,aryamā bhagasaṃjñaśca vijñeyā daśa pañca ca īśājapādāhirbudhnyapūṣāśviyamavahnayaḥ,अर्यमा भगसंज्ञश्च विज्ञेया दश पञ्च च ईशाजपादाहिर्बुध्न्यपूषाश्वियमवह्नयः
1,56,226,dhātṛ indrāditījyākhyā viṣṇvarkatvaṣṭṛvāyavaḥ ahnaḥ pañcadaśo bhāgastathā rātripramāṇataḥ,धातृ इन्द्रादितीज्याख्या विष्ण्वर्कत्वष्टृवायवः अह्नः पञ्चदशो भागस्तथा रात्रिप्रमाणतः
1,56,227,muhūrtamānaṃ dvarāvakṣaṇarkṣāṇi sameśvaram aryamā rākṣasabrāhnau pitryāgneyau tathābhijit,मुहूर्तमानं द्वरावक्षणर्क्षाणि समेश्वरम् अर्यमा राक्षसब्राह्नौ पित्र्याग्नेयौ तथाभिजित्
1,56,228,rākṣasākhyau brāhmapitryau bhargājāṃśāvalinādiṣu vāreṣu varjanīyāste muhūrtāḥ śubhakarmasu,राक्षसाख्यौ ब्राह्मपित्र्यौ भर्गाजांशावलिनादिषु वारेषु वर्जनीयास्ते मुहूर्ताः शुभकर्मसु
1,56,229,yeṣu ṛkṣeṣu yatkarma kathitaṃ nikhilaṃ ca tat taddaivatye muhūrte 'pi kāryaṃ yātrādikaṃ sadā,येषु ऋक्षेषु यत्कर्म कथितं निखिलं च तत् तद्दैवत्ये मुहूर्ते ऽपि कार्यं यात्रादिकं सदा
1,56,230,bhūkaṃpaḥ sūryabhātsaptamarkṣe vidyuñca pañcame śūlo 'ṣṭame ca daśame śāniraṣṭādaśe tataḥ,भूकंपः सूर्यभात्सप्तमर्क्षे विद्युञ्च पञ्चमे शूलो ऽष्टमे च दशमे शानिरष्टादशे ततः
1,56,231,ketuḥ pañcadaśe daṇḍa ulkā ekonaviṃśatau nirghātapātasaṃjñaśca jñeyaḥ sa navapañcame,केतुः पञ्चदशे दण्ड उल्का एकोनविंशतौ निर्घातपातसंज्ञश्च ज्ञेयः स नवपञ्चमे
1,56,232,mohanirghātakaṃ pāśca kuliśaṃ pariveṣaṇam vijñeyā ekaviṃśarkṣādārabhya ca yathākramam,मोहनिर्घातकं पाश्च कुलिशं परिवेषणम् विज्ञेया एकविंशर्क्षादारभ्य च यथाक्रमम्
1,56,233,candrayukteṣu bheṣveṣu śubhakarma na kārayet sūryabhātsarvapitryarkṣaṃ tvāṣṭramitraptabheṣu ca,चन्द्रयुक्तेषु भेष्वेषु शुभकर्म न कारयेत् सूर्यभात्सर्वपित्र्यर्क्षं त्वाष्ट्रमित्रप्तभेषु च
1,56,234,saviṣaaṇubheṣu kramaśo hastabhāñcandrasaṃyutaḥ dhiṣṇye tāvati satyatra duṣṭayogaḥ patatyasau,सविषअणुभेषु क्रमशो हस्तभाञ्चन्द्रसंयुतः धिष्ण्ये तावति सत्यत्र दुष्टयोगः पतत्यसौ
1,56,235,caṇḍīśacaṇḍāyudhākhyastasminnaivācarecchubham trayodaśa syurmilanasaṃkhyayā tithivārayoḥ,चण्डीशचण्डायुधाख्यस्तस्मिन्नैवाचरेच्छुभम् त्रयोदश स्युर्मिलनसंख्यया तिथिवारयोः
1,56,236,krakaco nāma yogo 'yaṃ maṅgaleṣvatigardditaḥ saptamyāmarkavāraścetpratipatsaumyabāsare,क्रकचो नाम योगो ऽयं मङ्गलेष्वतिगर्द्दितः सप्तम्यामर्कवारश्चेत्प्रतिपत्सौम्यबासरे
1,56,237,saṃvatayogo vijñeyaḥ śubhakarmavināśakṛt ānandaḥ kāladaṇḍākhyo dhūmradhātṛsudhākarāḥ,संवतयोगो विज्ञेयः शुभकर्मविनाशकृत् आनन्दः कालदण्डाख्यो धूम्रधातृसुधाकराः
1,56,238,dhvāṅkṣadhvajākhyaśrīvatsavajramudgarachatrakāḥ mitramānasapadmākhyalumbakotpātamṛtyavaḥ,ध्वाङ्क्षध्वजाख्यश्रीवत्सवज्रमुद्गरछत्रकाः मित्रमानसपद्माख्यलुम्बकोत्पातमृत्यवः
1,56,239,kāṇasiddhiśubhā mṛtyumuśalāntakarkujarāḥ rākṣasākhyavarasthairyavarddhamānāḥ kramādamī,काणसिद्धिशुभा मृत्युमुशलान्तकर्कुजराः राक्षसाख्यवरस्थैर्यवर्द्धमानाः क्रमादमी
1,56,240,yogāḥ svasaṃjñāphaladā aṣṭāviṃśatirīritāḥ ravivāre kramādeva dasrabhārdidubhādvidhau,योगाः स्वसंज्ञाफलदा अष्टाविंशतिरीरिताः रविवारे क्रमादेव दस्रभार्दिदुभाद्विधौ
1,56,241,sārpāddhaume pudhe hastānmaitrabhātsuramantriṇi vaiśvadevādbhagusute vāruṇādbhāskarātmaje,सार्पाद्धौमे पुधे हस्तान्मैत्रभात्सुरमन्त्रिणि वैश्वदेवाद्भगुसुते वारुणाद्भास्करात्मजे
1,56,243,"hastarkṣaṃ ca khārvidau candrabhaṃ dasrabhaṃ kuje saumye mitrabhamācāryaṃ tiṣyaḥ pauṣṇaṃ bhṛgoḥ sute narp_1,56.242 rohiṇī mandavāre ca siddhiyogāhvayā amī ādityabhaumayornandā bhadrā śukraśaśāṅkayoḥ","हस्तर्क्षं च खार्विदौ चन्द्रभं दस्रभं कुजे सौम्ये मित्रभमाचार्यं तिष्यः पौष्णं भृगोः सुते नर्प्_१,५६.२४२ रोहिणी मन्दवारे च सिद्धियोगाह्वया अमी आदित्यभौमयोर्नन्दा भद्रा शुक्रशशाङ्कयोः"
1,56,244,jayāsaumye gurau riktā śanaupūrṇeti no śubhāḥ nandā tithiḥ śukravāre saumye bhadrā kuje jayā,जयासौम्ये गुरौ रिक्ता शनौपूर्णेति नो शुभाः नन्दा तिथिः शुक्रवारे सौम्ये भद्रा कुजे जया
1,56,245,riktā mande gurorvāre pūrṇā siddhāhvayā amī ekādaśyāminduvāro dvādaśyāmarkavāsaraḥ,रिक्ता मन्दे गुरोर्वारे पूर्णा सिद्धाह्वया अमी एकादश्यामिन्दुवारो द्वादश्यामर्कवासरः
1,56,246,ṣaṣṭī gurau tṛtīyā jñe 'ṣṭamī śukre śanaiścare navamī pañcamī bhaume dagdhayogāḥ prakīrtitāḥ,षष्टी गुरौ तृतीया ज्ञे ऽष्टमी शुक्रे शनैश्चरे नवमी पञ्चमी भौमे दग्धयोगाः प्रकीर्तिताः
1,56,247,bharaṇyarkadine candre citrābhaumetu viśvabham budhe śraviṣṭāryamabhe gurau jyeṣṭā bhṛgordine,भरण्यर्कदिने चन्द्रे चित्राभौमेतु विश्वभम् बुधे श्रविष्टार्यमभे गुरौ ज्येष्टा भृगोर्दिने
1,56,248,revatī mandavāre tu grahajanmarkṣanāśanam viśākhādicaturvargamarkamarkavārādiṣu kramāt,रेवती मन्दवारे तु ग्रहजन्मर्क्षनाशनम् विशाखादिचतुर्वर्गमर्कमर्कवारादिषु क्रमात्
1,56,249,utpātamṛtyukāraṇākhyasiddhiyogāḥ prakīrtitāḥ tithivārodbhavā neṣṭā yogā vārarkṣasaṃbhavāḥ,उत्पातमृत्युकारणाख्यसिद्धियोगाः प्रकीर्तिताः तिथिवारोद्भवा नेष्टा योगा वारर्क्षसंभवाः
1,56,250,hūṇavaṅgakhaseṣvanyadeśeṣvatiśubhapradāḥ ghorāṣṭākṣīmahodaryo mandā mandākinī tathā,हूणवङ्गखसेष्वन्यदेशेष्वतिशुभप्रदाः घोराष्टाक्षीमहोदर्यो मन्दा मन्दाकिनी तथा
1,56,251,miśrā rākṣasikā sūryavārādiṣu yathākramam śūdrataskaravaiśyakṣmādevabhūpagavāṃ kramāt,मिश्रा राक्षसिका सूर्यवारादिषु यथाक्रमम् शूद्रतस्करवैश्यक्ष्मादेवभूपगवां क्रमात्
1,56,252,anuktānāṃ ca sarveṣāṃ ghorādyāḥ sukhadāḥ smṛtāḥ pūrvāhne nṛpatīnhanti viprānmadhyandine viśaḥ,अनुक्तानां च सर्वेषां घोराद्याः सुखदाः स्मृताः पूर्वाह्ने नृपतीन्हन्ति विप्रान्मध्यन्दिने विशः
1,56,253,aparāhne 'stage śūdrānpradoṣe ca piśācakān niśi rātricarānnāṭyakārānapararātrike,अपराह्ने ऽस्तगे शूद्रान्प्रदोषे च पिशाचकान् निशि रात्रिचरान्नाट्यकारानपररात्रिके
1,56,254,gopānuṣasi saṃdhyāyāṃ liṅgino ravisaṃkramaḥ divā cenmeṣasaṃkrāntiranarthakalahapradā,गोपानुषसि संध्यायां लिङ्गिनो रविसंक्रमः दिवा चेन्मेषसंक्रान्तिरनर्थकलहप्रदा
1,56,255,rātrau subhikṣamatulaṃ saṃdhyayorvṛṣṭināśanam hariśārdūlavārāhakharakuñjaramāhiṣāḥ aśvaśpavājavṛṣāḥ pādāyudhāḥ karaṇavāhanāḥ,रात्रौ सुभिक्षमतुलं संध्ययोर्वृष्टिनाशनम् हरिशार्दूलवाराहखरकुञ्जरमाहिषाः अश्वश्पवाजवृषाः पादायुधाः करणवाहनाः
1,56,256,bhuśuḍī ca gadākhaḍgau daṇḍa iṣaavāsatomarau,भुशुडी च गदाखड्गौ दण्ड इषअवासतोमरौ
1,56,257,kuntapāśāṅkuśāstreṣūnbibharti karayostvinaḥ annaṃ ca pāyasaṃ bhaikṣyaṃ sayūṣaṃ ca payo dadhi,कुन्तपाशाङ्कुशास्त्रेषून्बिभर्ति करयोस्त्विनः अन्नं च पायसं भैक्ष्यं सयूषं च पयो दधि
1,56,258,miṣṭānnaṃ guḍamadhvājyaśarkarā vavato haviḥ vavovīvaṇijeviśvāṃ bālave gocarasthitau,मिष्टान्नं गुडमध्वाज्यशर्करा ववतो हविः ववोवीवणिजेविश्वां बालवे गोचरस्थितौ
1,56,259,kaulave śakunau bhānuḥ kiṃstughne corddhasaṃsthitathaḥ catuḥ pāde tilenāge suptaḥ krāntiṃ karoti hi,कौलवे शकुनौ भानुः किंस्तुघ्ने चोर्द्धसंस्थितथः चतुः पादे तिलेनागे सुप्तः क्रान्तिं करोति हि
1,56,260,dharmāyurvṛṣṭiṣu samaṃ śreṣṭhaṃ naṣṭaṃ phalaṃ kramāt āyudhaṃ vāhanāhārau yajjātīyaṃ janasya ca,धर्मायुर्वृष्टिषु समं श्रेष्ठं नष्टं फलं क्रमात् आयुधं वाहनाहारौ यज्जातीयं जनस्य च
1,56,261,svāpopaviṣṭāstiṣṭhantaste lokāḥ kṣemamāpnuyuḥ andhakaṃ mandasaṃjñaṃ ca madhyasaṃjñaṃ sulocanam,स्वापोपविष्टास्तिष्ठन्तस्ते लोकाः क्षेममाप्नुयुः अन्धकं मन्दसंज्ञं च मध्यसंज्ञं सुलोचनम्
1,56,262,papīyādgaṇayodbhāni rohiṇyādicaturvidham sthirabheṣvarkasaṃkrāntirjñeyā viṣṇupadāhvayā,पपीयाद्गणयोद्भानि रोहिण्यादिचतुर्विधम् स्थिरभेष्वर्कसंक्रान्तिर्ज्ञेया विष्णुपदाह्वया
1,56,263,ṣaḍaśītimukhā jñeyā dvisvabhāveṣu rāśiṣu tulāghaṭājayorjñeyo viṣuvatsūryasaṃkramaḥ,षडशीतिमुखा ज्ञेया द्विस्वभावेषु राशिषु तुलाघटाजयोर्ज्ञेयो विषुवत्सूर्यसंक्रमः
1,56,264,yāmyāyane sthire tvādyāḥ parāḥ saumyendumūrtibhaiḥ medhyā viṣuvati proktāḥ puṇyanāḍyastu ṣoḍaśa,याम्यायने स्थिरे त्वाद्याः पराः सौम्येन्दुमूर्तिभैः मेध्या विषुवति प्रोक्ताः पुण्यनाड्यस्तु षोडश
1,56,265,saṃdhyā trināḍī pramitārkabiṃborddhodayāstataḥ prākpaścādyāmyasaumye cetpuṇyaṃ pūrvāṃpare 'hani,संध्या त्रिनाडी प्रमितार्कबिंबोर्द्धोदयास्ततः प्राक्पश्चाद्याम्यसौम्ये चेत्पुण्यं पूर्वांपरे ऽहनि
1,56,266,yādṛśenendunā bhānoḥ saṃkrāntistādṛśaṃ phalam naraḥ prāpnoti tadrāśau śītāṃśoḥ sādhvasādhu ca,यादृशेनेन्दुना भानोः संक्रान्तिस्तादृशं फलम् नरः प्राप्नोति तद्राशौ शीतांशोः साध्वसाधु च
1,56,267,saṃkrānteḥ parato bhānurbhuktvā yāvadbhiraṃśakaiḥ raverayanasaṃkrāntistadā tadrāśisaṃkramāt,संक्रान्तेः परतो भानुर्भुक्त्वा यावद्भिरंशकैः रवेरयनसंक्रान्तिस्तदा तद्राशिसंक्रमात्
1,56,268,sakrāntigrahagarkṣaṃvā janmanyubhayapārśvayoḥ vratodvāhādikeṣveva dvayaṃ neṣṭaṃ tu tatkramāt,सक्रान्तिग्रहगर्क्षंवा जन्मन्युभयपार्श्वयोः व्रतोद्वाहादिकेष्वेव द्वयं नेष्टं तु तत्क्रमात्
1,56,269,tiloparilikheccakraṃ tritriśūlaṃ trikoṇakam tatra hema vinikṣipya dadyāddoṣāpavṛttayeḥ,तिलोपरिलिखेच्चक्रं त्रित्रिशूलं त्रिकोणकम् तत्र हेम विनिक्षिप्य दद्याद्दोषापवृत्तयेः
1,56,270,tārābalena śītāṃśurbalavāṃstadvaśādraviḥ balī saṃkramamāṇastu tadvatkheṭā balādhikāḥ,ताराबलेन शीतांशुर्बलवांस्तद्वशाद्रविः बली संक्रममाणस्तु तद्वत्खेटा बलाधिकाः
1,56,271,śubhor'ke janmatastryāyadaśaṣaṭsu munīśvara navapañcāṃburiṣphasthairvyarkibhirvidhyate na cet,शुभोर्ऽके जन्मतस्त्र्यायदशषट्सु मुनीश्वर नवपञ्चांबुरिष्फस्थैर्व्यर्किभिर्विध्यते न चेत्
1,56,272,śubho janmarkṣataścandro dyūnāṅgāyārisvatriṣu yatheṣṭāntyāṃbudharmasthaivibudhairvidhyate na cet,शुभो जन्मर्क्षतश्चन्द्रो द्यूनाङ्गायारिस्वत्रिषु यथेष्टान्त्यांबुधर्मस्थैविबुधैर्विध्यते न चेत्
1,56,273,tryāyāriṣu kujaḥ śreṣṭho janmanā cenna vidhyate vyayeṣvaṅkasthitaiḥ saurisaumyasūryaiḥ śubhauṣadhāt,त्र्यायारिषु कुजः श्रेष्ठो जन्मना चेन्न विध्यते व्ययेष्वङ्कस्थितैः सौरिसौम्यसूर्यैः शुभौषधात्
1,56,274,jñaḥ svāyāryaṣṭaravayiṣu janmataścenna vidhaayate dhītryakādigajāntasthaiḥ śaśāṅkarahitaiḥ śubhaiḥ,ज्ञः स्वायार्यष्टरवयिषु जन्मतश्चेन्न विधअयते धीत्र्यकादिगजान्तस्थैः शशाङ्करहितैः शुभैः
1,56,275,janmarāśerguruḥ śreṣṭhaḥ svāyago 'dhyastago na cet vidhyatentyāṣṭaravāṃbutrigataiḥ ravaiṭairmunīśvarā,जन्मराशेर्गुरुः श्रेष्ठः स्वायगो ऽध्यस्तगो न चेत् विध्यतेन्त्याष्टरवांबुत्रिगतैः रवैटैर्मुनीश्वरा
1,56,276,janmabhādāsutāṣṭāṅkāntyāyeṣviṣṭo bhṛgoḥsutaḥ cenna viddho 'ṣṭasaptāṅgam ravāṅkādyāyārirāmagaiḥ,जन्मभादासुताष्टाङ्कान्त्यायेष्विष्टो भृगोःसुतः चेन्न विद्धो ऽष्टसप्ताङ्गम् रवाङ्काद्यायारिरामगैः
1,56,277,na dadāti śubhaṃ kiñcidgocare vedhasaṃyute tasmādvedhaṃ vicāryātha kathanīyaṃ śubhāśubham,न ददाति शुभं किञ्चिद्गोचरे वेधसंयुते तस्माद्वेधं विचार्याथ कथनीयं शुभाशुभम्
1,56,278,vāmabhedavidhānena duṣṭo 'pi syācchubhaṅkaraḥ saumyekṣito 'niṣṭaphalaḥ śubhadaḥ pāpavīkṣitaḥ,वामभेदविधानेन दुष्टो ऽपि स्याच्छुभङ्करः सौम्येक्षितो ऽनिष्टफलः शुभदः पापवीक्षितः
1,56,279,niṣphalau tau grahau svena śatruṇā ca vilokitau nīcarāśigataḥ svasya śatroḥ kṣetragato 'pi vā,निष्फलौ तौ ग्रहौ स्वेन शत्रुणा च विलोकितौ नीचराशिगतः स्वस्य शत्रोः क्षेत्रगतो ऽपि वा
1,56,280,śubhāśubhaphalaṃ naiva dadyādastamitopi vā graheṣu viṣamastheṣu śāntiṃ kuryātprayatnataḥ,शुभाशुभफलं नैव दद्यादस्तमितोपि वा ग्रहेषु विषमस्थेषु शान्तिं कुर्यात्प्रयत्नतः
1,56,281,hānirvṛddhirgrahādhīnā tasmātpūjyatamā grahāḥ maṇirmuktāphalaṃ vidrumākhyaṃ maraka taṃ tathā,हानिर्वृद्धिर्ग्रहाधीना तस्मात्पूज्यतमा ग्रहाः मणिर्मुक्ताफलं विद्रुमाख्यं मरक तं तथा
1,56,282,puṣparāgaṃ tathā vajraṃ nīlaṃ gomedasaṃjñitam dūryyaṃ bhāskarādīnāṃ tuṣṭya dhāryaṃ yathākramam,पुष्परागं तथा वज्रं नीलं गोमेदसंज्ञितम् दूर्य्यं भास्करादीनां तुष्ट्य धार्यं यथाक्रमम्
1,56,283,śuklapakṣādidivase candro yasya śubhapradaḥ sa pakṣastasya śubhadaḥ kṛṣṇapakṣonyathāśubhaḥ,शुक्लपक्षादिदिवसे चन्द्रो यस्य शुभप्रदः स पक्षस्तस्य शुभदः कृष्णपक्षोन्यथाशुभः
1,56,284,śuklapakṣe śubhaścandro dvitīyanavapañcame riḥpharandhrāṃbusaṃsthaiścainna viddho gagane caraiḥ,शुक्लपक्षे शुभश्चन्द्रो द्वितीयनवपञ्चमे रिःफरन्ध्रांबुसंस्थैश्चैन्न विद्धो गगने चरैः
1,56,285,janma saṃpadvipat kṣema pratyariḥ sādhako vadhaḥ mitraṃ paramamitraṃ ca janmabhāttu punaḥ puna,जन्म संपद्विपत् क्षेम प्रत्यरिः साधको वधः मित्रं परममित्रं च जन्मभात्तु पुनः पुन
1,56,286,janmatripañcasaptākhyāstārā neṣṭa phalapradāḥ śākaṃ guḍaṃ ca lavaṇaṃ satilaṃ kāñcanaṃ kramāt,जन्मत्रिपञ्चसप्ताख्यास्तारा नेष्ट फलप्रदाः शाकं गुडं च लवणं सतिलं काञ्चनं क्रमात्
1,56,287,aniṣṭaphalanāśāya dadyādetaddvijātaye kṛṣṇe balavatī tārā śuklapakṣe balū śaśī candrasya dvādaśāvasthā rāśaurāśau yathākramam,अनिष्टफलनाशाय दद्यादेतद्द्विजातये कृष्णे बलवती तारा शुक्लपक्षे बलू शशी चन्द्रस्य द्वादशावस्था राशौराशौ यथाक्रमम्
1,56,288,yātrodvāhādikāryeṣu nāmatulyaphalapradāḥ ṣaṣṭighnaṃ gatacandrarkṣaṃ tatkālaghaṭikānvitam vedaghnamiṣuvedāntyamavasthā bhānubhāgataḥ,यात्रोद्वाहादिकार्येषु नामतुल्यफलप्रदाः षष्टिघ्नं गतचन्द्रर्क्षं तत्कालघटिकान्वितम् वेदघ्नमिषुवेदान्त्यमवस्था भानुभागतः
1,56,289,pravāsanaṣṭākhyamṛtā jayo hāsyaṃ ratimudā śinibhuktirjvaraḥ kaṃpaḥ susthitirnāmasannibhāḥṛ,प्रवासनष्टाख्यमृता जयो हास्यं रतिमुदा शिनिभुक्तिर्ज्वरः कंपः सुस्थितिर्नामसन्निभाःऋ
1,56,290,paṭṭabandhanayānograsaṃdhivigrahabhūṣaṇam dhātvākaraṃ yuddhakarma meṣalagne prasiddhyati,पट्टबन्धनयानोग्रसंधिविग्रहभूषणम् धात्वाकरं युद्धकर्म मेषलग्ने प्रसिद्ध्यति
1,56,291,maṅgalāni sthirāṇyaṃvuveśmakarmapravartanam kṛṣivāṇijyapaśvādiduṣṭalagne prasiddhyati,मङ्गलानि स्थिराण्यंवुवेश्मकर्मप्रवर्तनम् कृषिवाणिज्यपश्वादिदुष्टलग्ने प्रसिद्ध्यति
1,56,292,kalāvijñānaśilpāni bhūṣaṇāhavasaṃśravam gajodvāhābhiṣekādyaṃ karttavyaṃ mithunodaye,कलाविज्ञानशिल्पानि भूषणाहवसंश्रवम् गजोद्वाहाभिषेकाद्यं कर्त्तव्यं मिथुनोदये
1,56,293,vāpīkūpataḍāgādi vāribandhanamokṣaṇam pauṣṭikaṃ lipilekhādi kartavyaṃ karkaṭodaye,वापीकूपतडागादि वारिबन्धनमोक्षणम् पौष्टिकं लिपिलेखादि कर्तव्यं कर्कटोदये
1,56,294,ikṣudhānyavaṇikpaṇyakṛṣisevādayaḥsthire sāhasāhavabhūpādyaṃ siṃhalagne prasiddhyati,इक्षुधान्यवणिक्पण्यकृषिसेवादयःस्थिरे साहसाहवभूपाद्यं सिंहलग्ने प्रसिद्ध्यति
1,56,295,vidyāśilpauṣadhaṃ kṛtyaṃ bhūṣaṇaṃ ca carasthiram kanyā lagne vidheyaṃ ca pauṣṭikākhilamaṅgalam,विद्याशिल्पौषधं कृत्यं भूषणं च चरस्थिरम् कन्या लग्ने विधेयं च पौष्टिकाखिलमङ्गलम्
1,56,296,kṛṣivāṇijyayānaṃ ca paśūdvāhavratādikam tulāyāmakhilaṃ karma tulābhārāśrite ca yat,कृषिवाणिज्ययानं च पशूद्वाहव्रतादिकम् तुलायामखिलं कर्म तुलाभाराश्रिते च यत्
1,56,297,sthirakarmākhilaṃ kāryaṃ rājasevābhiṣecanam cauryakarmasthirāraṃbhāḥ kartavyā vṛścikodaye,स्थिरकर्माखिलं कार्यं राजसेवाभिषेचनम् चौर्यकर्मस्थिरारंभाः कर्तव्या वृश्चिकोदये
1,56,298,vratodvāhaprayāṇāśvagajaśilpakalādikam carasthiravimiśraṃ ca kartavyaṃ kārmukodaye,व्रतोद्वाहप्रयाणाश्वगजशिल्पकलादिकम् चरस्थिरविमिश्रं च कर्तव्यं कार्मुकोदये
1,56,299,cāpabandhanamokṣāstrakṛṣigośvādikam yat prasthānaṃ paśudāsādi kartavyaṃ makarodaye,चापबन्धनमोक्षास्त्रकृषिगोश्वादिकम् यत् प्रस्थानं पशुदासादि कर्तव्यं मकरोदये
1,56,300,kṛṣivāṇijyapaśvaṃbuśilpaṅkarmakalādikam jalapātrāstrāśastrādi kartavyaṃ kalaśodaye,कृषिवाणिज्यपश्वंबुशिल्पङ्कर्मकलादिकम् जलपात्रास्त्राशस्त्रादि कर्तव्यं कलशोदये
1,56,301,vratodvāhābhiṣekāṃbusthāpanaṃ sanniveśanam bhūṣaṇaṃ jalapātrāśvakarma mīnodaye śubham,व्रतोद्वाहाभिषेकांबुस्थापनं सन्निवेशनम् भूषणं जलपात्राश्वकर्म मीनोदये शुभम्
1,56,302,meṣādiṣu kligneṣu śuddheṣvevaṃ prasiddhyati krūragrahekṣiteṣūgrasaṃyuteṣūgrameva hi,मेषादिषु क्लिग्नेषु शुद्धेष्वेवं प्रसिद्ध्यति क्रूरग्रहेक्षितेषूग्रसंयुतेषूग्रमेव हि
1,56,303,goyugmakarkakanyāntyatulācāpadharāḥ śubhāḥ śubharkṣatvāśubhāsatya itarā pāparāśayaḥ,गोयुग्मकर्ककन्यान्त्यतुलाचापधराः शुभाः शुभर्क्षत्वाशुभासत्य इतरा पापराशयः
1,56,304,grahayogāvalokābhyāṃ rāśirdhatte grahodbhavam phalaṃ tābhyāṃ vihīno 'sau svabhāvamupasarpati,ग्रहयोगावलोकाभ्यां राशिर्धत्ते ग्रहोद्भवम् फलं ताभ्यां विहीनो ऽसौ स्वभावमुपसर्पति
1,56,305,ādau saṃpūrṇaphaladaṃ madhye madhyaphalapradam ante tucchaphale lagne sarvasminnevameva hi,आदौ संपूर्णफलदं मध्ये मध्यफलप्रदम् अन्ते तुच्छफले लग्ने सर्वस्मिन्नेवमेव हि
1,56,306,sarvatra prathamaṃ lagnaṃ kartuścandrabalaṃ tataḥ kalpyāmadindau balini saptame balino grahāḥ,सर्वत्र प्रथमं लग्नं कर्तुश्चन्द्रबलं ततः कल्प्यामदिन्दौ बलिनि सप्तमे बलिनो ग्रहाः
1,56,307,candrasya valimādhāramādheya cānyakheṭakam ādhārabhūtenādheyaṃ dhīyate paridhiṣṭinam,चन्द्रस्य वलिमाधारमाधेय चान्यखेटकम् आधारभूतेनाधेयं धीयते परिधिष्टिनम्
1,56,308,cendinduḥ śubhadaḥ sarve grahāḥ śubhaphalapradāḥ aśubhaścedaśubhadā varjayitvā dhanādhipam,चेन्दिन्दुः शुभदः सर्वे ग्रहाः शुभफलप्रदाः अशुभश्चेदशुभदा वर्जयित्वा धनाधिपम्
1,56,309,lagnasyābhyuditā yeṃśāsteṣvaṃśeṣu sthito grahaḥ lagnodbhavaṃ phalaṃ dhatte dhanātīto dvitīyakam,लग्नस्याभ्युदिता येंशास्तेष्वंशेषु स्थितो ग्रहः लग्नोद्भवं फलं धत्ते धनातीतो द्वितीयकम्
1,56,310,evaṃ sthāneṣu śeṣeṣu caivamevaṃ prakalpayet lagnaṃ sarvaguṇopetaṃ labhyate 'lpairdinairno,एवं स्थानेषु शेषेषु चैवमेवं प्रकल्पयेत् लग्नं सर्वगुणोपेतं लभ्यते ऽल्पैर्दिनैर्नो
1,56,311,doṣālpatvaṃ guṇādhikyaṃ bahu saṃtatamiṣyate doṣādduṣṭo hi kālastamapi mārṣṭuṃ pitāmahaḥ,दोषाल्पत्वं गुणाधिक्यं बहु संततमिष्यते दोषाद्दुष्टो हि कालस्तमपि मार्ष्टुं पितामहः
1,56,312,apyaśaucatuṇādhikyaṃ doṣānyatte tato hi te amāriktāṣṭamīṣaṣṭīdvādaśīpratipatsvapi,अप्यशौचतुणाधिक्यं दोषान्यत्ते ततो हि ते अमारिक्ताष्टमीषष्टीद्वादशीप्रतिपत्स्वपि
1,56,313,parighasya ca pūrvārddhaṃ vyatīpāte savaidhṛtau saṃdhyāsūpaplave viṣṭyāmaśubhaṃ prathamārttavam,परिघस्य च पूर्वार्द्धं व्यतीपाते सवैधृतौ संध्यासूपप्लवे विष्ट्यामशुभं प्रथमार्त्तवम्
1,56,314,rugṇā patipriyā duḥkhī putriṇī bhogamī tathā pativratā keśayuktā sūryavārādiṣu kramāt,रुग्णा पतिप्रिया दुःखी पुत्रिणी भोगमी तथा पतिव्रता केशयुक्ता सूर्यवारादिषु क्रमात्
1,56,315,yāmāgniraudrabhāgyayāhidvīśendrādihyupadviṣāḥ tārakā na hitā māsā madhūrjaśucipauṣakāḥ,यामाग्निरौद्रभाग्ययाहिद्वीशेन्द्रादिह्युपद्विषाः तारका न हिता मासा मधूर्जशुचिपौषकाः
1,56,316,bhadrā ca saṃkramonidrā rātriścandrārkayorgrahaḥ kulaṭā pāpabhogeṣu nindyarkṣe nindyavāsare,भद्रा च संक्रमोनिद्रा रात्रिश्चन्द्रार्कयोर्ग्रहः कुलटा पापभोगेषु निन्द्यर्क्षे निन्द्यवासरे
1,56,317,tilājyadūrvā juhuyādgāyatryāṣṭaśataṃ budhaḥ suvarṇagotilāndadyātsarvadoṣāpanuttaye,तिलाज्यदूर्वा जुहुयाद्गायत्र्याष्टशतं बुधः सुवर्णगोतिलान्दद्यात्सर्वदोषापनुत्तये
1,56,318,ādyā niśaścatasrastu tyājyā hyapi samāḥ paraiḥ ojarāśyaṃśage candre lagne puṅgrahavīkṣite,आद्या निशश्चतस्रस्तु त्याज्या ह्यपि समाः परैः ओजराश्यंशगे चन्द्रे लग्ने पुङ्ग्रहवीक्षिते
1,56,319,upavītī yugmatithāvanagnaḥ kāmayetstriyam putrārthī puruṣaśastyaktvā pauṣṇamūlāhipitryabham,उपवीती युग्मतिथावनग्नः कामयेत्स्त्रियम् पुत्रार्थी पुरुषशस्त्यक्त्वा पौष्णमूलाहिपित्र्यभम्
1,56,320,prasiddhe prathame garbhe tṛtīye vā dvitīyake māse puṃsavanaṃ kāryaṃ sīmantaṃ ca yathā tathā,प्रसिद्धे प्रथमे गर्भे तृतीये वा द्वितीयके मासे पुंसवनं कार्यं सीमन्तं च यथा तथा
1,56,321,caturthe māsi ṣaṣṭe vāpyaṣṭame vā tadīśvare balopapanne daṃpatyoścandratārābalānvite,चतुर्थे मासि षष्टे वाप्यष्टमे वा तदीश्वरे बलोपपन्ने दंपत्योश्चन्द्रताराबलान्विते
1,56,322,ariktāparvadivase kujajīvārkavāsare tīkṣṇamiśrārkavarjyeṣu puṃbhāṃśerātrināyake,अरिक्तापर्वदिवसे कुजजीवार्कवासरे तीक्ष्णमिश्रार्कवर्ज्येषु पुंभांशेरात्रिनायके
1,56,323,śuddhe 'ṣṭame janmalagnāttayorlagne na naidhane śubhagrahayute dṛṣṭe pāpadṛṣṭivivarjite,शुद्धे ऽष्टमे जन्मलग्नात्तयोर्लग्ने न नैधने शुभग्रहयुते दृष्टे पापदृष्टिविवर्जिते
1,56,324,śubhagraheṣu dhīdharmakendreṣvaribhave triṣu pāpeṣu satsu candretyanidhanādyarivarjite,शुभग्रहेषु धीधर्मकेन्द्रेष्वरिभवे त्रिषु पापेषु सत्सु चन्द्रेत्यनिधनाद्यरिवर्जिते
1,56,325,krūragrahāṇāmekopi lagnādantyātmajāṣṭagaḥ sīmantinīṃ vā tadgarbhaṃ balī hṝnti na saṃśayaḥ,क्रूरग्रहाणामेकोपि लग्नादन्त्यात्मजाष्टगः सीमन्तिनीं वा तद्गर्भं बली हॄन्ति न संशयः
1,56,326,tasmiñjanmamuhūrte 'pi sūtakāntepi vā śiśoḥ jātakarma prakartavyaṃ pitṛpūjanapūrvakam,तस्मिञ्जन्ममुहूर्ते ऽपि सूतकान्तेपि वा शिशोः जातकर्म प्रकर्तव्यं पितृपूजनपूर्वकम्
1,56,327,sūtakānte nāmakarma vidheyaṃ tatkulocitam nāmapūrvaṃ praśastaṃ syānmaṅgalaiḥ susamīkṣitaiḥ,सूतकान्ते नामकर्म विधेयं तत्कुलोचितम् नामपूर्वं प्रशस्तं स्यान्मङ्गलैः सुसमीक्षितैः
1,56,328,deśakālopaghātādyaiḥ kālātikramaṇaṃ yadā anastage bhṛgāvījye tatkārye cottarāyaṇe,देशकालोपघाताद्यैः कालातिक्रमणं यदा अनस्तगे भृगावीज्ये तत्कार्ये चोत्तरायणे
1,56,329,carasthiramṛdukṣipranakṣatre śubhavāsare candrātārābalopete divase ca śiśoḥ pituḥ,चरस्थिरमृदुक्षिप्रनक्षत्रे शुभवासरे चन्द्राताराबलोपेते दिवसे च शिशोः पितुः
1,56,330,śubhalagne śubhāṃśe ca nidhane śuddhisaṃyute ṣaṣṭe māsyaṣṭame vāpi puṃsāṃ strīṇāṃ tu pañcame,शुभलग्ने शुभांशे च निधने शुद्धिसंयुते षष्टे मास्यष्टमे वापि पुंसां स्त्रीणां तु पञ्चमे
1,56,331,saptame māsi vā kāryaṃ navānnapraśanaṃ śubham riktāṃ dinakṣayaṃ nandāṃ dvādaśīmaṣṭamīmatha,सप्तमे मासि वा कार्यं नवान्नप्रशनं शुभम् रिक्तां दिनक्षयं नन्दां द्वादशीमष्टमीमथ
1,56,332,tyaktvānyatithiṣu proktaṃ praśanaṃ śubhavāsare carasthiramṛdukṣipranakṣatre śubhanaidhane,त्यक्त्वान्यतिथिषु प्रोक्तं प्रशनं शुभवासरे चरस्थिरमृदुक्षिप्रनक्षत्रे शुभनैधने
1,56,333,daśame śuddhisaṃyukte śubhalagne śubhāṃśake pūrvārddhe saumyakheṭena saṃyukte vīkṣitepi vā,दशमे शुद्धिसंयुक्ते शुभलग्ने शुभांशके पूर्वार्द्धे सौम्यखेटेन संयुक्ते वीक्षितेपि वा
1,56,334,triṣaṣṭalābhagaiḥ krūraiḥ kendradhīdharmagaiḥ śubhaiḥ vyayārinidhanasthe ca candre 'nnaprāśanaṃ śubham,त्रिषष्टलाभगैः क्रूरैः केन्द्रधीधर्मगैः शुभैः व्ययारिनिधनस्थे च चन्द्रे ऽन्नप्राशनं शुभम्
1,56,335,tṛtīye pañcame cābde svakulācārato 'pi vā bālānāṃ janmataścaulaṃ svagṛhyoktavidhānataḥ,तृतीये पञ्चमे चाब्दे स्वकुलाचारतो ऽपि वा बालानां जन्मतश्चौलं स्वगृह्योक्तविधानतः
1,56,336,saumyāyane nāstagayoḥ surārisuramantriṇoḥ aparvariktātithiṣu śukrejyajñenduvāsare,सौम्यायने नास्तगयोः सुरारिसुरमन्त्रिणोः अपर्वरिक्तातिथिषु शुक्रेज्यज्ञेन्दुवासरे
1,56,337,dasrāditījyacandrendrapūṣabhāni śubhāni ca caulakarmaṇi hastakṣārrtrīṇitrīṇi ca viṣṇubhāt,दस्रादितीज्यचन्द्रेन्द्रपूषभानि शुभानि च चौलकर्मणि हस्तक्षार्र्त्रीणित्रीणि च विष्णुभात्
1,56,338,paṭṭabandhanacaulānnaprāśane copanāyane śubhadaṃ janmanakṣatramaśubhaṃ tvanyakarmaṇi,पट्टबन्धनचौलान्नप्राशने चोपनायने शुभदं जन्मनक्षत्रमशुभं त्वन्यकर्मणि
1,56,339,aṣṭame śuddhisaṃyukteṃ śubhalagne śubhāṃśake janmāṣṭame na śītāṃśau ṣaṣṭāṣṭāntyavivarjite,अष्टमे शुद्धिसंयुक्तें शुभलग्ने शुभांशके जन्माष्टमे न शीतांशौ षष्टाष्टान्त्यविवर्जिते
1,56,340,dhanatrikoṇakendrasthaiḥ śubhaistryāyārigaiḥ paraiḥ abhyakte sandhyayornāre niśi bhuktvā na vāhave,धनत्रिकोणकेन्द्रस्थैः शुभैस्त्र्यायारिगैः परैः अभ्यक्ते सन्ध्ययोर्नारे निशि भुक्त्वा न वाहवे
1,56,341,notkaṭe bhūṣite naiva yāne na navame 'hni ca kṣaurakarma mahīpānāṃ pañcamepañcame 'hani,नोत्कटे भूषिते नैव याने न नवमे ऽह्नि च क्षौरकर्म महीपानां पञ्चमेपञ्चमे ऽहनि
1,56,342,kartavyaṃ kṣoranakṣatre 'pyatha vāsyodaye śubham nṛpaviprājñayā yajñe maraṇe bandhamokṣaṇeṃ,कर्तव्यं क्षोरनक्षत्रे ऽप्यथ वास्योदये शुभम् नृपविप्राज्ञया यज्ञे मरणे बन्धमोक्षणें
1,56,343,udvāhe 'khilavārarkṣatithiṣu kṣauramiṣṭadam kartavyaṃ maṅgaleṣvādau maṅgalāya kṣurārpaṇam,उद्वाहे ऽखिलवारर्क्षतिथिषु क्षौरमिष्टदम् कर्तव्यं मङ्गलेष्वादौ मङ्गलाय क्षुरार्पणम्
1,56,344,navame saptame vāpi pañcame divase 'pi vā tṛtīye bījanakṣatre śubhavāre śubhodaye,नवमे सप्तमे वापि पञ्चमे दिवसे ऽपि वा तृतीये बीजनक्षत्रे शुभवारे शुभोदये
1,56,345,samyaggṛhāṇyalaṅkṛtya vitānadhvajatoraṇaiḥ āśiṣo vācanaṃ kāryaṃ puṇyaṃ puṇyāṅganādibhiḥ,सम्यग्गृहाण्यलङ्कृत्य वितानध्वजतोरणैः आशिषो वाचनं कार्यं पुण्यं पुण्याङ्गनादिभिः
1,56,346,sahavāditranṛtyādyairgatvā prāguttarāṃ diśam tatra mṛdatatastīkṣṇā gṛhītvā punarāgataḥ,सहवादित्रनृत्याद्यैर्गत्वा प्रागुत्तरां दिशम् तत्र मृदततस्तीक्ष्णा गृहीत्वा पुनरागतः
1,56,347,mṛṇyaye 'pyathavā vaiṇave 'pi pātre prapūrayet anekabījasaṃyuktaṃ toyaṃ puṣpābhiśobhitam,मृण्यये ऽप्यथवा वैणवे ऽपि पात्रे प्रपूरयेत् अनेकबीजसंयुक्तं तोयं पुष्पाभिशोभितम्
1,56,348,ādhānādaṣṭame varṣe janmato vāgrajanmanām rājñā mekādaśe maiñjībandhanaṃ dvādaśe viśām,आधानादष्टमे वर्षे जन्मतो वाग्रजन्मनाम् राज्ञा मेकादशे मैञ्जीबन्धनं द्वादशे विशाम्
1,56,349,janmataḥ pañcame varṣe vedaśāstrariṃśāradaḥ upavītī yataḥ śrīmānkāryaṃ tatropanāyanam,जन्मतः पञ्चमे वर्षे वेदशास्त्ररिंशारदः उपवीती यतः श्रीमान्कार्यं तत्रोपनायनम्
1,56,350,bālasya balahīno 'pari sito jīvaḥ śubhapradaḥ yathoktavatsare kāryamanukte nopanāyanam,बालस्य बलहीनो ऽपरि सितो जीवः शुभप्रदः यथोक्तवत्सरे कार्यमनुक्ते नोपनायनम्
1,56,351,dṛśyamānagurau śukre śākheśe cottarāyaṇe vedānāmadhipā jīvaśukrabhaumabudhāḥ kramāt,दृश्यमानगुरौ शुक्रे शाखेशे चोत्तरायणे वेदानामधिपा जीवशुक्रभौमबुधाः क्रमात्
1,56,352,śaradgrīṣmavasaṃteṣu vyutkramāttu dvijanmanām mukhyaṃ sādhāraṇaṃ teṣāṃ tapomāsādipañcasu,शरद्ग्रीष्मवसंतेषु व्युत्क्रमात्तु द्विजन्मनाम् मुख्यं साधारणं तेषां तपोमासादिपञ्चसु
1,56,353,svakulācāradharmajño mādhamāse tu phalgune vidhijñaścārthavāṃścaitre vedavedāṅgapāragaḥ,स्वकुलाचारधर्मज्ञो माधमासे तु फल्गुने विधिज्ञश्चार्थवांश्चैत्रे वेदवेदाङ्गपारगः
1,56,354,vaiśāṣe dhanavānvendaśāstravidyāviśāradaḥ upanīto balāḍhyaśca jyeṣṭhe vidhividāṃ varaḥ,वैशाषे धनवान्वेन्दशास्त्रविद्याविशारदः उपनीतो बलाढ्यश्च ज्येष्ठे विधिविदां वरः
1,56,355,śuklapakṣe dvitīyā ca tṛtīyā pañcamī tathā trayodaśī ca daśamī saptamī vratabandhane,शुक्लपक्षे द्वितीया च तृतीया पञ्चमी तथा त्रयोदशी च दशमी सप्तमी व्रतबन्धने
1,56,356,śreṣṭhā tvekādaśī ṣaṣṭī dvādaśyanyāstu madhyamāḥ kṛthaṣṇe dvitrīṣusaṃkhyāśca tithyo 'nyā hyatininditāḥ,श्रेष्ठा त्वेकादशी षष्टी द्वादश्यन्यास्तु मध्यमाः कृथष्णे द्वित्रीषुसंख्याश्च तिथ्यो ऽन्या ह्यतिनिन्दिताः
1,56,357,dhiṣṇānyarkatrayāntejyarudrādityuttarāṇi ca viṣṇutrayāṃśvimitrābjayonibhānyupanāyane,धिष्णान्यर्कत्रयान्तेज्यरुद्रादित्युत्तराणि च विष्णुत्रयांश्विमित्राब्जयोनिभान्युपनायने
1,56,358,janmabhāddaśamaṃ karma saṃghātarkṣaṃ tu ṣoḍaśam aṣṭādaśaṃ samudayaṃ trayoviṃśaṃ vināśanam,जन्मभाद्दशमं कर्म संघातर्क्षं तु षोडशम् अष्टादशं समुदयं त्रयोविंशं विनाशनम्
1,56,359,mānasaṃ mānasaṃ pañcaviṃśarkṣaṃ nācarecchubhameṣu tu ācāryasaumyakāvyānāṃ vārāḥ śastāḥ śaśīnayoḥ,मानसं मानसं पञ्चविंशर्क्षं नाचरेच्छुभमेषु तु आचार्यसौम्यकाव्यानां वाराः शस्ताः शशीनयोः
1,56,360,vārau tu madhyamau caiva vrate 'nyau ninditau matau tridhā vibhajya divasaṃ tatrādau karma daivikam,वारौ तु मध्यमौ चैव व्रते ऽन्यौ निन्दितौ मतौ त्रिधा विभज्य दिवसं तत्रादौ कर्म दैविकम्
1,56,361,dvitīye mānuṣaṃ kāryaṃ tṛtīye ḥṃśe ca paitṛkam svanīcage tadaṃśe vā svāribhe vā tadaṃśake,द्वितीये मानुषं कार्यं तृतीये ःंशे च पैतृकम् स्वनीचगे तदंशे वा स्वारिभे वा तदंशके
1,56,362,guruśikhinośca śākheśe kalāśīlavivarjitaḥ svādhiśatrugṛhasthe vā tadaṃśasthe 'tha vā vratī,गुरुशिखिनोश्च शाखेशे कलाशीलविवर्जितः स्वाधिशत्रुगृहस्थे वा तदंशस्थे ऽथ वा व्रती
1,56,363,śākheśe vā gurau śukre mahāpātakakṛdbhavet svoccasaṃsthe tadaṃśe vā svarāśau rāśige gaṇe,शाखेशे वा गुरौ शुक्रे महापातककृद्भवेत् स्वोच्चसंस्थे तदंशे वा स्वराशौ राशिगे गणे
1,56,364,śākheśe vā gurau śukre kendrage vā trikoṇage atīva dhanavāṃścaiva vedavedāṅgapāragaḥ,शाखेशे वा गुरौ शुक्रे केन्द्रगे वा त्रिकोणगे अतीव धनवांश्चैव वेदवेदाङ्गपारगः
1,56,365,paramoccagate jīve śākheśe vātha vā sate vratī viśuddhe nidhane vedaśāstraviśāradaḥ,परमोच्चगते जीवे शाखेशे वाथ वा सते व्रती विशुद्धे निधने वेदशास्त्रविशारदः
1,56,366,svādhimitragṛhasthe vā tasyoñcasthe tadaṃśage gurau bhṛgau vā śākheśe vidyādhanasamanvitaḥ,स्वाधिमित्रगृहस्थे वा तस्योञ्चस्थे तदंशगे गुरौ भृगौ वा शाखेशे विद्याधनसमन्वितः
1,56,367,śākhādhipativāraśca śākhādhipabalaṃ śiśoḥ śaākhādhipatilagnaṃ ca durlabhaṃ tritayaṃ vrate,शाखाधिपतिवारश्च शाखाधिपबलं शिशोः शआखाधिपतिलग्नं च दुर्लभं त्रितयं व्रते
1,56,368,tasmādvedvāṃśage candre vratī vidyāviśāradaḥ pāpāṃśage vā daridro nityaduḥkhitaḥ,तस्माद्वेद्वांशगे चन्द्रे व्रती विद्याविशारदः पापांशगे वा दरिद्रो नित्यदुःखितः
1,56,369,śravaṇādini nakṣatre karkāṃśasthe niśākare tadā vratī vedaśāstradhanadhānyasamṛddhimān,श्रवणादिनि नक्षत्रे कर्कांशस्थे निशाकरे तदा व्रती वेदशास्त्रधनधान्यसमृद्धिमान्
1,56,370,śubhalagne śubhāṃśe ca naidhane śuddhisaṃyute lagne tu nidhane saumyaiḥ saṃyute vā nirīkṣite,शुभलग्ने शुभांशे च नैधने शुद्धिसंयुते लग्ने तु निधने सौम्यैः संयुते वा निरीक्षिते
1,56,371,iṣṭairjīvārkacandrādyaiḥ pañcabhirbalibhirgrahai sthānādibalasaṃpūrṇaiścaturbhirvā śubhānvitaiḥ,इष्टैर्जीवार्कचन्द्राद्यैः पञ्चभिर्बलिभिर्ग्रहै स्थानादिबलसंपूर्णैश्चतुर्भिर्वा शुभान्वितैः
1,56,372,īkṣannaivātraikaviṃśamahādoṣavivarjite rāśayaḥ sakalāḥ śreṣṭhāḥ śubhagrahayutekṣitāḥ,ईक्षन्नैवात्रैकविंशमहादोषविवर्जिते राशयः सकलाः श्रेष्ठाः शुभग्रहयुतेक्षिताः
1,56,373,śubhanavāṃśakagatā grāhyāste śubharāśayaḥ na kadācitkarkaṭāṃśaśubhekṣitayuto 'pi vā,शुभनवांशकगता ग्राह्यास्ते शुभराशयः न कदाचित्कर्कटांशशुभेक्षितयुतो ऽपि वा
1,56,374,tasmādgomithunāṃśāśca tulākanyāṃśakāḥ śubhāḥ evaṃvidhe lagnagate navāṃśe vratamīritam,तस्माद्गोमिथुनांशाश्च तुलाकन्यांशकाः शुभाः एवंविधे लग्नगते नवांशे व्रतमीरितम्
1,56,375,triṣaḍāyagataiḥ pāpaiḥ ṣaḍaṣṭāntyavivarjitaiḥ śubhaiḥ ṣaṣṭāṣṭalagnāntyavarjitena himāṃśunā,त्रिषडायगतैः पापैः षडष्टान्त्यविवर्जितैः शुभैः षष्टाष्टलग्नान्त्यवर्जितेन हिमांशुना
1,56,376,svoñcasaṃstho 'pi śītāṃśurvratino yadi lagnagaḥ na karoti śiśuṃ niḥsvaṃ sarvataḥ kṣayarogiṇam,स्वोञ्चसंस्थो ऽपि शीतांशुर्व्रतिनो यदि लग्नगः न करोति शिशुं निःस्वं सर्वतः क्षयरोगिणम्
1,56,377,sphūrjite kendrage bhānau vratināṃ pitṛnāśanam pañcadoṣonitaṃ lagnaṃ śubhadaṃ copanāyane,स्फूर्जिते केन्द्रगे भानौ व्रतिनां पितृनाशनम् पञ्चदोषोनितं लग्नं शुभदं चोपनायने
1,56,378,vinā vasaṃtaṛtunā kṛṣṇapakṣe galagrahe anadhyāye viṣṭiṣaṣṭyorna tu saskāramarhati,विना वसंतऋतुना कृष्णपक्षे गलग्रहे अनध्याये विष्टिषष्ट्योर्न तु सस्कारमर्हति
1,56,379,trayodaśyādicatvāri saptamyādidinatrayam caturthī vā śubhāḥ proktā aṣṭāvete galagrahāḥ,त्रयोदश्यादिचत्वारि सप्तम्यादिदिनत्रयम् चतुर्थी वा शुभाः प्रोक्ता अष्टावेते गलग्रहाः
1,56,380,kṣurikābandhaṃ vakṣye nṛpāṇāṃ prākkaragrahāt vivāhokteṣu māseṣu śuklapakṣe 'pyanastage,क्षुरिकाबन्धं वक्ष्ये नृपाणां प्राक्करग्रहात् विवाहोक्तेषु मासेषु शुक्लपक्षे ऽप्यनस्तगे
1,56,381,jīve śukre ca bhūputre candratārābalānvite maiñjībandhoktatithiṣu kujavarjitavāsare,जीवे शुक्रे च भूपुत्रे चन्द्रताराबलान्विते मैञ्जीबन्धोक्ततिथिषु कुजवर्जितवासरे
1,56,382,nacennavāṃśake karturaṣṭamodayavarjite śuddhe 'ṣṭame vidhau lagne ṣaṣṭāṣṭāntyavivarjite,नचेन्नवांशके कर्तुरष्टमोदयवर्जिते शुद्धे ऽष्टमे विधौ लग्ने षष्टाष्टान्त्यविवर्जिते
1,56,383,dhanatrikoṇakendrasthaiḥ śubhaistryāyārigaiḥ paraiḥ kṣurikābandhanaṃ kāryamarcayitvāmarānpitṝn,धनत्रिकोणकेन्द्रस्थैः शुभैस्त्र्यायारिगैः परैः क्षुरिकाबन्धनं कार्यमर्चयित्वामरान्पितॄन्
1,56,384,arcayetkṣurikāṃ samyagdevatānāṃ ca sannidhau tataḥ sulagne badhnīyātkaṭyāṃ lakṣaṇasaṃyutām,अर्चयेत्क्षुरिकां सम्यग्देवतानां च सन्निधौ ततः सुलग्ने बध्नीयात्कट्यां लक्षणसंयुताम्
1,56,385,āyāmārddhāgravistārapramāṇenaivacchedayat tacchedakhaṇḍānyāyāḥ syurdhvajāye ripunāśanam,आयामार्द्धाग्रविस्तारप्रमाणेनैवच्छेदयत् तच्छेदखण्डान्यायाः स्युर्ध्वजाये रिपुनाशनम्
1,56,386,ghūmrāye maraṇaṃ siṃhe jayaḥ śuni ca rogitā dhanalābho vṛṣe 'tyantaṃ duḥkhī bhavati gardabhe,घूम्राये मरणं सिंहे जयः शुनि च रोगिता धनलाभो वृषे ऽत्यन्तं दुःखी भवति गर्दभे
1,56,387,gajāye 'tyantasaṃprītirdhvāṅkṣe vittavināśanam khaḍgaputrikayormānaṃ gaṇayetsvāṅgulena tu,गजाये ऽत्यन्तसंप्रीतिर्ध्वाङ्क्षे वित्तविनाशनम् खड्गपुत्रिकयोर्मानं गणयेत्स्वाङ्गुलेन तु
1,56,388,mānāṅguleṣu paryāyāmekādaśamitāṃ tyajet śeṣāṇāmagulīnāṃ ca phalāni syuryathākramam,मानाङ्गुलेषु पर्यायामेकादशमितां त्यजेत् शेषाणामगुलीनां च फलानि स्युर्यथाक्रमम्
1,56,389,putralābhaḥ śatruvadhaḥ strīlābho gamana śubham arthahāniścārthavṛddhiḥ prīti siddhijayaḥ stutiḥ,पुत्रलाभः शत्रुवधः स्त्रीलाभो गमन शुभम् अर्थहानिश्चार्थवृद्धिः प्रीति सिद्धिजयः स्तुतिः
1,56,390,sthito dhvaje vṛṣāye vā naṣṭācetpūrvato vraṇam siṃhegaje madhyabhāge tvantabhāge śvakākayoḥ,स्थितो ध्वजे वृषाये वा नष्टाचेत्पूर्वतो व्रणम् सिंहेगजे मध्यभागे त्वन्तभागे श्वकाकयोः
1,56,391,dhṛmragarddabhayornaiva vraṇaṃ śrayontyabhāgagam athottarāyaṇe śukrajīvayorddaśyamānayoḥ,धृम्रगर्द्दभयोर्नैव व्रणं श्रयोन्त्यभागगम् अथोत्तरायणे शुक्रजीवयोर्द्दश्यमानयोः
1,56,392,dvijātīnāṃ gurorgehānnivṛttānāṃ yatātmanām citrottarāditījyāntyaharimitravidhātṛṣu,द्विजातीनां गुरोर्गेहान्निवृत्तानां यतात्मनाम् चित्रोत्तरादितीज्यान्त्यहरिमित्रविधातृषु
1,56,393,bheṣvarkendujñejyaśukravāralagnāṃśakeṣu ca pratipatparvariktā mā cāṣṭamī ca dinatrayam,भेष्वर्केन्दुज्ञेज्यशुक्रवारलग्नांशकेषु च प्रतिपत्पर्वरिक्ता मा चाष्टमी च दिनत्रयम्
1,56,394,hitvānyadivase kāryaṃ samāvartanamuṇḍanam sarvāśramāṇāṃ viprendra hyuttamo 'yaṃ gṛhāśramaḥ,हित्वान्यदिवसे कार्यं समावर्तनमुण्डनम् सर्वाश्रमाणां विप्रेन्द्र ह्युत्तमो ऽयं गृहाश्रमः
1,56,395,sukhaṃ tatrāpi bhāminyāṃ śīlavatyāṃ sthitaṃ tataḥ tasyāḥ sacchīlarlā dhastu sulagnavaśataḥ khalu,सुखं तत्रापि भामिन्यां शीलवत्यां स्थितं ततः तस्याः सच्छीलर्ला धस्तु सुलग्नवशतः खलु
1,56,396,pitāmahoktaṃ saṃvīkṣya lagnaśuddhiṃ pravacmyaham puṇye 'hnilakṣaṇopetaṃ sukhāsīnaṃ sucetasam,पितामहोक्तं संवीक्ष्य लग्नशुद्धिं प्रवच्म्यहम् पुण्ये ऽह्निलक्षणोपेतं सुखासीनं सुचेतसम्
1,56,397,praṇamya devavatpṛccherddaivajñaṃ bhaktipūrvakam tāṃbūlaphalapuṣpādyaiḥ pūrṇāñjalirupāgataḥ,प्रणम्य देववत्पृच्छेर्द्दैवज्ञं भक्तिपूर्वकम् तांबूलफलपुष्पाद्यैः पूर्णाञ्जलिरुपागतः
1,56,398,tatra cellagnagaḥ krūrastasmātsaptamagaḥ kujaḥ daṃpatyormaraṇa vācya varṣāṇāmaṣṭakātpurā,तत्र चेल्लग्नगः क्रूरस्तस्मात्सप्तमगः कुजः दंपत्योर्मरण वाच्य वर्षाणामष्टकात्पुरा
1,56,399,yadi lagnagataścandrastasmātsaptamagaḥ kujaḥ vijñeyaṃ bhartṛmaraṇamaṣṭavarṣānttare budhaiḥjha,यदि लग्नगतश्चन्द्रस्तस्मात्सप्तमगः कुजः विज्ञेयं भर्तृमरणमष्टवर्षान्त्तरे बुधैःझ
1,56,400,lagnātpañcamagaḥ pāpaḥ śatrudṛṣṭaśca nīcagaḥ mṛtaputrātha vā kanyā kulaṭā vā na saṃśayaḥ,लग्नात्पञ्चमगः पापः शत्रुदृष्टश्च नीचगः मृतपुत्राथ वा कन्या कुलटा वा न संशयः
1,56,401,tṛtīyapañcasaptāyakarmago vā niśākaraḥ lagnātkaroti saṃbandhaṃ daṃpatyorguruvīkṣitaḥ,तृतीयपञ्चसप्तायकर्मगो वा निशाकरः लग्नात्करोति संबन्धं दंपत्योर्गुरुवीक्षितः
1,56,402,tulāgokarkaṭā lagnasaṃsthaḥ śukrendusaṃyutāḥ vīkṣitāḥ pṛcchatāṃ nṝṇāṃ kanyālābho bhavettadā,तुलागोकर्कटा लग्नसंस्थः शुक्रेन्दुसंयुताः वीक्षिताः पृच्छतां नॄणां कन्यालाभो भवेत्तदा
1,56,403,strīdreṣkāṇaḥ strīnavāṃśe yugmalagnaṃ samāgatam vīkṣitaṃ candraśukrābhyāṃ kanyālābho bhavettadā,स्त्रीद्रेष्काणः स्त्रीनवांशे युग्मलग्नं समागतम् वीक्षितं चन्द्रशुक्राभ्यां कन्यालाभो भवेत्तदा
1,56,404,evaṃ strīṇāṃ bhartṛlabdhiḥ puṃlagne puṃnavāṃśake pṛcchakasya bhavellagnaṃ puṅgrahairavalokitam,एवं स्त्रीणां भर्तृलब्धिः पुंलग्ने पुंनवांशके पृच्छकस्य भवेल्लग्नं पुङ्ग्रहैरवलोकितम्
1,56,405,kṛṣṇapakṣe praśnalagnādyasya rāśī yadā pāpadṛṣṭo 'tha vā randhre na saṃbandho bhavettadā,कृष्णपक्षे प्रश्नलग्नाद्यस्य राशी यदा पापदृष्टो ऽथ वा रन्ध्रे न संबन्धो भवेत्तदा
1,56,406,puṇyairnimittaśakunaiḥ praśnakāle tu maṅgalam daṃpatyoraśubhairetairaśubhaṃ sarvato bhavet,पुण्यैर्निमित्तशकुनैः प्रश्नकाले तु मङ्गलम् दंपत्योरशुभैरेतैरशुभं सर्वतो भवेत्
1,56,407,pañcāṅgaśuddhidivase candratārābalānvite vivāhabhasyodaye vā kanyāvaraṇamanvayaiḥ,पञ्चाङ्गशुद्धिदिवसे चन्द्रताराबलान्विते विवाहभस्योदये वा कन्यावरणमन्वयैः
1,56,408,bhūṣaṇaiḥ puṣpatāṃbūlaphalairgandhākṣatādibhiḥ śuklāṃbarairgītavādyaiṃrvighnāśīrvacanaiḥ saha,भूषणैः पुष्पतांबूलफलैर्गन्धाक्षतादिभिः शुक्लांबरैर्गीतवाद्यैंर्विघ्नाशीर्वचनैः सह
1,56,409,kārayetkanyakāgehe varaḥ praṇavapūrvakam tadā kuryātpitā tasyāḥ pradānaṃ prītipūrvakam,कारयेत्कन्यकागेहे वरः प्रणवपूर्वकम् तदा कुर्यात्पिता तस्याः प्रदानं प्रीतिपूर्वकम्
1,56,410,kulaśīlavayorūpavittavidyāyutāya ca varāya ca rūpavatīṃ kanyāṃ dadyādyavīyasīm,कुलशीलवयोरूपवित्तविद्यायुताय च वराय च रूपवतीं कन्यां दद्याद्यवीयसीम्
1,56,411,saṃpūjya prārthayitvā ca śacīṃ devīṃ guṇāśrayām trailokyasundarīṃ divyagandhamālyāṃbarāvṛtām,संपूज्य प्रार्थयित्वा च शचीं देवीं गुणाश्रयाम् त्रैलोक्यसुन्दरीं दिव्यगन्धमाल्यांबरावृताम्
1,56,412,sarvalakṣaṇasaṃyuktāṃ sarvābharaṇabhūṣitām anarghamaṇimālābhirbhāsayantīṃ digantarān,सर्वलक्षणसंयुक्तां सर्वाभरणभूषिताम् अनर्घमणिमालाभिर्भासयन्तीं दिगन्तरान्
1,56,413,vilāsinīsahasrādyaiḥ sevamānāmaharniśam evaṃvidhāṃ kumārīṃ tāṃ pūjānte prārthayediti,विलासिनीसहस्राद्यैः सेवमानामहर्निशम् एवंविधां कुमारीं तां पूजान्ते प्रार्थयेदिति
1,56,414,devīndrāṇi namastubhyāṃ devendrapriyabhāmini vivāhe bhāgyamārogyaṃ putralābhaṃ ca dehi me,देवीन्द्राणि नमस्तुभ्यां देवेन्द्रप्रियभामिनि विवाहे भाग्यमारोग्यं पुत्रलाभं च देहि मे
1,56,415,yugme 'bde janmataḥ strīṇāṃ pītidaṃ pāṇipīḍanam etatpuṃsāmayugme 'bde vyatyayenāśanaṃ tayoḥ,युग्मे ऽब्दे जन्मतः स्त्रीणां पीतिदं पाणिपीडनम् एतत्पुंसामयुग्मे ऽब्दे व्यत्ययेनाशनं तयोः
1,56,416,māghaphaālgunavaiśākhajyeṣṭamāsāḥ śubhapradāḥ madhyamā kārtiko mārgaśīrṣo vai ninditāḥ pare,माघफआल्गुनवैशाखज्येष्टमासाः शुभप्रदाः मध्यमा कार्तिको मार्गशीर्षो वै निन्दिताः परे
1,56,417,na kadācidvaśarkṣeṣu bhānorārdrāpraveśanāt vivāho devatānāṃ ca pratiṣṭāṃ copanāyanam,न कदाचिद्वशर्क्षेषु भानोरार्द्राप्रवेशनात् विवाहो देवतानां च प्रतिष्टां चोपनायनम्
1,56,418,nāstaṅgate site jīve na tayorbālavṛddhayoḥ na gurau siṃharāśisthe siṃhāṃśakagatepi vā,नास्तङ्गते सिते जीवे न तयोर्बालवृद्धयोः न गुरौ सिंहराशिस्थे सिंहांशकगतेपि वा
1,56,419,paścātprāguditaḥ śukro daśatridivasaṃ śiśuḥ buddhaḥ pañcadinaṃ pakṣaṃ guruḥ pakṣaṃ ca sarvataḥ,पश्चात्प्रागुदितः शुक्रो दशत्रिदिवसं शिशुः बुद्धः पञ्चदिनं पक्षं गुरुः पक्षं च सर्वतः
1,56,420,aprabuddho hṛṣīkeśo yāvattāvanna maṅgalam utsave vāsudevasya divase nānyamaṅgalam,अप्रबुद्धो हृषीकेशो यावत्तावन्न मङ्गलम् उत्सवे वासुदेवस्य दिवसे नान्यमङ्गलम्
1,56,421,na janmamāse janmarkṣe na janmadivase 'pi ca ādya garbhasutasyātha duhiturvā karagrahaḥ,न जन्ममासे जन्मर्क्षे न जन्मदिवसे ऽपि च आद्य गर्भसुतस्याथ दुहितुर्वा करग्रहः
1,56,422,naivodvāho jyeṣṭhaputrīputrayośca parasparam jyeṣṭamāse tayorekajyeṣṭhe śreṣṭhaśca nānyathā,नैवोद्वाहो ज्येष्ठपुत्रीपुत्रयोश्च परस्परम् ज्येष्टमासे तयोरेकज्येष्ठे श्रेष्ठश्च नान्यथा
1,56,423,utpātagrahaṇādūrddhaṃ saptāhamakhilagrahe nākhile tridinaṃ neṣṭaṃ tridyuspṛk ca kṣayaṃ tathā,उत्पातग्रहणादूर्द्धं सप्ताहमखिलग्रहे नाखिले त्रिदिनं नेष्टं त्रिद्युस्पृक् च क्षयं तथा
1,56,424,grastāste tridinaṃ pūrvaṃ paścādgrastodaye 'thavā saṃdhyāyāṃ tridinaṃ tadvanniśīthe sapta eva ca,ग्रस्तास्ते त्रिदिनं पूर्वं पश्चाद्ग्रस्तोदये ऽथवा संध्यायां त्रिदिनं तद्वन्निशीथे सप्त एव च
1,56,425,māsānte pañca divasāṃstyajedriktāṃ tathāṣṭamīm vyatīpātaṃ vaidhṛtiṃ ca saṃpūrṇaṃ parighārddhakam,मासान्ते पञ्च दिवसांस्त्यजेद्रिक्तां तथाष्टमीम् व्यतीपातं वैधृतिं च संपूर्णं परिघार्द्धकम्
1,56,426,pauṣṇabhatryuttarāmaitramaruñcandrārkapitryabhaiḥ samūlabhairaviddhaistaiḥ strīkaragraha iṣyate,पौष्णभत्र्युत्तरामैत्रमरुञ्चन्द्रार्कपित्र्यभैः समूलभैरविद्धैस्तैः स्त्रीकरग्रह इष्यते
1,56,427,vivāhe balamāvaśyaṃ daṃpatyorgurusūryayoḥ cetpūjā yatnataḥ kāryā durbala grahayostayoḥ,विवाहे बलमावश्यं दंपत्योर्गुरुसूर्ययोः चेत्पूजा यत्नतः कार्या दुर्बल ग्रहयोस्तयोः
1,56,428,gocaraṃ vedhajaṃ cāṣṭavargajaṃ rūpajaṃ balam yathottaraṃ balādhikyaṃ sthūlaṃ gocaramārgajam,गोचरं वेधजं चाष्टवर्गजं रूपजं बलम् यथोत्तरं बलाधिक्यं स्थूलं गोचरमार्गजम्
1,56,429,candratārābalaṃ vīkṣya tataḥ pañcāṅgajaṃ balam tithirekaguṇā vāro dviguṇastriguṇaṃ ca bham,चन्द्रताराबलं वीक्ष्य ततः पञ्चाङ्गजं बलम् तिथिरेकगुणा वारो द्विगुणस्त्रिगुणं च भम्
1,56,430,yogaścaturguṇaḥ pañcaguṇaṃ tithyarddhasaṃjñitam tato manahūrto balavāṃstato lagnaṃ balādhikam,योगश्चतुर्गुणः पञ्चगुणं तिथ्यर्द्धसंज्ञितम् ततो मनहूर्तो बलवांस्ततो लग्नं बलाधिकम्
1,56,431,tato balavatī horā dreṣkāṇo balavāṃstataḥ tato navāṃśo balavāndvādaśāṃśo balī tataḥ,ततो बलवती होरा द्रेष्काणो बलवांस्ततः ततो नवांशो बलवान्द्वादशांशो बली ततः
1,56,432,triṃśāṃśo balavāṃstasmādvīkṣyametadbalābalam śubhekṣitayutāḥ śastā udvāhe 'khilarāśayaḥ,त्रिंशांशो बलवांस्तस्माद्वीक्ष्यमेतद्बलाबलम् शुभेक्षितयुताः शस्ता उद्वाहे ऽखिलराशयः
1,56,433,candrārkejyādayaḥ paca yasya rāśestukhecarāḥ iṣṭāstacchubhadaṃ lagnaṃ catvāro 'pi balānvitāḥ,चन्द्रार्केज्यादयः पच यस्य राशेस्तुखेचराः इष्टास्तच्छुभदं लग्नं चत्वारो ऽपि बलान्विताः
1,56,434,jāmitraśuddhyaikaviṃśanmahādoṣavivarjitam ekaviṃśatidoṣāṇāṃ nāmarūpaphalāni ca,जामित्रशुद्ध्यैकविंशन्महादोषविवर्जितम् एकविंशतिदोषाणां नामरूपफलानि च
1,56,435,vakṣyante 'tra samāsena śṛṇu nārada sāṃpratam pañcāṅgaśuddhirāhityaṃ doṣastvādyaḥ prakīrtitaḥ,वक्ष्यन्ते ऽत्र समासेन शृणु नारद सांप्रतम् पञ्चाङ्गशुद्धिराहित्यं दोषस्त्वाद्यः प्रकीर्तितः
1,56,436,udayāstaśuddhirhānirdvitīyaḥ sūryasaṃkramaḥ tṛtīyaḥ pāpaṣaḍvargo bhṛguḥ ṣaṣṭaḥ kujo 'ṣṭamaḥ,उदयास्तशुद्धिर्हानिर्द्वितीयः सूर्यसंक्रमः तृतीयः पापषड्वर्गो भृगुः षष्टः कुजो ऽष्टमः
1,56,437,gaṇḍāntaṃ kartarī riṣaaphaṣaḍaṣṭendugato grahaḥ daṃpatyoraṣṭamaṃ lagnaṃ rāśirviṣaghaṭī tathā,गण्डान्तं कर्तरी रिषअफषडष्टेन्दुगतो ग्रहः दंपत्योरष्टमं लग्नं राशिर्विषघटी तथा
1,56,438,durmuhīrto vāradoṣaḥ khārjūrikasamāṅghribham grahaṇotpātabhaṃ krūraviddharkṣaṃ krūrasaṃyutam,दुर्मुहीर्तो वारदोषः खार्जूरिकसमाङ्घ्रिभम् ग्रहणोत्पातभं क्रूरविद्धर्क्षं क्रूरसंयुतम्
1,56,439,kunavāṃśo mahāpāto vaidhṛtiścaikaviṃśatiḥ tithivārarkṣayogānāṃ karaṇasya ca melanam,कुनवांशो महापातो वैधृतिश्चैकविंशतिः तिथिवारर्क्षयोगानां करणस्य च मेलनम्
1,56,440,pañcāṅgamasya śuddhistu pañcāṅgaśuddhirīritā yasminpañcāṅgadoṣo 'sti tasmiṃllagne nirarthakam,पञ्चाङ्गमस्य शुद्धिस्तु पञ्चाङ्गशुद्धिरीरिता यस्मिन्पञ्चाङ्गदोषो ऽस्ति तस्मिंल्लग्ने निरर्थकम्
1,56,441,tyajetpañcaiṣṭikaṃ cāpi viṣasaṃyuktadugdhavat lagnalagnāṃśakau svasvapatinā vīkṣitau yutau,त्यजेत्पञ्चैष्टिकं चापि विषसंयुक्तदुग्धवत् लग्नलग्नांशकौ स्वस्वपतिना वीक्षितौ युतौ
1,56,442,na cedvānyonyapatinā śubhaghamitreṇa vā tathā varasya mṛtyuḥ syāttābhyāṃ saptasaptodayāṃśakau,न चेद्वान्योन्यपतिना शुभघमित्रेण वा तथा वरस्य मृत्युः स्यात्ताभ्यां सप्तसप्तोदयांशकौ
1,56,443,evaṃ tau na yutau dṛṣṭau mutyurvadhvāḥ karagrahe tyājyāḥ sūryasya saṃkrānteḥ pūrvataḥ paratastathā,एवं तौ न युतौ दृष्टौ मुत्युर्वध्वाः करग्रहे त्याज्याः सूर्यस्य संक्रान्तेः पूर्वतः परतस्तथा
1,56,444,vivāhādiṣu kāryeṣu nāḍyaḥ ṣoḍaśaṣoḍaśā ṣaḍvargaḥ śubhadaḥ śreṣṭho vivāhasathāpanādiṣu,विवाहादिषु कार्येषु नाड्यः षोडशषोडशा षड्वर्गः शुभदः श्रेष्ठो विवाहसथापनादिषु
1,56,445,bhṛguṣaṣṭhāhvayo doṣo lagnātṣaṣṭhagate site uccage śubhasaṃyukte tallagnaṃ sarvadā tyajet,भृगुषष्ठाह्वयो दोषो लग्नात्षष्ठगते सिते उच्चगे शुभसंयुक्ते तल्लग्नं सर्वदा त्यजेत्
1,56,446,kujo 'ṣṭamo mahādoṣo lagnādaṣṭamage kuje śubhatrayayutaṃ lagnaṃ na tyajettuṅgago yadi,कुजो ऽष्टमो महादोषो लग्नादष्टमगे कुजे शुभत्रययुतं लग्नं न त्यजेत्तुङ्गगो यदि
1,56,447,pūrṇānandāṅkhyayostithyoḥ saṃdhirnāḍīdvayaṃ yadā gaṇḍāntaṃ mṛtyudaṃ janmayātrodvāhavratādiṣu,पूर्णानन्दाङ्ख्ययोस्तिथ्योः संधिर्नाडीद्वयं यदा गण्डान्तं मृत्युदं जन्मयात्रोद्वाहव्रतादिषु
1,56,448,kulīrasiṃhayoḥ kīṭacāpayorminameṣayoḥ gaṇḍātaṃmantarālaṃ syāddhaṭikārddhaṃ mṛtipradam,कुलीरसिंहयोः कीटचापयोर्मिनमेषयोः गण्डातंमन्तरालं स्याद्धटिकार्द्धं मृतिप्रदम्
1,56,449,sārpaindrapauṣṇobheṣvantyaṣoḍaśeśā bhasaṃdhayaḥ tadagnimeṣvādyapādā bhānāṃ gaṇḍātasaṃjñakāḥ,सार्पैन्द्रपौष्णोभेष्वन्त्यषोडशेशा भसंधयः तदग्निमेष्वाद्यपादा भानां गण्डातसंज्ञकाः
1,56,450,ugraṃ ca saṃdhitritayaṃ gaṇḍātaṃ trividhaṃ mahat lagnābhimukhayoḥ pāpagrahayorṛjuvakrayoḥ,उग्रं च संधित्रितयं गण्डातं त्रिविधं महत् लग्नाभिमुखयोः पापग्रहयोरृजुवक्रयोः
1,56,451,sā kartarīti vijñeyā daṃpatyorgalakartarī kartarīyogaduṣṭaṃ yallagnaṃ tatparivarjayet,सा कर्तरीति विज्ञेया दंपत्योर्गलकर्तरी कर्तरीयोगदुष्टं यल्लग्नं तत्परिवर्जयेत्
1,56,452,api saumyagrahairyukta guṇaiḥ sarvaiḥ samanvitam ṣaḍaṣṭariṣphage candre lagnadoṣaḥ svasaṃjñakaḥ,अपि सौम्यग्रहैर्युक्त गुणैः सर्वैः समन्वितम् षडष्टरिष्फगे चन्द्रे लग्नदोषः स्वसंज्ञकः
1,56,453,tallagnaṃ varjayedyatrājjīvaśukrasamanvitam uccage nīcage vāpi mitrabhe śatrurāśige,तल्लग्नं वर्जयेद्यत्राज्जीवशुक्रसमन्वितम् उच्चगे नीचगे वापि मित्रभे शत्रुराशिगे
1,56,454,api sarvaguṇopetaṃ daṃpatyornidhanapradam śaśāṅke grahasaṃyukte doṣaḥ saṃgrahasaṃjñakaḥ,अपि सर्वगुणोपेतं दंपत्योर्निधनप्रदम् शशाङ्के ग्रहसंयुक्ते दोषः संग्रहसंज्ञकः
1,56,455,tasminsaṃgrahadoṣe tu vivāhaṃ naiva kārayet sūryeṇa saṃyute candre dāridyaṃ bhavati sphuṭam,तस्मिन्संग्रहदोषे तु विवाहं नैव कारयेत् सूर्येण संयुते चन्द्रे दारिद्यं भवति स्फुटम्
1,56,456,kujena maraṇaṃ vyādhiḥ saumyena tvanapatyatā daurbhāgyaṃ guruṇā yukte sāpatyaṃ bhārgaveṇa tu,कुजेन मरणं व्याधिः सौम्येन त्वनपत्यता दौर्भाग्यं गुरुणा युक्ते सापत्यं भार्गवेण तु
1,56,457,pravrajyā sūryaputreṇa rāhuṇā mūlasaṃkṣayaḥ ketunā saṃyute candre nityaṃ kaṣṭaṃ daridratā,प्रव्रज्या सूर्यपुत्रेण राहुणा मूलसंक्षयः केतुना संयुते चन्द्रे नित्यं कष्टं दरिद्रता
1,56,458,pāpagrahayute candre daṃpatyormaraṇaṃ bhavet śubhagrahayute candre svoccasthe mitrarāśige,पापग्रहयुते चन्द्रे दंपत्योर्मरणं भवेत् शुभग्रहयुते चन्द्रे स्वोच्चस्थे मित्रराशिगे
1,56,459,doṣāyanaṃ bhavellagnaṃ daṃpatyoḥ śreyase sadā svoccago vā svarkṣago vā mitra kṣetragatopi vā,दोषायनं भवेल्लग्नं दंपत्योः श्रेयसे सदा स्वोच्चगो वा स्वर्क्षगो वा मित्र क्षेत्रगतोपि वा
1,56,460,pāpagnahayutaścandraḥ karoti maraṇaṃ tayoḥ daṃpatyoraṣṭamaṃ lagnamaṣṭamo rāśireva ca,पापग्नहयुतश्चन्द्रः करोति मरणं तयोः दंपत्योरष्टमं लग्नमष्टमो राशिरेव च
1,56,461,yadi lagnagataḥ sopi daṃpatyormaraṇapradaḥ sa rāśiḥ śubhasaṃyukto lagnaṃ vā śubhasaṃyutam,यदि लग्नगतः सोपि दंपत्योर्मरणप्रदः स राशिः शुभसंयुक्तो लग्नं वा शुभसंयुतम्
1,56,462,lagnaṃ vivarjayedyatnāttadaṃśāṃśatadīśvarām daṃpatyordvādaśaṃ lagnaṃ rāśirvā yadi lagnagaḥ,लग्नं विवर्जयेद्यत्नात्तदंशांशतदीश्वराम् दंपत्योर्द्वादशं लग्नं राशिर्वा यदि लग्नगः
1,56,463,arthahānistayorasmāttadaṃśasvāminaṃ tyajet janmarāśyudayaścaiva janmalagnodayaḥ śubhaḥ,अर्थहानिस्तयोरस्मात्तदंशस्वामिनं त्यजेत् जन्मराश्युदयश्चैव जन्मलग्नोदयः शुभः
1,56,464,tayorupacayasthānaṃ lagnetyantaśubhapradam khamārgaṇā vedapakṣāḥ kharāmā vedamārgaṇāḥ,तयोरुपचयस्थानं लग्नेत्यन्तशुभप्रदम् खमार्गणा वेदपक्षाः खरामा वेदमार्गणाः
1,56,465,vahnicandrā rūpadasrāḥ kharāmā vyomabāhavaḥ dvirāmāḥ svāgnaṃyaḥ śūnyadasrāḥ kuñjarabhūmayaḥ,वह्निचन्द्रा रूपदस्राः खरामा व्योमबाहवः द्विरामाः स्वाग्नंयः शून्यदस्राः कुञ्जरभूमयः
1,56,466,rūpapakṣā vyomadasrā vedacandrāścaturddaśa śūnyacandrā vedacandrā ṣaḍṛkṣā vedabāhavaḥ,रूपपक्षा व्योमदस्रा वेदचन्द्राश्चतुर्द्दश शून्यचन्द्रा वेदचन्द्रा षडृक्षा वेदबाहवः
1,56,467,śūnyadasrāḥ śūnyacandrāḥ pūrṇacandrā gatendravaḥ tarkacandrā vedapakṣāḥ kharāmāścāśvibhātkramāt,शून्यदस्राः शून्यचन्द्राः पूर्णचन्द्रा गतेन्द्रवः तर्कचन्द्रा वेदपक्षाः खरामाश्चाश्विभात्क्रमात्
1,56,468,ābhyāḥ parāstu ghaṭikāścatasro viṣasaṃjñitāḥ vivāhādiṣu kāryeṣu viṣanāḍīṃ vivarjayet,आभ्याः परास्तु घटिकाश्चतस्रो विषसंज्ञिताः विवाहादिषु कार्येषु विषनाडीं विवर्जयेत्
1,56,469,bhāskarādiṣu vāreṣu ye muhūrtāśca ninditāḥ vivāhādiṣu te varjyā apilakṣaguṇairyutāḥ,भास्करादिषु वारेषु ये मुहूर्ताश्च निन्दिताः विवाहादिषु ते वर्ज्या अपिलक्षगुणैर्युताः
1,56,470,nihitāvāradoṣā ye sūryavārādiṣu kramāt api sarvaguṇopetāste varjyāḥ sarvamaṅgale,निहितावारदोषा ये सूर्यवारादिषु क्रमात् अपि सर्वगुणोपेतास्ते वर्ज्याः सर्वमङ्गले
1,56,471,ekārgalāṅghritulyaṃ yattallagnaṃ ca vivarjayet apiśukrejyasaṃyuktaṃ viṣasaṃyuktadugdhavat,एकार्गलाङ्घ्रितुल्यं यत्तल्लग्नं च विवर्जयेत् अपिशुक्रेज्यसंयुक्तं विषसंयुक्तदुग्धवत्
1,56,472,grahaṇotpātabhaṃ tyājyaṃ maṅgaleṣu ṛtutrayam yāvacca śaśinā bhuktvā muktabhaṃ dagdhakāṣṭavat,ग्रहणोत्पातभं त्याज्यं मङ्गलेषु ऋतुत्रयम् यावच्च शशिना भुक्त्वा मुक्तभं दग्धकाष्टवत्
1,56,473,maṅgaleṣu tyajetśeṭairviddhaṃ ca krūrasaṃyutam akhilarkṣaṃ pañcagavyaṃ surābinduyutaṃ tathā,मङ्गलेषु त्यजेत्शेटैर्विद्धं च क्रूरसंयुतम् अखिलर्क्षं पञ्चगव्यं सुराबिन्दुयुतं तथा
1,56,474,pāda eva śubhairviddhamaśubhaṃ naiva kṛtstrabham krūraviddhaṃ yutaṃ dhiṣṇyaṃ nikhilaṃ naiva maṅgalam,पाद एव शुभैर्विद्धमशुभं नैव कृत्स्त्रभम् क्रूरविद्धं युतं धिष्ण्यं निखिलं नैव मङ्गलम्
1,56,475,tulāmithunakanyāṃśā dhanurantyārddhasaṃyutāḥ ete navāṃśāḥ śubhadā vṛṣabhasyāṃśakāḥ khalu,तुलामिथुनकन्यांशा धनुरन्त्यार्द्धसंयुताः एते नवांशाः शुभदा वृषभस्यांशकाः खलु
1,56,476,antyāṃśāstepi śubhadā yadi vargottamāhvayāḥ anye navāṃśā na grāhyā yataste kunavāṃśakāḥ,अन्त्यांशास्तेपि शुभदा यदि वर्गोत्तमाह्वयाः अन्ये नवांशा न ग्राह्या यतस्ते कुनवांशकाः
1,56,477,kunavāṃśakalagnaṃ yattyājyaṃ sarvaguṇānvitam yasmindine mahāpātastaddinaṃ varjayecchubhe,कुनवांशकलग्नं यत्त्याज्यं सर्वगुणान्वितम् यस्मिन्दिने महापातस्तद्दिनं वर्जयेच्छुभे
1,56,478,api sarvaguṇopetaṃ dampatyormṛtyudaṃ yataḥ anuktāḥ svalpadoṣāḥ syurvidyunnīhāravṛṣṭayaḥ,अपि सर्वगुणोपेतं दम्पत्योर्मृत्युदं यतः अनुक्ताः स्वल्पदोषाः स्युर्विद्युन्नीहारवृष्टयः
1,56,479,pratyarkapariveṣendracāpāṃbudharagarjanāḥ lattopagrahapātākhyā māsadagdhāhvayā tithiḥ,प्रत्यर्कपरिवेषेन्द्रचापांबुधरगर्जनाः लत्तोपग्रहपाताख्या मासदग्धाह्वया तिथिः
1,56,480,dagdhalagnāndhabadhirapaṅgusaṃjñāśca rāśayaḥ evamādyāstatasteṣāṃ vyavasthā kriyate 'dhunā,दग्धलग्नान्धबधिरपङ्गुसंज्ञाश्च राशयः एवमाद्यास्ततस्तेषां व्यवस्था क्रियते ऽधुना
1,56,481,akālajā bhavantyete vidyunnīhāravṛṣṭayaḥ doṣāya maṅgale nūnamadoṣāyaiva kālataḥ,अकालजा भवन्त्येते विद्युन्नीहारवृष्टयः दोषाय मङ्गले नूनमदोषायैव कालतः
1,56,482,bṛhaspatiḥ kendragataḥ śukro vā yadi vā budhaḥ eko 'pi doṣanicayaṃ haratyeva na saṃśayaḥ,बृहस्पतिः केन्द्रगतः शुक्रो वा यदि वा बुधः एको ऽपि दोषनिचयं हरत्येव न संशयः
1,56,483,tiryakpañcorddhūgāḥ pañca rekhā dve dve ca koṇayoḥ dvitīye śaṃbhukoṇe 'gnidhiṣṇyaṃ cakre pravinyaset,तिर्यक्पञ्चोर्द्धूगाः पञ्च रेखा द्वे द्वे च कोणयोः द्वितीये शंभुकोणे ऽग्निधिष्ण्यं चक्रे प्रविन्यसेत्
1,56,484,bhānyatra sābhijityekarekhākheṭena viddhabham purataḥ pṛṣṭator'kādyā dinarkṣaṃ lattayanti yat,भान्यत्र साभिजित्येकरेखाखेटेन विद्धभम् पुरतः पृष्टतोर्ऽकाद्या दिनर्क्षं लत्तयन्ति यत्
1,56,485,arkākṛtiguṇādynaṅgabāṇāṣṭanavasaṃkhyabham sūryabhātsārppapitryāntyatvāṣṭramitroḍuviṣṇubham,अर्काकृतिगुणाद्य्नङ्गबाणाष्टनवसंख्यभम् सूर्यभात्सार्प्पपित्र्यान्त्यत्वाष्ट्रमित्रोडुविष्णुभम्
1,56,486,saṃkhyāyā dinabhetāvadaśvibhātpātaduṣṭabham saurāṣṭre sālvadeśe tu lattitaṃ bhaṃ vivarjayet,संख्याया दिनभेतावदश्विभात्पातदुष्टभम् सौराष्ट्रे साल्वदेशे तु लत्तितं भं विवर्जयेत्
1,56,487,kaliṅgavaṅgadeśeṣu pātitaṃ na śubhapradam bāhlike kurudeśe cānyasmindeśe na dūṣaṇam,कलिङ्गवङ्गदेशेषु पातितं न शुभप्रदम् बाह्लिके कुरुदेशे चान्यस्मिन्देशे न दूषणम्
1,56,488,tithayo māsadagdhāśca dagdhalagnāni yānyapi madhyadeśe vivarjyāni na dṛṣṭānītareṣu ca,तिथयो मासदग्धाश्च दग्धलग्नानि यान्यपि मध्यदेशे विवर्ज्यानि न दृष्टानीतरेषु च
1,56,489,ṣaṅgvaṃ dhakāṇalagnāni māsaśūnyāśca rāśayaḥ gauḍamālavayostyājyā anyadeśe na garhitāḥ,षङ्ग्वं धकाणलग्नानि मासशून्याश्च राशयः गौडमालवयोस्त्याज्या अन्यदेशे न गर्हिताः
1,56,490,doṣaduṣṭaṃ sadā kālaṃ sannimārṣṭuṃ na śakyate api dhāturato grāhyaṃ doṣālpatvaṃ guṇādhikam,दोषदुष्टं सदा कालं सन्निमार्ष्टुं न शक्यते अपि धातुरतो ग्राह्यं दोषाल्पत्वं गुणाधिकम्
1,56,491,evaṃ sulagne daṃpatyoḥ kārayetsamyagīkṣaṇam hastocchritāṃ caturhastaiścaturasrāṃ samantataḥ,एवं सुलग्ने दंपत्योः कारयेत्सम्यगीक्षणम् हस्तोच्छ्रितां चतुर्हस्तैश्चतुरस्रां समन्ततः
1,56,492,staṃbhaścaturbhiḥ suślakṣṇairvāmabhāge tu sannatām samaṇḍapāṃ caturdikṣu sopānairatiśobhitām,स्तंभश्चतुर्भिः सुश्लक्ष्णैर्वामभागे तु सन्नताम् समण्डपां चतुर्दिक्षु सोपानैरतिशोभिताम्
1,56,493,prāgudakpravaṇāṃ raṃbhāstaṃbhairhaṃsaśukādibhiḥ vicitritāṃ citrakuṃbhairvividhaistoraṇāṅkuraiḥ,प्रागुदक्प्रवणां रंभास्तंभैर्हंसशुकादिभिः विचित्रितां चित्रकुंभैर्विविधैस्तोरणाङ्कुरैः
1,56,494,śṛṅgārapuṣpanicayairvarṇakaiḥ samalaṅkṛtām viprāśīrvacanaiḥ puṇyasrībhirdivyairmanoramām,शृङ्गारपुष्पनिचयैर्वर्णकैः समलङ्कृताम् विप्राशीर्वचनैः पुण्यस्रीभिर्दिव्यैर्मनोरमाम्
1,56,495,vāditranṛtyagītādyairhṛdayānandinīṃ śubhām evaṃ vidhāṃ samārohenmithunaṃ svāgnivedikām,वादित्रनृत्यगीताद्यैर्हृदयानन्दिनीं शुभाम् एवं विधां समारोहेन्मिथुनं स्वाग्निवेदिकाम्
1,56,496,aṣṭadhā rāśikūṭaṃ ca svādūḍugaṇarāśayaḥ rāśīśayonirvarṇākhyaṛtavaḥ putrapautradāḥ,अष्टधा राशिकूटं च स्वादूडुगणराशयः राशीशयोनिर्वर्णाख्यऋतवः पुत्रपौत्रदाः
1,56,497,ekarāśau pṛthagdiṣṇye daṃpatyoḥ pāṇipījanam uttamaṃ madhyamaṃ bhinnaṃ rāśyaikatvaṃ yayostayoḥ,एकराशौ पृथग्दिष्ण्ये दंपत्योः पाणिपीजनम् उत्तमं मध्यमं भिन्नं राश्यैकत्वं ययोस्तयोः
1,56,498,ekarkṣe tvekarāśau hi vivāhaḥ prāṇahānidaḥ strīdhiṣṇyādādyanavake strīdūramatininditam,एकर्क्षे त्वेकराशौ हि विवाहः प्राणहानिदः स्त्रीधिष्ण्यादाद्यनवके स्त्रीदूरमतिनिन्दितम्
1,56,499,dvitīye madhyamaṃ śreṣṭhaṃ tṛtīye navake nṛbham tisraḥ pūrvottarā dhātṛyāmyamāheśatārakāḥ,द्वितीये मध्यमं श्रेष्ठं तृतीये नवके नृभम् तिस्रः पूर्वोत्तरा धातृयाम्यमाहेशतारकाः
1,56,500,iti martyagaṇe jñeyaḥ syādamartyagaṇaḥ paraḥ haryādityārkavāyvantyamitrāśvījyendutārakāḥ,इति मर्त्यगणे ज्ञेयः स्यादमर्त्यगणः परः हर्यादित्यार्कवाय्वन्त्यमित्राश्वीज्येन्दुतारकाः
1,56,501,rakṣogaṇaḥ pitṛtvāṣṭradvidaivāgnīndratārakāḥ vasuvārīśamūlāhitārakābhiryutāstataḥ,रक्षोगणः पितृत्वाष्ट्रद्विदैवाग्नीन्द्रतारकाः वसुवारीशमूलाहितारकाभिर्युतास्ततः
1,56,502,daṃpatyorjanmabhe caikagaṇe prītiranekadhā madhyamā devamartyānāṃ rākṣasānāṃ tayormṛtiḥ,दंपत्योर्जन्मभे चैकगणे प्रीतिरनेकधा मध्यमा देवमर्त्यानां राक्षसानां तयोर्मृतिः
1,56,503,mṛtyuḥ ṣaṣṭāṣṭake pañcanavame tvanapatyatā naiḥsvya dvirdvādaśe 'nyeṣu daṃpatyoḥ prītiruttamā,मृत्युः षष्टाष्टके पञ्चनवमे त्वनपत्यता नैःस्व्य द्विर्द्वादशे ऽन्येषु दंपत्योः प्रीतिरुत्तमा
1,56,504,ekādhipe mitrabhāve śubhadaṃ pāṇipīḍanam dvirdādaśe trikoṇe ca na kadācitṣaḍaṣṭake,एकाधिपे मित्रभावे शुभदं पाणिपीडनम् द्विर्दादशे त्रिकोणे च न कदाचित्षडष्टके
1,56,505,aśvebhameṣasarpāhihyotumeṣotumūṣakāḥ ākhugomahiṣavyāghrakālīvyāghramṛgadvayam,अश्वेभमेषसर्पाहिह्योतुमेषोतुमूषकाः आखुगोमहिषव्याघ्रकालीव्याघ्रमृगद्वयम्
1,56,506,śvānaḥ kaparirbabhruyuge kapisiṃhaturaṅgamāḥ siṃhagodantino bhānāṃ yonayaḥ syuryathāśvibhāt,श्वानः कपरिर्बभ्रुयुगे कपिसिंहतुरङ्गमाः सिंहगोदन्तिनो भानां योनयः स्युर्यथाश्विभात्
1,56,507,śvaiṇaṃ babhraragaṃ meṣavānarau siṃhavāraṇam govyāghramākhumārjāraṃ mahiṣāścaṃ ca śātravam,श्वैणं बभ्ररगं मेषवानरौ सिंहवारणम् गोव्याघ्रमाखुमार्जारं महिषाश्चं च शात्रवम्
1,56,508,jhaṣālikarkaṭā viprāsta dūrdhvāḥ kṣatriyādayaḥ puṃvarṇarāśeḥ strīrāśau satihīne yathāśubham,झषालिकर्कटा विप्रास्त दूर्ध्वाः क्षत्रियादयः पुंवर्णराशेः स्त्रीराशौ सतिहीने यथाशुभम्
1,56,509,catustrivdyaṅghribhotthāyāḥ kanyāyāścāśvibhātkramāt vahnibhādindubhānnāḍītricatuḥpañcaparvasu,चतुस्त्रिव्द्यङ्घ्रिभोत्थायाः कन्यायाश्चाश्विभात्क्रमात् वह्निभादिन्दुभान्नाडीत्रिचतुःपञ्चपर्वसु
1,56,510,gaṇayetsaṃkhyayā caikanāḍyāṃ mṛtyurna pārśvayoḥ prājāpatyabrāhmadaivā vivāhāścārṣasaṃyutāḥ,गणयेत्संख्यया चैकनाड्यां मृत्युर्न पार्श्वयोः प्राजापत्यब्राह्मदैवा विवाहाश्चार्षसंयुताः
1,56,511,uktakāle tu kartavyāścatvāraḥ phaladāyakāḥ gandharvāsurapaiśācarākṣasākhyāstu sarvadā,उक्तकाले तु कर्तव्याश्चत्वारः फलदायकाः गन्धर्वासुरपैशाचराक्षसाख्यास्तु सर्वदा
1,56,512,caturthamabhijillagnamudayarkṣāñca saptamam godhūlikaṃ tadubhayaṃ vivāhe putrapautradam,चतुर्थमभिजिल्लग्नमुदयर्क्षाञ्च सप्तमम् गोधूलिकं तदुभयं विवाहे पुत्रपौत्रदम्
1,56,513,prācyā na ca kaliṅgānāṃ mukhyaṃ godhūlikaṃ smṛtam abhijitsarvadeśeṣu mukhyo doṣavināśakṛt,प्राच्या न च कलिङ्गानां मुख्यं गोधूलिकं स्मृतम् अभिजित्सर्वदेशेषु मुख्यो दोषविनाशकृत्
1,56,514,madhyandinagate bhānau muhūrto 'bhijidāhvayaḥ nāśayatyakhilāndoṣānpinākī tripuraṃ yathā,मध्यन्दिनगते भानौ मुहूर्तो ऽभिजिदाह्वयः नाशयत्यखिलान्दोषान्पिनाकी त्रिपुरं यथा
1,56,515,putrodvāhātparaṃ putrīvivāho na ṛtutraye na tayorvratamudvāhānmaṅgale nānyamaṅgalam,पुत्रोद्वाहात्परं पुत्रीविवाहो न ऋतुत्रये न तयोर्व्रतमुद्वाहान्मङ्गले नान्यमङ्गलम्
1,56,516,vivāhaścaikajanyānāṃ ṣaṇmāsābhyantare yadi asaṃśayaṃ tribhirvarṣaistatraikā vidhavā bhavet,विवाहश्चैकजन्यानां षण्मासाभ्यन्तरे यदि असंशयं त्रिभिर्वर्षैस्तत्रैका विधवा भवेत्
1,56,517,pratyudvāho naiva kāryo naikasmai duhitṛdvayam na caikajanyayoḥ puṃsorekajanye tu kanyake,प्रत्युद्वाहो नैव कार्यो नैकस्मै दुहितृद्वयम् न चैकजन्ययोः पुंसोरेकजन्ये तु कन्यके
1,56,518,naivaṃ kadācidudvāho naikadā muṇḍanadvayam divājātastu pitaraṃ rātrau tu jananīṃ tathā,नैवं कदाचिदुद्वाहो नैकदा मुण्डनद्वयम् दिवाजातस्तु पितरं रात्रौ तु जननीं तथा
1,56,519,ātmānaṃ saṃdhyayorhanti nāsti gaṇḍe viparyayaḥ sutaḥ sutā vā niyataṃ śvasuraṃ hṝnti mūlajaḥ,आत्मानं संध्ययोर्हन्ति नास्ति गण्डे विपर्ययः सुतः सुता वा नियतं श्वसुरं हॄन्ति मूलजः
1,56,520,tadantyapādajo naiva tathāśleṣādyapādajaḥ jyeṣṭāntyapādajau jyeṣṭaṃ bālo hṝnti na bālikā,तदन्त्यपादजो नैव तथाश्लेषाद्यपादजः ज्येष्टान्त्यपादजौ ज्येष्टं बालो हॄन्ति न बालिका
1,56,521,na bālikāṃbumūlarkṣe mātaraṃ pitaraṃ tathā saindrī dhavāgrajaṃ hṝnti devaraṃ tu dvidaivajā,न बालिकांबुमूलर्क्षे मातरं पितरं तथा सैन्द्री धवाग्रजं हॄन्ति देवरं तु द्विदैवजा
1,56,522,ārabhyodvāhadivasāt ṣaṣṭe vāpyaṣṭame dine vadhūpraveśa saṃpattyaidaśame saptame dine,आरभ्योद्वाहदिवसात् षष्टे वाप्यष्टमे दिने वधूप्रवेश संपत्त्यैदशमे सप्तमे दिने
1,56,523,hāyanadvitayaṃ janmabhalagnadivasānapi saṃtyajya hyatiśukre 'pi yātrā vaivāhikī śubhā,हायनद्वितयं जन्मभलग्नदिवसानपि संत्यज्य ह्यतिशुक्रे ऽपि यात्रा वैवाहिकी शुभा
1,56,524,śrīpradaṃ sarvagīrvāṇasthāpanaṃ cottarāyaṇe gīrvāṇapūrvagīrvāṇamatriṇordṛśyamānayoḥ,श्रीप्रदं सर्वगीर्वाणस्थापनं चोत्तरायणे गीर्वाणपूर्वगीर्वाणमत्रिणोर्दृश्यमानयोः
1,56,525,vicaitreṣveva māseṣu māghādiṣu ca pañcasu śuklapakṣeṣu kṛṣṇeṣu tadādiṣvaṣṭasu śubham,विचैत्रेष्वेव मासेषु माघादिषु च पञ्चसु शुक्लपक्षेषु कृष्णेषु तदादिष्वष्टसु शुभम्
1,56,526,dineṣu yasya devasya yā titistatra tasya ca dvatīyādidvaye pañcamyāditastisṛṣu kramāt,दिनेषु यस्य देवस्य या तितिस्तत्र तस्य च द्वतीयादिद्वये पञ्चम्यादितस्तिसृषु क्रमात्
1,56,527,daśamyādeṣcatasṛṣu paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ tryuttarāditicandrāntyahastatrayagurūḍuṣu,दशम्यादेष्चतसृषु पौर्णमास्यां विशेषतः त्र्युत्तरादितिचन्द्रान्त्यहस्तत्रयगुरूडुषु
1,56,528,sāśvidhātṛjalādhīśaharimitravasuṣvapi kujavarjitavāreṣu kartuḥ sūrye balaprade,साश्विधातृजलाधीशहरिमित्रवसुष्वपि कुजवर्जितवारेषु कर्तुः सूर्ये बलप्रदे
1,56,529,candratārābalopete pūrvāhne śobhane dine śubhalagne śubhāṃśe ca kartturna nidhanodaye,चन्द्रताराबलोपेते पूर्वाह्ने शोभने दिने शुभलग्ने शुभांशे च कर्त्तुर्न निधनोदये
1,56,530,rāśayaḥ sakalāḥ śreṣṭhāḥ śubhagrahayutekṣitāḥ pañcāṣṭake śubhe lagne naidhane śuddhisaṃyute,राशयः सकलाः श्रेष्ठाः शुभग्रहयुतेक्षिताः पञ्चाष्टके शुभे लग्ने नैधने शुद्धिसंयुते
1,56,531,lagnasthāścandrasūryārarāhuketvarkasūnavaḥ kartturmṛtyupradāścānye dhanadhānyasukhapradāḥ,लग्नस्थाश्चन्द्रसूर्यारराहुकेत्वर्कसूनवः कर्त्तुर्मृत्युप्रदाश्चान्ये धनधान्यसुखप्रदाः
1,56,532,dvitīye neṣṭadāḥ pāpāḥ saumyāścandraścaḥ vittadāḥ tṛtīye nikhilāḥ kheṭāḥ putrapautrasukhapradāḥ,द्वितीये नेष्टदाः पापाः सौम्याश्चन्द्रश्चः वित्तदाः तृतीये निखिलाः खेटाः पुत्रपौत्रसुखप्रदाः
1,56,533,caturthe sukhadāḥ saumyāḥ krūrāḥ kheṭāśca duḥkhadāḥ glānidāḥ pañcame krūrāḥ saumyāḥ putrasukhapradāḥ,चतुर्थे सुखदाः सौम्याः क्रूराः खेटाश्च दुःखदाः ग्लानिदाः पञ्चमे क्रूराः सौम्याः पुत्रसुखप्रदाः
1,56,534,ṣaṣṭe śubhāḥ śatrudāḥ syuḥ pāpāḥ śabrukṣayaṅkarāḥ vyādhidāḥ saptame pāpāḥ saumyāḥ śubhaphalapradāḥ,षष्टे शुभाः शत्रुदाः स्युः पापाः शब्रुक्षयङ्कराः व्याधिदाः सप्तमे पापाः सौम्याः शुभफलप्रदाः
1,56,535,aṣṭamasthāḥ khagāḥ sarvekarturmṛtyupradāyakāḥ dharme pāpā ghnanti saumyāḥ śubhadā maṅgalapradāḥ,अष्टमस्थाः खगाः सर्वेकर्तुर्मृत्युप्रदायकाः धर्मे पापा घ्नन्ति सौम्याः शुभदा मङ्गलप्रदाः
1,56,536,karmagā duḥkhadāḥ pāpā saumyāścandraśca kīrtidāḥ lābhasthānagatāḥ sarve bhūrilābhapradā grahāḥ,कर्मगा दुःखदाः पापा सौम्याश्चन्द्रश्च कीर्तिदाः लाभस्थानगताः सर्वे भूरिलाभप्रदा ग्रहाः
1,56,537,vyayasthānagatāḥ śaśvadbahūvyayakarā grahāḥ hṝntyarthahīnāḥ kartāraṃ mantrahīnāstu ṛtvijam,व्ययस्थानगताः शश्वद्बहूव्ययकरा ग्रहाः हॄन्त्यर्थहीनाः कर्तारं मन्त्रहीनास्तु ऋत्विजम्
1,56,538,sriyaṃ lakṣaṇahīnāstu na pratiṣṭāsamo ripuḥ guṇādhikatare lagne doṣaḥ svalpataro yadi,स्रियं लक्षणहीनास्तु न प्रतिष्टासमो रिपुः गुणाधिकतरे लग्ने दोषः स्वल्पतरो यदि
1,56,539,surāṇāṃ sthāpanaṃ tatra karturiṣṭārthasiddhidam nirmāṇāyatanagrāmagṛhādīnāṃ samāsataḥ,सुराणां स्थापनं तत्र कर्तुरिष्टार्थसिद्धिदम् निर्माणायतनग्रामगृहादीनां समासतः
1,56,540,kṣetramādau parīkṣeta gandhavarṇarasāṃśakaiḥ madhupuṣpāmlapiśitagandhaṃ viprānupūrvakam,क्षेत्रमादौ परीक्षेत गन्धवर्णरसांशकैः मधुपुष्पाम्लपिशितगन्धं विप्रानुपूर्वकम्
1,56,541,sitaṃ raktaṃ ca haritaṃ kṛṣṇavarṇaṃ yathākramam madhuraṃ kaṭukaṃ tiktaṃ kaṣāyakarasaṃ kramāt,सितं रक्तं च हरितं कृष्णवर्णं यथाक्रमम् मधुरं कटुकं तिक्तं कषायकरसं क्रमात्
1,56,542,atyantavṛddhidaṃ nṝṇāmīśānaprāgudagplavam anyadikṣu plave teṣāṃ śaśvadatyantahānidam,अत्यन्तवृद्धिदं नॄणामीशानप्रागुदग्प्लवम् अन्यदिक्षु प्लवे तेषां शश्वदत्यन्तहानिदम्
1,56,543,samagartāratnimātraṃ khanitvā tatra pūrayet atyantavṛddhiradhike hīne hāniḥ same samam,समगर्तारत्निमात्रं खनित्वा तत्र पूरयेत् अत्यन्तवृद्धिरधिके हीने हानिः समे समम्
1,56,544,tathā niśādau tatkṛtvā pānīyena prapūrayet prātardṛṣṭe jale vṛddhiḥ samaṃ paṅke kṣayaḥ kṣaye,तथा निशादौ तत्कृत्वा पानीयेन प्रपूरयेत् प्रातर्दृष्टे जले वृद्धिः समं पङ्के क्षयः क्षये
1,56,545,evaṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ samyak kṣetraṃ samīkṣyate diksādhanāya tanmadhye samaṃ maṇḍalamālikhet,एवं लक्षणसंयुक्तं सम्यक् क्षेत्रं समीक्ष्यते दिक्साधनाय तन्मध्ये समं मण्डलमालिखेत्
1,56,546,dvādaśāṅgulakaṃ śaṅkuṃ sthāpyekṣettatra diktramam caturasrīkṛte kṣetre ṣaḍvargapariśodhite,द्वादशाङ्गुलकं शङ्कुं स्थाप्येक्षेत्तत्र दिक्त्रमम् चतुरस्रीकृते क्षेत्रे षड्वर्गपरिशोधिते
1,56,547,rekhāmārge ca karttavyaṃ prākāraṃ sumanoharam āyāmeṣu caturdikṣu prāgādiṣu ca satsvapi,रेखामार्गे च कर्त्तव्यं प्राकारं सुमनोहरम् आयामेषु चतुर्दिक्षु प्रागादिषु च सत्स्वपि
1,56,548,aṣṭāvaṣṭau pratidiśaṃ dvārāṇi syuryathākramam pradakṣiṇakramātteṣāmamūni ca phalāni vai,अष्टावष्टौ प्रतिदिशं द्वाराणि स्युर्यथाक्रमम् प्रदक्षिणक्रमात्तेषाममूनि च फलानि वै
1,56,549,hānirnaiḥ khyandhanaprāptirnṛpapūjā mahadvanam aticauryamatikrodho bhītirdiśi śacīpateḥ,हानिर्नैः ख्यन्धनप्राप्तिर्नृपपूजा महद्वनम् अतिचौर्यमतिक्रोधो भीतिर्दिशि शचीपतेः
1,56,550,nidhanaṃ bandhanaṃ bhītirarthāptirddhanavarddhanam anāntakaṃ vyādhibhayaṃ niḥsattvaṃ dakṣiṇādiśi,निधनं बन्धनं भीतिरर्थाप्तिर्द्धनवर्द्धनम् अनान्तकं व्याधिभयं निःसत्त्वं दक्षिणादिशि
1,56,551,putrahāniḥ śatruvṛddhirlakṣmīprāptirddhanāgamaḥ saubhāgyamatidaurbhāgyaṃ duḥkhaṃ śokaśca paścime,पुत्रहानिः शत्रुवृद्धिर्लक्ष्मीप्राप्तिर्द्धनागमः सौभाग्यमतिदौर्भाग्यं दुःखं शोकश्च पश्चिमे
1,56,552,kalatrahānirniḥ sattvaṃ hānirddhānyadhanāgamaḥ saṃpadvṛddhirmāsabhītirāmayaṃ diśi śītagoḥ,कलत्रहानिर्निः सत्त्वं हानिर्द्धान्यधनागमः संपद्वृद्धिर्मासभीतिरामयं दिशि शीतगोः
1,56,553,evaṃ gṛhādiṣu dvāravistārāddviguṇocchritam paścime dakṣiṇe vāpi kapāṭaṃ sthāpayedgṛhe,एवं गृहादिषु द्वारविस्ताराद्द्विगुणोच्छ्रितम् पश्चिमे दक्षिणे वापि कपाटं स्थापयेद्गृहे
1,56,554,prākārāntaḥ kṣitiṃ kuryādekāśītipadaṃ yathā madhye navapade brahmasthānaṃ tadatininditam,प्राकारान्तः क्षितिं कुर्यादेकाशीतिपदं यथा मध्ये नवपदे ब्रह्मस्थानं तदतिनिन्दितम्
1,56,555,dvātriṃśadaṃśāḥ prākārasamīyāṃśāḥ samantataḥ piśācāṃśe gṛhāraṃbhe duḥkhaśokabhayapradaḥ,द्वात्रिंशदंशाः प्राकारसमीयांशाः समन्ततः पिशाचांशे गृहारंभे दुःखशोकभयप्रदः
1,56,556,śeṣāśāḥ syuśca nirmāṇe putrapautradhanapradāḥ śirāḥ syurvāstunorekhā digvidigmadhyasaṃbhavāḥ,शेषाशाः स्युश्च निर्माणे पुत्रपौत्रधनप्रदाः शिराः स्युर्वास्तुनोरेखा दिग्विदिग्मध्यसंभवाः
1,56,557,brahmabhāgāḥ piśācāṃśāḥ śirāṇāṃ yatra saṃhatiḥ tatra tatra vijānīyādvāstuno marmasaṃdhayaḥ,ब्रह्मभागाः पिशाचांशाः शिराणां यत्र संहतिः तत्र तत्र विजानीयाद्वास्तुनो मर्मसंधयः
1,56,558,marmāṇi saṃdhayo neṣṭāḥ svasthe 'pyevaṃ niveśane saumyaphaālgunavaiśākhamāghaśrāvaṇakārtikāḥ,मर्माणि संधयो नेष्टाः स्वस्थे ऽप्येवं निवेशने सौम्यफआल्गुनवैशाखमाघश्रावणकार्तिकाः
1,56,559,māsāḥ syurgṛhanirmāṇe putrārogyadhanapradāḥ akārādiṣu bhāgṣu dikṣu prāgādiṣu kramāt,मासाः स्युर्गृहनिर्माणे पुत्रारोग्यधनप्रदाः अकारादिषु भाग्षु दिक्षु प्रागादिषु क्रमात्
1,56,560,kharośvotha hariḥ śvākhyaḥ sapokhugajaśāśakāḥ digvargāṇāmiyaṃ yoniḥ svavargātpañcamo ripuḥ,खरोश्वोथ हरिः श्वाख्यः सपोखुगजशाशकाः दिग्वर्गाणामियं योनिः स्ववर्गात्पञ्चमो रिपुः
1,56,561,sādhyavargaḥ puraḥ sthāpya pṛṣṭataḥ sādhakaṃ nyaset vyatyaye nāśanaṃ tasya ṛṇamadhyaṃ dhanācchubham,साध्यवर्गः पुरः स्थाप्य पृष्टतः साधकं न्यसेत् व्यत्यये नाशनं तस्य ऋणमध्यं धनाच्छुभम्
1,56,562,ārabhya sādhakaṃ ghiṣṇyaṃ sādhyaṃ yāvaccaturguṇam vibhejetsaptabhiḥ śeṣaṃ sādhakasya dhanaṃ tadā,आरभ्य साधकं घिष्ण्यं साध्यं यावच्चतुर्गुणम् विभेजेत्सप्तभिः शेषं साधकस्य धनं तदा
1,56,563,vistāra āyāmaguṇo gṛhasya padamucyate tasmāddhanādhanāyarkṣavārāṃśāḥ saṃkhyayā kramāt,विस्तार आयामगुणो गृहस्य पदमुच्यते तस्माद्धनाधनायर्क्षवारांशाः संख्यया क्रमात्
1,56,564,dhanādhikaṃ gṛhaṃ vṛddhyai ṛṇādhikamaśobhanam viṣamāyaḥ śubhaghāyaiva samāyo nirdhanāya ca,धनाधिकं गृहं वृद्ध्यै ऋणाधिकमशोभनम् विषमायः शुभघायैव समायो निर्धनाय च
1,56,565,ghanakṣayastṛtīyarkṣe pañcamarkṣe paraḥ kṣayaḥ ātmakṣayaḥ saptamarkṣe bhavatyeva hi bhartṛbhāt,घनक्षयस्तृतीयर्क्षे पञ्चमर्क्षे परः क्षयः आत्मक्षयः सप्तमर्क्षे भवत्येव हि भर्तृभात्
1,56,566,dvirdvādaśo nirdhanāya trikoṇamasutāya ca ṣaṭkāṣṭakaṃ mṛtyave syācchubhadārāśayaḥ pare,द्विर्द्वादशो निर्धनाय त्रिकोणमसुताय च षट्काष्टकं मृत्यवे स्याच्छुभदाराशयः परे
1,56,567,sūryāṅgārakavārāṃśā vaiśvānarabhayapradāḥ itare grahavārāṃśāḥ sarvakāmārthasiddhidāḥ,सूर्याङ्गारकवारांशा वैश्वानरभयप्रदाः इतरे ग्रहवारांशाः सर्वकामार्थसिद्धिदाः
1,56,568,nabhasyādiṣu māseṣu triṣu triṣu yathākramam pūrvādikaśirovāmapārśveśāyāpradakṣiṇam,नभस्यादिषु मासेषु त्रिषु त्रिषु यथाक्रमम् पूर्वादिकशिरोवामपार्श्वेशायाप्रदक्षिणम्
1,56,569,carāhvayo vāstupumān caratyevaṃ mahodaraḥ yaddiṅmukho vāstupumān kuryāttaddiṅmukhaṃ gṛham,चराह्वयो वास्तुपुमान् चरत्येवं महोदरः यद्दिङ्मुखो वास्तुपुमान् कुर्यात्तद्दिङ्मुखं गृहम्
1,56,570,pratikūlamukhaṃ gehaṃ rogaśokabhayapradam sabalo mukhagehānāmeṣa doṣo na vidyate,प्रतिकूलमुखं गेहं रोगशोकभयप्रदम् सबलो मुखगेहानामेष दोषो न विद्यते
1,56,571,vṛtyeṭikāṃ svarṇareṇudhānyaśaivalasaṃyutam gṛhamadhye hastamātre garte nyāsāya vinyaset,वृत्येटिकां स्वर्णरेणुधान्यशैवलसंयुतम् गृहमध्ये हस्तमात्रे गर्ते न्यासाय विन्यसेत्
1,56,572,vastvāyāmadalaṃ nābhistasmādadhyaṅgulatrayam kukṣistasminnyasecchaṅkuṃ putrapautravivardhanam,वस्त्वायामदलं नाभिस्तस्मादध्यङ्गुलत्रयम् कुक्षिस्तस्मिन्न्यसेच्छङ्कुं पुत्रपौत्रविवर्धनम्
1,56,573,caturviśatrayorviṃśatṣoḍaśadvādaśāṅgulaiḥ viprādīnāṃ kukṣimānaṃ svarṇavastrādyalaṅkṛtam,चतुर्विशत्रयोर्विंशत्षोडशद्वादशाङ्गुलैः विप्रादीनां कुक्षिमानं स्वर्णवस्त्राद्यलङ्कृतम्
1,56,574,khadirārjunaśālotthaṃ yugayantraṃ tarūdbhaghavam raktacandanapālāśaraktaśānaviśālajam,खदिरार्जुनशालोत्थं युगयन्त्रं तरूद्भघवम् रक्तचन्दनपालाशरक्तशानविशालजम्
1,56,575,śakuṃ tridhā vibhajyāndyaṃ caturasraṃ tataḥ param aṣṭāsraṃ ca tṛtīyāsau manvasraṃ mṛdumavraṇam,शकुं त्रिधा विभज्यान्द्यं चतुरस्रं ततः परम् अष्टास्रं च तृतीयासौ मन्वस्रं मृदुमव्रणम्
1,56,576,evaṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ parikalpya śubhe dine ṣaḍvargaśuddhisūtreṇa sūtrite dharaṇītale,एवं लक्षणसंयुक्तं परिकल्प्य शुभे दिने षड्वर्गशुद्धिसूत्रेण सूत्रिते धरणीतले
1,56,577,mṛdudhruvakṣiprabheṣu riktāmāvarjite dine vyarkāracaralagneṣu pāpe cāṣṭamavarjite,मृदुध्रुवक्षिप्रभेषु रिक्तामावर्जिते दिने व्यर्कारचरलग्नेषु पापे चाष्टमवर्जिते
1,56,578,naidhane śuddhisaṃyukte śubhaghalagne śubhāṃśake śubhekṣite 'tha vā yukte lagne śaṅkuṃ vinikṣipet,नैधने शुद्धिसंयुक्ते शुभघलग्ने शुभांशके शुभेक्षिते ऽथ वा युक्ते लग्ने शङ्कुं विनिक्षिपेत्
1,56,579,puṇyāhaghoṣairvāditraiḥ puṇyapuṇyāṅganādibhiḥ svatrikendratrikoṇasthaiḥ śubhaistryāyārigaiḥ paraiḥ,पुण्याहघोषैर्वादित्रैः पुण्यपुण्याङ्गनादिभिः स्वत्रिकेन्द्रत्रिकोणस्थैः शुभैस्त्र्यायारिगैः परैः
1,56,580,lagnāṃśāṣṭāricandreṇa daivajñārcanapūrvakam ekadvitricatuḥśālāḥ sapta śālā daśāhvayāḥ,लग्नांशाष्टारिचन्द्रेण दैवज्ञार्चनपूर्वकम् एकद्वित्रिचतुःशालाः सप्त शाला दशाह्वयाः
1,56,581,tāḥ punaḥ ṣaḍvidhāḥ śālāḥ pratyekaṃ daśaṣaḍvidhāḥ dhruvaṃ dhānyaṃ jayaṃ nandaṃ kharaḥ kāntaṃ manoramam,ताः पुनः षड्विधाः शालाः प्रत्येकं दशषड्विधाः ध्रुवं धान्यं जयं नन्दं खरः कान्तं मनोरमम्
1,56,582,sumukhaṃ durmukhaṃ krūraṃ śatruṃ svarṇapradaṃ kṣayam ākrandaṃ vipulākhya ca vijayaṃ ṣoḍaśaṃ gṛham,सुमुखं दुर्मुखं क्रूरं शत्रुं स्वर्णप्रदं क्षयम् आक्रन्दं विपुलाख्य च विजयं षोडशं गृहम्
1,56,583,gṛhāṇi gaṇayedevaṃ teṣāṃ prastārabhedataḥ guroragho laghuḥ sthāpyaḥ purastādūrdhvavannyaset,गृहाणि गणयेदेवं तेषां प्रस्तारभेदतः गुरोरघो लघुः स्थाप्यः पुरस्तादूर्ध्ववन्न्यसेत्
1,56,584,gurubhiḥ pūrayetpaścātsarvaladhvavadhīrvidhiḥ kuryāllaghupade 'lindaṃ gṛhadvārātpradakṣiṇam,गुरुभिः पूरयेत्पश्चात्सर्वलध्ववधीर्विधिः कुर्याल्लघुपदे ऽलिन्दं गृहद्वारात्प्रदक्षिणम्
1,56,585,pūrvādigeṣvalindeṣu gṛhabhedāstu ṣoḍaśa snānāgāraṃ diśi prācyāmāgneyyāṃ pākamandiram,पूर्वादिगेष्वलिन्देषु गृहभेदास्तु षोडश स्नानागारं दिशि प्राच्यामाग्नेय्यां पाकमन्दिरम्
1,56,586,yāmyāṃ ca śayanāgāraṃ nairṛtyāṃ śāsramandiram pratīcyāṃ bhojanagṛhaṃ vā yavyāṃ dhānyamadiram,याम्यां च शयनागारं नैरृत्यां शास्रमन्दिरम् प्रतीच्यां भोजनगृहं वा यव्यां धान्यमदिरम्
1,56,587,kauberyāṃ devatāgāramīśānyāṃ kṣiramandiram śayyāmūtrāstratadvicca bhojanaṃ maṅgalāśrayam,कौबेर्यां देवतागारमीशान्यां क्षिरमन्दिरम् शय्यामूत्रास्त्रतद्विच्च भोजनं मङ्गलाश्रयम्
1,56,588,dhānyastrībhogavittaṃ ca śṛṅgārāyatanāni ca īśānyādikramasteṣāṃ gṛhanirmāṇakaṃ śubham,धान्यस्त्रीभोगवित्तं च शृङ्गारायतनानि च ईशान्यादिक्रमस्तेषां गृहनिर्माणकं शुभम्
1,56,589,eteṣvetāni śastrāṇi svaṃ sthāpyāni svadikṣvapi dhvajo dhūmrotha siṃhaḥ śvā saurameyaḥ kharo gajāḥ,एतेष्वेतानि शस्त्राणि स्वं स्थाप्यानि स्वदिक्ष्वपि ध्वजो धूम्रोथ सिंहः श्वा सौरमेयः खरो गजाः
1,56,590,dhvāṅkṣaścaiva bhavantyaṣṭau pūrvādipāḥ kramādamī plakṣoduṃbaracūtākhyā niṃbastu hi vibhītakāḥ,ध्वाङ्क्षश्चैव भवन्त्यष्टौ पूर्वादिपाः क्रमादमी प्लक्षोदुंबरचूताख्या निंबस्तु हि विभीतकाः
1,56,591,ya kaṭakā dugdhavṛkṣā vṛkṣāśvatthakapitthakāḥ agastisiṃdhuvālākhyatintiḍīkāśca ninditāḥ,य कटका दुग्धवृक्षा वृक्षाश्वत्थकपित्थकाः अगस्तिसिंधुवालाख्यतिन्तिडीकाश्च निन्दिताः
1,56,592,pittavāgrajadehasyātpaścime dakṣiṇe tathā gṛhapādāgṛhastabhāḥ samāḥ śastāśca nāsamāḥ,पित्तवाग्रजदेहस्यात्पश्चिमे दक्षिणे तथा गृहपादागृहस्तभाः समाः शस्ताश्च नासमाः
1,56,593,nātyucchritaṃ nātinīcaṃ kuḍyotsedhaṃ yathāruci gṛhopari gṛhādīnāmevaṃ sarvatra cintayet,नात्युच्छ्रितं नातिनीचं कुड्योत्सेधं यथारुचि गृहोपरि गृहादीनामेवं सर्वत्र चिन्तयेत्
1,56,594,gṛhādīnāṃ gṛhaśrāvaṃ kramaśo 'ṣṭavidhaṃ smṛtam pāñcālamānaṃ vaidehaṃ kauravaṃ ca kujanyakam,गृहादीनां गृहश्रावं क्रमशो ऽष्टविधं स्मृतम् पाञ्चालमानं वैदेहं कौरवं च कुजन्यकम्
1,56,595,māgadhaṃ śūrasenaṃ ca gāndhārāvatikā smṛtam sacaturbhāgavistāramutsedhaṃ yattaducyate,मागधं शूरसेनं च गान्धारावतिका स्मृतम् सचतुर्भागविस्तारमुत्सेधं यत्तदुच्यते
1,56,596,pāñcālamātulānāṃ ca hyuttarottaravṛddhitaḥ vaidehādīnyaśeṣāṇi mānāni syuryathākramam,पाञ्चालमातुलानां च ह्युत्तरोत्तरवृद्धितः वैदेहादीन्यशेषाणि मानानि स्युर्यथाक्रमम्
1,56,597,pāñcālamānaṃ sarveṣāṃ sādhāraṇamataḥ param avantimānaṃ viprāṇāṃ gāndhāraṃ kṣatriyasya ca,पाञ्चालमानं सर्वेषां साधारणमतः परम् अवन्तिमानं विप्राणां गान्धारं क्षत्रियस्य च
1,56,598,kaujanyamānaṃ vaiśyānāṃ viprādīnāṃ yathottaram yathoditaṃ jalastrāvyaṃ dvitribhūmikaveśmanām,कौजन्यमानं वैश्यानां विप्रादीनां यथोत्तरम् यथोदितं जलस्त्राव्यं द्वित्रिभूमिकवेश्मनाम्
1,56,599,uṣṭrakuñjaraśālānāṃ dhvajāyepyathā vā gaje paśuśālāśca śālānāṃ dhvajāyepyatha vā gaje,उष्ट्रकुञ्जरशालानां ध्वजायेप्यथा वा गजे पशुशालाश्च शालानां ध्वजायेप्यथ वा गजे
1,56,600,dvāraśayyāśanāmatradhvajāḥ siṃhavṛṣadhvajāḥ vāstupūjāvidhiṃ vakṣye navaveśmapraveśane,द्वारशय्याशनामत्रध्वजाः सिंहवृषध्वजाः वास्तुपूजाविधिं वक्ष्ये नववेश्मप्रवेशने
1,56,601,hastamātrā likhedrekhā daśa pūrvā daśottarāḥ gṛhamadhye taṇḍuloparyekāśītipadaṃ bhavet,हस्तमात्रा लिखेद्रेखा दश पूर्वा दशोत्तराः गृहमध्ये तण्डुलोपर्येकाशीतिपदं भवेत्
1,56,602,pañcottarānvakṣyamāṇāṃścatvariṃśatsurān likhet dvātrindvāhyataḥ pūjyāstatrāntaḥsthāsrayodaśa,पञ्चोत्तरान्वक्ष्यमाणांश्चत्वरिंशत्सुरान् लिखेत् द्वात्रिन्द्वाह्यतः पूज्यास्तत्रान्तःस्थास्रयोदश
1,56,603,teṣāṃ sthānāni nāmāni vakṣyāmi kramaśodhunā īśānakoṇato bāhyo dvātriṃśatrridaśā amī,तेषां स्थानानि नामानि वक्ष्यामि क्रमशोधुना ईशानकोणतो बाह्यो द्वात्रिंशत्र्रिदशा अमी
1,56,604,kṛpīṭayoniḥ parjanyo jayantaḥ pākaśāsanaḥ sūryaḥ śaśī mṛgākāśau vāyuḥ pūṣā ca nairṛtiḥ,कृपीटयोनिः पर्जन्यो जयन्तः पाकशासनः सूर्यः शशी मृगाकाशौ वायुः पूषा च नैरृतिः
1,56,605,gṛhākṣato daṇḍadharo gāndharvo bhṛgurājakaḥ mṛgaḥ pitṛgaṇādhiśastato dauvāri kāhvayaḥ,गृहाक्षतो दण्डधरो गान्धर्वो भृगुराजकः मृगः पितृगणाधिशस्ततो दौवारि काह्वयः
1,56,606,sāmaḥ sūryo 'ditiditī dvātriṃśatrridaśā amī atheśānādikoṇasthāścātvārastatsamīpagāḥ,सामः सूर्यो ऽदितिदिती द्वात्रिंशत्र्रिदशा अमी अथेशानादिकोणस्थाश्चात्वारस्तत्समीपगाः
1,56,607,āpaḥ sāvitraghasaṃjñaśca jayo rudraḥ kramādamī ekāntarā syuḥ prāgādyāḥ parito brahmaṇaḥ smṛtāḥ,आपः सावित्रघसंज्ञश्च जयो रुद्रः क्रमादमी एकान्तरा स्युः प्रागाद्याः परितो ब्रह्मणः स्मृताः
1,56,608,aryamā savitā biṃbavivattkānvaktudhādhipaḥ mitrotha rājayakṣmā ca tathā pṛthvīdharāhvayaḥ,अर्यमा सविता बिंबविवत्त्कान्वक्तुधाधिपः मित्रोथ राजयक्ष्मा च तथा पृथ्वीधराह्वयः
1,56,609,āpavatso 'ṣṭamaḥ pañcacatvāriṃśatsurā amī āpaścaivāpavatsaśca parjanyo 'gnirditiḥ kramāt,आपवत्सो ऽष्टमः पञ्चचत्वारिंशत्सुरा अमी आपश्चैवापवत्सश्च पर्जन्यो ऽग्निर्दितिः क्रमात्
1,56,610,yaddikkānāṃ ca vargo 'yamevaṃ koṇeṣvaśeṣataḥ tanmadhye viṃśatirbāhyā dvipadāste tu sarvadā,यद्दिक्कानां च वर्गो ऽयमेवं कोणेष्वशेषतः तन्मध्ये विंशतिर्बाह्या द्विपदास्ते तु सर्वदा
1,56,611,aryamā ca vivasvāṃśca mitraḥ pṛthvī dharāhvayaḥ brahmaṇaḥ pārito dikṣu catvārastripadāḥ smṛtāḥ,अर्यमा च विवस्वांश्च मित्रः पृथ्वी धराह्वयः ब्रह्मणः पारितो दिक्षु चत्वारस्त्रिपदाः स्मृताः
1,56,612,brahmāṇaṃ ca tathaikadvitripadānarcayetsurān vāstumantreṇa vāstujño dūrvādadhyakṣatādibhiḥ,ब्रह्माणं च तथैकद्वित्रिपदानर्चयेत्सुरान् वास्तुमन्त्रेण वास्तुज्ञो दूर्वादध्यक्षतादिभिः
1,56,613,brahmamantreṇa vā śvetavastrayugmaṃ pradāpayet āvāhanādisarvopacārāṃśca kramaśastathā,ब्रह्ममन्त्रेण वा श्वेतवस्त्रयुग्मं प्रदापयेत् आवाहनादिसर्वोपचारांश्च क्रमशस्तथा
1,56,614,naivedyaṃ trividhānnena vādyaiḥ sahasamarpayet tāmbūlaṃ ca tataḥ kartā prārthayedvāstupūruṣam,नैवेद्यं त्रिविधान्नेन वाद्यैः सहसमर्पयेत् ताम्बूलं च ततः कर्ता प्रार्थयेद्वास्तुपूरुषम्
1,56,615,vāstupuruṣa namaste 'stu bhūśayyānirata prabho madgṛhe dhanadhānyādisamṛddhaṃ kuru sarvadā,वास्तुपुरुष नमस्ते ऽस्तु भूशय्यानिरत प्रभो मद्गृहे धनधान्यादिसमृद्धं कुरु सर्वदा
1,56,616,iti prārthya yathāśaktyā dakṣiṇāmarcakāya ca dadyāttadagre viprebhyo bhojanaṃ ca svaśaktitaḥ,इति प्रार्थ्य यथाशक्त्या दक्षिणामर्चकाय च दद्यात्तदग्रे विप्रेभ्यो भोजनं च स्वशक्तितः
1,56,617,anena vidhinā samyagvāstupūjāṃ karoti yaḥ ārogyaṃ putralābhaṃ ca dhanaṃ dhānyaṃ labhennaraḥ,अनेन विधिना सम्यग्वास्तुपूजां करोति यः आरोग्यं पुत्रलाभं च धनं धान्यं लभेन्नरः
1,56,618,akṛtvā vāstupūjāṃ yaḥ praviśennavamandiram rogānnānāvidhānkleśānaśnute sarvasaṃkaṭam,अकृत्वा वास्तुपूजां यः प्रविशेन्नवमन्दिरम् रोगान्नानाविधान्क्लेशानश्नुते सर्वसंकटम्
1,56,619,akapāṭamanācchannamadattabalibhojanam gṛhaṃ na praviśedevaṃ vipadāmākaraṃ hi tat,अकपाटमनाच्छन्नमदत्तबलिभोजनम् गृहं न प्रविशेदेवं विपदामाकरं हि तत्
1,56,620,atho yātrā nṛpādīnāmabhīṣṭaphalasiddhaye syāttathā tāṃ pravakṣyāmi samyagvijñātajanmanām,अथो यात्रा नृपादीनामभीष्टफलसिद्धये स्यात्तथा तां प्रवक्ष्यामि सम्यग्विज्ञातजन्मनाम्
1,56,621,ajñātajanmanāṃ nṝṇāṃ phalāptirghuṇavarṇavat praśnodayanimittādyaisteṣāmapi phalodayaḥ,अज्ञातजन्मनां नॄणां फलाप्तिर्घुणवर्णवत् प्रश्नोदयनिमित्ताद्यैस्तेषामपि फलोदयः
1,56,622,ṣaṣṭyaṣṭamīdvādaśīṣu riktāmāpūrṇimāsu ca yātrā śuklapratipadi nirddhanāya kṣayāya ca,षष्ट्यष्टमीद्वादशीषु रिक्तामापूर्णिमासु च यात्रा शुक्लप्रतिपदि निर्द्धनाय क्षयाय च
1,56,623,maitrāditīndvārkāntyāśvihāgitiṣyavasūḍuṣu asaptapañcatryādyeṣu yātrābhīṣṭaphalapradāḥ,मैत्रादितीन्द्वार्कान्त्याश्विहागितिष्यवसूडुषु असप्तपञ्चत्र्याद्येषु यात्राभीष्टफलप्रदाः
1,56,624,na mandendudine prācīṃ na vrajeddakṣiṇaṃ gurau sitārkayerna pratīcīṃ nodīcīṃ jñārayorddine,न मन्देन्दुदिने प्राचीं न व्रजेद्दक्षिणं गुरौ सितार्कयेर्न प्रतीचीं नोदीचीं ज्ञारयोर्द्दिने
1,56,625,indrājapādacaturāsyāryamarkṣāṇi pūrvataḥ śūlāni sarvadvārāṇi mitrārkejyāśvabhāni ca,इन्द्राजपादचतुरास्यार्यमर्क्षाणि पूर्वतः शूलानि सर्वद्वाराणि मित्रार्केज्याश्वभानि च
1,56,626,kramāddigdvārabhāni syuḥ saptasaptāgnidhiṣṇyataḥ parighaṃ laṅghayeddaṇḍaṃ nāgniśvasanardiggamam,क्रमाद्दिग्द्वारभानि स्युः सप्तसप्ताग्निधिष्ण्यतः परिघं लङ्घयेद्दण्डं नाग्निश्वसनर्दिग्गमम्
1,56,627,āgneyaṃ pūrvadigdhiṣṇyairvidiśaścaivameva hi digrāśayastu kramaśo meṣādyāśca punaḥ punaḥ,आग्नेयं पूर्वदिग्धिष्ण्यैर्विदिशश्चैवमेव हि दिग्राशयस्तु क्रमशो मेषाद्याश्च पुनः पुनः
1,56,628,digīśvare lalāṭasthe yāturna punarāgamaḥ lagnastho bhāskaraḥ prācyāṃ diśi yāturlalāṭagaḥ,दिगीश्वरे ललाटस्थे यातुर्न पुनरागमः लग्नस्थो भास्करः प्राच्यां दिशि यातुर्ललाटगः
1,56,629,dvādaśaikādaśaḥ śukro 'pyāgneyyāntu lalāṭagaḥ daśamasthaḥ kujo lagnādyābhyāṃ yāturlalāṭagaḥ,द्वादशैकादशः शुक्रो ऽप्याग्नेय्यान्तु ललाटगः दशमस्थः कुजो लग्नाद्याभ्यां यातुर्ललाटगः
1,56,630,navamāṣṭamago rāhurnaiṛtyāṃ tu lalāṭagaḥ lagnātsaptamagaḥ sauriḥ pratīcyāṃ tu lalāṭagaḥ,नवमाष्टमगो राहुर्नैऋत्यां तु ललाटगः लग्नात्सप्तमगः सौरिः प्रतीच्यां तु ललाटगः
1,56,631,ṣaṣṭaḥ pañcamagaścandro vāyavyāṃ ca lalāṭagaḥ caturthasthānagaḥ saumyaścottarasyāṃ lalāṭagaḥ,षष्टः पञ्चमगश्चन्द्रो वायव्यां च ललाटगः चतुर्थस्थानगः सौम्यश्चोत्तरस्यां ललाटगः
1,56,632,dvitristhānagato jīva īśānyāṃ vai lalāṭagaḥ lalāṭaṃ tu parityajya jīvitecchurvrajennaraḥ,द्वित्रिस्थानगतो जीव ईशान्यां वै ललाटगः ललाटं तु परित्यज्य जीवितेच्छुर्व्रजेन्नरः
1,56,633,vilomago graho yasya yātrālagropago yadi tasya bhaṅgaprado rājñasta dvargo 'pi vilagnagaḥ,विलोमगो ग्रहो यस्य यात्रालग्रोपगो यदि तस्य भङ्गप्रदो राज्ञस्त द्वर्गो ऽपि विलग्नगः
1,56,634,ravīndvayanayoryātamanukūlaṃ śubhapradam tadabhāve divārātrau yāyādyāturvadho 'nyathā,रवीन्द्वयनयोर्यातमनुकूलं शुभप्रदम् तदभावे दिवारात्रौ यायाद्यातुर्वधो ऽन्यथा
1,56,635,mūḍhe śukre kāryahāniḥ pratiśukre parājayaḥ pratiśukrakṛtaṃ doṣaṃ hṝntuṃ śaktā grahā na hi,मूढे शुक्रे कार्यहानिः प्रतिशुक्रे पराजयः प्रतिशुक्रकृतं दोषं हॄन्तुं शक्ता ग्रहा न हि
1,56,636,vāsiṣṭakāśyapeyātribhāradvājāḥ sagautamāḥ eteṣāṃ pañcagotrāṇāṃ pratiśukro na vidyate,वासिष्टकाश्यपेयात्रिभारद्वाजाः सगौतमाः एतेषां पञ्चगोत्राणां प्रतिशुक्रो न विद्यते
1,56,637,ekagrāme vivāhe ca durbhikṣe rājavigrahe dvijakṣobhe nṛpakṣobhe pratiśukro na vidyate,एकग्रामे विवाहे च दुर्भिक्षे राजविग्रहे द्विजक्षोभे नृपक्षोभे प्रतिशुक्रो न विद्यते
1,56,638,nīcago 'rigṛhastho vā vakrago vā parājitaḥ yāturbhaṅgapradaḥ śukraḥ svoñcasthaścejjayapradaḥ,नीचगो ऽरिगृहस्थो वा वक्रगो वा पराजितः यातुर्भङ्गप्रदः शुक्रः स्वोञ्चस्थश्चेज्जयप्रदः
1,56,639,svāṣṭalagneṣṭarāśau vā śatrubhāttvaṣṭamepi vā teṣāmīśastharāśau vā yāturmṛtyurna saṃśayaḥ,स्वाष्टलग्नेष्टराशौ वा शत्रुभात्त्वष्टमेपि वा तेषामीशस्थराशौ वा यातुर्मृत्युर्न संशयः
1,56,640,janmeṣāṣṭamalagneśau mitho mitre vyavasthitau janmarāśyaṣṭamarkṣotthadoṣā naśyantiṃ bhāktaḥ,जन्मेषाष्टमलग्नेशौ मिथो मित्रे व्यवस्थितौ जन्मराश्यष्टमर्क्षोत्थदोषा नश्यन्तिं भाक्तः
1,56,641,krūragrahekṣito yukto dviḥsvabhāvo 'pi bhaṅgadaḥ yāne sthirodaye neṣṭo bhavyayuktekṣitaḥ svayam,क्रूरग्रहेक्षितो युक्तो द्विःस्वभावो ऽपि भङ्गदः याने स्थिरोदये नेष्टो भव्ययुक्तेक्षितः स्वयम्
1,56,642,vasvantyārddhādipañcarkṣe saṃgrahaṃ tṛṇakāṣṭayoḥ yāmyadiggamanaṃ śayyā na kuryādgehagopanam,वस्वन्त्यार्द्धादिपञ्चर्क्षे संग्रहं तृणकाष्टयोः याम्यदिग्गमनं शय्या न कुर्याद्गेहगोपनम्
1,56,643,janmodaye janmabhe vā tayorīśasyabhepi vā tābhyāṃ tayorikendreṣu yātuḥ śatrukṣayo bhavet,जन्मोदये जन्मभे वा तयोरीशस्यभेपि वा ताभ्यां तयोरिकेन्द्रेषु यातुः शत्रुक्षयो भवेत्
1,56,644,śīrṣodaye lagnagate diglagne lagnagopi vā śubhavārgotha vā lagne yātuḥ śatrukṣayastadā,शीर्षोदये लग्नगते दिग्लग्ने लग्नगोपि वा शुभवार्गोथ वा लग्ने यातुः शत्रुक्षयस्तदा
1,56,645,śatrujanmodaye janmarāśervā nidhanodaye tayorīśasthite rāśau yātuḥ śatrukṣayo bhavet,शत्रुजन्मोदये जन्मराशेर्वा निधनोदये तयोरीशस्थिते राशौ यातुः शत्रुक्षयो भवेत्
1,56,646,vakraḥ panthā mīnalagne yāturmīnāṃśakepi vā nindyo nikhilayātrāsu ghaṭalagno ghaṭāṃśakaḥ,वक्रः पन्था मीनलग्ने यातुर्मीनांशकेपि वा निन्द्यो निखिलयात्रासु घटलग्नो घटांशकः
1,56,647,jalalagno jalāṃśo vā jalayoneḥ śubhāvahaḥ mūrtiḥ kośo dhanvinaśca vāhanaṃ mantrasaṃjñakam,जललग्नो जलांशो वा जलयोनेः शुभावहः मूर्तिः कोशो धन्विनश्च वाहनं मन्त्रसंज्ञकम्
1,56,648,śatrumārgastathāyuśca manovyāpārasaṃjñikam prāptiraprāptirudayādbhāvāḥ syurdvādaśaiva te,शत्रुमार्गस्तथायुश्च मनोव्यापारसंज्ञिकम् प्राप्तिरप्राप्तिरुदयाद्भावाः स्युर्द्वादशैव ते
1,56,649,ghnanti krūrāstryāptivargaṃ bhāvānsūryamahīsutau na nighnato hi vyāpāraṃ saumyāḥḍha puṣṇantyariṃ vinā,घ्नन्ति क्रूरास्त्र्याप्तिवर्गं भावान्सूर्यमहीसुतौ न निघ्नतो हि व्यापारं सौम्याःढ पुष्णन्त्यरिं विना
1,56,650,śukro 'staṃ ca na puṣṇāti mūrtiṃ mṛtyuṃ ca candramāḥ yāmyadiggamanaṃ tyaktvā sarvakāṣṭhāsu yāyinām,शुक्रो ऽस्तं च न पुष्णाति मूर्तिं मृत्युं च चन्द्रमाः याम्यदिग्गमनं त्यक्त्वा सर्वकाष्ठासु यायिनाम्
1,56,651,abhijitkṣaṇayogo 'yamabhīṣṭaphalasiddhidaḥ pañcāṅgaśuddhirahite divase 'pi phalapradaḥ,अभिजित्क्षणयोगो ऽयमभीष्टफलसिद्धिदः पञ्चाङ्गशुद्धिरहिते दिवसे ऽपि फलप्रदः
1,56,652,yātrāyogā vicitrāstānyogānvakṣye yatastataḥ phalasiddhiryāgalagnādrājñāṃ vipraśya dhiṣṇyataḥ,यात्रायोगा विचित्रास्तान्योगान्वक्ष्ये यतस्ततः फलसिद्धिर्यागलग्नाद्राज्ञां विप्रश्य धिष्ण्यतः
1,56,653,muhūrtaśaktito 'nyeṣāṃ śakunaistaskarasya ca kendratrikoṇe hyekena yogaḥ śukrajñasūriṇām,मुहूर्तशक्तितो ऽन्येषां शकुनैस्तस्करस्य च केन्द्रत्रिकोणे ह्येकेन योगः शुक्रज्ञसूरिणाम्
1,56,654,adhiyego bhaveddvābhyāṃ tribhiryogādhiyogakaḥ yoge 'pi yāyināṃ kṣemamadhiyoge jayo bhavet,अधियेगो भवेद्द्वाभ्यां त्रिभिर्योगाधियोगकः योगे ऽपि यायिनां क्षेममधियोगे जयो भवेत्
1,56,655,yogādhiyoge kṣemaṃ ca vijayārthavibhūtayaḥ vyāpāraśatrumūrtisthaiścandramandadivākaraiḥ,योगाधियोगे क्षेमं च विजयार्थविभूतयः व्यापारशत्रुमूर्तिस्थैश्चन्द्रमन्ददिवाकरैः
1,56,656,raṇe gatasya bhūpasya jayalakṣmīḥ pramāṇikā śukrārkajñārkibhaumeṣu lagnādhvastatriśatruṣu,रणे गतस्य भूपस्य जयलक्ष्मीः प्रमाणिका शुक्रार्कज्ञार्किभौमेषु लग्नाध्वस्तत्रिशत्रुषु
1,56,657,gatasyāgre vairicamṛrvahnau lākṣve līyate lagnasthe tridaśācārye dhanāyasthaiḥ paragrahaiḥ,गतस्याग्रे वैरिचमृर्वह्नौ लाक्ष्वे लीयते लग्नस्थे त्रिदशाचार्ये धनायस्थैः परग्रहैः
1,56,658,gatasya rājño 'risenā nīyate yamamandiram lagne śukre ravau lābhe candre bandhusthite yadā,गतस्य राज्ञो ऽरिसेना नीयते यममन्दिरम् लग्ने शुक्रे रवौ लाभे चन्द्रे बन्धुस्थिते यदा
1,56,659,gato nṛpo ripūnhṝnti kesarīvebhasaṃhatim svoccasaṃsthe site lagne svocce candre ca lābhage,गतो नृपो रिपून्हॄन्ति केसरीवेभसंहतिम् स्वोच्चसंस्थे सिते लग्ने स्वोच्चे चन्द्रे च लाभगे
1,56,660,hṝnti yāto 'riṣṭatanāṃ keśavaḥpūtanāmiva trikoṇe kendragāḥ saumyāḥ krūrāstryāyārigā yadi,हॄन्ति यातो ऽरिष्टतनां केशवःपूतनामिव त्रिकोणे केन्द्रगाः सौम्याः क्रूरास्त्र्यायारिगा यदि
1,56,661,yasya yāteralakṣmīstamupaitīvābhisārikā jīvārkacandrā lagnārirandhragā yadi gacchataḥ,यस्य यातेरलक्ष्मीस्तमुपैतीवाभिसारिका जीवार्कचन्द्रा लग्नारिरन्ध्रगा यदि गच्छतः
1,56,662,tasyāgre khalamaitrīva na sthirā ripuvāhinī trikhaḍāyeṣu mandārau balavantaḥ śubhā yadi,तस्याग्रे खलमैत्रीव न स्थिरा रिपुवाहिनी त्रिखडायेषु मन्दारौ बलवन्तः शुभा यदि
1,56,663,yātrāyāṃ nṛpatastasya hastasthā śatrumedinī svoñcasthe lagnage jīve candre lābhagate yadi,यात्रायां नृपतस्तस्य हस्तस्था शत्रुमेदिनी स्वोञ्चस्थे लग्नगे जीवे चन्द्रे लाभगते यदि
1,56,664,gato rājā ripūnhati pinākī tripuraṃ yathā mastakodayageśukra lagnasthe lābhage gurau,गतो राजा रिपून्हति पिनाकी त्रिपुरं यथा मस्तकोदयगेशुक्र लग्नस्थे लाभगे गुरौ
1,56,665,gato rājā ripūnhṝnti kumārastārakaṃ yathā jīvaṃ lagnagate śukre kendre vāpi trikoṇage,गतो राजा रिपून्हॄन्ति कुमारस्तारकं यथा जीवं लग्नगते शुक्रे केन्द्रे वापि त्रिकोणगे
1,56,666,gato dahatyarīvrājā kṛṣṇavartmā yathā vanam lagnage jñe śubhe kendre dhiṣṇye copakule gataḥ,गतो दहत्यरीव्राजा कृष्णवर्त्मा यथा वनम् लग्नगे ज्ञे शुभे केन्द्रे धिष्ण्ये चोपकुले गतः
1,56,667,nṛpāḥ śuṣyantyarīn grīṣme hradinīṃ vārkaraśmayaḥ śubhi trikoṇe kendrasthe lābhe candre 'thavā ravī,नृपाः शुष्यन्त्यरीन् ग्रीष्मे ह्रदिनीं वार्करश्मयः शुभि त्रिकोणे केन्द्रस्थे लाभे चन्द्रे ऽथवा रवी
1,56,668,śatrūnhanti gato rājā hyandhakāraṃ yathā raviḥ svakṣetrage śubhe kadre trikoṇoyagate gataḥ,शत्रून्हन्ति गतो राजा ह्यन्धकारं यथा रविः स्वक्षेत्रगे शुभे कद्रे त्रिकोणोयगते गतः
1,56,669,vināśayatyarītrājā tṛlarāśimivānalaḥ indau svasthe gurau kendre mantraḥ sapraṇavo gataḥ,विनाशयत्यरीत्राजा तृलराशिमिवानलः इन्दौ स्वस्थे गुरौ केन्द्रे मन्त्रः सप्रणवो गतः
1,56,670,nṝpo hṝnti ripūnsarvānpāpānpañcākṣaro yathā vargottamagate śukre 'pyevasminneva lagnage,नॄपो हॄन्ति रिपून्सर्वान्पापान्पञ्चाक्षरो यथा वर्गोत्तमगते शुक्रे ऽप्येवस्मिन्नेव लग्नगे
1,56,671,harismṛtiryathāghaughānhṝnti śatrūn gato nṛpaḥ śubhe kendre trikoṇasthe candre vargottame gataḥ,हरिस्मृतिर्यथाघौघान्हॄन्ति शत्रून् गतो नृपः शुभे केन्द्रे त्रिकोणस्थे चन्द्रे वर्गोत्तमे गतः
1,56,672,sagotrārīnnṛpān hṝnti yathā gotrāṃścagotrabhit mitrabhe 'tha gurau kendre trikoṇasthe 'tha vā site,सगोत्रारीन्नृपान् हॄन्ति यथा गोत्रांश्चगोत्रभित् मित्रभे ऽथ गुरौ केन्द्रे त्रिकोणस्थे ऽथ वा सिते
1,56,673,śatrūnhṝnti gato rājā bhujaṅgān garuḍo yathā śubhakadratrikoṇasthe vargottamagate gataḥ,शत्रून्हॄन्ति गतो राजा भुजङ्गान् गरुडो यथा शुभकद्रत्रिकोणस्थे वर्गोत्तमगते गतः
1,56,674,vināśayatyarīnrājā pāpānbhāgīrathī yathā ye nṛpā yāntyarīñjetuṃ teṣāṃ yogairnṛpāhvayaiḥ,विनाशयत्यरीन्राजा पापान्भागीरथी यथा ये नृपा यान्त्यरीञ्जेतुं तेषां योगैर्नृपाह्वयैः
1,56,675,upaiti śāntiṃ kopāgniḥ śatruyoṣāśrubindubhiḥ balakṣayapakṣadaśamīmāsīṣe vijayābhidhā,उपैति शान्तिं कोपाग्निः शत्रुयोषाश्रुबिन्दुभिः बलक्षयपक्षदशमीमासीषे विजयाभिधा
1,56,676,vijayastatra yātṝṇāṃ sadhirvā na parājayaḥ nimittaśakunādibhyaḥ pradhānaṃ hi manodayaḥ,विजयस्तत्र यातॄणां सधिर्वा न पराजयः निमित्तशकुनादिभ्यः प्रधानं हि मनोदयः
1,56,677,tasmānmanasvināṃ yatnātphalaheturmanodayaḥ utsavopanayodvāhapratiṣṭāśaucasūtake,तस्मान्मनस्विनां यत्नात्फलहेतुर्मनोदयः उत्सवोपनयोद्वाहप्रतिष्टाशौचसूतके
1,56,678,asamāpte na kurvīta yātrāṃ martyo jijīviṣuḥ mahiṣondurayoryuddhe kalatrakalahārttave,असमाप्ते न कुर्वीत यात्रां मर्त्यो जिजीविषुः महिषोन्दुरयोर्युद्धे कलत्रकलहार्त्तवे
1,56,679,vastrādeḥ skhalite krodhe durukte na vrajennṛpaḥ ghṛtānnaṃ tilapiṣṭānnaṃ matsyānnaṃ ghṛtapāyasam,वस्त्रादेः स्खलिते क्रोधे दुरुक्ते न व्रजेन्नृपः घृतान्नं तिलपिष्टान्नं मत्स्यान्नं घृतपायसम्
1,56,680,prāgādikramaśo bhuktvā yāti rājā jayatyarīn sajjikā paramānnaṃ ca kāñjika ca payo dadhi,प्रागादिक्रमशो भुक्त्वा याति राजा जयत्यरीन् सज्जिका परमान्नं च काञ्जिक च पयो दधि
1,56,681,kṣīraṃ tilodanaṃ bhuktvā bhānuvārādiṣu kramāt kulmāṣāṃśca tilānnaṃ ca dadhi kṣaudraṃ ghṛtaṃ payaḥ,क्षीरं तिलोदनं भुक्त्वा भानुवारादिषु क्रमात् कुल्माषांश्च तिलान्नं च दधि क्षौद्रं घृतं पयः
1,56,682,mṛgamāṃsaṃ ca tatsāraṃ pāyasaṃ ca khagaṃ mṛgam śaśamāṃsaṃ ca ṣāṣṭikyaṃ priyaguṅkamapūpakam,मृगमांसं च तत्सारं पायसं च खगं मृगम् शशमांसं च षाष्टिक्यं प्रियगुङ्कमपूपकम्
1,56,683,citrāṇḍajapalaṃ kūrmaśvāvidgodhāṃśca śāsvakam haviṣyaṃ kṛśarānnaṃ ca mudgānnaṃ yavapiṣṭikam,चित्राण्डजपलं कूर्मश्वाविद्गोधांश्च शास्वकम् हविष्यं कृशरान्नं च मुद्गान्नं यवपिष्टिकम्
1,56,684,matsyānnaṃ ca vicitrānnaṃ dadhyannaṃ dasrabhātkramāt bhuktvā rājebhāśvarathanarairyāti jayatyarīn,मत्स्यान्नं च विचित्रान्नं दध्यन्नं दस्रभात्क्रमात् भुक्त्वा राजेभाश्वरथनरैर्याति जयत्यरीन्
1,56,685,hutāśanaṃ tilairhutvā pūjayeta digīśvaram praṇamya devabhūdevānāśīrvādairnṛpo vrajet,हुताशनं तिलैर्हुत्वा पूजयेत दिगीश्वरम् प्रणम्य देवभूदेवानाशीर्वादैर्नृपो व्रजेत्
1,56,686,yadvarṇavasragandhādyaistanmantreṇa vidhānataḥ indramairāvatārūḍhaṃ śacyā saha virājitam,यद्वर्णवस्रगन्धाद्यैस्तन्मन्त्रेण विधानतः इन्द्रमैरावतारूढं शच्या सह विराजितम्
1,56,687,vajrapāṇiṃ svarṇavarṇaṃ divyābharaṇabhūṣitam saptahastaṃ saptajihvaṃ ṣaṇmukhaṃ meṣavāhanam,वज्रपाणिं स्वर्णवर्णं दिव्याभरणभूषितम् सप्तहस्तं सप्तजिह्वं षण्मुखं मेषवाहनम्
1,56,688,svāhāpriye raktavarṇaṃ srukūsruvāyudhadhāriṇam daṇḍāyudhaṃ lohitārkṣaṃ yamaṃ mahiṣavāhanam,स्वाहाप्रिये रक्तवर्णं स्रुकूस्रुवायुधधारिणम् दण्डायुधं लोहितार्क्षं यमं महिषवाहनम्
1,56,689,śyāmalaṃ sahitaṃ raktavarṇairūrddhvamukhaṃ śubham khaḍgacarmadharaṃ nīlaṃ nirṛtiṃ nakhāhanam,श्यामलं सहितं रक्तवर्णैरूर्द्ध्वमुखं शुभम् खड्गचर्मधरं नीलं निरृतिं नखाहनम्
1,56,690,urddhvakeśaṃ virūpākṣaṃ dīrghagrīvāyutaṃ vibhum nāgapāśadharaṃ pītavarṇaṃ makaravāhanam,उर्द्ध्वकेशं विरूपाक्षं दीर्घग्रीवायुतं विभुम् नागपाशधरं पीतवर्णं मकरवाहनम्
1,56,691,varuṇaṃ kālikānāthaṃ ratnābharaṇabhūṣitam prāṇināṃ prāṇarūpaṃ taṃ dvibāhuṃ daṇḍapāṇikam,वरुणं कालिकानाथं रत्नाभरणभूषितम् प्राणिनां प्राणरूपं तं द्विबाहुं दण्डपाणिकम्
1,56,692,vāyuṃ kṛṣṇamṛgārūḍhaṃ pūjayedañjanīpatim aśvārūḍhaṃ kuṃbhapāṇiṃ dvibāhuṃ svarṇasannibham,वायुं कृष्णमृगारूढं पूजयेदञ्जनीपतिम् अश्वारूढं कुंभपाणिं द्विबाहुं स्वर्णसन्निभम्
1,56,693,kuberaṃ citralekheśaṃ yakṣagandharvanāyakam pinākinaṃ vṛṣārūḍhaṃ gaurīpatimanuttam,कुबेरं चित्रलेखेशं यक्षगन्धर्वनायकम् पिनाकिनं वृषारूढं गौरीपतिमनुत्तम्
1,56,694,śvetavarṇaṃ candramauliṃ nāgayajñopavītinam aprayāṇe svayaṃ kāryā prekṣayā bhūbhujastathā,श्वेतवर्णं चन्द्रमौलिं नागयज्ञोपवीतिनम् अप्रयाणे स्वयं कार्या प्रेक्षया भूभुजस्तथा
1,56,695,kāryaṃ nigamanaṃ chatraṃ dhvajaśastrāstravāhanaiḥ svasthānānnirgamasthānaṃ daḍānāṃ ca śatandvayam,कार्यं निगमनं छत्रं ध्वजशस्त्रास्त्रवाहनैः स्वस्थानान्निर्गमस्थानं दडानां च शतन्द्वयम्
1,56,696,catvāriṃśaddvādaśaiva prasthitaḥ sa svayaṃ gataḥ dinānyekatra na vasetsaptaṣṭ vā paro janaḥ,चत्वारिंशद्द्वादशैव प्रस्थितः स स्वयं गतः दिनान्येकत्र न वसेत्सप्तष्ट् वा परो जनः
1,56,697,pañcarātraṃ ca purataḥ punarlagnāntare vrajet akālajeṣu nṛpatirvidyudgarjitavṛṣṭiṣu,पञ्चरात्रं च पुरतः पुनर्लग्नान्तरे व्रजेत् अकालजेषु नृपतिर्विद्युद्गर्जितवृष्टिषु
1,56,698,utpāteṣu trividheṣu saptarātraṃ tu na vrajet sntākuḍyaśivākākakapotānāṃ girastathā,उत्पातेषु त्रिविधेषु सप्तरात्रं तु न व्रजेत् स्न्ताकुड्यशिवाकाककपोतानां गिरस्तथा
1,56,699,jhajhebhukhemavakṣīrasvarāṇāṃ vāmato gatiḥ pītakārabharadvājapabhiṇāṃ dakṣiṇā gatiḥ,झझेभुखेमवक्षीरस्वराणां वामतो गतिः पीतकारभरद्वाजपभिणां दक्षिणा गतिः
1,56,700,cāṣaṃ tyaktvā catuṣpāttu śubhadāvāmato matāḥ kṛṣṇaṃ tyaktvā prayāṇe tu kṛkalāsena vīkṣitaḥ,चाषं त्यक्त्वा चतुष्पात्तु शुभदावामतो मताः कृष्णं त्यक्त्वा प्रयाणे तु कृकलासेन वीक्षितः
1,56,701,vārāhaśaśagodhāstu sarpāṇāṃ kīrtanaṃ śubham hṛtekṣaṇaṃ neṣṭamevāvyapatyayaṃ kapiṛkṣayoḥ,वाराहशशगोधास्तु सर्पाणां कीर्तनं शुभम् हृतेक्षणं नेष्टमेवाव्यपत्ययं कपिऋक्षयोः
1,56,702,mayūracchāganakulacāṣapārāvatāḥ śubhāḥ dṛṣṭamātreṇa yātrāyāṃ vyastaṃ sarvaṃ praveśane,मयूरच्छागनकुलचाषपारावताः शुभाः दृष्टमात्रेण यात्रायां व्यस्तं सर्वं प्रवेशने
1,56,703,yātrāsiddhirbhaveddṛṣṭe śaverādanavajite praveśe rodanayutaḥ śavaḥ śavapradastathā,यात्रासिद्धिर्भवेद्दृष्टे शवेरादनवजिते प्रवेशे रोदनयुतः शवः शवप्रदस्तथा
1,56,704,patitaklībajaṭilamattavāntauṣadhādibhiḥ abhyaktavasāsthicarmāṅgāradāruṇarogibhiḥ,पतितक्लीबजटिलमत्तवान्तौषधादिभिः अभ्यक्तवसास्थिचर्माङ्गारदारुणरोगिभिः
1,56,705,guḍakārpāsalavaṇaripupraśnatṛṇoragaiḥ vandhyākuñjakakāṣāyamuktakeśabubhukṣitaiḥ,गुडकार्पासलवणरिपुप्रश्नतृणोरगैः वन्ध्याकुञ्जककाषायमुक्तकेशबुभुक्षितैः
1,56,706,prayāṇasamaye nagnairddṛṣṭaiḥ siddhirna jāyate prajvalāgnīnsuturaganṛpāsanapurāṅganāḥ,प्रयाणसमये नग्नैर्द्दृष्टैः सिद्धिर्न जायते प्रज्वलाग्नीन्सुतुरगनृपासनपुराङ्गनाः
1,56,707,gandhapuṣaapākṣatacchatracāmarāndolikaṃ nṛpaḥ bhakṣyekṣuphalamṛtsnānnamadhvājyadadhigodayāḥ,गन्धपुषअपाक्षतच्छत्रचामरान्दोलिकं नृपः भक्ष्येक्षुफलमृत्स्नान्नमध्वाज्यदधिगोदयाः
1,56,708,madyamāṃsasudhādhautavastraśaṅkhavṛṣadhvajāḥ puṇyastrīpuṇyakalaśaratnabhṛṅgāragodvijāḥ,मद्यमांससुधाधौतवस्त्रशङ्खवृषध्वजाः पुण्यस्त्रीपुण्यकलशरत्नभृङ्गारगोद्विजाः
1,56,709,bherīmṛdaṅgapaṭahaghaṇṭāvīṇādiniḥsvanāḥ vedamaṅgalaghoṣāḥ syuḥ yā yināṃ kāryasiddhidāḥ,भेरीमृदङ्गपटहघण्टावीणादिनिःस्वनाः वेदमङ्गलघोषाः स्युः या यिनां कार्यसिद्धिदाः
1,56,710,ādau viruddhaśakunaṃ dṛṣṭvā yāyīṣṭadevatām smṛtvā dvitīye viprāṇāṃ kṛtvā pūjāṃ nivartayet,आदौ विरुद्धशकुनं दृष्ट्वा यायीष्टदेवताम् स्मृत्वा द्वितीये विप्राणां कृत्वा पूजां निवर्तयेत्
1,56,711,sarvadikṣukṣutaṃ neṣṭaṃ gokṣutaṃ nidhanapradam aphalaṃ yadbālavṛddharogipainasikaiḥ kṛtam,सर्वदिक्षुक्षुतं नेष्टं गोक्षुतं निधनप्रदम् अफलं यद्बालवृद्धरोगिपैनसिकैः कृतम्
1,56,712,parastrī dvijadevasvaṃ tatrapṛśeddiggajāśvakān hanyātparapuraprāpto na strīrnityaṃ nirāyudhān,परस्त्री द्विजदेवस्वं तत्रपृशेद्दिग्गजाश्वकान् हन्यात्परपुरप्राप्तो न स्त्रीर्नित्यं निरायुधान्
1,56,713,ādau saumyāyane kāryaṃnavavāstupraveśanam vidhāya pūrvadivase vāstupūjābalikriyām,आदौ सौम्यायने कार्यंनववास्तुप्रवेशनम् विधाय पूर्वदिवसे वास्तुपूजाबलिक्रियाम्
1,56,714,māghaphaālgunavaiśākhajyeṣṭamāseṣu śobhanam praveśo madhyamo jñeyaḥ saumyakārtikamāsayoḥ,माघफआल्गुनवैशाखज्येष्टमासेषु शोभनम् प्रवेशो मध्यमो ज्ञेयः सौम्यकार्तिकमासयोः
1,56,715,śaśījyānteṣu varuṇatvāṣṭramitrasthiroḍuṣu śubhaḥ prevaśo devejyaśukrayorddṛśyamānayoḥ,शशीज्यान्तेषु वरुणत्वाष्ट्रमित्रस्थिरोडुषु शुभः प्रेवशो देवेज्यशुक्रयोर्द्दृश्यमानयोः
1,56,716,vyarkāravāre tithiṣu riktāmāvarjiteṣu ca divā vā yadi vā rātrau praveśo maṅgalapradaḥ,व्यर्कारवारे तिथिषु रिक्तामावर्जितेषु च दिवा वा यदि वा रात्रौ प्रवेशो मङ्गलप्रदः
1,56,717,candratārābalopete pūrvāhne śobhane dine sthiralagne sthirāṃśe ca naidhane śuddhisaṃyute,चन्द्रताराबलोपेते पूर्वाह्ने शोभने दिने स्थिरलग्ने स्थिरांशे च नैधने शुद्धिसंयुते
1,56,718,trikoṇakendrasaṃsthaiś saumyaistryāyārigaiḥ paraiḥ lagrāntyāṣṭamaṣaṣṭasthavarjitena dviyāṃśunā,त्रिकोणकेन्द्रसंस्थैश् सौम्यैस्त्र्यायारिगैः परैः लग्रान्त्याष्टमषष्टस्थवर्जितेन द्वियांशुना
1,56,719,karturṣā janmabhe lagne tābhyāmupacaye 'pi vā praveśalgne syāmṛddhiranyabheśokaniḥsvatā,कर्तुर्षा जन्मभे लग्ने ताभ्यामुपचये ऽपि वा प्रवेशल्ग्ने स्यामृद्धिरन्यभेशोकनिःस्वता
1,56,720,darśanīya gṛhaṃ ramyaṃ vidhidhairmaṅgalasvanaiḥ kṛtvārkaṃ vāmato vidvānbhṛṅgāraṃ cāgrato viśet,दर्शनीय गृहं रम्यं विधिधैर्मङ्गलस्वनैः कृत्वार्कं वामतो विद्वान्भृङ्गारं चाग्रतो विशेत्
1,56,721,varṣāpraveśe śaśini jalarāśigatepi vā kendrage vā śuklapakṣe cātivṛṣṭiḥ śubhekṣite,वर्षाप्रवेशे शशिनि जलराशिगतेपि वा केन्द्रगे वा शुक्लपक्षे चातिवृष्टिः शुभेक्षिते
1,56,722,alpavṛṣṭiḥ pāpadṛṣṭe prāvṛṭkāle 'cirādbhavet candraśceddhārgave sarvamevaṃvidha guṇānvite,अल्पवृष्टिः पापदृष्टे प्रावृट्काले ऽचिराद्भवेत् चन्द्रश्चेद्धार्गवे सर्वमेवंविध गुणान्विते
1,56,723,prāvṛṣīnduḥ sitātsaptarāśigaḥ śubhavīkṣitaḥ mandātrrikoṇasaptastho yadi vā vṛddhikṛdbhavet,प्रावृषीन्दुः सितात्सप्तराशिगः शुभवीक्षितः मन्दात्र्रिकोणसप्तस्थो यदि वा वृद्धिकृद्भवेत्
1,56,724,sadyo vṛṣṭikaraḥ śukro yadā budhasamīpagaḥ tayorṃmadhyagate bhānau bhavedṣṭivināśanam,सद्यो वृष्टिकरः शुक्रो यदा बुधसमीपगः तयोर्ंमध्यगते भानौ भवेद्ष्टिविनाशनम्
1,56,725,maghādipañcadhiṣṇyasthaḥ pūrve svātitraye pare pravarṣaṇaṃ bhṛguḥ kuryādviparīte na varṣaṇam,मघादिपञ्चधिष्ण्यस्थः पूर्वे स्वातित्रये परे प्रवर्षणं भृगुः कुर्याद्विपरीते न वर्षणम्
1,56,726,purataḥ pṛṣṭato bhānorgrahā yadi samīpagāḥ tadā vṛṣṭiṃ prakurvanti na te cetpratilomagāḥ,पुरतः पृष्टतो भानोर्ग्रहा यदि समीपगाः तदा वृष्टिं प्रकुर्वन्ति न ते चेत्प्रतिलोमगाः
1,56,727,vāmabhāgasthitaḥ śukro vṛṣṭikṛccettu yāmyagaḥ udayāsteṣu vṛṣṭiḥ syādbhānorārdrāpraveśane,वामभागस्थितः शुक्रो वृष्टिकृच्चेत्तु याम्यगः उदयास्तेषु वृष्टिः स्याद्भानोरार्द्राप्रवेशने
1,56,728,saṃdhyayoḥ sasyavṛddhiḥ syātsarvasaṃpannṛṇānniśi stokavṛṣṭiranarghaḥ syādavṛṣṭiḥ sasyasaṃpadaḥ,संध्ययोः सस्यवृद्धिः स्यात्सर्वसंपन्नृणान्निशि स्तोकवृष्टिरनर्घः स्यादवृष्टिः सस्यसंपदः
1,56,729,ādrodayegrabhinnā cadbhavediti na saṃśayaḥ candrejye jñetha vā śukre kendrenbītirvinaśyati,आद्रोदयेग्रभिन्ना चद्भवेदिति न संशयः चन्द्रेज्ये ज्ञेथ वा शुक्रे केन्द्रेन्बीतिर्विनश्यति
1,56,730,pūrvāṣāḍhā gato bhānurjīmūtaiḥ pariveṣṭitaḥ varṣatyārdrādimṛlāntaṃ pratyakṣaṃ pratyahaṃ tathā,पूर्वाषाढा गतो भानुर्जीमूतैः परिवेष्टितः वर्षत्यार्द्रादिमृलान्तं प्रत्यक्षं प्रत्यहं तथा
1,56,731,vṛṣṭiścetpauṣṇabheṃ tasmāddaśarkṣeṣu na varṣati siṃhe bhinne kujo vṛṣṭirabhinne karkaṭe tathā,वृष्टिश्चेत्पौष्णभें तस्माद्दशर्क्षेषु न वर्षति सिंहे भिन्ने कुजो वृष्टिरभिन्ने कर्कटे तथा
1,56,732,kanyodaye prabhinne cetsarvadā vṛṣṭiruttama ahirbudhnyaṃ pūrvaśasyaṃ paraśasyā ca revatī,कन्योदये प्रभिन्ने चेत्सर्वदा वृष्टिरुत्तम अहिर्बुध्न्यं पूर्वशस्यं परशस्या च रेवती
1,56,733,bharaṇī sarvasasyā ca sarvanāśāya cāśvinī guroḥ saptamarā tisthaḥ pratyaggo bhṛgujo yadā,भरणी सर्वसस्या च सर्वनाशाय चाश्विनी गुरोः सप्तमरा तिस्थः प्रत्यग्गो भृगुजो यदा
1,56,734,tadātivarṣaṇaṃ bhūri prāvṛṭkāle balojjhite āsaptamarkṣaṃśaśinaḥ pariveśagatottarā,तदातिवर्षणं भूरि प्रावृट्काले बलोज्झिते आसप्तमर्क्षंशशिनः परिवेशगतोत्तरा
1,56,735,vidyutprapūrṇamaṇḍūkāsvanāvṛṣṭirbhavettadā yadāpratyaṅnatā maghāḥ khasaptopari saṃsthitāḥ,विद्युत्प्रपूर्णमण्डूकास्वनावृष्टिर्भवेत्तदा यदाप्रत्यङ्नता मघाः खसप्तोपरि संस्थिताः
1,56,736,patanti dakṣiṇasthā yebhavedvṛṣṭistadācirāt nakhairlikhantomārjārāścāvaniṃ lohasaṃyute,पतन्ति दक्षिणस्था येभवेद्वृष्टिस्तदाचिरात् नखैर्लिखन्तोमार्जाराश्चावनिं लोहसंयुते
1,56,737,rathyāyāṃ setubandhāḥ syurbālānāṃ vṛṣṭihetavaḥ pipīlikāśreṇayaśchinnāḥ khadyotā bahavastadā,रथ्यायां सेतुबन्धाः स्युर्बालानां वृष्टिहेतवः पिपीलिकाश्रेणयश्छिन्नाः खद्योता बहवस्तदा
1,56,738,drumādirohaḥ sarpāṇāṃ prītirdurvṛṣṭisūcakāḥ udayāstamaye kāle vivarṇor'ketha vā śaśī,द्रुमादिरोहः सर्पाणां प्रीतिर्दुर्वृष्टिसूचकाः उदयास्तमये काले विवर्णोर्ऽकेथ वा शशी
1,56,739,madhuvarṇo 'tivāyuścedativṛṣṭirbhavettadā prāṅmukhasya tu kūrmasya navāṅgeṣu dharāmimām,मधुवर्णो ऽतिवायुश्चेदतिवृष्टिर्भवेत्तदा प्राङ्मुखस्य तु कूर्मस्य नवाङ्गेषु धरामिमाम्
1,56,740,vibhajya navadhā khaṇḍe maṇḍalāni pradakṣiṇam antarvedāśca ṣāñcālastasyedaṃ nābhimaṇḍalam,विभज्य नवधा खण्डे मण्डलानि प्रदक्षिणम् अन्तर्वेदाश्च षाञ्चालस्तस्येदं नाभिमण्डलम्
1,56,741,prācyā māgadhalāṭotthā deśāstanmukhamaṇḍalam strīkaliṅgakirātākhyā deśāstadbāhumaṇḍalam,प्राच्या मागधलाटोत्था देशास्तन्मुखमण्डलम् स्त्रीकलिङ्गकिराताख्या देशास्तद्बाहुमण्डलम्
1,56,742,avantī draviḍā bhillā deśāstatpārśvamaṇḍalam gauḍakaiṅkaṇaśālvāndhrapauḍrastatpādamaṇḍalam,अवन्ती द्रविडा भिल्ला देशास्तत्पार्श्वमण्डलम् गौडकैङ्कणशाल्वान्ध्रपौड्रस्तत्पादमण्डलम्
1,56,743,siṃdhukāśimahārāṣṭrasaurāṣṭrāḥ pucchamaṇḍalam pulindacīnayavanagurjarāḥ pādamaṇḍalam,सिंधुकाशिमहाराष्ट्रसौराष्ट्राः पुच्छमण्डलम् पुलिन्दचीनयवनगुर्जराः पादमण्डलम्
1,56,744,kurukāśmīramādreyamatsyāstatpārśvamaṇḍalam khasāṃgavaṅgabāhlīkaṃ kāṃbojāḥ pāṇimaṇḍalam,कुरुकाश्मीरमाद्रेयमत्स्यास्तत्पार्श्वमण्डलम् खसांगवङ्गबाह्लीकं कांबोजाः पाणिमण्डलम्
1,56,745,kṛttikādīni dhiṣṇyāni trīṇi triṇi kramānnyaset nābhyādiṣu navāṅgeṣu pāpairduṣṭaṃ śubhaiḥ śubham,कृत्तिकादीनि धिष्ण्यानि त्रीणि त्रिणि क्रमान्न्यसेत् नाभ्यादिषु नवाङ्गेषु पापैर्दुष्टं शुभैः शुभम्
1,56,746,devatā yatra nṛtyanti patanti prajvalanti ca muhū rudanti gāyanti prasvidyanti hasaṃti ca,देवता यत्र नृत्यन्ति पतन्ति प्रज्वलन्ति च मुहू रुदन्ति गायन्ति प्रस्विद्यन्ति हसंति च
1,56,747,vamantyagniṃ tathā dhūmaṃ snehaṃ raktaṃ payo jalam adhomukhādhitiṣṭanti sthānātsthānaṃ vrajanti ca,वमन्त्यग्निं तथा धूमं स्नेहं रक्तं पयो जलम् अधोमुखाधितिष्टन्ति स्थानात्स्थानं व्रजन्ति च
1,56,748,evamādyā hi dṛśyante vikārāḥ pratimāsu ca gandharvanagaraṃ caiva divā nakṣatradarśanam,एवमाद्या हि दृश्यन्ते विकाराः प्रतिमासु च गन्धर्वनगरं चैव दिवा नक्षत्रदर्शनम्
1,56,749,mahotkāpatanaṃ kāṣṭatṛṇaraktapravarṣaṇam gāndharvaṃ dehadigdhūmaṃ bhūmikaṃpaṃ divā niśi,महोत्कापतनं काष्टतृणरक्तप्रवर्षणम् गान्धर्वं देहदिग्धूमं भूमिकंपं दिवा निशि
1,56,750,anagnau ca sphuliṅgāśca jvalanaṃ ca vinendhanam niśīndracāpamaṇḍūkaṃ śikhare śvetavāyasaḥ,अनग्नौ च स्फुलिङ्गाश्च ज्वलनं च विनेन्धनम् निशीन्द्रचापमण्डूकं शिखरे श्वेतवायसः
1,56,751,dṛśyante visphuliṅgāśca gogajāśvoṣṭragātrataḥ jantavo dvitriśiraso jāyante vāpi yoniṣu,दृश्यन्ते विस्फुलिङ्गाश्च गोगजाश्वोष्ट्रगात्रतः जन्तवो द्वित्रिशिरसो जायन्ते वापि योनिषु
1,56,752,prātaḥ sūryāścatasṛṣu hyarditāyugapadraveḥ jambūkagrāmasaṃvāsaḥ ketūnāṃ ca pradarśanam,प्रातः सूर्याश्चतसृषु ह्यर्दितायुगपद्रवेः जम्बूकग्रामसंवासः केतूनां च प्रदर्शनम्
1,56,753,kākānāmākulaṃ rātrau kapotānāṃ divā yadi akāle puṣpitā vṛkṣā dṛśyante phalitā yadi,काकानामाकुलं रात्रौ कपोतानां दिवा यदि अकाले पुष्पिता वृक्षा दृश्यन्ते फलिता यदि
1,56,754,kāryaṃ tacchedanaṃ tatra tataḥ śāntirmanīṣibhiḥ evamādyā mahotpātā bahavaḥ sthānanāśadā,कार्यं तच्छेदनं तत्र ततः शान्तिर्मनीषिभिः एवमाद्या महोत्पाता बहवः स्थाननाशदा
1,56,755,kecinmṛtyupradāḥ kecicchatrubhyaśca bhayapradāḥ madhyādbhayaṃ yaśo mṛtyuḥ kṣayaḥ kīrtiḥ sukhāsukham,केचिन्मृत्युप्रदाः केचिच्छत्रुभ्यश्च भयप्रदाः मध्याद्भयं यशो मृत्युः क्षयः कीर्तिः सुखासुखम्
1,56,756,aisvaryaṃ dhanahāniṃ ca madhucchannaṃ ca vālmikam ityādiṣu ca sarveṣūtpāteṣu dvijasattama,ऐस्वर्यं धनहानिं च मधुच्छन्नं च वाल्मिकम् इत्यादिषु च सर्वेषूत्पातेषु द्विजसत्तम
1,56,757,śāntiṃ kuryātprayatnena kalpoktavidhinā śubham ityetatkathitaṃ vipra jyautiṣaṃ te samāsataḥ,शान्तिं कुर्यात्प्रयत्नेन कल्पोक्तविधिना शुभम् इत्येतत्कथितं विप्र ज्यौतिषं ते समासतः
1,56,758,ataḥ paraṃ pravakṣyāmi cchandaḥ śāstramanuttamam,अतः परं प्रवक्ष्यामि च्छन्दः शास्त्रमनुत्तमम्
1,57,1,iti śrībṛhanna.pūrva.bṛhadupākhyāne dvitīyapāde ṣaṭpañcāśattamo 'dhyāyaḥ sanandana uvāca vaidikaṃ laukikaṃ cāpi chando dvividhamucyate mātrāvarṇavibhedena taccāpi dvividhaṃ punaḥ,इति श्रीबृहन्न.पूर्व.बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे षट्पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सनन्दन उवाच वैदिकं लौकिकं चापि छन्दो द्विविधमुच्यते मात्रावर्णविभेदेन तच्चापि द्विविधं पुनः
1,57,2,mayau rasau tajau bhanau gururlaghurapidvija kāraṇaṃ chandasi proktāśchandaḥśāstraviśāradaiḥ,मयौ रसौ तजौ भनौ गुरुर्लघुरपिद्विज कारणं छन्दसि प्रोक्ताश्छन्दःशास्त्रविशारदैः
1,57,3,sarvago magaṇaḥ prokto mukhalo yagaṇaḥ smṛtaḥ madhyalo ragaṇaśvaiva prāntyagaḥ sagaṇo mataḥ,सर्वगो मगणः प्रोक्तो मुखलो यगणः स्मृतः मध्यलो रगणश्वैव प्रान्त्यगः सगणो मतः
1,57,4,tagaṇoṃ'talaghuḥ khyāto madhyago jo bhaādigaḥ trilaghurnagaṇaḥ proktastrikā varṇagaṇā mune,तगणोंऽतलघुः ख्यातो मध्यगो जो भआदिगः त्रिलघुर्नगणः प्रोक्तस्त्रिका वर्णगणा मुने
1,57,5,caturlāstu gaṇāḥ pañca proktā āryādisaṃmatāḥ saṃyogaśca visargaścānusvāro laghutaḥ paraḥ,चतुर्लास्तु गणाः पञ्च प्रोक्ता आर्यादिसंमताः संयोगश्च विसर्गश्चानुस्वारो लघुतः परः
1,57,6,laghordīrghatvamākhyāti dīrgho go lo laghurmataḥ pādaścaturthabhāgaḥ syādvicchedoyatirucyate,लघोर्दीर्घत्वमाख्याति दीर्घो गो लो लघुर्मतः पादश्चतुर्थभागः स्याद्विच्छेदोयतिरुच्यते
1,57,7,samamarddhasamaṃ vṛttaṃ viṣamaṃ cāpi nārada tulyalakṣaṇataḥ pādacatuṣke samamucyate,सममर्द्धसमं वृत्तं विषमं चापि नारद तुल्यलक्षणतः पादचतुष्के सममुच्यते
1,57,8,āditrike dvicaturthe samamarddhasamaṃ tatam lakṣma bhinnaṃ yasya pādacatuṣke viṣamaṃ hi tat,आदित्रिके द्विचतुर्थे सममर्द्धसमं ततम् लक्ष्म भिन्नं यस्य पादचतुष्के विषमं हि तत्
1,57,9,ekākṣarātsamārabhya varṇaikaikasya vṛddhitaḥ ṣaḍviṃśatyakṣaraṃ yāvatpādastāvatpṛthak pṛthak,एकाक्षरात्समारभ्य वर्णैकैकस्य वृद्धितः षड्विंशत्यक्षरं यावत्पादस्तावत्पृथक् पृथक्
1,57,10,tatparaṃ caṇḍavṛṣṭyādidaṇḍakāḥ parikalpitāḥ tribhiḥ ṣaḍbhiḥ padairgāthāḥ śṛṇu saṃjñā yathottaram,तत्परं चण्डवृष्ट्यादिदण्डकाः परिकल्पिताः त्रिभिः षड्भिः पदैर्गाथाः शृणु संज्ञा यथोत्तरम्
1,57,11,uktātyuktā tathā madhyā pratiṣṭānyā supūrvikā gāyatryuṣṇiganuṣṭaṣṭapca bṛhatī paṅktireva ca,उक्तात्युक्ता तथा मध्या प्रतिष्टान्या सुपूर्विका गायत्र्युष्णिगनुष्टष्टप्च बृहती पङ्क्तिरेव च
1,57,12,triṣṭupca jagatī caiva tathātijagatī matā śakkarī sātipūrvā ca aṣṭyatyaṣṭī tataḥ smṛte,त्रिष्टुप्च जगती चैव तथातिजगती मता शक्करी सातिपूर्वा च अष्ट्यत्यष्टी ततः स्मृते
1,57,13,dhṛtiśca vidhṛtiścaiva kṛtiḥ prakṛtirākṛtiḥ vikṛtiḥ saṃkṛtiścaiva tathātikṛtirutkṛtiḥ,धृतिश्च विधृतिश्चैव कृतिः प्रकृतिराकृतिः विकृतिः संकृतिश्चैव तथातिकृतिरुत्कृतिः
1,57,14,ityetāśchandasāṃ saṃjñāḥ prastārādbhedabhāgikāḥ pāde sarvagurau pūrvīllaghuṃ sthāpya guroradhaḥ,इत्येताश्छन्दसां संज्ञाः प्रस्ताराद्भेदभागिकाः पादे सर्वगुरौ पूर्वील्लघुं स्थाप्य गुरोरधः
1,57,15,yathopari tathā śeṣamagre prāravannyasedapi eṣa prastāra udito yāvatsarvalaghurbhavet,यथोपरि तथा शेषमग्रे प्रारवन्न्यसेदपि एष प्रस्तार उदितो यावत्सर्वलघुर्भवेत्
1,57,16,naṣṭāṅkārddhe same laḥ syādvipam saiva sorddhagaḥ uddiṣṭe dviguṇānādyādaṅgānsaṃmolya lasthitān,नष्टाङ्कार्द्धे समे लः स्याद्विपम् सैव सोर्द्धगः उद्दिष्टे द्विगुणानाद्यादङ्गान्संमोल्य लस्थितान्
1,57,17,kṛtvā sekānvadaitsaṃkhyāmiti prāhuḥ purāvidaḥ vaṇānsekānvṛttabhavānuttarādharataḥ sthitān,कृत्वा सेकान्वदैत्संख्यामिति प्राहुः पुराविदः वणान्सेकान्वृत्तभवानुत्तराधरतः स्थितान्
1,57,18,ekādikramataścaikānuparyyupari vinyaset upāntyato nivarteta tyajannekaikamūrddhataḥ,एकादिक्रमतश्चैकानुपर्य्युपरि विन्यसेत् उपान्त्यतो निवर्तेत त्यजन्नेकैकमूर्द्धतः
1,57,19,uparyādyādgurorevamekadvyādilagakriyā lagakriyāṅkasaṃdohe bhavetsaṃkhyāvimiśrite,उपर्याद्याद्गुरोरेवमेकद्व्यादिलगक्रिया लगक्रियाङ्कसंदोहे भवेत्संख्याविमिश्रिते
1,57,20,uddiṣṭāṅkasamāhāraḥ saiko vā janayedimām saṃkhyaiva dviguṇaikonā sadbhiradhvā prakīrtitaḥ,उद्दिष्टाङ्कसमाहारः सैको वा जनयेदिमाम् संख्यैव द्विगुणैकोना सद्भिरध्वा प्रकीर्तितः
1,57,21,ityetatkiñcidākhyātaṃ lakṣaṇaṃ chandasāṃ nune prastāroktaprabhedānāṃ nāmānāṃstyaṃ pragāhate,इत्येतत्किञ्चिदाख्यातं लक्षणं छन्दसां नुने प्रस्तारोक्तप्रभेदानां नामानांस्त्यं प्रगाहते
1,58,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde saṅkṣiptacchandovarṇanaṃ nāma saptapañcāśattamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca anūcānaprasaṃgena vedāṅgānyakhilāni ca śrutāni tvanmukhāṃbhojātsamāsavyāsayogataḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे सङ्क्षिप्तच्छन्दोवर्णनं नाम सप्तपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः नारद उवाच अनूचानप्रसंगेन वेदाङ्गान्यखिलानि च श्रुतानि त्वन्मुखांभोजात्समासव्यासयोगतः
1,58,2,śukotpattiṃ samācakṣva vistareṇa mahāmate sanandana uvāca meruśṛṅge kila purā karṇikāravanāyate,शुकोत्पत्तिं समाचक्ष्व विस्तरेण महामते सनन्दन उवाच मेरुशृङ्गे किल पुरा कर्णिकारवनायते
1,58,3,vijahāra mahodevo bhaumaibhūtagaṇaivṛtaḥ śailarājasutā caiva devī tatrābhavatpurā,विजहार महोदेवो भौमैभूतगणैवृतः शैलराजसुता चैव देवी तत्राभवत्पुरा
1,58,4,tatra divyaṃ tapastepe kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ yogenātmānamāviśya yogadharmaparāyaṇaḥ,तत्र दिव्यं तपस्तेपे कृष्णद्वैपायनः प्रभुः योगेनात्मानमाविश्य योगधर्मपरायणः
1,58,5,dhārayansa tapastepe putrārthaṃ sunisaṃttamaḥ agnerbhūmestathā vāyorantarikṣasya cābhitaḥ,धारयन्स तपस्तेपे पुत्रार्थं सुनिसंत्तमः अग्नेर्भूमेस्तथा वायोरन्तरिक्षस्य चाभितः
1,58,6,vīryeṇa saṃmataḥ putro mama bhūyāditi sma ha saṃkalpenātha so 'nena duṣprāpamakagṛtātmabhiḥ,वीर्येण संमतः पुत्रो मम भूयादिति स्म ह संकल्पेनाथ सो ऽनेन दुष्प्रापमकगृतात्मभिः
1,58,7,varayāmāsa deveśamāsthitastapa uttamam atiṣṭanmārutāhāraḥ śataṃ kila samāḥ prabhuḥ,वरयामास देवेशमास्थितस्तप उत्तमम् अतिष्टन्मारुताहारः शतं किल समाः प्रभुः
1,58,8,ārādhayanmahādevaṃ bahurūpamumāpatim tatra brahmarṣayaścaiva sarve devarṣayastathā,आराधयन्महादेवं बहुरूपमुमापतिम् तत्र ब्रह्मर्षयश्चैव सर्वे देवर्षयस्तथा
1,58,9,lokapālāśca sādhyāśca vasubhiścāṣṭabhiḥ saha ādityāścaiva rudrāśca divākaraniśākarau,लोकपालाश्च साध्याश्च वसुभिश्चाष्टभिः सह आदित्याश्चैव रुद्राश्च दिवाकरनिशाकरौ
1,58,10,viśvā vasuśca gandharvaḥ siddhāścāpsarāsāṃgaṇāḥ tatra rudro mahādevaḥ karṇikāramayīṃ śubhām,विश्वा वसुश्च गन्धर्वः सिद्धाश्चाप्सरासांगणाः तत्र रुद्रो महादेवः कर्णिकारमयीं शुभाम्
1,58,11,dhārayānaḥ srajaṃ bhāti śāradīva niśākaraḥ tasnin divye vane ramye devadevarṣisaṃkule,धारयानः स्रजं भाति शारदीव निशाकरः तस्निन् दिव्ये वने रम्ये देवदेवर्षिसंकुले
1,58,12,āsthitaḥ paramaṃ yogaṃ vyāsaḥ putrārthamudyataḥ na cāsya hīyate varṇo na glānirupajāyate,आस्थितः परमं योगं व्यासः पुत्रार्थमुद्यतः न चास्य हीयते वर्णो न ग्लानिरुपजायते
1,58,13,trayāṇāmapilokānāṃ tadadbhutamivābhavat jaṭāśca tejasā tasya vaiśvānaraśikhopamāḥ,त्रयाणामपिलोकानां तदद्भुतमिवाभवत् जटाश्च तेजसा तस्य वैश्वानरशिखोपमाः
1,58,14,prajvalantyaḥ sma dṛśyante yuktasyāmitatejasaḥ evaṃ vidhena tapasā tasya bhaktyā ca nārada,प्रज्वलन्त्यः स्म दृश्यन्ते युक्तस्यामिततेजसः एवं विधेन तपसा तस्य भक्त्या च नारद
1,58,15,maheśvaraḥ prasannātmā cakāra manasā matim uvāca cainaṃ bhagavāṃstryaṃbakaḥ prahasanniva,महेश्वरः प्रसन्नात्मा चकार मनसा मतिम् उवाच चैनं भगवांस्त्र्यंबकः प्रहसन्निव
1,58,16,yathā hyagniyathā vāyuryathā bhūmiryathā jalam yathā khe ca tathā śuddho bhaviṣyati sutastaṃva,यथा ह्यग्नियथा वायुर्यथा भूमिर्यथा जलम् यथा खे च तथा शुद्धो भविष्यति सुतस्तंव
1,58,17,tadbhāvabhāgī tadbuddhistadātmā tadupāśrayaḥ tejasā tasya lokāṃstrīnyaśaḥ prāpsyati kevalam,तद्भावभागी तद्बुद्धिस्तदात्मा तदुपाश्रयः तेजसा तस्य लोकांस्त्रीन्यशः प्राप्स्यति केवलम्
1,58,18,evaṃ labdhvā varaṃ devo vyāsaḥ satyavatīsutaḥ araṇiṃ tvatha saṃgṛhya mamanthāgnicikīrṣayā,एवं लब्ध्वा वरं देवो व्यासः सत्यवतीसुतः अरणिं त्वथ संगृह्य ममन्थाग्निचिकीर्षया
1,58,19,atha rūpaṃ paraṃ vipra bibhratīṃ svena tejasā ghṛtācīṃ nāmāpsarasaṃ dadarśa bhagavānnṛṣiḥ,अथ रूपं परं विप्र बिभ्रतीं स्वेन तेजसा घृताचीं नामाप्सरसं ददर्श भगवान्नृषिः
1,58,20,sa tāmapsarasaṃ dṛṣṭvā sahasā kāmamohitaḥ abhavadbhagavānvyāso vane tasminmunīśvara,स तामप्सरसं दृष्ट्वा सहसा काममोहितः अभवद्भगवान्व्यासो वने तस्मिन्मुनीश्वर
1,58,21,sā tu kṛtvā tadā vyāsaṃ kāmasaṃvignamānasam śukībhūyā mahāramyā ghṛtācī samupāgamat,सा तु कृत्वा तदा व्यासं कामसंविग्नमानसम् शुकीभूया महारम्या घृताची समुपागमत्
1,58,22,sa tāmapsarasaṃ dṛṣṭvā rūpeṇānyenasaṃvṛtām smararājenānugataḥ sarvagātrātigena ha,स तामप्सरसं दृष्ट्वा रूपेणान्येनसंवृताम् स्मरराजेनानुगतः सर्वगात्रातिगेन ह
1,58,23,sa tu mahatā nigṛhṇan hṛcchayaṃ muniḥ na śaśāka niyantuṃ taṃ vyāsaḥ pravisṛtaṃ manaḥ,स तु महता निगृह्णन् हृच्छयं मुनिः न शशाक नियन्तुं तं व्यासः प्रविसृतं मनः
1,58,24,bhāvitvāñcaiva bhāvyasya ghṛtācyā vapuṣā hṛtam yatnānniyacchataścāpi mune etañcikīrṣayā,भावित्वाञ्चैव भाव्यस्य घृताच्या वपुषा हृतम् यत्नान्नियच्छतश्चापि मुने एतञ्चिकीर्षया
1,58,25,araṇyāmeva sahasā tasya śukramavāpatat śukre nirmathyamāne 'syāṃ śuko jajñe mahātapāḥ,अरण्यामेव सहसा तस्य शुक्रमवापतत् शुक्रे निर्मथ्यमाने ऽस्यां शुको जज्ञे महातपाः
1,58,26,paramarṣirmahāyogī araṇīgarbhasaṃbhavaḥ yathaiva hi samiddho 'gnirbhāti havyamupāttavān,परमर्षिर्महायोगी अरणीगर्भसंभवः यथैव हि समिद्धो ऽग्निर्भाति हव्यमुपात्तवान्
1,58,27,tathā rūpaḥ śuko jajñe prajvalanniva tejasā bibhrañcitraṃ ca viprendra rūpavarṇamanuttamam,तथा रूपः शुको जज्ञे प्रज्वलन्निव तेजसा बिभ्रञ्चित्रं च विप्रेन्द्र रूपवर्णमनुत्तमम्
1,58,28,taṃ gaṅgāṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ merupṛṣṭhe svarūpiṇīm abhyetya snāpayāmāsa vāriṇā svena nārada,तं गङ्गां सरितां श्रेष्ठां मेरुपृष्ठे स्वरूपिणीम् अभ्येत्य स्नापयामास वारिणा स्वेन नारद
1,58,29,kṛṣṇājinaṃ cāntarikṣācchukārthe bhuvyavāpatat jagīyanta ca gandharvā nanṛtuñcāpsarogaṇāḥ,कृष्णाजिनं चान्तरिक्षाच्छुकार्थे भुव्यवापतत् जगीयन्त च गन्धर्वा ननृतुञ्चाप्सरोगणाः
1,58,30,devadundubhayaścaiva prāvādyanta mahāsvanāḥ viśvāvasuśca gandharvastathā tuṃburunāradau,देवदुन्दुभयश्चैव प्रावाद्यन्त महास्वनाः विश्वावसुश्च गन्धर्वस्तथा तुंबुरुनारदौ
1,58,31,hāhāhūhūśca gandharvauṃ tuṣṭuvuḥ śukasaṃbhavam tatra śakrapurogāśca lokapālāḥ samāgatāḥ,हाहाहूहूश्च गन्धर्वौं तुष्टुवुः शुकसंभवम् तत्र शक्रपुरोगाश्च लोकपालाः समागताः
1,58,32,devā devarṣathayaścaṭaiva tathā brahmarṣayo 'pi ca divyāni sarvapuṣpāṇi pravavarṣa ca mārutaḥ,देवा देवर्षथयश्चटैव तथा ब्रह्मर्षयो ऽपि च दिव्यानि सर्वपुष्पाणि प्रववर्ष च मारुतः
1,58,33,jaṅgamaṃ sthāvaraṃ caiva prahṛṣṭamabhavajjagat taṃ mahātmā svayaṃ prītyā devyā saha mahādyutiḥ,जङ्गमं स्थावरं चैव प्रहृष्टमभवज्जगत् तं महात्मा स्वयं प्रीत्या देव्या सह महाद्युतिः
1,58,34,jātamātraṃ muneḥ putraṃ vidhinopānayattadā tasya deveśvaraḥ śakto divyamadbhutadarśanam,जातमात्रं मुनेः पुत्रं विधिनोपानयत्तदा तस्य देवेश्वरः शक्तो दिव्यमद्भुतदर्शनम्
1,58,35,dadau kamaṇḍaluṃ prītyā devā vāsāṃsi cābhitaḥ haṃsāśca śatapatrāśca sārasāśca sahasraśaḥ,ददौ कमण्डलुं प्रीत्या देवा वासांसि चाभितः हंसाश्च शतपत्राश्च सारसाश्च सहस्रशः
1,58,36,pradakṣiṇamavartanta śukāścāṣāśca nārada āraṇe yastadā divyaṃ prāpya janma mahāmuniḥ,प्रदक्षिणमवर्तन्त शुकाश्चाषाश्च नारद आरणे यस्तदा दिव्यं प्राप्य जन्म महामुनिः
1,58,37,tatraivovāsa medhāvī vratacārī samāhitaḥ utpannamātraṃ taṃ vedāḥ sarahasyāḥ sasaṃgrahāḥ,तत्रैवोवास मेधावी व्रतचारी समाहितः उत्पन्नमात्रं तं वेदाः सरहस्याः ससंग्रहाः
1,58,38,upatasthurmuniśreṣṭhaṃ yathāsya pitaraṃ tathā bṛhaspatiṃ sa vavre ca vedavedāṅgabhāṣyavit,उपतस्थुर्मुनिश्रेष्ठं यथास्य पितरं तथा बृहस्पतिं स वव्रे च वेदवेदाङ्गभाष्यवित्
1,58,39,upādhyāyaṃ dvijaśreṣṭha dharmamevānucintayan so 'dhītya vedānakhilānsarahasyānsasaṃgrahān,उपाध्यायं द्विजश्रेष्ठ धर्ममेवानुचिन्तयन् सो ऽधीत्य वेदानखिलान्सरहस्यान्ससंग्रहान्
1,58,40,itihāsaṃ ca kārtsnyena vedaśāstrāṇi cābhitaḥ gurave dakṣiṇāṃ dattvā samāvṛtto mahāmuniḥ,इतिहासं च कार्त्स्न्येन वेदशास्त्राणि चाभितः गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावृत्तो महामुनिः
1,58,41,ugraṃ tapaḥ samārebhe brahmacārī samāhitāḥ devatānāmṛṣīṇāṃ ca bālye 'pi sumahātapāḥ,उग्रं तपः समारेभे ब्रह्मचारी समाहिताः देवतानामृषीणां च बाल्ये ऽपि सुमहातपाः
1,58,42,saṃmatraṇīyo janyaśca jñānena tapasā tathā na tvasya ramate buddhi rāśrameṣu munīśvara,संमत्रणीयो जन्यश्च ज्ञानेन तपसा तथा न त्वस्य रमते बुद्धि राश्रमेषु मुनीश्वर
1,58,43,triṣu gārhasthyamūleṣu mokṣadharmānudarśinaḥ sa mokṣamanucintyaiva śukaḥ pitaramabhyagāt,त्रिषु गार्हस्थ्यमूलेषु मोक्षधर्मानुदर्शिनः स मोक्षमनुचिन्त्यैव शुकः पितरमभ्यगात्
1,58,44,prāhābhivādya ca tadā śreyor'thī vinayānvitaḥ mokṣadharmeṣu kuśalo bhagavān prabravītu me,प्राहाभिवाद्य च तदा श्रेयोर्ऽथी विनयान्वितः मोक्षधर्मेषु कुशलो भगवान् प्रब्रवीतु मे
1,58,45,yathaiva manasaḥ śāntiḥ paramā saṃbhavenmune śṛtvā putrasya vacanaṃ paramarṣiruvāca tam,यथैव मनसः शान्तिः परमा संभवेन्मुने शृत्वा पुत्रस्य वचनं परमर्षिरुवाच तम्
1,58,46,adhīṣva mokṣaśāstraṃ vai dharmāṃśca vividhānapi piturnideśājjagrāha śuko brahmavidāṃ varaḥ,अधीष्व मोक्षशास्त्रं वै धर्मांश्च विविधानपि पितुर्निदेशाज्जग्राह शुको ब्रह्मविदां वरः
1,58,47,yogaśāstraṃ ca nikhilaṃ kāpilaṃ caiva nārada śataṃ brāhmyā śriyā yuktaṃ brahmatulyaparākramam,योगशास्त्रं च निखिलं कापिलं चैव नारद शतं ब्राह्म्या श्रिया युक्तं ब्रह्मतुल्यपराक्रमम्
1,58,48,mene putraṃ yathā vyāso mokṣaśāstraviśāradam uvāca gaccheti tadā janakaṃ mithileśvaram,मेने पुत्रं यथा व्यासो मोक्षशास्त्रविशारदम् उवाच गच्छेति तदा जनकं मिथिलेश्वरम्
1,58,49,sa te vakṣyati mokṣārthaṃ nikhilena narādhipaḥ piturniyogādagamajjanakaṃ methakhilaṃ nṛpam,स ते वक्ष्यति मोक्षार्थं निखिलेन नराधिपः पितुर्नियोगादगमज्जनकं मेथखिलं नृपम्
1,58,50,praṣṭuṃ dharmasya niṣṭāṃ vai mokṣasya ca parāyaṇam uktaśca mānuṣeṇa tvaṃ tathā gacchetyavismitaḥ,प्रष्टुं धर्मस्य निष्टां वै मोक्षस्य च परायणम् उक्तश्च मानुषेण त्वं तथा गच्छेत्यविस्मितः
1,58,51,na prabhāveṇa gantavyamantarikṣacareṇa vai ārjavenaiva gantavyaṃ na sukhāya kṣaṇāttvayā,न प्रभावेण गन्तव्यमन्तरिक्षचरेण वै आर्जवेनैव गन्तव्यं न सुखाय क्षणात्त्वया
1,58,52,na draṣṭavyā viśeṣā hi viśeṣā hi prasaṃginaḥ ahṝṅkāro na kartavyo yājye tasminnarādhipe,न द्रष्टव्या विशेषा हि विशेषा हि प्रसंगिनः अहॄङ्कारो न कर्तव्यो याज्ये तस्मिन्नराधिपे
1,58,53,sthātavyaṃ vasathe tasya sa te chetsyati saṃśayam sa dharmakuśalo rājā mokṣaśāstraviśāradaḥ,स्थातव्यं वसथे तस्य स ते छेत्स्यति संशयम् स धर्मकुशलो राजा मोक्षशास्त्रविशारदः
1,58,54,yathā yathā ca te brūyāttatkāryamaviśaṅkayā evamuktaḥ sa dharmātmā jagāma mithilāṃ muniḥ,यथा यथा च ते ब्रूयात्तत्कार्यमविशङ्कया एवमुक्तः स धर्मात्मा जगाम मिथिलां मुनिः
1,58,55,pabhdyāṃ śaktontarikṣeṇa krāntuṃ bhūmiṃ sasāgarām sagirīṃ ścāpyatikramya bhārataṃ varṣamāsadat,पभ्द्यां शक्तोन्तरिक्षेण क्रान्तुं भूमिं ससागराम् सगिरीं श्चाप्यतिक्रम्य भारतं वर्षमासदत्
1,58,56,sa deśānvividhānsphītānatikramya mahāmuniḥ videhānvai samāsādya janakena samāgamat,स देशान्विविधान्स्फीतानतिक्रम्य महामुनिः विदेहान्वै समासाद्य जनकेन समागमत्
1,58,57,rājadvāraṃ samāsādya dvārapālairnivāritaḥ ṭa tasthau tatra mahāyogī kṣutpipāsādivarjitaḥ,राजद्वारं समासाद्य द्वारपालैर्निवारितः ट तस्थौ तत्र महायोगी क्षुत्पिपासादिवर्जितः
1,58,58,ātape glānirahito dhyānayuktaśca nārada teṣāṃ tu dvārapālānāmekastatra vyavasthitaḥ,आतपे ग्लानिरहितो ध्यानयुक्तश्च नारद तेषां तु द्वारपालानामेकस्तत्र व्यवस्थितः
1,58,59,madhyaṅgatamivādityaṃ dṛṣṭvā śukamavasthitam jūjayitvā yathānyāyamabhivādya kṛtāñjaliḥ,मध्यङ्गतमिवादित्यं दृष्ट्वा शुकमवस्थितम् जूजयित्वा यथान्यायमभिवाद्य कृताञ्जलिः
1,58,60,prāveśayattataḥ kakṣaāṃ dvitīyāṃ rājaveśmanaḥ tatrāntaḥpurasaṃbaddhaṃ mahaccaitragthopamam,प्रावेशयत्ततः कक्षआं द्वितीयां राजवेश्मनः तत्रान्तःपुरसंबद्धं महच्चैत्रग्थोपमम्
1,58,61,suvibhaktajalākrīḍaṃ ramyaṃ puṣpitapādapam darśayitvāsane sthāpya rājānaṃ ca vyajijñapat,सुविभक्तजलाक्रीडं रम्यं पुष्पितपादपम् दर्शयित्वासने स्थाप्य राजानं च व्यजिज्ञपत्
1,58,62,śrutvā rājā śukaṃ prāptaṃ vārastrīḥ sa nyayuṅkta ca sevāyai tasya bhāvasya jñānāya munisatama,श्रुत्वा राजा शुकं प्राप्तं वारस्त्रीः स न्ययुङ्क्त च सेवायै तस्य भावस्य ज्ञानाय मुनिसतम
1,58,63,taṃ cārukeśyaḥ śuśreṇyastaruṇyaḥ priyadarśanāḥ sūkṣmaraktāṃbaradharāstaptakāñcanabhūṣaṇāḥ,तं चारुकेश्यः शुश्रेण्यस्तरुण्यः प्रियदर्शनाः सूक्ष्मरक्तांबरधरास्तप्तकाञ्चनभूषणाः
1,58,64,saṃlāpālāpakuśālā bhāvajñāḥ sarvakovidāḥ paraṃ pañcāśatastasya pādyādīni vyakalpayan,संलापालापकुशाला भावज्ञाः सर्वकोविदाः परं पञ्चाशतस्तस्य पाद्यादीनि व्यकल्पयन्
1,58,65,deśa kālopapannena sādhvannenāpyatarpayan tasya bhuktavatastāta tāstataḥ purakānanam,देश कालोपपन्नेन साध्वन्नेनाप्यतर्पयन् तस्य भुक्तवतस्तात तास्ततः पुरकाननम्
1,58,66,suramyaṃ darśayāmāsurekaikatvena nārada krīḍantyaśca hasaṃtyaśca gāyantyaścaiva tāḥ śukam,सुरम्यं दर्शयामासुरेकैकत्वेन नारद क्रीडन्त्यश्च हसंत्यश्च गायन्त्यश्चैव ताः शुकम्
1,58,67,udārasatvaṃ satvajñāḥsarvāḥ paryyacaraṃstadā āraṇeyastu śuddhātmā jitakrodho jitendriyaḥ,उदारसत्वं सत्वज्ञाःसर्वाः पर्य्यचरंस्तदा आरणेयस्तु शुद्धात्मा जितक्रोधो जितेन्द्रियः
1,58,68,dhyānastha eva satataṃ na hṛṣyati na kupyati pādaśaucaṃ tu kṛtvā vai śukaḥ saṃdhyāmupāsya ca,ध्यानस्थ एव सततं न हृष्यति न कुप्यति पादशौचं तु कृत्वा वै शुकः संध्यामुपास्य च
1,58,69,niṣasādāsane puṇye tamevārthaṃ vyacintayat pūrvarātre tu tatrāsau bhūtvā dhyānaparāyaṇaḥ,निषसादासने पुण्ये तमेवार्थं व्यचिन्तयत् पूर्वरात्रे तु तत्रासौ भूत्वा ध्यानपरायणः
1,58,70,madhyarātre yathānyāyyaṃ nidrāmāhārayatprabhuḥ tataḥ prātaḥ samutthāya kṛtvā śaucamanantaram,मध्यरात्रे यथान्याय्यं निद्रामाहारयत्प्रभुः ततः प्रातः समुत्थाय कृत्वा शौचमनन्तरम्
1,58,71,strībhiḥ parivṛtto dhīmāndhyānamevānvapadyata anena vidhinā tatra tadahaḥśeṣamapyuta,स्त्रीभिः परिवृत्तो धीमान्ध्यानमेवान्वपद्यत अनेन विधिना तत्र तदहःशेषमप्युत
1,58,72,tāṃ ca rātriṃ nṛpakule vartayāmāsa nārada,तां च रात्रिं नृपकुले वर्तयामास नारद
1,59,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyabhāge śukapralobhanaṃ nāmāṣṭañcāśattamo 'dhyāyaḥ sanandana uvāca tataḥ sa rājā sahito mantribhirdvijasattama puraḥ purohitaṃ kṛtvā sarvāṇyantaḥ purāṇi ca,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयभागे शुकप्रलोभनं नामाष्टञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सनन्दन उवाच ततः स राजा सहितो मन्त्रिभिर्द्विजसत्तम पुरः पुरोहितं कृत्वा सर्वाण्यन्तः पुराणि च
1,59,2,śirasā cārdhyamādāya guruputraṃ samabhyagāt mahadāsanamādāya sarvaratnavibhūṣitam,शिरसा चार्ध्यमादाय गुरुपुत्रं समभ्यगात् महदासनमादाय सर्वरत्नविभूषितम्
1,59,3,pradadau guruputrāya śukāya paramocitam tatropaviṣṭaṃ taṃ kārṣṇiśāstradṛṣṭena karmaṇā,प्रददौ गुरुपुत्राय शुकाय परमोचितम् तत्रोपविष्टं तं कार्ष्णिशास्त्रदृष्टेन कर्मणा
1,59,4,pādyaṃ nivedya prathamaṃ sārghyaṃ gāṃ ca nyavedayat sa ca tāṃmantrataḥ pūjāṃ pratigṛhya dvijottamaḥ,पाद्यं निवेद्य प्रथमं सार्घ्यं गां च न्यवेदयत् स च तांमन्त्रतः पूजां प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः
1,59,5,paryapṛcchanmahātejārājñaḥ kuśalamavyayam udārasattvābhijano rājāpi gurusūnave,पर्यपृच्छन्महातेजाराज्ञः कुशलमव्ययम् उदारसत्त्वाभिजनो राजापि गुरुसूनवे
1,59,6,āvedya kuśalaṃ bhūmau niṣasāda tadājñayā so 'pi vaiyāsakiṃ bhūyaḥ pṛṣṭvā kuśalamavyayam kimāgamanimityeva paryapṛcchadvidhānavit,आवेद्य कुशलं भूमौ निषसाद तदाज्ञया सो ऽपि वैयासकिं भूयः पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् किमागमनिमित्येव पर्यपृच्छद्विधानवित्
1,59,7,śuka uvāca pitrāhamukto bhadraṃ te mokṣadharmārthakovidaḥ videharājohyādyome janako nāma viśrutaḥ,शुक उवाच पित्राहमुक्तो भद्रं ते मोक्षधर्मार्थकोविदः विदेहराजोह्याद्योमे जनको नाम विश्रुतः
1,59,8,tatra tvaṃ gaccha tūrṇaṃ vai sa te hṛdayasaṃśayam pravṛttau ca nivṛttau ca sarvaṃ chetsyatyasaṃśayam,तत्र त्वं गच्छ तूर्णं वै स ते हृदयसंशयम् प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च सर्वं छेत्स्यत्यसंशयम्
1,59,9,so 'haṃ piturniyogāttvā mupapraṣṭumihāgataḥ tanme dharmabhṛtāṃ śreṣṭha yathāvadvaktumarhasi,सो ऽहं पितुर्नियोगात्त्वा मुपप्रष्टुमिहागतः तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि
1,59,10,kiṃ kāryaṃ brāhmaṇeneha mokṣārthaśca kimātmakaḥ kathaṃ ca mokṣaḥ kartavyo jñānena tapasāpi vā,किं कार्यं ब्राह्मणेनेह मोक्षार्थश्च किमात्मकः कथं च मोक्षः कर्तव्यो ज्ञानेन तपसापि वा
1,59,11,janaka uvāca yatkāryaṃ brāhmaṇeneha janmaprabhṛti tacchuṇu kṛtopanayanastāta bhavedvedaparāyaṇaḥ,जनक उवाच यत्कार्यं ब्राह्मणेनेह जन्मप्रभृति तच्छुणु कृतोपनयनस्तात भवेद्वेदपरायणः
1,59,12,tapasā guruvṛttyā ca brahmacaryeṇa cānvitaḥ devatānāṃ pitṝṇāṃ ca hyatṛṣṇaścānasūyakaḥ,तपसा गुरुवृत्त्या च ब्रह्मचर्येण चान्वितः देवतानां पितॄणां च ह्यतृष्णश्चानसूयकः
1,59,13,vedānadhītya niyato dakṣiṇāmapavartya ca abhyanujñāmanuprāpya samāvarteta vai dvijaḥ,वेदानधीत्य नियतो दक्षिणामपवर्त्य च अभ्यनुज्ञामनुप्राप्य समावर्तेत वै द्विजः
1,59,14,samāvṛttastu gārhasthye sadāro niyato vaset anasūyuryathānyāyamāhitāgniranādṛte,समावृत्तस्तु गार्हस्थ्ये सदारो नियतो वसेत् अनसूयुर्यथान्यायमाहिताग्निरनादृते
1,59,15,utpādya putrapautrāṃśca vanyāśramapade vaset tānevāgnīnyathānyāyaṃ pūjayannatithipriyaḥ,उत्पाद्य पुत्रपौत्रांश्च वन्याश्रमपदे वसेत् तानेवाग्नीन्यथान्यायं पूजयन्नतिथिप्रियः
1,59,16,sarvānagnīnyathānyāyamātmanyāropya dharmavit nirdvandvo vītarāgātmā brahmāśramapade vaset,सर्वानग्नीन्यथान्यायमात्मन्यारोप्य धर्मवित् निर्द्वन्द्वो वीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत्
1,59,17,śuka uvāca utpanne jñānavijñāne pratyakṣe hṛdi śaśvate na vinā gurusaṃvāsājjñānasyādhigamaḥ smṛtaḥ,शुक उवाच उत्पन्ने ज्ञानविज्ञाने प्रत्यक्षे हृदि शश्वते न विना गुरुसंवासाज्ज्ञानस्याधिगमः स्मृतः
1,59,18,kimavaśyaṃ tu vastavyamāśrameṣu na vā nṛpa etadbhavantaṃ pṛcchāmi tadbhavānvaktumarhati,किमवश्यं तु वस्तव्यमाश्रमेषु न वा नृप एतद्भवन्तं पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति
1,59,19,janaka uvāca na vinā jñānavijñāne mokṣasyādhigamo bhavet . na vinā gurusaṃbadhājjñānasyādhigamastathā,जनक उवाच न विना ज्ञानविज्ञाने मोक्षस्याधिगमो भवेत् . न विना गुरुसंबधाज्ज्ञानस्याधिगमस्तथा
1,59,20,ācāryaḥ plāvitā tasya jñānaṃ plava ihocyate vijñāya kṛtakṛtyastu tīrṇastatrobhayaṃ tyajet,आचार्यः प्लाविता तस्य ज्ञानं प्लव इहोच्यते विज्ञाय कृतकृत्यस्तु तीर्णस्तत्रोभयं त्यजेत्
1,59,21,anucchedāya lokānāmanucchedāya karmaṇām kṛtvā śubhāśubhaṃ karma mokṣo nāmeha labhyate,अनुच्छेदाय लोकानामनुच्छेदाय कर्मणाम् कृत्वा शुभाशुभं कर्म मोक्षो नामेह लभ्यते
1,59,22,bhāvitaiḥ kāraṇaiścāryaṃ bahusaṃsārayoniṣu āsādayati śuddhātmā mokṣaṃ hi prathamāśrame,भावितैः कारणैश्चार्यं बहुसंसारयोनिषु आसादयति शुद्धात्मा मोक्षं हि प्रथमाश्रमे
1,59,23,tamāsādya tu muktasya dṛṣṭārthasya vipaścitaḥ tridhāśrameṣu konvartho bhavetparamabhīpsataḥ,तमासाद्य तु मुक्तस्य दृष्टार्थस्य विपश्चितः त्रिधाश्रमेषु कोन्वर्थो भवेत्परमभीप्सतः
1,59,24,rājasāṃstāmasāṃścaiva nityaṃ doṣānvisarjayeta sāttvikaṃ mārgamāsthāya paśyedātmānamātmanā,राजसांस्तामसांश्चैव नित्यं दोषान्विसर्जयेत सात्त्विकं मार्गमास्थाय पश्येदात्मानमात्मना
1,59,25,sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani saṃpaśyannaiva lipyeta jale vāricarago yathā,सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि संपश्यन्नैव लिप्येत जले वारिचरगो यथा
1,59,26,pakṣīvatpavanādvardhvamamutrānuntyaśnute vihāya dehaṃ nirmukto nirdvandvaḥ śubhasaṃgataḥ,पक्षीवत्पवनाद्वर्ध्वममुत्रानुन्त्यश्नुते विहाय देहं निर्मुक्तो निर्द्वन्द्वः शुभसंगतः
1,59,27,atra gāthāḥ purā gītāḥ śṛṇu rājñā yayātinā dhāryate yā dvijaistāta mokṣaśāstraviśāradaiḥ,अत्र गाथाः पुरा गीताः शृणु राज्ञा ययातिना धार्यते या द्विजैस्तात मोक्षशास्त्रविशारदैः
1,59,28,jyotiścātmani nānyatra ratnaṃ tatraiva caiva tat svayaṃ ca śakyaṃ taddraṣṭuṃ susamāhitarcatasā,ज्योतिश्चात्मनि नान्यत्र रत्नं तत्रैव चैव तत् स्वयं च शक्यं तद्द्रष्टुं सुसमाहितर्चतसा
1,59,29,na bibheti paro yasmānna bibheti parācca yaḥ yaśca necchati na dveṣṭi brahma saṃpadyate sa tu,न बिभेति परो यस्मान्न बिभेति पराच्च यः यश्च नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते स तु
1,59,30,yadā bhāvaṃ na kurute sarvabhūteṣu pāpakam pūrvairācarito dharmaścaturāśramasaṃjñakaḥ,यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम् पूर्वैराचरितो धर्मश्चतुराश्रमसंज्ञकः
1,59,31,anena kramayogena bahujātisukarmaṇām karmaṇā manasā vācā brahma saṃpadyate tadā,अनेन क्रमयोगेन बहुजातिसुकर्मणाम् कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा
1,59,32,rsuyojya tapasātmānamīrṣyāmutsṛjya mohinīm tyaktva kāmaṃ ca lobhaṃ ca tato brahmatvamaśnute,र्सुयोज्य तपसात्मानमीर्ष्यामुत्सृज्य मोहिनीम् त्यक्त्व कामं च लोभं च ततो ब्रह्मत्वमश्नुते
1,59,33,yadā śrāvye ca dṛśye ca sarvabhūteṣu cāvyayam samo bhavati nirdvudvo brahma saṃpadyate tadā,यदा श्राव्ये च दृश्ये च सर्वभूतेषु चाव्ययम् समो भवति निर्द्वुद्वो ब्रह्म संपद्यते तदा
1,59,34,yadā stuti ca rnidāṃ ca samatvena ca paśyati kāñcanaṃ cāyasaṃ caiva sukhaduḥkhe tathaiva ca,यदा स्तुति च र्निदां च समत्वेन च पश्यति काञ्चनं चायसं चैव सुखदुःखे तथैव च
1,59,35,śītamuṣṇaṃ tathaivārthamanarnthaṃ priyamapriyam jīvitaṃ maraṇaṃ caiva brahma saṃpadyate tadā,शीतमुष्णं तथैवार्थमनर्न्थं प्रियमप्रियम् जीवितं मरणं चैव ब्रह्म संपद्यते तदा
1,59,36,prasāryeha yathāṅgāni kūrmaḥ saṃharate punaḥ tarthedriyāṇi manasā saṃyantavyāni bhikṣuṇā,प्रसार्येह यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः तर्थेद्रियाणि मनसा संयन्तव्यानि भिक्षुणा
1,59,37,tamaḥ parigataṃ veśya yathā dīpena dṛśyate tathā buddhipradīpena śakya ātmā nirīkṣitum,तमः परिगतं वेश्य यथा दीपेन दृश्यते तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम्
1,59,38,etatsarvaṃ prapaśyāmi tvayi buddhimatāṃvara yañcānyadapi vettavyaṃ tattvato vetti tadbhavān,एतत्सर्वं प्रपश्यामि त्वयि बुद्धिमतांवर यञ्चान्यदपि वेत्तव्यं तत्त्वतो वेत्ति तद्भवान्
1,59,39,brahmarṣe viditaśvāsi viṣayāntamupāgataḥ guroścaiva prasādena tava caivopaśikṣayā,ब्रह्मर्षे विदितश्वासि विषयान्तमुपागतः गुरोश्चैव प्रसादेन तव चैवोपशिक्षया
1,59,40,tasya caiva prasādena prādurbhūtaṃ mahāmuneḥ jñānaṃ divyaṃ samādīptaṃ tenāsi vidito vidito mama,तस्य चैव प्रसादेन प्रादुर्भूतं महामुनेः ज्ञानं दिव्यं समादीप्तं तेनासि विदितो विदितो मम
1,59,41,ardhikaṃ tava vijñānamadhi kāvagatistava adhikaṃ ca tavaiśvaryaṃ tañca tvaṃ nāvabudhyase,अर्धिकं तव विज्ञानमधि कावगतिस्तव अधिकं च तवैश्वर्यं तञ्च त्वं नावबुध्यसे
1,59,42,bālyādvā saṃśayādvāpi bhayādvāpi vimeṣajāt utpanne cāpi vijñā ne nādhigacchanti tāṅgatim,बाल्याद्वा संशयाद्वापि भयाद्वापि विमेषजात् उत्पन्ने चापि विज्ञा ने नाधिगच्छन्ति ताङ्गतिम्
1,59,43,vyavasāyena śuddhena madvidhaiśchinnasaṃśayāḥ vimucya hṛdayagranthīnārtimāsādayanti tām,व्यवसायेन शुद्धेन मद्विधैश्छिन्नसंशयाः विमुच्य हृदयग्रन्थीनार्तिमासादयन्ति ताम्
1,59,44,mavāṃścotpannavijñānaḥ sthirabaguddhiralolupaḥ vyavasāyādṛte brahmannāsādayati tatpadam,मवांश्चोत्पन्नविज्ञानः स्थिरबगुद्धिरलोलुपः व्यवसायादृते ब्रह्मन्नासादयति तत्पदम्
1,59,45,nāsti te sukhaduḥkheṣu viśeṣo nāsti vastuṣu nautsukyaṃ nṛtyagīteṣu na rāga upajāyate,नास्ति ते सुखदुःखेषु विशेषो नास्ति वस्तुषु नौत्सुक्यं नृत्यगीतेषु न राग उपजायते
1,59,46,na bandhuṣu nibandhaste na bhayeṣvasti te bhayam paśyāmitvāṃ mahābhāga tulyanindātmasaṃstutim,न बन्धुषु निबन्धस्ते न भयेष्वस्ति ते भयम् पश्यामित्वां महाभाग तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिम्
1,59,47,ahaṃ ca tvānupaśyāmi ye cānye 'pi manīṣiṇaḥ āsthitaṃ paramaṃ mārge akṣayaṃ cāpyanāmayam,अहं च त्वानुपश्यामि ये चान्ये ऽपि मनीषिणः आस्थितं परमं मार्गे अक्षयं चाप्यनामयम्
1,59,48,yatphalaṃ brāhmaṇasyeha mokṣārthaścāpadātmakaḥ tasminvai vartase viprakimanyatparipṛcchasi,यत्फलं ब्राह्मणस्येह मोक्षार्थश्चापदात्मकः तस्मिन्वै वर्तसे विप्रकिमन्यत्परिपृच्छसि
1,59,49,sanandana uvāca etacchutvā tu vacanaṃ katātmā kṛtaniścayaḥ ātmanātmānamāsthāya dṛṣṭvā cātmānamātmanā,सनन्दन उवाच एतच्छुत्वा तु वचनं कतात्मा कृतनिश्चयः आत्मनात्मानमास्थाय दृष्ट्वा चात्मानमात्मना
1,59,50,kṛtakāryaḥ sukhī śāntastūṣṇīṃ prāyādudaṅmukhaḥ śaiśiraṃ girimāsādya pārāśaryaṃ dadarśa ca,कृतकार्यः सुखी शान्तस्तूष्णीं प्रायादुदङ्मुखः शैशिरं गिरिमासाद्य पाराशर्यं ददर्श च
1,59,51,śiṣyānadhyāpayantaṃ ca pailādīnvedasaṃhitāḥ ārarṇeyo viśuddhātmā divākarasamaprabhaḥ,शिष्यानध्यापयन्तं च पैलादीन्वेदसंहिताः आरर्णेयो विशुद्धात्मा दिवाकरसमप्रभः
1,59,52,piturjagrāha pādau caja sādaraṃ hṛṣṭamānasaḥ tato nivedayāmāsa pituḥ sarvamudāradhīḥ,पितुर्जग्राह पादौ चज सादरं हृष्टमानसः ततो निवेदयामास पितुः सर्वमुदारधीः
1,59,53,śuko janakarājena saṃvādaṃ mokṣasādhanam tacchatvā vedakartāsau prahṛṣṭenāntarātmanā,शुको जनकराजेन संवादं मोक्षसाधनम् तच्छत्वा वेदकर्तासौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना
1,59,54,samāliṅgya sutaṃ vyāsaḥ svapārśvasthaṃ cakāra ca,समालिङ्ग्य सुतं व्यासः स्वपार्श्वस्थं चकार च
1,59,55,tataḥ pailādayo viprā vedān vyāsādadhītya ca śailaśṛṅgādbhuvaṃ prāptā yājanādhyāpane ratāḥ,ततः पैलादयो विप्रा वेदान् व्यासादधीत्य च शैलशृङ्गाद्भुवं प्राप्ता याजनाध्यापने रताः
1,60,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne ekonaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ sanadana uvāca avatīrṇeṣu vipreṣu yāsaḥ putrasahāyavān tūrṣṇīṃ dhyānaparo dhīmānekānte samupāviśat,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने एकोनषष्टितमो ऽध्यायः सनदन उवाच अवतीर्णेषु विप्रेषु यासः पुत्रसहायवान् तूर्ष्णीं ध्यानपरो धीमानेकान्ते समुपाविशत्
1,60,2,tamuvācāśarī rī vāk vyāsaṃ putrasamanvitam bho bho maharṣe bāsiṣṭha brahmaghoṣo na vartate,तमुवाचाशरी री वाक् व्यासं पुत्रसमन्वितम् भो भो महर्षे बासिष्ठ ब्रह्मघोषो न वर्तते
1,60,3,eko dhyānaparastūṣṇī kimāḥse cintayanniva brahmaghoṣairvirahitaḥ parvato 'yaṃ na śobhate,एको ध्यानपरस्तूष्णी किमाःसे चिन्तयन्निव ब्रह्मघोषैर्विरहितः पर्वतो ऽयं न शोभते
1,60,4,tasmādadhīṣva bhagavansārddha putreṇa dhīmatā vedānvedavidā caiva suprasannamanāḥ sadā,तस्मादधीष्व भगवन्सार्द्ध पुत्रेण धीमता वेदान्वेदविदा चैव सुप्रसन्नमनाः सदा
1,60,5,tacchutvā vacanaṃ vyāso nabhovāṇīsamīritam śukena saha putreṇa vedābhyāsamathākarot,तच्छुत्वा वचनं व्यासो नभोवाणीसमीरितम् शुकेन सह पुत्रेण वेदाभ्यासमथाकरोत्
1,60,6,tayorabhyasatorevaṃ bahukālaṃ dvijottama vāto 'timātraṃ pravavau samudrānilavījitaḥ,तयोरभ्यसतोरेवं बहुकालं द्विजोत्तम वातो ऽतिमात्रं प्रववौ समुद्रानिलवीजितः
1,60,7,tato 'nadhyāya iti taṃ vyāsaḥ putramavārayat śuko vāritamātrastu kautūhalasamanvitaḥ,ततो ऽनध्याय इति तं व्यासः पुत्रमवारयत् शुको वारितमात्रस्तु कौतूहलसमन्वितः
1,60,8,apṛcchatpitaraṃ tatra kuto vāyurabhūdayam ākhyātumarhati bhavānsarvaṃ vāyorvicaiṣṭitam,अपृच्छत्पितरं तत्र कुतो वायुरभूदयम् आख्यातुमर्हति भवान्सर्वं वायोर्विचैष्टितम्
1,60,9,śukasyaitadvacaḥ śrutvā vyāsaḥ paramavismitaḥ anadhyāyanimitta'sminnidaṃ vacanaṃ mabravīt,शुकस्यैतद्वचः श्रुत्वा व्यासः परमविस्मितः अनध्यायनिमित्तऽस्मिन्निदं वचनं मब्रवीत्
1,60,10,divyaṃ te cakṣurutpannaṃ svasthaṃ te niścalaṃ manaḥ tamasā rajasā cāpi tyaktaḥ satye vyavasthitaḥ,दिव्यं ते चक्षुरुत्पन्नं स्वस्थं ते निश्चलं मनः तमसा रजसा चापि त्यक्तः सत्ये व्यवस्थितः
1,60,11,tasyātmani svayaṃ vedānbuddhvā samanucintaya devayānacaro viṣṇoḥ pitṛyānaśca tāmasaḥ,तस्यात्मनि स्वयं वेदान्बुद्ध्वा समनुचिन्तय देवयानचरो विष्णोः पितृयानश्च तामसः
1,60,12,dvāvetau pratyayaṃ yātau divaṃ cādhaśca gacchataḥ pithivyāmantarikṣe ca yataḥ saṃyānti vāyavaḥ,द्वावेतौ प्रत्ययं यातौ दिवं चाधश्च गच्छतः पिथिव्यामन्तरिक्षे च यतः संयान्ति वायवः
1,60,13,sapta te vāyumārgā vai tānnibodhānupūrvaśaḥ tatra devagaṇāḥ sādhyāḥ samabhūvanmahābalāḥ,सप्त ते वायुमार्गा वै तान्निबोधानुपूर्वशः तत्र देवगणाः साध्याः समभूवन्महाबलाः
1,60,14,teṣāmapyabhavatputraḥ samāno nāma durjayaḥ udānastasya putro 'bhūvdyānastasyābhavatsutaḥ,तेषामप्यभवत्पुत्रः समानो नाम दुर्जयः उदानस्तस्य पुत्रो ऽभूव्द्यानस्तस्याभवत्सुतः
1,60,15,apānaśca tato jajñe prāṇaścāpi tataḥ param anapatyo 'bhavatprāṇo durddharṣaḥ śatrumardanaḥ,अपानश्च ततो जज्ञे प्राणश्चापि ततः परम् अनपत्यो ऽभवत्प्राणो दुर्द्धर्षः शत्रुमर्दनः
1,60,16,pṛtharkkṃmāṇi teṣāṃ tu pravakṣyāmi yathā tathā prāṇināṃ sarvato vāyuśceṣṭā vartayate pṛthak,पृथर्क्क्ंमाणि तेषां तु प्रवक्ष्यामि यथा तथा प्राणिनां सर्वतो वायुश्चेष्टा वर्तयते पृथक्
1,60,17,prīṇanāñcaiva sarveṣāṃ prāṇa ityabhidhīyate preṣayatyabhrasaṃghātāndhūmajāṃścoṣmajāṃstathā,प्रीणनाञ्चैव सर्वेषां प्राण इत्यभिधीयते प्रेषयत्यभ्रसंघातान्धूमजांश्चोष्मजांस्तथा
1,60,18,prathamaḥ prathame mārge pravaho nāma so 'nilaḥ aṃbare snehamātrebhyastaḍidbhyaścottamadyutiḥ,प्रथमः प्रथमे मार्गे प्रवहो नाम सो ऽनिलः अंबरे स्नेहमात्रेभ्यस्तडिद्भ्यश्चोत्तमद्युतिः
1,60,19,āvaho nāma so 'bhyeti dvitīyaḥ śvasano nadan udayaṃ jyotiṣāṃ śaśvatsomādīnāṃ karoti yaḥ,आवहो नाम सो ऽभ्येति द्वितीयः श्वसनो नदन् उदयं ज्योतिषां शश्वत्सोमादीनां करोति यः
1,60,20,antardeheṣu codānaṃ yaṃ vadanti manīṣiṇaḥ yaścaturbhyaḥ samudrebhyo vāyurddhārayate jalam,अन्तर्देहेषु चोदानं यं वदन्ति मनीषिणः यश्चतुर्भ्यः समुद्रेभ्यो वायुर्द्धारयते जलम्
1,60,21,uddhṛtya dadate cāpo jīmūtebhyo vane 'nilaḥ yo 'ddhiḥ saṃyojya jīmūtānparjanyāya prayacchatī,उद्धृत्य ददते चापो जीमूतेभ्यो वने ऽनिलः यो ऽद्धिः संयोज्य जीमूतान्पर्जन्याय प्रयच्छती
1,60,22,udvaho nāma baṃhiṣṭhastṛtīyaḥ sa sadāgatiḥ saṃnīyamānā bahudhā yena nīlā mahāghanāḥ,उद्वहो नाम बंहिष्ठस्तृतीयः स सदागतिः संनीयमाना बहुधा येन नीला महाघनाः
1,60,23,varṣamokṣakṛtāraṃbhāste bhavanti ghanāghanāḥ yo 'sau vahati devānāṃ vimānāni vihāyasā,वर्षमोक्षकृतारंभास्ते भवन्ति घनाघनाः यो ऽसौ वहति देवानां विमानानि विहायसा
1,60,24,caturthaḥ saṃvaho nāma vāyuḥ sa girimardanaḥ yena vegavatā rugṇāḥ kriyante tarujā rasāḥ,चतुर्थः संवहो नाम वायुः स गिरिमर्दनः येन वेगवता रुग्णाः क्रियन्ते तरुजा रसाः
1,60,25,pañcamaḥ sa mahāvego vivaho nāma mārutaḥ yasminpariplave divyā vahṝntyāpo vihāyasā,पञ्चमः स महावेगो विवहो नाम मारुतः यस्मिन्परिप्लवे दिव्या वहॄन्त्यापो विहायसा
1,60,26,puṇyaṃ cākāśagaṅgāyāstoyaṃ tiṣṭati tiṣṭati dūrātpratihato yasminnekaraśmirdivākaraḥ,पुण्यं चाकाशगङ्गायास्तोयं तिष्टति तिष्टति दूरात्प्रतिहतो यस्मिन्नेकरश्मिर्दिवाकरः
1,60,27,yoniraṃśusahasrasya yena yāti vasuṃdharām yasmādāpyāyate somo nidhirdivyo 'mṛtasya ca,योनिरंशुसहस्रस्य येन याति वसुंधराम् यस्मादाप्यायते सोमो निधिर्दिव्यो ऽमृतस्य च
1,60,28,ṣaṣṭhaḥ parivaho nāma sa vāyurjīvatāṃ varaḥ sarvaprāṇabhṛtāṃ prāṇārnyo 'takāle nirasyati,षष्ठः परिवहो नाम स वायुर्जीवतां वरः सर्वप्राणभृतां प्राणार्न्यो ऽतकाले निरस्यति
1,60,29,yasya dharme 'nuvartete mṛtyuvevasvatāvubhau samyaganvīkṣatā buddhyā śāntayādhyātmanityayā,यस्य धर्मे ऽनुवर्तेते मृत्युवेवस्वतावुभौ सम्यगन्वीक्षता बुद्ध्या शान्तयाध्यात्मनित्यया
1,60,30,dhyānābhyāsābhirāmāṇāṃ yo 'mṛtatvāya kalpate yaṃ samāsādya vegena diśāmantaṃ prapedire,ध्यानाभ्यासाभिरामाणां यो ऽमृतत्वाय कल्पते यं समासाद्य वेगेन दिशामन्तं प्रपेदिरे
1,60,31,dakṣasya daśa putrāṇāṃ sahasrāṇi prajāpateḥ yena vṛṣṭyā parābhūtastoyānyena nivartate,दक्षस्य दश पुत्राणां सहस्राणि प्रजापतेः येन वृष्ट्या पराभूतस्तोयान्येन निवर्तते
1,60,32,parīvaho nāma varo vāyuḥ sa duratikramaḥ evamete diteḥ putrā marutaḥ paramādbhutāḥ,परीवहो नाम वरो वायुः स दुरतिक्रमः एवमेते दितेः पुत्रा मरुतः परमाद्भुताः
1,60,33,anāramantaḥ sarvāṅgāḥ sarvacāriṇaḥ etattu mahadāścaryaṃ yadayaṃ parvatottamaḥ,अनारमन्तः सर्वाङ्गाः सर्वचारिणः एतत्तु महदाश्चर्यं यदयं पर्वतोत्तमः
1,60,34,kaṃpitaḥ sahasā tena pavamānena vāyunā viṣṇorniḥśvāsavāto 'yaṃ yadā vegasamīritaḥ,कंपितः सहसा तेन पवमानेन वायुना विष्णोर्निःश्वासवातो ऽयं यदा वेगसमीरितः
1,60,35,sahasodīryate tāta jagatpravyathate tadā tasmādbrahmavido brahma na paṭhantyativāyutaḥ,सहसोदीर्यते तात जगत्प्रव्यथते तदा तस्माद्ब्रह्मविदो ब्रह्म न पठन्त्यतिवायुतः
1,60,36,vāyorvāyubhayaṃ hyuktaṃ brahma tatpīḍitaṃ bhavet etāvaduktvā vacanaṃ parāśarasutaḥ prabhuḥ,वायोर्वायुभयं ह्युक्तं ब्रह्म तत्पीडितं भवेत् एतावदुक्त्वा वचनं पराशरसुतः प्रभुः
1,60,37,uktvā putramadhīṣveti vyomagaṅgāmagāttadā tato vyāse gate snātuṃ śuko brahmavidāṃ varaḥ,उक्त्वा पुत्रमधीष्वेति व्योमगङ्गामगात्तदा ततो व्यासे गते स्नातुं शुको ब्रह्मविदां वरः
1,60,38,svādhyāyamakarodbrahmanvedavedāṅgapāragaḥ tatra svādhyāyasaṃsaktaṃ śukaṃ vyāsasutaṃ mune,स्वाध्यायमकरोद्ब्रह्मन्वेदवेदाङ्गपारगः तत्र स्वाध्यायसंसक्तं शुकं व्याससुतं मुने
1,60,39,sanatkumāro bhagavānekānte samupāgataḥ utthāya satkṛtastena brahmaputro hi kārṣṇinā,सनत्कुमारो भगवानेकान्ते समुपागतः उत्थाय सत्कृतस्तेन ब्रह्मपुत्रो हि कार्ष्णिना
1,60,40,tataḥ provāca viprendra śukaṃ vidāṃ varaḥ kiṃ karoṣi mahābhāga vyāsaputra mahādyute,ततः प्रोवाच विप्रेन्द्र शुकं विदां वरः किं करोषि महाभाग व्यासपुत्र महाद्युते
1,60,41,śuka uvāca svādhyāye saṃpravṛtto 'haṃ brahmaputrādhunā sthitaḥ tvaddarśanamanuprāptaḥ kenāpi sukṛtena ca,शुक उवाच स्वाध्याये संप्रवृत्तो ऽहं ब्रह्मपुत्राधुना स्थितः त्वद्दर्शनमनुप्राप्तः केनापि सुकृतेन च
1,60,42,kiñcittvāṃ praṣṭumicchāmi tattvaṃ mokṣārthasādhanam tadvadasva mahābhāga yathā ta jjñānamāpnuyām,किञ्चित्त्वां प्रष्टुमिच्छामि तत्त्वं मोक्षार्थसाधनम् तद्वदस्व महाभाग यथा त ज्ज्ञानमाप्नुयाम्
1,60,43,sanatkumāra uvāca nāsti vidyāsamaṃ cakṣurnāsti vidyāsamaṃ tapaḥ nāsti rāgasamaṃ duḥkhaṃ nāsti tyāgasamaṃ sukham,सनत्कुमार उवाच नास्ति विद्यासमं चक्षुर्नास्ति विद्यासमं तपः नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम्
1,60,44,nivṛttiḥ karmaṇaḥ pāpātsatataṃ puṇyaśīlatā sadvṛttiḥ samudācāraḥ śreya etadanuttamam,निवृत्तिः कर्मणः पापात्सततं पुण्यशीलता सद्वृत्तिः समुदाचारः श्रेय एतदनुत्तमम्
1,60,45,mānuṣyamasukhaṃ prāpya yaḥ sajjati sa muhyati nālaṃ sa duḥkhamokṣāya saṃgo vai duḥkhalakṣaṇaḥ,मानुष्यमसुखं प्राप्य यः सज्जति स मुह्यति नालं स दुःखमोक्षाय संगो वै दुःखलक्षणः
1,60,46,saktasya buddharbhavati mohajālavivarddhinī mohajālāvṛto duḥkhamihāmutra tathāśnute,सक्तस्य बुद्धर्भवति मोहजालविवर्द्धिनी मोहजालावृतो दुःखमिहामुत्र तथाश्नुते
1,60,47,sarvopāyena kāmasya krodhasya ca vinigrahaḥ kāryaḥ śreyorthinā tau hi śreyoghātārthamudyatau,सर्वोपायेन कामस्य क्रोधस्य च विनिग्रहः कार्यः श्रेयोर्थिना तौ हि श्रेयोघातार्थमुद्यतौ
1,60,48,nityaṃ krodhāttapo rakṣecchriyaṃ rakṣeñca matsarāt vidyāṃ mānāvamānābhyāmātmānaṃ tu pramādataḥ,नित्यं क्रोधात्तपो रक्षेच्छ्रियं रक्षेञ्च मत्सरात् विद्यां मानावमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः
1,60,49,ānṛśaṃsyaṃ paro dharmaḥ kṣamā ca paramaṃ balam ātmajñānaṃ paraṃ jñānaṃ satyaṃ hi paramaṃ hitam,आनृशंस्यं परो धर्मः क्षमा च परमं बलम् आत्मज्ञानं परं ज्ञानं सत्यं हि परमं हितम्
1,60,50,yena sarvaṃ parityaktaṃ sa vidvānsa ca paṇḍitaḥ indriyairindriyārthebhyaścaratyātmavaśairiha,येन सर्वं परित्यक्तं स विद्वान्स च पण्डितः इन्द्रियैरिन्द्रियार्थेभ्यश्चरत्यात्मवशैरिह
1,60,51,asajjamānaḥ śāntātmā nirvikāraḥ samāhitaḥ ātmabhūtairatadbhūtaḥ saha caiva vinaiva ca,असज्जमानः शान्तात्मा निर्विकारः समाहितः आत्मभूतैरतद्भूतः सह चैव विनैव च
1,60,52,sa vimuktaḥ paraṃ śreyo na cireṇādhigacchati adarśanamasaṃsparśastathaivābhāṣāṇaṃ sadā,स विमुक्तः परं श्रेयो न चिरेणाधिगच्छति अदर्शनमसंस्पर्शस्तथैवाभाषाणं सदा
1,60,53,yasya bhūtaiḥ saha mune sa śreyo vindate mahat na hiṃsyātsarvabhūtāni bhūtairmaitrāyaṇaścaret,यस्य भूतैः सह मुने स श्रेयो विन्दते महत् न हिंस्यात्सर्वभूतानि भूतैर्मैत्रायणश्चरेत्
1,60,54,nedaṃ janma samāsādya vairaṃ kurvīta kena cit ākiñcanyaṃ susaṃtoṣo nirāśiṣṭvamacāpalam,नेदं जन्म समासाद्य वैरं कुर्वीत केन चित् आकिञ्चन्यं सुसंतोषो निराशिष्ट्वमचापलम्
1,60,55,etadāhuḥ paraṃ śreya ātmajñasya jitātmanaḥ parigrahaṃ parityajya bhava tātajitendriyaḥ,एतदाहुः परं श्रेय आत्मज्ञस्य जितात्मनः परिग्रहं परित्यज्य भव तातजितेन्द्रियः
1,60,56,aśokaṃ sthānamātiṣṭa iha cāmutra cābhayam nirāśiṣo na śocanti tyajedāśiṣamātmanaḥ,अशोकं स्थानमातिष्ट इह चामुत्र चाभयम् निराशिषो न शोचन्ति त्यजेदाशिषमात्मनः
1,60,57,parityajyāśiṣaṃ saumya duḥkhagrāmādvimokṣyase taparonityena dāntena muninā saṃyatātmanā,परित्यज्याशिषं सौम्य दुःखग्रामाद्विमोक्ष्यसे तपरोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्मना
1,60,58,ajitaṃ jetukāmena bhāvyaṃ saṃgeṣvasaṃginā guṇasaṃgeṣveṣvanāsakta ekacaryā rataḥ sadā,अजितं जेतुकामेन भाव्यं संगेष्वसंगिना गुणसंगेष्वेष्वनासक्त एकचर्या रतः सदा
1,60,59,brāhmaṇo na cirādeva sukhamāyātyanuttamam dvandvārāmeṣu bhūteṣu varāko ramate muniḥ,ब्राह्मणो न चिरादेव सुखमायात्यनुत्तमम् द्वन्द्वारामेषु भूतेषु वराको रमते मुनिः
1,60,60,kiñcinprajñānatṛpto 'sau jñānatṛpto na śocati śubhairlabheta devatvaṃ vyāmiśrairjanma mānuṣam,किञ्चिन्प्रज्ञानतृप्तो ऽसौ ज्ञानतृप्तो न शोचति शुभैर्लभेत देवत्वं व्यामिश्रैर्जन्म मानुषम्
1,60,61,aśubhaiścāpyadho janma karmabhirlabhate 'vaśaḥ tatra mṛtyujarāduḥkhaiḥ satataṃ samabhidrutam,अशुभैश्चाप्यधो जन्म कर्मभिर्लभते ऽवशः तत्र मृत्युजरादुःखैः सततं समभिद्रुतम्
1,60,62,saṃsāraṃ paśyate jantustatkathaṃ nāvabudhse ahite hitasaṃjñastvamadhruve dhruvasaṃjñakaḥ,संसारं पश्यते जन्तुस्तत्कथं नावबुध्से अहिते हितसंज्ञस्त्वमध्रुवे ध्रुवसंज्ञकः
1,60,63,anarthe vārthasaṃjñastvaṃ kimarthaṃ nāvabudhyase saṃveṣṭyamānaṃ bahubhirmohatantubhirātmajaiḥ,अनर्थे वार्थसंज्ञस्त्वं किमर्थं नावबुध्यसे संवेष्ट्यमानं बहुभिर्मोहतन्तुभिरात्मजैः
1,60,64,kośakāravadātmānaṃ veṣṭito nāvabudhyase alaṃ parigraheṇeha doṣavān hi parigrahaḥ,कोशकारवदात्मानं वेष्टितो नावबुध्यसे अलं परिग्रहेणेह दोषवान् हि परिग्रहः
1,60,65,kṛmirhi kośakārastu badhyate svaparigrahāt putradārakuṭuṃbeṣu saktāḥ sīdanti jantavaḥ,कृमिर्हि कोशकारस्तु बध्यते स्वपरिग्रहात् पुत्रदारकुटुंबेषु सक्ताः सीदन्ति जन्तवः
1,60,66,saraḥpaṅkārṇave magnā jīrṇā vanagajā iva mohajālasamākṛṣṭānpaśyajantūnsuduḥkhitān,सरःपङ्कार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव मोहजालसमाकृष्टान्पश्यजन्तून्सुदुःखितान्
1,60,67,kuṭuṃbaṃ putradāraṃ ca śarīraṃ dravyasaṃcayam pārakyamadhruvaṃ sarvaṃ kiṃ svaṃ sukṛtaduṣkṛte,कुटुंबं पुत्रदारं च शरीरं द्रव्यसंचयम् पारक्यमध्रुवं सर्वं किं स्वं सुकृतदुष्कृते
1,60,68,yadā sarvaṃ parityajya gantavyamavaśena vai anarthe kiṃ prasaktastvaṃ svamarthaṃ nānutiṣṭasi,यदा सर्वं परित्यज्य गन्तव्यमवशेन वै अनर्थे किं प्रसक्तस्त्वं स्वमर्थं नानुतिष्टसि
1,60,69,aviśrāntamanālaṃbamapātheyamadaiśikam tamaḥ karttāramadhvānaṃ kathameko gamiṣyasi,अविश्रान्तमनालंबमपाथेयमदैशिकम् तमः कर्त्तारमध्वानं कथमेको गमिष्यसि
1,60,70,nahi tvāṃ prasthitaṃ kaścitpṛṣṭato 'nugamiṣyati sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca tvāṃ gacchantamanuyāsyataḥ,नहि त्वां प्रस्थितं कश्चित्पृष्टतो ऽनुगमिष्यति सुकृतं दुष्कृतं च त्वां गच्छन्तमनुयास्यतः
1,60,71,vidyā karma ca śauryaṃ ca jñānaṃ ca bahuvistaram arthārthamanuśīryante siddhārthastu vimucyate,विद्या कर्म च शौर्यं च ज्ञानं च बहुविस्तरम् अर्थार्थमनुशीर्यन्ते सिद्धार्थस्तु विमुच्यते
1,60,72,nibandhinī rajjureṣā yā grāme vasato ratiḥ chitvaināṃ sukṛto yānti naināṃ chindanti duṣkṛtaḥ,निबन्धिनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः छित्वैनां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः
1,60,73,tulyajātivayorūpān hṛtānpasyasi mṛtyunā na ca nāmāsti nirvedo lohaṃ hi hṛdayaṃ tava,तुल्यजातिवयोरूपान् हृतान्पस्यसि मृत्युना न च नामास्ति निर्वेदो लोहं हि हृदयं तव
1,60,74,rūpakūlāṃ manaḥ srotāṃ sparśadvīpāṃ rasāvahām gandhapaṅkāṃ śabdajalāṃ svargamārgadurāruhām,रूपकूलां मनः स्रोतां स्पर्शद्वीपां रसावहाम् गन्धपङ्कां शब्दजलां स्वर्गमार्गदुरारुहाम्
1,60,75,kṣamāritrāṃ satyamayīṃ dharmasthairyakarākarām tyāgavātādhvagāṃ śīghrāṃ buddhināvaṃ nadīṃ taret,क्षमारित्रां सत्यमयीं धर्मस्थैर्यकराकराम् त्यागवाताध्वगां शीघ्रां बुद्धिनावं नदीं तरेत्
1,60,76,tyaktvā dharmamadharmaṃ ca hyubhe satyānṛte tyaja tyaja dharmamasaṃkalpādadharmaṃ cāpyahiṃsayā,त्यक्त्वा धर्ममधर्मं च ह्युभे सत्यानृते त्यज त्यज धर्ममसंकल्पादधर्मं चाप्यहिंसया
1,60,77,ubhe satyānṛte buddhiṃ paramaniścayāt asthisthūṇaṃ snāyuyutaṃ māṃsaśoṇitalepanam,उभे सत्यानृते बुद्धिं परमनिश्चयात् अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनम्
1,60,78,dharmāvanaddhaṃ durgandhiṃ pūrṇaṃ mūtrapurīṣayoḥ jarāśokasamāviṣṭaṃ rogāyatanamasthiram,धर्मावनद्धं दुर्गन्धिं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमस्थिरम्
1,60,79,rajasvalamanityaṃ ca bhūtāvāsaṃ samutsṛja idaṃ viśvaṃ jagatsarvamajagañcāpi yadbhavet,रजस्वलमनित्यं च भूतावासं समुत्सृज इदं विश्वं जगत्सर्वमजगञ्चापि यद्भवेत्
1,60,80,mahābhūtātmakaṃ sarvamasmādyatparamāṇumat indriyāṇi ca pañcaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā,महाभूतात्मकं सर्वमस्माद्यत्परमाणुमत् इन्द्रियाणि च पञ्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा
1,60,81,ityeṣa saptadaśako rāśikhyaktasaṃjñakaḥ sarvairihendriyārthaiśca vyaktāvyaktairhi hitam,इत्येष सप्तदशको राशिख्यक्तसंज्ञकः सर्वैरिहेन्द्रियार्थैश्च व्यक्ताव्यक्तैर्हि हितम्
1,60,82,pañcaviṃśaka ityeṣa vyaktāvyaktamayo gaṇaḥ etaiḥ sarvaiḥ samāyuktamanityamabhidhīyate,पञ्चविंशक इत्येष व्यक्ताव्यक्तमयो गणः एतैः सर्वैः समायुक्तमनित्यमभिधीयते
1,60,83,trivargo 'tra sukhaṃ duḥkha jīvitaṃ maraṇaṃ tathā ya idaṃ veda tattvena sasa veda prabhavāpyayau,त्रिवर्गो ऽत्र सुखं दुःख जीवितं मरणं तथा य इदं वेद तत्त्वेन सस वेद प्रभवाप्ययौ
1,60,84,indriyairgṛhyate yadyattadvyaktamabhidhīyate avyaktamatha tajjñeyaṃ liṅgagrāhyamatīndriyam,इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तद्व्यक्तमभिधीयते अव्यक्तमथ तज्ज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम्
1,60,85,indriyairniyatairdehī dhārābhiriva tarpyate loke vihitamātmānaṃ lokaṃ cātmani paśyati,इन्द्रियैर्नियतैर्देही धाराभिरिव तर्प्यते लोके विहितमात्मानं लोकं चात्मनि पश्यति
1,60,86,parāvaradṛśaḥ śaktirjñānavelāṃ na paśyati paśyataḥ sarvabhūtāni sarvāvasthāsu sarvadā,परावरदृशः शक्तिर्ज्ञानवेलां न पश्यति पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा
1,60,87,brahmabhūtasya saṃyogo nāśubhenopapadyate jñānena vividhātkleśānna nivṛttiśca dehajāt,ब्रह्मभूतस्य संयोगो नाशुभेनोपपद्यते ज्ञानेन विविधात्क्लेशान्न निवृत्तिश्च देहजात्
1,60,88,lokabuddhiprakāśena lokamārgo na riṣyati anādinidhanaṃ jantumātmani sthitamavyayam,लोकबुद्धिप्रकाशेन लोकमार्गो न रिष्यति अनादिनिधनं जन्तुमात्मनि स्थितमव्ययम्
1,60,89,akartāramamūḍhaṃ ca bhagavānāha tīrtavit yo jantuḥ svakṛtaistaistaiḥ karmabhirnityaduḥkhitaḥ,अकर्तारममूढं च भगवानाह तीर्तवित् यो जन्तुः स्वकृतैस्तैस्तैः कर्मभिर्नित्यदुःखितः
1,60,90,svaduḥkhapratighātārthaṃ hṝnti janturanekadhā tataḥ karma samādatte punaranyannavaṃ bahu,स्वदुःखप्रतिघातार्थं हॄन्ति जन्तुरनेकधा ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु
1,60,91,tapyate 'tha punastena bhuktvāpathyamivāturaḥ ajasrameva mohānto duḥkheṣu sukhasaṃjñitaḥ,तप्यते ऽथ पुनस्तेन भुक्त्वापथ्यमिवातुरः अजस्रमेव मोहान्तो दुःखेषु सुखसंज्ञितः
1,60,92,vadhyate tapyate caiva bhayavatyarmabhiḥ sadā tato nivṛtto bandhātsvātkarmaṇāmudayādiha,वध्यते तप्यते चैव भयवत्यर्मभिः सदा ततो निवृत्तो बन्धात्स्वात्कर्मणामुदयादिह
1,60,93,paribhramati saṃsāre cakravadbāhuvarjitaḥ saṃyamena ca saṃbandhānnivṛttyā tapaso balāt,परिभ्रमति संसारे चक्रवद्बाहुवर्जितः संयमेन च संबन्धान्निवृत्त्या तपसो बलात्
1,60,94,samprāptā bahavaḥ siddhiṃ avyābādhāṃ sukhodayām,सम्प्राप्ता बहवः सिद्धिं अव्याबाधां सुखोदयाम्
1,61,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge dvitīyapāde bṛhadupākhyāne ṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca aśokaṃ śokanāśārthaṃ śāstraṃ śāntikaraṃ śivam niśamya labhyate buddhirlabdhāyāṃ sukhamedhate,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे द्वितीयपादे बृहदुपाख्याने षष्टितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अशोकं शोकनाशार्थं शास्त्रं शान्तिकरं शिवम् निशम्य लभ्यते बुद्धिर्लब्धायां सुखमेधते
1,61,2,harṣasthānasahasrāṇi śokasthānaśatāni ca divase divase mūḍhamāviśanti na paṇḍitam,हर्षस्थानसहस्राणि शोकस्थानशतानि च दिवसे दिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम्
1,61,3,aniṣṭasaṃpraṃyogāśca viprayogātpriyasya ca manuṣyā mānasairduḥkhairyujyante ye 'lpabuddhayaḥ,अनिष्टसंप्रंयोगाश्च विप्रयोगात्प्रियस्य च मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते ये ऽल्पबुद्धयः
1,61,4,dravyeṣu samatīteṣu ye guṇāstenna cindayet tānanādriyamāṇaśca snehabandhādvimucyate,द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तेन्न चिन्दयेत् ताननाद्रियमाणश्च स्नेहबन्धाद्विमुच्यते
1,61,5,doṣadarśī bhavettatra yatra rāgaḥ pravarttate aniṣṭabuddhitāṃ yacchettataḥ kṣipraṃ virājate,दोषदर्शी भवेत्तत्र यत्र रागः प्रवर्त्तते अनिष्टबुद्धितां यच्छेत्ततः क्षिप्रं विराजते
1,61,6,nārtho na dharmo na yaśo yo 'tītamanuśocati asyābhāvena yujyetaṃ tañcāsya tu nivartate,नार्थो न धर्मो न यशो यो ऽतीतमनुशोचति अस्याभावेन युज्येतं तञ्चास्य तु निवर्तते
1,61,7,guṇairbhūtāni yujyante tathaiva ca na yujyate sarvāṇi naitadekasya śokasthānaṃ hi vidyate,गुणैर्भूतानि युज्यन्ते तथैव च न युज्यते सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि विद्यते
1,61,8,mṛtaṃ vā yadi vā naṣṭaṃ yo 'tītamanuśocati duḥkhena labhate duḥkhaṃ mahānarthe prapadyate,मृतं वा यदि वा नष्टं यो ऽतीतमनुशोचति दुःखेन लभते दुःखं महानर्थे प्रपद्यते
1,61,9,duḥkhopaghāte śārīre mānase cāpyupasthite yasminna śakyate kartuṃ yatnastannānurcitayet,दुःखोपघाते शारीरे मानसे चाप्युपस्थिते यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुर्चितयेत्
1,61,10,bhaiṣajyametaddaḥkhasya yadetannānucintayet cintyamānaṃ hi na vyeti bhūyaścābhipravarddhate,भैषज्यमेतद्दःखस्य यदेतन्नानुचिन्तयेत् चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चाभिप्रवर्द्धते
1,61,11,prajñayā mānasaṃ duḥkhaṃ hanyācchārīramauṣadhaiḥ etadvijñāya sāmarthyaṃ na vānyaiḥ samatāmiyāt,प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः एतद्विज्ञाय सामर्थ्यं न वान्यैः समतामियात्
1,61,12,anityaṃ jīvitaṃ rūpaṃ yauvanaṃ dravyasañcayaḥ ārogyaṃ priyasaṃvāsaṃ na mṛdhyetpaṇḍitaḥ kvacit,अनित्यं जीवितं रूपं यौवनं द्रव्यसञ्चयः आरोग्यं प्रियसंवासं न मृध्येत्पण्डितः क्वचित्
1,61,13,nājñānaprabhavaṃ duḥkhamekaṃ śocitumarhati aśocanpratikurvīta yadi paśyedupakramam,नाज्ञानप्रभवं दुःखमेकं शोचितुमर्हति अशोचन्प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम्
1,61,14,sukhātpriyataraṃ duḥkhaṃ jīvite nātra saṃśayaḥ jarāmaraṇaduḥkhebhyaḥ priyamātmānamuddharet,सुखात्प्रियतरं दुःखं जीविते नात्र संशयः जरामरणदुःखेभ्यः प्रियमात्मानमुद्धरेत्
1,61,15,bhajanti hi śārīrāṇi rogāḥ śarīramānasāḥ sāyakā iva tīkṣṇāgrāḥ prayuktā dṛḍhadhanvibhiḥ,भजन्ति हि शारीराणि रोगाः शरीरमानसाः सायका इव तीक्ष्णाग्राः प्रयुक्ता दृढधन्विभिः
1,61,16,vyādhitasya cikitsābhistrasyato jīvitaiṣiṇaḥ āmayasya vināśāya śarīramanukṛṣyate,व्याधितस्य चिकित्साभिस्त्रस्यतो जीवितैषिणः आमयस्य विनाशाय शरीरमनुकृष्यते
1,61,17,sraṃsaṃti na nivartante srotāṃsi saritāmiva āyurādāya martyānāṃ rātryahāni punaḥpunaḥ,स्रंसंति न निवर्तन्ते स्रोतांसि सरितामिव आयुरादाय मर्त्यानां रात्र्यहानि पुनःपुनः
1,61,18,apayantyayamatyantaṃ pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ jātaṃ martyaṃ jarayati nimiṣaṃ nāvatiṣṭate,अपयन्त्ययमत्यन्तं पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः जातं मर्त्यं जरयति निमिषं नावतिष्टते
1,61,19,sukhaduḥkhābhibhūtānāmajaro jarayatyasūn ādityo hyastamabhyeti punaḥ punarudeti ca,सुखदुःखाभिभूतानामजरो जरयत्यसून् आदित्यो ह्यस्तमभ्येति पुनः पुनरुदेति च
1,61,20,adṛṣṭapūrvānādāya bhāvānapariśaṅkitān iṣṭāniṣṭā manuṣyāṇāṃ mataṃ gacchanti rātrayaḥ,अदृष्टपूर्वानादाय भावानपरिशङ्कितान् इष्टानिष्टा मनुष्याणां मतं गच्छन्ति रात्रयः
1,61,21,yo yadicchedyathākāmaṃ kāmānāṃ tattadāpnuyāt yadi syānna parādhīnaṃ puruṣasya kriyāphalam,यो यदिच्छेद्यथाकामं कामानां तत्तदाप्नुयात् यदि स्यान्न पराधीनं पुरुषस्य क्रियाफलम्
1,61,22,saṃyatāścaiva takṣāśca matimantaśca mānavāḥ dṛśyante niṣphalāḥ saṃtaḥ prahīnāśca svakarmabhiḥ,संयताश्चैव तक्षाश्च मतिमन्तश्च मानवाः दृश्यन्ते निष्फलाः संतः प्रहीनाश्च स्वकर्मभिः
1,61,23,apare niṣphalāḥ santo nirguṇāḥ puruṣādhamāḥ āśābhiraṇyasaṃyuktā dṛśyante sarvakāminaḥ,अपरे निष्फलाः सन्तो निर्गुणाः पुरुषाधमाः आशाभिरण्यसंयुक्ता दृश्यन्ते सर्वकामिनः
1,61,24,bhūtānāmaparaḥ kaściddhiṃsāyāṃ satatotthitaḥ vañcanāyāṃ ca lokeṣu sasukheṣveva jīyate,भूतानामपरः कश्चिद्धिंसायां सततोत्थितः वञ्चनायां च लोकेषु ससुखेष्वेव जीयते
1,61,25,aceṣṭamānamāsīnaṃ śrīḥ kañcidupatiṣṭati kaścitkarmāṇi kurute na prāpyamadhigacchati,अचेष्टमानमासीनं श्रीः कञ्चिदुपतिष्टति कश्चित्कर्माणि कुरुते न प्राप्यमधिगच्छति
1,61,26,aparādhānsamācṣṭuṃ puruṣasya svabhāvataḥ śukramanyatra saṃbhūtaṃ punaranyatra gacchati,अपराधान्समाच्ष्टुं पुरुषस्य स्वभावतः शुक्रमन्यत्र संभूतं पुनरन्यत्र गच्छति
1,61,27,tasya yonau prasaktasya garbho bhavati mānavaḥ āmrapuṣpopamā yasya nivṛttirupalabhyate,तस्य योनौ प्रसक्तस्य गर्भो भवति मानवः आम्रपुष्पोपमा यस्य निवृत्तिरुपलभ्यते
1,61,28,keṣāñcitputrakāmānāmanusantānamicchatām siddhau prayatamānānāṃ naivāṇḍamupajāyate,केषाञ्चित्पुत्रकामानामनुसन्तानमिच्छताम् सिद्धौ प्रयतमानानां नैवाण्डमुपजायते
1,61,29,garbhādudvijamānānāṃ kruddhādaśīviṣādiva āyuṣmān jāyate putraḥ kathaṃ pretaḥ piteva saḥ,गर्भादुद्विजमानानां क्रुद्धादशीविषादिव आयुष्मान् जायते पुत्रः कथं प्रेतः पितेव सः
1,61,30,devāniṣṭvā tapastaptvā kṛpaṇaiḥ putrahetubhiḥ daśamāsānparidhṛtā jāyate kulapāṃsanāḥ,देवानिष्ट्वा तपस्तप्त्वा कृपणैः पुत्रहेतुभिः दशमासान्परिधृता जायते कुलपांसनाः
1,61,31,apare dhanadhānyāni bhogāṃśca pitṛsaṃcitān vimalānabhijāyante labdhvā taireva maṅgalaiḥ,अपरे धनधान्यानि भोगांश्च पितृसंचितान् विमलानभिजायन्ते लब्ध्वा तैरेव मङ्गलैः
1,61,32,anyonya samabhipretya maithunasya samāgame upadravaivādṛṣṭo yonau garbhaḥ prapadyate,अन्योन्य समभिप्रेत्य मैथुनस्य समागमे उपद्रवैवादृष्टो योनौ गर्भः प्रपद्यते
1,61,33,snigdhatvādindriyārtheṣu mohānmaraṇamapriyam parityajati yo duḥkhaṃ sukhamapyubhayaṃ naraḥ,स्निग्धत्वादिन्द्रियार्थेषु मोहान्मरणमप्रियम् परित्यजति यो दुःखं सुखमप्युभयं नरः
1,61,34,atyeti brahma so 'tyantaṃ sukhamapyaśnute param duḥkhamarthā hi tyajyante pālane ca na te sukhāḥ,अत्येति ब्रह्म सो ऽत्यन्तं सुखमप्यश्नुते परम् दुःखमर्था हि त्यज्यन्ते पालने च न ते सुखाः
1,61,35,śrutvaiva nādhigamanaṃ nāśameṣāṃ na cintayet anyāmanyāṃ dhanāvasthāṃ prāpya vaiśeṣikā narāḥ,श्रुत्वैव नाधिगमनं नाशमेषां न चिन्तयेत् अन्यामन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिका नराः
1,61,36,atṛptā yānti vidhvaṃsaṃ santoṣaṃ yānti paṇḍitāḥ sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ,अतृप्ता यान्ति विध्वंसं सन्तोषं यान्ति पण्डिताः सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः
1,61,37,saṃyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ hi jīvitam anto nāsti pipāsāyāstuṣṭistu paramaṃ sukham,संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम् अन्तो नास्ति पिपासायास्तुष्टिस्तु परमं सुखम्
1,61,38,tasmātsaṃtoṣameveha dhanaṃ śaṃsanti paṇḍitāḥ nimeṣamātramapi hi yo 'dhigacchanna tiṣṭati,तस्मात्संतोषमेवेह धनं शंसन्ति पण्डिताः निमेषमात्रमपि हि यो ऽधिगच्छन्न तिष्टति
1,61,39,saśarīreṣvanityeṣu nityaṃ kimanucintayet bhūteṣu bhāvaṃ saṃcintya ye buddhyā tamasaḥ param,सशरीरेष्वनित्येषु नित्यं किमनुचिन्तयेत् भूतेषु भावं संचिन्त्य ये बुद्ध्या तमसः परम्
1,61,40,na śocanti gatādhvānaḥ paśyanti paramāṃ gatim saṃcinvannekamevainaṃ kāmānāvitṛptakam,न शोचन्ति गताध्वानः पश्यन्ति परमां गतिम् संचिन्वन्नेकमेवैनं कामानावितृप्तकम्
1,61,41,vyāghra paśumivāsādya mṛtyurādāya gacchati athāpyupāyaṃ saṃpaśyedduḥkhasyāsya vimokṣaṇe,व्याघ्र पशुमिवासाद्य मृत्युरादाय गच्छति अथाप्युपायं संपश्येद्दुःखस्यास्य विमोक्षणे
1,61,42,aśocannārabhennaiva yuktaścāvyasanī bhavet śabde sparśe rase rūpe gandhe ca paramaṃ tathā,अशोचन्नारभेन्नैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत् शब्दे स्पर्शे रसे रूपे गन्धे च परमं तथा
1,61,43,nopabhogātparaṃ kiñciddhanino vādhanasya vā vāksaṃprayogādbhṛtānāṃ nāsti duḥkhamanāmayam,नोपभोगात्परं किञ्चिद्धनिनो वाधनस्य वा वाक्संप्रयोगाद्भृतानां नास्ति दुःखमनामयम्
1,61,44,viprayogaśca sarvasya na vācā na ca vidyayā praṇayaṃ parisaṃhṛtya saṃstuteṣvitareṣu ca,विप्रयोगश्च सर्वस्य न वाचा न च विद्यया प्रणयं परिसंहृत्य संस्तुतेष्वितरेषु च
1,61,45,vicaredasamunnaddhaḥ sa sukhī sa ca paṇḍitaḥ adhyātmagatamālīno nirapekṣo nirāmiṣaḥ,विचरेदसमुन्नद्धः स सुखी स च पण्डितः अध्यात्मगतमालीनो निरपेक्षो निरामिषः
1,61,46,ātmanaiva sahāyena caścaretsa sukhī bhavet sukhaduḥkhaviparyāso yadā samupapadyate,आत्मनैव सहायेन चश्चरेत्स सुखी भवेत् सुखदुःखविपर्यासो यदा समुपपद्यते
1,61,47,nainaṃ prajñā suniyataṃ trāyate nāpi pauruṣam svabhāvādyatnamātiṣṭhedyatnavānnāvasīdati,नैनं प्रज्ञा सुनियतं त्रायते नापि पौरुषम् स्वभावाद्यत्नमातिष्ठेद्यत्नवान्नावसीदति
1,61,48,upadrava ivāniṣṭo yoniṃ garbhaḥ prapadyate tāni pūrvaśarīrāṇi nityamekaṃ śarīriṇam,उपद्रव इवानिष्टो योनिं गर्भः प्रपद्यते तानि पूर्वशरीराणि नित्यमेकं शरीरिणम्
1,61,49,prāṇināṃ prāṇasaṃrodhe māṃsaśleṣmaviceṣṭitam nirdagdhaṃ paradehena paradeṃhaṃ balābalam,प्राणिनां प्राणसंरोधे मांसश्लेष्मविचेष्टितम् निर्दग्धं परदेहेन परदेंहं बलाबलम्
1,61,50,vinaśyati vināśānte nāvi nāvamivācalām saṃgatyā jaṭhare nyastaṃ retobindumacetanam,विनश्यति विनाशान्ते नावि नावमिवाचलाम् संगत्या जठरे न्यस्तं रेतोबिन्दुमचेतनम्
1,61,51,kena yatnena jīvantaṃ garbhaṃ tvamiha paśyasi annapānāni jīryante yatra bhakṣyāśca bhakṣitāḥ,केन यत्नेन जीवन्तं गर्भं त्वमिह पश्यसि अन्नपानानि जीर्यन्ते यत्र भक्ष्याश्च भक्षिताः
1,61,52,tasminnevodare garbhaḥ kiṃ nānnamiva jīryati garbhe mūtrapurīṣāṇāṃ svabhāvaniyatā gatiḥ,तस्मिन्नेवोदरे गर्भः किं नान्नमिव जीर्यति गर्भे मूत्रपुरीषाणां स्वभावनियता गतिः
1,61,53,dhāraṇe vā visarge ca na kartuṃ vidyate 'vaśaḥ prabhavantyudare garbhā jāyamānāstathāpare,धारणे वा विसर्गे च न कर्तुं विद्यते ऽवशः प्रभवन्त्युदरे गर्भा जायमानास्तथापरे
1,61,54,āgamena mahānyeṣāṃ vināśa upapadyate etasmādyonisaṃbandhādyo jīvanparimucyate,आगमेन महान्येषां विनाश उपपद्यते एतस्माद्योनिसंबन्धाद्यो जीवन्परिमुच्यते
1,61,55,pūjāṃ na labhate kāñcitpunarddhandveṣu majjati garbhasya saha jātasya saptamīmīdṛśīṃ daśām,पूजां न लभते काञ्चित्पुनर्द्धन्द्वेषु मज्जति गर्भस्य सह जातस्य सप्तमीमीदृशीं दशाम्
1,61,56,prāpnuvanti tataḥ pañca na bhavanti śatāyuṣaḥ nābhyutthāne manuṣyāṇāṃ yogāḥ syurnātra saṃśayaḥ,प्राप्नुवन्ति ततः पञ्च न भवन्ति शतायुषः नाभ्युत्थाने मनुष्याणां योगाः स्युर्नात्र संशयः
1,61,57,vyādhibhiśca vivadhyante vyāghraiḥ kṣudramṛgā iva vyādhibhirbhakṣyamāṇānāṃ tyajatāṃ vipulandhanam,व्याधिभिश्च विवध्यन्ते व्याघ्रैः क्षुद्रमृगा इव व्याधिभिर्भक्ष्यमाणानां त्यजतां विपुलन्धनम्
1,61,58,vedanā nāpakarṣanti yatamānāścikitsakāḥ,वेदना नापकर्षन्ति यतमानाश्चिकित्सकाः
1,61,59,te cāpi vividhā vaidyāḥ kuśalā saṃmatauṣadhāḥ vyādhibhiḥ parikṛṣyante mṛgā jyāghrairivārditāḥ,ते चापि विविधा वैद्याः कुशला संमतौषधाः व्याधिभिः परिकृष्यन्ते मृगा ज्याघ्रैरिवार्दिताः
1,61,60,te pibanti kaṣāyāṃśca sarpīṣi vividhāni ca dṛśyante jarayā bhagnā nāgairnāgā ivottamāḥ,ते पिबन्ति कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च दृश्यन्ते जरया भग्ना नागैर्नागा इवोत्तमाः
1,61,61,kairvā bhuvi cikitsyenta rogārttā mṛgapakṣiṇaḥ śvāpadāśca daridrāśca prāyo nārtā bhavanti te,कैर्वा भुवि चिकित्स्येन्त रोगार्त्ता मृगपक्षिणः श्वापदाश्च दरिद्राश्च प्रायो नार्ता भवन्ति ते
1,61,62,ghorānapi durādharṣānnṛpatīnugratejasa ākramya roga ādatte paśūnpaśupaco yathā,घोरानपि दुराधर्षान्नृपतीनुग्रतेजस आक्रम्य रोग आदत्ते पशून्पशुपचो यथा
1,61,63,iti lokamanākrandaṃ mohaśokapariplutam srotasā mahasā kṣipraṃ hriyamāṇaṃ balīyasā,इति लोकमनाक्रन्दं मोहशोकपरिप्लुतम् स्रोतसा महसा क्षिप्रं ह्रियमाणं बलीयसा
1,61,64,na dhanena na rājyena nogreṇa tapasā tathā svabhāvā hyativartante ye nirmuktāḥ śarīriṣu,न धनेन न राज्येन नोग्रेण तपसा तथा स्वभावा ह्यतिवर्तन्ते ये निर्मुक्ताः शरीरिषु
1,61,65,uparyapari lokasya sarvo bhavitumicchati yatate ca yathāśakti na ca tadvartate tathā,उपर्यपरि लोकस्य सर्वो भवितुमिच्छति यतते च यथाशक्ति न च तद्वर्तते तथा
1,61,66,na mriyerannajīryeransarve syuḥ sārvakāmikāḥ nāpriyaṃ pratipadyerannutthānasya phalaṃ prati,न म्रियेरन्नजीर्येरन्सर्वे स्युः सार्वकामिकाः नाप्रियं प्रतिपद्येरन्नुत्थानस्य फलं प्रति
1,61,67,aiśvaryamadamattāśca mānānmayamadena ca apramattāḥ śaṭhāḥ krūrā vikrāntāḥ paryupāsate,ऐश्वर्यमदमत्ताश्च मानान्मयमदेन च अप्रमत्ताः शठाः क्रूरा विक्रान्ताः पर्युपासते
1,61,68,śokāḥ pratinivartante keṣāñcidasamīkṣatām svaṃ svaṃ ca punaranyeṣāṃ na kañcidatigacchati,शोकाः प्रतिनिवर्तन्ते केषाञ्चिदसमीक्षताम् स्वं स्वं च पुनरन्येषां न कञ्चिदतिगच्छति
1,61,69,mahañca phalavaiṣamyaṃ dṛśyate karmasaṃdhiṣu vahṝnti śibikāmanye yāntyanye śibikāruhaḥ,महञ्च फलवैषम्यं दृश्यते कर्मसंधिषु वहॄन्ति शिबिकामन्ये यान्त्यन्ये शिबिकारुहः
1,61,70,sarveṣāmṛddhikāmānāmanye rathapuraḥ sarāḥ manujāśca gataśrīkāḥ śataśo vividhāḥ striyāḥ,सर्वेषामृद्धिकामानामन्ये रथपुरः सराः मनुजाश्च गतश्रीकाः शतशो विविधाः स्त्रियाः
1,61,71,dvandvārāmeṣu bhūteṣu gacchantyekaikaśo narāḥ idamanyatparaṃ paśya nātra mohaṃ kariṣyasi,द्वन्द्वारामेषु भूतेषु गच्छन्त्येकैकशो नराः इदमन्यत्परं पश्य नात्र मोहं करिष्यसि
1,61,72,dharmaṃ cāpi tyajā dharmaṃ tyaja satyānṛtāṃ dhiyam sarvaṃ tyaktvā svarūpasthaḥ sukhī bhava nirāmayaḥ,धर्मं चापि त्यजा धर्मं त्यज सत्यानृतां धियम् सर्वं त्यक्त्वा स्वरूपस्थः सुखी भव निरामयः
1,61,73,etatte paramaṃ guhyamākhyātamṛṣisattama yena devāḥ parityajya bhartyalokaṃ divaṃ gatāḥ,एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातमृषिसत्तम येन देवाः परित्यज्य भर्त्यलोकं दिवं गताः
1,61,74,sanandana uvāca ityuktvā vyāsatanayaṃ samāpṛcchya mahāmuniḥ sanatkumāraḥ prayayau pūjitastena sādaram,सनन्दन उवाच इत्युक्त्वा व्यासतनयं समापृच्छ्य महामुनिः सनत्कुमारः प्रययौ पूजितस्तेन सादरम्
1,61,75,śuko 'pi yogināṃ śreṣṭhaḥ samyagjñātvā hyavasthitam brahmaṇaḥ padamanveṣṭumutsukaḥ pitaraṃ yayau,शुको ऽपि योगिनां श्रेष्ठः सम्यग्ज्ञात्वा ह्यवस्थितम् ब्रह्मणः पदमन्वेष्टुमुत्सुकः पितरं ययौ
1,61,76,tataḥ pitrā samāgamya praṇamya ca mahāmuniḥ śukaḥ pradakṣiṇīkṛtya yayau kailāsaparvatam,ततः पित्रा समागम्य प्रणम्य च महामुनिः शुकः प्रदक्षिणीकृत्य ययौ कैलासपर्वतम्
1,61,77,vyāsastadvirahāddūnaḥ putrasnehasamāvṛtaḥ kṣaṇaikaṃ sthīyatāṃ putra iti ca krośa durmanāḥ,व्यासस्तद्विरहाद्दूनः पुत्रस्नेहसमावृतः क्षणैकं स्थीयतां पुत्र इति च क्रोश दुर्मनाः
1,61,78,nirapekṣaḥ śuko bhūtvā niḥsneho muktabandhanaḥ mokṣamevānusaṃcitya gata eva paraṃ padam,निरपेक्षः शुको भूत्वा निःस्नेहो मुक्तबन्धनः मोक्षमेवानुसंचित्य गत एव परं पदम्
1,62,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde ekaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca etacchrṛtvā tu vacanaṃ nārado bhagavānṛṣiḥ punaḥ papraccha taṃ vipra śukābhipatanaṃ munim,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे एकषष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच एतच्छ्रृत्वा तु वचनं नारदो भगवानृषिः पुनः पप्रच्छ तं विप्र शुकाभिपतनं मुनिम्
1,62,2,nārada uvāca bhagavansarvamākhyātaṃ tvayātikaruṇātmanā yacchrṛtvā mānasaṃ me 'dya śāntimagryāmupāgatam,नारद उवाच भगवन्सर्वमाख्यातं त्वयातिकरुणात्मना यच्छ्रृत्वा मानसं मे ऽद्य शान्तिमग्र्यामुपागतम्
1,62,3,punaśca mokṣaśāstraṃ me tvamādiśa mahāmune nahi sampūrṇatāmeti tṛṣṇā kṛṣṇaguṇārṇave,पुनश्च मोक्षशास्त्रं मे त्वमादिश महामुने नहि सम्पूर्णतामेति तृष्णा कृष्णगुणार्णवे
1,62,4,ye tu saṃsāranirmuktā mokṣa śāstraparāyaṇāḥ kutra te nivasaṃtīha saṃśayo me mahānayam,ये तु संसारनिर्मुक्ता मोक्ष शास्त्रपरायणाः कुत्र ते निवसंतीह संशयो मे महानयम्
1,62,5,taṃ chindhi sumahābhāgatvatto nānyo vidāṃvaraḥ sanaṃ.u dhārayāmāsa cātmānaṃ yathāśāstraṃ mahāmuniḥ,तं छिन्धि सुमहाभागत्वत्तो नान्यो विदांवरः सनं.उ धारयामास चात्मानं यथाशास्त्रं महामुनिः
1,62,6,pādātprabhṛti gātreṣu krameṇa kramayogavit tataḥ sa prāṅmukho vidvānādityena virocite,पादात्प्रभृति गात्रेषु क्रमेण क्रमयोगवित् ततः स प्राङ्मुखो विद्वानादित्येन विरोचिते
1,62,7,pāṇipādaṃ samādhāya vinītavadupāviśat na tatra pakṣisaṃghāto na śabdo na ca darśanam,पाणिपादं समाधाय विनीतवदुपाविशत् न तत्र पक्षिसंघातो न शब्दो न च दर्शनम्
1,62,8,yatra vaiyāsakirddhāmni yoktuṃ samupacakrame sa dadarśa tadātmānaṃ sarvasaṃgaviniḥsṛtaḥ,यत्र वैयासकिर्द्धाम्नि योक्तुं समुपचक्रमे स ददर्श तदात्मानं सर्वसंगविनिःसृतः
1,62,9,prajahāsa tato hāsaṃ śukaḥ samprekṣya bhāskaram sa punaryogamāsthāya mokṣamārgopalabdhaye,प्रजहास ततो हासं शुकः सम्प्रेक्ष्य भास्करम् स पुनर्योगमास्थाय मोक्षमार्गोपलब्धये
1,62,10,mahāyogīśvaro bhūtvā so 'tyakrāmadvihāyasam antarīkṣacaraḥ śrīmānvyāsaputraḥ suniścitaḥ,महायोगीश्वरो भूत्वा सो ऽत्यक्रामद्विहायसम् अन्तरीक्षचरः श्रीमान्व्यासपुत्रः सुनिश्चितः
1,62,11,tamundyantaṃ dvijaśreṣṭhaṃ vainateyasamadyutim dadṛśuḥ sarvabhūtāni manomārutaraṃhasam,तमुन्द्यन्तं द्विजश्रेष्ठं वैनतेयसमद्युतिम् ददृशुः सर्वभूतानि मनोमारुतरंहसम्
1,62,12,yathāśakti yathānyāyaṃ pūjayāñcakrire tathā puṣpa varṣaiśca divyaistamavacakrurdivaukasaḥ,यथाशक्ति यथान्यायं पूजयाञ्चक्रिरे तथा पुष्प वर्षैश्च दिव्यैस्तमवचक्रुर्दिवौकसः
1,62,13,taṃ dṛṣṭvā vismitāḥ sarve gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ ṛṣayaścaiva saṃsiddhāḥ ko 'yaṃ siddhimupāgataḥ,तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे गन्धर्वाप्सरसां गणाः ऋषयश्चैव संसिद्धाः को ऽयं सिद्धिमुपागतः
1,62,14,tato 'sau svāhrayaṃ tebhyaḥ kathayāmāsa nārada uvāca ca mahātejāstānṛṣīnsaṃpraharṣitaḥ,ततो ऽसौ स्वाह्रयं तेभ्यः कथयामास नारद उवाच च महातेजास्तानृषीन्संप्रहर्षितः
1,62,15,pitā yadyanugacchenmāṃ krośamānaḥ śuketi vai tasmai prativacodeyaṃ bhavadbhistu samāhitaiḥ,पिता यद्यनुगच्छेन्मां क्रोशमानः शुकेति वै तस्मै प्रतिवचोदेयं भवद्भिस्तु समाहितैः
1,62,16,bāḍhamuktastatastaistu lokānhitvā caturvidhān tamo hyaṣṭavidhaṃ tyaktvā jahau pañcavidhaṃ rajaḥ,बाढमुक्तस्ततस्तैस्तु लोकान्हित्वा चतुर्विधान् तमो ह्यष्टविधं त्यक्त्वा जहौ पञ्चविधं रजः
1,62,17,tataḥ satvaṃ jahau dhīmāṃstadadbhutamivābhavat tatastasminpade nitye nirguṇe liṅgapūjite,ततः सत्वं जहौ धीमांस्तदद्भुतमिवाभवत् ततस्तस्मिन्पदे नित्ये निर्गुणे लिङ्गपूजिते
1,62,18,tataḥ sa śṛṅge 'pratime himavanmerusannibhe saṃśliṣṭe śvetapīte ca rukmarūpyamaye śubhe,ततः स शृङ्गे ऽप्रतिमे हिमवन्मेरुसन्निभे संश्लिष्टे श्वेतपीते च रुक्मरूप्यमये शुभे
1,62,19,śatayojanavistāre tiryāgūrddhca nārada so 'viśaṅkena manasā tathaivābhyapatacchukaḥ,शतयोजनविस्तारे तिर्यागूर्द्ध्च नारद सो ऽविशङ्केन मनसा तथैवाभ्यपतच्छुकः
1,62,20,te śṛṅge 'tyantasaṃśliṣṭe sahasaiva dvidhākṛte adṛśyetāṃ dvijaśreṣṭha tadadbhutamivābhavat,ते शृङ्गे ऽत्यन्तसंश्लिष्टे सहसैव द्विधाकृते अदृश्येतां द्विजश्रेष्ठ तदद्भुतमिवाभवत्
1,62,21,tataḥ parvataśṛṅgābhyāṃ sahasaiva viniḥsṛtaḥ na ca pratijaghānāsya sa gatiṃ parvatottamaḥ,ततः पर्वतशृङ्गाभ्यां सहसैव विनिःसृतः न च प्रतिजघानास्य स गतिं पर्वतोत्तमः
1,62,22,tato mandākinīṃ divyā mupariṣṭādabhivrajan śuko dadarśa dharmātmā puṣpitadrumakānanam,ततो मन्दाकिनीं दिव्या मुपरिष्टादभिव्रजन् शुको ददर्श धर्मात्मा पुष्पितद्रुमकाननम्
1,62,23,tasyāṃ krīḍāsu niratāḥ snānti caivāpsarogaṇāḥ nirākāraṃ tu sākārādadṛśustaṃ vivāsasaḥ,तस्यां क्रीडासु निरताः स्नान्ति चैवाप्सरोगणाः निराकारं तु साकाराददृशुस्तं विवाससः
1,62,24,taṃ prakramantamājñāya pitā snehasamanvitaḥ uttamāṃ gatimāsthāya pṛṣṭato 'nusasāra ha,तं प्रक्रमन्तमाज्ञाय पिता स्नेहसमन्वितः उत्तमां गतिमास्थाय पृष्टतो ऽनुससार ह
1,62,25,śukastu mārutādūrddhvaṃ gatiṃ kṛtvāṃ tarikṣagām darśayitvā prabhāvaṃ svaṃ sarvabhūto 'bhavattadā,शुकस्तु मारुतादूर्द्ध्वं गतिं कृत्वां तरिक्षगाम् दर्शयित्वा प्रभावं स्वं सर्वभूतो ऽभवत्तदा
1,62,26,atha yogagatiṃ vyāsaḥ samāsthāya mahātapāḥ nimeṣāntaramātreṇa śukābhipatanaṃ yayau,अथ योगगतिं व्यासः समास्थाय महातपाः निमेषान्तरमात्रेण शुकाभिपतनं ययौ
1,62,27,sa dadarśa dvidhā kṛtvā parvatāgraṃ gataṃ śukam śaśaṃsurmunayaḥ siddhā gatiṃ tasmai sutasya tām,स ददर्श द्विधा कृत्वा पर्वताग्रं गतं शुकम् शशंसुर्मुनयः सिद्धा गतिं तस्मै सुतस्य ताम्
1,62,28,tataḥ śuketiśabdena dīrgheṇa kranditaṃ tadāḥ svayaṃ pitrā svareṇoñcaistrīṃllokānanunādya vai,ततः शुकेतिशब्देन दीर्घेण क्रन्दितं तदाः स्वयं पित्रा स्वरेणोञ्चैस्त्रींल्लोकाननुनाद्य वै
1,62,29,śukaḥ sarvagatirbhūtvā sarvātmā sarvatomukhaḥ pratyabhāṣata dharmātmā bhoḥ śabdenānunādayan,शुकः सर्वगतिर्भूत्वा सर्वात्मा सर्वतोमुखः प्रत्यभाषत धर्मात्मा भोः शब्देनानुनादयन्
1,62,30,tata ekākṣaraṃ nādaṃ bhorityevamudīrayan pratyāharajjagatsarvamuñcaiḥ sthāvarajaṅgamam,तत एकाक्षरं नादं भोरित्येवमुदीरयन् प्रत्याहरज्जगत्सर्वमुञ्चैः स्थावरजङ्गमम्
1,62,31,tataḥ prabhṛti vādyāpi śabdānuñcāritānpṛthak girigahvarapṛṣṭeṣu vyājahāra śukaṃ prati,ततः प्रभृति वाद्यापि शब्दानुञ्चारितान्पृथक् गिरिगह्वरपृष्टेषु व्याजहार शुकं प्रति
1,62,32,antarhitaprabhāvaṃ taṃ darśayitvā śukastadā guṇānsaṃtyajya sattvādīnpadamadhyagamatparam,अन्तर्हितप्रभावं तं दर्शयित्वा शुकस्तदा गुणान्संत्यज्य सत्त्वादीन्पदमध्यगमत्परम्
1,62,33,mahimānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā putrasyāmitatejasaḥ so 'nunīto bhagavatā vyāso rudreṇa nārada,महिमानं तु तं दृष्ट्वा पुत्रस्यामिततेजसः सो ऽनुनीतो भगवता व्यासो रुद्रेण नारद
1,62,34,kimu tvaṃ tāmyasi mune putraṃ prati samākulaḥ paśyasi vipra nāyāntaṃ brahmabhūtaṃ nijāntire,किमु त्वं ताम्यसि मुने पुत्रं प्रति समाकुलः पश्यसि विप्र नायान्तं ब्रह्मभूतं निजान्तिरे
1,62,35,ityevamanunīto 'sau vyāsaḥ punaruprāvrajat śvāśramaṃ sa śuko brahmabhūto lokāṃścacāra ha,इत्येवमनुनीतो ऽसौ व्यासः पुनरुप्राव्रजत् श्वाश्रमं स शुको ब्रह्मभूतो लोकांश्चचार ह
1,62,36,tata kālāntare brahmanvyāsaḥ satyavatīsutaḥ naranārāyaṇau draṣṭuṃ yayau badarikāśramam,तत कालान्तरे ब्रह्मन्व्यासः सत्यवतीसुतः नरनारायणौ द्रष्टुं ययौ बदरिकाश्रमम्
1,62,37,tatra dṛṣṭvā tu tau devau tapyamāno mahattapaḥ svayaṃ ca tatra tapasi sthitaḥ śukamanusmaran,तत्र दृष्ट्वा तु तौ देवौ तप्यमानो महत्तपः स्वयं च तत्र तपसि स्थितः शुकमनुस्मरन्
1,62,38,yāvattatra sthito vyāsaḥ śukaḥ paramayogavit śvetadvīpaṃ gatastāta yatra tvamagamaḥ purā,यावत्तत्र स्थितो व्यासः शुकः परमयोगवित् श्वेतद्वीपं गतस्तात यत्र त्वमगमः पुरा
1,62,39,tatra dṛṣṭaprabhāvastu śrīmānnārāyaṇaḥ prabhuḥ dṛṣṭaḥ śrutivimṛgyo hi devadevo janārdanaḥ,तत्र दृष्टप्रभावस्तु श्रीमान्नारायणः प्रभुः दृष्टः श्रुतिविमृग्यो हि देवदेवो जनार्दनः
1,62,40,stutaśca śukadevena prasannaḥ prāha nārada śrībhagavānuvāca tvayā dṛṣṭo 'smi yogīndra sarvadevarahaḥsthitaḥ,स्तुतश्च शुकदेवेन प्रसन्नः प्राह नारद श्रीभगवानुवाच त्वया दृष्टो ऽस्मि योगीन्द्र सर्वदेवरहःस्थितः
1,62,41,sanatkumārādiṣṭena siddho yogena vāḍava tvaṃ sadāgatimārgastho lokānpaśya yathecchayā,सनत्कुमारादिष्टेन सिद्धो योगेन वाडव त्वं सदागतिमार्गस्थो लोकान्पश्य यथेच्छया
1,62,42,ityukto vāsudevena taṃ natvāraṇisaṃbhavaḥ vaikuṇṭhaṃ prayayau vipra sarvalokanamaskṛtam,इत्युक्तो वासुदेवेन तं नत्वारणिसंभवः वैकुण्ठं प्रययौ विप्र सर्वलोकनमस्कृतम्
1,62,43,vaimānikaiḥ surairjuṣṭaṃ virajāpariceṣṭitam yaṃ bhāntamanubhāntyete lokāḥ sarve 'pi nārada,वैमानिकैः सुरैर्जुष्टं विरजापरिचेष्टितम् यं भान्तमनुभान्त्येते लोकाः सर्वे ऽपि नारद
1,62,44,yatra vidumasopānāḥ svarṇaratnavicitritāḥ vāpya utpalaṃsaṃchannāḥ surastrīkrīḍanākulāḥ,यत्र विदुमसोपानाः स्वर्णरत्नविचित्रिताः वाप्य उत्पलंसंछन्नाः सुरस्त्रीक्रीडनाकुलाः
1,62,45,divyairhaṃsakulairghuṣṭāḥ svacchāṃbunibhṛtāḥ sadā tatra dvāḥsthaiścaturhastenārnābharaṇabhūṣitaiḥ,दिव्यैर्हंसकुलैर्घुष्टाः स्वच्छांबुनिभृताः सदा तत्र द्वाःस्थैश्चतुर्हस्तेनार्नाभरणभूषितैः
1,62,46,viṣvaksenānugaiḥ siddhaiḥ kumudādyairavā ritaḥ praviśyābhyāntaraṃ tatra devadevaṃ caturbhujam,विष्वक्सेनानुगैः सिद्धैः कुमुदाद्यैरवा रितः प्रविश्याभ्यान्तरं तत्र देवदेवं चतुर्भुजम्
1,62,47,śāntaṃ prasannavadanaṃ pītakauśeyavāsasam śaṅkhacakragadāpadmairmūrtimadbhirupāsitam,शान्तं प्रसन्नवदनं पीतकौशेयवाससम् शङ्खचक्रगदापद्मैर्मूर्तिमद्भिरुपासितम्
1,62,48,vakṣasthalasthayā lakṣmyā kaustubhena virājitam kaṭīsūtrabrahmasūtrakaṭakāṅgadabhūṣitam,वक्षस्थलस्थया लक्ष्म्या कौस्तुभेन विराजितम् कटीसूत्रब्रह्मसूत्रकटकाङ्गदभूषितम्
1,62,49,bhrājatkirīṭavalayaṃ maṇinūpuraśobhitam dadarśa siddhani karaiḥ sevyamānamaharniśam,भ्राजत्किरीटवलयं मणिनूपुरशोभितम् ददर्श सिद्धनि करैः सेव्यमानमहर्निशम्
1,62,50,taṃ dṛṣṭvā bhaktibhāvena tuṣṭāva madhusūdanam śuka uvāca namaste vāsudevāya sarvalokaikasākṣiṇe,तं दृष्ट्वा भक्तिभावेन तुष्टाव मधुसूदनम् शुक उवाच नमस्ते वासुदेवाय सर्वलोकैकसाक्षिणे
1,62,51,jagadbījasvarūpāya pūrṇāya nibhṛtātmane haraye vāsukisthāya śvetadvīpanivāsine,जगद्बीजस्वरूपाय पूर्णाय निभृतात्मने हरये वासुकिस्थाय श्वेतद्वीपनिवासिने
1,62,52,haṃsāya matsyarūpāya vārāhatanudhāriṇe nṛsiṃhāya dhruvejyāya sāṃkhyayogeśvarāya ca,हंसाय मत्स्यरूपाय वाराहतनुधारिणे नृसिंहाय ध्रुवेज्याय सांख्ययोगेश्वराय च
1,62,53,catuḥsanāya kūrmāya pṛthave svasuravātmane nābheyāya jagaddhātre vidhātreṃ'takāraya ca,चतुःसनाय कूर्माय पृथवे स्वसुरवात्मने नाभेयाय जगद्धात्रे विधात्रेंऽतकारय च
1,62,54,bhārgavendrāya rāmāya rāghavāya parāya ca kṛṣṇāya vedakartre ca buddhakalkisvarūpiṇe,भार्गवेन्द्राय रामाय राघवाय पराय च कृष्णाय वेदकर्त्रे च बुद्धकल्किस्वरूपिणे
1,62,55,caturvyuhāya vedyāya dhyeyāya paramātmane naranārāyaṇākhyāya śiṣiviṣṭāya viṣṇave,चतुर्व्युहाय वेद्याय ध्येयाय परमात्मने नरनारायणाख्याय शिषिविष्टाय विष्णवे
1,62,56,ṛtadhāmne vidhāmne ca suparṇāya svarociṣe ṛbhave suvratākhyāya sudhāmne cājitāya ca,ऋतधाम्ने विधाम्ने च सुपर्णाय स्वरोचिषे ऋभवे सुव्रताख्याय सुधाम्ने चाजिताय च
1,62,57,viśvarūpāya viśvāya sṛṣṭisthityantakāriṇe yajñāya yajñabhokte ca sthaviṣṭhāyāṇave 'rthine,विश्वरूपाय विश्वाय सृष्टिस्थित्यन्तकारिणे यज्ञाय यज्ञभोक्ते च स्थविष्ठायाणवे ऽर्थिने
1,62,58,ādityasomanetrāya sahaojobalāya ca ījyāya sākṣiṇe 'jāyabahuśīrṣāṅghribāhave,आदित्यसोमनेत्राय सहओजोबलाय च ईज्याय साक्षिणे ऽजायबहुशीर्षाङ्घ्रिबाहवे
1,62,59,śrīśāya śrīnivāsāya bhaktavaśyāya śārṅgiṇe aṣṭaprakṛtyadhīśāya brahmaṇe 'nantasaktaye,श्रीशाय श्रीनिवासाय भक्तवश्याय शार्ङ्गिणे अष्टप्रकृत्यधीशाय ब्रह्मणे ऽनन्तसक्तये
1,62,60,bṛhadāraṇyavedyāya hṛṣīkeśāya vedhase puṇḍarīkanibhākṣāya kṣetrajñāya vibhāsine,बृहदारण्यवेद्याय हृषीकेशाय वेधसे पुण्डरीकनिभाक्षाय क्षेत्रज्ञाय विभासिने
1,62,61,govindāya jagatkartre jagannāthāya yogine satyāya satyasaṃdhāya vaikuṇṭhāyācyutāya ca,गोविन्दाय जगत्कर्त्रे जगन्नाथाय योगिने सत्याय सत्यसंधाय वैकुण्ठायाच्युताय च
1,62,62,adhokṣajāya dharmāya vāmanāya tridhātave ghṛtārciṣe viṣṇave te 'nantāya kapilāyaya ca,अधोक्षजाय धर्माय वामनाय त्रिधातवे घृतार्चिषे विष्णवे ते ऽनन्ताय कपिलायय च
1,62,63,viriñcaye trikakude ṛgyajuḥsāmarūpiṇe ekaśṛṅgāya ca śuciśravase śāstrayonaye,विरिञ्चये त्रिककुदे ऋग्यजुःसामरूपिणे एकशृङ्गाय च शुचिश्रवसे शास्त्रयोनये
1,62,64,vṛṣākapaya ṛddhāya prabhave viśvakarmaṇe bhūrbhuvuḥsvaḥsvarūpāya daityaghne nirguṇāya ca,वृषाकपय ऋद्धाय प्रभवे विश्वकर्मणे भूर्भुवुःस्वःस्वरूपाय दैत्यघ्ने निर्गुणाय च
1,62,65,nirañjanāya nityāya hyavyayāyākṣarāya ca namaste pāhi māmīśa śaraṇāgatavatsala,निरञ्जनाय नित्याय ह्यव्ययायाक्षराय च नमस्ते पाहि मामीश शरणागतवत्सल
1,62,66,iti stutaḥ sa bhagavāñcchaṅkhacakragadādharaḥ āraṇeyamuvācedaṃ bhṛśaṃ praṇatavatsalaḥ,इति स्तुतः स भगवाञ्च्छङ्खचक्रगदाधरः आरणेयमुवाचेदं भृशं प्रणतवत्सलः
1,62,67,śrībhagavānuvāca vyāsaputra mahābhāga prīto 'smi tava suvrata vidyāmāpnuhi bhaktiṃ ca jñānī tvaṃ mama rūpadhṛk,श्रीभगवानुवाच व्यासपुत्र महाभाग प्रीतो ऽस्मि तव सुव्रत विद्यामाप्नुहि भक्तिं च ज्ञानी त्वं मम रूपधृक्
1,62,68,yadrūpaṃ mama dṛṣṭaṃ prāk śvetadvīpe tvayā dvija so 'hamevāvatārārthaṃ sthito viśvaṃbharātmakaḥ,यद्रूपं मम दृष्टं प्राक् श्वेतद्वीपे त्वया द्विज सो ऽहमेवावतारार्थं स्थितो विश्वंभरात्मकः
1,62,69,siddho 'si tvaṃ mahābhāga mokṣadharmānunucintayā varalokānyathā vāyuryathā ravaṃ savitā tathā,सिद्धो ऽसि त्वं महाभाग मोक्षधर्मानुनुचिन्तया वरलोकान्यथा वायुर्यथा रवं सविता तथा
1,62,70,nityamuktasvarūpastvaṃ pūjyamānaḥ surairnaraiḥ bhaktirhi durlabhā loke mayi sarvaparāyaṇe,नित्यमुक्तस्वरूपस्त्वं पूज्यमानः सुरैर्नरैः भक्तिर्हि दुर्लभा लोके मयि सर्वपरायणे
1,62,71,tāṃ labdhvā nāparaṃ kiñcillabdhavyamavaśiṣyate ākalpāntaḥ tapaḥ saṃsthau naranārāyaṇāvṛṣī,तां लब्ध्वा नापरं किञ्चिल्लब्धव्यमवशिष्यते आकल्पान्तः तपः संस्थौ नरनारायणावृषी
1,62,72,tayornideśato vyāso janaka stava suvrataḥ kartā bhāgavataṃ śāstraṃ tadadhīṣva bhuvaṃ vraja,तयोर्निदेशतो व्यासो जनक स्तव सुव्रतः कर्ता भागवतं शास्त्रं तदधीष्व भुवं व्रज
1,62,73,sa tapyati tapastvadya parvate gandhamādane tvadviyogena khinnātmā taṃ prasādaya matpriyam,स तप्यति तपस्त्वद्य पर्वते गन्धमादने त्वद्वियोगेन खिन्नात्मा तं प्रसादय मत्प्रियम्
1,62,74,evamuktaḥ śuko vipra namaskṛtya caturbhujam yathāgataṃ nivṛtto 'sau piturantikamāgamat,एवमुक्तः शुको विप्र नमस्कृत्य चतुर्भुजम् यथागतं निवृत्तो ऽसौ पितुरन्तिकमागमत्
1,62,75,atha taṃ svantike dṛṣṭvā pārāśaryyaḥ pratāpavān putraṃ prāpya prahṛṣṭātmā tapaso nivavarta ha,अथ तं स्वन्तिके दृष्ट्वा पाराशर्य्यः प्रतापवान् पुत्रं प्राप्य प्रहृष्टात्मा तपसो निववर्त ह
1,62,76,nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam āraṇeyasamāyuktaḥ svāśramaṃ samupāgamat,नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् आरणेयसमायुक्तः स्वाश्रमं समुपागमत्
1,62,77,nārāyaṇaniyogāttu tvanmukhena munīśvara cakāra saṃhitāṃ divyāṃ nānākhyānasamanvitām,नारायणनियोगात्तु त्वन्मुखेन मुनीश्वर चकार संहितां दिव्यां नानाख्यानसमन्विताम्
1,62,78,vedatulyāṃ bhāgavatīṃ haribhaktivivarddhinīm nivṛttinirataṃ putraṃ śukamadhyāpayañca tām,वेदतुल्यां भागवतीं हरिभक्तिविवर्द्धिनीम् निवृत्तिनिरतं पुत्रं शुकमध्यापयञ्च ताम्
1,62,79,ātmārāmo 'pi bhagavānpārāśaryātmajaḥ śukaḥ adhītavānsaṃhitāṃ vai nityaṃ viṣṇujanapriyām,आत्मारामो ऽपि भगवान्पाराशर्यात्मजः शुकः अधीतवान्संहितां वै नित्यं विष्णुजनप्रियाम्
1,62,80,evamete samākhyātā mokṣadharmāstavānadha paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ cāpi haribhaktivivarddhanāḥ,एवमेते समाख्याता मोक्षधर्मास्तवानध पठतां शृण्वतां चापि हरिभक्तिविवर्द्धनाः
1,63,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge dvitīyapāde bṛhadupākhyāne mokṣadharṃmanirūpaṇaṃ nāma dviṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ samāptaścāyaṃ dvitīyaḥ pādaḥ śaunaka uvāca sūta sādho ciraṃ jīva sarvaśāstraviśāradaḥ yattvayā pāyitā vidvanvayaṃ kṛṣṇakathāmṛtam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे द्वितीयपादे बृहदुपाख्याने मोक्षधर्ंमनिरूपणं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः समाप्तश्चायं द्वितीयः पादः शौनक उवाच सूत साधो चिरं जीव सर्वशास्त्रविशारदः यत्त्वया पायिता विद्वन्वयं कृष्णकथामृतम्
1,63,2,śrutvā tu mokṣadharmānvai nārado bhagavatpriyaḥ sanandanamukhodgītānkiṃ papracchaṃ tataḥ param,श्रुत्वा तु मोक्षधर्मान्वै नारदो भगवत्प्रियः सनन्दनमुखोद्गीतान्किं पप्रच्छं ततः परम्
1,63,3,mānasā brahmaṇaḥ putrāḥ sanakādyā munīśvarāḥ caranti lokānantasiddhā lokoddharaṇatatparāḥ,मानसा ब्रह्मणः पुत्राः सनकाद्या मुनीश्वराः चरन्ति लोकानन्तसिद्धा लोकोद्धरणतत्पराः
1,63,4,nārado 'pi mahābhāga nityaṃ kṛṣṇaparāyaṇaḥ teṣāṃ samāgame bhadrā kā kathā lokapāvanī,नारदो ऽपि महाभाग नित्यं कृष्णपरायणः तेषां समागमे भद्रा का कथा लोकपावनी
1,63,5,sūta uvāca sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāga tvayā lokopakāriṇā kathayiṣyāmi tatsarvaṃ yatpṛṣṭa nāradarṣiṇā,सूत उवाच साधु पृष्टं महाभाग त्वया लोकोपकारिणा कथयिष्यामि तत्सर्वं यत्पृष्ट नारदर्षिणा
1,63,6,śrutvā sanandanaproktānmokṣadharmānsanātanān nārado bhārgavaśreṣṭha punaḥ papraccha tānmunīn,श्रुत्वा सनन्दनप्रोक्तान्मोक्षधर्मान्सनातनान् नारदो भार्गवश्रेष्ठ पुनः पप्रच्छ तान्मुनीन्
1,63,7,nārada uvāca sarvadeveśvaro viṣṇurvede tantre ca kīrtitaḥ samārādhyaḥ sa evātra sarvaiḥ sarvārthakāṅkṣibhiḥ,नारद उवाच सर्वदेवेश्वरो विष्णुर्वेदे तन्त्रे च कीर्तितः समाराध्यः स एवात्र सर्वैः सर्वार्थकाङ्क्षिभिः
1,63,8,kairmantrairbhagavānviṣṇuḥ samārādhyo munīśvarāḥ ke devāḥ pūjanīyāśca viṣṇupādaparāyaṇaiḥ,कैर्मन्त्रैर्भगवान्विष्णुः समाराध्यो मुनीश्वराः के देवाः पूजनीयाश्च विष्णुपादपरायणैः
1,63,9,tantraṃ bhāgavataṃ viprā guruśiṣyaprayojakam dīkṣaṇaṃ prātarādyaṃ ca kṛtyaṃ syādyattaducyatām,तन्त्रं भागवतं विप्रा गुरुशिष्यप्रयोजकम् दीक्षणं प्रातराद्यं च कृत्यं स्याद्यत्तदुच्यताम्
1,63,10,yairmāsaiḥ karmabhiryairvā japyairhemādibhistathā prīyeta paramātmā vai tadbrūta mama mānadāḥ,यैर्मासैः कर्मभिर्यैर्वा जप्यैर्हेमादिभिस्तथा प्रीयेत परमात्मा वै तद्ब्रूत मम मानदाः
1,63,11,sūta uvāca etacchrutvā vacastasya nāradasya mahātmanaḥ sanatkumāro bhagavānuvācārkasamadyutiḥ,सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य नारदस्य महात्मनः सनत्कुमारो भगवानुवाचार्कसमद्युतिः
1,63,12,sanatkumāra uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi tantraṃ bhāgavataṃ tava yajjñātvāmalayā bhaktyā sādhayedviṣṇumavyayam,सनत्कुमार उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि तन्त्रं भागवतं तव यज्ज्ञात्वामलया भक्त्या साधयेद्विष्णुमव्ययम्
1,63,13,tripadārthaṃ catuṣpādaṃ mahātantraṃ pracakṣate bhogamokṣakriyācaryāhvayā pādāḥ prakīrtitāḥ,त्रिपदार्थं चतुष्पादं महातन्त्रं प्रचक्षते भोगमोक्षक्रियाचर्याह्वया पादाः प्रकीर्तिताः
1,63,14,pādārthāstu paśupatiḥ paśupāśāstraya eva hi patistatra śivohyeko jīvāstu paśavaḥ smṛtāḥ,पादार्थास्तु पशुपतिः पशुपाशास्त्रय एव हि पतिस्तत्र शिवोह्येको जीवास्तु पशवः स्मृताः
1,63,15,yāvanmohādisaṃyogāḥ svarūpābodhalakṣaṇāḥ tāvatpaśutvameteṣāṃ dvaitavatpaśya nārada,यावन्मोहादिसंयोगाः स्वरूपाबोधलक्षणाः तावत्पशुत्वमेतेषां द्वैतवत्पश्य नारद
1,63,16,pāśāḥ pañcavidhāstveṣāṃ pratyekaṃ teṣu lakṣaṇam paśavastrividhāścāpi vijñātāḥ kalasaṃjñikāḥ,पाशाः पञ्चविधास्त्वेषां प्रत्येकं तेषु लक्षणम् पशवस्त्रिविधाश्चापि विज्ञाताः कलसंज्ञिकाः
1,63,17,talapākalasaṃjñaśca sakalaśceti nāmataḥ tatrādyo malasaṃyukto malakarmayutaḥ paraḥ,तलपाकलसंज्ञश्च सकलश्चेति नामतः तत्राद्यो मलसंयुक्तो मलकर्मयुतः परः
1,63,18,malamāyākarmayutastṛtīyaḥ parikīrtitaḥ ādyastu dvividhastatra samāsakaluṣastathā,मलमायाकर्मयुतस्तृतीयः परिकीर्तितः आद्यस्तु द्विविधस्तत्र समासकलुषस्तथा
1,63,19,asamāsamalaśceti dvitīyo 'pi punastathā pakvāpakvamalenaiva dvividhaḥ parikīrtitaḥ,असमासमलश्चेति द्वितीयो ऽपि पुनस्तथा पक्वापक्वमलेनैव द्विविधः परिकीर्तितः
1,63,20,śuddhe 'dhvani gatāvetau vijñānapralayākalau kalāditattvaniyataḥ sakalaḥ paryaṭatyayam,शुद्धे ऽध्वनि गतावेतौ विज्ञानप्रलयाकलौ कलादितत्त्वनियतः सकलः पर्यटत्ययम्
1,63,21,karmānugaśarīreṣu tattadbhuvanageṣu ca pāśāḥ pañca tathā tatra prathamau malakarmajau,कर्मानुगशरीरेषु तत्तद्भुवनगेषु च पाशाः पञ्च तथा तत्र प्रथमौ मलकर्मजौ
1,63,22,māyeyaśca tirodhānaśaktijo bindujaḥ paraḥ eko 'pyanekaśaktirdṛkkriyācchādanakomalaḥ,मायेयश्च तिरोधानशक्तिजो बिन्दुजः परः एको ऽप्यनेकशक्तिर्दृक्क्रियाच्छादनकोमलः
1,63,23,tuṣakañcukavaddehanimittaṃ cātmanāmiha dharmādharmātmakaṃ karma vicitraphalabhogadam,तुषकञ्चुकवद्देहनिमित्तं चात्मनामिह धर्माधर्मात्मकं कर्म विचित्रफलभोगदम्
1,63,24,pravāhanityaṃ tadbījāṅkuranyāyena saṃsthitam ityetau prathamau cātha māyeyādyān śṛṇudvija,प्रवाहनित्यं तद्बीजाङ्कुरन्यायेन संस्थितम् इत्येतौ प्रथमौ चाथ मायेयाद्यान् शृणुद्विज
1,63,25,sañcidānandavibhavaḥ paramātmā sanātanaḥ patirjayati sarveṣāmeko bījaṃ vibhuḥ param,सञ्चिदानन्दविभवः परमात्मा सनातनः पतिर्जयति सर्वेषामेको बीजं विभुः परम्
1,63,26,manasyati na codeti nivṛttiṃ ca prayacchati varvarti dṛkkriyārūpaṃ tattejaḥ śāṃbhavaṃ param,मनस्यति न चोदेति निवृत्तिं च प्रयच्छति वर्वर्ति दृक्क्रियारूपं तत्तेजः शांभवं परम्
1,63,27,śakto mayā harau bhukto paśugaṇasya hi tacchaktimādyāmekāntāṃ vidrūpākhyāṃ vadanti hi,शक्तो मया हरौ भुक्तो पशुगणस्य हि तच्छक्तिमाद्यामेकान्तां विद्रूपाख्यां वदन्ति हि
1,63,28,tayā cojjṛṃbhito bindurdikkriyātmā śivābhidhaḥ aśeṣatattvajātasya kāraṇaṃ vibhuravyayam,तया चोज्जृंभितो बिन्दुर्दिक्क्रियात्मा शिवाभिधः अशेषतत्त्वजातस्य कारणं विभुरव्ययम्
1,63,29,asminnilīnā nikhilā icchāyāḥ śaktayaḥ svakam kṛtyaṃ kurvanti tenedaṃ sarvānugrāhakaṃ mune,अस्मिन्निलीना निखिला इच्छायाः शक्तयः स्वकम् कृत्यं कुर्वन्ति तेनेदं सर्वानुग्राहकं मुने
1,63,30,cijjaḍānugrahārthāya yasya viśvaṃ sisṛkṣataḥ ādyonmeṣo 'sya nādātmā śāntyādibhuvanātmakaḥ,चिज्जडानुग्रहार्थाय यस्य विश्वं सिसृक्षतः आद्योन्मेषो ऽस्य नादात्मा शान्त्यादिभुवनात्मकः
1,63,31,tacchaktitattvaṃ viprendra proktaṃ sāvayavaṃ param tato jñānakriyāśaktyostathotkarṣāpakarṣayoḥ,तच्छक्तितत्त्वं विप्रेन्द्र प्रोक्तं सावयवं परम् ततो ज्ञानक्रियाशक्त्योस्तथोत्कर्षापकर्षयोः
1,63,32,prasaraścāpyabhāvena tattvaṃ caitatsadāśivam dṛkśaktiryatra nyagbhūtā kriyāśaktirviśiṣyate,प्रसरश्चाप्यभावेन तत्त्वं चैतत्सदाशिवम् दृक्शक्तिर्यत्र न्यग्भूता क्रियाशक्तिर्विशिष्यते
1,63,33,īśvarākhyaṃ tu tattattvaṃ proktaṃ sarvārthakartṛkam yatra kriyā hi nyagbhūtā jñānākhyodrekamaśnute,ईश्वराख्यं तु तत्तत्त्वं प्रोक्तं सर्वार्थकर्तृकम् यत्र क्रिया हि न्यग्भूता ज्ञानाख्योद्रेकमश्नुते
1,63,34,tattattvaṃ caiva vidyākhyaṃ jñānarūpaṃ prakāśakam nādo binduśca sakalaḥ sadākhyaṃ tattvamāśritau,तत्तत्त्वं चैव विद्याख्यं ज्ञानरूपं प्रकाशकम् नादो बिन्दुश्च सकलः सदाख्यं तत्त्वमाश्रितौ
1,63,35,vidyeśāḥ punaraiśaṃ tu mantrā vidyābhidhaṃ punaḥ imāni caiva tattvāni śuddhādhveti prakīrtitam,विद्येशाः पुनरैशं तु मन्त्रा विद्याभिधं पुनः इमानि चैव तत्त्वानि शुद्धाध्वेति प्रकीर्तितम्
1,63,36,sākṣānnimittamīśo 'tretyupādānasabindurāṭ pañcānāṃ kālarāhityākramo nāstīti niścitam,साक्षान्निमित्तमीशो ऽत्रेत्युपादानसबिन्दुराट् पञ्चानां कालराहित्याक्रमो नास्तीति निश्चितम्
1,63,37,vyāpāravasato hyeṣāṃ vihitā khalu kalpanā tattvaṃ vastuta ekaṃ tu śivākhyaṃ citraśaktikam,व्यापारवसतो ह्येषां विहिता खलु कल्पना तत्त्वं वस्तुत एकं तु शिवाख्यं चित्रशक्तिकम्
1,63,38,śaktaṃ yāṃ vṛttibhedāttuvihitāḥ khalu kalpanāḥ cijjaḍānugrahārthāya kṛtvā rūpāṇi vai prabhuḥ,शक्तं यां वृत्तिभेदात्तुविहिताः खलु कल्पनाः चिज्जडानुग्रहार्थाय कृत्वा रूपाणि वै प्रभुः
1,63,39,anādimalaruddhānāṃ kurute 'nugrahaṃ citām muktiṃ ca viśveṣāṃ svavyāpāre samarthetām,अनादिमलरुद्धानां कुरुते ऽनुग्रहं चिताम् मुक्तिं च विश्वेषां स्वव्यापारे समर्थेताम्
1,63,40,vidhatte jaḍavargasya sarvānugrāhakaḥ śivaḥ śivasāmānyarūpo hi mokṣastu cidanugrahaḥ,विधत्ते जडवर्गस्य सर्वानुग्राहकः शिवः शिवसामान्यरूपो हि मोक्षस्तु चिदनुग्रहः
1,63,41,so 'nāditvātkarmaṇo hi tattadbhogaṃ vinā bhavet tenānugrāhakaḥ śambhustadbhuktyai prabhurvyayaḥ,सो ऽनादित्वात्कर्मणो हि तत्तद्भोगं विना भवेत् तेनानुग्राहकः शम्भुस्तद्भुक्त्यै प्रभुर्व्ययः
1,63,42,kurute sūkṣmakaraṇabhuvanotpattimañjasā karttopādānakaraṇairvinā kārye na dṛśyate,कुरुते सूक्ष्मकरणभुवनोत्पत्तिमञ्जसा कर्त्तोपादानकरणैर्विना कार्ये न दृश्यते
1,63,43,śaktayaḥ karaṇaṃ cātra māyopādānamiṣyate nityaikā ca śivā śaktyā hyanādinidhanā satī,शक्तयः करणं चात्र मायोपादानमिष्यते नित्यैका च शिवा शक्त्या ह्यनादिनिधना सती
1,63,44,sādhāraṇī narāṇāṃ vai bhuvanānāṃ ca kāraṇam svabhāvānmohajananī svacitājanakarmabhiḥ,साधारणी नराणां वै भुवनानां च कारणम् स्वभावान्मोहजननी स्वचिताजनकर्मभिः
1,63,45,viśvī sūkṣmā parā māyā vikṛtaiḥ parattu sā karmāṇyāvekṣya vidyeśo māyāṃ vikṣobhya śaktibhiḥ,विश्वी सूक्ष्मा परा माया विकृतैः परत्तु सा कर्माण्यावेक्ष्य विद्येशो मायां विक्षोभ्य शक्तिभिः
1,63,46,vidhatte jīvabhogārthaṃ vapūṃṣi karaṇāni ca sṛjatyādo kālatattvaṃ nānāśaktimayī ca sā,विधत्ते जीवभोगार्थं वपूंषि करणानि च सृजत्यादो कालतत्त्वं नानाशक्तिमयी च सा
1,63,47,bhāvi bhūtaṃ mavañcedaṃ jagatkalayate layam sūte hyanantaraṃ māyā śaktiṃ niyamanātmikām,भावि भूतं मवञ्चेदं जगत्कलयते लयम् सूते ह्यनन्तरं माया शक्तिं नियमनात्मिकाम्
1,63,48,sarvaṃ niyamayatyeṣā teneyaṃ niyatiḥ smṛtā anantaraṃ ca sā māyā nityā viśvavimohinī,सर्वं नियमयत्येषा तेनेयं नियतिः स्मृता अनन्तरं च सा माया नित्या विश्वविमोहिनी
1,63,49,anādinidhanā tattvaṃ kalākhyaṃ janayatyapi ekatastu nṛṇāṃ yena kalayitvā malaṃ tataḥ,अनादिनिधना तत्त्वं कलाख्यं जनयत्यपि एकतस्तु नृणां येन कलयित्वा मलं ततः
1,63,50,kartṛśaktiṃ vyañjayati tenedaṃ tu kalābhidham kālena ca niyatyopasargatāṃ samupetayā,कर्तृशक्तिं व्यञ्जयति तेनेदं तु कलाभिधम् कालेन च नियत्योपसर्गतां समुपेतया
1,63,51,vyāpāraṃ vidadhātyeṣā bhūparyantaṃ svakīyakam pradarśanātha vai puṃso viṣayāṇāṃ ca sā punaḥ,व्यापारं विदधात्येषा भूपर्यन्तं स्वकीयकम् प्रदर्शनाथ वै पुंसो विषयाणां च सा पुनः
1,63,52,prakāśarūpaṃ vidyākhyaṃ tattvaṃ sūte kalaiva hi vidyā tvāvaraṇaṃ bhitvā jñānaśakteḥ svakarmaṇā,प्रकाशरूपं विद्याख्यं तत्त्वं सूते कलैव हि विद्या त्वावरणं भित्वा ज्ञानशक्तेः स्वकर्मणा
1,63,53,viṣayāndarśayatyeṣātmanāṃśākāraṇaṃ hyataḥ karoti bhogyaṃ yānāsau karaṇena pareṇa vai,विषयान्दर्शयत्येषात्मनांशाकारणं ह्यतः करोति भोग्यं यानासौ करणेन परेण वै
1,63,54,udbuddhaśaktiḥ puruṣaḥ pracodya mahadādikān bhogye bhogaṃ ca bhoktāraṃ tatparaṃ karaṇaṃ tu sā,उद्बुद्धशक्तिः पुरुषः प्रचोद्य महदादिकान् भोग्ये भोगं च भोक्तारं तत्परं करणं तु सा
1,63,55,bhogyesya bhogyatirmāsāñcidvyaktirbhoga ucyate sukhādirūpo viṣayākārā buddhiḥ samāsataḥ,भोग्येस्य भोग्यतिर्मासाञ्चिद्व्यक्तिर्भोग उच्यते सुखादिरूपो विषयाकारा बुद्धिः समासतः
1,63,56,bhogyaṃ bhoktuśca svenaiva vidyākhyaṃ karaṇaṃ tu tat yadyarkavatprakāśā dhīḥ karmatvāñca tathāpi hi,भोग्यं भोक्तुश्च स्वेनैव विद्याख्यं करणं तु तत् यद्यर्कवत्प्रकाशा धीः कर्मत्वाञ्च तथापि हि
1,63,57,karaṇāntarasāpekṣā śaktā grāhayituṃ ca tam saṃbandhātkāraṇādyaistadbhogautsukyena codanāt,करणान्तरसापेक्षा शक्ता ग्राहयितुं च तम् संबन्धात्कारणाद्यैस्तद्भोगौत्सुक्येन चोदनात्
1,63,58,tañcaṣṭāphalayogāñca saṃsiddhā kartṛtāsya tu akartṛtvābhyupagame bhoktṛtvākhyā vṛthāsya tu,तञ्चष्टाफलयोगाञ्च संसिद्धा कर्तृतास्य तु अकर्तृत्वाभ्युपगमे भोक्तृत्वाख्या वृथास्य तु
1,63,59,kiṃ ca pradhānacaritaṃ vyarthaṃ sarvaṃ bhavettataḥ kartṛtvarahite puṃsi karaṇādyaprayojake,किं च प्रधानचरितं व्यर्थं सर्वं भवेत्ततः कर्तृत्वरहिते पुंसि करणाद्यप्रयोजके
1,63,60,bhogasyāsaṃbhavastasmātsa evātra pravartakaḥ karaṇādiprayoktṛātvaṃ vidyayaivāsya saṃmatam,भोगस्यासंभवस्तस्मात्स एवात्र प्रवर्तकः करणादिप्रयोक्तृआत्वं विद्ययैवास्य संमतम्
1,63,61,anantaraṃ kalārāgaṃ sūte bhidyaṅgarūpakam yena bhogyāya janitā bhidyaṅge puruṣe punaḥ,अनन्तरं कलारागं सूते भिद्यङ्गरूपकम् येन भोग्याय जनिता भिद्यङ्गे पुरुषे पुनः
1,63,62,kriyāpravṛttirbhavati tenedaṃ rāgasaṃjñikam ebhistattvaiśca bhoktṛtvadaśāyāṃ kalito yadā,क्रियाप्रवृत्तिर्भवति तेनेदं रागसंज्ञिकम् एभिस्तत्त्वैश्च भोक्तृत्वदशायां कलितो यदा
1,63,63,nityastadāyamātmā tu labhate puruṣābhidhām kalaiva praścādavyaktaṃ sūte bhogyāya cāsya tu,नित्यस्तदायमात्मा तु लभते पुरुषाभिधाम् कलैव प्रश्चादव्यक्तं सूते भोग्याय चास्य तु
1,63,64,saptagranthividhānasya yattadgauṇasyakāraṇam guṇānāmavibhāgo 'tra hyādhāre kṣmādibhāgavat,सप्तग्रन्थिविधानस्य यत्तद्गौणस्यकारणम् गुणानामविभागो ऽत्र ह्याधारे क्ष्मादिभागवत्
1,63,65,ādhāro 'pi ca yasteṣāṃ tadavyaktaṃ ca gīyate traya eva guṇā hyaṣāmavyaktādeva saṃbhavaḥ,आधारो ऽपि च यस्तेषां तदव्यक्तं च गीयते त्रय एव गुणा ह्यषामव्यक्तादेव संभवः
1,63,66,sattvaṃ rajastamaḥprakhyā vyāpāraniyamātmikā guṇato dhīśca viṣayādhyavasāyasvarūpiṇī,सत्त्वं रजस्तमःप्रख्या व्यापारनियमात्मिका गुणतो धीश्च विषयाध्यवसायस्वरूपिणी
1,63,67,guṇatastrividhā sāpi proktā karmānusārataḥ mahattattavādahṝṅkāro jātaḥ saṃraṃbhavṛttimān,गुणतस्त्रिविधा सापि प्रोक्ता कर्मानुसारतः महत्तत्तवादहॄङ्कारो जातः संरंभवृत्तिमान्
1,63,68,saṃbhodādasya viṣayaḥ prāpnoti vyavahāryatām sattvā dviguṇabhedena sa punastrividho bhavet,संभोदादस्य विषयः प्राप्नोति व्यवहार्यताम् सत्त्वा द्विगुणभेदेन स पुनस्त्रिविधो भवेत्
1,63,69,taijaso rājasaścaiva tāmasaśceti nāmataḥ tatra taijasato jñānendriyāṇi manasā saha,तैजसो राजसश्चैव तामसश्चेति नामतः तत्र तैजसतो ज्ञानेन्द्रियाणि मनसा सह
1,63,70,prakāśānva yatastasmādvodhakāni bhavanti hi rājasāñca kriyāhetostathā karmendriyāṇi tu,प्रकाशान्व यतस्तस्माद्वोधकानि भवन्ति हि राजसाञ्च क्रियाहेतोस्तथा कर्मेन्द्रियाणि तु
1,63,71,tāmasāñcaiva jāyante tanmātrā bhūtayonayaḥ icchārūpaṃ ca saṃkalpavyāpāraṃ tatra vai manaḥ,तामसाञ्चैव जायन्ते तन्मात्रा भूतयोनयः इच्छारूपं च संकल्पव्यापारं तत्र वै मनः
1,63,72,dvidhādhikāri tañcittaṃ bhoktṛbhogopapādakam bahiḥ karaṇabhāvena svocitena yataḥ sadā,द्विधाधिकारि तञ्चित्तं भोक्तृभोगोपपादकम् बहिः करणभावेन स्वोचितेन यतः सदा
1,63,73,indriyāṇāñca sāmarthyaṃ saṃkalpenātmavṛttinā karotyantaḥsthitaṃ bhūyastato 'ntaḥ karaṇaṃ manaḥ,इन्द्रियाणाञ्च सामर्थ्यं संकल्पेनात्मवृत्तिना करोत्यन्तःस्थितं भूयस्ततो ऽन्तः करणं मनः
1,63,74,mano 'hṝṅkārabuddhyākhyamastyantaḥ kāraṇaṃ tridhā icchāsaṃraṃbhabodhākhyā vṛttayaḥ kramato 'sya tu,मनो ऽहॄङ्कारबुद्ध्याख्यमस्त्यन्तः कारणं त्रिधा इच्छासंरंभबोधाख्या वृत्तयः क्रमतो ऽस्य तु
1,63,75,jñānendriyāṇi śrotraṃ tvak cakṣurjihvā ca nāsikā grāhyāśca viṣayā hyeṣāṃ jñeyāḥ śabdādayo mune,ज्ञानेन्द्रियाणि श्रोत्रं त्वक् चक्षुर्जिह्वा च नासिका ग्राह्याश्च विषया ह्येषां ज्ञेयाः शब्दादयो मुने
1,63,76,śabdasparśarūparasagandhāḥ śabdādayo matāḥ vākpāṇipādapāyūpasthāstu karmendriyāṇyapi,शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः शब्दादयो मताः वाक्पाणिपादपायूपस्थास्तु कर्मेन्द्रियाण्यपि
1,63,77,vacanādānagamanotsargānandeṣu karmasu karaṇāni ca siddhinā na kṛtiḥ karaṇairvinā,वचनादानगमनोत्सर्गानन्देषु कर्मसु करणानि च सिद्धिना न कृतिः करणैर्विना
1,63,78,daśadhā karaṇaiśceṣṭāṃ kāryamāviśya kāryate ceṣṭante kāryamālaṃbya vibhutvātkaraṇāni tu,दशधा करणैश्चेष्टां कार्यमाविश्य कार्यते चेष्टन्ते कार्यमालंब्य विभुत्वात्करणानि तु
1,63,79,tanmātrāṇi tu khavāyustejo 'mbhaḥ kṣmeti pañca vai tebhyo bhūtānyekaguṇānyākhyātāni bhavanti hi,तन्मात्राणि तु खवायुस्तेजो ऽम्भः क्ष्मेति पञ्च वै तेभ्यो भूतान्येकगुणान्याख्यातानि भवन्ति हि
1,63,80,iti pañcasu śabdo 'yaṃ sparśo bhūtacatuṣṭaye rūpaṃ triṣu rasaścaiva dvayorgandhaḥ kṣitau tathā,इति पञ्चसु शब्दो ऽयं स्पर्शो भूतचतुष्टये रूपं त्रिषु रसश्चैव द्वयोर्गन्धः क्षितौ तथा
1,63,81,kāryāṇyeṣāṃ krameṇaivāvakāśo vyūhakalpanam pākaśca saṃgrahaścaiva dhāraṇaṃ ceti kathyate,कार्याण्येषां क्रमेणैवावकाशो व्यूहकल्पनम् पाकश्च संग्रहश्चैव धारणं चेति कथ्यते
1,63,82,āśītoṣṇau mahā vādyau śītoṣṇau vāritejasoḥ bhāsvadagnau jale śuklaṃ kṣitau śuklādyanekadhā,आशीतोष्णौ महा वाद्यौ शीतोष्णौ वारितेजसोः भास्वदग्नौ जले शुक्लं क्षितौ शुक्लाद्यनेकधा
1,63,83,rūpaṃ triṣu rasoṃ'bhaḥ su madhuraḥ ṣaḍidhaḥ kṣitau gandhaḥ kṣitāvasurabhiḥ surabhiśca prakīrtitaḥ,रूपं त्रिषु रसोंऽभः सु मधुरः षडिधः क्षितौ गन्धः क्षितावसुरभिः सुरभिश्च प्रकीर्तितः
1,63,84,tanmātraṃ tadbhūtaguṇaṃ karaṇaṃ poṣaṇaṃ tathā bhūtasya tu viśeṣo 'yaṃ viśeṣarahitaṃ tu tat,तन्मात्रं तद्भूतगुणं करणं पोषणं तथा भूतस्य तु विशेषो ऽयं विशेषरहितं तु तत्
1,63,85,imāni pañcabhūtāni saṃniviṣṭāni sarvataḥ pañcabhūtātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam,इमानि पञ्चभूतानि संनिविष्टानि सर्वतः पञ्चभूतात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
1,63,86,śarīrasaṃniviṣṭatvameṣāṃ tāvannirūpyate dehe 'sthimāṃsakeśatvaṅnakhadantāśca pārthivāḥ,शरीरसंनिविष्टत्वमेषां तावन्निरूप्यते देहे ऽस्थिमांसकेशत्वङ्नखदन्ताश्च पार्थिवाः
1,63,87,mūtraraktakaphasvedaśukrādiṣu jalasthitiḥ hṛdi paṅktau dṛśoḥ pitte tejastaddharmadarśanāt,मूत्ररक्तकफस्वेदशुक्रादिषु जलस्थितिः हृदि पङ्क्तौ दृशोः पित्ते तेजस्तद्धर्मदर्शनात्
1,63,88,prāṇādivṛttibhedena vāyuścaivātra saṃsthitaḥ viyatsarvāsu nāḍīṣu garbhavṛtyanuṣaṅgataḥ,प्राणादिवृत्तिभेदेन वायुश्चैवात्र संस्थितः वियत्सर्वासु नाडीषु गर्भवृत्यनुषङ्गतः
1,63,89,prayoktyādimahīprāntametadaṇḍārthasādhanam pratyātmaniyataṃ bhogabhedato vyavasīyate,प्रयोक्त्यादिमहीप्रान्तमेतदण्डार्थसाधनम् प्रत्यात्मनियतं भोगभेदतो व्यवसीयते
1,63,90,tattvānyevaṃ kalādyāni pratipuṃniyatāni hi deheṣu karmavaśataḥ sarveṣu vicaranti hi,तत्त्वान्येवं कलाद्यानि प्रतिपुंनियतानि हि देहेषु कर्मवशतः सर्वेषु विचरन्ति हि
1,63,91,māyeyaścaiva pāśo 'yaṃ yenāvṛtamidaṃ jagat aśuddhādhvāmato hyeṣa dharaṇyādikalāvadhiḥ,मायेयश्चैव पाशो ऽयं येनावृतमिदं जगत् अशुद्धाध्वामतो ह्येष धरण्यादिकलावधिः
1,63,92,tatra bhūmaṇḍalastho 'sau sthāvaro jaṅgamātmakaḥ sthāvarā girivṛkṣādyā jaṅgamastrividhaḥ punaḥ,तत्र भूमण्डलस्थो ऽसौ स्थावरो जङ्गमात्मकः स्थावरा गिरिवृक्षाद्या जङ्गमस्त्रिविधः पुनः
1,63,93,svedajāścāṇḍajāścaiva tathaiva ca jarāyujāḥ carācareṣu lakṣāṇāṃ caturāśītiyonayaḥ,स्वेदजाश्चाण्डजाश्चैव तथैव च जरायुजाः चराचरेषु लक्षाणां चतुराशीतियोनयः
1,63,94,bhramamāṇasteṣu jīvaḥ kadācinmānuṣaṃ vapuḥ prāpnoti karmavaśataḥ paraṃ sarvārthasādhakam,भ्रममाणस्तेषु जीवः कदाचिन्मानुषं वपुः प्राप्नोति कर्मवशतः परं सर्वार्थसाधकम्
1,63,95,tatrāpi bhārate khaṇḍe brāhmaṇādikuleṣu ca mahāpuṇyavaśenaiva janirbhavati durlabhā,तत्रापि भारते खण्डे ब्राह्मणादिकुलेषु च महापुण्यवशेनैव जनिर्भवति दुर्लभा
1,63,96,janiśca puṃstriyoryogaḥ śukraśoṇitayogataḥ bindurekaḥ praviśati yadā garbhe dvayātmakaḥ,जनिश्च पुंस्त्रियोर्योगः शुक्रशोणितयोगतः बिन्दुरेकः प्रविशति यदा गर्भे द्वयात्मकः
1,63,97,tadā rajo 'dhike nārī bhavedreto 'dhike pumān malakarmādipāśena kaścidātmā niyantritaḥ,तदा रजो ऽधिके नारी भवेद्रेतो ऽधिके पुमान् मलकर्मादिपाशेन कश्चिदात्मा नियन्त्रितः
1,63,98,jīvabhāvaṃ tadā tasminsakalaḥ pratipadyate atha tatrāhṛtairmātrā pānānnādyaiśca poṣitaḥ,जीवभावं तदा तस्मिन्सकलः प्रतिपद्यते अथ तत्राहृतैर्मात्रा पानान्नाद्यैश्च पोषितः
1,63,99,pakṣamāsādikālena vardhate vapuratra hi duḥkhādyaḥ pīḍitaścaivācchannadeho jarāyuṇā,पक्षमासादिकालेन वर्धते वपुरत्र हि दुःखाद्यः पीडितश्चैवाच्छन्नदेहो जरायुणा
1,63,100,evaṃ tatra sthito garbhe prāgjanmotthaṃ śubhāśubham smaraṃstiṣṭati duḥkhātmāpīḍyamāno muhurmuhuḥ,एवं तत्र स्थितो गर्भे प्राग्जन्मोत्थं शुभाशुभम् स्मरंस्तिष्टति दुःखात्मापीड्यमानो मुहुर्मुहुः
1,63,101,kālakrameṇa bālo 'sau mātaraṃ pīḍayannapi saṃpīḍito niḥsarati yoniyantrādavāṅmukhaḥ,कालक्रमेण बालो ऽसौ मातरं पीडयन्नपि संपीडितो निःसरति योनियन्त्रादवाङ्मुखः
1,63,102,kṣaṇaṃ tiṣṭati niśceṣṭastato roditumicchati tataḥ krameṇa sa śiśurvardhamāno dinedine,क्षणं तिष्टति निश्चेष्टस्ततो रोदितुमिच्छति ततः क्रमेण स शिशुर्वर्धमानो दिनेदिने
1,63,103,bālapaugaṇḍabhedena yuvatvaṃ pratipadyate evaṃ krameṇa loke 'smindehināṃ dehasaṃbhavaḥ,बालपौगण्डभेदेन युवत्वं प्रतिपद्यते एवं क्रमेण लोके ऽस्मिन्देहिनां देहसंभवः
1,63,104,mānuṣaṃ durlabhaṃ prāpya sarvalokopakārakam yastārayati nātmānaṃ tasmātpāpataro 'tra kaḥ,मानुषं दुर्लभं प्राप्य सर्वलोकोपकारकम् यस्तारयति नात्मानं तस्मात्पापतरो ऽत्र कः
1,63,105,āhāraścaiva nidrā ca bhayaṃ maithunameva ca paśvādīnāṃ ca sarveṣāṃ ca sarveṣāṃ sādhāraṇamitīritam,आहारश्चैव निद्रा च भयं मैथुनमेव च पश्वादीनां च सर्वेषां च सर्वेषां साधारणमितीरितम्
1,63,106,caturṣvevānurakto yaḥ sa mūrkho hyātmadhātakaḥ manuṣyāṇāmayaṃ dharmaḥ ravabandhacchedanātmakaḥ,चतुर्ष्वेवानुरक्तो यः स मूर्खो ह्यात्मधातकः मनुष्याणामयं धर्मः रवबन्धच्छेदनात्मकः
1,63,107,pāśabandhanavicchedo dīkṣayaiva prajāyate ato bandhanavicchittyai mantradīkṣāṃ samācaret,पाशबन्धनविच्छेदो दीक्षयैव प्रजायते अतो बन्धनविच्छित्त्यै मन्त्रदीक्षां समाचरेत्
1,63,108,dīkṣājñānākhyayā śaktyā hyapadhvaṃsitabandhanaḥ śuddhātmatattvanāmāsau nirvāṇapadamaśnute,दीक्षाज्ञानाख्यया शक्त्या ह्यपध्वंसितबन्धनः शुद्धात्मतत्त्वनामासौ निर्वाणपदमश्नुते
1,63,109,svaśaktyātmikayā dṛṣṭyā śivaṃ dhyāyati paśyati yajate śivaṃ mantraiśca ravapareṣāṃ hitāya saḥ,स्वशक्त्यात्मिकया दृष्ट्या शिवं ध्यायति पश्यति यजते शिवं मन्त्रैश्च रवपरेषां हिताय सः
1,63,110,śivārkaśaktidīdhityā samarthīkṛtacidṛśā śivaśaktyādibhiḥ sārddhaṃ paśyatyātmagatāvṛttiḥ,शिवार्कशक्तिदीधित्या समर्थीकृतचिदृशा शिवशक्त्यादिभिः सार्द्धं पश्यत्यात्मगतावृत्तिः
1,63,111,antaḥkaraṇavṛttiryā bodhākhyā sā maheśvaram na prakāśayituṃ śaktā pāśatvānnigaḍādivat,अन्तःकरणवृत्तिर्या बोधाख्या सा महेश्वरम् न प्रकाशयितुं शक्ता पाशत्वान्निगडादिवत्
1,63,112,dīkṣaiva paramo hetuḥ pāśavicchedane punaḥ ataḥ śāstroktavidhinā matradīkṣāṃ samācaret,दीक्षैव परमो हेतुः पाशविच्छेदने पुनः अतः शास्त्रोक्तविधिना मत्रदीक्षां समाचरेत्
1,63,113,dīkṣitastantravidhinā svavarṇācāratatparaḥ anuṣṭānaṃ prakurvīta nityanamittikātmakam,दीक्षितस्तन्त्रविधिना स्ववर्णाचारतत्परः अनुष्टानं प्रकुर्वीत नित्यनमित्तिकात्मकम्
1,63,114,nijavarṇāśramācārānmanasāpi na laṅghayet yo yasminnāśrame tiṣṭandīkṣāṃ prāpnoti mānavaḥ,निजवर्णाश्रमाचारान्मनसापि न लङ्घयेत् यो यस्मिन्नाश्रमे तिष्टन्दीक्षां प्राप्नोति मानवः
1,63,115,sa tasminnāśrame tiṣṭhettaddharmānanupālayet kṛtānyapi na karmāṇi bandhanāya bhavanti hi,स तस्मिन्नाश्रमे तिष्ठेत्तद्धर्माननुपालयेत् कृतान्यपि न कर्माणि बन्धनाय भवन्ति हि
1,63,116,ekaṃ tu phaladaṃ karma mantrānuṣṭhānasaṃbhavam dīkṣito 'bhilaṣedbhogānyadyallokagatānasau,एकं तु फलदं कर्म मन्त्रानुष्ठानसंभवम् दीक्षितो ऽभिलषेद्भोगान्यद्यल्लोकगतानसौ
1,63,117,mantrārādhanasāmarthyāttadbhuktvā mokṣamaśnute nityaṃ naimittikaṃ dīkṣāṃ prāpya yo nācarennaraḥ,मन्त्राराधनसामर्थ्यात्तद्भुक्त्वा मोक्षमश्नुते नित्यं नैमित्तिकं दीक्षां प्राप्य यो नाचरेन्नरः
1,63,118,kañcitkālaṃ piśācatvaṃ prāpyānte mokṣamaśnute tasmāttu dīkṣitaḥ kuryyānnityanaimittikādikam,कञ्चित्कालं पिशाचत्वं प्राप्यान्ते मोक्षमश्नुते तस्मात्तु दीक्षितः कुर्य्यान्नित्यनैमित्तिकादिकम्
1,63,119,anuṣṭhānaṃ ca tenāsya dīkṣāṃ prāpyānumīyate nityanaimittikācāra pālakasya narasya tu,अनुष्ठानं च तेनास्य दीक्षां प्राप्यानुमीयते नित्यनैमित्तिकाचार पालकस्य नरस्य तु
1,63,120,dīkṣāvaikalyavirahātsadyo muktistu jāyate tatrāpi gurubhaktasya gatirbhavati nānyathā,दीक्षावैकल्यविरहात्सद्यो मुक्तिस्तु जायते तत्रापि गुरुभक्तस्य गतिर्भवति नान्यथा
1,63,121,dīkṣayā gurumūrtisthaḥ sarvānugrāhakaḥ śivaḥ dṛṣṭādyarthatayā yasya gurubhaktistu kṛtrimā,दीक्षया गुरुमूर्तिस्थः सर्वानुग्राहकः शिवः दृष्टाद्यर्थतया यस्य गुरुभक्तिस्तु कृत्रिमा
1,63,122,kṛte 'pi viphalaṃ tasya prāyaścittaṃ pade pade kāyena manasā vācā gurubhaktiparasya ca,कृते ऽपि विफलं तस्य प्रायश्चित्तं पदे पदे कायेन मनसा वाचा गुरुभक्तिपरस्य च
1,63,123,prāyaścittaṃ bhavennaiva siddhistasya pade pade gurubhaktiyute śiṣye sarvasvavinivedake,प्रायश्चित्तं भवेन्नैव सिद्धिस्तस्य पदे पदे गुरुभक्तियुते शिष्ये सर्वस्वविनिवेदके
1,63,124,mithyāprayuktamantrastu prāyāścittī bhavedguruḥ,मिथ्याप्रयुक्तमन्त्रस्तु प्रायाश्चित्ती भवेद्गुरुः
1,64,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde triṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca atha jīvasya pāśaughacchedanāyeṣṭasiddhidam dīkṣāvidhiṃ pravakṣyāmi mantrasāmarthyadāyakam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे त्रिषष्टितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथ जीवस्य पाशौघच्छेदनायेष्टसिद्धिदम् दीक्षाविधिं प्रवक्ष्यामि मन्त्रसामर्थ्यदायकम्
1,64,2,divyaṃ bhāvaṃ yato dadyātkṣiṇuyā dduritāni ca ato dīkṣeti sā proktā sarvāgamaviśāradaiḥ,दिव्यं भावं यतो दद्यात्क्षिणुया द्दुरितानि च अतो दीक्षेति सा प्रोक्ता सर्वागमविशारदैः
1,64,3,mananaṃ sarvaveditvaṃ trāṇaṃ saṃkhāryanugrahaḥ mananātrāṇadharmattvānmantra ityabhidhīyate,मननं सर्ववेदित्वं त्राणं संखार्यनुग्रहः मननात्राणधर्मत्त्वान्मन्त्र इत्यभिधीयते
1,64,4,strīpuṃnapuṃsakātmānaste mantrāstu tridhā matāḥ strīmantrāstu dviṭhāntāḥ syuḥ puṃmantrā huṃphaḍantakāḥ,स्त्रीपुंनपुंसकात्मानस्ते मन्त्रास्तु त्रिधा मताः स्त्रीमन्त्रास्तु द्विठान्ताः स्युः पुंमन्त्रा हुंफडन्तकाः
1,64,5,klībāścaiva narmo 'tāḥ smurmantrāṇāṃ jātayaḥ smṛtāḥ pundaivatāstu mantrā syurvidyāḥ strīdaivatā matāḥ,क्लीबाश्चैव नर्मो ऽताः स्मुर्मन्त्राणां जातयः स्मृताः पुन्दैवतास्तु मन्त्रा स्युर्विद्याः स्त्रीदैवता मताः
1,64,6,ṣaṭ kramasu praśastāste manavastrividhāḥ punaḥ tārāntyarephaḥ svāhāstu tatrāgneyāḥ samīritāḥ,षट् क्रमसु प्रशस्तास्ते मनवस्त्रिविधाः पुनः तारान्त्यरेफः स्वाहास्तु तत्राग्नेयाः समीरिताः
1,64,7,saumyāstu bhṛgupīyūṣabījaḍhyāḥ kathitā mune agnīṣomātmakā hyevaṃ mantrā jñeyā manīṣibhiḥ,सौम्यास्तु भृगुपीयूषबीजढ्याः कथिता मुने अग्नीषोमात्मका ह्येवं मन्त्रा ज्ञेया मनीषिभिः
1,64,8,bodhamāyānti cāgneyāḥ śvasane piṅgalāśrite saumayāścaiva prabudhyante vāme vahati māruteḥ,बोधमायान्ति चाग्नेयाः श्वसने पिङ्गलाश्रिते सौमयाश्चैव प्रबुध्यन्ते वामे वहति मारुतेः
1,64,9,sarve mantrāḥ prabudhyante vāyau nāḍidvayāśrite svāpakāle tu mantrasya japo 'narthaphalapradaḥ,सर्वे मन्त्राः प्रबुध्यन्ते वायौ नाडिद्वयाश्रिते स्वापकाले तु मन्त्रस्य जपो ऽनर्थफलप्रदः
1,64,10,pratyekaṃ mantramuñcārya nāvyānāṃ tānsamuñcaret anulobhe binduyuktānvilobhe sargasaṃyutān,प्रत्येकं मन्त्रमुञ्चार्य नाव्यानां तान्समुञ्चरेत् अनुलोभे बिन्दुयुक्तान्विलोभे सर्गसंयुतान्
1,64,11,japto yadi sa vai devaṃ prabuddhaḥ kṣiprasiddhidaḥ anayā mālayā japto duṣṭamantro 'pi siddhyati,जप्तो यदि स वै देवं प्रबुद्धः क्षिप्रसिद्धिदः अनया मालया जप्तो दुष्टमन्त्रो ऽपि सिद्ध्यति
1,64,12,krūre karmāṇi cāgneyāḥ saumyāḥ saumya phalapradāḥ śāntajñānetiraudreyaśāntijāti samanvitaḥ,क्रूरे कर्माणि चाग्नेयाः सौम्याः सौम्य फलप्रदाः शान्तज्ञानेतिरौद्रेयशान्तिजाति समन्वितः
1,64,13,śānto 'pi raudratāmeti huṃphaṭīpallavayojanāt chinnādidoṣayuktāste naiva rakṣanti sādhakam,शान्तो ऽपि रौद्रतामेति हुंफटीपल्लवयोजनात् छिन्नादिदोषयुक्तास्ते नैव रक्षन्ति साधकम्
1,64,14,chinno ruddhaḥ śaktihīnastataścaiva parāṅmukhaḥ karmahīno netrahīnaḥ kīlitaḥ staṃbhitastathā,छिन्नो रुद्धः शक्तिहीनस्ततश्चैव पराङ्मुखः कर्महीनो नेत्रहीनः कीलितः स्तंभितस्तथा
1,64,15,dagdhaḥ srastaśca bhītaśca malinaśca tiraskṛtaḥ bheditaśca suṣuptaśca madonmattaśca mūrcchitaḥ,दग्धः स्रस्तश्च भीतश्च मलिनश्च तिरस्कृतः भेदितश्च सुषुप्तश्च मदोन्मत्तश्च मूर्च्छितः
1,64,16,hatavīryo bhrāntasaṃjñaḥ pradhvasto bālakastathā kumāro 'tha yuvā prauḍho vṛddho nistriṃśakastathā,हतवीर्यो भ्रान्तसंज्ञः प्रध्वस्तो बालकस्तथा कुमारो ऽथ युवा प्रौढो वृद्धो निस्त्रिंशकस्तथा
1,64,17,nirbījaḥ sidvihīnaśca mandaḥ kūṭo niraṃśakaḥ sattvahīnaḥ kekaraśca bījahīnaśca dhṛmitaḥ,निर्बीजः सिद्विहीनश्च मन्दः कूटो निरंशकः सत्त्वहीनः केकरश्च बीजहीनश्च धृमितः
1,64,18,āliṅgito mohitaśca kṣudhārtaścātidīptakaḥ aṅgahīno 'tikruddhaścātikrūre vrīḍitastathā,आलिङ्गितो मोहितश्च क्षुधार्तश्चातिदीप्तकः अङ्गहीनो ऽतिक्रुद्धश्चातिक्रूरे व्रीडितस्तथा
1,64,19,praśāntamānasaḥ sthānabhraṣṭaśca vikalastathā ativṛddho 'tiniḥsnehaḥ pīḍitaśca tathā punaḥ,प्रशान्तमानसः स्थानभ्रष्टश्च विकलस्तथा अतिवृद्धो ऽतिनिःस्नेहः पीडितश्च तथा पुनः
1,64,20,doṣā hyete samākhyātā vakṣyāmyeṣāṃ ca lakṣaṇam saṃyuktaṃ vā viyuktaṃ vā tridhā vā svarasaṃyutam,दोषा ह्येते समाख्याता वक्ष्याम्येषां च लक्षणम् संयुक्तं वा वियुक्तं वा त्रिधा वा स्वरसंयुतम्
1,64,21,manoryasyādimadhyanti vahnibījaṃ tathocyate caturddhā pañcadhā vāpi sa mantraśchinnasaṃjñakaḥ,मनोर्यस्यादिमध्यन्ति वह्निबीजं तथोच्यते चतुर्द्धा पञ्चधा वापि स मन्त्रश्छिन्नसंज्ञकः
1,64,22,manoryasyādimadhyānte bhūbījadvayamucyate sa tu ruddho manujñeyo hyatiklaśena siddhidaḥ,मनोर्यस्यादिमध्यान्ते भूबीजद्वयमुच्यते स तु रुद्धो मनुज्ञेयो ह्यतिक्लशेन सिद्धिदः
1,64,23,tāravarmatrayā lakṣmīrevaṃ hīnastu yo manuḥ śaktihīnaḥ sa vijñeyaścirakālaphavapradhaḥ,तारवर्मत्रया लक्ष्मीरेवं हीनस्तु यो मनुः शक्तिहीनः स विज्ञेयश्चिरकालफवप्रधः
1,64,24,kāmabījaṃ mukhe māyāhyante caivāṅkuśaṃ tathā asau parāṅmukho jñeyo bhajatāṃ cirasiddhidaḥ,कामबीजं मुखे मायाह्यन्ते चैवाङ्कुशं तथा असौ पराङ्मुखो ज्ञेयो भजतां चिरसिद्धिदः
1,64,25,ādimadhyāvasāneṣu sakāro dṛśyate yadi sa mantro badhiraḥ proktaḥ kaṣṭenālpaphalapradaḥ,आदिमध्यावसानेषु सकारो दृश्यते यदि स मन्त्रो बधिरः प्रोक्तः कष्टेनाल्पफलप्रदः
1,64,26,pañcārṇo yadi repharkabinduvarjitavigrahaḥ netrahīnastu vijñeyaḥ kleśenāpi na siddhidaḥ,पञ्चार्णो यदि रेफर्कबिन्दुवर्जितविग्रहः नेत्रहीनस्तु विज्ञेयः क्लेशेनापि न सिद्धिदः
1,64,27,ādimadhyāvasāneṣu haṃsaḥ prāsādavāgbhavau haṃseṃdurvā sakāro vā phakāro varma vā puna,आदिमध्यावसानेषु हंसः प्रासादवाग्भवौ हंसेंदुर्वा सकारो वा फकारो वर्म वा पुन
1,64,28,māprā namāmi ca padaṃ nāsti yasminsa kīlitaḥ evaṃ madhye dvayaṃ mūrghni yasminnasralakārakau,माप्रा नमामि च पदं नास्ति यस्मिन्स कीलितः एवं मध्ये द्वयं मूर्घ्नि यस्मिन्नस्रलकारकौ
1,64,29,na vidyete sa mantrastu staṃbhitaḥ siddhirodhakṛt agniḥ pavanasaṃyukto manoryasya tu mūrddhani,न विद्येते स मन्त्रस्तु स्तंभितः सिद्धिरोधकृत् अग्निः पवनसंयुक्तो मनोर्यस्य तु मूर्द्धनि
1,64,30,sa sārṇo dṛśyate yastu sa mantro dagdhasaṃjñakaḥ asraṃ dvābhyāṃ tribhiḥ ṣaḍbhiraṣṭābhirdṛśyate 'kṣareḥ,स सार्णो दृश्यते यस्तु स मन्त्रो दग्धसंज्ञकः अस्रं द्वाभ्यां त्रिभिः षड्भिरष्टाभिर्दृश्यते ऽक्षरेः
1,64,31,trastaḥ sa mantro vijñeyo mukhe tāravivarjitaḥ hakāraḥ śaktirathavā bhīto mantraḥ sa eva hi,त्रस्तः स मन्त्रो विज्ञेयो मुखे तारविवर्जितः हकारः शक्तिरथवा भीतो मन्त्रः स एव हि
1,64,32,manoryasyādimadhyānte syānmakāracatuṣṭayam malinastu sa vijñeyo hyatikleśena siddhidaḥ,मनोर्यस्यादिमध्यान्ते स्यान्मकारचतुष्टयम् मलिनस्तु स विज्ञेयो ह्यतिक्लेशेन सिद्धिदः
1,64,33,dārṇo yasya manormadhye mūrdhni krodhayugaṃ tathā asraṃ cāsti sa mantrastu tiraskṛta udīritaḥ,दार्णो यस्य मनोर्मध्ये मूर्ध्नि क्रोधयुगं तथा अस्रं चास्ति स मन्त्रस्तु तिरस्कृत उदीरितः
1,64,34,myodvayaṃ hṛdayaṃ śīrṣe vaṣaḍvauṣaṭkamadhyamaḥ yasya syādbhedito mantrastyājyaḥ kliṣṭaphalapradaḥ,म्योद्वयं हृदयं शीर्षे वषड्वौषट्कमध्यमः यस्य स्याद्भेदितो मन्त्रस्त्याज्यः क्लिष्टफलप्रदः
1,64,35,tryakṣaro haṃsahīno yaḥ suṣuptaḥ kīrtitastu saḥ vidyā vāpyathavā mantro bhavetsaptadaśākṣaraḥ,त्र्यक्षरो हंसहीनो यः सुषुप्तः कीर्तितस्तु सः विद्या वाप्यथवा मन्त्रो भवेत्सप्तदशाक्षरः
1,64,36,ṣaṭkārapañcakādiryo madonmattastu sa smṛtaḥ yasya madhye sthitaṃ cāsraṃ sa mantro mūrcchitaḥ smṛtaḥ,षट्कारपञ्चकादिर्यो मदोन्मत्तस्तु स स्मृतः यस्य मध्ये स्थितं चास्रं स मन्त्रो मूर्च्छितः स्मृतः
1,64,37,virāmasthānagaṃ cāsraṃ hatavīryaḥ sa ucyate mantrasyādau ca madhye ca mūrdhni cāsracatuṣṭayam,विरामस्थानगं चास्रं हतवीर्यः स उच्यते मन्त्रस्यादौ च मध्ये च मूर्ध्नि चास्रचतुष्टयम्
1,64,38,jñātavyo bhrānta ityeṣa yaḥ syādaṣṭā daśākṣaraḥ punarviśativarṇo vā yo mantraḥ smarasaṃyutaḥ,ज्ञातव्यो भ्रान्त इत्येष यः स्यादष्टा दशाक्षरः पुनर्विशतिवर्णो वा यो मन्त्रः स्मरसंयुतः
1,64,39,hṛllekhākuṃśabījāḍhyaḥ pradhvastaḥ sa kathyate saptārṇo bālamantrastu kumāro vasuvarṇavān,हृल्लेखाकुंशबीजाढ्यः प्रध्वस्तः स कथ्यते सप्तार्णो बालमन्त्रस्तु कुमारो वसुवर्णवान्
1,64,40,ṣoḍaśārṇo yuvā prauḍhaścatvāriṃśativarṇakaḥ triṃśadvarṇaścatuḥṣaṣṭivarṇaścāpi śatākṣaraḥ,षोडशार्णो युवा प्रौढश्चत्वारिंशतिवर्णकः त्रिंशद्वर्णश्चतुःषष्टिवर्णश्चापि शताक्षरः
1,64,41,catuḥśatākṣaro mantro vṛddha ityabhidhīyate navārṇastārasaṃyukto mantro nistriṃśa ucyate,चतुःशताक्षरो मन्त्रो वृद्ध इत्यभिधीयते नवार्णस्तारसंयुक्तो मन्त्रो निस्त्रिंश उच्यते
1,64,42,yasyānte hṛdayaṃ proktaṃ śiromantro 'tha madhyagaḥ śikhā varma ca yasyānte netramasraṃ ca dṛśyate,यस्यान्ते हृदयं प्रोक्तं शिरोमन्त्रो ऽथ मध्यगः शिखा वर्म च यस्यान्ते नेत्रमस्रं च दृश्यते
1,64,43,śiva śaktyārṇahīno vā nirbījaḥ sa manuḥ smṛtaḥ ādyantamadhye phaṭkāraḥ ṣoḍhā yasminpradṛśyate,शिव शक्त्यार्णहीनो वा निर्बीजः स मनुः स्मृतः आद्यन्तमध्ये फट्कारः षोढा यस्मिन्प्रदृश्यते
1,64,44,sa manuḥ siddhihīnaḥ syānmandaḥ paṅktyakṣaro manuḥ kūṭa ekākṣaro mantraḥ sa evokto niraṃśakaḥ,स मनुः सिद्धिहीनः स्यान्मन्दः पङ्क्त्यक्षरो मनुः कूट एकाक्षरो मन्त्रः स एवोक्तो निरंशकः
1,64,45,dvivarṇaḥ sattvahīnaḥ syātkekaraścaturakṣaraḥ ṣaḍvarṇo bījahīno vā sārddhasaptākṣaro 'pi vā,द्विवर्णः सत्त्वहीनः स्यात्केकरश्चतुरक्षरः षड्वर्णो बीजहीनो वा सार्द्धसप्ताक्षरो ऽपि वा
1,64,46,sārddhadvādaśavarṇo vā dhūmito rniditastu saḥ sārddhabījatrayayuto mantro viṃśativarṇavān,सार्द्धद्वादशवर्णो वा धूमितो र्निदितस्तु सः सार्द्धबीजत्रययुतो मन्त्रो विंशतिवर्णवान्
1,64,47,triṃśadvarṇaścaikaviṃśadvarṇaścārliṅgitastu saḥ yo mantro dantavarṇastu mohitaḥ sa tu kīrtitaḥ,त्रिंशद्वर्णश्चैकविंशद्वर्णश्चार्लिङ्गितस्तु सः यो मन्त्रो दन्तवर्णस्तु मोहितः स तु कीर्तितः
1,64,48,caturviśativarṇo vā saptaviṃśativarṇavān kṣudhārtaḥ sa tu vijñeyo mantrasiddhivivarjitaḥ,चतुर्विशतिवर्णो वा सप्तविंशतिवर्णवान् क्षुधार्तः स तु विज्ञेयो मन्त्रसिद्धिविवर्जितः
1,64,49,ekādaśākṣaro vāpi pañcaviṃśativarṇakaḥ trayorviṃśativarṇo vā sa manurdṛptasaṃjñakaḥ,एकादशाक्षरो वापि पञ्चविंशतिवर्णकः त्रयोर्विंशतिवर्णो वा स मनुर्दृप्तसंज्ञकः
1,64,50,ṣaḍviṃśatyakṣaro vāpi ṣaṭtriṃśadvarṇaṅko 'pi vā ekona triṃśadarṇo vā mantro hīnāṅgakaḥ smṛtaḥ,षड्विंशत्यक्षरो वापि षट्त्रिंशद्वर्णङ्को ऽपि वा एकोन त्रिंशदर्णो वा मन्त्रो हीनाङ्गकः स्मृतः
1,64,51,aṣṭāviṃśativarṇo vā tathaikatriṃśadarṇakaḥ atikrūraḥ sa vijñeyo 'khilakarmasu garhitaḥ,अष्टाविंशतिवर्णो वा तथैकत्रिंशदर्णकः अतिक्रूरः स विज्ञेयो ऽखिलकर्मसु गर्हितः
1,64,52,catvāriṃśatsamārabhya triṣaṣṭyantastu yo manuḥ vrīḍitaḥ sa tu vijñeyaḥ sarvakarmasu na kṣamaḥ,चत्वारिंशत्समारभ्य त्रिषष्ट्यन्तस्तु यो मनुः व्रीडितः स तु विज्ञेयः सर्वकर्मसु न क्षमः
1,64,53,pañcaṣaṣṭyakṣarā mantrā jñeyā vai śāntamānasāḥ pañcaṣaṣaaṭyarṇamārabhya navanandākṣarāvadhi,पञ्चषष्ट्यक्षरा मन्त्रा ज्ञेया वै शान्तमानसाः पञ्चषषअट्यर्णमारभ्य नवनन्दाक्षरावधि
1,64,54,ye mantrāste tu vijñeyāḥ sthānabhraṣṭā munīśvara trayodaśārṇā ye mantrāstithyarṇāśca tathā punaḥ,ये मन्त्रास्ते तु विज्ञेयाः स्थानभ्रष्टा मुनीश्वर त्रयोदशार्णा ये मन्त्रास्तिथ्यर्णाश्च तथा पुनः
1,64,55,vikasāsteṃ samākhyātāḥ sarvatantraviśāradaiḥ śataṃ sārddhaśataṃ vāpi śatadvayamathāpi vā,विकसास्तें समाख्याताः सर्वतन्त्रविशारदैः शतं सार्द्धशतं वापि शतद्वयमथापि वा
1,64,56,dvinavatyekahīno vā śatatrayamathāpi vā ye mantrā varṇasaṃkhyākā niḥsnehāste prakīrtitāḥ,द्विनवत्येकहीनो वा शतत्रयमथापि वा ये मन्त्रा वर्णसंख्याका निःस्नेहास्ते प्रकीर्तिताः
1,64,57,catuḥśataṃ samārabhya sahasrārṇāvadhi dvija ativṛddhāḥ prayogeṣu śithilāste samīritāḥ,चतुःशतं समारभ्य सहस्रार्णावधि द्विज अतिवृद्धाः प्रयोगेषु शिथिलास्ते समीरिताः
1,64,58,sahasravarṇadadhikā mantrāste pīḍitāhvayāḥ tadvarddhvaṃ caiva ye mantrāḥ stotrarūpāstu te smṛtāḥ,सहस्रवर्णदधिका मन्त्रास्ते पीडिताह्वयाः तद्वर्द्ध्वं चैव ये मन्त्राः स्तोत्ररूपास्तु ते स्मृताः
1,64,59,evaṃ vidhāḥ samākhyātā manavo doṣa saṃyutāḥ doṣānetānavijñāya mantrānetāñjapanti ye,एवं विधाः समाख्याता मनवो दोष संयुताः दोषानेतानविज्ञाय मन्त्रानेताञ्जपन्ति ये
1,64,60,siddhirna jāyate teṣāṃ kalpakoṭiśatairapi chinnādidoṣaduṣṭānāṃ mantrāṇāṃ sādhanaṃ bruve,सिद्धिर्न जायते तेषां कल्पकोटिशतैरपि छिन्नादिदोषदुष्टानां मन्त्राणां साधनं ब्रुवे
1,64,61,yonimudrāsane sthitvā prajapedyaḥ samāhitaḥ yaṃ kañcidapi vā mantraṃ tasya syuḥ sarvasiddhayaḥ,योनिमुद्रासने स्थित्वा प्रजपेद्यः समाहितः यं कञ्चिदपि वा मन्त्रं तस्य स्युः सर्वसिद्धयः
1,64,62,savyapāṣṇi gude sthāpya dakṣiṇaṃ ca dhvajopari yonimudrābandha evaṃ bhavedāsanamuttamam,सव्यपाष्णि गुदे स्थाप्य दक्षिणं च ध्वजोपरि योनिमुद्राबन्ध एवं भवेदासनमुत्तमम्
1,64,63,anyo 'pyatra prakāro 'sti yonimudrānibandhane tadagre sarahasyaṃ te kathayiṣyāmi nārada,अन्यो ऽप्यत्र प्रकारो ऽस्ति योनिमुद्रानिबन्धने तदग्रे सरहस्यं ते कथयिष्यामि नारद
1,64,64,pāraṃparyakramaprāpto nityānuṣṭānatatparaḥ gurvanujñārataḥ śrīmānabhiṣekasamanvitaḥ,पारंपर्यक्रमप्राप्तो नित्यानुष्टानतत्परः गुर्वनुज्ञारतः श्रीमानभिषेकसमन्वितः
1,64,65,suṃdaraḥ sumukhaḥ śāntaḥ kulīnaḥ sulabho vaśī mantratantrārthatattvajño nigrahānugrahakṣamaḥ,सुंदरः सुमुखः शान्तः कुलीनः सुलभो वशी मन्त्रतन्त्रार्थतत्त्वज्ञो निग्रहानुग्रहक्षमः
1,64,66,nirapekṣo munirdānto hitavādī vicakṣaṇaḥ tattvaniṣkāsane dakṣo vinayī ca suveṣavān,निरपेक्षो मुनिर्दान्तो हितवादी विचक्षणः तत्त्वनिष्कासने दक्षो विनयी च सुवेषवान्
1,64,67,āśramī dhyānanirataḥ saṃśayacchitsuvuddhimān nityānuṣṭānasaṃyuktastvācāryaḥ parikīrtitaḥ,आश्रमी ध्याननिरतः संशयच्छित्सुवुद्धिमान् नित्यानुष्टानसंयुक्तस्त्वाचार्यः परिकीर्तितः
1,64,68,śānto vinītaḥ śuddhātmā sarvalakṣaṇasaṃyutaḥ śamādisādhanopetaḥ śraddhāvān susthirāśayaḥ,शान्तो विनीतः शुद्धात्मा सर्वलक्षणसंयुतः शमादिसाधनोपेतः श्रद्धावान् सुस्थिराशयः
1,64,69,śuddhadeho 'nnapānadyairddhārmikaḥ śuddhamānasaḥ dṛḍhavratasamācāraḥ kṛtajñaḥ pāpabhīrukaḥ,शुद्धदेहो ऽन्नपानद्यैर्द्धार्मिकः शुद्धमानसः दृढव्रतसमाचारः कृतज्ञः पापभीरुकः
1,64,70,gurudhyānastutikathāsevanāsaktamānasaḥ evaṃvidho bhavecchiṣyastvanyathā guruduḥkhadaḥ,गुरुध्यानस्तुतिकथासेवनासक्तमानसः एवंविधो भवेच्छिष्यस्त्वन्यथा गुरुदुःखदः
1,65,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde catuḥṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca parīkṣya śiṣyaṃ tu gururmantraśodhanamācaret prākpratyagdakṣiṇodakcapañcasūtrāṇi pātayet,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे चतुःषष्टितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच परीक्ष्य शिष्यं तु गुरुर्मन्त्रशोधनमाचरेत् प्राक्प्रत्यग्दक्षिणोदक्चपञ्चसूत्राणि पातयेत्
1,65,2,catuṣṭayaṃ catuṣkānāṃ syādevaṃ nṛpakoṣṭake tatrādyaprathame tvādyaṃ dvitīyādye dvitīyakam,चतुष्टयं चतुष्कानां स्यादेवं नृपकोष्टके तत्राद्यप्रथमे त्वाद्यं द्वितीयाद्ये द्वितीयकम्
1,65,3,tṛtīyādye tṛtīyaṃ syāñca turthādye turīyakam tattadāgneyakoṣṭeṣu tattatpañcamamakṣaram,तृतीयाद्ये तृतीयं स्याञ्च तुर्थाद्ये तुरीयकम् तत्तदाग्नेयकोष्टेषु तत्तत्पञ्चममक्षरम्
1,65,4,vilikhya kramato dhīmānmanuṃ saṃśodhayettataḥ nāmādyakṣaramārabhya yāvanmantrādi varṇakam,विलिख्य क्रमतो धीमान्मनुं संशोधयेत्ततः नामाद्यक्षरमारभ्य यावन्मन्त्रादि वर्णकम्
1,65,5,catuṣke yatra nāmārṇastatsyātsiddhicatuṣkakam prādakṣiṇyāttaddvitīyaṃ sādhyākhyaṃ parikīrtitam,चतुष्के यत्र नामार्णस्तत्स्यात्सिद्धिचतुष्ककम् प्रादक्षिण्यात्तद्द्वितीयं साध्याख्यं परिकीर्तितम्
1,65,6,tṛtīyaṃ puṃsi siddhākhyaṃ turīyamarisaṃjñakam dvayorvarṇāvekakoṣṭe siddhasiddheti tanmatam,तृतीयं पुंसि सिद्धाख्यं तुरीयमरिसंज्ञकम् द्वयोर्वर्णावेककोष्टे सिद्धसिद्धेति तन्मतम्
1,65,7,taddvitīye tu mantrārṇe siddhasādhyaḥ prakīrtitaḥ tṛtīye tatsusiddhaḥ syātsiddhāristañcaturthake,तद्द्वितीये तु मन्त्रार्णे सिद्धसाध्यः प्रकीर्तितः तृतीये तत्सुसिद्धः स्यात्सिद्धारिस्तञ्चतुर्थके
1,65,8,nāmārṇānyacatuṣkāttu dvitīye mantravarṇake catuṣke cettadā pūrvaṃ yatra nāmākṣaraṃ sthitam,नामार्णान्यचतुष्कात्तु द्वितीये मन्त्रवर्णके चतुष्के चेत्तदा पूर्वं यत्र नामाक्षरं स्थितम्
1,65,9,tatra tatkoṣṭamārabhya gaṇayetpūrvavatkramāt sādhyasiddhaḥ sādhyasādhyastatsusiddhaśca tadripruḥ,तत्र तत्कोष्टमारभ्य गणयेत्पूर्ववत्क्रमात् साध्यसिद्धः साध्यसाध्यस्तत्सुसिद्धश्च तद्रिप्रुः
1,65,10,tṛtīye ceñcatuṣke tu yadi syānmantravarṇakaḥ tadā pūrvoktarītyā tu kramāddveyaṃ manīṣibhiḥ,तृतीये चेञ्चतुष्के तु यदि स्यान्मन्त्रवर्णकः तदा पूर्वोक्तरीत्या तु क्रमाद्द्वेयं मनीषिभिः
1,65,11,susiddhasiddhastatsādhyastatsusiddhaśca tadṛṣiḥ turīye ceñcatuṣke tu tadaivaṃ gaṇayetsudhīḥ,सुसिद्धसिद्धस्तत्साध्यस्तत्सुसिद्धश्च तदृषिः तुरीये चेञ्चतुष्के तु तदैवं गणयेत्सुधीः
1,65,12,arisiddho 'risādhyaśca tatsusiddhaśca tadripuḥ riddhasiddho yathoktena dviguṇātsiddhisādhyakaḥ,अरिसिद्धो ऽरिसाध्यश्च तत्सुसिद्धश्च तद्रिपुः रिद्धसिद्धो यथोक्तेन द्विगुणात्सिद्धिसाध्यकः
1,65,13,siddhaḥ susiddhorddhatayātsiddhārirhati gotrajān dviguṇātsādhyasiddhastu sādhyasādhyo vilaṃbataḥ,सिद्धः सुसिद्धोर्द्धतयात्सिद्धारिर्हति गोत्रजान् द्विगुणात्साध्यसिद्धस्तु साध्यसाध्यो विलंबतः
1,65,14,sādhyaḥ susiddho dviguṇātsādhyārirhanti bāndhavān susiddhasiddhorddhatayā tatsādhyo dviguṇājjapāt,साध्यः सुसिद्धो द्विगुणात्साध्यारिर्हन्ति बान्धवान् सुसिद्धसिद्धोर्द्धतया तत्साध्यो द्विगुणाज्जपात्
1,65,15,tatsusiddhaprāptimātrātsusiddhāriḥ kuṭuṃbahṛt arisiddhastu putradhno 'riśādhyaḥ kanyakāpahaḥ,तत्सुसिद्धप्राप्तिमात्रात्सुसिद्धारिः कुटुंबहृत् अरिसिद्धस्तु पुत्रध्नो ऽरिशाध्यः कन्यकापहः
1,65,16,tatsusiddhaḥ kalatradhnaḥ sādhakadhnore 'pyariḥ smṛtaḥ anye 'pyatra prakārā hi saṃti vai bahavoṃ mune,तत्सुसिद्धः कलत्रध्नः साधकध्नोरे ऽप्यरिः स्मृतः अन्ये ऽप्यत्र प्रकारा हि संति वै बहवों मुने
1,65,17,sarveṣu mukhyo 'yaṃ te 'tra kathito kathahābhidhaḥ evaṃ saṃśodhya mantraṃ tu śuddhe kāle sthale tathā,सर्वेषु मुख्यो ऽयं ते ऽत्र कथितो कथहाभिधः एवं संशोध्य मन्त्रं तु शुद्धे काले स्थले तथा
1,65,18,dīkṣayeñca guruḥ śiṣyaṃ tadvidhānamudīryate nityakṛtyaṃ vidhāyātha praṇamyagurupādukām,दीक्षयेञ्च गुरुः शिष्यं तद्विधानमुदीर्यते नित्यकृत्यं विधायाथ प्रणम्यगुरुपादुकाम्
1,65,19,prārthayetsadguruṃ bhaktyābhīṣaaṭārthamādṛtaḥ saṃpūjya vastrālaṅkāragohiraṇyadharādibhiḥ,प्रार्थयेत्सद्गुरुं भक्त्याभीषअटार्थमादृतः संपूज्य वस्त्रालङ्कारगोहिरण्यधरादिभिः
1,65,20,kṛtvā svasti vidhānaṃ tu maṇḍalādi ca tuṣṭimān guruḥ śiṣyeṇa sahitaḥ śuciryāgagṛhaṃ viśet,कृत्वा स्वस्ति विधानं तु मण्डलादि च तुष्टिमान् गुरुः शिष्येण सहितः शुचिर्यागगृहं विशेत्
1,65,21,sāmānyārghodakenātha saṃprokṣya dvāramastrataḥ divyānutsārayedvighnānnabhasthānarcya vāriṇā,सामान्यार्घोदकेनाथ संप्रोक्ष्य द्वारमस्त्रतः दिव्यानुत्सारयेद्विघ्नान्नभस्थानर्च्य वारिणा
1,65,22,pārṣṇighātaistribhirbhauṃmāṃstataḥ karma samācaret varṇakaiḥ sarvatobhadre yathoktaparikalpite,पार्ष्णिघातैस्त्रिभिर्भौंमांस्ततः कर्म समाचरेत् वर्णकैः सर्वतोभद्रे यथोक्तपरिकल्पिते
1,65,23,vahnimaṇḍalamabhyarcya tatkalāḥ paripūjya ca astraprakṣālitaṃ kuṃbhaṃ yathāśakti vinirmitam,वह्निमण्डलमभ्यर्च्य तत्कलाः परिपूज्य च अस्त्रप्रक्षालितं कुंभं यथाशक्ति विनिर्मितम्
1,65,24,tatra saṃsthāpya vidhivattatra bhānoḥ kalāṃ yajet vilomamātṛkāmūlamuñcaran śuddhavāriṇā,तत्र संस्थाप्य विधिवत्तत्र भानोः कलां यजेत् विलोममातृकामूलमुञ्चरन् शुद्धवारिणा
1,65,25,āpūrya kuṃbhaṃ tatrārcetsomasya vidhivatkalāḥ dhūmrārcirūṣmā jvalinī jvālinī visphuliṅginī,आपूर्य कुंभं तत्रार्चेत्सोमस्य विधिवत्कलाः धूम्रार्चिरूष्मा ज्वलिनी ज्वालिनी विस्फुलिङ्गिनी
1,65,26,suśrīḥ surūpā kapilā havyakavyavahā tathā vahnerdaśa kalāḥ proktāḥ procyante 'tha raveḥ kalāḥ,सुश्रीः सुरूपा कपिला हव्यकव्यवहा तथा वह्नेर्दश कलाः प्रोक्ताः प्रोच्यन्ते ऽथ रवेः कलाः
1,65,27,tapinī tāpinī dhūmrā marīcijvālinī ruciḥ suṣumṇā bhogadā viśvā bodhinī dhāriṇī kṣamā,तपिनी तापिनी धूम्रा मरीचिज्वालिनी रुचिः सुषुम्णा भोगदा विश्वा बोधिनी धारिणी क्षमा
1,65,28,athendrośca kalā jñeyā hyamṛtā mānadā punaḥ pūṣā tuṣṭiśca puṣṭiśca ratiśca dhṛtisaṃjñikāḥ,अथेन्द्रोश्च कला ज्ञेया ह्यमृता मानदा पुनः पूषा तुष्टिश्च पुष्टिश्च रतिश्च धृतिसंज्ञिकाः
1,65,29,śaśinī candrikā kātirjyotsnā śrīḥ prītiraṅgadā pūrṇāpūrṇāmṛtā ceti proktāścandramasaḥ kalāḥ,शशिनी चन्द्रिका कातिर्ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरङ्गदा पूर्णापूर्णामृता चेति प्रोक्ताश्चन्द्रमसः कलाः
1,65,30,vasrayugmena saṃveṣṭya tasminsarvaiṣadhīḥ kṣipet navaratnāni nikṣipya vinyasetpañcapallavān,वस्रयुग्मेन संवेष्ट्य तस्मिन्सर्वैषधीः क्षिपेत् नवरत्नानि निक्षिप्य विन्यसेत्पञ्चपल्लवान्
1,65,31,panasāmravaṭāśvatthavakuleti ca tān viduḥ muktāmāṇikyavaiḍūryagomedānvajravidrumau,पनसाम्रवटाश्वत्थवकुलेति च तान् विदुः मुक्तामाणिक्यवैडूर्यगोमेदान्वज्रविद्रुमौ
1,65,32,padmarāgaṃ marakataṃ nīlaṃ ceti yathākram evaṃ ratnāni nikṣipya tatrāvāhyeṣṭadevatām,पद्मरागं मरकतं नीलं चेति यथाक्रम् एवं रत्नानि निक्षिप्य तत्रावाह्येष्टदेवताम्
1,65,33,saṃpūjya vidhivanmantrī tataḥ śiṣyaṃ svalaṅkṛtam vedyāṃ saṃveśya saṃprokṣya prokṣaṇīsthena vāriṇā,संपूज्य विधिवन्मन्त्री ततः शिष्यं स्वलङ्कृतम् वेद्यां संवेश्य संप्रोक्ष्य प्रोक्षणीस्थेन वारिणा
1,65,34,bhūtaśuddhyādikaṃ katvā taccharīre vidhānataḥ nyāsajālena saṃśodhya mūrdhni vinyasya pallavān,भूतशुद्ध्यादिकं कत्वा तच्छरीरे विधानतः न्यासजालेन संशोध्य मूर्ध्नि विन्यस्य पल्लवान्
1,65,35,aṣṭottaraśatenātha mūlamantreṇa mantritaiḥ abhiṣiñcetpriyaṃ śiṣyaṃ japanmūlamanuṃ hṛdi,अष्टोत्तरशतेनाथ मूलमन्त्रेण मन्त्रितैः अभिषिञ्चेत्प्रियं शिष्यं जपन्मूलमनुं हृदि
1,65,36,śiṣṭodakena vācamya paridhāyāṃbaraṃ śiśuḥ guruṃ praṇamya vidhivatsaṃviśetpurataḥ śuciḥ,शिष्टोदकेन वाचम्य परिधायांबरं शिशुः गुरुं प्रणम्य विधिवत्संविशेत्पुरतः शुचिः
1,65,37,atha śiṣyasya śirasi hastaṃ datvā gurustataḥ japedaṣṭottaraśataṃ deyamantraṃ vidhānataḥ,अथ शिष्यस्य शिरसि हस्तं दत्वा गुरुस्ततः जपेदष्टोत्तरशतं देयमन्त्रं विधानतः
1,65,38,samo 'stvityakṣarāndadyāttataṛ śiṣyor'cayedgurum tataḥ sacandanaṃ hastaṃ datvā śiṣyasya mastake,समो ऽस्त्वित्यक्षरान्दद्यात्ततऋ शिष्योर्ऽचयेद्गुरुम् ततः सचन्दनं हस्तं दत्वा शिष्यस्य मस्तके
1,65,39,tatkarṇe pravadedvidyāmaṣṭavāraṃ samāhitaḥ saṃprāptavidyaḥ śiṣyo 'pi nipatedgurupādayoḥ,तत्कर्णे प्रवदेद्विद्यामष्टवारं समाहितः संप्राप्तविद्यः शिष्यो ऽपि निपतेद्गुरुपादयोः
1,65,40,uttiṣṭha vatsa mukte 'si samyagācāravānbhava kīrtiśrīkāntiputrāyurbalārogya sadāstu te,उत्तिष्ठ वत्स मुक्ते ऽसि सम्यगाचारवान्भव कीर्तिश्रीकान्तिपुत्रायुर्बलारोग्य सदास्तु ते
1,65,41,tataḥ śiṣyaḥ samutthāya gandhādyairgurumarcayet dadyāñca dakṣiṇāṃ tasmai vittaśāṭhyavivarjitaḥ,ततः शिष्यः समुत्थाय गन्धाद्यैर्गुरुमर्चयेत् दद्याञ्च दक्षिणां तस्मै वित्तशाठ्यविवर्जितः
1,65,42,saṃprāpyaivaṃ gurormantraṃ tadārabhya dhanādibhiḥ dehaputrakalatraiśca gurusevāparo bhavet,संप्राप्यैवं गुरोर्मन्त्रं तदारभ्य धनादिभिः देहपुत्रकलत्रैश्च गुरुसेवापरो भवेत्
1,65,43,svaṣṭadevaṃ yajenmadhye datvā puṣpāñjaliṃ tataḥ agninairṛtivāgīśān krameṇa paripījayet,स्वष्टदेवं यजेन्मध्ये दत्वा पुष्पाञ्जलिं ततः अग्निनैरृतिवागीशान् क्रमेण परिपीजयेत्
1,65,44,yadā madhye yajedviṣṇuṃ bāhyādiṣu vināyakam raviṃ śivāṃ śivaṃ caiva yadā madhye tu śaṅkaram,यदा मध्ये यजेद्विष्णुं बाह्यादिषु विनायकम् रविं शिवां शिवं चैव यदा मध्ये तु शङ्करम्
1,65,45,raviṃ gaṇeśamaṃbāṃ ca hariṃ cātha yadā śivām īśaṃ vighnārkagovindānmadhye cedgaṇanāyakam,रविं गणेशमंबां च हरिं चाथ यदा शिवाम् ईशं विघ्नार्कगोविन्दान्मध्ये चेद्गणनायकम्
1,65,46,śivaṃ śivāṃ raviṃ viṣṇuṃ ravau madhyagate punaḥ gaṇeṣaṃ viṣṇumaṃbāṃ ca śivaṃ ceti yathākramam,शिवं शिवां रविं विष्णुं रवौ मध्यगते पुनः गणेषं विष्णुमंबां च शिवं चेति यथाक्रमम्
1,65,47,evaṃ nitya samabhyarcya devapañcakamādṛtaḥ brāhme muhūrtte hyutthāya kṛtvācā vaśyakaṃ budhaḥ,एवं नित्य समभ्यर्च्य देवपञ्चकमादृतः ब्राह्मे मुहूर्त्ते ह्युत्थाय कृत्वाचा वश्यकं बुधः
1,65,48,aśaṅkito vā śayyāyāṃ svakīyaśirasi smaret sahasradalaśuklābjakārṃṇakāsthadumaṇḍale,अशङ्कितो वा शय्यायां स्वकीयशिरसि स्मरेत् सहस्रदलशुक्लाब्जकार्ंणकास्थदुमण्डले
1,65,49,akathāditrikoṇasthaṃ varābhayakaraṃ gurum dvinetraṃ dvibhujaṃ śuklagandhamālyānuṃlepanam,अकथादित्रिकोणस्थं वराभयकरं गुरुम् द्विनेत्रं द्विभुजं शुक्लगन्धमाल्यानुंलेपनम्
1,65,50,vāme śaktyā yutaṃ dhyātvā mānasairupacārakaiḥ ārādhya pādukāmantraṃ daśadhāprajapetsudhīḥ,वामे शक्त्या युतं ध्यात्वा मानसैरुपचारकैः आराध्य पादुकामन्त्रं दशधाप्रजपेत्सुधीः
1,65,51,vā māyā śrīrbhagendvāḍhyā viyaddhaṃsakhakāgnayaḥ hasakṣamalavāryagnivāmakarṇaiduyugmarut,वा माया श्रीर्भगेन्द्वाढ्या वियद्धंसखकाग्नयः हसक्षमलवार्यग्निवामकर्णैदुयुग्मरुत्
1,65,52,tato bhṛgvākāśaravāgnibhagendvāḍhyāḥ parantimaḥ sahakṣamalatoyāgnicandraśāntiyuto marut,ततो भृग्वाकाशरवाग्निभगेन्द्वाढ्याः परन्तिमः सहक्षमलतोयाग्निचन्द्रशान्तियुतो मरुत्
1,65,53,tataḥ śrīścāmukānte tu nandanāthāmukī punaḥ devyaṃbānte śrīpāndukāṃ pūjayāmi hṛdantime,ततः श्रीश्चामुकान्ते तु नन्दनाथामुकी पुनः देव्यंबान्ते श्रीपान्दुकां पूजयामि हृदन्तिमे
1,65,54,ayaṃ śrīpādukāmantraḥ sarvasiddhiprado nṛṇām guhyeti ca samarpyātha mantrairetairnametsudhīḥ,अयं श्रीपादुकामन्त्रः सर्वसिद्धिप्रदो नृणाम् गुह्येति च समर्प्याथ मन्त्रैरेतैर्नमेत्सुधीः
1,65,55,akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ,अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः
1,65,56,ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ,अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः
1,65,57,namo 'stu gurave tasmā iṣṭadevasvarūpiṇe yasya vāgamṛtaṃ hṝnti viṣaṃ saṃsārasaṃjñakam,नमो ऽस्तु गुरवे तस्मा इष्टदेवस्वरूपिणे यस्य वागमृतं हॄन्ति विषं संसारसंज्ञकम्
1,65,58,iti natvā paṭhetstotraṃ sadyaḥ pratyayakārakam oṃ namaste nātha bhagavān śivāya gururūpiṇe,इति नत्वा पठेत्स्तोत्रं सद्यः प्रत्ययकारकम् ॐ नमस्ते नाथ भगवान् शिवाय गुरुरूपिणे
1,65,59,vidyāvatārasaṃsiddhyai svīkṛtānekavigraha navāya tanarūpāya paramārthaikarūpiṇe,विद्यावतारसंसिद्ध्यै स्वीकृतानेकविग्रह नवाय तनरूपाय परमार्थैकरूपिणे
1,65,60,sarvājñānatamobhedabhānave ciddhanāya te statantrāya dayākḷptavigrahāya śivātmane,सर्वाज्ञानतमोभेदभानवे चिद्धनाय ते स्ततन्त्राय दयाकॢप्तविग्रहाय शिवात्मने
1,65,61,paratra trāya bhaktānāṃ bhavyānāṃ bhāvarūpiṇe vivekināṃ vivekāya vimarśāya vimarśinām,परत्र त्राय भक्तानां भव्यानां भावरूपिणे विवेकिनां विवेकाय विमर्शाय विमर्शिनाम्
1,65,62,prakāśānāṃ prakāśāya jñānināṃ jñānarūpiṇe purastātpārśvayoḥ pṛṣṭe namastubhyamuparyadhaḥ,प्रकाशानां प्रकाशाय ज्ञानिनां ज्ञानरूपिणे पुरस्तात्पार्श्वयोः पृष्टे नमस्तुभ्यमुपर्यधः
1,65,63,sadā sañcitsvarūpeṇa vidhehi bhavadāsanam tvatprasādādahaṃ deva kṛtākṛtyo 'smi sarvataḥ,सदा सञ्चित्स्वरूपेण विधेहि भवदासनम् त्वत्प्रसादादहं देव कृताकृत्यो ऽस्मि सर्वतः
1,65,64,māyāmṛtyumahāpāśādvimukto 'smi śivo 'smi vaḥ iti stutvā tataḥ sarva gurave vinivedayet,मायामृत्युमहापाशाद्विमुक्तो ऽस्मि शिवो ऽस्मि वः इति स्तुत्वा ततः सर्व गुरवे विनिवेदयेत्
1,65,65,prātaḥ prabhṛti sāyāntaṃ sāṃyādiprātarantataḥ yatkaromi jagannātha tadastu tava pūjanam,प्रातः प्रभृति सायान्तं सांयादिप्रातरन्ततः यत्करोमि जगन्नाथ तदस्तु तव पूजनम्
1,65,66,tataśca gurupādābjagalitāmṛtadhārayā kṣālitaṃ nijamātmānaṃ lirmalaṃ bhāvayetsudhīḥ,ततश्च गुरुपादाब्जगलितामृतधारया क्षालितं निजमात्मानं लिर्मलं भावयेत्सुधीः
1,65,67,mūlādibrahmarandhrāntaṃ mūlavidyāṃ vibhāvayet mūlādhārādadho bhāge vartulaṃ vāyumaṇḍalam,मूलादिब्रह्मरन्ध्रान्तं मूलविद्यां विभावयेत् मूलाधारादधो भागे वर्तुलं वायुमण्डलम्
1,65,68,tatrasthavāyubījotthavāyunā ca tadrūrddhvakam trikoṇaṃ maṇḍalaṃ vahnestatrasthavahnibījataḥ,तत्रस्थवायुबीजोत्थवायुना च तद्रूर्द्ध्वकम् त्रिकोणं मण्डलं वह्नेस्तत्रस्थवह्निबीजतः
1,65,69,utpannenāgninā mūlādhārāvasthitavigrahām prasuptabhujagākārāṃ svayaṃbhūliṅgaveṣṭinīm,उत्पन्नेनाग्निना मूलाधारावस्थितविग्रहाम् प्रसुप्तभुजगाकारां स्वयंभूलिङ्गवेष्टिनीम्
1,65,70,visatantunibhāṃ koṭividyudābhāṃ tanīyasīm kulakuṇḍalinīṃ dhyātvā kūrcenotthāpayeñca tām,विसतन्तुनिभां कोटिविद्युदाभां तनीयसीम् कुलकुण्डलिनीं ध्यात्वा कूर्चेनोत्थापयेञ्च ताम्
1,65,71,suṣumṇāvartmanātāṃ ca ṣaṭcakrakramabhedinīm gurupadiṣṭavidhinā brahmarandhraṃ nayetsudhīḥ,सुषुम्णावर्त्मनातां च षट्चक्रक्रमभेदिनीम् गुरुपदिष्टविधिना ब्रह्मरन्ध्रं नयेत्सुधीः
1,65,72,tatrasthāmṛtasaṃmagnīkṛtyātmānaṃ vibhāvayet tatprabhāpaṭalavyāptaivimalaṃ cinmayaṃ param,तत्रस्थामृतसंमग्नीकृत्यात्मानं विभावयेत् तत्प्रभापटलव्याप्तैविमलं चिन्मयं परम्
1,65,73,punastāṃ svasthalaṃ nītvā hṛdidevaṃ vicintayan dṛṣṭvā ca mānasairdravyaiḥ prārthayenmanunāmunā,पुनस्तां स्वस्थलं नीत्वा हृदिदेवं विचिन्तयन् दृष्ट्वा च मानसैर्द्रव्यैः प्रार्थयेन्मनुनामुना
1,65,74,trailokyacaita nyamayādideva śrīnātha viṣṇo bhavadājñayaiva prātaḥ samutthāya tava priyārthaṃ saṃsārayātrāṃ tvanuvartayiṣye,त्रैलोक्यचैत न्यमयादिदेव श्रीनाथ विष्णो भवदाज्ञयैव प्रातः समुत्थाय तव प्रियार्थं संसारयात्रां त्वनुवर्तयिष्ये
1,65,75,viṣṇoriti sthale vipra kārya ūho 'nyadaivate tatataḥ kuryātsarvasiddhyai tvajapāyā nivedanam,विष्णोरिति स्थले विप्र कार्य ऊहो ऽन्यदैवते तततः कुर्यात्सर्वसिद्ध्यै त्वजपाया निवेदनम्
1,65,76,ṣaṭśatāni divā rātrau sahasrāṇyekaviṃśatiḥ ajapākhyāṃ tu gāyatrīṃ jīvojapati sarvadā,षट्शतानि दिवा रात्रौ सहस्राण्येकविंशतिः अजपाख्यां तु गायत्रीं जीवोजपति सर्वदा
1,65,77,ṛṣirhaṃsastathāvyaktagātrīchanda īritam devatā paramohaṃsaścādyante bījaśaktikam,ऋषिर्हंसस्तथाव्यक्तगात्रीछन्द ईरितम् देवता परमोहंसश्चाद्यन्ते बीजशक्तिकम्
1,65,78,tataḥ ṣaḍaṅgaṃ kurvīta sūryaḥ somonirañjanaḥ nirābhāsaśca dharmaśca jñānaṃ ceti tathā punaḥ,ततः षडङ्गं कुर्वीत सूर्यः सोमोनिरञ्जनः निराभासश्च धर्मश्च ज्ञानं चेति तथा पुनः
1,65,79,kramādetānhaṃsapūrvānātmanepadapaścimān jātayuktānsādhakendra ṣaḍaṅgeṣu niyojayet,क्रमादेतान्हंसपूर्वानात्मनेपदपश्चिमान् जातयुक्तान्साधकेन्द्र षडङ्गेषु नियोजयेत्
1,65,80,hakāraḥ sūryasaṃkāśatejāḥ saṃgacchate bahiḥ sakārastādṛśaścaiva praveśe dhyānamīritam,हकारः सूर्यसंकाशतेजाः संगच्छते बहिः सकारस्तादृशश्चैव प्रवेशे ध्यानमीरितम्
1,65,81,evaṃ dhyātvārpayeddhīmānvahnyarkeṣu vibhāgaśaḥ mūlādhāre vādisāṃtabījayukte caturdale,एवं ध्यात्वार्पयेद्धीमान्वह्न्यर्केषु विभागशः मूलाधारे वादिसांतबीजयुक्ते चतुर्दले
1,65,82,bandhūkābhe svaśaktyā tu sahitāpāsvagāya ca pāśāṅkuśasudhāpātramodakollāsapāṇaye,बन्धूकाभे स्वशक्त्या तु सहितापास्वगाय च पाशाङ्कुशसुधापात्रमोदकोल्लासपाणये
1,65,83,ṣaṭśataṃ tu gaṇeśāya vāgadhīśāya cārpayet svādhiṣṭāne vidrumābhe vādilāntārṇasaṃyute,षट्शतं तु गणेशाय वागधीशाय चार्पयेत् स्वाधिष्टाने विद्रुमाभे वादिलान्तार्णसंयुते
1,65,84,vāmāṅgaśaktiyuktāya vidyādhipataye tathā sruvākṣamālālasitabāhave padmajanmane,वामाङ्गशक्तियुक्ताय विद्याधिपतये तथा स्रुवाक्षमालालसितबाहवे पद्मजन्मने
1,65,85,brahmaṇe ṣaṭsahasraṃ tu haṃsārūḍhāya cārpayet vidyullasitameghābhe ḍādiphaāntārṇapatrake,ब्रह्मणे षट्सहस्रं तु हंसारूढाय चार्पयेत् विद्युल्लसितमेघाभे डादिफआन्तार्णपत्रके
1,65,86,maṇipūre śaṅkhacakragadāpaṅkadhāriṇe saśriye ṣaṭsahasraṃ ca viṣṇave vinivedayet,मणिपूरे शङ्खचक्रगदापङ्कधारिणे सश्रिये षट्सहस्रं च विष्णवे विनिवेदयेत्
1,65,87,anāhater'kapatre ca kādiṭhāntārṇasaṃyute śukle śūlābhayavarasadhākalaśadhāriṇe,अनाहतेर्ऽकपत्रे च कादिठान्तार्णसंयुते शुक्ले शूलाभयवरसधाकलशधारिणे
1,65,88,vāmāṅge śaktiyuktāya vidyādhipataye sudhīḥ vṛṣārūḍhāya rudrāya ṣaṭsahasraṃ nivedayet,वामाङ्गे शक्तियुक्ताय विद्याधिपतये सुधीः वृषारूढाय रुद्राय षट्सहस्रं निवेदयेत्
1,65,89,viśudde ṣoḍaśadale svarāḍhye śuknatraṇake mahājyotiprakāśāyendriyādhipataye tataḥ,विशुद्दे षोडशदले स्वराढ्ये शुक्नत्रणके महाज्योतिप्रकाशायेन्द्रियाधिपतये ततः
1,65,90,sahasramarpayetprāṇaśaktyā yukteścarāya ca ājñācakre hakṣayukte dvidile 'bje sahasrakam,सहस्रमर्पयेत्प्राणशक्त्या युक्तेश्चराय च आज्ञाचक्रे हक्षयुक्ते द्विदिले ऽब्जे सहस्रकम्
1,65,91,sadāśivāya gurave parāśaktiyutāya vai sahasrāre mahāpadme nādabindudvayānvite,सदाशिवाय गुरवे पराशक्तियुताय वै सहस्रारे महापद्मे नादबिन्दुद्वयान्विते
1,65,92,vilasanmātṛkāvarṇe varāmayakarāya ca praramādye ca gurave sahasraṃ vinivedayet,विलसन्मातृकावर्णे वरामयकराय च प्ररमाद्ये च गुरवे सहस्रं विनिवेदयेत्
1,65,93,culukeṃ'bu punarddhṛtvā svabhāvādeva sidhyataḥ ekaviṃśatisāhasrapramitasya japasya ca,चुलुकेंऽबु पुनर्द्धृत्वा स्वभावादेव सिध्यतः एकविंशतिसाहस्रप्रमितस्य जपस्य च
1,65,94,ṣaṭśatādhikasaṃkhyāsyā dajapāyā vibhāgaśaḥ saṃkalpena mokṣadātā viṣṇurme prīyatāmiti,षट्शताधिकसंख्यास्या दजपाया विभागशः संकल्पेन मोक्षदाता विष्णुर्मे प्रीयतामिति
1,65,95,asyāḥ saṃkalpamātreṇa mahāpāpaiḥ pramucyate brahmaivāhaṃ na saṃsārī nityamukto na śokabhāk,अस्याः संकल्पमात्रेण महापापैः प्रमुच्यते ब्रह्मैवाहं न संसारी नित्यमुक्तो न शोकभाक्
1,65,96,sañcidānandarūpo 'hamātmānamiti bhāvayet tataḥ samācareddehakṛtyaṃ devārcanaṃ tathā,सञ्चिदानन्दरूपो ऽहमात्मानमिति भावयेत् ततः समाचरेद्देहकृत्यं देवार्चनं तथा
1,65,97,taddhidhānaṃ pravakṣyāmi sadācārasya lakṣaṇam,तद्धिधानं प्रवक्ष्यामि सदाचारस्य लक्षणम्
1,66,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde pañcaṣaṣṭimo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca tataḥ śvāsānusāreṇa datvā pādaṃ mahītale samudramekhale devi parvatastanamaṇḍale,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे पञ्चषष्टिमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच ततः श्वासानुसारेण दत्वा पादं महीतले समुद्रमेखले देवि पर्वतस्तनमण्डले
1,66,2,viṣṇuvatni namastubhyaṃ pādasparśaṃ kṣamasva me iti bhūmiṃ tu saṃprārthya vihareñca yathāvidhi,विष्णुवत्नि नमस्तुभ्यं पादस्पर्शं क्षमस्व मे इति भूमिं तु संप्रार्थ्य विहरेञ्च यथाविधि
1,66,3,rakṣaḥ koṇe tato grāmādgatvā mantramudīrayet gacchantu ṛṣayo devāḥ piśācā ye ca guhyakāḥ,रक्षः कोणे ततो ग्रामाद्गत्वा मन्त्रमुदीरयेत् गच्छन्तु ऋषयो देवाः पिशाचा ये च गुह्यकाः
1,66,4,pitṛbhūtagaṇāḥ sarve kariṣye malamocanam iti tālatrayaṃ datvā śiraḥ prāvṛtya vāsasā,पितृभूतगणाः सर्वे करिष्ये मलमोचनम् इति तालत्रयं दत्वा शिरः प्रावृत्य वाससा
1,66,5,dakṣiṇābhimukhaṃ rātrau divā sthitvā hyudaṅmukhaḥ malaṃ visṛjya saucaṃ tu mṛdādbhiḥ samupācaret,दक्षिणाभिमुखं रात्रौ दिवा स्थित्वा ह्युदङ्मुखः मलं विसृज्य सौचं तु मृदाद्भिः समुपाचरेत्
1,66,6,ekā liṅge gude tisro daśa vāmakare mṛdaḥ karayoḥ sapta vai dadyātritrivaraṃ ca pādayoḥ,एका लिङ्गे गुदे तिस्रो दश वामकरे मृदः करयोः सप्त वै दद्यात्रित्रिवरं च पादयोः
1,66,7,evaṃ śaucaṃ vidhāyātha gaṇḍūṣāndvādaśaiva tu kṛtvā vanaspatiṃ cātha prārthayenmanunāmunā,एवं शौचं विधायाथ गण्डूषान्द्वादशैव तु कृत्वा वनस्पतिं चाथ प्रार्थयेन्मनुनामुना
1,66,8,āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca śriyaṃ prajñāṃ ca medhāṃ ca tvaṃ no dehi vanaspate,आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च श्रियं प्रज्ञां च मेधां च त्वं नो देहि वनस्पते
1,66,9,saṃprārthyaivaṃ dantakāṣṭaṃ dvādaśāṅgulasaṃmitam gṛhītvā kāmamantreṇa kuryānmantrī samāhitaḥ,संप्रार्थ्यैवं दन्तकाष्टं द्वादशाङ्गुलसंमितम् गृहीत्वा काममन्त्रेण कुर्यान्मन्त्री समाहितः
1,66,10,kāmadevapadaṃ ṅentaṃ tathā sarvajanapriyam hṛdantaḥ kāmabījāḍhyaṃ dantāṃścānena śodhayet,कामदेवपदं ङेन्तं तथा सर्वजनप्रियम् हृदन्तः कामबीजाढ्यं दन्तांश्चानेन शोधयेत्
1,66,11,jihvollekho vāgbhavena mūlena kṣālayenmukham devāgāraṃ tato gatvā nirmālyamapasārya ca,जिह्वोल्लेखो वाग्भवेन मूलेन क्षालयेन्मुखम् देवागारं ततो गत्वा निर्माल्यमपसार्य च
1,66,12,paridhāyāṃbaraṃ śuddhaṃ maṅgalārārtikaṃ caret asreṇa pātraṃ saṃprokṣya mūlena jvālayeñca tam,परिधायांबरं शुद्धं मङ्गलारार्तिकं चरेत् अस्रेण पात्रं संप्रोक्ष्य मूलेन ज्वालयेञ्च तम्
1,66,13,saṃpūjya pātramādāyotthāya ghaṇṭāṃ ca vādayet sugoghṛtapradīpena bhrāmitena samantataḥ,संपूज्य पात्रमादायोत्थाय घण्टां च वादयेत् सुगोघृतप्रदीपेन भ्रामितेन समन्ततः
1,66,14,vādyairgītairmanojñaiśca devasyārārtikaṃ bhavet iti nīrājanaṃ kṛtvā prārthayitvā nijeśvaram,वाद्यैर्गीतैर्मनोज्ञैश्च देवस्यारार्तिकं भवेत् इति नीराजनं कृत्वा प्रार्थयित्वा निजेश्वरम्
1,66,15,snātuṃ yāyānnimragādau kīrtayandevatāguṇān gatvā tīrthaṃ namaskṛtya snānīyaṃ ca nidhāya vai,स्नातुं यायान्निम्रगादौ कीर्तयन्देवतागुणान् गत्वा तीर्थं नमस्कृत्य स्नानीयं च निधाय वै
1,66,16,mūlābhimantritamṛdamādāya kaṭideśataḥ vilipyapādaparyantaṃ kṣālayettīrthavāriṇā,मूलाभिमन्त्रितमृदमादाय कटिदेशतः विलिप्यपादपर्यन्तं क्षालयेत्तीर्थवारिणा
1,66,17,tataśca pañcabhiḥ pādau prakṣālyāntarjale punaḥ praviśya nābhimātre tu mṛdaṃ vāmakarasya ca,ततश्च पञ्चभिः पादौ प्रक्षाल्यान्तर्जले पुनः प्रविश्य नाभिमात्रे तु मृदं वामकरस्य च
1,66,18,maṇibandhe hastatale tadagre ca tathā punaḥ kṛtvāṅgulyā gāṅgamṛgamādāyāstreṇa tatpunaḥ,मणिबन्धे हस्ततले तदग्रे च तथा पुनः कृत्वाङ्गुल्या गाङ्गमृगमादायास्त्रेण तत्पुनः
1,66,19,nijopari ca mantrajño bhrāmayitvā tyajetsudhī talasthāṃ ca ṣaḍaṅgeṣu tanmantraiḥ pravilepayet,निजोपरि च मन्त्रज्ञो भ्रामयित्वा त्यजेत्सुधी तलस्थां च षडङ्गेषु तन्मन्त्रैः प्रविलेपयेत्
1,66,20,nimajya kṣālayetsamyag malasnānamitīritam vibhāvyeṣṭamayaṃ sarvamāntaraṃ snānamācaret,निमज्य क्षालयेत्सम्यग् मलस्नानमितीरितम् विभाव्येष्टमयं सर्वमान्तरं स्नानमाचरेत्
1,66,21,anantā dityasaṃkāśaṃ nijabhūṣāyudhairyutam mantramūrtiṃ prabhuṃ smṛtvā tatpādodakasaṃbhavām,अनन्ता दित्यसंकाशं निजभूषायुधैर्युतम् मन्त्रमूर्तिं प्रभुं स्मृत्वा तत्पादोदकसंभवाम्
1,66,22,dhārāṃ ca brahmarandhreṇa praviśantīṃ nijāṃ tanum tayā saṃkṣālayetsarvamantarddehagataṃ malam,धारां च ब्रह्मरन्ध्रेण प्रविशन्तीं निजां तनुम् तया संक्षालयेत्सर्वमन्तर्द्देहगतं मलम्
1,66,23,tatkṣaṇādvirajā mantrī jāyate sphaṭikopamaḥ tataḥ śrautoktavidhinā snātvā mantrī samāhitaḥ,तत्क्षणाद्विरजा मन्त्री जायते स्फटिकोपमः ततः श्रौतोक्तविधिना स्नात्वा मन्त्री समाहितः
1,66,24,mantrasnānaṃ tataḥ kuryāttadvidhānamathocyate deśakālau ca saṃkīrtya prāṇāyāmaṣaḍaṅgakaiḥ,मन्त्रस्नानं ततः कुर्यात्तद्विधानमथोच्यते देशकालौ च संकीर्त्य प्राणायामषडङ्गकैः
1,66,25,kṛtvārkamaṇḍalāttīrthānyāhvayenmuṣṭimudrayā brahmāṇḍodaratīrthāni karaiḥ spṛṣṭāni te raveḥ,कृत्वार्कमण्डलात्तीर्थान्याह्वयेन्मुष्टिमुद्रया ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः स्पृष्टानि ते रवेः
1,66,26,tena satyena me deva dehi tīrthaṃ divākara,तेन सत्येन मे देव देहि तीर्थं दिवाकर
1,66,27,gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati narmade siṃdhukāveri jale 'sminsaṃnidhiṃ kuru,गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति नर्मदे सिंधुकावेरि जले ऽस्मिन्संनिधिं कुरु
1,66,28,ityāvāhya jale tāni sudhābījena yojayet gomudrayāmṛtīkṛtya kavacenāvaguṇṭhya ca,इत्यावाह्य जले तानि सुधाबीजेन योजयेत् गोमुद्रयामृतीकृत्य कवचेनावगुण्ठ्य च
1,66,29,saṃrakṣyāstreṇa tatpaścāccakramudrāṃ pradarśayet vahnyarkendumaṇḍalāni tatra saṃcitayedrudhaḥ,संरक्ष्यास्त्रेण तत्पश्चाच्चक्रमुद्रां प्रदर्शयेत् वह्न्यर्केन्दुमण्डलानि तत्र संचितयेद्रुधः
1,66,30,mantrayedarkamantreṇa sudhābījena tajjalam mūlena caikādaśadhā tatra saṃmantrya bhāvayet,मन्त्रयेदर्कमन्त्रेण सुधाबीजेन तज्जलम् मूलेन चैकादशधा तत्र संमन्त्र्य भावयेत्
1,66,31,pūjāyantraṃ ca tanmadhye svāntādāvāhya devatām snāpayitvārcayettāṃ ca mānasairupacārakaiḥ,पूजायन्त्रं च तन्मध्ये स्वान्तादावाह्य देवताम् स्नापयित्वार्चयेत्तां च मानसैरुपचारकैः
1,66,32,siṃhāsanasthāṃ tāṃ natvā tajjalaṃ praṇametsudhīḥ ādhāraḥ sarvabhātānāṃ viṣṇoratulatejasaḥ,सिंहासनस्थां तां नत्वा तज्जलं प्रणमेत्सुधीः आधारः सर्वभातानां विष्णोरतुलतेजसः
1,66,33,tadrūpāśca tato jātā āpastāḥ praṇamāmyaham iti natvā samārundhya saptacchidrāṇi sādhakaḥ,तद्रूपाश्च ततो जाता आपस्ताः प्रणमाम्यहम् इति नत्वा समारुन्ध्य सप्तच्छिद्राणि साधकः
1,66,34,nimajya salile tasminmūlaṃ devākṛtiṃ smaret nimajjyonmajjya triścaivaṃ siṃcetkaṃ kuṃbhamudrayā,निमज्य सलिले तस्मिन्मूलं देवाकृतिं स्मरेत् निमज्ज्योन्मज्ज्य त्रिश्चैवं सिंचेत्कं कुंभमुद्रया
1,66,35,trirmūlena caturmantrairabhiṣiñcennijāṃ tanum catvāro manavaste 'tra kathyante tāntrikā mune,त्रिर्मूलेन चतुर्मन्त्रैरभिषिञ्चेन्निजां तनुम् चत्वारो मनवस्ते ऽत्र कथ्यन्ते तान्त्रिका मुने
1,66,36,sisṛkṣornikhilaṃ viśvaṃ muhuḥ śukraṃ prajāpateḥ mātaraḥ sarvabhūtānāmāpo devyaḥ punantu mām,सिसृक्षोर्निखिलं विश्वं मुहुः शुक्रं प्रजापतेः मातरः सर्वभूतानामापो देव्यः पुनन्तु माम्
1,66,37,alakṣmīrmalarūpā yā sarvabhūteṣu saṃsthitā kṣālayanti ca tāṃ sparśādāpo devyaḥ punantu mām,अलक्ष्मीर्मलरूपा या सर्वभूतेषु संस्थिता क्षालयन्ति च तां स्पर्शादापो देव्यः पुनन्तु माम्
1,66,38,yanme keśeṣu daurbhāgyaṃ sīmante yañca mūrddhani lalāṭe karṇayorakṣṇorāpastaddhantu vo namaḥ,यन्मे केशेषु दौर्भाग्यं सीमन्ते यञ्च मूर्द्धनि ललाटे कर्णयोरक्ष्णोरापस्तद्धन्तु वो नमः
1,66,39,āyurārogyamaiśvaryamaripakṣakṣayaṃ śubham santoṣaḥ kṣāntirāstikyaṃ vidyā bhavatu vo namaḥ,आयुरारोग्यमैश्वर्यमरिपक्षक्षयं शुभम् सन्तोषः क्षान्तिरास्तिक्यं विद्या भवतु वो नमः
1,66,40,viprapādodakaṃ pītvā śālagrāmaśilājalam pibeddhiruddhaṃ no kuryādeṣāṃ tu niyato vidhiḥ,विप्रपादोदकं पीत्वा शालग्रामशिलाजलम् पिबेद्धिरुद्धं नो कुर्यादेषां तु नियतो विधिः
1,66,41,pṛthivyāṃ yāni tīrthāni dakṣāṅghrau tāni bhūsure sveṣṭadevaṃ samudvāsya mantrī mārtaṇḍamaṇḍale,पृथिव्यां यानि तीर्थानि दक्षाङ्घ्रौ तानि भूसुरे स्वेष्टदेवं समुद्वास्य मन्त्री मार्तण्डमण्डले
1,66,42,tatastīraṃ samāgatyaṃ vastraṃ saṃkṣālya yatnataḥ vāsasī paridhāyātha kuryātsandhyādikaṃ sudhīḥ,ततस्तीरं समागत्यं वस्त्रं संक्षाल्य यत्नतः वाससी परिधायाथ कुर्यात्सन्ध्यादिकं सुधीः
1,66,43,rogādyaśakto manujaḥ kuryāttatrāgharmaṣaṇam athavā bhasmanā snāto rajobhiścaiva vākṣamaḥ,रोगाद्यशक्तो मनुजः कुर्यात्तत्राघर्मषणम् अथवा भस्मना स्नातो रजोभिश्चैव वाक्षमः
1,66,44,atha sandhyādikaṃ kuryān sthitvā caivāsane śubhe keśavena tathā nārāyaṇena mādhavena ca,अथ सन्ध्यादिकं कुर्यान् स्थित्वा चैवासने शुभे केशवेन तथा नारायणेन माधवेन च
1,66,45,saṃprāśya toyaṃ govindaviṣṇubhyāṃ kṣālayetkarau madhusūdanatrivikramābhyāmoṣṭhau ca mārjayet,संप्राश्य तोयं गोविन्दविष्णुभ्यां क्षालयेत्करौ मधुसूदनत्रिविक्रमाभ्यामोष्ठौ च मार्जयेत्
1,66,46,vāmanaśrīdharābhyāṃ ca mukhaṃ hastau spṛśettataḥ hṛṣīkeśapadmanābhābhyāṃ spṛśeñcaraṇau tataḥ,वामनश्रीधराभ्यां च मुखं हस्तौ स्पृशेत्ततः हृषीकेशपद्मनाभाभ्यां स्पृशेञ्चरणौ ततः
1,66,47,dāmodareṇa mūrddhānaṃ mukhaṃ saṃkarṣaṇena ca vāsudevena pradyumnena spṛśennāsike tataḥ,दामोदरेण मूर्द्धानं मुखं संकर्षणेन च वासुदेवेन प्रद्युम्नेन स्पृशेन्नासिके ततः
1,66,48,aniruddhapuruṣottamābhyāṃ netre spṛśettataḥ adhokṣajanṛsiṃhābhyāṃ śravaṇe saṃspṛśettathā,अनिरुद्धपुरुषोत्तमाभ्यां नेत्रे स्पृशेत्ततः अधोक्षजनृसिंहाभ्यां श्रवणे संस्पृशेत्तथा
1,66,49,nābhiṃ spṛśedacyutena janārdanena vakṣasi hariṇā viṣṇunāṃsau ca vaiṣṇavācamanaṃ tvidam,नाभिं स्पृशेदच्युतेन जनार्दनेन वक्षसि हरिणा विष्णुनांसौ च वैष्णवाचमनं त्विदम्
1,66,50,praṇavādyairṅentasvāhāntaiḥ keśavādikanāmabhiḥ mukhe nasoḥ pradeśinyānāmayā netrakarṇayoḥ,प्रणवाद्यैर्ङेन्तस्वाहान्तैः केशवादिकनामभिः मुखे नसोः प्रदेशिन्यानामया नेत्रकर्णयोः
1,66,51,kaniṣṭhayā nābhideśaṃ sarvatrāṅguṣṭyojanam ātmavidyāśivaistattvaiḥ svāhāntaiḥ śaivamīritam,कनिष्ठया नाभिदेशं सर्वत्राङ्गुष्ट्योजनम् आत्मविद्याशिवैस्तत्त्वैः स्वाहान्तैः शैवमीरितम्
1,66,52,dīrghatrayenduyugvyomapūrvakaiśca pibejjalam ātmavidyāsivaireva śaivaṃ svāhāvasānikaiḥ,दीर्घत्रयेन्दुयुग्व्योमपूर्वकैश्च पिबेज्जलम् आत्मविद्यासिवैरेव शैवं स्वाहावसानिकैः
1,66,53,vāglajjāśrī mukhaiḥ proktaṃ śāktaṃ svāhāvasānikaiḥ vāglajjāśrīmukhaiḥ proktaṃ dvijācamanamarthadam,वाग्लज्जाश्री मुखैः प्रोक्तं शाक्तं स्वाहावसानिकैः वाग्लज्जाश्रीमुखैः प्रोक्तं द्विजाचमनमर्थदम्
1,66,54,tilakaṃ ca tataḥ kuryādbhāle suṣṭhu gadākṛti nandakaṃ hṛdaye śaṅkhacakre caiva bhujadvaye,तिलकं च ततः कुर्याद्भाले सुष्ठु गदाकृति नन्दकं हृदये शङ्खचक्रे चैव भुजद्वये
1,66,55,śārṅgabāṇaṃ mastake ca vinyasetkramaśaḥ sudhīḥ karṇamūle pārśvayośca pṛṣṭe nābhau kakudyapi,शार्ङ्गबाणं मस्तके च विन्यसेत्क्रमशः सुधीः कर्णमूले पार्श्वयोश्च पृष्टे नाभौ ककुद्यपि
1,66,56,evaṃ tu vaiṣṇavaḥ kuryānmṛdbhistīrthodbhavādibhiḥ agnihotrodbhavaṃ bhasma gṛhītvā tryaṃbakeṇa tu,एवं तु वैष्णवः कुर्यान्मृद्भिस्तीर्थोद्भवादिभिः अग्निहोत्रोद्भवं भस्म गृहीत्वा त्र्यंबकेण तु
1,66,57,kiṃvāgniriti mantreṇābhimantrya pañcamantrakaiḥ kramāttatpuruṣāghorasadyojātādināmabhiḥ,किंवाग्निरिति मन्त्रेणाभिमन्त्र्य पञ्चमन्त्रकैः क्रमात्तत्पुरुषाघोरसद्योजातादिनामभिः
1,66,58,pañca kuryātripuṇḍrāṇi bhālāṃsodarahṛtsu ca śaivaṃ śāktastrikoṇā bhaṃ nārīvadvā samācaret,पञ्च कुर्यात्रिपुण्ड्राणि भालांसोदरहृत्सु च शैवं शाक्तस्त्रिकोणा भं नारीवद्वा समाचरेत्
1,66,59,kṛtvā tu vaidikīṃ saṃdhyāṃ tāntrikīṃ ca samācaret ācamya vidhivanmantrī tīrthānyāvāhya pūrvavat,कृत्वा तु वैदिकीं संध्यां तान्त्रिकीं च समाचरेत् आचम्य विधिवन्मन्त्री तीर्थान्यावाह्य पूर्ववत्
1,66,60,tatastrivāraṃ darbheṇa bhūmau toyaṃ viniḥbhipet saptadhā tajjalenātha mūrddhānamabhiṣecayet,ततस्त्रिवारं दर्भेण भूमौ तोयं विनिःभिपेत् सप्तधा तज्जलेनाथ मूर्द्धानमभिषेचयेत्
1,66,61,tataśca prāṇānāyamya kṛtvā nyāsaṃ ṣaḍaṅgakam ādāya vāmahasteṃ'bu dakṣeṇācchādya pāṇinā,ततश्च प्राणानायम्य कृत्वा न्यासं षडङ्गकम् आदाय वामहस्तेंऽबु दक्षेणाच्छाद्य पाणिना
1,66,62,viyadvāyvagnitoyakṣmābījaiḥ saṃmantrya mantravit mūlena tasmāt ścotadbhirbindubhistattvamudrayā,वियद्वाय्वग्नितोयक्ष्माबीजैः संमन्त्र्य मन्त्रवित् मूलेन तस्मात् श्चोतद्भिर्बिन्दुभिस्तत्त्वमुद्रया
1,66,63,svaśiraḥ saptadhā prokṣyāvaśiṣṭaṃ tatpunarjalam kṛtvā tadakṣaraṃ mantrī nāsikāntikamānayet,स्वशिरः सप्तधा प्रोक्ष्यावशिष्टं तत्पुनर्जलम् कृत्वा तदक्षरं मन्त्री नासिकान्तिकमानयेत्
1,66,64,jalaṃ tejomayaṃ tañcākṛṣyāntaśceḍayā punaḥ prakṣālyāntargataṃ tena kalmaṣaṃ tajjalaṃ punaḥ,जलं तेजोमयं तञ्चाकृष्यान्तश्चेडया पुनः प्रक्षाल्यान्तर्गतं तेन कल्मषं तज्जलं पुनः
1,66,65,kṛṣṇavarṇaṃ piṅgalayā recayetsvāgratastathā kṣipedastreṇa tatpaścātkalpite kuliśopale,कृष्णवर्णं पिङ्गलया रेचयेत्स्वाग्रतस्तथा क्षिपेदस्त्रेण तत्पश्चात्कल्पिते कुलिशोपले
1,66,66,etaddhvi sarvapāpaghnaṃ proktaṃ caivāghamarṣaṇam tataśca hastau prakṣālya prāgvadācamya mantravit,एतद्ध्वि सर्वपापघ्नं प्रोक्तं चैवाघमर्षणम् ततश्च हस्तौ प्रक्षाल्य प्राग्वदाचम्य मन्त्रवित्
1,66,67,samutthāya ca mantrajñastāmrapātre sumādikam prakṣipyārghaṃ pradadyādvai mūlāntairmantramuccaran,समुत्थाय च मन्त्रज्ञस्ताम्रपात्रे सुमादिकम् प्रक्षिप्यार्घं प्रदद्याद्वै मूलान्तैर्मन्त्रमुच्चरन्
1,66,68,ravimaṇḍalasaṃsthāya devāyārghyaṃ prakalpayet dattvārghaṃ triranenātha devaṃ ravigataṃ smaret,रविमण्डलसंस्थाय देवायार्घ्यं प्रकल्पयेत् दत्त्वार्घं त्रिरनेनाथ देवं रविगतं स्मरेत्
1,66,69,svakalpoktāṃ ca gāyatrīṃ japedaṣṭottaraṃ śatam aṣṭāṃviṃśativāraṃ vā guhyetimanunārpayet,स्वकल्पोक्तां च गायत्रीं जपेदष्टोत्तरं शतम् अष्टांविंशतिवारं वा गुह्येतिमनुनार्पयेत्
1,66,70,udyadādityasaṃkāśāṃ pustakākṣakarāṃbujām kṛṣṇājināṃbarāṃ brāhmīṃ dhyāyettārāṅkite 'mbare,उद्यदादित्यसंकाशां पुस्तकाक्षकरांबुजाम् कृष्णाजिनांबरां ब्राह्मीं ध्यायेत्ताराङ्किते ऽम्बरे
1,66,71,madhyāhne varadāṃ devīṃ pārvatīṃ saṃsmaretparām śuklāṃbarāṃ vṛṣārūḍhāṃ trinetrāṃ ravibiṃbagām,मध्याह्ने वरदां देवीं पार्वतीं संस्मरेत्पराम् शुक्लांबरां वृषारूढां त्रिनेत्रां रविबिंबगाम्
1,66,72,varaṃ pāśaṃ ca śūlaṃ ca dadhānāṃ nṛkaroṭikām sāyāhne ratnabhūṣāḍhyāṃ pītakauśeyavāsasām,वरं पाशं च शूलं च दधानां नृकरोटिकाम् सायाह्ने रत्नभूषाढ्यां पीतकौशेयवाससाम्
1,66,73,śyāmaraṅgāṃ caturhastāṃ śaṅkhacakralasatkarām gadāpadmadharāṃ devīṃ sūryāsanakṛtāśrayām,श्यामरङ्गां चतुर्हस्तां शङ्खचक्रलसत्कराम् गदापद्मधरां देवीं सूर्यासनकृताश्रयाम्
1,66,74,tato devānṛṣīṃścaiva pitṝṃścāpi vidhānavit tarpayitvā sveṣṭadevaṃ tarpayetkalpamārgataḥ,ततो देवानृषींश्चैव पितॄंश्चापि विधानवित् तर्पयित्वा स्वेष्टदेवं तर्पयेत्कल्पमार्गतः
1,66,75,gurupaṅktiṃ ca saṃtarpyaṃ sāṃgaṃ sāvaraṇaṃ tathā sāyudhaṃ vainateyaṃ saṃtarpayāmīti tarpayet,गुरुपङ्क्तिं च संतर्प्यं सांगं सावरणं तथा सायुधं वैनतेयं संतर्पयामीति तर्पयेत्
1,66,76,nāradaṃ parvataṃ jiṣṇuṃ niśaṭhoddhavadārukān viṣvaksena ca śaileyaṃ vaiṣṇavaḥ paritarpayet,नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान् विष्वक्सेन च शैलेयं वैष्णवः परितर्पयेत्
1,66,77,evaṃ saṃtarpya viprendra dattvārdhyaṃ ca vivasvate pūjāgāraṃ samāgatya prakṣālyāṅghrī upaspṛśet,एवं संतर्प्य विप्रेन्द्र दत्त्वार्ध्यं च विवस्वते पूजागारं समागत्य प्रक्षाल्याङ्घ्री उपस्पृशेत्
1,66,78,agnihotrasthitānagnīn hutvopasthāya yatnataḥ pūjāsthalaṃ samāgatya dvārapūjāṃ samācaret,अग्निहोत्रस्थितानग्नीन् हुत्वोपस्थाय यत्नतः पूजास्थलं समागत्य द्वारपूजां समाचरेत्
1,66,79,gaṇeśaṃ corddhvaśākhāyāṃ mahālakṣmīṃ ca dakṣiṇe sarasvatīṃ vāmabhāge dakṣe vighneśvaraṃ punaḥ,गणेशं चोर्द्ध्वशाखायां महालक्ष्मीं च दक्षिणे सरस्वतीं वामभागे दक्षे विघ्नेश्वरं पुनः
1,66,80,kṣetrapālaṃ tathā vāme dakṣe gaṅgāṃ prapūjayet vāme ca yamunāṃ dakṣe dhātāraṃ vāmatastathā,क्षेत्रपालं तथा वामे दक्षे गङ्गां प्रपूजयेत् वामे च यमुनां दक्षे धातारं वामतस्तथा
1,66,81,vidhātāraṃ śaṅkhapadmanidhīṃśca vāmadakṣayoḥ dvārapālāṃstato 'bhyarcettattatkalpoditānsudhīḥ,विधातारं शङ्खपद्मनिधींश्च वामदक्षयोः द्वारपालांस्ततो ऽभ्यर्चेत्तत्तत्कल्पोदितान्सुधीः
1,66,82,nandaḥ sunandaścaṇḍaśca pracaṇḍaḥ pracalobalaḥ bhadraḥ subhadraścetyādyā vaiṣṇavā dvārapālakāḥ,नन्दः सुनन्दश्चण्डश्च प्रचण्डः प्रचलोबलः भद्रः सुभद्रश्चेत्याद्या वैष्णवा द्वारपालकाः
1,66,83,nandī bhṛṅgī riṭī skando gaṇeśomāmaheśvarāḥ vṛṣabhaśca mahākālaḥ śaivā vai dvārapālakāḥ,नन्दी भृङ्गी रिटी स्कन्दो गणेशोमामहेश्वराः वृषभश्च महाकालः शैवा वै द्वारपालकाः
1,66,84,brāhmayādyā mātaro 'ṣṭau tu śaktyo dvāḥsthitāḥ svayam seṃduḥ svanāmāgharṇādyā ṅenamoṃtā ime smṛtāḥ,ब्राह्मयाद्या मातरो ऽष्टौ तु शक्त्यो द्वाःस्थिताः स्वयम् सेंदुः स्वनामाघर्णाद्या ङेनमोंता इमे स्मृताः
1,66,85,tataḥ sthitvāsane dhīmānācamya prayataḥ śuciḥ divyāntarikṣabhaumāṃśca vighnānutsārya yatnataḥ,ततः स्थित्वासने धीमानाचम्य प्रयतः शुचिः दिव्यान्तरिक्षभौमांश्च विघ्नानुत्सार्य यत्नतः
1,66,86,keśavādyāṃ mātṛkāntu nyasedvaiṣṇavasattamaḥ keśavaḥ kīrtisaṃyuktaḥ kāntyā nārāyaṇastathā,केशवाद्यां मातृकान्तु न्यसेद्वैष्णवसत्तमः केशवः कीर्तिसंयुक्तः कान्त्या नारायणस्तथा
1,66,87,mādhavastuṣṭisahito govindaḥ puṣṭisaṃyutaḥ viṣṇustu dhṛtisaṃyuktaḥ śāntiyuṅmadhusūdanaḥ,माधवस्तुष्टिसहितो गोविन्दः पुष्टिसंयुतः विष्णुस्तु धृतिसंयुक्तः शान्तियुङ्मधुसूदनः
1,66,88,trivikramaḥ kriyāyukto vāmano dayitāyutaḥ śrīdharo medhayā yukto hṛṣīkiśaśca harṣayā,त्रिविक्रमः क्रियायुक्तो वामनो दयितायुतः श्रीधरो मेधया युक्तो हृषीकिशश्च हर्षया
1,66,89,padmanābhayutā śraddhā lajjā dāmodarānvitā vāsudevaśca lakṣmīyuk saṃkarṣaṇasarasvatī,पद्मनाभयुता श्रद्धा लज्जा दामोदरान्विता वासुदेवश्च लक्ष्मीयुक् संकर्षणसरस्वती
1,66,90,pradyumnaḥ prītisaṃyukto 'niruddho ratisaṃyutaḥ cakrī jayāyutaḥ paścādgadī durgāsamanvitaḥ,प्रद्युम्नः प्रीतिसंयुक्तो ऽनिरुद्धो रतिसंयुतः चक्री जयायुतः पश्चाद्गदी दुर्गासमन्वितः
1,66,91,śārṅgī tu prabhayā yuktaḥ khaḍgī yuktastu satyayā śaṅkhī caṇḍāsamāyukto halī vāṇīsamāyutaḥ,शार्ङ्गी तु प्रभया युक्तः खड्गी युक्तस्तु सत्यया शङ्खी चण्डासमायुक्तो हली वाणीसमायुतः
1,66,92,musalī ca bilāsinyā śūlī vijayayānvitaḥ pāśī virajayā yukto kuśī viśvāsamanvitaḥ,मुसली च बिलासिन्या शूली विजययान्वितः पाशी विरजया युक्तो कुशी विश्वासमन्वितः
1,66,93,mukundo vinatāyukto nandajaśca sunandayā nindī smṛtyā samāyukto naro vṛddhyā samanvitaḥ,मुकुन्दो विनतायुक्तो नन्दजश्च सुनन्दया निन्दी स्मृत्या समायुक्तो नरो वृद्ध्या समन्वितः
1,66,94,samṛddhiyuṅnarakajicchuddhiyukca hariḥ smṛtaḥ kṛṣṇo buddhyā yutaḥ satyo bhuktyā muktyātha sātvataḥ,समृद्धियुङ्नरकजिच्छुद्धियुक्च हरिः स्मृतः कृष्णो बुद्ध्या युतः सत्यो भुक्त्या मुक्त्याथ सात्वतः
1,66,95,saurikṣame sūrarame umāyukto janārdanaḥ bhūdharaḥ kledinīyukto viśvamūrtiśca klinnayā,सौरिक्षमे सूररमे उमायुक्तो जनार्दनः भूधरः क्लेदिनीयुक्तो विश्वमूर्तिश्च क्लिन्नया
1,66,96,vaikuṇṭho vasudhāyukto vasudaḥpuruṣottamaḥ balī tu parayā yukto balānujaparāyaṇe,वैकुण्ठो वसुधायुक्तो वसुदःपुरुषोत्तमः बली तु परया युक्तो बलानुजपरायणे
1,66,97,bālasūkṣme vṛṣaghnastu saṃdhyāyuk prajñayā vṛṣaḥ haṃsaḥ prabhāsamāyukto varāho niśayā yutaḥ,बालसूक्ष्मे वृषघ्नस्तु संध्यायुक् प्रज्ञया वृषः हंसः प्रभासमायुक्तो वराहो निशया युतः
1,66,98,vimalo dhārayā yukto nṛsiṃho vidyutā yutaḥ keśavādimātṛkāyā munirnārāyaṇo mataḥ,विमलो धारया युक्तो नृसिंहो विद्युता युतः केशवादिमातृकाया मुनिर्नारायणो मतः
1,66,99,amṛtādyā ca gāyatrī chando viṣṇuśca devatā cakrādyāyudhasaṃyuktaṃ kuṃbhādarśadharaṃ harim,अमृताद्या च गायत्री छन्दो विष्णुश्च देवता चक्राद्यायुधसंयुक्तं कुंभादर्शधरं हरिम्
1,66,100,lakṣmīyutaṃ vidyudābhaṃ bahubhūṣāyutaṃ bhajet evaṃ dhyātvā nyasecchaktiṃ śrīkāmapuṭitākṣaram,लक्ष्मीयुतं विद्युदाभं बहुभूषायुतं भजेत् एवं ध्यात्वा न्यसेच्छक्तिं श्रीकामपुटिताक्षरम्
1,66,101,vadettadviṣṇuśaktibhyāṃ hṛdayaṃ praṇavādikam tvagaṃsṛṅmāṃsamedo 'sthimajjāśukrāṇyasūnvadet,वदेत्तद्विष्णुशक्तिभ्यां हृदयं प्रणवादिकम् त्वगंसृङ्मांसमेदो ऽस्थिमज्जाशुक्राण्यसून्वदेत्
1,66,102,prāṇaṃ krodhaṃ tathā mabhyāmantānyādidaśasvapi eka maulau mukhe caika dvika netre dvikaṃ śrutau,प्राणं क्रोधं तथा मभ्यामन्तान्यादिदशस्वपि एक मौलौ मुखे चैक द्विक नेत्रे द्विकं श्रुतौ
1,66,103,nasordvayaṃ kapole ca dvayaṃ dve dviradacchade ekaṃ tu rasanāmūle grīvāyāmekameva ca,नसोर्द्वयं कपोले च द्वयं द्वे द्विरदच्छदे एकं तु रसनामूले ग्रीवायामेकमेव च
1,66,104,kavargaṃ dakṣiṇe bāhau cavargaṃ vāmabāhuke ṭatavargauṃ pādayostu paphau kuṅkṣidvaye nyaset,कवर्गं दक्षिणे बाहौ चवर्गं वामबाहुके टतवर्गौं पादयोस्तु पफौ कुङ्क्षिद्वये न्यसेत्
1,66,105,pṛṣṭhavaṃśe vamityuktaṃ nābhau bhaṃ hṛdaye tu mam yādisaptāpi dhātusthā haṃ prāṇe laṃ tathātmani,पृष्ठवंशे वमित्युक्तं नाभौ भं हृदये तु मम् यादिसप्तापि धातुस्था हं प्राणे लं तथात्मनि
1,66,106,kṣaṃ krodhe kramato nyasya viṣṇu pūjākṣamo bhavet pūrṇodaryā tu śrīkaṇṭho hyananto vijarānvitaḥ,क्षं क्रोधे क्रमतो न्यस्य विष्णु पूजाक्षमो भवेत् पूर्णोदर्या तु श्रीकण्ठो ह्यनन्तो विजरान्वितः
1,66,107,sūkṣmeśaḥ śālmalīyukto lolākṣīyuktrimātakaḥ maheśvaro vartulākṣyādhīṃśo vai dīrghaghoṇayā,सूक्ष्मेशः शाल्मलीयुक्तो लोलाक्षीयुक्त्रिमातकः महेश्वरो वर्तुलाक्ष्याधींशो वै दीर्घघोणया
1,66,108,dirghamukhyā bhārabhūtistithīśo gomukhīyutaḥ sthāvareśo dirghajihvāyugdharaḥ kuḍodarīyutaḥ,दिर्घमुख्या भारभूतिस्तिथीशो गोमुखीयुतः स्थावरेशो दिर्घजिह्वायुग्धरः कुडोदरीयुतः
1,66,109,urddhakeśyā tu jhiṇṭīśo bhautiko vikṛtāsyayā sadyo jvālāmukhīyuktolkāmukhyānugraho yutaḥ,उर्द्धकेश्या तु झिण्टीशो भौतिको विकृतास्यया सद्यो ज्वालामुखीयुक्तोल्कामुख्यानुग्रहो युतः
1,66,110,akrūra āsyayā yukto mahāseno vidyayā yutaḥ krodhīśaścamahākālyā caṇḍeśena sarasvatī,अक्रूर आस्यया युक्तो महासेनो विद्यया युतः क्रोधीशश्चमहाकाल्या चण्डेशेन सरस्वती
1,66,111,pañcāntakaḥ siddhagauryā yuktaścātha śirottamaḥ trailokyavidyayā yukto mantraśaktyaikarudrakaḥ,पञ्चान्तकः सिद्धगौर्या युक्तश्चाथ शिरोत्तमः त्रैलोक्यविद्यया युक्तो मन्त्रशक्त्यैकरुद्रकः
1,66,112,krūrmeśaḥ kamaṭhīyukto bhūtamātraikanetrakaḥ lambodaryā caturvakro hyajeśo drāviṇīyutaḥ,क्रूर्मेशः कमठीयुक्तो भूतमात्रैकनेत्रकः लम्बोदर्या चतुर्वक्रो ह्यजेशो द्राविणीयुतः
1,66,113,sarveśo nāgarīyuktaḥ someśaḥ khecarīyutaḥ maryādayā lāṅgalīśo dārukeśena rūpiṇī,सर्वेशो नागरीयुक्तः सोमेशः खेचरीयुतः मर्यादया लाङ्गलीशो दारुकेशेन रूपिणी
1,66,114,vāruṇyā tvarddhanārīśo umākānto gunīśvaraḥ kākodaryā tathāṣāḍhī pūtanāsaṃyukto mataḥ,वारुण्या त्वर्द्धनारीशो उमाकान्तो गुनीश्वरः काकोदर्या तथाषाढी पूतनासंयुक्तो मतः
1,66,115,daṇḍīśo bhadrakālīyutrīśo yoginīyutaḥ mīneśaḥ śaṅkhinīyukto meṣeśastarjayanīyutaḥ,दण्डीशो भद्रकालीयुत्रीशो योगिनीयुतः मीनेशः शङ्खिनीयुक्तो मेषेशस्तर्जयनीयुतः
1,66,116,lohitaḥ kālarātryā ca śikhīśaḥ kujanīyutaḥ chalagaṇḍaḥ kapardinyā dviraṇḍeśaśca vajrayā,लोहितः कालरात्र्या च शिखीशः कुजनीयुतः छलगण्डः कपर्दिन्या द्विरण्डेशश्च वज्रया
1,66,117,mahābalo jayāyukto balīśaḥ sumukheśvarī bhujaṅgo revatīyuktaḥ pinākī mādhavīyutaḥ,महाबलो जयायुक्तो बलीशः सुमुखेश्वरी भुजङ्गो रेवतीयुक्तः पिनाकी माधवीयुतः
1,66,118,khaḍgīśo vāruṇīyukto bakeśo vāyavīyutaḥ śvetorasko vidāriṇyā bhṛguḥ sahajayā yutaḥ,खड्गीशो वारुणीयुक्तो बकेशो वायवीयुतः श्वेतोरस्को विदारिण्या भृगुः सहजया युतः
1,66,119,lakulīśaśca lakṣmīyuk śiveśo vyāpinīyutaḥ saṃvartake mahāmāyā proktā śrīkaṇṭhamātṛkā,लकुलीशश्च लक्ष्मीयुक् शिवेशो व्यापिनीयुतः संवर्तके महामाया प्रोक्ता श्रीकण्ठमातृका
1,66,120,yatra svīśapadaṃ noktaṃ tatra sarvatra yojayet muniḥsyāddakṣiṇāmūrtirgāyatrīchanda īritam,यत्र स्वीशपदं नोक्तं तत्र सर्वत्र योजयेत् मुनिःस्याद्दक्षिणामूर्तिर्गायत्रीछन्द ईरितम्
1,66,121,devatā cārddhanārīśo viniyogo 'khilāptaye halo bījāni coktāni svarāḥ śaktaya īritāḥ,देवता चार्द्धनारीशो विनियोगो ऽखिलाप्तये हलो बीजानि चोक्तानि स्वराः शक्तय ईरिताः
1,66,122,kuryādbhṛgusthākāśena ṣaḍdīrghāḍhyena cāṅgakam bandhūkasvarṇavarṇāgaṃ varākṣāṅkuśapāśinam,कुर्याद्भृगुस्थाकाशेन षड्दीर्घाढ्येन चाङ्गकम् बन्धूकस्वर्णवर्णागं वराक्षाङ्कुशपाशिनम्
1,66,123,arddhenduśekharaṃ tryakṣaṃ devavandyaṃ vicintayet dhyātvaivaṃ śivaśaktīśca caturthī hṛdayāntim,अर्द्धेन्दुशेखरं त्र्यक्षं देववन्द्यं विचिन्तयेत् ध्यात्वैवं शिवशक्तीश्च चतुर्थी हृदयान्तिम्
1,66,124,saubījamātṛkāpūrve vinyasenmātṛkā sthale vighneśaśca hriyā yukto vighnarājaḥ śriyā yutaḥ,सौबीजमातृकापूर्वे विन्यसेन्मातृका स्थले विघ्नेशश्च ह्रिया युक्तो विघ्नराजः श्रिया युतः
1,66,125,vināyakastathā puṣṭyā śāntiyuktaḥ śivottamaḥ vighnakṛtsvastisaṃyukto vighnahartā sarasvatī,विनायकस्तथा पुष्ट्या शान्तियुक्तः शिवोत्तमः विघ्नकृत्स्वस्तिसंयुक्तो विघ्नहर्ता सरस्वती
1,66,126,svāhayā gaṇanāthaśca ekadantaḥ sumedhayā kāntyā yukto dvidantastu kāminyā gajavakrakaḥ,स्वाहया गणनाथश्च एकदन्तः सुमेधया कान्त्या युक्तो द्विदन्तस्तु कामिन्या गजवक्रकः
1,66,127,nirañjano mohinīyukkaparddītunaṭīyutaḥ dīrghajihvaḥ pārvatīyugjvālinyā śaṅkukarṇakaḥ,निरञ्जनो मोहिनीयुक्कपर्द्दीतुनटीयुतः दीर्घजिह्वः पार्वतीयुग्ज्वालिन्या शङ्कुकर्णकः
1,66,128,vṛṣadhvajo nandayā ca sureśyā gaṇanāyakaḥ gajendaḥ kāmarūpiṇyā śūrpakarṇastathomayā,वृषध्वजो नन्दया च सुरेश्या गणनायकः गजेन्दः कामरूपिण्या शूर्पकर्णस्तथोमया
1,66,129,virocanastejovatyā satyā lambodareṇa ca mahānandaśca vighneśyā caturmūrtisvarūpiṇī,विरोचनस्तेजोवत्या सत्या लम्बोदरेण च महानन्दश्च विघ्नेश्या चतुर्मूर्तिस्वरूपिणी
1,66,130,sadāśivaḥ kāmadayā hyāmodo madajihvayā dumukho bhūtisaṃyuktaḥ sumukho bhautikīyutaḥ,सदाशिवः कामदया ह्यामोदो मदजिह्वया दुमुखो भूतिसंयुक्तः सुमुखो भौतिकीयुतः
1,66,131,pramodadhaḥ sitayā yukta ekapādo ramāyutaḥ dvijihvo mahiṣīyukto jabhinyā śūranāmakaḥ,प्रमोदधः सितया युक्त एकपादो रमायुतः द्विजिह्वो महिषीयुक्तो जभिन्या शूरनामकः
1,66,132,vīro vikarṇayā yuktaḥ ṣaṇmukho bhṛkuṭīyutaḥ varado lajjayā vāmadevaṃśo dīrghaghoṇayā,वीरो विकर्णया युक्तः षण्मुखो भृकुटीयुतः वरदो लज्जया वामदेवंशो दीर्घघोणया
1,66,133,dhanurddharyā vakratuḍo dviṃraṇḍo yāminīyutaḥ senānī rātrisaṃyuktaḥ kāmāndho grāmaṇīyutaḥ,धनुर्द्धर्या वक्रतुडो द्विंरण्डो यामिनीयुतः सेनानी रात्रिसंयुक्तः कामान्धो ग्रामणीयुतः
1,66,134,mattaḥ śaśiprabhāyukto vimatto lolanetrayā mattavāhaścañcalayā jaṭī dīptisamanvitaḥ,मत्तः शशिप्रभायुक्तो विमत्तो लोलनेत्रया मत्तवाहश्चञ्चलया जटी दीप्तिसमन्वितः
1,66,135,muṃhī subhagayā yuktaḥ khaḍgī durbhagayā yutaḥ vareṇyaśca śivāyukto bhagayā vṛṣaketanaḥ,मुंही सुभगया युक्तः खड्गी दुर्भगया युतः वरेण्यश्च शिवायुक्तो भगया वृषकेतनः
1,66,136,bhakṣyapriyo bhaginyā ca gaṇeśo bhaginīyutaḥ meghanādaḥ subhagayā vyāpī syātkālarātriyuk,भक्ष्यप्रियो भगिन्या च गणेशो भगिनीयुतः मेघनादः सुभगया व्यापी स्यात्कालरात्रियुक्
1,66,137,gaṇeśvaraḥ kāliṅkayā proktā vighneśamātṛkāḥ gaṇeśamātṛkāyāstu gaṇo munibhirīritaḥ,गणेश्वरः कालिङ्कया प्रोक्ता विघ्नेशमातृकाः गणेशमातृकायास्तु गणो मुनिभिरीरितः
1,66,138,trivṛdgāyatrikāchando devaḥ śaktigaṇeśvaraḥ ṣaḍdīrghāḍhyena bījena kṛtvāṅgāni tataḥ smaret,त्रिवृद्गायत्रिकाछन्दो देवः शक्तिगणेश्वरः षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कृत्वाङ्गानि ततः स्मरेत्
1,66,139,pāṃśāṅkuśābhayavarāndadhānaṃ kañjahastayā patnyāśliṣṭaṃ raktatanuṃ trinetraṃ gaṇape bhavet,पांशाङ्कुशाभयवरान्दधानं कञ्जहस्तया पत्न्याश्लिष्टं रक्ततनुं त्रिनेत्रं गणपे भवेत्
1,66,140,evaṃ dhyātvā nyasetsvīyabījapūrvākṣarānvitam nivṛttiśca pratiṣṭhā ca vidyā śāntistatedhikāḥ,एवं ध्यात्वा न्यसेत्स्वीयबीजपूर्वाक्षरान्वितम् निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिस्ततेधिकाः
1,66,141,dīpikā recikā cāpi mocikā ca parābhidhā sūkṣmāsūkṣmāmṛtā jñānāmṛtā cāpyāyinī tathā,दीपिका रेचिका चापि मोचिका च पराभिधा सूक्ष्मासूक्ष्मामृता ज्ञानामृता चाप्यायिनी तथा
1,66,142,vyāpinī vyomarūpā cānantā sṛṣṭiḥ samṛddhikā smṛtirmedhā tataḥ kāntirlakṣmīrddhṛtiḥ sthirā sthitiḥ,व्यापिनी व्योमरूपा चानन्ता सृष्टिः समृद्धिका स्मृतिर्मेधा ततः कान्तिर्लक्ष्मीर्द्धृतिः स्थिरा स्थितिः
1,66,143,siddhirjarā pālinī ca kṣāntirīśvarīkā ratiḥ kāmiko varadā vātha hlādinī prītisaṃyutā,सिद्धिर्जरा पालिनी च क्षान्तिरीश्वरीका रतिः कामिको वरदा वाथ ह्लादिनी प्रीतिसंयुता
1,66,144,dīrghā tīkṣṇā tathā raudrā proktā nidrā ca tandrikā kṣudhā ca krodhinī paścākriyākārī samṛtyukā,दीर्घा तीक्ष्णा तथा रौद्रा प्रोक्ता निद्रा च तन्द्रिका क्षुधा च क्रोधिनी पश्चाक्रियाकारी समृत्युका
1,66,145,pītā śretāruṇā paścādasitānantayā yutā uktā kalāmātṛkaivaṃ tattadbhaktaḥ samācaret,पीता श्रेतारुणा पश्चादसितानन्तया युता उक्ता कलामातृकैवं तत्तद्भक्तः समाचरेत्
1,66,146,kalāyuṅmātṛkāyāstu muniḥ proktaḥ prajāpatiḥ gāyatrīchanda ākhyātaṃ devatā śāradābhidhā,कलायुङ्मातृकायास्तु मुनिः प्रोक्तः प्रजापतिः गायत्रीछन्द आख्यातं देवता शारदाभिधा
1,66,147,hrasvadīrghāntarasthaiśca tāraiḥ kuryātṣaḍaṅgakam padmacakraguṇaiṇāṃśca dadhatīṃ ca trilocanām,ह्रस्वदीर्घान्तरस्थैश्च तारैः कुर्यात्षडङ्गकम् पद्मचक्रगुणैणांश्च दधतीं च त्रिलोचनाम्
1,66,148,pañcavakrāṃ bhāratīṃ tāṃ muktābhūṣāṃ bhajetsudhīḥ dhyātvaivaṃ tārapūrvāṃ tāṃ nyasenṅantakalānvitām,पञ्चवक्रां भारतीं तां मुक्ताभूषां भजेत्सुधीः ध्यात्वैवं तारपूर्वां तां न्यसेन्ङन्तकलान्विताम्
1,66,149,tataśca mūlamantrasya ṣaḍaṅgāni samācaret hṛdayādicaturthyante jātīḥ saṃyojya vinyaset,ततश्च मूलमन्त्रस्य षडङ्गानि समाचरेत् हृदयादिचतुर्थ्यन्ते जातीः संयोज्य विन्यसेत्
1,66,150,namaḥ svāhā vaṣaṭ huṃ vauṣaṭ phaṭ jātaya īritāḥ tato dhyātveṣṭadevaṃ taṃ bhūṣāyudhasamanvitam,नमः स्वाहा वषट् हुं वौषट् फट् जातय ईरिताः ततो ध्यात्वेष्टदेवं तं भूषायुधसमन्वितम्
1,66,151,nyasyāṅgaṣaṭkaṃ tanmūrtauṃ tataḥ pūjanamārabhet,न्यस्याङ्गषट्कं तन्मूर्तौं ततः पूजनमारभेत्
1,67,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge buhadupākhyāne tṛtīyapāde saṃdhyādinirūpaṇaṃ nāma ṣaṭṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca atha vakṣye devapūjāṃ sādhakābhīṣṭasiddhidām trikoṇaṃ caturasraṃ vā vāmabhāge prakalpya ca,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बुहदुपाख्याने तृतीयपादे संध्यादिनिरूपणं नाम षट्षष्टितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथ वक्ष्ये देवपूजां साधकाभीष्टसिद्धिदाम् त्रिकोणं चतुरस्रं वा वामभागे प्रकल्प्य च
1,67,2,sampūjyā sreṇa saṃkṣālya hṛdādhāraṃ nidhāya ca tatrāgnimaṇḍalaṃ cedvā pātraṃ saṃkṣālya cāsrataḥ,सम्पूज्या स्रेण संक्षाल्य हृदाधारं निधाय च तत्राग्निमण्डलं चेद्वा पात्रं संक्षाल्य चास्रतः
1,67,3,ādhāre nāmasaṃ sthāpya tatra cedravimaṇḍalam klimamātṛkā pūlamuñcaranpūrapejjalaiḥ,आधारे नामसं स्थाप्य तत्र चेद्रविमण्डलम् क्लिममातृका पूलमुञ्चरन्पूरपेज्जलैः
1,67,4,catreñjumaṇḍalaṃ prārcya tīrthānyāvāhya pūrvavat gomudrayāmṛtīkṛtya kavacenāvaguṇṭhayet,चत्रेञ्जुमण्डलं प्रार्च्य तीर्थान्यावाह्य पूर्ववत् गोमुद्रयामृतीकृत्य कवचेनावगुण्ठयेत्
1,67,5,saṃkṣālyāsreṇa praṇavaṃ taduparyaṣṭadhā japet sāmānyārghamidaṃ proktaṃ sarvasiddhikaraṃ nṛṇām,संक्षाल्यास्रेण प्रणवं तदुपर्यष्टधा जपेत् सामान्यार्घमिदं प्रोक्तं सर्वसिद्धिकरं नृणाम्
1,67,6,tajjalaṃ rkicidudūdhṛtya prokṣiṇyā sādhakottamaḥ ātmānaṃ yāgavastūni tena saṃprokṣayetputhak,तज्जलं र्किचिदुदूधृत्य प्रोक्षिण्या साधकोत्तमः आत्मानं यागवस्तूनि तेन संप्रोक्षयेत्पुथक्
1,67,7,ātmavāmāgrataḥ kuryātṣaṭṭkoṇāntasrikoṇakam caturasreṇa saṃveṣṭya saṃkṣālyārghodakena ca,आत्मवामाग्रतः कुर्यात्षट्ट्कोणान्तस्रिकोणकम् चतुरस्रेण संवेष्ट्य संक्षाल्यार्घोदकेन च
1,67,8,tatastu sādhakaśreṣṭhaḥ staṃbhayecchaṅkhamudrayā āgneyādiṣu koṇeṣu hṛdādyaṅgacatuṣṭayam,ततस्तु साधकश्रेष्ठः स्तंभयेच्छङ्खमुद्रया आग्नेयादिषु कोणेषु हृदाद्यङ्गचतुष्टयम्
1,67,9,netraṃ madhye dikṣu cāsraṃ trikoṇe pūjayettataḥ mūlakhaṇḍatrayenāthādhāraśaktiṃ tu madhyagām,नेत्रं मध्ये दिक्षु चास्रं त्रिकोणे पूजयेत्ततः मूलखण्डत्रयेनाथाधारशक्तिं तु मध्यगाम्
1,67,10,evaṃ saṃpūjya vidhivadasraṃsaṃkṣālitaṃ hṛdā pratiṣṭāpya tripadikāṃ pūjayenmanunāmunā,एवं संपूज्य विधिवदस्रंसंक्षालितं हृदा प्रतिष्टाप्य त्रिपदिकां पूजयेन्मनुनामुना
1,67,11,maṃ vahnimaṇḍalā yeti tato deśakalātmane amukārdhyeti pātrānte sanāpahṛdayoṃ'time,मं वह्निमण्डला येति ततो देशकलात्मने अमुकार्ध्येति पात्रान्ते सनापहृदयोंऽतिमे
1,67,12,caturviṃśativarṇo 'yamādhārasyārcane manuḥ svamantrakṣālitaṃ śaraṃvaṃ saṃsyāpyāya samarcayet,चतुर्विंशतिवर्णो ऽयमाधारस्यार्चने मनुः स्वमन्त्रक्षालितं शरंवं संस्याप्याय समर्चयेत्
1,67,13,tāraḥ kārṃmamahāṃste tu tato jalacarāya ca varma phaṭ hṛdayaṃ pāñcajanyāya hṛdayaṃ maneḥ,तारः कार्ंममहांस्ते तु ततो जलचराय च वर्म फट् हृदयं पाञ्चजन्याय हृदयं मनेः
1,67,14,tatrārkamaṇḍalāyeti dvādaśānte kalāramane amukārdhyeti pātrānte namontastryakṣivarṇavān,तत्रार्कमण्डलायेति द्वादशान्ते कलारमने अमुकार्ध्येति पात्रान्ते नमोन्तस्त्र्यक्षिवर्णवान्
1,67,15,sampūjya tena tatrārceddvādaśārkakalāḥ kramāt tataḥ śuddhajalairmūlaṃ vilomamātṛkāṃ paṭhan,सम्पूज्य तेन तत्रार्चेद्द्वादशार्ककलाः क्रमात् ततः शुद्धजलैर्मूलं विलोममातृकां पठन्
1,67,16,śaṅkhamāpūrayettasminpūjayenmanunāmunā oṃ somamaṇḍalāyeti ṣoḍaśānte kalātmane,शङ्खमापूरयेत्तस्मिन्पूजयेन्मनुनामुना ॐ सोममण्डलायेति षोडशान्ते कलात्मने
1,67,17,amukārdhyāmṛtāyeti hṛnmanuścārdhyapūjane tatra ṣoḍaśasaṃkhyākā yajeñcandramasaḥ kalāḥ,अमुकार्ध्यामृतायेति हृन्मनुश्चार्ध्यपूजने तत्र षोडशसंख्याका यजेञ्चन्द्रमसः कलाः
1,67,18,tatastu tīrthānyāvāhya gaṅge cetyādipūrvavat gomudrayāmṛtīkṛtyācchādayenmatsmamudrayā,ततस्तु तीर्थान्यावाह्य गङ्गे चेत्यादिपूर्ववत् गोमुद्रयामृतीकृत्याच्छादयेन्मत्स्ममुद्रया
1,67,19,kavacenāvaguṇṭhyātha rakṣedastreṇa tatpunaḥ cintayitveṣṭadevaṃ ca tato mudrāḥ pradarśayet,कवचेनावगुण्ठ्याथ रक्षेदस्त्रेण तत्पुनः चिन्तयित्वेष्टदेवं च ततो मुद्राः प्रदर्शयेत्
1,67,20,śaṅkhamauśalacakākhyāḥ paramīkaraṇaṃ tataḥ mahāmudrāṃ yonimudrāṃ darśayetkramataḥ sudhīḥ,शङ्खमौशलचकाख्याः परमीकरणं ततः महामुद्रां योनिमुद्रां दर्शयेत्क्रमतः सुधीः
1,67,21,gāruḍī gālinī caiva mukhye mudre prakīrtite gandhapuṣpādibhistatra pūjayeddevatāṃ smaranaṭ,गारुडी गालिनी चैव मुख्ये मुद्रे प्रकीर्तिते गन्धपुष्पादिभिस्तत्र पूजयेद्देवतां स्मरनट्
1,67,22,aṣṭakṛtvo japenmūlaṃ praṇavaṃ cāṣṭadhā tathā śaṅkhāddakṣiṇadigbhāge prokṣaṇīpātramādiśet,अष्टकृत्वो जपेन्मूलं प्रणवं चाष्टधा तथा शङ्खाद्दक्षिणदिग्भागे प्रोक्षणीपात्रमादिशेत्
1,67,23,prokṣaṇyāṃ tajjalaṃ kiñcitkṛtvātmānaṃ tridhā tataḥ ātmatattvātmane hṛñca vidyātattvātmane namaḥ,प्रोक्षण्यां तज्जलं किञ्चित्कृत्वात्मानं त्रिधा ततः आत्मतत्त्वात्मने हृञ्च विद्यातत्त्वात्मने नमः
1,67,24,śivatattvātmane hṛñca ityetairmanubhistribhiḥ prokṣetpuṣpākṣataiścāpi maṇḍalaṃ vidhivatsudhīḥ,शिवतत्त्वात्मने हृञ्च इत्येतैर्मनुभिस्त्रिभिः प्रोक्षेत्पुष्पाक्षतैश्चापि मण्डलं विधिवत्सुधीः
1,67,25,athavā mūlagāyatryā pūjādravyāṇi prokṣayet pādyārdhyācamanūyārthaṃ madhuparkārthamapyuta,अथवा मूलगायत्र्या पूजाद्रव्याणि प्रोक्षयेत् पाद्यार्ध्याचमनूयार्थं मधुपर्कार्थमप्युत
1,67,26,pātrāṇyādhārayuktāni sthāpayedvidhinā puraḥ pādyaṃ śyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntajalaiḥ smṛtam,पात्राण्याधारयुक्तानि स्थापयेद्विधिना पुरः पाद्यं श्यामाकदूर्वाब्जविष्णुक्रान्तजलैः स्मृतम्
1,67,27,ardhyaṃ puṣpākṣatayavaiḥ kuśāgratilasarṣapaiḥ gandhadūrvādalaiḥ proktaṃ tataścācamanīyakam,अर्ध्यं पुष्पाक्षतयवैः कुशाग्रतिलसर्षपैः गन्धदूर्वादलैः प्रोक्तं ततश्चाचमनीयकम्
1,67,28,jātīphalaṃ ca kaṅkolaṃ lavaṅgaṃ ca jalānvitam kṣaudrājyadadhisaṃmiśraṃ madhuparkasamīritam,जातीफलं च कङ्कोलं लवङ्गं च जलान्वितम् क्षौद्राज्यदधिसंमिश्रं मधुपर्कसमीरितम्
1,67,29,ekasminnathavā pātre pādyādīni prakalpayet śaṅkarārkārcane śaṅkhamayenaiva praśasyate,एकस्मिन्नथवा पात्रे पाद्यादीनि प्रकल्पयेत् शङ्करार्कार्चने शङ्खमयेनैव प्रशस्यते
1,67,30,śvetākṛṣṇāruṇāpītāśyāmāraktāsitāsitāḥ raktāṃbarābhayakarādhyeyāḥspuḥ pīṭhaśaktayaḥ,श्वेताकृष्णारुणापीताश्यामारक्तासितासिताः रक्तांबराभयकराध्येयाःस्पुः पीठशक्तयः
1,67,31,svarṇādilikhite yantre śālagrāme maṇau tathā vidhinā sthāpitāyāṃ vā pratimāyāṃ prapūjayet,स्वर्णादिलिखिते यन्त्रे शालग्रामे मणौ तथा विधिना स्थापितायां वा प्रतिमायां प्रपूजयेत्
1,67,32,aṅguṣṭādivitastyantamānā svarṇādidhātubhiḥ nirmitā śubhadā gehe pūjanāya dine dine,अङ्गुष्टादिवितस्त्यन्तमाना स्वर्णादिधातुभिः निर्मिता शुभदा गेहे पूजनाय दिने दिने
1,67,33,vakrāṃ dagdhāṃ khaṇḍitāṃ ca bhinnamūrddhadṛśaṃ punanaḥ spaṣṭāṃ vāpya ntyajādyaiśca pratimāṃ naiva pūjayet,वक्रां दग्धां खण्डितां च भिन्नमूर्द्धदृशं पुननः स्पष्टां वाप्य न्त्यजाद्यैश्च प्रतिमां नैव पूजयेत्
1,67,34,bāṇādiliṅge vābhyarcetsarvalakṣaṇalakṣite mūlena mūrtiṃ saṃkalpya dhyātvā devaṃ yathoditam,बाणादिलिङ्गे वाभ्यर्चेत्सर्वलक्षणलक्षिते मूलेन मूर्तिं संकल्प्य ध्यात्वा देवं यथोदितम्
1,67,35,āvāhā pūjayetasyāṃ parivāragaṇaiḥ saha śālagrāme sthāpitāyāṃ nāvāhanavisarjane,आवाहा पूजयेतस्यां परिवारगणैः सह शालग्रामे स्थापितायां नावाहनविसर्जने
1,67,36,puṣpāñjaliṃ samādāya dhyātvā mantramudīrayet,पुष्पाञ्जलिं समादाय ध्यात्वा मन्त्रमुदीरयेत्
1,67,37,ātmasaṃsthamajaṃ śuddhaṃ tvāmahaṃ parameśvara araṇyāmiva havyāśaṃ mūrtāvāvāhayāmyaham,आत्मसंस्थमजं शुद्धं त्वामहं परमेश्वर अरण्यामिव हव्याशं मूर्तावावाहयाम्यहम्
1,67,38,taveyaṃ hi mahāmūrtistasyāṃ tvāṃ sarvagaṃ prabho bhaktirevahasamākṛṣṭaṃ dīpavatsthāpayāmyaham,तवेयं हि महामूर्तिस्तस्यां त्वां सर्वगं प्रभो भक्तिरेवहसमाकृष्टं दीपवत्स्थापयाम्यहम्
1,67,39,sarvāntaryāmiṇe devaṃ sarvabījamaya śubham ravātmasthaāya paraṃ śuddhamāsanaṃ kalpayāvyaham,सर्वान्तर्यामिणे देवं सर्वबीजमय शुभम् रवात्मस्थआय परं शुद्धमासनं कल्पयाव्यहम्
1,67,40,ananyā tava deveśa mūrtiśaktiriyaṃ prabho sāṃnidhyaṃ kuru tasyāṃ tvaṃ bhaktānugrāhakāraka,अनन्या तव देवेश मूर्तिशक्तिरियं प्रभो सांनिध्यं कुरु तस्यां त्वं भक्तानुग्राहकारक
1,67,41,ajñānājuca mattattvādvaikalyātsādhanasya ca yadyapūrṇaṃ bhavetkalpaṃ katathāpyabhimukho bhava,अज्ञानाजुच मत्तत्त्वाद्वैकल्यात्साधनस्य च यद्यपूर्णं भवेत्कल्पं कतथाप्यभिमुखो भव
1,67,42,dṛśā pūyūṣavarṣiṇyā pūrayanyajñaviṣṭare mūrtauṃ vā yajñasaṃpūrtyai sthito bhava maheśvara,दृशा पूयूषवर्षिण्या पूरयन्यज्ञविष्टरे मूर्तौं वा यज्ञसंपूर्त्यै स्थितो भव महेश्वर
1,67,43,abhaktavāṅmanaścakṣuḥ śrotradūrāyitadyute svatejaḥ pañjareṇāśu veṣṭito bhava sarvataḥ,अभक्तवाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रदूरायितद्युते स्वतेजः पञ्जरेणाशु वेष्टितो भव सर्वतः
1,67,44,yasya darśanāmicchanti devāḥ svābhīṣṭasiddhaye tasmai te parameśāya svāgataṃ svāgataṃ ca me,यस्य दर्शनामिच्छन्ति देवाः स्वाभीष्टसिद्धये तस्मै ते परमेशाय स्वागतं स्वागतं च मे
1,67,45,kṛtārtho 'nugṛhīto 'smi saphalaṃ jīvitaṃ mama āgato devadeveśaḥ sukhāgatamidaṃ punaḥ,कृतार्थो ऽनुगृहीतो ऽस्मि सफलं जीवितं मम आगतो देवदेवेशः सुखागतमिदं पुनः
1,67,46,yadbhaktileptasaṃparkātparamānandasaṃbhavaḥ tasmai me paraṇābjāya pādyaṃ śuddhāya kalpyate,यद्भक्तिलेप्तसंपर्कात्परमानन्दसंभवः तस्मै मे परणाब्जाय पाद्यं शुद्धाय कल्प्यते
1,67,47,vedānāmapi vedāya devānāṃ devatātmane ācāmaṃ kalpayāmīśa śuddhānāṃ śuddhihetave,वेदानामपि वेदाय देवानां देवतात्मने आचामं कल्पयामीश शुद्धानां शुद्धिहेतवे
1,67,48,tāpatrayahara divyaṃ paramānandalakṣaṇam tāpatrayavinirmuktyai tavārghyaṃ kalpayāmyaham,तापत्रयहर दिव्यं परमानन्दलक्षणम् तापत्रयविनिर्मुक्त्यै तवार्घ्यं कल्पयाम्यहम्
1,67,49,sarvakāluṣyahīnāya paripūrṇasukhātmane madhuparkamidaṃ deva kalpayāmi prasīda me,सर्वकालुष्यहीनाय परिपूर्णसुखात्मने मधुपर्कमिदं देव कल्पयामि प्रसीद मे
1,67,50,avacchiṣṭo 'pyaśucirvāpi yasya smaraṇamātrataḥ śuddhimāpnoti tasmai te punarācamanīyakam,अवच्छिष्टो ऽप्यशुचिर्वापि यस्य स्मरणमात्रतः शुद्धिमाप्नोति तस्मै ते पुनराचमनीयकम्
1,67,51,snehaṃ gṛhāṇa snehena lokanātha mahāśaya sarvalokeṣu śuddhātmandadāmi snehamuttamam,स्नेहं गृहाण स्नेहेन लोकनाथ महाशय सर्वलोकेषु शुद्धात्मन्ददामि स्नेहमुत्तमम्
1,67,52,paramānandabodhābdhinimagnanijamūrtaye sāṃgopāṅgamidaṃ snānaṃ kalpayāmyahamīśa te sahasraṃ vā śataṃ vāpi yathāśaktyādareṇa ca,परमानन्दबोधाब्धिनिमग्ननिजमूर्तये सांगोपाङ्गमिदं स्नानं कल्पयाम्यहमीश ते सहस्रं वा शतं वापि यथाशक्त्यादरेण च
1,67,53,gandhapuṣpādikairīśa manunāṃ cābhiṣiñcet,गन्धपुष्पादिकैरीश मनुनां चाभिषिञ्चेत्
1,67,54,māyāci trapaṭacchannanijaguhyorutejase nirāvaraṇavijñāna vāsaste kalpayāmyaham,मायाचि त्रपटच्छन्ननिजगुह्योरुतेजसे निरावरणविज्ञान वासस्ते कल्पयाम्यहम्
1,67,55,yamāśritya ma hāmāyā jagatsaṃmohinī sadā tasmai te parameśāya kalpayāmyuttarīyakam,यमाश्रित्य म हामाया जगत्संमोहिनी सदा तस्मै ते परमेशाय कल्पयाम्युत्तरीयकम्
1,67,56,raktaṃ śaktyarkavighneṣu pītaṃviṣṇau sitaṃ śive tailādidūṣitaṃ jīrṇaṃ sacchidraṃ malinaṃ tyajet,रक्तं शक्त्यर्कविघ्नेषु पीतंविष्णौ सितं शिवे तैलादिदूषितं जीर्णं सच्छिद्रं मलिनं त्यजेत्
1,67,57,yasya śaktitrayeṇadaṃ saṃprītamakhilaṃ jagat yajñasūtrāya tasmai te yajñasūtraṃ prakalpaye,यस्य शक्तित्रयेणदं संप्रीतमखिलं जगत् यज्ञसूत्राय तस्मै ते यज्ञसूत्रं प्रकल्पये
1,67,58,svabhāvasundarāṅgāya nānāśaktyāśrayāya te bhūṣaṇāni vicitrāṇi kalpayāmyamarārcita,स्वभावसुन्दराङ्गाय नानाशक्त्याश्रयाय ते भूषणानि विचित्राणि कल्पयाम्यमरार्चित
1,67,59,paramānandasaurabhyaparipūrṇadigantaram gṛhāṇa parama gandha kṛpayā parameśvara,परमानन्दसौरभ्यपरिपूर्णदिगन्तरम् गृहाण परम गन्ध कृपया परमेश्वर
1,67,60,turīyavanasaṃbhūtaṃ nānāguṇamanoharam amandasaurabhapuṣpaṃ gṛhyatāmidamuttamam japākṣatārkadhattūrānviṣṇau naivārpayetkvacit,तुरीयवनसंभूतं नानागुणमनोहरम् अमन्दसौरभपुष्पं गृह्यतामिदमुत्तमम् जपाक्षतार्कधत्तूरान्विष्णौ नैवार्पयेत्क्वचित्
1,67,61,ketakīṃ kuṭajaṃ kundaṃ bandhūkaṃ kesaraṃ japām mālatīpuṣpaka caiva nārpayettu maheśvare,केतकीं कुटजं कुन्दं बन्धूकं केसरं जपाम् मालतीपुष्पक चैव नार्पयेत्तु महेश्वरे
1,67,62,mātuliṅgaṃ ca tagaraṃ ravau naivārpayetkvacit śaktau dūrvārkamandārān gaṇeśe tulasīṃ tyajet,मातुलिङ्गं च तगरं रवौ नैवार्पयेत्क्वचित् शक्तौ दूर्वार्कमन्दारान् गणेशे तुलसीं त्यजेत्
1,67,63,sarojinīdamanakau tathā marubakaḥ kuśaḥ viṣṇukrāntā nāgavallī dūrvāpāmārgadāḍimau,सरोजिनीदमनकौ तथा मरुबकः कुशः विष्णुक्रान्ता नागवल्ली दूर्वापामार्गदाडिमौ
1,67,64,dhātrī muniyutānāṃ ca patrairdevārcanaṃ caret kadalī badarī dhātrī tintiṇī bījapūrakam,धात्री मुनियुतानां च पत्रैर्देवार्चनं चरेत् कदली बदरी धात्री तिन्तिणी बीजपूरकम्
1,67,65,āmradāḍimajaṃbīrajaṃbūpanasabhūruhāḥ eteṣāṃ tu phalaiḥ kuryāddevatāpūjanaṃ budhaḥ,आम्रदाडिमजंबीरजंबूपनसभूरुहाः एतेषां तु फलैः कुर्याद्देवतापूजनं बुधः
1,67,66,śuṣkaistu nārcayeddevaṃ patraiḥ puṣpaiḥ phalairapi,शुष्कैस्तु नार्चयेद्देवं पत्रैः पुष्पैः फलैरपि
1,67,67,dhātrī khadirabitvānāṃ tamālasya dalāni ca chinnabhinnānyapi mune na dūṣyāṇi jagurbudhāḥ,धात्री खदिरबित्वानां तमालस्य दलानि च छिन्नभिन्नान्यपि मुने न दूष्याणि जगुर्बुधाः
1,67,68,padmamāmalakaṃ tiṣṭecchuddhaṃ caiva dinatrayam sarvadā tulasī śuddhā bilvapatrāṇi vai tathā,पद्ममामलकं तिष्टेच्छुद्धं चैव दिनत्रयम् सर्वदा तुलसी शुद्धा बिल्वपत्राणि वै तथा
1,67,69,palāśakāśakusumaistamālatulasīdalaiḥ chātrīdalaiśca dūrvābhirnārcayejjagadaṃbikām,पलाशकाशकुसुमैस्तमालतुलसीदलैः छात्रीदलैश्च दूर्वाभिर्नार्चयेज्जगदंबिकाम्
1,67,70,nārpayetkusumaṃ patraṃ phalaṃ deve hyadhomukham puṣpapatrādikaṃ vipra yathotpannaṃ tathārpayet,नार्पयेत्कुसुमं पत्रं फलं देवे ह्यधोमुखम् पुष्पपत्रादिकं विप्र यथोत्पन्नं तथार्पयेत्
1,67,71,vanaspatirasaṃ divyaṃ gandhāḍhyaṃ sumanoharam āghreyaṃ devadeveśa dhūpaṃ bhaktyā gṛhāma me,वनस्पतिरसं दिव्यं गन्धाढ्यं सुमनोहरम् आघ्रेयं देवदेवेश धूपं भक्त्या गृहाम मे
1,67,72,suprakāśaṃ mahādīpaṃ sarvadā timirāpaham ghṛtavartisamāyuktaṃ gṛhāṇa mama satkṛtam,सुप्रकाशं महादीपं सर्वदा तिमिरापहम् घृतवर्तिसमायुक्तं गृहाण मम सत्कृतम्
1,67,73,annaṃ caturvidhaṃ svādu rasaiḥ ṣaḍbhiḥ samanvitam bhaktyā gṛhāṇa me deva naivedyantuṣṭidaṃsadā,अन्नं चतुर्विधं स्वादु रसैः षड्भिः समन्वितम् भक्त्या गृहाण मे देव नैवेद्यन्तुष्टिदंसदा
1,67,74,nāgavallīdalaṃ śreṣṭhaṃ pūgakhadiracūrṇayuk karpūrādisugandhāḍhyaṃ yaddattaṃ tadgṛhāṇa me,नागवल्लीदलं श्रेष्ठं पूगखदिरचूर्णयुक् कर्पूरादिसुगन्धाढ्यं यद्दत्तं तद्गृहाण मे
1,67,75,dadyātpuṣpāñjaliṃ paścātkuryādāvaraṇārcanam,दद्यात्पुष्पाञ्जलिं पश्चात्कुर्यादावरणार्चनम्
1,67,76,yadāśābhimukho bhūtvā pūjanaṃ tu samācaret saiva prācī tu vijñeyā tato 'nyā vidiśo daśa,यदाशाभिमुखो भूत्वा पूजनं तु समाचरेत् सैव प्राची तु विज्ञेया ततो ऽन्या विदिशो दश
1,67,77,keśareṣvagnikoṇādi hṛdayādīni pūjayet netramagre dikṣu cāstraṃ aṅgamantrairyathākramam,केशरेष्वग्निकोणादि हृदयादीनि पूजयेत् नेत्रमग्रे दिक्षु चास्त्रं अङ्गमन्त्रैर्यथाक्रमम्
1,67,78,śuklaśvetasitaśyāmakṛṣṇaraktārciṣaḥ kramāt varābhayakarā dhyeyāḥ svasvadikṣvaṃ gaśaktayaḥ,शुक्लश्वेतसितश्यामकृष्णरक्तार्चिषः क्रमात् वराभयकरा ध्येयाः स्वस्वदिक्ष्वं गशक्तयः
1,67,79,amukāvaraṇānte tu devatā iti saṃvadet sālaṅkārāstataḥ paścātsāṃgāḥ saparicārikāḥ,अमुकावरणान्ते तु देवता इति संवदेत् सालङ्कारास्ततः पश्चात्सांगाः सपरिचारिकाः
1,67,80,savāhanāḥ sāyudhāśca tataḥ sarvo pacārakaiḥ saṃpūjitāstarpitāśca varadāḥ saṃtvidaṃ paṭhet,सवाहनाः सायुधाश्च ततः सर्वो पचारकैः संपूजितास्तर्पिताश्च वरदाः संत्विदं पठेत्
1,67,81,mūlānte ca samuñcārya divatāyai nivedayet abhīṣṭasiddhiṃ me dehi śaraṇāgatavatsala,मूलान्ते च समुञ्चार्य दिवतायै निवेदयेत् अभीष्टसिद्धिं मे देहि शरणागतवत्सल
1,67,82,bhaktayā samarpaye tubhyamamukāvaraṇārcanam ityuñcārya kṣipetpuṣpāñjaliṃ devasya mastake,भक्तया समर्पये तुभ्यममुकावरणार्चनम् इत्युञ्चार्य क्षिपेत्पुष्पाञ्जलिं देवस्य मस्तके
1,67,83,tatastvabhyarcyanīyāḥ syuḥ kalpoktāścāvṛtīḥ kramāt sāyudhāṃstata indrādyānsvasvadikṣu prapūjayet,ततस्त्वभ्यर्च्यनीयाः स्युः कल्पोक्ताश्चावृतीः क्रमात् सायुधांस्तत इन्द्राद्यान्स्वस्वदिक्षु प्रपूजयेत्
1,67,84,idro vahniryamo rakṣo varuṇaḥ pavano vidhuḥ īśāno 'tha vidhiścaivamadhastātpanna gādhipaḥ,इद्रो वह्निर्यमो रक्षो वरुणः पवनो विधुः ईशानो ऽथ विधिश्चैवमधस्तात्पन्न गाधिपः
1,67,85,airāvatastathā meṣo mahiṣaḥ pretastimirmṛgaḥ vājī vṛṣo haṃsakūrmauṃ vāhanāni vidurbudhāḥ,ऐरावतस्तथा मेषो महिषः प्रेतस्तिमिर्मृगः वाजी वृषो हंसकूर्मौं वाहनानि विदुर्बुधाः
1,67,86,vajraṃ śaktiṃ daṇḍakhaḍgau pāśāṃ kuśagadā api triśūlaṃ padmacakre ca kramādindrādihetayaḥ,वज्रं शक्तिं दण्डखड्गौ पाशां कुशगदा अपि त्रिशूलं पद्मचक्रे च क्रमादिन्द्रादिहेतयः
1,67,87,samāpyāvaraṇārcāṃ tu devatārārtikaṃ caret śaṅkhatoyaṃ parikṣipyodvāhurnṛtyan patetkṣitau,समाप्यावरणार्चां तु देवतारार्तिकं चरेत् शङ्खतोयं परिक्षिप्योद्वाहुर्नृत्यन् पतेत्क्षितौ
1,67,88,daṇḍavañcāpyathotthāya prārthayitvā nije śvaram dakṣiṇe sthaṇḍilaṃ kṛtvā tatra saṃskāramācaret,दण्डवञ्चाप्यथोत्थाय प्रार्थयित्वा निजे श्वरम् दक्षिणे स्थण्डिलं कृत्वा तत्र संस्कारमाचरेत्
1,67,89,mūlenekṣaṇamastreṇa prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ punaḥ kuśaistadvarmaṇābhyukṣya pūjya tatra nyasedvasum,मूलेनेक्षणमस्त्रेण प्रोक्षणं ताडनं पुनः कुशैस्तद्वर्मणाभ्युक्ष्य पूज्य तत्र न्यसेद्वसुम्
1,67,90,pradāpya tatra juhuyāddhyātvā caiveṣṭadevatām mahāvyāhṛtibhiryastu samastābhiścatuṣṭayam,प्रदाप्य तत्र जुहुयाद्ध्यात्वा चैवेष्टदेवताम् महाव्याहृतिभिर्यस्तु समस्ताभिश्चतुष्टयम्
1,67,91,juhuyātsarpiṣā bhaktaistilairvā pāyasena vā saghṛtaiḥ sādhakaśreṣṭhaḥ pañcaviṃśatisaṃkhyayā,जुहुयात्सर्पिषा भक्तैस्तिलैर्वा पायसेन वा सघृतैः साधकश्रेष्ठः पञ्चविंशतिसंख्यया
1,67,92,punarvyāhṛtibhaghirhutvā gandhādyaiḥ punararcayet devaṃ saṃyojayenmūrtauṃ tato vahniṃ visarjayet,पुनर्व्याहृतिभघिर्हुत्वा गन्धाद्यैः पुनरर्चयेत् देवं संयोजयेन्मूर्तौं ततो वह्निं विसर्जयेत्
1,67,93,bho bho vahne mahāśakte sarvakarmaprasādhaka karmāntare 'pi saṃprāpte sānnidhyaṃ kuru sādaram,भो भो वह्ने महाशक्ते सर्वकर्मप्रसाधक कर्मान्तरे ऽपि संप्राप्ते सान्निध्यं कुरु सादरम्
1,67,94,visṛjyāgnidevatāyai dadyādācamanīyakam avaśiṣṭena haviṣā gandhapuṣpākṣatānvitam,विसृज्याग्निदेवतायै दद्यादाचमनीयकम् अवशिष्टेन हविषा गन्धपुष्पाक्षतान्वितम्
1,67,95,devatāpārṣadebhyo 'pi pūrvoktebhyo baliṃ dadet ye raudrā raudrakarmāṇo raudrasthānanivāsinaḥ,देवतापार्षदेभ्यो ऽपि पूर्वोक्तेभ्यो बलिं ददेत् ये रौद्रा रौद्रकर्माणो रौद्रस्थाननिवासिनः
1,67,96,yoginyo hyugrarūpāśca gaṇānāmadhipāśca ye vighnabhūtāstathā cānye digvidikṣu samāśritāḥga,योगिन्यो ह्युग्ररूपाश्च गणानामधिपाश्च ये विघ्नभूतास्तथा चान्ये दिग्विदिक्षु समाश्रिताःग
1,67,97,sarve te prītamanasaḥ pratigṛhṇantvimaṃ balim ityaṣṭadikṣu datvā ca punarbhūtabaliṃ caret,सर्वे ते प्रीतमनसः प्रतिगृह्णन्त्विमं बलिम् इत्यष्टदिक्षु दत्वा च पुनर्भूतबलिं चरेत्
1,67,98,pānīyamamṛtīkṛtya mudrayā dhenusaṃjñayā devatāyāḥ kare dadyātpunaścācamanīyakam,पानीयममृतीकृत्य मुद्रया धेनुसंज्ञया देवतायाः करे दद्यात्पुनश्चाचमनीयकम्
1,67,99,devamudvāsya mūrtisthaṃ punastatraiva yojayet naivedyaṃ ca tato dadyāttattaducchiṣṭabhojine,देवमुद्वास्य मूर्तिस्थं पुनस्तत्रैव योजयेत् नैवेद्यं च ततो दद्यात्तत्तदुच्छिष्टभोजिने
1,67,100,maheśvarasya caṇḍeśo viṣvaksenastathā hareḥ caṇḍāṃśustaraṇervaktatuṇḍaścāpi gaṇeśituḥ śakterucchiṣṭacāṇḍālī proktā ucchiṣṭabhojinaḥ,महेश्वरस्य चण्डेशो विष्वक्सेनस्तथा हरेः चण्डांशुस्तरणेर्वक्ततुण्डश्चापि गणेशितुः शक्तेरुच्छिष्टचाण्डाली प्रोक्ता उच्छिष्टभोजिनः
1,67,101,tato ṛṣyādikaṃ smṛtvā kṛtvā mūlaṣaḍaṅgakam japtvā mantraṃ yathāśakti devatāyai nivedayet,ततो ऋष्यादिकं स्मृत्वा कृत्वा मूलषडङ्गकम् जप्त्वा मन्त्रं यथाशक्ति देवतायै निवेदयेत्
1,67,102,guhyātiguhyagoptā tvaṃ gṛhāṇāsmatkṛtaṃ japam siddhirbhavatu me deva tvatprasādāttvayi sthitā,गुह्यातिगुह्यगोप्ता त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम् सिद्धिर्भवतु मे देव त्वत्प्रसादात्त्वयि स्थिता
1,67,103,tataḥ parāṅmukhaṃ cārghaṃ kṛtvā puṣpaiḥ prapūjayet dorbhyāṃ pabhdyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasādṛśā manasā vacasā ceti praṇāmo 'ṣṭāṅga īritaḥ,ततः पराङ्मुखं चार्घं कृत्वा पुष्पैः प्रपूजयेत् दोर्भ्यां पभ्द्यां च जानुभ्यामुरसा शिरसादृशा मनसा वचसा चेति प्रणामो ऽष्टाङ्ग ईरितः
1,67,104,bāhubhyāṃ ca sajānubhyāṃ śirasā vacasāpi vā pañcāṅgakaḥ praṇāmaḥ syātpūjāyāṃ pravarāvubhau,बाहुभ्यां च सजानुभ्यां शिरसा वचसापि वा पञ्चाङ्गकः प्रणामः स्यात्पूजायां प्रवरावुभौ
1,67,105,natvā ca daṇḍavanmantrī tataḥ kuryātpradakṣiṇāḥ viṣmusomārkavighnānāṃ vedārdhendvadrivahnayaḥ,नत्वा च दण्डवन्मन्त्री ततः कुर्यात्प्रदक्षिणाः विष्मुसोमार्कविघ्नानां वेदार्धेन्द्वद्रिवह्नयः
1,67,106,tataḥ stotrādikaṃ mantrī prapaṭhe dbhaktipūrvakam itaḥ pūrṇaṃ prāṇabuddhidehadharmādhikārataḥ,ततः स्तोत्रादिकं मन्त्री प्रपठे द्भक्तिपूर्वकम् इतः पूर्णं प्राणबुद्धिदेहधर्माधिकारतः
1,67,107,jāgratsvapnasuṣuptyante 'vasthāsu manasā vadet vācā hastābhyāṃ ca padbhyā mudareṇa tataḥ param,जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यन्ते ऽवस्थासु मनसा वदेत् वाचा हस्ताभ्यां च पद्भ्या मुदरेण ततः परम्
1,67,108,śiṣṇānte yatsmṛtaṃ paścādyaduktaṃ yatkṛtaṃ tataḥ tatsarvaṃ ca tato brahmarpaṇaṃ bhavatu ṭhadvayam,शिष्णान्ते यत्स्मृतं पश्चाद्यदुक्तं यत्कृतं ततः तत्सर्वं च ततो ब्रह्मर्पणं भवतु ठद्वयम्
1,67,109,māṃ madīyaṃ ca sakalaṃ viṣṇave ca samarpaye tāraṃ tatsadato brahmarpaṇamastu manurmataḥ,मां मदीयं च सकलं विष्णवे च समर्पये तारं तत्सदतो ब्रह्मर्पणमस्तु मनुर्मतः
1,67,110,praṇavādyo 'ṣṭavasvarṇo hyanenātmānamarpayet ajñānādvā pramādādvā vaikalyātsādhanasya ca,प्रणवाद्यो ऽष्टवस्वर्णो ह्यनेनात्मानमर्पयेत् अज्ञानाद्वा प्रमादाद्वा वैकल्यात्साधनस्य च
1,67,111,yannyūnamatiriktaṃ vā tatsarvaṃ kṣantumarhasi dravyahīnaṃ kriyāhīnaṃ mantrahīnaṃ mayānyathā,यन्न्यूनमतिरिक्तं वा तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि द्रव्यहीनं क्रियाहीनं मन्त्रहीनं मयान्यथा
1,67,112,kṛtaṃ yattatkṣamasveśa kṛpayā tvaṃ dayānidhe yanmayā kriyate karma jāgratsvaprasuṣuptiṣu,कृतं यत्तत्क्षमस्वेश कृपया त्वं दयानिधे यन्मया क्रियते कर्म जाग्रत्स्वप्रसुषुप्तिषु
1,67,113,tatsarvaṃ tāvakī pūjā bhūyādbhūtyai ca me prabho bhūmau skhalitapādānāṃ bhūmirevāvalaṃbanam,तत्सर्वं तावकी पूजा भूयाद्भूत्यै च मे प्रभो भूमौ स्खलितपादानां भूमिरेवावलंबनम्
1,67,114,tvayi jātāparādhānāṃ tvameva śaraṇaṃ prabho anyathā śaraṇaṃ nāsti tvameva śaraṇaṃ mama,त्वयि जातापराधानां त्वमेव शरणं प्रभो अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम
1,67,115,tasmātkāruṇyabhāvena kṣamasva parameśvara aparādhasahasrāṇi kriyante 'harnniśaṃ mayā,तस्मात्कारुण्यभावेन क्षमस्व परमेश्वर अपराधसहस्राणि क्रियन्ते ऽहर्न्निशं मया
1,67,116,dāso 'yamiti māṃ matvā kṣamasva jagatāṃ pate āvāhanaṃ na jānāmi na jānāmi visarjanam,दासो ऽयमिति मां मत्वा क्षमस्व जगतां पते आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्
1,67,117,pūjāṃ caiva na jānāmi tvaṃ gatiḥ parameśvara saṃprārthyaivaṃ tato mantrī mūlānte ślokamuñcaret,पूजां चैव न जानामि त्वं गतिः परमेश्वर संप्रार्थ्यैवं ततो मन्त्री मूलान्ते श्लोकमुञ्चरेत्
1,67,118,gaccha gaccha paraṃ sthānaṃ jagadīśa jaganmaya yanna brahmādayo devā jānanti ca sadāśivaḥ,गच्छ गच्छ परं स्थानं जगदीश जगन्मय यन्न ब्रह्मादयो देवा जानन्ति च सदाशिवः
1,67,119,iti puṣpāñjaliṃ datvā tataḥ saṃhāramudrayā nidhāya devaṃ sāṃgaṃ ca svīyadṛtsarasīruhe,इति पुष्पाञ्जलिं दत्वा ततः संहारमुद्रया निधाय देवं सांगं च स्वीयदृत्सरसीरुहे
1,67,120,suṣumṇāvartmanā puṣpamāghrāyodvāsayed budhaḥ śaṅkhacakraśilāliṅgavighnasūryadvayaṃ tathā,सुषुम्णावर्त्मना पुष्पमाघ्रायोद्वासयेद् बुधः शङ्खचक्रशिलालिङ्गविघ्नसूर्यद्वयं तथा
1,67,121,śaktitrayaṃ na caikatra pūjayedduḥkhakāraṇam akālamṛtyuharaṇaṃ sarvavyādhivināśan,शक्तित्रयं न चैकत्र पूजयेद्दुःखकारणम् अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिविनाशन्
1,67,122,sarvapāpakṣayakaraṃ viṣṇupādodakaṃ śubham,सर्वपापक्षयकरं विष्णुपादोदकं शुभम्
1,67,123,tattadbhaktairgṛhī tavyaṃ tannaivedyaniveditam agrāhyaṃ śivanirmālyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ jalam,तत्तद्भक्तैर्गृही तव्यं तन्नैवेद्यनिवेदितम् अग्राह्यं शिवनिर्माल्यं पत्रं पुष्पं फलं जलम्
1,67,124,śālagrāmaśilāsparśātsarvaṃ yāti pavitratām pūjā pañcavidhā tatra kathitā nāradākhilaiḥ,शालग्रामशिलास्पर्शात्सर्वं याति पवित्रताम् पूजा पञ्चविधा तत्र कथिता नारदाखिलैः
1,67,125,āturī sautikī trāsī sādhanā bhāvinī tathā daurbodhī ca kramādāsāṃ lakṣaṇāni śṛṇuṣaava me,आतुरी सौतिकी त्रासी साधना भाविनी तथा दौर्बोधी च क्रमादासां लक्षणानि शृणुषअव मे
1,67,126,rogādiyukto na srāyānna japenna ca pūjayet vilokya pūjāṃ devasya mūrtiṃ vā sūryyamaṇḍalam,रोगादियुक्तो न स्रायान्न जपेन्न च पूजयेत् विलोक्य पूजां देवस्य मूर्तिं वा सूर्य्यमण्डलम्
1,67,127,praṇamyātha smaranmantramarpayetkumāñjalim roge nivṛtte snātvātha natvā saṃpūñcedgurum,प्रणम्याथ स्मरन्मन्त्रमर्पयेत्कुमाञ्जलिम् रोगे निवृत्ते स्नात्वाथ नत्वा संपूञ्चेद्गुरुम्
1,67,128,tvatprasādājjagannātha jagatpūjya dayānidhe pūjāvicchedadoṣo me māstviti prārthayecca tam,त्वत्प्रसादाज्जगन्नाथ जगत्पूज्य दयानिधे पूजाविच्छेददोषो मे मास्त्विति प्रार्थयेच्च तम्
1,67,129,dvijānapi ca saṃpūjya yathāśaktyā pratoṣya ca tebhyaścāśiṣamādāya devaṃ prāgvattator'cayet,द्विजानपि च संपूज्य यथाशक्त्या प्रतोष्य च तेभ्यश्चाशिषमादाय देवं प्राग्वत्ततोर्ऽचयेत्
1,67,130,āturī kathitā hyeṣā sotikyatha nigadyate sūtakaṃ dvividhaṃ proktaṃ jātākhyaṃ mṛtasaṃjñakam,आतुरी कथिता ह्येषा सोतिक्यथ निगद्यते सूतकं द्विविधं प्रोक्तं जाताख्यं मृतसंज्ञकम्
1,67,131,tatra snātvā mānasīṃ tu kṛtvā saṃdhyāṃ samāhitaḥ manasaiva yajeddevaṃ manasaiva japenmanum,तत्र स्नात्वा मानसीं तु कृत्वा संध्यां समाहितः मनसैव यजेद्देवं मनसैव जपेन्मनुम्
1,67,132,nivṛtte sūtake prāgvatsaṃpūjya ca guruṃ dvijān tebhyaścāśiṣamādāya tato nityakramaṃ caret,निवृत्ते सूतके प्राग्वत्संपूज्य च गुरुं द्विजान् तेभ्यश्चाशिषमादाय ततो नित्यक्रमं चरेत्
1,67,133,eṣā tu sautikī proktā trāsī cātha nigadyate duṣṭebhyastrāsamāpanno yathālabdhopacāraṅkaiḥ,एषा तु सौतिकी प्रोक्ता त्रासी चाथ निगद्यते दुष्टेभ्यस्त्रासमापन्नो यथालब्धोपचारङ्कैः
1,67,134,mānasairvai yajeddevaṃ trāsī sā parikīrtitā pūjāsādhanavastūnāma sāmarthye tu sarvataḥ,मानसैर्वै यजेद्देवं त्रासी सा परिकीर्तिता पूजासाधनवस्तूनाम सामर्थ्ये तु सर्वतः
1,67,135,puṣpaiḥ patraiḥ phalairvāpi manasā vā yajedvibhum sādhanābhāvinī hyeṣā daurbodhīṃ śṛṇu nārada,पुष्पैः पत्रैः फलैर्वापि मनसा वा यजेद्विभुम् साधनाभाविनी ह्येषा दौर्बोधीं शृणु नारद
1,67,136,striyo vṛddhā stathā bālā mūrkhāstaistu yathākramam yathājñānakṛtā sā tu daurbodhīti prakīrtitā,स्त्रियो वृद्धा स्तथा बाला मूर्खास्तैस्तु यथाक्रमम् यथाज्ञानकृता सा तु दौर्बोधीति प्रकीर्तिता
1,67,137,evaṃ yathākathañcittu pūjāṃ kuryāddhi sādhakaḥ devapūjāvihīno yaḥ sa gacchennarakaṃ dhruvam,एवं यथाकथञ्चित्तु पूजां कुर्याद्धि साधकः देवपूजाविहीनो यः स गच्छेन्नरकं ध्रुवम्
1,67,138,vaiśvadevādikaṃ kṛtvā bhojayeddvijasattamān deve niveditaṃ paścādbhuñjīta svagaṇaiḥ svayam,वैश्वदेवादिकं कृत्वा भोजयेद्द्विजसत्तमान् देवे निवेदितं पश्चाद्भुञ्जीत स्वगणैः स्वयम्
1,67,139,ācamyānanaśuddhiṃ ca kṛtvā tiṣṭet kiyatkṣaṇam purāṇamitihāsaṃ ca śṛṇuyātsvajanaiḥ saha,आचम्याननशुद्धिं च कृत्वा तिष्टेत् कियत्क्षणम् पुराणमितिहासं च शृणुयात्स्वजनैः सह
1,67,140,samarthaḥ sarvakalpeṣu yo 'nukalpaṃ samācaret na sāṃgaśayikaṃ tasya durmaterjāyate phalam,समर्थः सर्वकल्पेषु यो ऽनुकल्पं समाचरेत् न सांगशयिकं तस्य दुर्मतेर्जायते फलम्
1,68,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde devapūjānirūpaṇaṃ nāma saptaṣaṣṭittamo 'dhyāyaḥ śrīsanatkumāra uvāca atha vakṣye gaṇeśasya mantrānsarveṣṭadāyakān yānsamārādhya viprendra sādhako bhuktimuktimān,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे देवपूजानिरूपणं नाम सप्तषष्टित्तमो ऽध्यायः श्रीसनत्कुमार उवाच अथ वक्ष्ये गणेशस्य मन्त्रान्सर्वेष्टदायकान् यान्समाराध्य विप्रेन्द्र साधको भुक्तिमुक्तिमान्
1,68,2,avyayo viṣṇuvanitā śaṃbhustrī mīnaketanaḥ smṛtirmāṃseṃdumanvāḍhyā sā punaścandraśekharā,अव्ययो विष्णुवनिता शंभुस्त्री मीनकेतनः स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाढ्या सा पुनश्चन्द्रशेखरा
1,68,3,ṅeṃto gaṇapatistoyaṃ bhujaṅgo varadeti ca sarvānte janamuñcārya tato me vaśamānaya,ङेंतो गणपतिस्तोयं भुजङ्गो वरदेति च सर्वान्ते जनमुञ्चार्य ततो मे वशमानय
1,68,4,vahniḥ priyānto mantro 'yaṣṭāviṃśativarṇavān gaṇako 'sya muniśchando gāyatrī viyudādikā,वह्निः प्रियान्तो मन्त्रो ऽयष्टाविंशतिवर्णवान् गणको ऽस्य मुनिश्छन्दो गायत्री वियुदादिका
1,68,5,gaṇeśo devatā bījaṃ ṣaṣṭaśaktistadādikā śrīmanmahāgaṇapatiprītaye viniyogakaḥ,गणेशो देवता बीजं षष्टशक्तिस्तदादिका श्रीमन्महागणपतिप्रीतये विनियोगकः
1,68,6,ṛṣiṃ śirasi vakre tu chandaśca hṛdi devatām guhye bījaṃ padoḥ śaktiṃ nyasetsādhakasattamaḥ,ऋषिं शिरसि वक्रे तु छन्दश्च हृदि देवताम् गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः
1,68,7,ṣaḍdīrghāḍhyena bījena yaṃ ca bījādinā punaḥ ṣaḍaṅgāni nyasedasya jātiyuktāni mantravit,षड्दीर्घाढ्येन बीजेन यं च बीजादिना पुनः षडङ्गानि न्यसेदस्य जातियुक्तानि मन्त्रवित्
1,68,8,śaivī ṣaḍaṅgamudrāya nyastavyā hi ṣaḍaṅgake gāmādyaṃ caiva bhūrlokaṃ nābhyantaṃ pādayornyaset,शैवी षडङ्गमुद्राय न्यस्तव्या हि षडङ्गके गामाद्यं चैव भूर्लोकं नाभ्यन्तं पादयोर्न्यसेत्
1,68,9,gīmādyaṃ ca bhuvarlokaṃ kaṇṭhāntaṃ nābhito nyaset svarlokaṃ caiva gūmādyaṃ kaṇṭhadimastakāvadhi,गीमाद्यं च भुवर्लोकं कण्ठान्तं नाभितो न्यसेत् स्वर्लोकं चैव गूमाद्यं कण्ठदिमस्तकावधि
1,68,10,vyāpakaṃ mūlamantreṇa nyāso 'yaṃ bhuvanābhidhaḥ mūlamantraṃ samuñcārya mātṛkāvarṇamīrayet,व्यापकं मूलमन्त्रेण न्यासो ऽयं भुवनाभिधः मूलमन्त्रं समुञ्चार्य मातृकावर्णमीरयेत्
1,68,11,tadante 'pi ca mūlaṃ syānnamoṃ'taṃ mātṛkāsthale kṣāntaṃ vinyasya mūlena vyāpakaṃ racayetsudhīḥ,तदन्ते ऽपि च मूलं स्यान्नमोंऽतं मातृकास्थले क्षान्तं विन्यस्य मूलेन व्यापकं रचयेत्सुधीः
1,68,12,varṇanyā so 'yamākhyātaḥ padanyāsastathocyate pañcatribāṇavahnīnducandrākṣinigamaiḥ kramāt,वर्णन्या सो ऽयमाख्यातः पदन्यासस्तथोच्यते पञ्चत्रिबाणवह्नीन्दुचन्द्राक्षिनिगमैः क्रमात्
1,68,13,vibhaktairmūlagāyatryā hṛdantairaṣṭabhiḥ padaiḥ bhāladeśe mukhe kaṇṭhe hṛdi nābhyūrujānuṣu,विभक्तैर्मूलगायत्र्या हृदन्तैरष्टभिः पदैः भालदेशे मुखे कण्ठे हृदि नाभ्यूरुजानुषु
1,68,14,pādayoścaiva vinyasya mūlane vyāpakaṃ caret vadettatpuruṣāyānte vidmaheti padaṃ tataḥ,पादयोश्चैव विन्यस्य मूलने व्यापकं चरेत् वदेत्तत्पुरुषायान्ते विद्महेति पदं ततः
1,68,15,vakratuṇḍāya śabdānte dhīmahīti samīrayet tanno dantiḥ pracovarṇā dayāditi vadetpunaḥ,वक्रतुण्डाय शब्दान्ते धीमहीति समीरयेत् तन्नो दन्तिः प्रचोवर्णा दयादिति वदेत्पुनः
1,68,16,eṣoktā mūlagāyatrī sarvasiddhipradāyinī evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā dhyāyedevaṃ hṛdaṃbuje,एषोक्ता मूलगायत्री सर्वसिद्धिप्रदायिनी एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेदेवं हृदंबुजे
1,68,17,udyanmārtaṇḍasadṛśaṃ lokasthityantakāraṇam saśaktikaṃ bhūṣitāṅgaṃ danta cakrādyudāyudham,उद्यन्मार्तण्डसदृशं लोकस्थित्यन्तकारणम् सशक्तिकं भूषिताङ्गं दन्त चक्राद्युदायुधम्
1,68,18,evaṃ dhyātvā catuścatvāriṃśatsāhasrasaṃyutam caturlakṣaṃ japenmantraṃ aṣṭadravyairdaśāṃśataḥ,एवं ध्यात्वा चतुश्चत्वारिंशत्साहस्रसंयुतम् चतुर्लक्षं जपेन्मन्त्रं अष्टद्रव्यैर्दशांशतः
1,68,19,juhuyādvidhivanmantrī saṃskṛte havyavāhane ikṣavaḥ saktavo mocāphalāni cipiṭāstilāḥ,जुहुयाद्विधिवन्मन्त्री संस्कृते हव्यवाहने इक्षवः सक्तवो मोचाफलानि चिपिटास्तिलाः
1,68,20,modakā nārikelāni lājā dravyāṣṭakaṃ smṛtam pīṭhamādhāraśaktyādiparatatvāntamarcayet,मोदका नारिकेलानि लाजा द्रव्याष्टकं स्मृतम् पीठमाधारशक्त्यादिपरतत्वान्तमर्चयेत्
1,68,21,ṣaṭkoṇāntastrikoṇaṃ ca bahiraṣṭadalaṃ likhet bhūpuraṃ tadbahiḥ kṛtvā gameśaṃ tatra pūjayet,षट्कोणान्तस्त्रिकोणं च बहिरष्टदलं लिखेत् भूपुरं तद्बहिः कृत्वा गमेशं तत्र पूजयेत्
1,68,22,tīvrākhyā jvālinī nandā bhogadā kāmarūpāṇī agrā tejovatī satyā navamī vidhnanāśinī,तीव्राख्या ज्वालिनी नन्दा भोगदा कामरूपाणी अग्रा तेजोवती सत्या नवमी विध्ननाशिनी
1,68,23,sarvādiśaktikamalāsanāya hṛdayāntikaḥ pīṭhamantro 'yametena dadyādāsanamuttamam,सर्वादिशक्तिकमलासनाय हृदयान्तिकः पीठमन्त्रो ऽयमेतेन दद्यादासनमुत्तमम्
1,68,24,tatrāvāhya gaṇādhīśaṃ madhye sampūjya yatnataḥ vikoṇabāhye pūrvādicaturdikṣaavarcayetkramāt,तत्रावाह्य गणाधीशं मध्ये सम्पूज्य यत्नतः विकोणबाह्ये पूर्वादिचतुर्दिक्षअवर्चयेत्क्रमात्
1,68,25,śriyaṃ śriyaḥ patiṃ caiva gaurīṃ gaurī patiṃ tathā ratiṃ ratipatiṃ pāścānmahīpūrva ca potriṇam,श्रियं श्रियः पतिं चैव गौरीं गौरी पतिं तथा रतिं रतिपतिं पाश्चान्महीपूर्व च पोत्रिणम्
1,68,26,kramādilvavaṭāśvatthapriyagūnāmadhor'cayet ramā padmadvayakarā śaṅkhacakradharo hariḥ,क्रमादिल्ववटाश्वत्थप्रियगूनामधोर्ऽचयेत् रमा पद्मद्वयकरा शङ्खचक्रधरो हरिः
1,68,27,gaurī pāśāṅkuśadharā ṭaṅkaśūladharo haraḥ ratiḥ padmakarā puṣpabāṇacāpadharaḥ smaraḥ,गौरी पाशाङ्कुशधरा टङ्कशूलधरो हरः रतिः पद्मकरा पुष्पबाणचापधरः स्मरः
1,68,28,śūkavrīhyagrahastā bhūḥ potrī cakragadādharaḥ devāgre pūjayellakṣmīsahitaṃ tu vināyakam,शूकव्रीह्यग्रहस्ता भूः पोत्री चक्रगदाधरः देवाग्रे पूजयेल्लक्ष्मीसहितं तु विनायकम्
1,68,29,pūjayetṣaṭsu koṇeṣu hyāmodādyānpriyāyutān āmodaṃ siddhisaṃyuktamagrataḥ paripījayet,पूजयेत्षट्सु कोणेषु ह्यामोदाद्यान्प्रियायुतान् आमोदं सिद्धिसंयुक्तमग्रतः परिपीजयेत्
1,68,30,pramodaṃ cāgnikoṇe tu samṛddhisahitaṃ yajet īśakoṇe yajetkīrtisaṃyutaṃ sumukhaṃ tathā,प्रमोदं चाग्निकोणे तु समृद्धिसहितं यजेत् ईशकोणे यजेत्कीर्तिसंयुतं सुमुखं तथा
1,68,31,vāruṇe madanāvatyā saṃyutaṃ durmukhaṃ yajet yajennairṛtyakoṇe tu vighnaṃ madadravāyutam,वारुणे मदनावत्या संयुतं दुर्मुखं यजेत् यजेन्नैरृत्यकोणे तु विघ्नं मदद्रवायुतम्
1,68,32,drāviṇyā vighnakartāraṃ vāyukoṇe samarcayet pāśāṅkuśābhayakarāṃstaruṇārkasamaprabhān,द्राविण्या विघ्नकर्तारं वायुकोणे समर्चयेत् पाशाङ्कुशाभयकरांस्तरुणार्कसमप्रभान्
1,68,33,kapolavigaladdānagandhalubdhā liśobhitān ṣaṭkoṇobhayapārśve tu śaṅkhapadmanibhau kramāt,कपोलविगलद्दानगन्धलुब्धा लिशोभितान् षट्कोणोभयपार्श्वे तु शङ्खपद्मनिभौ क्रमात्
1,68,34,sahitau nijaśaktibhyāṃ dhyātvā pūrvavadarcayet keśareṣu ṣaḍaṅgāni patreṣvaṣṭau tu mātaraḥ,सहितौ निजशक्तिभ्यां ध्यात्वा पूर्ववदर्चयेत् केशरेषु षडङ्गानि पत्रेष्वष्टौ तु मातरः
1,68,35,indrādyānapi vajjrādīnpūjayeddharaṇīgṛhe evamārādhya vighneśaṃ sādhayetsvamanorathān,इन्द्राद्यानपि वज्ज्रादीन्पूजयेद्धरणीगृहे एवमाराध्य विघ्नेशं साधयेत्स्वमनोरथान्
1,68,36,catuścatvāriṃśatāḍhyaṃ catuḥ śatamatandritaḥ tarpayedaṃbubhiḥ śuddhairgajāsyaṃ dinaśaḥ sudhīḥ,चतुश्चत्वारिंशताढ्यं चतुः शतमतन्द्रितः तर्पयेदंबुभिः शुद्धैर्गजास्यं दिनशः सुधीः
1,68,37,padmaistu vaśayedbhūpāṃstatpatnīścotpalaistathā kumudairmantriṇo 'śvatthasamidbhirvāḍavāñśubhaiḥ,पद्मैस्तु वशयेद्भूपांस्तत्पत्नीश्चोत्पलैस्तथा कुमुदैर्मन्त्रिणो ऽश्वत्थसमिद्भिर्वाडवाञ्शुभैः
1,68,38,uduṃmbarotthairnṛpatīnvaiśyānplakṣasamudbhavaiḥ vaṭodbhavaiḥ samidbhiśca vaśayedantimānbudhaḥ,उदुंम्बरोत्थैर्नृपतीन्वैश्यान्प्लक्षसमुद्भवैः वटोद्भवैः समिद्भिश्च वशयेदन्तिमान्बुधः
1,68,39,ājyena śriyamāpnoti svarṇāptirmadhunā bhavet godugdhena gavāṃ lābho dadhnā sarvasamṛddhimān,आज्येन श्रियमाप्नोति स्वर्णाप्तिर्मधुना भवेत् गोदुग्धेन गवां लाभो दध्ना सर्वसमृद्धिमान्
1,68,40,annāptirannahomena samidbhirvetasāṃ jalam vāsāṃsi labhate hutvā kusuṃbhakusumaiḥ śubhaiḥ,अन्नाप्तिरन्नहोमेन समिद्भिर्वेतसां जलम् वासांसि लभते हुत्वा कुसुंभकुसुमैः शुभैः
1,68,41,atha sarveṣṭadaṃ vakṣye caturāvṛttitarpaṇam mūlenādau caturvāraṃ pratyekaṃ ca pratarpayet,अथ सर्वेष्टदं वक्ष्ये चतुरावृत्तितर्पणम् मूलेनादौ चतुर्वारं प्रत्येकं च प्रतर्पयेत्
1,68,42,pūrvamantrākṣarairmantraiḥ svāhāntaiśca catuścatuḥ mūlamantraiścaturvārapūrvakaṃ saṃpratarpya ca,पूर्वमन्त्राक्षरैर्मन्त्रैः स्वाहान्तैश्च चतुश्चतुः मूलमन्त्रैश्चतुर्वारपूर्वकं संप्रतर्प्य च
1,68,43,mithunādīṃstataḥ paścātpūrvavatsaṃpratarpayet devena sahitāṃ śaktiṃ śaktyā ca sahitaṃ tu tam,मिथुनादींस्ततः पश्चात्पूर्ववत्संप्रतर्पयेत् देवेन सहितां शक्तिं शक्त्या च सहितं तु तम्
1,68,44,evañca ṣaḍviṃśatidhā mithunāni bhavanti hi svanāmādyarṇabījāni tāni santarpayetkramāt,एवञ्च षड्विंशतिधा मिथुनानि भवन्ति हि स्वनामाद्यर्णबीजानि तानि सन्तर्पयेत्क्रमात्
1,68,45,bhavetsaṃbhūya sacatuścatvāriṃśañcatuḥ śatam evaṃ saṃtapya tatpaścātpūrvavatsopacārakaiḥ,भवेत्संभूय सचतुश्चत्वारिंशञ्चतुः शतम् एवं संतप्य तत्पश्चात्पूर्ववत्सोपचारकैः
1,68,46,sarvābhīṣṭaṃ ca saṃprārthya praṇamyodvāsayetsudhīḥ bhādrakṛṣṇacaturthyādipratimāsamatandritaḥ,सर्वाभीष्टं च संप्रार्थ्य प्रणम्योद्वासयेत्सुधीः भाद्रकृष्णचतुर्थ्यादिप्रतिमासमतन्द्रितः
1,68,47,ārabhyārke dayaṃ mantrī yāvaccandrodayo bhavet tāvannopaviśedbhūmau jitavākkriyāmānasaḥ,आरभ्यार्के दयं मन्त्री यावच्चन्द्रोदयो भवेत् तावन्नोपविशेद्भूमौ जितवाक्क्रियामानसः
1,68,48,tataścandrodaye mantrī pūjayedgaṇanāyakam pūrvoktavidhinā samyaṅnānāpuṣpopahārakaiḥ,ततश्चन्द्रोदये मन्त्री पूजयेद्गणनायकम् पूर्वोक्तविधिना सम्यङ्नानापुष्पोपहारकैः
1,68,49,ekaviṃśatisaṃkhyākānmodakāṃśca nivedayet tadagre prajapenmantramaṣṭottarasahasrakam,एकविंशतिसंख्याकान्मोदकांश्च निवेदयेत् तदग्रे प्रजपेन्मन्त्रमष्टोत्तरसहस्रकम्
1,68,50,tataḥ karpūrakāśmīraraktapuṣpaiḥ sacandanaiḥ ardhyaṃ dadyāttu mūlānte ṅeṃte gaṇapatiṃ tataḥ,ततः कर्पूरकाश्मीररक्तपुष्पैः सचन्दनैः अर्ध्यं दद्यात्तु मूलान्ते ङेंते गणपतिं ततः
1,68,51,idamardhyaṃ kalpayāmi hṛdantor'dhyamanurmataḥ stutvā natvā visṛjyātha yajeccandramasaṃ punaḥ,इदमर्ध्यं कल्पयामि हृदन्तोर्ऽध्यमनुर्मतः स्तुत्वा नत्वा विसृज्याथ यजेच्चन्द्रमसं पुनः
1,68,52,ardhyaṃ dadyāñcaturvāraṃ pūjayitvā guruṃ tataḥ nivediteṣu viprāya dadyādardhāṃśca modakān,अर्ध्यं दद्याञ्चतुर्वारं पूजयित्वा गुरुं ततः निवेदितेषु विप्राय दद्यादर्धांश्च मोदकान्
1,68,53,svayamarddhānprabhuñjīta brahmacārī jitendriyaḥ evaṃ vrataṃ yaḥ kurute samyaksaṃvatsarāvadhi,स्वयमर्द्धान्प्रभुञ्जीत ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः एवं व्रतं यः कुरुते सम्यक्संवत्सरावधि
1,68,54,putrānpautrānsukhaṃ vittamārogyaṃ labhate naraḥ sūryodayādaśaktaścedastamārabhya mantravit,पुत्रान्पौत्रान्सुखं वित्तमारोग्यं लभते नरः सूर्योदयादशक्तश्चेदस्तमारभ्य मन्त्रवित्
1,68,55,candrodayāntaṃ pūrvoktavidhinā vratamācaret evaṃ kṛte 'pi pūrvoktaṃ phalamāpnoti niścitam,चन्द्रोदयान्तं पूर्वोक्तविधिना व्रतमाचरेत् एवं कृते ऽपि पूर्वोक्तं फलमाप्नोति निश्चितम्
1,68,56,gaṇiśapratimāṃ dantidantena kapināpi vā gajabhagrena niṃbena sitārkeṃṇāthavā punaḥ,गणिशप्रतिमां दन्तिदन्तेन कपिनापि वा गजभग्रेन निंबेन सितार्केंणाथवा पुनः
1,68,57,kṛtvā tasyāṃ samāvāhya prāṇasthāpanapūrvakam abhyarcya vidhivanmantrī rāhugraste niśākare,कृत्वा तस्यां समावाह्य प्राणस्थापनपूर्वकम् अभ्यर्च्य विधिवन्मन्त्री राहुग्रस्ते निशाकरे
1,68,58,spṛṣṭrā caiva nirahārastāṃ śikhāyāṃ samudvahan dyūte vivāde samare vyavahāre jayaṃ labhet,स्पृष्ट्रा चैव निरहारस्तां शिखायां समुद्वहन् द्यूते विवादे समरे व्यवहारे जयं लभेत्
1,68,59,bījaṃ varāho binddhāḍhyau manvindvānnau kalau tataḥ smṛtirmāṃseṃdumanvāgrā karṇocchiṣṭagaṇe vadet,बीजं वराहो बिन्द्धाढ्यौ मन्विन्द्वान्नौ कलौ ततः स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाग्रा कर्णोच्छिष्टगणे वदेत्
1,68,60,bakaḥ sadīrghapavano mahāyakṣāya yaṃ baliḥ balimantro 'yamākhyāto na cedvarṇo 'khileṣṭadaḥ,बकः सदीर्घपवनो महायक्षाय यं बलिः बलिमन्त्रो ऽयमाख्यातो न चेद्वर्णो ऽखिलेष्टदः
1,68,61,praṇavo bhuvaneśānīsvabījānte navārṇakaḥ hastīti ca piśācīti likheñcaivāgriṃsuṃdarī,प्रणवो भुवनेशानीस्वबीजान्ते नवार्णकः हस्तीति च पिशाचीति लिखेञ्चैवाग्रिंसुंदरी
1,68,62,navārṇo 'yaṃ samuddiṣṭo bhajatāṃ sarvasiddhidaḥ padaiḥ sarvaṇa mantreṇa pañcāṅgāni prakalpayet,नवार्णो ऽयं समुद्दिष्टो भजतां सर्वसिद्धिदः पदैः सर्वण मन्त्रेण पञ्चाङ्गानि प्रकल्पयेत्
1,68,63,anyatsarvaṃ samānaṃ syātpūrvamantreṇa nārada athābhidhāsye vidhivadvakratuṇḍamanuttamam,अन्यत्सर्वं समानं स्यात्पूर्वमन्त्रेण नारद अथाभिधास्ये विधिवद्वक्रतुण्डमनुत्तमम्
1,68,64,toyaṃ vidhirvahniyuktakarṇendvāḍhyo haristathā sadīrgho dārako vāyurvarmānto 'yaṃ rasārṇakaḥ,तोयं विधिर्वह्नियुक्तकर्णेन्द्वाढ्यो हरिस्तथा सदीर्घो दारको वायुर्वर्मान्तो ऽयं रसार्णकः
1,68,65,bhārgavo 'sya muniśchando 'nuṣṭubdevo gaṇādhipaḥ vakratuṇḍābhidho bījaṃ vaṃ śaktiḥ kavacaṃ punaḥ,भार्गवो ऽस्य मुनिश्छन्दो ऽनुष्टुब्देवो गणाधिपः वक्रतुण्डाभिधो बीजं वं शक्तिः कवचं पुनः
1,68,66,tāradṛnmadhyagairmantravarṇaiścandravibhūṣitaiḥ kṛtvā ṣaḍaṅgamantrārṇānbhrūmadhye ca gale hṛdi,तारदृन्मध्यगैर्मन्त्रवर्णैश्चन्द्रविभूषितैः कृत्वा षडङ्गमन्त्रार्णान्भ्रूमध्ये च गले हृदि
1,68,67,nāmau liṅge pade nyasyākhilena vyāpakaṃ caret udyadarkadyutiṃ hastaiḥ pāśāṅkuśavarābhayān,नामौ लिङ्गे पदे न्यस्याखिलेन व्यापकं चरेत् उद्यदर्कद्युतिं हस्तैः पाशाङ्कुशवराभयान्
1,68,68,dadhataṃ gajavaktraṃ ca raktabhūṣāṃbaraṃ bhajet dhyātvaivaṃ prajapettarkalakṣaṃ dravyairdaśāṃśataḥ,दधतं गजवक्त्रं च रक्तभूषांबरं भजेत् ध्यात्वैवं प्रजपेत्तर्कलक्षं द्रव्यैर्दशांशतः
1,68,69,aṣṭabhirjuhuyātpīṭhe tīvrādisahiter'cayet mūrtiṃ mūrtena saṃkalpya tasyāmāvāhya pūjayet,अष्टभिर्जुहुयात्पीठे तीव्रादिसहितेर्ऽचयेत् मूर्तिं मूर्तेन संकल्प्य तस्यामावाह्य पूजयेत्
1,68,70,ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgāni patreṣvaṣṭau tu śaktayaḥ yajedvidyāṃ vidhātrīṃ ca bhogadāṃ vipraghātinīm,षट्कोणेषु षडङ्गानि पत्रेष्वष्टौ तु शक्तयः यजेद्विद्यां विधात्रीं च भोगदां विप्रघातिनीम्
1,68,71,nidhipradīpāṃ pāpaghnīṃ puṇyāṃ paścācchaśiprabhām dalāgreṣu vakratuṇḍa ekadaṃṣṭramahodarau,निधिप्रदीपां पापघ्नीं पुण्यां पश्चाच्छशिप्रभाम् दलाग्रेषु वक्रतुण्ड एकदंष्ट्रमहोदरौ
1,68,72,gajāsyalaṃbodarakau vikaṭau vidhnarāṭ tathā dhūmravarṇastato bāhye lokeśānhetisaṃyutān,गजास्यलंबोदरकौ विकटौ विध्नराट् तथा धूम्रवर्णस्ततो बाह्ये लोकेशान्हेतिसंयुतान्
1,68,73,evamāvaraṇairiṣṭvā pañcabhirgaṇanāyakam sādhaṃyedakhilānkāmānvakratuṇḍa praṃsādataḥ,एवमावरणैरिष्ट्वा पञ्चभिर्गणनायकम् साधंयेदखिलान्कामान्वक्रतुण्ड प्रंसादतः
1,68,74,labdhvā gurumukhānmantraṃ dīkṣāsaṃskārapūrvakam brahmacārī haviṣyāśī satyavāk ca jitendriyaḥ,लब्ध्वा गुरुमुखान्मन्त्रं दीक्षासंस्कारपूर्वकम् ब्रह्मचारी हविष्याशी सत्यवाक् च जितेन्द्रियः
1,68,75,japedarkasahasraṃ tu ṣaṇmāsaṃ homasaṃyutam dāridṣaṃ tu parābhūya jāyate dhanadopamaḥ,जपेदर्कसहस्रं तु षण्मासं होमसंयुतम् दारिद्षं तु पराभूय जायते धनदोपमः
1,68,77,"caturthyādi caturthyantaṃ japedayutamādarāt aṣṭottaraśataṃ nityaṃ hutvā prāgvatphalaṃ labhet narp_1,68.76 pakṣayorubhayormantrī caturthyāṃ juhuyācchatam apūpairvatsare sa syātsamṛddheḥ paramaṃ padam","चतुर्थ्यादि चतुर्थ्यन्तं जपेदयुतमादरात् अष्टोत्तरशतं नित्यं हुत्वा प्राग्वत्फलं लभेत् नर्प्_१,६८.७६ पक्षयोरुभयोर्मन्त्री चतुर्थ्यां जुहुयाच्छतम् अपूपैर्वत्सरे स स्यात्समृद्धेः परमं पदम्"
1,68,78,aṅgārakacaturthyāṃ tu devamiṣṭvā vidhānataḥ haviṣā pā yasānnena naivedyaṃ parikalpayet,अङ्गारकचतुर्थ्यां तु देवमिष्ट्वा विधानतः हविषा पा यसान्नेन नैवेद्यं परिकल्पयेत्
1,68,79,tato guruṃ samabhyarntya bhojayedvidhivatsudhīḥ niveditena juhuyātsaharasraṃ vidhivadvasau,ततो गुरुं समभ्यर्न्त्य भोजयेद्विधिवत्सुधीः निवेदितेन जुहुयात्सहरस्रं विधिवद्वसौ
1,68,80,evaṃ saṃvatsaraṃ kṛtvā mahatīṃ śriyamāpnuyāt athānyatsādhanaṃ vakṣye lokānāṃ hitakāmyayā,एवं संवत्सरं कृत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात् अथान्यत्साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया
1,68,81,iṣṭvā gaṇeśaṃ pṛthukaiḥ pāyasāpūpamodakaḥ nānāphalaistatomantrī haridrāmatha saindhavam,इष्ट्वा गणेशं पृथुकैः पायसापूपमोदकः नानाफलैस्ततोमन्त्री हरिद्रामथ सैन्धवम्
1,68,82,vacāṃ niṣkārddhabhāgaṃ ca tadarddhaṃ vā manuṃ japet viśodhya cūrṇaṃ prasṛtau gavāṃ mūtre vinikṣipet,वचां निष्कार्द्धभागं च तदर्द्धं वा मनुं जपेत् विशोध्य चूर्णं प्रसृतौ गवां मूत्रे विनिक्षिपेत्
1,68,83,sahasrakṛtvo manunā mantrayitvā prayatnataḥ snātāmṛtudine śuddhāṃ śuklāṃbaradharāṃ śubhām,सहस्रकृत्वो मनुना मन्त्रयित्वा प्रयत्नतः स्नातामृतुदिने शुद्धां शुक्लांबरधरां शुभाम्
1,68,84,devasya purataḥ sthāpya pāyayedauṣadhaṃ sudhīḥ sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ vandhyāpi labhate sutam,देवस्य पुरतः स्थाप्य पाययेदौषधं सुधीः सर्वलक्षणसंपन्नं वन्ध्यापि लभते सुतम्
1,68,85,athānyatsaṃpravakṣyāmi rahasyaṃ paramādbhutam gocarmamātrāṃ dharaṇīmupalipya prayatnataḥ,अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् गोचर्ममात्रां धरणीमुपलिप्य प्रयत्नतः
1,68,86,vikīrya dhānyaprakaraistatra saṃsthāpayeddhaṭam śuddhodakena saṃpūrya tasyopari nidhāpayet,विकीर्य धान्यप्रकरैस्तत्र संस्थापयेद्धटम् शुद्धोदकेन संपूर्य तस्योपरि निधापयेत्
1,68,87,kapilājyena saṃpūrṇaṃ śarāvaṃ nūtanaṃ śubham ṣaḍaṣṭākṣaramantrābhyāṃ dīpamāropayecchubham,कपिलाज्येन संपूर्णं शरावं नूतनं शुभम् षडष्टाक्षरमन्त्राभ्यां दीपमारोपयेच्छुभम्
1,68,88,dīpe devaṃ samāvāhya gandhapuṣpādibhiryajet snātāṃ kumārīmathavā kumāraṃ pūjayetsudhīḥ,दीपे देवं समावाह्य गन्धपुष्पादिभिर्यजेत् स्नातां कुमारीमथवा कुमारं पूजयेत्सुधीः
1,68,89,dīpasya purataḥ sthāpyadhyātvā devaṃ japenmanum pradīpe sthāpite paśyeddvijarūpaṃ gaṇeśvaram,दीपस्य पुरतः स्थाप्यध्यात्वा देवं जपेन्मनुम् प्रदीपे स्थापिते पश्येद्द्विजरूपं गणेश्वरम्
1,68,90,pṛṣṭastataḥ saṃpadi vā naṣṭaṃ caivāpyanāgatam sakalaṃ pravadedevaṃ kumārī vā kumārakaḥ,पृष्टस्ततः संपदि वा नष्टं चैवाप्यनागतम् सकलं प्रवदेदेवं कुमारी वा कुमारकः
1,68,91,ṣaḍakṣaro hṛdantaścedbhavedaṣṭākṣaro manuḥ anye 'pi mantrā devarṣe santi tantre gaṇeśituḥ,षडक्षरो हृदन्तश्चेद्भवेदष्टाक्षरो मनुः अन्ये ऽपि मन्त्रा देवर्षे सन्ति तन्त्रे गणेशितुः
1,68,92,kintvatra yanna sādhyaṃ syātrriṣu lokeṣu sādhakaiḥ aṣṭaviṃśarasārṇābhyāṃ tanna paśyedapi kvacit,किन्त्वत्र यन्न साध्यं स्यात्र्रिषु लोकेषु साधकैः अष्टविंशरसार्णाभ्यां तन्न पश्येदपि क्वचित्
1,68,93,etadgaṇeśamantrāṇāṃ vidhānaṃ te mayoditam śaṭhebhyaḥ paraśiṣyebhyo vañcakebhyo 'pi mā vada,एतद्गणेशमन्त्राणां विधानं ते मयोदितम् शठेभ्यः परशिष्येभ्यो वञ्चकेभ्यो ऽपि मा वद
1,68,94,evaṃ yo bhajate devaṃ gaṇeśaṃsarvasiddhidam prāpyeha sakalānbhoganinte muktipadaṃ vrajet,एवं यो भजते देवं गणेशंसर्वसिद्धिदम् प्राप्येह सकलान्भोगनिन्ते मुक्तिपदं व्रजेत्
1,69,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde gaṇeśamantravidhānanirūpaṇaṃ nāmāṣṭaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca atha vakṣye trayīmūrtervidhānaṃ tvabjinīpateḥ mantrāṇāṃ yatsamārādhya sarveṣṭaṃ prāmuyāhṛvi,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे गणेशमन्त्रविधाननिरूपणं नामाष्टषष्टितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथ वक्ष्ये त्रयीमूर्तेर्विधानं त्वब्जिनीपतेः मन्त्राणां यत्समाराध्य सर्वेष्टं प्रामुयाहृवि
1,69,2,tāro recikayā yukto medhānetrayutā ratiḥ sasargā bāmakarṇoḍhyo bhṛgurvaḍhyāsano marut,तारो रेचिकया युक्तो मेधानेत्रयुता रतिः ससर्गा बामकर्णोढ्यो भृगुर्वढ्यासनो मरुत्
1,69,3,śeṣoditya iti prokto vasvarṇo bhuktimuktidaḥ devabhāgo muniśchando gāyatrī devatā raviḥ,शेषोदित्य इति प्रोक्तो वस्वर्णो भुक्तिमुक्तिदः देवभागो मुनिश्छन्दो गायत्री देवता रविः
1,69,4,māyā vījaṃ ramā śaktirdṛṣṭādṛṣṭe niyogakaḥ satyāya hṛdayaṃ paścādbrahmaṇe śira īritam,माया वीजं रमा शक्तिर्दृष्टादृष्टे नियोगकः सत्याय हृदयं पश्चाद्ब्रह्मणे शिर ईरितम्
1,69,5,viṣṇave tu śikhāvarma rudrāya parikīrtitam netraṃ syādagraye paścātśarvāyāsramudāhṛtam,विष्णवे तु शिखावर्म रुद्राय परिकीर्तितम् नेत्रं स्यादग्रये पश्चात्शर्वायास्रमुदाहृतम्
1,69,6,netro jvālā mano huṃ phaṭsvāhāntā manavo gaṇāḥ punaḥ ṣaḍarṇairhrī lakṣmyāḥ kṛtvāntaḥ sthaiḥ ṣaḍaṅgakam,नेत्रो ज्वाला मनो हुं फट्स्वाहान्ता मनवो गणाः पुनः षडर्णैर्ह्री लक्ष्म्याः कृत्वान्तः स्थैः षडङ्गकम्
1,69,7,śiṣṭāraujaṭhare pṛṣṭe tayorṅeṃtākhyayā nyaset ādityaṃ ca raviṃ paścādbhānuṃ bhāskarameva ca,शिष्टारौजठरे पृष्टे तयोर्ङेंताख्यया न्यसेत् आदित्यं च रविं पश्चाद्भानुं भास्करमेव च
1,69,8,sūryaṃ ca mūrdhni vadane hṛdi guhye ca pādayoḥ sadyādipañca hrasvādyān nyasenṅeṃ hṛdayoṃ'timān,सूर्यं च मूर्ध्नि वदने हृदि गुह्ये च पादयोः सद्यादिपञ्च ह्रस्वाद्यान् न्यसेन्ङें हृदयोंऽतिमान्
1,69,9,hrīṃ ramāmadhyagāmaṣṭau varṇāṃstārādikānnyaset mūrddhāsyakaṇṭhahṛtkukṣinābhiliṅgagudeṣu ca,ह्रीं रमामध्यगामष्टौ वर्णांस्तारादिकान्न्यसेत् मूर्द्धास्यकण्ठहृत्कुक्षिनाभिलिङ्गगुदेषु च
1,69,10,sacandrasvarapūrvaṃ tu ṅetaṃ śītāṃśumaṇḍalam mūrddhādikaṇṭhaparyantaṃ nyaseñcāndrimanuspraran,सचन्द्रस्वरपूर्वं तु ङेतं शीतांशुमण्डलम् मूर्द्धादिकण्ठपर्यन्तं न्यसेञ्चान्द्रिमनुस्प्ररन्
1,69,11,sparśānseṃdūnsamuñcārya ṅeṃtaṃ bhāskaramaṇḍalam nyasetkaṇṭhādinābhyantaṃ dhyāyanpradyotanaṃ hṛdi,स्पर्शान्सेंदून्समुञ्चार्य ङेंतं भास्करमण्डलम् न्यसेत्कण्ठादिनाभ्यन्तं ध्यायन्प्रद्योतनं हृदि
1,69,12,yādīnsacandrānuñcārya ṅetaṃ ca vahnimaṇḍalam nābhyādipādaparyantaṃ nyasedvahnimanusmaran,यादीन्सचन्द्रानुञ्चार्य ङेतं च वह्निमण्डलम् नाभ्यादिपादपर्यन्तं न्यसेद्वह्निमनुस्मरन्
1,69,13,prokto 'yaṃ maṇḍalanyāso mahātejovidhāyakaḥ ādiṭhāntārṇapūrvaṃ ṅeṃnamontaṃ somamaṇḍalam,प्रोक्तो ऽयं मण्डलन्यासो महातेजोविधायकः आदिठान्तार्णपूर्वं ङेंनमोन्तं सोममण्डलम्
1,69,14,mūrddhādihṛdayāntaṃ tu vinyasetsādhakottamaḥ ḍakārādikṣakārāntavarṇādyaṃ pahnimaṇḍalam,मूर्द्धादिहृदयान्तं तु विन्यसेत्साधकोत्तमः डकारादिक्षकारान्तवर्णाद्यं पह्निमण्डलम्
1,69,15,ṅeṃtaṃ hṛdādipādāntaṃ vinyasetsusamāhitaḥ agrīṣomātmako nyāsaḥ kathitaḥ sarvasiddhidaḥ,ङेंतं हृदादिपादान्तं विन्यसेत्सुसमाहितः अग्रीषोमात्मको न्यासः कथितः सर्वसिद्धिदः
1,69,16,nyasetseṃdūnmātṛkārṇāñjayāntapuruṣātmane namonte vyāpakaṃ mantrī haṃsnayāso 'yamīritaḥ,न्यसेत्सेंदून्मातृकार्णाञ्जयान्तपुरुषात्मने नमोन्ते व्यापकं मन्त्री हंस्नयासो ऽयमीरितः
1,69,17,aṣṭāvaṣṭau svarāñśeṣānpañcapañca mitānpunaḥ uktādityamukhānetānvinyaseñca navagrahān,अष्टावष्टौ स्वराञ्शेषान्पञ्चपञ्च मितान्पुनः उक्तादित्यमुखानेतान्विन्यसेञ्च नवग्रहान्
1,69,18,ādhāraliṅgayornābhau hṛdi kaṇṭhe mukhāntare bhrūmadhye ca tathā bhāle brahmaraṅghre nyasetkramāt,आधारलिङ्गयोर्नाभौ हृदि कण्ठे मुखान्तरे भ्रूमध्ये च तथा भाले ब्रह्मरङ्घ्रे न्यसेत्क्रमात्
1,69,19,haṃsākhyamagnīṣomākhyaṃ maṇḍalatrayameva ca punarnyāsatrayaṃ kuryānmūlena vyāpakaṃ caret,हंसाख्यमग्नीषोमाख्यं मण्डलत्रयमेव च पुनर्न्यासत्रयं कुर्यान्मूलेन व्यापकं चरेत्
1,69,20,evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā dhyāyetsūryaṃ hṛdabuje dānābhayābjayugalaṃ dhārayantaṃ karai ravim,एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेत्सूर्यं हृदबुजे दानाभयाब्जयुगलं धारयन्तं करै रविम्
1,69,21,kuṇḍalāṃ gadakeyūrahāriṇaṃ ca trayītanum dhyātvaivaṃ prajapenmantrī vasulakṣaṃ daśāṃśataḥ,कुण्डलां गदकेयूरहारिणं च त्रयीतनुम् ध्यात्वैवं प्रजपेन्मन्त्री वसुलक्षं दशांशतः
1,69,22,raktāṃbhojaistilairvāpi juhuyādvidhivadvasau prathamaṃ pīṭhayajane dharmādīnāṃ sthale yajet,रक्तांभोजैस्तिलैर्वापि जुहुयाद्विधिवद्वसौ प्रथमं पीठयजने धर्मादीनां स्थले यजेत्
1,69,23,prabhūtaṃ vimalaṃ śāraṃ samārādhyamanantaram paramādimukhaṃ madhye khabiṃbāntaṃ prapūjayet,प्रभूतं विमलं शारं समाराध्यमनन्तरम् परमादिमुखं मध्ये खबिंबान्तं प्रपूजयेत्
1,69,24,somāgnimaṇḍalaṃ pūjyaravimaṇḍalamarcayet dīptā sūkṣmā jayā bhadrā vibhūtirvimalā tathā,सोमाग्निमण्डलं पूज्यरविमण्डलमर्चयेत् दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला तथा
1,69,25,amoghā vidyutā sarvatomukhī pīṭhaśaktayaḥ hrasvatrayoktijāḥ klībahī nā vahnīndusaṃyutāḥ,अमोघा विद्युता सर्वतोमुखी पीठशक्तयः ह्रस्वत्रयोक्तिजाः क्लीबही ना वह्नीन्दुसंयुताः
1,69,26,svarā bījāni śaktīnāṃ tadādyāḥ pūjayettuḥ tāḥ brahmaviṣṇuśivātmā te sṛṣṭiḥ śeṣānvitāpyasau,स्वरा बीजानि शक्तीनां तदाद्याः पूजयेत्तुः ताः ब्रह्मविष्णुशिवात्मा ते सृष्टिः शेषान्विताप्यसौ
1,69,27,evaṃ cānte yoga pīṭhātmane hṛdayamīrayet tārādyo 'yaṃ pīṭhamantrastvanenāsanamādiśet,एवं चान्ते योग पीठात्मने हृदयमीरयेत् ताराद्यो ऽयं पीठमन्त्रस्त्वनेनासनमादिशेत्
1,69,28,dhruvo viyadbinduyutaṃ khaṃ khakholkāya dṛnmanuḥ navārṇāya ca manave mūrtiṃ saṃkalpayetsudhīḥ,ध्रुवो वियद्बिन्दुयुतं खं खखोल्काय दृन्मनुः नवार्णाय च मनवे मूर्तिं संकल्पयेत्सुधीः
1,69,29,sākṣiṇaṃ jagatāṃ tasyāmāvāhya vidhivadyajet tataḥ ṣaḍaṅgāmārādhya dvikṣvaṣṭāṅgaṃ prapūjayet,साक्षिणं जगतां तस्यामावाह्य विधिवद्यजेत् ततः षडङ्गामाराध्य द्विक्ष्वष्टाङ्गं प्रपूजयेत्
1,69,30,saṃpūjya madhye vādityaṃ raviṃ bhānuṃ ca bhāskaram sūryaṃ diśāsu sadyādipañca hrasvādikānimān,संपूज्य मध्ये वादित्यं रविं भानुं च भास्करम् सूर्यं दिशासु सद्यादिपञ्च ह्रस्वादिकानिमान्
1,69,31,svasvanāmādivarṇādyāḥ śaktayor'cyā vidikṣu ca uṣāṃ prajñāṃ prabhāṃ saṃdhyāṃ tato brahmādikānyajet,स्वस्वनामादिवर्णाद्याः शक्तयोर्ऽच्या विदिक्षु च उषां प्रज्ञां प्रभां संध्यां ततो ब्रह्मादिकान्यजेत्
1,69,32,purato 'ruṇamabhyarcya somaṃ jñaṃ ca guruṃ bhṛgum dikṣvaryamādikāniṣṭvā bhūmijaṃ ca śanaiścaram,पुरतो ऽरुणमभ्यर्च्य सोमं ज्ञं च गुरुं भृगुम् दिक्ष्वर्यमादिकानिष्ट्वा भूमिजं च शनैश्चरम्
1,69,33,rāhuṃ ketuṃ ca koṇeṣu pūrvavatparipūjayet indrādyānapi vajrādyānpūjayetpūrvavatsudhīḥ,राहुं केतुं च कोणेषु पूर्ववत्परिपूजयेत् इन्द्राद्यानपि वज्राद्यान्पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः
1,69,34,itthaṃ saṃpūjya vidhivadbhāskaraṃ bhaktavatsalam samāhito dineśāya dadyādardhyaṃ dine dine,इत्थं संपूज्य विधिवद्भास्करं भक्तवत्सलम् समाहितो दिनेशाय दद्यादर्ध्यं दिने दिने
1,69,35,prāṇānāyamya sadbhūmau nyāsānkṛtvā puroditān vidhāya maṇḍalaṃ bhānoḥ pīṭhaṃ pūrvavadarcayet,प्राणानायम्य सद्भूमौ न्यासान्कृत्वा पुरोदितान् विधाय मण्डलं भानोः पीठं पूर्ववदर्चयेत्
1,69,36,dhyātvārkaṃ prayajeddvivyairmānasairupacārakaiḥ pātraṃ tāmramayaṃ prasthatoyagrāhi suśobhanam,ध्यात्वार्कं प्रयजेद्द्विव्यैर्मानसैरुपचारकैः पात्रं ताम्रमयं प्रस्थतोयग्राहि सुशोभनम्
1,69,37,nidhāya maṇḍale raktacandanādivinirmite vilomamātṛkāmūlamuñcaranpūrayejjalaiḥ,निधाय मण्डले रक्तचन्दनादिविनिर्मिते विलोममातृकामूलमुञ्चरन्पूरयेज्जलैः
1,69,38,sūryabiṃbavinirgacchatsudhāṃbudhivibhāvitaiḥ kuṅkumaṃ rojanāṃ rājīṃ candanaṃ raktacandanam,सूर्यबिंबविनिर्गच्छत्सुधांबुधिविभावितैः कुङ्कुमं रोजनां राजीं चन्दनं रक्तचन्दनम्
1,69,39,karavīraṃ japāśālikuśaśyāmākataṇḍulān tilaveṇuyavāṃścaiva nikṣipetsalile śubhe,करवीरं जपाशालिकुशश्यामाकतण्डुलान् तिलवेणुयवांश्चैव निक्षिपेत्सलिले शुभे
1,69,40,sāṃgaṃ sāvaraṇaṃ tatrāvāhyārkaṃ pūrvavadyajet gandhapuṣpadhūpadīpanaivedyādyai rvidhānataḥ,सांगं सावरणं तत्रावाह्यार्कं पूर्ववद्यजेत् गन्धपुष्पधूपदीपनैवेद्याद्यै र्विधानतः
1,69,41,prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā kuryādaṅgāni pūrvavat sudhābījaṃ candanena dakṣe karatale likhet,प्राणायामत्रयं कृत्वा कुर्यादङ्गानि पूर्ववत् सुधाबीजं चन्दनेन दक्षे करतले लिखेत्
1,69,42,tenācchādyārdhyapātraṃ ca japenmanumananyadhīḥ aṣṭottaraśatāvṛttyā punaḥ saṃpūjya bhāskaram,तेनाच्छाद्यार्ध्यपात्रं च जपेन्मनुमनन्यधीः अष्टोत्तरशतावृत्त्या पुनः संपूज्य भास्करम्
1,69,43,hastābhyāṃ pātramādāya jānubhyāmavanīṃ gataḥ āmūrdhni pātramuddhṛtyāṃbareṇa varaṇe raveḥ,हस्ताभ्यां पात्रमादाय जानुभ्यामवनीं गतः आमूर्ध्नि पात्रमुद्धृत्यांबरेण वरणे रवेः
1,69,44,dṛṣṭiṃ cādhāya manasā pūjayitvā raviṃ punaḥ sādhakena svakaikyena mūlamantraṃ dhiyā japan,दृष्टिं चाधाय मनसा पूजयित्वा रविं पुनः साधकेन स्वकैक्येन मूलमन्त्रं धिया जपन्
1,69,45,ardhyaṃ dadyādraviṃ dhyāyavraktacandanamaṇḍale dattvā puṣpāñjaliṃ bhūyo japedaṣṭottaraṃ śatam,अर्ध्यं दद्याद्रविं ध्यायव्रक्तचन्दनमण्डले दत्त्वा पुष्पाञ्जलिं भूयो जपेदष्टोत्तरं शतम्
1,69,46,nityaṃ vā tadvine 'pyevamardhyaṃ dadyādvivasvate tena tuṣṭo dineśo 'smai dadyādvittaṃ yaśaḥ sukham,नित्यं वा तद्विने ऽप्येवमर्ध्यं दद्याद्विवस्वते तेन तुष्टो दिनेशो ऽस्मै दद्याद्वित्तं यशः सुखम्
1,69,47,putrānpautrānabhīṣṭaṃ ca yadyatsarvaṃ prayacchati ardhyadānamidaṃ proktamāyurārogyavarddhanam,पुत्रान्पौत्रानभीष्टं च यद्यत्सर्वं प्रयच्छति अर्ध्यदानमिदं प्रोक्तमायुरारोग्यवर्द्धनम्
1,69,48,dhanadhānyapaśukṣemakṣetramitrakalatradam tejovīryayaśaḥkīrtividyāvibhavabhogadam,धनधान्यपशुक्षेमक्षेत्रमित्रकलत्रदम् तेजोवीर्ययशःकीर्तिविद्याविभवभोगदम्
1,69,49,gāyatryārādhanāsaktaḥ saṃdhyāvandanatatparaḥ evaṃ manuṃ japanvipro duḥkhaṃ naivāpnuyātkvacit,गायत्र्याराधनासक्तः संध्यावन्दनतत्परः एवं मनुं जपन्विप्रो दुःखं नैवाप्नुयात्क्वचित्
1,69,50,vikartanāya nirmālyamevaṃ saṃpūjya dāpayet viyadvahnimarutsādyāntārvīseṃdusamanvitam,विकर्तनाय निर्माल्यमेवं संपूज्य दापयेत् वियद्वह्निमरुत्साद्यान्तार्वीसेंदुसमन्वितम्
1,69,51,mārtaṇḍabhairavākhyaṃ hi bījaṃ trailokyamohanam biṃbabījena puṭitaṃ sarvakāmaphalapradam,मार्तण्डभैरवाख्यं हि बीजं त्रैलोक्यमोहनम् बिंबबीजेन पुटितं सर्वकामफलप्रदम्
1,69,52,pūrvavatsakalaṃ cānyadatra jñeyaṃ manīṣibhiḥ bhṛgurjalendumanvāḍhyaḥ somāya hṛdayāntimaḥ,पूर्ववत्सकलं चान्यदत्र ज्ञेयं मनीषिभिः भृगुर्जलेन्दुमन्वाढ्यः सोमाय हृदयान्तिमः
1,69,53,ṣaḍakṣaro mantrarājo munirasya bhṛgurmataḥ chandaḥ paṅktistu somo 'sya devatā parikīrtitā,षडक्षरो मन्त्रराजो मुनिरस्य भृगुर्मतः छन्दः पङ्क्तिस्तु सोमो ऽस्य देवता परिकीर्तिता
1,69,54,ādyaṃ bījaṃ namaḥ śaktirviniyogo 'khilāptaye ṣaḍdīrgheṇa svabījena ṣaḍaṅgāni samācaret,आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये षड्दीर्घेण स्वबीजेन षडङ्गानि समाचरेत्
1,69,55,pūrṇedvāsyaṃ sphaṭikabhaṃ nīlālakalasanmukham vibhrāṇamiṣṭaṃ kumudaṃ dhyāyenmuktāsrajaṃ vidhum,पूर्णेद्वास्यं स्फटिकभं नीलालकलसन्मुखम् विभ्राणमिष्टं कुमुदं ध्यायेन्मुक्तास्रजं विधुम्
1,69,56,ṛtulakṣaṃ japenmantraṃ pāyasena sasarpiṣā juhuyāttaddaśāṃśena pīṭhe somāntapūjite,ऋतुलक्षं जपेन्मन्त्रं पायसेन ससर्पिषा जुहुयात्तद्दशांशेन पीठे सोमान्तपूजिते
1,69,57,mūrtimūlena saṃkalpya pūjayedvidhivadvidhum kesareṣvaṅgapūjā syātpatreṣvetāśca śaktayaḥ,मूर्तिमूलेन संकल्प्य पूजयेद्विधिवद्विधुम् केसरेष्वङ्गपूजा स्यात्पत्रेष्वेताश्च शक्तयः
1,69,58,rohiṇī kṛttikā caiva revatī bharaṇī puraḥ rātrirārdrā tato jyetsnā kalā hārasamaprabhā,रोहिणी कृत्तिका चैव रेवती भरणी पुरः रात्रिरार्द्रा ततो ज्येत्स्ना कला हारसमप्रभा
1,69,59,suśuklamālyavasanāmuktāhāravibhūṣitāḥ sarvāḥstanabharākrāntā racitāñjalayaḥ śubhāḥ,सुशुक्लमाल्यवसनामुक्ताहारविभूषिताः सर्वाःस्तनभराक्रान्ता रचिताञ्जलयः शुभाः
1,69,60,svapriyāsaktamanaso madavibhramamantharāḥ samabhyarcyāḥ sarojākṣyaḥ pūrṇendusadṛśānanāḥ,स्वप्रियासक्तमनसो मदविभ्रममन्थराः समभ्यर्च्याः सरोजाक्ष्यः पूर्णेन्दुसदृशाननाः
1,69,61,dalāgreṣu samabhyarcyāstvaṣṭau sūryādikā grahāḥ ādityabhūsutabudhamandadevejyarāhavaḥ,दलाग्रेषु समभ्यर्च्यास्त्वष्टौ सूर्यादिका ग्रहाः आदित्यभूसुतबुधमन्ददेवेज्यराहवः
1,69,62,śukraketuyutā hyete pūjyāḥ patragragāgrahāḥ raktāruṇaśvetanīlapītadhūmrasitāsitāḥ,शुक्रकेतुयुता ह्येते पूज्याः पत्रग्रगाग्रहाः रक्तारुणश्वेतनीलपीतधूम्रसितासिताः
1,69,63,vāmorunyastataddhastā dakṣiṇena dhṛtābhayāḥ sokapālāṃstadastrāṇi tadvāhye pūjayetsudhīḥ,वामोरुन्यस्ततद्धस्ता दक्षिणेन धृताभयाः सोकपालांस्तदस्त्राणि तद्वाह्ये पूजयेत्सुधीः
1,69,64,eva saṃsādhito mantraḥ prayacchediṣṭamātmanaḥ paurṇamāsyāṃ jitāhāro dadyādardhyaṃ vidhūdaye,एव संसाधितो मन्त्रः प्रयच्छेदिष्टमात्मनः पौर्णमास्यां जिताहारो दद्यादर्ध्यं विधूदये
1,69,65,maṇḍalatritaryaṃ kuryātprākpratyagāyataṃ bhuvi paścime maṇḍale sthitvā pūjādravyaṃ ca madhyame,मण्डलत्रितर्यं कुर्यात्प्राक्प्रत्यगायतं भुवि पश्चिमे मण्डले स्थित्वा पूजाद्रव्यं च मध्यमे
1,69,66,saṃsthāpya somamanyasminmaṇḍale 'bjasamanvite samabhyarcyaṃ vidhānena pīṭhapūjanapūrvakam,संस्थाप्य सोममन्यस्मिन्मण्डले ऽब्जसमन्विते समभ्यर्च्यं विधानेन पीठपूजनपूर्वकम्
1,69,67,sthāpayedrājataṃ pātraṃ puratastatra mantravit surabhīpayasāpūryya taṃ spṛśanprajapenmanum,स्थापयेद्राजतं पात्रं पुरतस्तत्र मन्त्रवित् सुरभीपयसापूर्य्य तं स्पृशन्प्रजपेन्मनुम्
1,69,68,aṣṭottaraśataṃ paścādvidyā mantreṇa mantravit dadyānniśākarāyārdhyaṃ sarvābhīṣṭārthasiddhaye,अष्टोत्तरशतं पश्चाद्विद्या मन्त्रेण मन्त्रवित् दद्यान्निशाकरायार्ध्यं सर्वाभीष्टार्थसिद्धये
1,69,69,kuryādanena vidhinā pratimāsamatandritaḥ vaṣāntareṇa savaṣṭaṃ prāpnoti bhuvimānavaḥ,कुर्यादनेन विधिना प्रतिमासमतन्द्रितः वषान्तरेण सवष्टं प्राप्नोति भुविमानवः
1,69,70,vidye vidyāmālini syādanta candriṇi katavadet candramukhi dviṭhānto 'yaṃ vidyāmantra udāhṛtaḥ,विद्ये विद्यामालिनि स्यादन्त चन्द्रिणि कतवदेत् चन्द्रमुखि द्विठान्तो ऽयं विद्यामन्त्र उदाहृतः
1,69,71,evaṃ kumudinīnāthamantraṃ yo japati dhruvam dhanaṃ dhānyaṃ sutānpautrānsaubhāgyaṃ labhate 'cirāt,एवं कुमुदिनीनाथमन्त्रं यो जपति ध्रुवम् धनं धान्यं सुतान्पौत्रान्सौभाग्यं लभते ऽचिरात्
1,69,72,athāṅgārakamantraṃ tu vakṣye dhanasutapradam tāro dīrghenduyugvyoma tadevenduyutaḥ punaḥ,अथाङ्गारकमन्त्रं तु वक्ष्ये धनसुतप्रदम् तारो दीर्घेन्दुयुग्व्योम तदेवेन्दुयुतः पुनः
1,69,73,ṣāntaḥ sargī ca caṇḍīśau kramārdiduvisargiṇai ṣaḍarṇo 'yaṃ mahāmantro maṅgalasyākhileṣṭadaḥ,षान्तः सर्गी च चण्डीशौ क्रमार्दिदुविसर्गिणै षडर्णो ऽयं महामन्त्रो मङ्गलस्याखिलेष्टदः
1,69,74,virūpākṣo muniśchandogāyatraṃ devatā kujaḥ mantrārṇaiḥ ṣaḍbhiraṅgāni krurvandhyāyeddharātmajam,विरूपाक्षो मुनिश्छन्दोगायत्रं देवता कुजः मन्त्रार्णैः षड्भिरङ्गानि क्रुर्वन्ध्यायेद्धरात्मजम्
1,69,75,meṣasthaṃ raktavasrāṅgaṃ śūlaśaktigadāvarān karairbibhrāṇamīśānasvedajaṃ bhūṃsutaṃ smaret,मेषस्थं रक्तवस्राङ्गं शूलशक्तिगदावरान् करैर्बिभ्राणमीशानस्वेदजं भूंसुतं स्मरेत्
1,69,76,rasalakṣaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ khadirodbhavaiḥ samidbhirjuhuyādagnau śaive pīṭhe yajetkujam,रसलक्षं जपेन्मन्त्रं दशांशं खदिरोद्भवैः समिद्भिर्जुहुयादग्नौ शैवे पीठे यजेत्कुजम्
1,69,77,prāgaṅgāni samārādhya hyekaviṃśatikoṣṭakam maṅgalobhūmiputraśca ṛṇahartā dhanapradaḥ,प्रागङ्गानि समाराध्य ह्येकविंशतिकोष्टकम् मङ्गलोभूमिपुत्रश्च ऋणहर्ता धनप्रदः
1,69,78,sthirāsano mahākāyaḥ sarvakarmāvarodhakaḥ lohito lohitākṣaśca sāmagānāṃ kṛpākaraḥ,स्थिरासनो महाकायः सर्वकर्मावरोधकः लोहितो लोहिताक्षश्च सामगानां कृपाकरः
1,69,79,dharātmajaḥ kujo bhaumo bhūmido bhūminandanaḥ aṅgārako mahīsūnuḥ sarvarogāpahārakaḥ,धरात्मजः कुजो भौमो भूमिदो भूमिनन्दनः अङ्गारको महीसूनुः सर्वरोगापहारकः
1,69,80,vṛṣṭikartā vṛṣṭihartā sarvakāryārthasiddhidaḥ ityeka rviśatiḥ proktā mūrtayo bhūsutasya vai,वृष्टिकर्ता वृष्टिहर्ता सर्वकार्यार्थसिद्धिदः इत्येक र्विशतिः प्रोक्ता मूर्तयो भूसुतस्य वै
1,69,81,maṅgalādīnyajenmantrī svasvasthānasthitānkramāt indrādyānapi vajrādīnevaṃ siddho bhavenmanuḥ,मङ्गलादीन्यजेन्मन्त्री स्वस्वस्थानस्थितान्क्रमात् इन्द्राद्यानपि वज्रादीनेवं सिद्धो भवेन्मनुः
1,69,82,sutakāmā kuraṅgākṣī bhaumavratamupācaret mārgaśīrṣe 'tha vaiśākhe vratāraṃbhaḥ praśasyate,सुतकामा कुरङ्गाक्षी भौमव्रतमुपाचरेत् मार्गशीर्षे ऽथ वैशाखे व्रतारंभः प्रशस्यते
1,69,83,aruṇodayavelāyāmutthāyāvaśyakaṃ punaḥ vinirvartya radāndhāvedapāmārgeṇa vāgyatā,अरुणोदयवेलायामुत्थायावश्यकं पुनः विनिर्वर्त्य रदान्धावेदपामार्गेण वाग्यता
1,69,84,snātvā raktāṃbaradharā raktamālyavilepanā naivedyādīṃśca saṃbhārānraktānsarvānprakalpayet,स्नात्वा रक्तांबरधरा रक्तमाल्यविलेपना नैवेद्यादींश्च संभारान्रक्तान्सर्वान्प्रकल्पयेत्
1,69,85,yogyaṃ vipraṃ samāhūya kujamarcettadājñayā raktagogomayāliptabhūmau raktāsane viśet,योग्यं विप्रं समाहूय कुजमर्चेत्तदाज्ञया रक्तगोगोमयालिप्तभूमौ रक्तासने विशेत्
1,69,86,ācamya deśakālau ca smṛtvā kāmya samuccaran maṅgalādīni nāmāni svakīyāṅgeṣu vinyaset,आचम्य देशकालौ च स्मृत्वा काम्य समुच्चरन् मङ्गलादीनि नामानि स्वकीयाङ्गेषु विन्यसेत्
1,69,87,mukhe pravinyasetsādhvī sāmagānāṃ kṛpākaram dharātmajaṃ nasorakṣṇoḥ kujaṃ bhaumaṃ lalāṭake,मुखे प्रविन्यसेत्साध्वी सामगानां कृपाकरम् धरात्मजं नसोरक्ष्णोः कुजं भौमं ललाटके
1,69,88,bhūmidaṃ tu bhruvormadhye mastake bhūminandanam aṅgārakaṃ śikhāyāṃ ca sarvāṅge ca mahīsutam,भूमिदं तु भ्रुवोर्मध्ये मस्तके भूमिनन्दनम् अङ्गारकं शिखायां च सर्वाङ्गे च महीसुतम्
1,69,89,bāhudvaye nyasetpaścātsarvarogāpahārakam mūrddhādi vṛṣṭikartāramāpādāntaṃ nyasetsudhīḥ,बाहुद्वये न्यसेत्पश्चात्सर्वरोगापहारकम् मूर्द्धादि वृष्टिकर्तारमापादान्तं न्यसेत्सुधीः
1,69,90,vinyasedrṛṣṭihartāraṃ mūrddhāntaṃ caraṇāditaḥ nyasedante tato dikṣu sarvakāryārthasiddhidam,विन्यसेद्रृष्टिहर्तारं मूर्द्धान्तं चरणादितः न्यसेदन्ते ततो दिक्षु सर्वकार्यार्थसिद्धिदम्
1,69,91,nābhau hṛdi śirasyāraṃ vakre bhūmijameva ca vinyasyaivaṃ nije dehe dhyāyetprāgvaddharātmajam,नाभौ हृदि शिरस्यारं वक्रे भूमिजमेव च विन्यस्यैवं निजे देहे ध्यायेत्प्राग्वद्धरात्मजम्
1,69,92,mānasairupacāraiśca saṃpūjyārdhyaṃ nidhāpayet ekaviṃśatikoṣṭhāḍhye trikoṇe tāmrapatrage,मानसैरुपचारैश्च संपूज्यार्ध्यं निधापयेत् एकविंशतिकोष्ठाढ्ये त्रिकोणे ताम्रपत्रगे
1,69,93,āvāhyāṅgārakaṃ tatra raktapuṣpādibhiryajet aṅgāni pūrvamārādhya maṅgalādīnprapūjayet,आवाह्याङ्गारकं तत्र रक्तपुष्पादिभिर्यजेत् अङ्गानि पूर्वमाराध्य मङ्गलादीन्प्रपूजयेत्
1,69,94,ekaviṃśatikoṣṭheṣu cakramāraṃ ca bhūmijam trikoṇeṣu ca sampūjya bahiraṣṭau ca mātṛkāḥ,एकविंशतिकोष्ठेषु चक्रमारं च भूमिजम् त्रिकोणेषु च सम्पूज्य बहिरष्टौ च मातृकाः
1,69,95,indrādīnatha vajrādīnbāhye saṃpūjayetpunaḥ dhūpadīpau samarpyātha godhūmānnaṃ nivedayet,इन्द्रादीनथ वज्रादीन्बाह्ये संपूजयेत्पुनः धूपदीपौ समर्प्याथ गोधूमान्नं निवेदयेत्
1,69,96,tāmrapātre śuddhatoyapūrite raktacandanam raktapuṣpākṣataphalānyākṣipyārdhyaṃ samarpayet maṅgalāya tato mantrī idaṃ mantradvayaṃ paṭhet,ताम्रपात्रे शुद्धतोयपूरिते रक्तचन्दनम् रक्तपुष्पाक्षतफलान्याक्षिप्यार्ध्यं समर्पयेत् मङ्गलाय ततो मन्त्री इदं मन्त्रद्वयं पठेत्
1,69,97,bhūmiputra mahātejaḥ svedodbhavapinākinaḥ sutārthinī prapannā tvāṃ gṛhāṇārdhyaṃ namo 'stu te,भूमिपुत्र महातेजः स्वेदोद्भवपिनाकिनः सुतार्थिनी प्रपन्ना त्वां गृहाणार्ध्यं नमो ऽस्तु ते
1,69,98,raktapravālasaṃkāśa japākusumasannibha mahīsuta mahābhāga gṛhāṇārdhyaṃ namo 'stu te,रक्तप्रवालसंकाश जपाकुसुमसन्निभ महीसुत महाभाग गृहाणार्ध्यं नमो ऽस्तु ते
1,69,99,ekaviṃśatipūrvoktairṅenamontaiṃśca nāmabhiḥ tārādyaiḥ praṇametpaścāttāvatyaśca pradakṣiṇāḥ,एकविंशतिपूर्वोक्तैर्ङेनमोन्तैंश्च नामभिः ताराद्यैः प्रणमेत्पश्चात्तावत्यश्च प्रदक्षिणाः
1,69,100,dharaṇīgarbhasaṃbhūtaṃ vidyuttejaḥ samaprabham kumāraṃ śaktihastaṃ ca maṅgalaṃ praṇamāmyaham,धरणीगर्भसंभूतं विद्युत्तेजः समप्रभम् कुमारं शक्तिहस्तं च मङ्गलं प्रणमाम्यहम्
1,69,101,tato rekhātrayaṃ kuryātkhadirāṅgārakeṇa ca mārjayedvāmapādena mantrābhyāṃ ca samāhitā,ततो रेखात्रयं कुर्यात्खदिराङ्गारकेण च मार्जयेद्वामपादेन मन्त्राभ्यां च समाहिता
1,69,102,duḥkhadaurbhāgyanāśāya putrasaṃtānahetave kṛtarekhātrayaṃ vāmapādenaitatpramārjmyaham,दुःखदौर्भाग्यनाशाय पुत्रसंतानहेतवे कृतरेखात्रयं वामपादेनैतत्प्रमार्ज्म्यहम्
1,69,103,ṛṇaduḥ khavināśāya manobhīṣṭārthasiddhiye mārjayāmyasitā rekhāstisro janmatrayodbhavāḥ,ऋणदुः खविनाशाय मनोभीष्टार्थसिद्धिये मार्जयाम्यसिता रेखास्तिस्रो जन्मत्रयोद्भवाः
1,69,104,stuvīta dharaṇīputraṃ puṣpāñjalikarā tataḥ dhyāyantī tatpadāṃbhojaṃ pūjāsāṃgatvasiddhaye,स्तुवीत धरणीपुत्रं पुष्पाञ्जलिकरा ततः ध्यायन्ती तत्पदांभोजं पूजासांगत्वसिद्धये
1,69,105,ṛṇahartre namastubhyaṃ duḥkhadāridrayanāśine saubhāgyasukhado nityaṃ bhava me dharaṇīsuta,ऋणहर्त्रे नमस्तुभ्यं दुःखदारिद्रयनाशिने सौभाग्यसुखदो नित्यं भव मे धरणीसुत
1,69,106,taptakāñcanasaṃkāśa taruṇārkasamaprabha sukhasaubhāgyadhanada ṛṇadāridṣanāśaka,तप्तकाञ्चनसंकाश तरुणार्कसमप्रभ सुखसौभाग्यधनद ऋणदारिद्षनाशक
1,69,107,graharāja namaste 'stu sarvakalyāṇakāraka prasādaṃ kuru deveśa sarvakalyāṇabhājana,ग्रहराज नमस्ते ऽस्तु सर्वकल्याणकारक प्रसादं कुरु देवेश सर्वकल्याणभाजन
1,69,108,devadānavagandharvayakṣarākṣasapannagāḥ āpnuvanti śivaṃ sarve sadā pūrṇamanorathāḥ,देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसपन्नगाः आप्नुवन्ति शिवं सर्वे सदा पूर्णमनोरथाः
1,69,109,ācirādeva loke 'sminyasyārādhanato janāḥ prāpnuvanti sukhaṃ tasmai namo dharaṇisūnave,आचिरादेव लोके ऽस्मिन्यस्याराधनतो जनाः प्राप्नुवन्ति सुखं तस्मै नमो धरणिसूनवे
1,69,110,yo vakragatimāpanno nṛṇāṃ duḥkhaṃ prayacchati pūjitaḥ sukhasaubhāgyaṃ tasmai kṣmāsūnave namaḥ,यो वक्रगतिमापन्नो नृणां दुःखं प्रयच्छति पूजितः सुखसौभाग्यं तस्मै क्ष्मासूनवे नमः
1,69,111,nabhasi dyotamānāya sarvakalyāṇahetave maṅgalāya namastubhyaṃ dhanasaṃtānahetave,नभसि द्योतमानाय सर्वकल्याणहेतवे मङ्गलाय नमस्तुभ्यं धनसंतानहेतवे
1,69,112,prasādaṃ kuru me bhaumamaṅgalaprada maṅgala meṣavāhana rudrātmandehi putrāndhanaṃ yaśaḥ,प्रसादं कुरु मे भौममङ्गलप्रद मङ्गल मेषवाहन रुद्रात्मन्देहि पुत्रान्धनं यशः
1,69,113,evaṃ stutvā praṇamyātha visṛjya dharaṇīsutam yathāśaktyā pradāya svaṃ gṛhṇīyādbraṇāśiṣaḥ,एवं स्तुत्वा प्रणम्याथ विसृज्य धरणीसुतम् यथाशक्त्या प्रदाय स्वं गृह्णीयाद्ब्रणाशिषः
1,69,114,gurave dakṣiṇāṃ dattvā bhuñjīyāttanniveditam,गुरवे दक्षिणां दत्त्वा भुञ्जीयात्तन्निवेदितम्
1,69,115,evamāvatsaraṃ kuryātpratimaṅgalavāsaram tilairhemaṃ vidhāyātha śatārddhaṃ bhojayoddvijān,एवमावत्सरं कुर्यात्प्रतिमङ्गलवासरम् तिलैर्हेमं विधायाथ शतार्द्धं भोजयोद्द्विजान्
1,69,116,bhaumamūrtiṃ svarṇamayīmācāryāya samarpayet maṇḍalasthe ghaṭe 'bhyarcyetsutasaubhāgyasiddhaye,भौममूर्तिं स्वर्णमयीमाचार्याय समर्पयेत् मण्डलस्थे घटे ऽभ्यर्च्येत्सुतसौभाग्यसिद्धये
1,69,117,evaṃ vrataparā nārī prāpnuyātsubhagānsutān ṛṇanāśāya vittārthaṃ vrataṃ kuryātpumānapi,एवं व्रतपरा नारी प्राप्नुयात्सुभगान्सुतान् ऋणनाशाय वित्तार्थं व्रतं कुर्यात्पुमानपि
1,69,118,brāhmaṇaḥ prajapenmantraṃmagnirmūrddheti vaidikam aṅgārakasya gāyatrīṃ vakṣye yajanasiddhaye,ब्राह्मणः प्रजपेन्मन्त्रंमग्निर्मूर्द्धेति वैदिकम् अङ्गारकस्य गायत्रीं वक्ष्ये यजनसिद्धये
1,69,119,aṅgārakāya śabdānte vidmahe padamīrayet śaktihastāya varṇānte dhīmahīti samuñcaret,अङ्गारकाय शब्दान्ते विद्महे पदमीरयेत् शक्तिहस्ताय वर्णान्ते धीमहीति समुञ्चरेत्
1,69,120,tanno bhaumaḥ pracovarṇāndayānditi ca saṃvadet bhaumasyaiṣā tu gāyatrī japtuḥ sarveṣṭasiddhidā,तन्नो भौमः प्रचोवर्णान्दयान्दिति च संवदेत् भौमस्यैषा तु गायत्री जप्तुः सर्वेष्टसिद्धिदा
1,69,121,bhaumopāsanametaddhi budhamantramathocyate phaāntaḥ karṇendusaṃyukto budho ṅeṃte hadantimaḥ,भौमोपासनमेतद्धि बुधमन्त्रमथोच्यते फआन्तः कर्णेन्दुसंयुक्तो बुधो ङेंते हदन्तिमः
1,69,122,rasāṇoṃ budhamantro 'yaṃ munibrahmāsya kīrtitaḥ paṅktiśchaido devatā tu budhaḥ sarveṣṭado nṛṇām,रसाणों बुधमन्त्रो ऽयं मुनिब्रह्मास्य कीर्तितः पङ्क्तिश्छैदो देवता तु बुधः सर्वेष्टदो नृणाम्
1,69,123,ādyaṃ bījaṃ namaḥ śaktirviniyogo 'khilāptaye vande budhaṃ sadā bhaktyā pītāmbaravibhūṣaṇam,आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये वन्दे बुधं सदा भक्त्या पीताम्बरविभूषणम्
1,69,124,jānusthavāmahastāḍhyaṃ sābhayetarapāṇikam dhyātvevaṃ prajapesahasraṃ vijitendriyaḥ,जानुस्थवामहस्ताढ्यं साभयेतरपाणिकम् ध्यात्वेवं प्रजपेसहस्रं विजितेन्द्रियः
1,69,125,daśāṃśaṃ juhuyādājyaiḥ pīṭhe pūrvoditer'cayet aṅgamātṛdiśāpālahetibhirbudhamarcayet,दशांशं जुहुयादाज्यैः पीठे पूर्वोदितेर्ऽचयेत् अङ्गमातृदिशापालहेतिभिर्बुधमर्चयेत्
1,69,126,evaṃ siddhe manau mantrī sādhayetsvamanorathān sahasraṃ prajapenmantraṃ nityaṃ daśadināvadhi,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेत्स्वमनोरथान् सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रं नित्यं दशदिनावधि
1,69,127,tasyāśu grahajā pīḍā naśyatyeva na saṃśayaḥ budhasyārādhanaṃ proktaṃ gurorārādhanaṃ śṛṇu,तस्याशु ग्रहजा पीडा नश्यत्येव न संशयः बुधस्याराधनं प्रोक्तं गुरोराराधनं शृणु
1,69,128,bṛṃhaspatipadaṃ ṅeṃtaṃ seṃdvādyarṇāghamaṇḍitam namonto vasuvarṇo 'yaṃ munirbrahmāsya saṃmataḥ,बृंहस्पतिपदं ङेंतं सेंद्वाद्यर्णाघमण्डितम् नमोन्तो वसुवर्णो ऽयं मुनिर्ब्रह्मास्य संमतः
1,69,129,chando 'nuṣṭupsurācāryo devatā bījamādimam hṛcchaktirdīrghavahnīnduyugalenāṅgakalpanā,छन्दो ऽनुष्टुप्सुराचार्यो देवता बीजमादिमम् हृच्छक्तिर्दीर्घवह्नीन्दुयुगलेनाङ्गकल्पना
1,69,130,nyastavāmakaraṃ rāśau ratnānāṃ dakṣiṇātkarāt kirantaṃ pītapuṣpālaṅkārālepāṃśukārcitam,न्यस्तवामकरं राशौ रत्नानां दक्षिणात्करात् किरन्तं पीतपुष्पालङ्कारालेपांशुकार्चितम्
1,69,131,sarvavidyānidhiṃ devaguruṃ svarṇadyutiṃ smaret lakṣaṃ japo daśāṃśena ghṛtenānnena vā hunet,सर्वविद्यानिधिं देवगुरुं स्वर्णद्युतिं स्मरेत् लक्षं जपो दशांशेन घृतेनान्नेन वा हुनेत्
1,69,132,dharmādipīṭhe prayajedaṅgadikpālahetibhiḥ evaṃ siddhe manau mantrī sādhayediṣṭamātmanaḥ,धर्मादिपीठे प्रयजेदङ्गदिक्पालहेतिभिः एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेदिष्टमात्मनः
1,69,133,viparogādipīḍāsu kalahe svajanodbhave pippalotthasamidbhiśca juhuyāttannivṛttaye,विपरोगादिपीडासु कलहे स्वजनोद्भवे पिप्पलोत्थसमिद्भिश्च जुहुयात्तन्निवृत्तये
1,69,134,hutvā dinatrayaṃ mantrī niśāpuṣpairghṛtaplutaiḥ sa viṃśatiśataṃ śīghraṃ vāsāṃsi labhate mahīm,हुत्वा दिनत्रयं मन्त्री निशापुष्पैर्घृतप्लुतैः स विंशतिशतं शीघ्रं वासांसि लभते महीम्
1,69,135,gurorārādhanaṃ proktaṃ śṛṇu śukrasya sāṃpratam vasraṃ me dehi śukrāya ṭhadvayānto dhruvādikaḥ,गुरोराराधनं प्रोक्तं शृणु शुक्रस्य सांप्रतम् वस्रं मे देहि शुक्राय ठद्वयान्तो ध्रुवादिकः
1,69,136,rudrārṇo 'yaṃ manurbrahmā muniśchando virāhuta daityejyo devatā bījaṃ dhruvaḥ śaktirvasupriyā,रुद्रार्णो ऽयं मनुर्ब्रह्मा मुनिश्छन्दो विराहुत दैत्येज्यो देवता बीजं ध्रुवः शक्तिर्वसुप्रिया
1,69,137,bhūnetra candranetrāgninetrārṇaiḥ syātṣaḍaṅgakam śuklāṃbarālepabhūṣaṃ kareṇa dadataṃ dhanam,भूनेत्र चन्द्रनेत्राग्निनेत्रार्णैः स्यात्षडङ्गकम् शुक्लांबरालेपभूषं करेण ददतं धनम्
1,69,138,vāmena śukraṃ vyākhyānamudrādoṣaṃ smaretsudhīḥ ayutaṃ prajapenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyād ghṛtaiḥ,वामेन शुक्रं व्याख्यानमुद्रादोषं स्मरेत्सुधीः अयुतं प्रजपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयाद् घृतैः
1,69,139,dharmādipīṭhe prayajedaṅgendrāditadāyudhaiḥ śvetapuṣpaiḥ sugandhaiśca juhuyād bhṛguvāsare,धर्मादिपीठे प्रयजेदङ्गेन्द्रादितदायुधैः श्वेतपुष्पैः सुगन्धैश्च जुहुयाद् भृगुवासरे
1,69,140,ekaviṃśativāraṃ yo labhatesoṃ'śukaṃ maṇīn manavo 'mo sadā gopyā na deyā yasya kasyacit,एकविंशतिवारं यो लभतेसोंऽशुकं मणीन् मनवो ऽमो सदा गोप्या न देया यस्य कस्यचित्
1,69,141,bhaktiyuktāya śiṣyāya deyā vā nijasūnave,भक्तियुक्ताय शिष्याय देया वा निजसूनवे
1,70,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde mantravidhānanirūpaṇaṃ nāmaikonasaptatitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca atha vakṣye mahāviṣṇormantrānlokeṣu durlabhān yānprāpya mānavāstūrṇaṃ prāpnuvanti nijepsitam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे मन्त्रविधाननिरूपणं नामैकोनसप्ततितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथ वक्ष्ये महाविष्णोर्मन्त्रान्लोकेषु दुर्लभान् यान्प्राप्य मानवास्तूर्णं प्राप्नुवन्ति निजेप्सितम्
1,70,2,yeṣāmuñcāraṇeneva pāpasaṃghaḥ pralīyate brahmādayo 'pi yāñjñātvā samarthāḥ syurjagatkṛtau,येषामुञ्चारणेनेव पापसंघः प्रलीयते ब्रह्मादयो ऽपि याञ्ज्ञात्वा समर्थाः स्युर्जगत्कृतौ
1,70,3,tārahṛtpūrvakaṃ ṅeṃtaṃ nārāyaṇapadaṃ bhavet aṣṭākṣaro manuścāsya sādhyo nārāyaṇo muniḥ,तारहृत्पूर्वकं ङेंतं नारायणपदं भवेत् अष्टाक्षरो मनुश्चास्य साध्यो नारायणो मुनिः
1,70,4,chandaḥ proktaṃ ca gāyatrī devatā viṣṇukhyayaḥ oṃ bījaṃ yaṃ ca tathā śaktirviniyogo 'khilāptaye,छन्दः प्रोक्तं च गायत्री देवता विष्णुख्ययः ॐ बीजं यं च तथा शक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये
1,70,5,kruddholkāya hṛdākhyātaṃ maholkāya śiraḥ smṛtam vīrolkāya śikhā proktā dyulkāya kavacaṃ matam,क्रुद्धोल्काय हृदाख्यातं महोल्काय शिरः स्मृतम् वीरोल्काय शिखा प्रोक्ता द्युल्काय कवचं मतम्
1,70,6,maholkāyeti cāsraṃ syāditthaṃ pañcāṅgakalpanā punaḥ ṣaḍaṅgamantrotthaiḥ ṣaḍvarṇaiśca samācaret,महोल्कायेति चास्रं स्यादित्थं पञ्चाङ्गकल्पना पुनः षडङ्गमन्त्रोत्थैः षड्वर्णैश्च समाचरेत्
1,70,7,avaśiṣṭau nyasetkukṣipṛṣṭayormantravarṇakau sudarśanasya mantreṇa kuryāddigbandhanaṃ tataḥ,अवशिष्टौ न्यसेत्कुक्षिपृष्टयोर्मन्त्रवर्णकौ सुदर्शनस्य मन्त्रेण कुर्याद्दिग्बन्धनं ततः
1,70,8,tāro namaścaturthyantaṃ sudarśanapadaṃ vadet astrāyaphaḍiti prokto mantro dvādaśavarṇavān,तारो नमश्चतुर्थ्यन्तं सुदर्शनपदं वदेत् अस्त्रायफडिति प्रोक्तो मन्त्रो द्वादशवर्णवान्
1,70,9,daśāvṛttimaya nyāsaṃ vakṣye vibhūtipañcaram mūlārṇānsvatanau nyasyedādhāre hṛdaye mukhe,दशावृत्तिमय न्यासं वक्ष्ये विभूतिपञ्चरम् मूलार्णान्स्वतनौ न्यस्येदाधारे हृदये मुखे
1,70,10,doḥpanmūleṣu nāsāyāṃ prathamāvṛttirīritā gale nābhau hṛdi kucapārśvapṛṣṭeṣu tatparāḥ,दोःपन्मूलेषु नासायां प्रथमावृत्तिरीरिता गले नाभौ हृदि कुचपार्श्वपृष्टेषु तत्पराः
1,70,11,mūrddhāsyanetraśravaṇaghrāṇeṣu ca tṛtīyakāḥ doḥpādasaṃdhyaṅguliṣu vedāvṛttyā ca vinyaset,मूर्द्धास्यनेत्रश्रवणघ्राणेषु च तृतीयकाः दोःपादसंध्यङ्गुलिषु वेदावृत्त्या च विन्यसेत्
1,70,12,dhātuprāṇeṣu hṛdaye vinyasettadanantaram śironetrā syahṛtkukṣisorujaṅghāpadadvaye,धातुप्राणेषु हृदये विन्यसेत्तदनन्तरम् शिरोनेत्रा स्यहृत्कुक्षिसोरुजङ्घापदद्वये
1,70,13,ekaikaśo nyasedvarṇānmantrasya kramataḥ sudhīḥ nyaseddhṛdaṃsorupadeṣvarṇānvedamitānmanoḥ,एकैकशो न्यसेद्वर्णान्मन्त्रस्य क्रमतः सुधीः न्यसेद्धृदंसोरुपदेष्वर्णान्वेदमितान्मनोः
1,70,14,cakraśaṃ khagadāṃbhojapadeṣu svasvamudrayā śeṣāṃśca nyāsavaryo 'yaṃ vibhūtipañjarābhidhaḥ,चक्रशं खगदांभोजपदेषु स्वस्वमुद्रया शेषांश्च न्यासवर्यो ऽयं विभूतिपञ्जराभिधः
1,70,15,nyasenmūlārṇamekaikaṃ sacandraṃ tārasampuṭam athavā vai namontena nyasedityapare jaguḥ,न्यसेन्मूलार्णमेकैकं सचन्द्रं तारसम्पुटम् अथवा वै नमोन्तेन न्यसेदित्यपरे जगुः
1,70,16,tattvanyāsaṃ tataḥ kuryāddhiṣṇubhāvaprasiddhaye aṣṭārṇo 'ṣṭaprakṛtyātmā gaditaḥ pūrvasūribhiḥ,तत्त्वन्यासं ततः कुर्याद्धिष्णुभावप्रसिद्धये अष्टार्णो ऽष्टप्रकृत्यात्मा गदितः पूर्वसूरिभिः
1,70,17,pṛthivyādīni bhūtāni tato 'hṝṅkārameva ca mahāṃśca prakṛtiścaivetyaṣṭau prakṛtayo matāḥ,पृथिव्यादीनि भूतानि ततो ऽहॄङ्कारमेव च महांश्च प्रकृतिश्चैवेत्यष्टौ प्रकृतयो मताः
1,70,18,pāde liṅge hṛdi mukhe mūrdhni vakṣasi hṛtsthale sarvāṅge vyāpakaṃ kuryādekena sādhakottamaḥ,पादे लिङ्गे हृदि मुखे मूर्ध्नि वक्षसि हृत्स्थले सर्वाङ्गे व्यापकं कुर्यादेकेन साधकोत्तमः
1,70,19,mantrārṇahṛtparāyādyamātmane hṛdayāntimam tattannāma samuñcāryya nyasettattatsthale budhaḥ,मन्त्रार्णहृत्परायाद्यमात्मने हृदयान्तिमम् तत्तन्नाम समुञ्चार्य्य न्यसेत्तत्तत्स्थले बुधः
1,70,20,ayaṃ tattvābhidho nyāsaḥ sarvanyāsottamottamaḥ mūrtīnyaṃseddvādaśa vai dvādaśādityasaṃyutāḥ,अयं तत्त्वाभिधो न्यासः सर्वन्यासोत्तमोत्तमः मूर्तीन्यंसेद्द्वादश वै द्वादशादित्यसंयुताः
1,70,21,dvādaśākṣaravarṇādyā dvādaśādityasaṃyutāḥ aṣṭārṇo 'yaṃ manuścāṣṭaprakṛtyātmā samīritaḥ,द्वादशाक्षरवर्णाद्या द्वादशादित्यसंयुताः अष्टार्णो ऽयं मनुश्चाष्टप्रकृत्यात्मा समीरितः
1,70,22,tāsāmātmacatuṣkasya yogādarkākṣaro bhavet lalāṭakukṣihṛtkaṇṭhadakṣapārśvāṃsakeṣu ca,तासामात्मचतुष्कस्य योगादर्काक्षरो भवेत् ललाटकुक्षिहृत्कण्ठदक्षपार्श्वांसकेषु च
1,70,23,gale ca vāmapārśvāṃ sagalapṛṣṭeṣvanantaram kakudyapi nyasenmantrī mūrtīrdvādaśa vai kramāt,गले च वामपार्श्वां सगलपृष्टेष्वनन्तरम् ककुद्यपि न्यसेन्मन्त्री मूर्तीर्द्वादश वै क्रमात्
1,70,24,dhātrā tu keśavaṃ nyasyāryamṇa nārāyaṇaṃ punaḥ mitreṇa mādhavaṃ nyasya govindaṃ varuṇena ca,धात्रा तु केशवं न्यस्यार्यम्ण नारायणं पुनः मित्रेण माधवं न्यस्य गोविन्दं वरुणेन च
1,70,25,viṣṇuṃ caivāṃśunā yuktaṃ bhagena madhusūdanam nyasedvivasvatā yuktaṃ trivikramamataḥ param,विष्णुं चैवांशुना युक्तं भगेन मधुसूदनम् न्यसेद्विवस्वता युक्तं त्रिविक्रममतः परम्
1,70,26,vāmanaṃ ca tathādraṇa pūṣṇā śrīdharameva ca hṛṣīkeśaṃ nyasetpaścātparjanyena samanvitam,वामनं च तथाद्रण पूष्णा श्रीधरमेव च हृषीकेशं न्यसेत्पश्चात्पर्जन्येन समन्वितम्
1,70,27,tvaṣṭrā yutaṃ padmanābhaṃ dāmodaraṃ ca viṣṇunā dvādasārṇaṃ tato mantraṃ samaste śirasi nyaset,त्वष्ट्रा युतं पद्मनाभं दामोदरं च विष्णुना द्वादसार्णं ततो मन्त्रं समस्ते शिरसि न्यसेत्
1,70,28,vyāpakaṃ vinyasetpaścātkirīṭamanunā sudhīḥ dhruvaḥkirīṭakeyūrahārānte makaretica,व्यापकं विन्यसेत्पश्चात्किरीटमनुना सुधीः ध्रुवःकिरीटकेयूरहारान्ते मकरेतिच
1,70,29,kuṇḍalānte cakraśaṅkhagadānteṃ'bhojahastataḥ pītāṃbarānte śrīvatsāṃ kitavakṣaḥ sthaleti ca,कुण्डलान्ते चक्रशङ्खगदान्तेंऽभोजहस्ततः पीतांबरान्ते श्रीवत्सां कितवक्षः स्थलेति च
1,70,30,śrībhūmisahitasvātmajyotirdvayamataḥ param vadeddīptikarāyānti sahasrādityatejase,श्रीभूमिसहितस्वात्मज्योतिर्द्वयमतः परम् वदेद्दीप्तिकरायान्ति सहस्रादित्यतेजसे
1,70,31,namonto bāṇaṣaṅvarṇaiḥ kirīṭamanurīritaḥ evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā dhyāyennārāyaṇaṃ vibhum,नमोन्तो बाणषङ्वर्णैः किरीटमनुरीरितः एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेन्नारायणं विभुम्
1,70,32,udyatkoṭyarkasadṛśaṃ śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃbujam dadhataṃ ca karairbhūmiśrībhyāṃ pārśvadvayāñcitam,उद्यत्कोट्यर्कसदृशं शङ्खं चक्रं गदांबुजम् दधतं च करैर्भूमिश्रीभ्यां पार्श्वद्वयाञ्चितम्
1,70,33,śrīvatsavakṣasaṃ bhrājatkaustubhāmuktakandharam hārakeyūravalayāṅgadaṃ pītāṃbaraṃ smaret,श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम् हारकेयूरवलयाङ्गदं पीतांबरं स्मरेत्
1,70,34,varṇalakṣaṃ japenmantraṃ vidhivanniyatendriyaḥ prathamena tu lakṣeṇa svātmaśuddhirbhaved dhruvam,वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं विधिवन्नियतेन्द्रियः प्रथमेन तु लक्षेण स्वात्मशुद्धिर्भवेद् ध्रुवम्
1,70,35,lakṣadvayajapenātha mantraśuddhimavāpnuyāt lakṣatrayeṇa japtena svarlokamadhigacchati,लक्षद्वयजपेनाथ मन्त्रशुद्धिमवाप्नुयात् लक्षत्रयेण जप्तेन स्वर्लोकमधिगच्छति
1,70,36,viṣṇoḥ samīpamāpnoti vedalakṣajapānnaraḥ tathā ca nirmalaṃ jñānaṃ pañcalakṣajapādbhavet,विष्णोः समीपमाप्नोति वेदलक्षजपान्नरः तथा च निर्मलं ज्ञानं पञ्चलक्षजपाद्भवेत्
1,70,37,lakṣaṣaṣṭena cāpnoti mantrī viṣṇau1sthirā matim saptalakṣajapānmantrī viṣṇoḥ sārūpyamāpnuyāt,लक्षषष्टेन चाप्नोति मन्त्री विष्णौ१स्थिरा मतिम् सप्तलक्षजपान्मन्त्री विष्णोः सारूप्यमाप्नुयात्
1,70,38,aṣṭalakṣaṃ japenmantrī nirvāṇamadhigacchati evaṃ japtvā tataḥ prājño daśāṃśaṃ sarasīruhaiḥ,अष्टलक्षं जपेन्मन्त्री निर्वाणमधिगच्छति एवं जप्त्वा ततः प्राज्ञो दशांशं सरसीरुहैः
1,70,39,madhurāktaiḥ prajuhuyātsaṃskṛte havyavāhane maṇḍūkātparatatvāntaṃ pīṭhe saṃpūjya yatnataḥ,मधुराक्तैः प्रजुहुयात्संस्कृते हव्यवाहने मण्डूकात्परतत्वान्तं पीठे संपूज्य यत्नतः
1,70,40,vimalotkarṣiṇī jñānā kriyā yogā tataḥ parā prahvī satyā tatheśānanugrahā navamī matā,विमलोत्कर्षिणी ज्ञाना क्रिया योगा ततः परा प्रह्वी सत्या तथेशाननुग्रहा नवमी मता
1,70,41,tāro namano bhagavate viṣṇave sarvabhū tataḥ tātmane vāsudevāya sarvātmeti padaṃ vadet,तारो नमनो भगवते विष्णवे सर्वभू ततः तात्मने वासुदेवाय सर्वात्मेति पदं वदेत्
1,70,42,saṃyogayogapadmānte pīṭhāya hṛdayāntimaḥ ṣaḍviṃśadakṣaraḥ pīṭhamantro 'nenāsanaṃ diśet,संयोगयोगपद्मान्ते पीठाय हृदयान्तिमः षड्विंशदक्षरः पीठमन्त्रो ऽनेनासनं दिशेत्
1,70,43,mūrtiṃ saṃkalpya mūlena tasyāmāvāhya pūjayet ādau cāṅgāni saṃpūjya mantrāṇāṃ keśareṣu ca,मूर्तिं संकल्प्य मूलेन तस्यामावाह्य पूजयेत् आदौ चाङ्गानि संपूज्य मन्त्राणां केशरेषु च
1,70,44,prāgādidigdale vāsudevaṃ saṃkarṣaṇaṃ tathā pradyumnamaniruddhaṃ ca śaktīḥ koṇeṣvathārcayet,प्रागादिदिग्दले वासुदेवं संकर्षणं तथा प्रद्युम्नमनिरुद्धं च शक्तीः कोणेष्वथार्चयेत्
1,70,45,śāntiṃ śriyaṃ sarasvatyā ratiṃ saṃpūjayetkramāt hemapītatamālendranīlābhāḥ pītavāsasaḥ,शान्तिं श्रियं सरस्वत्या रतिं संपूजयेत्क्रमात् हेमपीततमालेन्द्रनीलाभाः पीतवाससः
1,70,46,caturbhujāḥ śaṅkhacakragadāṃbhaghojadharā ime sitakāñcanagodugdhadūrvāvarṇāśca śaktayaḥ,चतुर्भुजाः शङ्खचक्रगदांभघोजधरा इमे सितकाञ्चनगोदुग्धदूर्वावर्णाश्च शक्तयः
1,70,47,dalāgreṣu cakraśaṅkhagadāpaṅkajakaustubhān pūjayenmusalaṃ khaḍgaṃ vanamālāṃ yathākramāt,दलाग्रेषु चक्रशङ्खगदापङ्कजकौस्तुभान् पूजयेन्मुसलं खड्गं वनमालां यथाक्रमात्
1,70,48,raktājapītakanakaśyāmakṛṣṇāsitārjunān kuṅkumābhaṃ samabhyarcyedvahiragre khageśvaram,रक्ताजपीतकनकश्यामकृष्णासितार्जुनान् कुङ्कुमाभं समभ्यर्च्येद्वहिरग्रे खगेश्वरम्
1,70,49,pārśvayoḥ pūjayetpaścāṅkhapadmanidhī kramāt muktāmāṇikyasaṃkāśau paścime dhvajamaparcayet,पार्श्वयोः पूजयेत्पश्चाङ्खपद्मनिधी क्रमात् मुक्तामाणिक्यसंकाशौ पश्चिमे ध्वजमपर्चयेत्
1,70,50,raktaṃ vighnaṃ tathāgneye śyāmamāryaṃ ca rākṣase durgāṃ śyāmāṃ vāyukoṇe senānyaṃ pītamaiśvare,रक्तं विघ्नं तथाग्नेये श्याममार्यं च राक्षसे दुर्गां श्यामां वायुकोणे सेनान्यं पीतमैश्वरे
1,70,51,lokeśā nāyudhairyuktānbahiḥ saṃpūjayetsudhīḥ evamāvaraṇairyuktaṃ yor'cajayedviṣṇumavyayam,लोकेशा नायुधैर्युक्तान्बहिः संपूजयेत्सुधीः एवमावरणैर्युक्तं योर्ऽचजयेद्विष्णुमव्ययम्
1,70,52,bhuktvehasakalānbhogānante viṣṇupadaṃ vrajet kṣetradhānyasuvarṇānāṃ ppāptaye dhāraṇīṃ smaret,भुक्त्वेहसकलान्भोगानन्ते विष्णुपदं व्रजेत् क्षेत्रधान्यसुवर्णानां प्पाप्तये धारणीं स्मरेत्
1,70,53,devīṃ dūrvādalaśyāmāṃ dadhānāṃ śālimañjarīm cintayedbhāratīṃ devīṃ vīṇāpustakadhāriṇīm,देवीं दूर्वादलश्यामां दधानां शालिमञ्जरीम् चिन्तयेद्भारतीं देवीं वीणापुस्तकधारिणीम्
1,70,54,dakṣiṇe devadevasya pūrṇacandranibhānanām kṣīrābdhiphenapuñjābhe vasānāṃ śvetavāsasī,दक्षिणे देवदेवस्य पूर्णचन्द्रनिभाननाम् क्षीराब्धिफेनपुञ्जाभे वसानां श्वेतवाससी
1,70,55,bhāratyā sahitaṃ yo vai dhyāyeddvevaṃ parātparam vedavedārthatattvajño jāyate sarvavittamaḥ,भारत्या सहितं यो वै ध्यायेद्द्वेवं परात्परम् वेदवेदार्थतत्त्वज्ञो जायते सर्ववित्तमः
1,70,56,nārasiṃhamivātmānaṃ devaṃ dhyātvātibhairavam śaśtraṃ saṃmantrya mantreṇa śabrūnhatvā nivartate,नारसिंहमिवात्मानं देवं ध्यात्वातिभैरवम् शश्त्रं संमन्त्र्य मन्त्रेण शब्रून्हत्वा निवर्तते
1,70,57,nārasiṃhena bījena mantraṃ saṃyojya sādhakaḥ śatamaṣṭottaraṃ jaṇtvā vāmahastābhimantritāḥ,नारसिंहेन बीजेन मन्त्रं संयोज्य साधकः शतमष्टोत्तरं जण्त्वा वामहस्ताभिमन्त्रिताः
1,70,58,punaḥ punarapaḥ siṃcetsarpadaṣṭo 'pi jīvati gāruḍena ca saṃyojya pañcārṇena japettadā,पुनः पुनरपः सिंचेत्सर्पदष्टो ऽपि जीवति गारुडेन च संयोज्य पञ्चार्णेन जपेत्तदा
1,70,59,nirviṣīkaraṇe dhyāyedviṣṇuṃ garuḍavāhanam aśokaphalake tārkṣyamālikhyāśokasaṃhatau,निर्विषीकरणे ध्यायेद्विष्णुं गरुडवाहनम् अशोकफलके तार्क्ष्यमालिख्याशोकसंहतौ
1,70,60,aśokapuṣpaiḥ saṃpūjya bhagavantaṃ tadagrataḥ juhuyāttāni puṣpāṇi trisaṃdhyaṃ saptapatrakam,अशोकपुष्पैः संपूज्य भगवन्तं तदग्रतः जुहुयात्तानि पुष्पाणि त्रिसंध्यं सप्तपत्रकम्
1,70,61,pratyakṣo jāyate pakṣī varamiṣṭaṃ prayacchati gāṇapatyena saṃyojya japellakṣaṃ payovrataḥ,प्रत्यक्षो जायते पक्षी वरमिष्टं प्रयच्छति गाणपत्येन संयोज्य जपेल्लक्षं पयोव्रतः
1,70,62,mahāgaṇapatiṃ devaṃ pratyakṣamiha paśyati vāṇibījena saṃyuktaṃ ṣaṇmāsaṃ yojayennaraḥ,महागणपतिं देवं प्रत्यक्षमिह पश्यति वाणिबीजेन संयुक्तं षण्मासं योजयेन्नरः
1,70,63,mahākavivaro bhūtvā mohayetsakalaṃ jagat hutvā guṅcīśakalānyarddhāgulamitāni ca,महाकविवरो भूत्वा मोहयेत्सकलं जगत् हुत्वा गुङ्चीशकलान्यर्द्धागुलमितानि च
1,70,64,dadhimadhvājyayuktāni mṛtyuṃ jayati sādhakaḥ śanaiśvara dine samyak spṛṣṭvā śvatthaṃ ca pāṇinā,दधिमध्वाज्ययुक्तानि मृत्युं जयति साधकः शनैश्वर दिने सम्यक् स्पृष्ट्वा श्वत्थं च पाणिना
1,70,65,japtvā cāṣṭaśataṃ yuddhe hyapamṛtyuṃ jayatyasau pañcaviṃśatidhā japtvā nityaṃ prātaḥ pibejjalam,जप्त्वा चाष्टशतं युद्धे ह्यपमृत्युं जयत्यसौ पञ्चविंशतिधा जप्त्वा नित्यं प्रातः पिबेज्जलम्
1,70,66,sarvapāpavinirmukto jñānavān rogavarjitaḥ kuṃbhaṃ saṃsthāpya vidhivadāpūrya śuddhavāriṇā,सर्वपापविनिर्मुक्तो ज्ञानवान् रोगवर्जितः कुंभं संस्थाप्य विधिवदापूर्य शुद्धवारिणा
1,70,67,japtvāyutaṃ tatastenābhiṣekaḥ sarvaroganut candrasūryoparāge tu hyupoṣyāṣṭasahasrakam,जप्त्वायुतं ततस्तेनाभिषेकः सर्वरोगनुत् चन्द्रसूर्योपरागे तु ह्युपोष्याष्टसहस्रकम्
1,70,68,spṛṣṭvā brāhmīdhṛtaṃ japtvā pibetsādhakasattamaḥ medhāṃ kavitvaṃ vāksiddhiṃ labhate nātra saṃśayaḥ,स्पृष्ट्वा ब्राह्मीधृतं जप्त्वा पिबेत्साधकसत्तमः मेधां कवित्वं वाक्सिद्धिं लभते नात्र संशयः
1,70,69,juhuyādayutaṃ vilvairmahādhanapatirbhavet nārāyaṇasya mantro 'yaṃ sarvamantrottamottamaḥ,जुहुयादयुतं विल्वैर्महाधनपतिर्भवेत् नारायणस्य मन्त्रो ऽयं सर्वमन्त्रोत्तमोत्तमः
1,70,70,ālayaḥ sarvasiddhīnāṃ kathitastava nārada nārāyaṇāya śabdānte vidmahe padamīrayet,आलयः सर्वसिद्धीनां कथितस्तव नारद नारायणाय शब्दान्ते विद्महे पदमीरयेत्
1,70,71,vāsudevapadaṃ ṅeṃtaṃ dhīmahīti tato vadet tanno viṣṇuḥ pracovarṇānsaṃvadeñcodayāditi,वासुदेवपदं ङेंतं धीमहीति ततो वदेत् तन्नो विष्णुः प्रचोवर्णान्संवदेञ्चोदयादिति
1,70,72,eṣoktā viṣṇugāyatrī sarvapāpapraṇāśinī tāro hṛdbhagavān ṅeṃto vāsudevāya kīrtitaḥ,एषोक्ता विष्णुगायत्री सर्वपापप्रणाशिनी तारो हृद्भगवान् ङेंतो वासुदेवाय कीर्तितः
1,70,73,dvādaśārṇo mahāmantro bhuktimuktipradāyakaḥ strīśūdrāṇāṃ vitāro 'yaṃ satārastu dvijanmanām,द्वादशार्णो महामन्त्रो भुक्तिमुक्तिप्रदायकः स्त्रीशूद्राणां वितारो ऽयं सतारस्तु द्विजन्मनाम्
1,70,74,prajāpatirmuniścāsya gāyatrī chanda īritaḥ devatā vāsudevastu bījaṃ śaktirdhruvaśca hṛt,प्रजापतिर्मुनिश्चास्य गायत्री छन्द ईरितः देवता वासुदेवस्तु बीजं शक्तिर्ध्रुवश्च हृत्
1,70,75,candrākṣivedapañcarṇaiḥ samastenāṅgakalpanam mūrdhni bhāle dṛśorāsye gale dorhṛdaye punaḥ,चन्द्राक्षिवेदपञ्चर्णैः समस्तेनाङ्गकल्पनम् मूर्ध्नि भाले दृशोरास्ये गले दोर्हृदये पुनः
1,70,76,kukṣau nābhau dhvaje jānudvaye pādadvaye tathā nyāsetkramān mantravarṇānsṛṣṭinyāso 'yamīritaḥ,कुक्षौ नाभौ ध्वजे जानुद्वये पादद्वये तथा न्यासेत्क्रमान् मन्त्रवर्णान्सृष्टिन्यासो ऽयमीरितः
1,70,77,hṛdādimastakāntaṃ tu sthitinyāsaṃ pracakṣate pādādārabhya mūrddhānaṃ nyāsaṃ saṃhārakaṃ viduḥ,हृदादिमस्तकान्तं तु स्थितिन्यासं प्रचक्षते पादादारभ्य मूर्द्धानं न्यासं संहारकं विदुः
1,70,78,tattvanyāsaṃ tataḥ kuryātsarvatantreṣu gopitam bīvaṃ prāṇaṃ tathā cittaṃ hṛtpadmaṃ sūryamaṇḍalam,तत्त्वन्यासं ततः कुर्यात्सर्वतन्त्रेषु गोपितम् बीवं प्राणं तथा चित्तं हृत्पद्मं सूर्यमण्डलम्
1,70,79,candrāgnimaṇḍale caiva vāsudevaṃ tataḥ param saṃkarṣaṇaṃ ca pradyumnamaniruddhaṃ tataḥ param,चन्द्राग्निमण्डले चैव वासुदेवं ततः परम् संकर्षणं च प्रद्युम्नमनिरुद्धं ततः परम्
1,70,80,nārāyaṇaṃ cakramatastattvāni dvādaśaiva tu mūlārṇahṛtparāyādyamātmane hṛdayāntimam,नारायणं चक्रमतस्तत्त्वानि द्वादशैव तु मूलार्णहृत्परायाद्यमात्मने हृदयान्तिमम्
1,70,81,tattve nāma samuñcaryya nyasenmūrddhādiṣu kramāt pūrvoktaṃ dhyānamatrāpi bhānulakṣajapo manoḥ,तत्त्वे नाम समुञ्चर्य्य न्यसेन्मूर्द्धादिषु क्रमात् पूर्वोक्तं ध्यानमत्रापि भानुलक्षजपो मनोः
1,70,82,tadṛśāṃśaṃ tilairājyalolitairhavanaṃ caret pīṭhe pūrvodite mantrī mūrti saṃkalpya mūlataḥ,तदृशांशं तिलैराज्यलोलितैर्हवनं चरेत् पीठे पूर्वोदिते मन्त्री मूर्ति संकल्प्य मूलतः
1,70,83,tasyāmāvāhya deveśaṃ vāsudevaṃ prapūjayet aṅgāni pūrvamabhyarcya vāsudevādikāstataḥ,तस्यामावाह्य देवेशं वासुदेवं प्रपूजयेत् अङ्गानि पूर्वमभ्यर्च्य वासुदेवादिकास्ततः
1,70,84,śāntyādiśaktayaḥ pūjyāḥ prāgvaddikṣu vidikṣu ca tṛtīyāvaraṇe pūjyāḥ proktā dvādaśa mūrtayaḥ,शान्त्यादिशक्तयः पूज्याः प्राग्वद्दिक्षु विदिक्षु च तृतीयावरणे पूज्याः प्रोक्ता द्वादश मूर्तयः
1,70,85,indrādyānāyudhairyuktān pūjayeddharaṇīgṛhe evamāvaraṇairiṣṭvā pañcabhirviṣṇumavyayam,इन्द्राद्यानायुधैर्युक्तान् पूजयेद्धरणीगृहे एवमावरणैरिष्ट्वा पञ्चभिर्विष्णुमव्ययम्
1,70,86,prāpnuyātsakalānarthānante viṣṇupade vrajet puruṣottamasaṃjñasya viṣṇorbhedacatuṣṭayam,प्राप्नुयात्सकलानर्थानन्ते विष्णुपदे व्रजेत् पुरुषोत्तमसंज्ञस्य विष्णोर्भेदचतुष्टयम्
1,70,87,trailokyamohanasteṣāṃ prathamaḥ parikīrtitaḥ śrīkaraśca hṛṣīkeśaḥ kṛṣaaṇaścātra caturthakaḥ,त्रैलोक्यमोहनस्तेषां प्रथमः परिकीर्तितः श्रीकरश्च हृषीकेशः कृषअणश्चात्र चतुर्थकः
1,70,88,tāraḥ kāmo ramā paścān ṅeṃtaḥ syātpuruṣottamaḥ varmāstrāṇyagnipriyānto mantro vahnīnduvarṇavān,तारः कामो रमा पश्चान् ङेंतः स्यात्पुरुषोत्तमः वर्मास्त्राण्यग्निप्रियान्तो मन्त्रो वह्नीन्दुवर्णवान्
1,70,89,brahmā muniḥ syādgāyatrī chandaḥ prokto 'tha devatā puruṣottamasaṃjño 'tra bījaśaktīsmarandire,ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छन्दः प्रोक्तो ऽथ देवता पुरुषोत्तमसंज्ञो ऽत्र बीजशक्तीस्मरन्दिरे
1,70,90,bhūcandraikarasākṣyakṣimantravarṇorvibhāgataḥ kṛtvāṅgāni tato dhyāyedvidhivatpuruṣottamam,भूचन्द्रैकरसाक्ष्यक्षिमन्त्रवर्णोर्विभागतः कृत्वाङ्गानि ततो ध्यायेद्विधिवत्पुरुषोत्तमम्
1,70,91,samudyadādityanibhaṃ śaṅkhacakragadāṃbujaiḥ lasatkaraṃ pītavasraṃ smarecchrīpuruṣottamam,समुद्यदादित्यनिभं शङ्खचक्रगदांबुजैः लसत्करं पीतवस्रं स्मरेच्छ्रीपुरुषोत्तमम्
1,70,92,mahāratnaughakhacitasphurattoraṇamaṇḍape mauktikaughaśamadamavirājitavitānake,महारत्नौघखचितस्फुरत्तोरणमण्डपे मौक्तिकौघशमदमविराजितवितानके
1,70,93,nṛtyaddevāṅganāvṛndakvaṇātkiṅkiṇinūpure lasanmāṇikyavedyāṃ tu dītpārkāyutatejasi,नृत्यद्देवाङ्गनावृन्दक्वणात्किङ्किणिनूपुरे लसन्माणिक्यवेद्यां तु दीत्पार्कायुततेजसि
1,70,94,vṛndārakavrātakirīṭāgraratnābhicarcite navalakṣaṃ japenmantraṃ juhuyāttaddaśāṃśataḥ,वृन्दारकव्रातकिरीटाग्ररत्नाभिचर्चिते नवलक्षं जपेन्मन्त्रं जुहुयात्तद्दशांशतः
1,70,95,utphullaiḥ kamalaiḥ pīṭhe pūrvokte vaiṣṇaver'cayet evamārādhya deveśaṃ prāpnoti mahatīṃ śriyam,उत्फुल्लैः कमलैः पीठे पूर्वोक्ते वैष्णवेर्ऽचयेत् एवमाराध्य देवेशं प्राप्नोति महतीं श्रियम्
1,70,96,putrānpautrānyaśaḥ kāntiṃ bhuktiṃ muktiṃ ca vindati uttiṣṭeti padaṃ paścācchrīkarāgnipriyāntimaḥ,पुत्रान्पौत्रान्यशः कान्तिं भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति उत्तिष्टेति पदं पश्चाच्छ्रीकराग्निप्रियान्तिमः
1,70,97,aṣṭārṇo 'sya munirvyāsaḥ paṅktiśchanda udāhṛtam śrīkārākhyo hariḥ prokto devatā sakaleṣṭadaḥ,अष्टार्णो ऽस्य मुनिर्व्यासः पङ्क्तिश्छन्द उदाहृतम् श्रीकाराख्यो हरिः प्रोक्तो देवता सकलेष्टदः
1,70,98,bhīṣayadvitayaṃ hṛtsyāt trāsayadvitayaṃ śiraḥ śikhā pramarddayadvandvaṃ varma pradhvaṃsayadvayam,भीषयद्वितयं हृत्स्यात् त्रासयद्वितयं शिरः शिखा प्रमर्द्दयद्वन्द्वं वर्म प्रध्वंसयद्वयम्
1,70,99,asraṃ rakṣadvayaṃ sarve humantāḥ samudīritāḥ mastake netrayoḥ kaṇṭhahṛdaye nābhideśake,अस्रं रक्षद्वयं सर्वे हुमन्ताः समुदीरिताः मस्तके नेत्रयोः कण्ठहृदये नाभिदेशके
1,70,100,ūrūjaṅghāṃyugmeṣu mantravarṇānkramānnyataset tataḥ puruṣasūktoktamantrairnyāsaṃ samācaret,ऊरूजङ्घांयुग्मेषु मन्त्रवर्णान्क्रमान्न्यतसेत् ततः पुरुषसूक्तोक्तमन्त्रैर्न्यासं समाचरेत्
1,70,101,mukhe nyasedbrāhmaṇo 'sya mukhamāsīdimaṃ manum bāhuyugme tathā bāhūṃrājanya iti vinyaset,मुखे न्यसेद्ब्राह्मणो ऽस्य मुखमासीदिमं मनुम् बाहुयुग्मे तथा बाहूंराजन्य इति विन्यसेत्
1,70,102,ūrū tadasya yadvaiśya imamūrudvaye nyaset nyasetpādadvaye mantrī padbhyāṃ śūdro ajāyata,ऊरू तदस्य यद्वैश्य इममूरुद्वये न्यसेत् न्यसेत्पादद्वये मन्त्री पद्भ्यां शूद्रो अजायत
1,70,103,cakraṃ śaṅkhaṃ gadāṃ padmaṃ karāgreṣvatha vinyaset evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā dhyāyetpūrvoktamaṇḍape,चक्रं शङ्खं गदां पद्मं कराग्रेष्वथ विन्यसेत् एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेत्पूर्वोक्तमण्डपे
1,70,104,aruṇābjāsanasthasya tārkṣyasyopari saṃsthitam pūrvoktarūpiṇaṃ devaṃ śrīkaraṃ lokamohanam,अरुणाब्जासनस्थस्य तार्क्ष्यस्योपरि संस्थितम् पूर्वोक्तरूपिणं देवं श्रीकरं लोकमोहनम्
1,70,105,dhyātvaivaṃ pūjayedaṣṭalakṣaṃ mantrī daśāṃśataḥ raktāṃbujaiḥ samidbhiśca vilvakṣīridrumodbhavaiḥ,ध्यात्वैवं पूजयेदष्टलक्षं मन्त्री दशांशतः रक्तांबुजैः समिद्भिश्च विल्वक्षीरिद्रुमोद्भवैः
1,70,106,payo 'nnaiḥ sarpiṣā hutvā pratyekaṃ susamāhitaḥ aśvatthoduṃbaraplakṣavaṭāḥ kṣīridrumāḥ smṛtā,पयो ऽन्नैः सर्पिषा हुत्वा प्रत्येकं सुसमाहितः अश्वत्थोदुंबरप्लक्षवटाः क्षीरिद्रुमाः स्मृता
1,70,107,pūjayedvaiṣṇave pīṭhe mūrtiṃ saṃkalpya mūlataḥ aṅgāvaraṇadikpālahetibhiḥ sahitaṃ vibhum,पूजयेद्वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः अङ्गावरणदिक्पालहेतिभिः सहितं विभुम्
1,70,108,itthaṃ siddhe manau matrī prayogānpūrvavañcaret tāro hṛdbhagavān ṅeṃto varāheti tataḥ param,इत्थं सिद्धे मनौ मत्री प्रयोगान्पूर्ववञ्चरेत् तारो हृद्भगवान् ङेंतो वराहेति ततः परम्
1,70,109,rūpāya bhūrbhuvaḥ svaḥ syāllohitakāmikā ca ye bhūpatitvaṃ ca me dehi dadāpaya śucipriyā,रूपाय भूर्भुवः स्वः स्याल्लोहितकामिका च ये भूपतित्वं च मे देहि ददापय शुचिप्रिया
1,70,110,rāmāgnivarṇo mantro 'yaṃ bhārgavo 'sya munirmataḥ chando 'nuṣṭubdevatādivarāhaḥ samudīritaḥ,रामाग्निवर्णो मन्त्रो ऽयं भार्गवो ऽस्य मुनिर्मतः छन्दो ऽनुष्टुब्देवतादिवराहः समुदीरितः
1,70,111,ekadaṃṣṭrāya hṛdayaṃ vyomolkāyaga śiraḥ smṛtam śikhā tejo 'dhipataye viśvarūpāya varma ca,एकदंष्ट्राय हृदयं व्योमोल्कायग शिरः स्मृतम् शिखा तेजो ऽधिपतये विश्वरूपाय वर्म च
1,70,112,mahādaṃṣṭrāya cāstraṃ syātpañcāṅgamiti kalpayet athavā giriṣaṭsaptabāṇairvasubhirakṣaraiḥ,महादंष्ट्राय चास्त्रं स्यात्पञ्चाङ्गमिति कल्पयेत् अथवा गिरिषट्सप्तबाणैर्वसुभिरक्षरैः
1,70,113,vibhaktairmantravaryasya pañcāgāṃni prakalpayet tatau dhyāyedanekārkanibhamādivarāhakam,विभक्तैर्मन्त्रवर्यस्य पञ्चागांनि प्रकल्पयेत् ततौ ध्यायेदनेकार्कनिभमादिवराहकम्
1,70,114,āṃ hrīṃ svarṇanibhaṃ jānvoradho nābheḥ sitaprabham iṣṭābhītigadāśaṅkhacakraśaktyasikheṭakān,आं ह्रीं स्वर्णनिभं जान्वोरधो नाभेः सितप्रभम् इष्टाभीतिगदाशङ्खचक्रशक्त्यसिखेटकान्
1,70,115,dadhataṃ ca karairdaṃṣṭrāgralasaddharaṇiṃ smaret evaṃ dhyātvā japellakṣaṃ daśāṃśaṃ sarasīruhaiḥ,दधतं च करैर्दंष्ट्राग्रलसद्धरणिं स्मरेत् एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं दशांशं सरसीरुहैः
1,70,116,madhvaktairjuhayātpīṭhe pūrvokte vaiṣṇave yajet mūlena mūrtiṃ saṅkalpya tasyāṃ sampūjayedvibhum,मध्वक्तैर्जुहयात्पीठे पूर्वोक्ते वैष्णवे यजेत् मूलेन मूर्तिं सङ्कल्प्य तस्यां सम्पूजयेद्विभुम्
1,70,117,aṅgāvaraṇadikpālahetiyantraprasiddhaye japādevāvarni dadyāddhanaṃ dhānyaṃ mahīṃ śriyam,अङ्गावरणदिक्पालहेतियन्त्रप्रसिद्धये जपादेवावर्नि दद्याद्धनं धान्यं महीं श्रियम्
1,70,118,siṃhārke sitapakṣasyāṣṭamyāṃ gavyeṣu pañcasu śilāṃ śuddhāṃ vinikṣipya spṛṣṭvā tāmayutaṃ japet,सिंहार्के सितपक्षस्याष्टम्यां गव्येषु पञ्चसु शिलां शुद्धां विनिक्षिप्य स्पृष्ट्वा तामयुतं जपेत्
1,70,119,udaṅmukhasvato mantrī tāṃ śilāṃ likhanedbhuvi bhūtapretāhicaurādikṛtāṃ bādhāṃ nivārayet,उदङ्मुखस्वतो मन्त्री तां शिलां लिखनेद्भुवि भूतप्रेताहिचौरादिकृतां बाधां निवारयेत्
1,70,120,prātarbhṛgudine sādhyabhūtalānmṛdamāharet mantritāṃ mūlamantreṇa vibhajettāṃ tridhā punaḥ,प्रातर्भृगुदिने साध्यभूतलान्मृदमाहरेत् मन्त्रितां मूलमन्त्रेण विभजेत्तां त्रिधा पुनः
1,70,121,cullyāmekaṃ samālipyāpyaparaṃ pākabhājane godugdhe paramāloḍya śodhitāṃstandulān kṣipet,चुल्ल्यामेकं समालिप्याप्यपरं पाकभाजने गोदुग्धे परमालोड्य शोधितांस्तन्दुलान् क्षिपेत्
1,70,122,samyak śuddhe śuciḥ keśe japanmantraṃ paceñcarum avatārya caruṃ paścādvahnau deyaṃ yathāvidhi,सम्यक् शुद्धे शुचिः केशे जपन्मन्त्रं पचेञ्चरुम् अवतार्य चरुं पश्चाद्वह्नौ देयं यथाविधि
1,70,123,sampūjya dhūpadīpādyaiḥ paścādājyaplutaṃ carum juhuyātsaṃskṛte vahnau aṣṭottaraśataṃ sudhīḥ,सम्पूज्य धूपदीपाद्यैः पश्चादाज्यप्लुतं चरुम् जुहुयात्संस्कृते वह्नौ अष्टोत्तरशतं सुधीः
1,70,124,evaṃ prajuhuyānmantrī kavivāreṣu saptasu virodho naśyati kṣetre śatrucaurādyupadravāḥ,एवं प्रजुहुयान्मन्त्री कविवारेषु सप्तसु विरोधो नश्यति क्षेत्रे शत्रुचौराद्युपद्रवाः
1,70,125,bhānūdayepyāravāre sādhyakṣetrānmṛdaṃ punaḥ ādāya pūrvavidhinā havirāpādya pūrvavat,भानूदयेप्यारवारे साध्यक्षेत्रान्मृदं पुनः आदाय पूर्वविधिना हविरापाद्य पूर्ववत्
1,70,126,juhuyādedhite vahnau pūrvasaṃkhyākamādarāt evaṃ sa saptāravāreṣu juhuyātkṣetrasiddhaye,जुहुयादेधिते वह्नौ पूर्वसंख्याकमादरात् एवं स सप्तारवारेषु जुहुयात्क्षेत्रसिद्धये
1,70,127,juhuyāllakṣasaṃkhyākaṃ gavyai ścaiva sapāyasaiḥ abhīṣṭabhūmyādhipatyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ,जुहुयाल्लक्षसंख्याकं गव्यै श्चैव सपायसैः अभीष्टभूम्याधिपत्यं लभते नात्र संशयः
1,70,128,udyaddoḥ paridhaṃ divyaṃ sitadaṃṣṭrāgrabhūdharam svarṇābhaṃ pārthive pīte maṇḍale susamāhitaḥ,उद्यद्दोः परिधं दिव्यं सितदंष्ट्राग्रभूधरम् स्वर्णाभं पार्थिवे पीते मण्डले सुसमाहितः
1,70,129,dhyātvāpnoti mahīṃ ramyāṃ varāhasya prasādataḥ vāruṇe maṇḍale dhyāyedvārāhaṃ himasannibhagham,ध्यात्वाप्नोति महीं रम्यां वराहस्य प्रसादतः वारुणे मण्डले ध्यायेद्वाराहं हिमसन्निभघम्
1,70,130,mahopadravaśāntiḥ syātsādhakasya na saṃśayaḥ vaśyārthaṃ ca sadā dhyāyedvarhyābhaṃ vahnimaṇḍe,महोपद्रवशान्तिः स्यात्साधकस्य न संशयः वश्यार्थं च सदा ध्यायेद्वर्ह्याभं वह्निमण्डे
1,70,131,dhyāyedevaṃ ripūñcāṭe kṛṣṇābhaṃ vāyumaṇḍale hyamaṇḍalagataṃ svacchaṃ vārāhaṃ sarvasiddhidam,ध्यायेदेवं रिपूञ्चाटे कृष्णाभं वायुमण्डले ह्यमण्डलगतं स्वच्छं वाराहं सर्वसिद्धिदम्
1,70,132,śatrubhūtagrahakṣveḍāmayapīḍādiśāntaye bhagvardhīśayutaṃ vyomabindubhūṣitamastakam,शत्रुभूतग्रहक्ष्वेडामयपीडादिशान्तये भग्वर्धीशयुतं व्योमबिन्दुभूषितमस्तकम्
1,70,133,ekākṣaro varāhasya mantraḥ kalpadrumo 'paraḥ pūjādyārdhyādikaṃ sarvamasyāṃ pūrvoktavañcaret,एकाक्षरो वराहस्य मन्त्रः कल्पद्रुमो ऽपरः पूजाद्यार्ध्यादिकं सर्वमस्यां पूर्वोक्तवञ्चरेत्
1,70,134,savāmakarṇānidrāsyādvarāhāya hṛdantimaḥ tārādyo vasuvarṇo 'yaṃ sarvaiśvaryapradāyakaḥ,सवामकर्णानिद्रास्याद्वराहाय हृदन्तिमः ताराद्यो वसुवर्णो ऽयं सर्वैश्वर्यप्रदायकः
1,70,135,brahmā muniḥ syādgāyatrī chando vārāhasaṃjñakaḥ devaścandredvabdhinetraiḥ saveṇāṅgakriyā matā,ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छन्दो वाराहसंज्ञकः देवश्चन्द्रेद्वब्धिनेत्रैः सवेणाङ्गक्रिया मता
1,70,136,dhyānapūjāprayogādi prāgvadasyāpi kalpayet praṇavādau ca ṅentaṃ ca bhagavatīti padaṃ tataḥ dharaṇidvitayaṃ paścāddharerdvayamudīrayet,ध्यानपूजाप्रयोगादि प्राग्वदस्यापि कल्पयेत् प्रणवादौ च ङेन्तं च भगवतीति पदं ततः धरणिद्वितयं पश्चाद्धरेर्द्वयमुदीरयेत्
1,70,136,dhyānapūjāprayogādi prāgvadasyāpi kalpayet praṇavādau ca ṅentaṃ ca bhagavatīti padaṃ tataḥ dharaṇidvitayaṃ paścāddharerdvayamudīrayet,ध्यानपूजाप्रयोगादि प्राग्वदस्यापि कल्पयेत् प्रणवादौ च ङेन्तं च भगवतीति पदं ततः धरणिद्वितयं पश्चाद्धरेर्द्वयमुदीरयेत्
1,70,137,ekonaviṃśatyarṇāḍhyo mantro vahnipriyāntimaḥ varāho 'sya muniśchando gāyatrī nivṛdādikā,एकोनविंशत्यर्णाढ्यो मन्त्रो वह्निप्रियान्तिमः वराहो ऽस्य मुनिश्छन्दो गायत्री निवृदादिका
1,70,137,ekonaviṃśatyarṇāḍhyo mantro vahnipriyāntimaḥ varāho 'sya muniśchando gāyatrī nivṛdādikā,एकोनविंशत्यर्णाढ्यो मन्त्रो वह्निप्रियान्तिमः वराहो ऽस्य मुनिश्छन्दो गायत्री निवृदादिका
1,70,138,devatā dharaṇī bījaṃ tāraḥśaktirvasupriyā rāmavedāgnibāṇākṣinetrārṇairaṅgarakalpanam,देवता धरणी बीजं तारःशक्तिर्वसुप्रिया रामवेदाग्निबाणाक्षिनेत्रार्णैरङ्गरकल्पनम्
1,70,138,devatā dharaṇī bījaṃ tāraḥśaktirvasupriyā rāmavedāgnibāṇākṣinevārṇairaṅgakalpanam,देवता धरणी बीजं तारःशक्तिर्वसुप्रिया रामवेदाग्निबाणाक्षिनेवार्णैरङ्गकल्पनम्
1,70,139,śyāmāṃ citravibhūṣāḍhyāṃ padmasthāṃ tuṅgasustanīm nīlāṃbujadvayaṃ śālimañjarīṃ ca śukraṃ karaiḥ,श्यामां चित्रविभूषाढ्यां पद्मस्थां तुङ्गसुस्तनीम् नीलांबुजद्वयं शालिमञ्जरीं च शुक्रं करैः
1,70,139,śyāmāṃ citravibhūṣāḍhyāṃ padmasthāṃ tuṅgasustanīm nīlāṃbujadvayaṃ śālimañjarīñca śukaṃ karaiḥ,श्यामां चित्रविभूषाढ्यां पद्मस्थां तुङ्गसुस्तनीम् नीलांबुजद्वयं शालिमञ्जरीञ्च शुकं करैः
1,70,140,dadhatīṃ citravasanāṃ dharāṃ bhagavatīṃ smaret evaṃ dhyātvā japellakṣaṃ daśāṃśaṃ pāyasena tu,दधतीं चित्रवसनां धरां भगवतीं स्मरेत् एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं दशांशं पायसेन तु
1,70,140,dadhatīṃ citravasanāṃ dharāṃ bhagavatīṃ smaret evaṃ dhyātvā japellakṣaṃ daśāṃśaṃ pāyasena tu,दधतीं चित्रवसनां धरां भगवतीं स्मरेत् एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं दशांशं पायसेन तु
1,70,141,sājyena juhuyānmantrī viṣṇoḥ pīṭhṭhe samarcayet mūrtiṃ saṃkalpya mūlena tasyāṃ vasumatīṃ yajet,साज्येन जुहुयान्मन्त्री विष्णोः पीठ्ठे समर्चयेत् मूर्तिं संकल्प्य मूलेन तस्यां वसुमतीं यजेत्
1,70,141,sājyena juhuyānmantrī viṣṇoḥ pīṭhe samarcayet mūrtiṃ saṃkalpya gūlena tasyāṃ vasumatīṃ yajet,साज्येन जुहुयान्मन्त्री विष्णोः पीठे समर्चयेत् मूर्तिं संकल्प्य गूलेन तस्यां वसुमतीं यजेत्
1,70,142,aṅgāni pūrvamārādhya bhūvahnijalamārutān dikpātreṣu ca sampūjya koṇapatreṣu tatkalāḥ,अङ्गानि पूर्वमाराध्य भूवह्निजलमारुतान् दिक्पात्रेषु च सम्पूज्य कोणपत्रेषु तत्कलाः
1,70,142,aṅgāni pūrvamārādhya bhūvahnijalamārutān dikpātreṣu ca sampūjya koṇapatreṣu tatkalāḥ,अङ्गानि पूर्वमाराध्य भूवह्निजलमारुतान् दिक्पात्रेषु च सम्पूज्य कोणपत्रेषु तत्कलाः
1,70,143,nivṛttiśca pratiṣṭā ca vidyānāṃ taiśca tatkalāḥ indrādyānapi vañcādīnpūjayettadanantaram,निवृत्तिश्च प्रतिष्टा च विद्यानां तैश्च तत्कलाः इन्द्राद्यानपि वञ्चादीन्पूजयेत्तदनन्तरम्
1,70,143,nivṛttiśca pratiṣṭā ca vidyānāṃ taiśca tatkalāḥ indrādyānapi vajrādīnpūjayettadanantaram,निवृत्तिश्च प्रतिष्टा च विद्यानां तैश्च तत्कलाः इन्द्राद्यानपि वज्रादीन्पूजयेत्तदनन्तरम्
1,70,144,evaṃ siddhe manau mantrī sādhayediṣṭamātmanaḥ dharaṇī prabhajannevaṃ paśuratnāṃbarādibhiḥ,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेदिष्टमात्मनः धरणी प्रभजन्नेवं पशुरत्नांबरादिभिः
1,70,144,pūrnaṃ siddhe manau mantrī sādhayediṣṭamātmanaḥ dharaṇīṃ prabhajannevaṃ paśuratnāṃbarādibhiḥ,पूर्नं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेदिष्टमात्मनः धरणीं प्रभजन्नेवं पशुरत्नांबरादिभिः
1,70,145,dharamyā vallabhaḥ sa syātsukhī jīvecchataṃ samā trailokyamohano mantro jagannāthasya kīrtyate,धरम्या वल्लभः स स्यात्सुखी जीवेच्छतं समा त्रैलोक्यमोहनो मन्त्रो जगन्नाथस्य कीर्त्यते
1,70,145,dharaṇyā vallabhaḥ sa syātsukhī jīvecchataṃ samā trailokyamohano mantro jagannāthasya kīrtyate,धरण्या वल्लभः स स्यात्सुखी जीवेच्छतं समा त्रैलोक्यमोहनो मन्त्रो जगन्नाथस्य कीर्त्यते
1,70,146,tāraḥ kāmo ramā bījaṃ hṛdante puruṣottamaḥ śrīkaṇṭhaḥ pratirūpānte lakṣmīti ca nivāsi ca,तारः कामो रमा बीजं हृदन्ते पुरुषोत्तमः श्रीकण्ठः प्रतिरूपान्ते लक्ष्मीति च निवासि च
1,70,146,tāraḥ kāmo ramā bījaṃ hṛdante puruṣottamaḥ śrīkaṇṭhaḥ pratirūpānte lakṣmīti ca nivāsiṃ ca,तारः कामो रमा बीजं हृदन्ते पुरुषोत्तमः श्रीकण्ठः प्रतिरूपान्ते लक्ष्मीति च निवासिं च
1,70,147,sakalānte jagatpaścātkṣobhaṇeti padaṃ vadet sarvastrīhṛdayānte tu vidāraṇapadaṃ vadet,सकलान्ते जगत्पश्चात्क्षोभणेति पदं वदेत् सर्वस्त्रीहृदयान्ते तु विदारणपदं वदेत्
1,70,147,sakalānte jagatpaścātkṣobhaṇeti padaṃ vadet sarvastrīhṛdayānte tu vidāraṇapadaṃ vadet,सकलान्ते जगत्पश्चात्क्षोभणेति पदं वदेत् सर्वस्त्रीहृदयान्ते तु विदारणपदं वदेत्
1,70,148,tatastribhuvanāntaṃ tu madonmādakareti ca surāsurānte manujasuṃdarījanavarṇataḥ,ततस्त्रिभुवनान्तं तु मदोन्मादकरेति च सुरासुरान्ते मनुजसुंदरीजनवर्णतः
1,70,148,tatastribhuvanāntaṃ tu madonmādakareti ca surāsurānte manujasuṃdarījanavarṇataḥ,ततस्त्रिभुवनान्तं तु मदोन्मादकरेति च सुरासुरान्ते मनुजसुंदरीजनवर्णतः
1,70,149,manāṃsi tāpayadvandvaṃ dīpayadvitayaṃ tataḥ śoṣayadvitayaṃ paścānmārayadvitayaṃ tataḥ,मनांसि तापयद्वन्द्वं दीपयद्वितयं ततः शोषयद्वितयं पश्चान्मारयद्वितयं ततः
1,70,149,manāṃsi tāpayadvandvaṃ dīpayadvitayaṃ tataḥ śoṣayadvitayaṃ paścānmārayadvitayaṃ tataḥ,मनांसि तापयद्वन्द्वं दीपयद्वितयं ततः शोषयद्वितयं पश्चान्मारयद्वितयं ततः
1,70,150,staṃbhayadvitayaṃ bhūyo mohayadvitaya tataḥ drāvayadvitayaṃ tāvadākarṣayayugaṃ tataḥ,स्तंभयद्वितयं भूयो मोहयद्वितय ततः द्रावयद्वितयं तावदाकर्षययुगं ततः
1,70,150,staṃbhayadvitayaṃ bhūyo mohayadvitaya tataḥ drāvayadvitayaṃ tāvadākarṣayayugaṃ tataḥ,स्तंभयद्वितयं भूयो मोहयद्वितय ततः द्रावयद्वितयं तावदाकर्षययुगं ततः
1,70,151,samastaparamo yena subhagena ca saṃyutam sarvasaubhāgyaśabdānte karasarvapadaṃ vadet,समस्तपरमो येन सुभगेन च संयुतम् सर्वसौभाग्यशब्दान्ते करसर्वपदं वदेत्
1,70,152,kāmapradādamunbrahmāseṃdurhanuyugaṃ tataḥ cakreṇa gadayā paścātkhaḍgena tadanantaram,कामप्रदादमुन्ब्रह्मासेंदुर्हनुयुगं ततः चक्रेण गदया पश्चात्खड्गेन तदनन्तरम्
1,70,153,sarvabāṇairbhediyugaṃ pāśenānte kaṭadvayam aṅkuśeneti saṃprocya tāḍayadvitayaṃ punaḥ,सर्वबाणैर्भेदियुगं पाशेनान्ते कटद्वयम् अङ्कुशेनेति संप्रोच्य ताडयद्वितयं पुनः
1,70,154,kuruśabdadvayamatho kiṃ tiṣṭasi padaṃ vadet tāvadyāvatpadasyānte samāhitamanantaram tato me siddhirābhāsya bhavamante ca varma phaṭ,कुरुशब्दद्वयमथो किं तिष्टसि पदं वदेत् तावद्यावत्पदस्यान्ते समाहितमनन्तरम् ततो मे सिद्धिराभास्य भवमन्ते च वर्म फट्
1,70,155,hṛdanto 'yaṃ mahāmantro dviśatārṇaḥ samīritaḥ jaiminirmunirasyoktaśchandaścāmitamīritam,हृदन्तो ऽयं महामन्त्रो द्विशतार्णः समीरितः जैमिनिर्मुनिरस्योक्तश्छन्दश्चामितमीरितम्
1,70,156,devatā jagatāṃ mohe jagannāthaḥ prakīrtitaḥ kāmo bījaṃ ramā śaktirviniyogo 'khilāptaye,देवता जगतां मोहे जगन्नाथः प्रकीर्तितः कामो बीजं रमा शक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये
1,70,157,puruṣottamatribhuvanonmādakānte 'gnivarma ca hṛdayaṃ kīrtitaṃ paścājjagatkṣobhaṇaśabdataḥ,पुरुषोत्तमत्रिभुवनोन्मादकान्ते ऽग्निवर्म च हृदयं कीर्तितं पश्चाज्जगत्क्षोभणशब्दतः
1,70,158,lakṣmīdayitavarmāntaḥ śiraḥ proktaṃ śikhā punaḥ manmatho tamaśabdānte maṅgaje padamīrayet,लक्ष्मीदयितवर्मान्तः शिरः प्रोक्तं शिखा पुनः मन्मथो तमशब्दान्ते मङ्गजे पदमीरयेत्
1,70,159,kāmadāyeti huṃ procya nyasedvama tataḥ param paramānte bhṛgukarṇābhyāṃ ca sarvapadaṃ tataḥ,कामदायेति हुं प्रोच्य न्यसेद्वम ततः परम् परमान्ते भृगुकर्णाभ्यां च सर्वपदं ततः
1,70,160,saubhāgyakaravarmānte kavacaṃ pārikīrtitam surāsurānte manujasuṃdarīti padaṃ vadet,सौभाग्यकरवर्मान्ते कवचं पारिकीर्तितम् सुरासुरान्ते मनुजसुंदरीति पदं वदेत्
1,70,161,hṛdayānte vidā paścādraṇasarvapadaṃ vadet tataḥ praharaṇadharasarvakāmukatatpadam,हृदयान्ते विदा पश्चाद्रणसर्वपदं वदेत् ततः प्रहरणधरसर्वकामुकतत्पदम्
1,70,162,hanayugmaṃ ca hṛdayaṃ bandhanāni tato vadet ākarṣayadvayaṃ paścānmahābalapadaṃ tataḥ,हनयुग्मं च हृदयं बन्धनानि ततो वदेत् आकर्षयद्वयं पश्चान्महाबलपदं ततः
1,70,163,varma cāstraṃ samākhyātaṃ netraṃ syāttadanantaram vadetribhuvanaṃ paścāccara sarvajaneti ca,वर्म चास्त्रं समाख्यातं नेत्रं स्यात्तदनन्तरम् वदेत्रिभुवनं पश्चाच्चर सर्वजनेति च
1,70,164,manāṃsi harayugmānte dārayadvitayaṃ ca me vaśamānaya varmānte netramantraḥ samīritaḥ,मनांसि हरयुग्मान्ते दारयद्वितयं च मे वशमानय वर्मान्ते नेत्रमन्त्रः समीरितः
1,70,165,ṣaḍaṅgamantrāstārādyāḥ phaṭnamontāḥ prakīrtitāḥ tārastrailokyaśabdānte mohaneti padaṃ vadet,षडङ्गमन्त्रास्ताराद्याः फट्नमोन्ताः प्रकीर्तिताः तारस्त्रैलोक्यशब्दान्ते मोहनेति पदं वदेत्
1,70,166,hṛṣīkeśeti saṃprocyāpratirūpādiśabdataḥ mamnathānantaraṃ sarvastrīṇāṃ hṛdayamīrayet,हृषीकेशेति संप्रोच्याप्रतिरूपादिशब्दतः मम्नथानन्तरं सर्वस्त्रीणां हृदयमीरयेत्
1,70,167,ākarṣaṇapadā gacchadāgacchahṛdayāntimaḥ anena vyāpakaṃ kṛtvā jagannāthaṃ smaret sudhīḥ,आकर्षणपदा गच्छदागच्छहृदयान्तिमः अनेन व्यापकं कृत्वा जगन्नाथं स्मरेत् सुधीः
1,70,168,kṣīrābdhestu taṭe ramyaṃ suradrumalatāñcitam udyadarkābhujālābhaṃ svadhāmnojvāladiṅmukham,क्षीराब्धेस्तु तटे रम्यं सुरद्रुमलताञ्चितम् उद्यदर्काभुजालाभं स्वधाम्नोज्वालदिङ्मुखम्
1,70,169,prasūnāvalisaurabhyamādyanmadhukarāravam divyavātoñcalatkañjaparāgoddhūlitāṃbaram,प्रसूनावलिसौरभ्यमाद्यन्मधुकरारवम् दिव्यवातोञ्चलत्कञ्जपरागोद्धूलितांबरम्
1,70,170,svarvadhūgītamādhuryābhirāma cintayedvanam tadantarmaṇisampattisphurattoraṇamaṇḍape,स्वर्वधूगीतमाधुर्याभिराम चिन्तयेद्वनम् तदन्तर्मणिसम्पत्तिस्फुरत्तोरणमण्डपे
1,70,171,vilasanmauktikoddāmadāmarājadvitānake maṇivedyādi viyatkirīṭāgrasamarcite,विलसन्मौक्तिकोद्दामदामराजद्वितानके मणिवेद्यादि वियत्किरीटाग्रसमर्चिते
1,70,172,divyasiṃhāsane vipra samāsīnaṃ smaredvibhum śaṅkhapāśeṣu cāpāni musalaṃ nandakaṃ gadām,दिव्यसिंहासने विप्र समासीनं स्मरेद्विभुम् शङ्खपाशेषु चापानि मुसलं नन्दकं गदाम्
1,70,173,aṅkuśaṃ dadhataṃ dorbhiḥ śliṣṭe kamalayorasi paśyatyaṅkasthayāṃbhojaśriyā rāgollasadṛśā,अङ्कुशं दधतं दोर्भिः श्लिष्टे कमलयोरसि पश्यत्यङ्कस्थयांभोजश्रिया रागोल्लसदृशा
1,70,174,dhyātvaivaṃ prajapellakṣacatuṣkaṃ taddaśāṃśataḥ kuṇḍer'ddhacandre padmairvā jātīpuṣpaiśca homayet,ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षचतुष्कं तद्दशांशतः कुण्डेर्ऽद्धचन्द्रे पद्मैर्वा जातीपुष्पैश्च होमयेत्
1,70,175,yāgabhūmiṃ tathātmānaṃ yāgopakaraṇaṃ tathā pūjayiṣyan jagannāthaṃ gāyatryā prokṣayedvudhaḥ,यागभूमिं तथात्मानं यागोपकरणं तथा पूजयिष्यन् जगन्नाथं गायत्र्या प्रोक्षयेद्वुधः
1,70,176,trailokyamohanāyānte vidmahe padamīrayet smarāya dhīmahītyuktvā tanno viṣṇuḥ pracodayāt,त्रैलोक्यमोहनायान्ते विद्महे पदमीरयेत् स्मराय धीमहीत्युक्त्वा तन्नो विष्णुः प्रचोदयात्
1,70,177,gāyatryeṣā samākhyātā sarvaśuddhikarī parā kalpayedāsanaṃ pīṭhe pūrvokte vaiṣṇave sudhīḥ,गायत्र्येषा समाख्याता सर्वशुद्धिकरी परा कल्पयेदासनं पीठे पूर्वोक्ते वैष्णवे सुधीः
1,70,178,pakṣirājāya ṭhadvandvaṃ pīṭhamantro 'yamīritaḥ mūrtiṃ saṃkalpamūlena tasyāmāvāhayedataḥ,पक्षिराजाय ठद्वन्द्वं पीठमन्त्रो ऽयमीरितः मूर्तिं संकल्पमूलेन तस्यामावाहयेदतः
1,70,179,vyāpakanyāsamantreṇa tataḥ sampūjya bhaktitaḥ śrīvatsahṛdayaṃ tena śrīvatsaṃ stanayoryajet,व्यापकन्यासमन्त्रेण ततः सम्पूज्य भक्तितः श्रीवत्सहृदयं तेन श्रीवत्सं स्तनयोर्यजेत्
1,70,180,kaustubhāya hṛdantena yajedvakṣasi kaustubham pūjayedvanamālāyai hṛdantena gale ca tām,कौस्तुभाय हृदन्तेन यजेद्वक्षसि कौस्तुभम् पूजयेद्वनमालायै हृदन्तेन गले च ताम्
1,70,181,karṇikāyāṃ tato 'bhyarcayedvidhivañcāṅgadevatāḥ daleṣu pūjayetpaścāllakṣmyādyāvṛttacāmarāḥ,कर्णिकायां ततो ऽभ्यर्चयेद्विधिवञ्चाङ्गदेवताः दलेषु पूजयेत्पश्चाल्लक्ष्म्याद्यावृत्तचामराः
1,70,182,bandhūkakusumābhāsāḥmuktāhāralasatkucāḥ utphullāṃbhaghojanayanā madavibhramamantharāḥ,बन्धूककुसुमाभासाःमुक्ताहारलसत्कुचाः उत्फुल्लांभघोजनयना मदविभ्रममन्थराः
1,70,183,lakṣmī sarasvatī caiva dhṛtiḥ prītistataḥ param kāntiḥ śāntistuṣṭipuṣṭibījādyā ṅenamontikāḥ,लक्ष्मी सरस्वती चैव धृतिः प्रीतिस्ततः परम् कान्तिः शान्तिस्तुष्टिपुष्टिबीजाद्या ङेनमोन्तिकाः
1,70,184,bhṛguḥ khaḍrāśacandrāḍhyo devyā bījamudāhṛtam hrasvatrayaklībasarvarahitasvarasaṃyutam,भृगुः खड्राशचन्द्राढ्यो देव्या बीजमुदाहृतम् ह्रस्वत्रयक्लीबसर्वरहितस्वरसंयुतम्
1,70,185,devyā bījaṃ kramādāsāmādau ca viniyojayet dalāgreṣu yajecchaṅkhaṃ śārṅgaṃ cakramasiṃ gadām,देव्या बीजं क्रमादासामादौ च विनियोजयेत् दलाग्रेषु यजेच्छङ्खं शार्ङ्गं चक्रमसिं गदाम्
1,70,186,aṅkuśaṃ musalaṃ pāśaṃ svamudrāmanubhiḥ pṛthak mahājalacarā yānte varmāstraṃ vahnivallabhā,अङ्कुशं मुसलं पाशं स्वमुद्रामनुभिः पृथक् महाजलचरा यान्ते वर्मास्त्रं वह्निवल्लभा
1,70,187,pāñcajanyā pratārādyo namontaḥ śaṅkhapūjane śārṅgāya saśayānte ca varmāstraṃ vahnivallabhā,पाञ्चजन्या प्रताराद्यो नमोन्तः शङ्खपूजने शार्ङ्गाय सशयान्ते च वर्मास्त्रं वह्निवल्लभा
1,70,188,śārṅgāya hṛdayaṃ mantro mahādyaḥ śārṅgapūjane sudarśanamahānte tu cakrarājapadaṃ vadet,शार्ङ्गाय हृदयं मन्त्रो महाद्यः शार्ङ्गपूजने सुदर्शनमहान्ते तु चक्रराजपदं वदेत्
1,70,189,hayayugmaṃ sarvaduṣṭabhayamante kurudvayam chindhidvayaṃ tataḥ paścādvidārayayugaṃ tataḥ,हययुग्मं सर्वदुष्टभयमन्ते कुरुद्वयम् छिन्धिद्वयं ततः पश्चाद्विदारययुगं ततः
1,70,190,paramantrān grasadvandvaṃ bhakṣayadvitayaṃ punaḥ bhūkāni trāsayadvandvaṃ varmaphaḍvahnisuṃdarī,परमन्त्रान् ग्रसद्वन्द्वं भक्षयद्वितयं पुनः भूकानि त्रासयद्वन्द्वं वर्मफड्वह्निसुंदरी
1,70,191,sudarśanāya hṛdayaṃ proktaścakrarcane manuḥ mahākhaḍgatīkṣṇapadācchiviyugmaṃ samīrayet,सुदर्शनाय हृदयं प्रोक्तश्चक्रर्चने मनुः महाखड्गतीक्ष्णपदाच्छिवियुग्मं समीरयेत्
1,70,192,huṃ phaṭ svāhā ca khaḍgāya namaḥ khaḍgārcane manuḥ mahākaumodakītyante vadeñcaiva mahābale,हुं फट् स्वाहा च खड्गाय नमः खड्गार्चने मनुः महाकौमोदकीत्यन्ते वदेञ्चैव महाबले
1,70,193,sarvāsurāntake paścātprasīdayugaleti ca varmāstravahnijāyāntakaumodaki hṛkṣatimaḥ,सर्वासुरान्तके पश्चात्प्रसीदयुगलेति च वर्मास्त्रवह्निजायान्तकौमोदकि हृक्षतिमः
1,70,194,kaumodakyarcane prokto mantraḥ sarvārthasādhakaḥ mahāṅkuśapadātkuṭcayugmaṃ huṃphaṭvasupriyā,कौमोदक्यर्चने प्रोक्तो मन्त्रः सर्वार्थसाधकः महाङ्कुशपदात्कुट्चयुग्मं हुंफट्वसुप्रिया
1,70,195,aṅkuśāya namaḥ prokto mantragrauvākuśarcane saṃvartakamahānte tu musaleti padaṃ vadet,अङ्कुशाय नमः प्रोक्तो मन्त्रग्रौवाकुशर्चने संवर्तकमहान्ते तु मुसलेति पदं वदेत्
1,70,196,yodhayadvitayaṃ varma phaḍante vahnisuṃdarī musalāya namaḥ prokto mantro susalapūjane,योधयद्वितयं वर्म फडन्ते वह्निसुंदरी मुसलाय नमः प्रोक्तो मन्त्रो सुसलपूजने
1,70,197,mahāpāśa hadādaghaṭayamākarṣayadvayam huṃ phaṭe svāhā ca pāśāya namaḥ pāśārcane manuḥ,महापाश हदादघटयमाकर्षयद्वयम् हुं फटे स्वाहा च पाशाय नमः पाशार्चने मनुः
1,70,198,tārādyā manavo hyete tataḥ śakrādikānyajet,ताराद्या मनवो ह्येते ततः शक्रादिकान्यजेत्
1,70,199,vajrādyānapi saṃpūjya sarvasiddhīśvaro bhavet māsamātraṃ tu kusumaiḥ pūjayitvā hayārijaiḥ,वज्राद्यानपि संपूज्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् मासमात्रं तु कुसुमैः पूजयित्वा हयारिजैः
1,70,200,kumudairvā prajuhuyādaṣṭottarasahasrakam māsamātreṇa vaśyāḥsyustasya sarve nṛpottamāḥ,कुमुदैर्वा प्रजुहुयादष्टोत्तरसहस्रकम् मासमात्रेण वश्याःस्युस्तस्य सर्वे नृपोत्तमाः
1,70,201,yasya nāma yutaṃ mantraṃ japedayutasaṃkhyayā sa bhaveddāsavatsadyo mantrasyāsya prabhāvataḥ,यस्य नाम युतं मन्त्रं जपेदयुतसंख्यया स भवेद्दासवत्सद्यो मन्त्रस्यास्य प्रभावतः
1,70,202,bahunā kimihoktena manunānena sādhakaḥ sādhayetsakalānkāmānviṣṇutulyo na saṃśayaḥ,बहुना किमिहोक्तेन मनुनानेन साधकः साधयेत्सकलान्कामान्विष्णुतुल्यो न संशयः
1,71,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde saptatitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi divyānnaraharermanūn yānsamārādhya brahmādyāścakruḥ sṛṣṭyādi karma vai,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे सप्ततितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि दिव्यान्नरहरेर्मनून् यान्समाराध्य ब्रह्माद्याश्चक्रुः सृष्ट्यादि कर्म वै
1,71,2,saṃvartakaścandramaulirmanurvahnivibhūṣitaḥ ekākṣaraḥ smṛto mantro bhajatāṃ surapādapaḥ,संवर्तकश्चन्द्रमौलिर्मनुर्वह्निविभूषितः एकाक्षरः स्मृतो मन्त्रो भजतां सुरपादपः
1,71,3,muniratriśca jagatīṃ chando buddhimatāṃ vara devatā nṛhariḥ prokto viniyogo 'khilāptaye,मुनिरत्रिश्च जगतीं छन्दो बुद्धिमतां वर देवता नृहरिः प्रोक्तो विनियोगो ऽखिलाप्तये
1,71,4,kṣaṃ bījaṃ śaktirī proktā ṣaḍdīrgheṇa ṣaḍaṅgakam arkenduvahninayanaṃ śaradindurucaṃ karaiḥ,क्षं बीजं शक्तिरी प्रोक्ता षड्दीर्घेण षडङ्गकम् अर्केन्दुवह्निनयनं शरदिन्दुरुचं करैः
1,71,5,dhanuścakrābhayavalarāndadhataṃ nṛhariṃ smaret lakṣaṃ japastaddaśāṃśahomaśca ghṛtapāyasaiḥ,धनुश्चक्राभयवलरान्दधतं नृहरिं स्मरेत् लक्षं जपस्तद्दशांशहोमश्च घृतपायसैः
1,71,6,yajetpīṭhe vaiṣṇave tu kesareṣvaṅgapūjanam khageśaṃ śaṅkaraṃ śeṣaṃ śatānandaṃ digāliṣu,यजेत्पीठे वैष्णवे तु केसरेष्वङ्गपूजनम् खगेशं शङ्करं शेषं शतानन्दं दिगालिषु
1,71,7,śriyaṃ hriyaṃ dhṛtiṃ puṣṭiṃ koṇapatreṣu pūjayet dantacchadeṣu nṛharīṃstāvataḥ pūjayetkramātma,श्रियं ह्रियं धृतिं पुष्टिं कोणपत्रेषु पूजयेत् दन्तच्छदेषु नृहरींस्तावतः पूजयेत्क्रमात्म
1,71,8,kṛṣṇo rudro mahāghoro bhīmo bhīṣaṇa ujjvalaḥṛ karālo vikarālaśca daityānto madhusūdanaḥ,कृष्णो रुद्रो महाघोरो भीमो भीषण उज्ज्वलःऋ करालो विकरालश्च दैत्यान्तो मधुसूदनः
1,71,9,raktākṣaḥ piṅgalākṣaścāñjano dīptarucistathā sughorakaśca suhanurviśvako rākṣasāṃtakaḥ,रक्ताक्षः पिङ्गलाक्षश्चाञ्जनो दीप्तरुचिस्तथा सुघोरकश्च सुहनुर्विश्वको राक्षसांतकः
1,71,10,viśālako dhūmrakeśo hayagrīvo ghanasvanaḥ meghavarṇaḥ kubhaghakarṇaḥ kṛtāntatīvratejasau,विशालको धूम्रकेशो हयग्रीवो घनस्वनः मेघवर्णः कुभघकर्णः कृतान्ततीव्रतेजसौ
1,71,11,agnivarṇo mahograśca tato viśvavibhūṣaṇaḥ vighnakṣamo mahāsenaḥ siṃhā dvātriṃśadīritāḥ,अग्निवर्णो महोग्रश्च ततो विश्वविभूषणः विघ्नक्षमो महासेनः सिंहा द्वात्रिंशदीरिताः
1,71,12,tadbrahiḥ prārcayedvidvāṃllokapālānsahetikān evaṃ siddhe manau mantrī sādheyedakhilepsitān,तद्ब्रहिः प्रार्चयेद्विद्वांल्लोकपालान्सहेतिकान् एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधेयेदखिलेप्सितान्
1,71,13,viṣṇaḥ pradyumnayuk śārṅgī mahāṃstataḥ viṣṇuṃ jvalantaṃ bhṛgvīśo jalaṃ padmāsanaṃ tataḥ,विष्णः प्रद्युम्नयुक् शार्ङ्गी महांस्ततः विष्णुं ज्वलन्तं भृग्वीशो जलं पद्मासनं ततः
1,71,14,haristu vāsudevāya vaikuṇṭho viṣṇusaṃyutaḥ gadī seṃdunṛsiṃhaṃ ca bhīṣaṇaṃ bhadvameva ca,हरिस्तु वासुदेवाय वैकुण्ठो विष्णुसंयुतः गदी सेंदुनृसिंहं च भीषणं भद्वमेव च
1,71,15,mṛtyumṛtyuṃ tataḥ śaurirbhānornārāyaṇānvitaḥ nṛharerdvāviṃśadarṇo 'yaṃ mantraḥ sāmrājyadāyakaḥ,मृत्युमृत्युं ततः शौरिर्भानोर्नारायणान्वितः नृहरेर्द्वाविंशदर्णो ऽयं मन्त्रः साम्राज्यदायकः
1,71,16,brahmā munistu gāyatrī chando 'nuṣṭubudāhṛtam devatā nṛhariścāsya sarveṣṭuphaladāyakaḥ,ब्रह्मा मुनिस्तु गायत्री छन्दो ऽनुष्टुबुदाहृतम् देवता नृहरिश्चास्य सर्वेष्टुफलदायकः
1,71,17,haṃ bījaṃ iṃ tathā śaktirviniyogo 'khilāptaye vedaiścaturbhirvasubhiḥ ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhiryugākṣaraiḥ,हं बीजं इं तथा शक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये वेदैश्चतुर्भिर्वसुभिः षड्भिः षड्भिर्युगाक्षरैः
1,71,18,ṣaḍaṅgāni vidhāyātha mūrdhni bhāle ca netrayoḥ mukhabāhvaṅghrisaṃdhyagreṣvatha kukṣau tathā hṛdi,षडङ्गानि विधायाथ मूर्ध्नि भाले च नेत्रयोः मुखबाह्वङ्घ्रिसंध्यग्रेष्वथ कुक्षौ तथा हृदि
1,71,19,gale pārśvadvaye pṛṣṭe kakudyarṇānmanūdbhavān praṇavāntaritān kṛtvā nyasetsādhakasattamaḥ,गले पार्श्वद्वये पृष्टे ककुद्यर्णान्मनूद्भवान् प्रणवान्तरितान् कृत्वा न्यसेत्साधकसत्तमः
1,71,20,nṛsiṃhasāṃnidhyakaro nyāso daśavidho yathā karāṅghṣaṣṭādyaṅgulīṣu pṛthagādyantaparvaṇoḥ,नृसिंहसांनिध्यकरो न्यासो दशविधो यथा कराङ्घ्षष्टाद्यङ्गुलीषु पृथगाद्यन्तपर्वणोः
1,71,21,sarvāṅgulīṣu vinyasyāvaśiṣṭaṃ talayornyaset śirolalāṭe bhrumadhye netrayoḥ karṇayostathā,सर्वाङ्गुलीषु विन्यस्यावशिष्टं तलयोर्न्यसेत् शिरोललाटे भ्रुमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा
1,71,22,kapolakarṇamūle ca cibukorddhādharoṣṭake kaṇṭhe ghoṇe ca bhujayorddattanau nābhimaṇḍale,कपोलकर्णमूले च चिबुकोर्द्धाधरोष्टके कण्ठे घोणे च भुजयोर्द्दत्तनौ नाभिमण्डले
1,71,23,dakṣānpadostale kaṭyāṃ meḍhrorvojānujaghayacoḥ gulphe pādakarāṅgulyoḥ sarvasandhiṣu romasu,दक्षान्पदोस्तले कट्यां मेढ्रोर्वोजानुजघयचोः गुल्फे पादकराङ्गुल्योः सर्वसन्धिषु रोमसु
1,71,24,raktāsthimajjāsu tanau nyasedvarṇānvi cakṣaṇaḥ varṇānpade gulphajānukaṭinābhihṛdi sthale,रक्तास्थिमज्जासु तनौ न्यसेद्वर्णान्वि चक्षणः वर्णान्पदे गुल्फजानुकटिनाभिहृदि स्थले
1,71,25,bāhvoḥ kaṇṭhe ca cibuke cauṣṭau gaṇḍe pravinyaset karṇayorvadane nāsāpuṭe netre ca mūrddhani,बाह्वोः कण्ठे च चिबुके चौष्टौ गण्डे प्रविन्यसेत् कर्णयोर्वदने नासापुटे नेत्रे च मूर्द्धनि
1,71,26,padāni tu mukhe mūrdhri nasi cakṣuṣi karṇayoḥ āsye ca hṛdaya nābhau pādānsarvāṅgakenyaset,पदानि तु मुखे मूर्ध्रि नसि चक्षुषि कर्णयोः आस्ये च हृदय नाभौ पादान्सर्वाङ्गकेन्यसेत्
1,71,27,arddhadvayaṃ nyasenmūrdhni āhṛtpādāttadaṅgakam ugrādīni padānī ha mṛtyumṛtyuṃ namāmyaham,अर्द्धद्वयं न्यसेन्मूर्ध्नि आहृत्पादात्तदङ्गकम् उग्रादीनि पदानी ह मृत्युमृत्युं नमाम्यहम्
1,71,28,ityantānyāsyakaghnāṇacakṣuḥśrotreṣupakṣmasu hṛdi nābhau ca kaṭyādipādāntaṃ navasu nyaset,इत्यन्तान्यास्यकघ्नाणचक्षुःश्रोत्रेषुपक्ष्मसु हृदि नाभौ च कट्यादिपादान्तं नवसु न्यसेत्
1,71,29,vīrādyānapi tānyeva yathāpūrvaṃ pravinyaset nṛsiṃhādyāni tānyeva pūrvavadvinyasetsudhīḥ,वीराद्यानपि तान्येव यथापूर्वं प्रविन्यसेत् नृसिंहाद्यानि तान्येव पूर्ववद्विन्यसेत्सुधीः
1,71,30,candrāgnivedaṣaḍrāmanetradigbāhubhūmitān vibhaktā pantravarṇāṃśca kramātsthāneṣu vinyaset,चन्द्राग्निवेदषड्रामनेत्रदिग्बाहुभूमितान् विभक्ता पन्त्रवर्णांश्च क्रमात्स्थानेषु विन्यसेत्
1,71,31,mūle mūlācca nābhyantaṃ nābhyādihṛdayāvadhi hṛdayādbhrūyugāntaṃ tu netratraye ca mastake,मूले मूलाच्च नाभ्यन्तं नाभ्यादिहृदयावधि हृदयाद्भ्रूयुगान्तं तु नेत्रत्रये च मस्तके
1,71,32,bāhvoraṅguliṣu prāṇemūrddhādi caraṇāvadhi vinyasennāmato dhīmānharinyāso 'yamīritaḥ,बाह्वोरङ्गुलिषु प्राणेमूर्द्धादि चरणावधि विन्यसेन्नामतो धीमान्हरिन्यासो ऽयमीरितः
1,71,33,nyāsasyāsya tu māhātmyaṃ jānātyeko hariḥ svayam evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā dhyāyecca nṛhariṃ hṛdi,न्यासस्यास्य तु माहात्म्यं जानात्येको हरिः स्वयम् एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेच्च नृहरिं हृदि
1,71,34,galāsaktalasadbāhuspṛṣṭakeśo 'bjacakradhṛk nakhāgrabhinnadaityeśo jvālāmālāsamanvitaḥ,गलासक्तलसद्बाहुस्पृष्टकेशो ऽब्जचक्रधृक् नखाग्रभिन्नदैत्येशो ज्वालामालासमन्वितः
1,71,35,dīptajihvastrinayano daṃṣṭrograṃ vadanaṃ vahan nṛsiṃho 'smānsadā pātusthalāṃbugaganopagaḥ,दीप्तजिह्वस्त्रिनयनो दंष्ट्रोग्रं वदनं वहन् नृसिंहो ऽस्मान्सदा पातुस्थलांबुगगनोपगः
1,71,36,dhyātvaivaṃ darśayenmudrāṃ nṛsiṃhasya mahātmanaḥ jānumadhyagatau kṛtvā cibukoṣṭau samāvubhau,ध्यात्वैवं दर्शयेन्मुद्रां नृसिंहस्य महात्मनः जानुमध्यगतौ कृत्वा चिबुकोष्टौ समावुभौ
1,71,37,hastau ca bhūmisaṃlagnau kaṃpamānaḥ punaḥ punaḥ mukhaṃ vijṛṃbhitaṃ kṛtvā lelihānāṃ ca jihvikām,हस्तौ च भूमिसंलग्नौ कंपमानः पुनः पुनः मुखं विजृंभितं कृत्वा लेलिहानां च जिह्विकाम्
1,71,38,eṣā mudrā nārasiṃhī pradhāneti prakīrtitā vāmasyāṅguṣṭato baddhvākaniṣṭāmaṅgalītrayam,एषा मुद्रा नारसिंही प्रधानेति प्रकीर्तिता वामस्याङ्गुष्टतो बद्ध्वाकनिष्टामङ्गलीत्रयम्
1,71,39,triśūlavat saṃmukhorddhve kuryānmudrāṃ nṛsiṃhagām aṅguṣṭābhyāṃ ca karayostathā'kramya kaniṣṭake,त्रिशूलवत् संमुखोर्द्ध्वे कुर्यान्मुद्रां नृसिंहगाम् अङ्गुष्टाभ्यां च करयोस्तथाऽक्रम्य कनिष्टके
1,71,40,adhomukhābhiḥ śiṣṭābhiḥ śeṣābhirnṛharau tataḥ hastāvadhomukhau kṛtvā nābhideśe prasārya ca,अधोमुखाभिः शिष्टाभिः शेषाभिर्नृहरौ ततः हस्तावधोमुखौ कृत्वा नाभिदेशे प्रसार्य च
1,71,41,tarjaṃnībhyāṃ nayetskandhau proktā cāntraṇamudrikā hastāvūrddhvamukhau kṛtvā tale saṃyojya madhyame,तर्जंनीभ्यां नयेत्स्कन्धौ प्रोक्ता चान्त्रणमुद्रिका हस्तावूर्द्ध्वमुखौ कृत्वा तले संयोज्य मध्यमे
1,71,42,anāmāyāṃ tu vāmāyāṃ tuvāmāyāṃ dakṣiṇāṃ tu vinikṣipet tarjanyau pṛṣṭato lagnau aṅguṣṭau tarjanīśritau,अनामायां तु वामायां तुवामायां दक्षिणां तु विनिक्षिपेत् तर्जन्यौ पृष्टतो लग्नौ अङ्गुष्टौ तर्जनीश्रितौ
1,71,43,cakramudrābhavedeṣā nṛhareḥ saṃnidhau matā cakramudrā tathā kṛtvā tarjanībhyāṃ tu madhyame,चक्रमुद्राभवेदेषा नृहरेः संनिधौ मता चक्रमुद्रा तथा कृत्वा तर्जनीभ्यां तु मध्यमे
1,71,44,pīḍayedvaṃṣṭramudraiṣā sarvapāpapraṇāśinī etā mudrā nṛsiṃhasya sarvamantreṣu saṃmatāḥ,पीडयेद्वंष्ट्रमुद्रैषा सर्वपापप्रणाशिनी एता मुद्रा नृसिंहस्य सर्वमन्त्रेषु संमताः
1,71,45,varṇalakṣaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ ca pāyasaiḥ ghaṛtāktarjuhuyādvahnau pīṭhe pūrvoditer'cayet,वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं च पायसैः घऋताक्तर्जुहुयाद्वह्नौ पीठे पूर्वोदितेर्ऽचयेत्
1,71,46,aṅgānyādau samārādhya dikpatreṣu yajetpunaḥṛ garaḍādīn śrīmukhāṃśca vidikṣu lokapānbahiḥ,अङ्गान्यादौ समाराध्य दिक्पत्रेषु यजेत्पुनःऋ गरडादीन् श्रीमुखांश्च विदिक्षु लोकपान्बहिः
1,71,47,evaṃ saṃsādhito mantraḥ sarvānkāmānprapūrayet saumye kārye smaretsaumyaṃ krūraṃ krūre smaredbudhaḥ,एवं संसाधितो मन्त्रः सर्वान्कामान्प्रपूरयेत् सौम्ये कार्ये स्मरेत्सौम्यं क्रूरं क्रूरे स्मरेद्बुधः
1,71,48,pūrvamṛtyupade śatrornāma kṛtvā svayaṃ hariḥ niśitairnakhadaṃṣṭrāgraiḥ khādyamānaṃ ca saṃsmaret,पूर्वमृत्युपदे शत्रोर्नाम कृत्वा स्वयं हरिः निशितैर्नखदंष्ट्राग्रैः खाद्यमानं च संस्मरेत्
1,71,49,aṣṭottaraśataṃ nityaṃ japenmantramatandritaḥ jāyate maṇḍalādarvāk śatrurvai śamanātithiḥ,अष्टोत्तरशतं नित्यं जपेन्मन्त्रमतन्द्रितः जायते मण्डलादर्वाक् शत्रुर्वै शमनातिथिः
1,71,50,dhyānabhedānatho vakṣye sarvasiddhipradāyakān śrīkāmaḥ satataṃ dhyāyetpūrvoktaṃ nṛhariṃ sitam,ध्यानभेदानथो वक्ष्ये सर्वसिद्धिप्रदायकान् श्रीकामः सततं ध्यायेत्पूर्वोक्तं नृहरिं सितम्
1,71,51,vāmāṅkasthitayā lakṣmyāliṅgataṃ padmahastayā viṣamṛtyūparogādisarvopadravanāśanam,वामाङ्कस्थितया लक्ष्म्यालिङ्गतं पद्महस्तया विषमृत्यूपरोगादिसर्वोपद्रवनाशनम्
1,71,52,narasiṃhaṃ mahābhīmaṃ kālānala samaprabham āntramālādharaṃ raudraṃ kaṇṭhahāreṇa bhūṣitam,नरसिंहं महाभीमं कालानल समप्रभम् आन्त्रमालाधरं रौद्रं कण्ठहारेण भूषितम्
1,71,53,nāgayajñopavītaṃ ca pañcānanasuśobhitam candramauliṃ nīlakaṇṭhaṃ prativaktraṃ trinetrakam,नागयज्ञोपवीतं च पञ्चाननसुशोभितम् चन्द्रमौलिं नीलकण्ठं प्रतिवक्त्रं त्रिनेत्रकम्
1,71,54,bhujaiḥ parighasaṃkāśairddaśabhiścopaśobhitam akṣasūtraṃ gadāpadmaṃ śaṅkhaṃ gokṣīrasannibham,भुजैः परिघसंकाशैर्द्दशभिश्चोपशोभितम् अक्षसूत्रं गदापद्मं शङ्खं गोक्षीरसन्निभम्
1,71,55,dhanuśca muśalaṃ caiva bibhrāṇaṃ cakrasuttamam khaḍgaṃ śūlaṃ ca bāṇaṃ ca nṛhariṃ rudrarūpiṇam,धनुश्च मुशलं चैव बिभ्राणं चक्रसुत्तमम् खड्गं शूलं च बाणं च नृहरिं रुद्ररूपिणम्
1,71,56,indragopābhanīlābhaṃ candrābhaṃ svarṇasannibham pūrvādi cottaraṃ yāvadūddhvārsyaṃ sarvavarṇakam,इन्द्रगोपाभनीलाभं चन्द्राभं स्वर्णसन्निभम् पूर्वादि चोत्तरं यावदूद्ध्वार्स्यं सर्ववर्णकम्
1,71,57,evaṃ dhyātvā japenmantrī sarvavyādhivimuktaye sarvamṛtyuharaṃ divya smaraṇātsarvasiddhidam,एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री सर्वव्याधिविमुक्तये सर्वमृत्युहरं दिव्य स्मरणात्सर्वसिद्धिदम्
1,71,58,dhyāyedyadā mahātkarma tadā ṣoḍaśahastavān nṛsiṃhaḥ sarvalokeśaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ,ध्यायेद्यदा महात्कर्म तदा षोडशहस्तवान् नृसिंहः सर्वलोकेशः सर्वाभरणभूषितः
1,71,59,dvau vidāraṇakarmāptau dvau cāntroddharaṇānvitau śaṅkhacacakradharau dvau tu dvau ca bāṇaghanurddharau,द्वौ विदारणकर्माप्तौ द्वौ चान्त्रोद्धरणान्वितौ शङ्खचचक्रधरौ द्वौ तु द्वौ च बाणघनुर्द्धरौ
1,71,60,khaḍgakheṭadharau dvau ca dvau gadāpadmadhāriṇau pāśāṅkuśadharau dvau ca dvau ripormukuṭārpitau,खड्गखेटधरौ द्वौ च द्वौ गदापद्मधारिणौ पाशाङ्कुशधरौ द्वौ च द्वौ रिपोर्मुकुटार्पितौ
1,71,61,iti ṣoḍaśadordaṇḍamaṇḍitaṃ nṛhariṃ vibhum dhyāyennārada nīlābhamugrakarmamaṇyananyadhīḥ,इति षोडशदोर्दण्डमण्डितं नृहरिं विभुम् ध्यायेन्नारद नीलाभमुग्रकर्ममण्यनन्यधीः
1,71,62,dhyeyo mahatame kārye dvātriṃśaddhastavānbudhaiḥ nṛsiṃhaḥ sarvabhūteśaḥ sarvasiddhikaraḥ paraḥ,ध्येयो महतमे कार्ये द्वात्रिंशद्धस्तवान्बुधैः नृसिंहः सर्वभूतेशः सर्वसिद्धिकरः परः
1,71,63,dakṣiṇe cakrapadme ca paraśuṃpāśameva ca halaṃ ca muśalaṃ caiva abhayaṃ cāṅkuśaṃ tathā,दक्षिणे चक्रपद्मे च परशुंपाशमेव च हलं च मुशलं चैव अभयं चाङ्कुशं तथा
1,71,64,paṭṭiśaṃ bhindipālaṃ ca khaḍgamudgaratomarān vāmabhāge karaiḥ śaṃṅkhaṃ kheṭaṃ pāśaṃ ca śūlakam,पट्टिशं भिन्दिपालं च खड्गमुद्गरतोमरान् वामभागे करैः शंङ्खं खेटं पाशं च शूलकम्
1,71,65,agniṃ ca varadaṃ śaktiṃ kuṇḍikāṃ ca tataḥ param kārmukaṃ tarjanīmudrāṃ gadāṃ ḍamaruśūrpakau,अग्निं च वरदं शक्तिं कुण्डिकां च ततः परम् कार्मुकं तर्जनीमुद्रां गदां डमरुशूर्पकौ
1,71,66,dvābhyāṃ karābhyāṃ ca riporjānumastakapīḍanam ūrddhvīkṛtābhyāṃ bāhubhyāṃ āntramālādharaṃ vibhum,द्वाभ्यां कराभ्यां च रिपोर्जानुमस्तकपीडनम् ऊर्द्ध्वीकृताभ्यां बाहुभ्यां आन्त्रमालाधरं विभुम्
1,71,67,adhaḥ sthitābhyāṃ bāhubhyāṃ hiraṇyakavidāraṇam priyaṅkaraṃ ca bhaktānāṃ daityānāṃ ca bhayaṅkaram,अधः स्थिताभ्यां बाहुभ्यां हिरण्यकविदारणम् प्रियङ्करं च भक्तानां दैत्यानां च भयङ्करम्
1,71,68,nṛsihaṃ taṃ smareditthaṃ mahāmṛtyubhayāpaham evaṃ dhyātvā japenmantrī sarvakāryārthasiddhaye,नृसिहं तं स्मरेदित्थं महामृत्युभयापहम् एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री सर्वकार्यार्थसिद्धये
1,71,69,athocyate dhyānamanyanmukharogaharaṃ śubham svarṇavarṇasuparṇasthaṃ vidyunmālāsaṭānvitam,अथोच्यते ध्यानमन्यन्मुखरोगहरं शुभम् स्वर्णवर्णसुपर्णस्थं विद्युन्मालासटान्वितम्
1,71,70,koṭipūrṇenduvarṇaṃ ca sumukhaṃ tryakṣivīkṣaṇam pītavastrorubhūṣāḍhyaṃ nṛsiṃhaṃ śāntavigraham cakraśaṅkhābhayavarāndadhataṃ karapallavaiḥ,कोटिपूर्णेन्दुवर्णं च सुमुखं त्र्यक्षिवीक्षणम् पीतवस्त्रोरुभूषाढ्यं नृसिंहं शान्तविग्रहम् चक्रशङ्खाभयवरान्दधतं करपल्लवैः
1,71,71,kṣveḍarogādiśamanaṃ svairdhyānaiḥ sukhanditam śatroḥ senānirodhena yatnaṃ kuryāñca sādhakam,क्ष्वेडरोगादिशमनं स्वैर्ध्यानैः सुखन्दितम् शत्रोः सेनानिरोधेन यत्नं कुर्याञ्च साधकम्
1,71,72,akṣakāṣṭairedhite 'gnau vicintya ripumardanam devaṃ nṛsiṃhaṃ saṃpūjya kusumādyupacārakaiḥ,अक्षकाष्टैरेधिते ऽग्नौ विचिन्त्य रिपुमर्दनम् देवं नृसिंहं संपूज्य कुसुमाद्युपचारकैः
1,71,73,samūlamūlairjuṃhuyāccarairdaśaśataṃ pṛthak ripuṃ khādanniva japennirdahanniva taṃ kṣipet,समूलमूलैर्जुंहुयाच्चरैर्दशशतं पृथक् रिपुं खादन्निव जपेन्निर्दहन्निव तं क्षिपेत्
1,71,74,hutvā saptadinaṃ mantrī senāmiṣṭāṃ mahīpateḥ prasthāpayecchubhe lagne pararāṣṭrajayecchayā,हुत्वा सप्तदिनं मन्त्री सेनामिष्टां महीपतेः प्रस्थापयेच्छुभे लग्ने परराष्ट्रजयेच्छया
1,71,75,tasyāḥ purastānnṛhariṃ nighnantaṃ ripumaṇḍalam smṛtvā japaṃ praklarvīta yāvadāyāti sā punaḥ,तस्याः पुरस्तान्नृहरिं निघ्नन्तं रिपुमण्डलम् स्मृत्वा जपं प्रक्लर्वीत यावदायाति सा पुनः
1,71,76,nirjatya nikhilāñchatrūnsaha vīraśriyāsukhāt prīṇayenmantriṇaṃ rājā vibhavaiḥ prītamānasaḥ,निर्जत्य निखिलाञ्छत्रून्सह वीरश्रियासुखात् प्रीणयेन्मन्त्रिणं राजा विभवैः प्रीतमानसः
1,71,77,gajāśvaratharatnaiśca grāmakṣetradhanādibhiḥ yadi mantrī na tuṣyeta tadānartho mahīpateḥ,गजाश्वरथरत्नैश्च ग्रामक्षेत्रधनादिभिः यदि मन्त्री न तुष्येत तदानर्थो महीपतेः
1,71,78,jāyate tasya rāṣṭreṣu prāṇebhyo 'pi mahābhayam aṣṭottaraśatamūlamantramantritabhasmanā,जायते तस्य राष्ट्रेषु प्राणेभ्यो ऽपि महाभयम् अष्टोत्तरशतमूलमन्त्रमन्त्रितभस्मना
1,71,79,nāśayenmūṣikālūtāvṛścikādyutthitaṃ viṣam liptāṅgaḥ sarvarogaiśca mucyate nātra saṃśayaḥ,नाशयेन्मूषिकालूतावृश्चिकाद्युत्थितं विषम् लिप्ताङ्गः सर्वरोगैश्च मुच्यते नात्र संशयः
1,71,80,sevantīkusumairhutvā mahatīṃ śriyamāpnuyāt audumbarasamidbhistu bhaveddhānyasamṛddhimān,सेवन्तीकुसुमैर्हुत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात् औदुम्बरसमिद्भिस्तु भवेद्धान्यसमृद्धिमान्
1,71,81,apūpalakṣahome tu bhavedvaiśravaṇopamaḥ kruddhasya sannidhau rājño japedaṣṭottaraṃ śatam,अपूपलक्षहोमे तु भवेद्वैश्रवणोपमः क्रुद्धस्य सन्निधौ राज्ञो जपेदष्टोत्तरं शतम्
1,71,82,sadyo nairmalyamāpnoti prasādaṃ cādhigacchati kundaprasūnairudayaṃ mocābhirvighnanāśanam,सद्यो नैर्मल्यमाप्नोति प्रसादं चाधिगच्छति कुन्दप्रसूनैरुदयं मोचाभिर्विघ्ननाशनम्
1,71,83,tulasīpatrahomena mahatīṃ kīrtimāpnuyāt śālyutthasaktuhomena vaśayedakhilaṃ jagat,तुलसीपत्रहोमेन महतीं कीर्तिमाप्नुयात् शाल्युत्थसक्तुहोमेन वशयेदखिलं जगत्
1,71,84,madhūkapuṣpairiṣṭaṃ syātstaṃbhanaṃ dhātrikhaṇḍakaiḥ dadhimadhvājyamiśrāṃ tu guḍūcīṃ caturaṅgulām,मधूकपुष्पैरिष्टं स्यात्स्तंभनं धात्रिखण्डकैः दधिमध्वाज्यमिश्रां तु गुडूचीं चतुरङ्गुलाम्
1,71,85,juhuyā dayutaṃ yo 'sau śataṃ jīvati rogajit śanaiścaradine 'śvatthaṃ spṛṣṭvā cāṣṭottaraṃ śatam,जुहुया दयुतं यो ऽसौ शतं जीवति रोगजित् शनैश्चरदिने ऽश्वत्थं स्पृष्ट्वा चाष्टोत्तरं शतम्
1,71,86,japejjitvāso 'pamṛtyuṃ śatavarṣāṇi jīvati atha te saṃpravakṣyāmi yantraṃ trailokyamohanam,जपेज्जित्वासो ऽपमृत्युं शतवर्षाणि जीवति अथ ते संप्रवक्ष्यामि यन्त्रं त्रैलोक्यमोहनम्
1,71,87,yasya saṃdhāraṇādeva bhaveyuḥsarvasaṃpadaḥ śvetabhūrjje likhetpadmaṃ dvātriṃśatsiṃhasaṃyutam,यस्य संधारणादेव भवेयुःसर्वसंपदः श्वेतभूर्ज्जे लिखेत्पद्मं द्वात्रिंशत्सिंहसंयुतम्
1,71,88,madhye siṃhe svabījaṃ ca likhetpūrvavadeva tu śrībījena tu tusaṃvedya valayatrayasaṃyutam,मध्ये सिंहे स्वबीजं च लिखेत्पूर्ववदेव तु श्रीबीजेन तु तुसंवेद्य वलयत्रयसंयुतम्
1,71,89,pāśāṅkuśaiśca saṃveṣṭya pūjayedyantramuttamam trailokyamohanaṃ nāma sarvakāmārthasādhanam,पाशाङ्कुशैश्च संवेष्ट्य पूजयेद्यन्त्रमुत्तमम् त्रैलोक्यमोहनं नाम सर्वकामार्थसाधनम्
1,71,90,cakrarājaṃ mahārājaṃ sarvacarkeśvareśvaram dhāraṇājjayamāpnoti satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ,चक्रराजं महाराजं सर्वचर्केश्वरेश्वरम् धारणाज्जयमाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः
1,71,91,atha yantrāntaraṃ vakṣye śṛṇu nārada siddhidam aṣṭāraṃ vilikhedyantraṃ ślakṣṇaṃ karṇikayā yutam,अथ यन्त्रान्तरं वक्ष्ये शृणु नारद सिद्धिदम् अष्टारं विलिखेद्यन्त्रं श्लक्ष्णं कर्णिकया युतम्
1,71,92,mūlamantraṃ likhettatra praṇavena samanvitam ekākṣaraṃ nārasiṃhaṃ madhye caiva sasādhyakam,मूलमन्त्रं लिखेत्तत्र प्रणवेन समन्वितम् एकाक्षरं नारसिंहं मध्ये चैव ससाध्यकम्
1,71,93,japedaṣṭasahasraṃ tu sūtreṇāveṣṭya tadbahiḥ svarṇaraupyasutāmraiśca veṣṭayetkramataḥ sudhīḥ,जपेदष्टसहस्रं तु सूत्रेणावेष्ट्य तद्बहिः स्वर्णरौप्यसुताम्रैश्च वेष्टयेत्क्रमतः सुधीः
1,71,94,lākṣayā veṣṭitaṃ kṛtvā punarmantreṇa mantrayet kaṇṭhe bhuje śikhāyāṃ vā dhārayedyantramuttamam,लाक्षया वेष्टितं कृत्वा पुनर्मन्त्रेण मन्त्रयेत् कण्ठे भुजे शिखायां वा धारयेद्यन्त्रमुत्तमम्
1,71,95,naranārīnaredrāśca sarve syurvaśagā bhuvi duṣṭāstaṃ naiva bādhante piśācoragarākṣasāḥ,नरनारीनरेद्राश्च सर्वे स्युर्वशगा भुवि दुष्टास्तं नैव बाधन्ते पिशाचोरगराक्षसाः
1,71,96,yantrarājaprasādena sarvatra jayamāpnuyāt athānyatsaṃpravakṣyāmi yantraṃ sarvavaśaṅkaram,यन्त्रराजप्रसादेन सर्वत्र जयमाप्नुयात् अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि यन्त्रं सर्ववशङ्करम्
1,71,97,dvādaśāraṃ mahācakraṃ pūrvavadvilikhetsudhīḥ mātrādvādaśasaṃbhinnadalena vilikhedrudhaḥ,द्वादशारं महाचक्रं पूर्ववद्विलिखेत्सुधीः मात्राद्वादशसंभिन्नदलेन विलिखेद्रुधः
1,71,98,madhye mantraṃ śaktiyuktaṃ śrībījena tu veṣṭayeta kālāntakaṃ nāma cakraṃ surāsukhaśaṅkaram,मध्ये मन्त्रं शक्तियुक्तं श्रीबीजेन तु वेष्टयेत कालान्तकं नाम चक्रं सुरासुखशङ्करम्
1,71,99,cakramullekhayedbhūrje sarvaśatrunivāraṇam yasya dhāraṇamātreṇa sarvatra vijayī bhavet,चक्रमुल्लेखयेद्भूर्जे सर्वशत्रुनिवारणम् यस्य धारणमात्रेण सर्वत्र विजयी भवेत्
1,71,100,atha sarveṣṭadaṃ jvālāmālisaṃjñaṃ vadāmyaham bījaṃ hṛdbhagavānṅeṃto narasiṃhāya tatparam,अथ सर्वेष्टदं ज्वालामालिसंज्ञं वदाम्यहम् बीजं हृद्भगवान्ङेंतो नरसिंहाय तत्परम्
1,71,101,jvāline māline dīptadaṃṣṭrāya agnine padam trāya sarvādirakṣoghnāya ca naḥ sarvabhūpadam,ज्वालिने मालिने दीप्तदंष्ट्राय अग्निने पदम् त्राय सर्वादिरक्षोघ्नाय च नः सर्वभूपदम्
1,71,102,harirvināśanāyānte sarvajvaravināśanaḥ nāmānte dahayugmaṃ ca pacadvayamudīrayet,हरिर्विनाशनायान्ते सर्वज्वरविनाशनः नामान्ते दहयुग्मं च पचद्वयमुदीरयेत्
1,71,103,rakṣayugmaṃ ca varmāstraṭhadūyānto dhruvādikaḥ aṣṭaṣaṣṭyakṣaraiḥ prokto jvālāmālī manūttamaḥ,रक्षयुग्मं च वर्मास्त्रठदूयान्तो ध्रुवादिकः अष्टषष्ट्यक्षरैः प्रोक्तो ज्वालामाली मनूत्तमः
1,71,104,puṇyādikaṃ tu pūrvoktaṃ trayodaśabhirakṣaraiḥ paṅktibhī rudrāsaṃkhyākairaṣṭādaśabhirakṣaraiḥ,पुण्यादिकं तु पूर्वोक्तं त्रयोदशभिरक्षरैः पङ्क्तिभी रुद्रासंख्याकैरष्टादशभिरक्षरैः
1,71,105,bhānubhiḥ karaṇairmantrī varairaṅgāni kalpayet pūrvoktarūpiṇaṃ jvālāmālina nṛhariṃ smaret,भानुभिः करणैर्मन्त्री वरैरङ्गानि कल्पयेत् पूर्वोक्तरूपिणं ज्वालामालिन नृहरिं स्मरेत्
1,71,106,lakṣaṃ japo daśāṃśaṃ ca juhuyātkapilāghṛtaiḥ raudrāpasmārabhūtādināśako 'yaṃ manūttamaḥ,लक्षं जपो दशांशं च जुहुयात्कपिलाघृतैः रौद्रापस्मारभूतादिनाशको ऽयं मनूत्तमः
1,71,107,prāṇo māyā nṛsiṃhaśca sṛṣṭirbrahmāstramīritaḥ ṣaḍakṣaro mahāmantraḥ sarvābhīṣṭapradāyakaḥ,प्राणो माया नृसिंहश्च सृष्टिर्ब्रह्मास्त्रमीरितः षडक्षरो महामन्त्रः सर्वाभीष्टप्रदायकः
1,71,108,munirbrahmā tathā chandaḥ paṅktirdevo nṛkesarī ṣaḍdīrghabhājā bījena ṣaḍaṅgāni samācaret,मुनिर्ब्रह्मा तथा छन्दः पङ्क्तिर्देवो नृकेसरी षड्दीर्घभाजा बीजेन षडङ्गानि समाचरेत्
1,71,109,pūrvoktenaiva vidhinā dhyānaṃ pūjāṃ samācaret siddhena manunānena sarvasiddhirbhavennṛṇām,पूर्वोक्तेनैव विधिना ध्यानं पूजां समाचरेत् सिद्धेन मनुनानेन सर्वसिद्धिर्भवेन्नृणाम्
1,71,110,ramābījādiko 'nuṣṭuptrayastriṃśārṇavānmanuḥ prajāpatirmuniścchando 'nuṣṭup lakṣmīnṛkesarī,रमाबीजादिको ऽनुष्टुप्त्रयस्त्रिंशार्णवान्मनुः प्रजापतिर्मुनिश्च्छन्दो ऽनुष्टुप् लक्ष्मीनृकेसरी
1,71,111,devatā caja padaiḥ sarveṇāṅgakalpanamīritam vinyasyaivaṃ tu pañcāṅgaṃ svātmarakṣāṃ samācaret,देवता चज पदैः सर्वेणाङ्गकल्पनमीरितम् विन्यस्यैवं तु पञ्चाङ्गं स्वात्मरक्षां समाचरेत्
1,71,112,saṃspṛśan dakṣiṇaṃ bāhuṃ śarabhasya manuṃ japet praṇavo hṛcchivāryanti mahate śarabhāya ca,संस्पृशन् दक्षिणं बाहुं शरभस्य मनुं जपेत् प्रणवो हृच्छिवार्यन्ति महते शरभाय च
1,71,113,vahnipriyānto mantrastu rakṣārthe samudāhṛtaḥ athavā rāmamantrānte paraṃ kṣadvitayaṃ paṭhet,वह्निप्रियान्तो मन्त्रस्तु रक्षार्थे समुदाहृतः अथवा राममन्त्रान्ते परं क्षद्वितयं पठेत्
1,71,114,athavā keśavādyaistu rakṣāṃ kuryātprayatnataḥ keśavaḥ pātu pādau me jaṅghe nārāyaṇo 'vatu,अथवा केशवाद्यैस्तु रक्षां कुर्यात्प्रयत्नतः केशवः पातु पादौ मे जङ्घे नारायणो ऽवतु
1,71,115,mādhavo me kaṭiṃ pātu govindo guhyameva ca nābhiṃ viṣṇuśca me pātu jaṭharaṃ madhusūdanaḥ,माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च नाभिं विष्णुश्च मे पातु जठरं मधुसूदनः
1,71,116,ūrū trivikramaḥ pātu hṛdayaṃ pātu me naraḥ śrīdharaḥ pātu kaṇṭhaṃ ca hṛṣīkeśo mukhaṃ mama,ऊरू त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु मे नरः श्रीधरः पातु कण्ठं च हृषीकेशो मुखं मम
1,71,117,padmanābhaḥ stanau pātu śīrṣaṃ dāmodaro 'vatu evaṃ vinyasya cāṅgeṣu japakāle tu sādhakaḥ,पद्मनाभः स्तनौ पातु शीर्षं दामोदरो ऽवतु एवं विन्यस्य चाङ्गेषु जपकाले तु साधकः
1,71,118,nirbhayo jāyate bhūtavetālagraharākṣasāt punarnyasetprayatnena dhyānaṃ kurvansamāhitaḥ,निर्भयो जायते भूतवेतालग्रहराक्षसात् पुनर्न्यसेत्प्रयत्नेन ध्यानं कुर्वन्समाहितः
1,71,119,purastātkeśavaḥ pātuḥ cakrī jāṃbūnadaprabhaḥ paścānnārāyaṇaḥ śaṅkhī nīlajīmūtasannibhaḥ,पुरस्तात्केशवः पातुः चक्री जांबूनदप्रभः पश्चान्नारायणः शङ्खी नीलजीमूतसन्निभः
1,71,120,urddhvamindīvaraśyāmo mādhavastu gadādharaḥ givindo dakṣiṇe pārśve dhanvī candraprabho mahān,उर्द्ध्वमिन्दीवरश्यामो माधवस्तु गदाधरः गिविन्दो दक्षिणे पार्श्वे धन्वी चन्द्रप्रभो महान्
1,71,121,uttare haladhṛgviṣṇuḥ padmakiñjalkasannibhaḥ āgneyyāmaravindākṣo musalīmadhusūdanaḥ,उत्तरे हलधृग्विष्णुः पद्मकिञ्जल्कसन्निभः आग्नेय्यामरविन्दाक्षो मुसलीमधुसूदनः
1,71,122,trivikramaḥ khaḍgapāṇirnairṛtyāṃ jvalanaprabhaḥ vāyavyāṃ mādhavo vajrī taruṇādityasannibhaḥ,त्रिविक्रमः खड्गपाणिर्नैरृत्यां ज्वलनप्रभः वायव्यां माधवो वज्री तरुणादित्यसन्निभः
1,71,123,aiśānyāṃ puṇḍarīkākṣaḥ śrīdharaḥ paṭṭiśāyudhaḥ vidyutprabho hṛṣīkeśa urddhū pātu samudgaraḥ,ऐशान्यां पुण्डरीकाक्षः श्रीधरः पट्टिशायुधः विद्युत्प्रभो हृषीकेश उर्द्धू पातु समुद्गरः
1,71,124,adhaśca padmanābho me sahasrāṃśusamaprabheḥ sarvāyudhaḥ sarvaśaktiḥ sarvādyaḥ sarvatomukhaḥ,अधश्च पद्मनाभो मे सहस्रांशुसमप्रभेः सर्वायुधः सर्वशक्तिः सर्वाद्यः सर्वतोमुखः
1,71,125,indragopaprabhaḥ pāyātpāśahasto 'parājitaḥ sa bāhyābhyantare dehamavyāddāmo daro hariḥ,इन्द्रगोपप्रभः पायात्पाशहस्तो ऽपराजितः स बाह्याभ्यन्तरे देहमव्याद्दामो दरो हरिः
1,71,126,evaṃ sarvatra niśchidraṃ nāma dvādaśapañjaram praviṣṭo 'haṃ na me kiñcidbhayamasti kadācana,एवं सर्वत्र निश्छिद्रं नाम द्वादशपञ्जरम् प्रविष्टो ऽहं न मे किञ्चिद्भयमस्ति कदाचन
1,71,127,evaṃ rakṣāṃ vidhāyātha durddharṣo jāyate naraḥ sarveṣu nṛharermantravargeṣvevaṃ vidhirmataḥ,एवं रक्षां विधायाथ दुर्द्धर्षो जायते नरः सर्वेषु नृहरेर्मन्त्रवर्गेष्वेवं विधिर्मतः
1,71,128,pūrvoktavidhinā sarvaṃ dhyānapūjādikaṃ caret jitaṃ te puṇḍarīkākṣa namaste viśvabhāvana,पूर्वोक्तविधिना सर्वं ध्यानपूजादिकं चरेत् जितं ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन
1,71,129,namaste 'stu hṛṣīkeśa mahāpuruṣa te namaḥ itthaṃ saṃprārthya japtvā ca paṭitvā visṛjedvibhum,नमस्ते ऽस्तु हृषीकेश महापुरुष ते नमः इत्थं संप्रार्थ्य जप्त्वा च पटित्वा विसृजेद्विभुम्
1,71,130,evaṃ siddhe manau mantrī jāyate sampadāṃ padam jayadvayaṃ śrīnṛsiṃhetyaṣṭārṇo 'yaṃ manūttamaḥ,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री जायते सम्पदां पदम् जयद्वयं श्रीनृसिंहेत्यष्टार्णो ऽयं मनूत्तमः
1,71,131,munirbrahmātha gāyatrī chandaḥ prokto 'sya devatā śrīmāñjayanṛsiṃhastu sarvābhīṣṭapradāyakaḥ,मुनिर्ब्रह्माथ गायत्री छन्दः प्रोक्तो ऽस्य देवता श्रीमाञ्जयनृसिंहस्तु सर्वाभीष्टप्रदायकः
1,71,132,seṃdugorvidapūrveṇa viyatā sendunā punaḥ ṣaḍvīrghāḍhye na kurvīta ṣaḍaṅgāni viśāladhīḥ,सेंदुगोर्विदपूर्वेण वियता सेन्दुना पुनः षड्वीर्घाढ्ये न कुर्वीत षडङ्गानि विशालधीः
1,71,133,tato dhyāyeddhṛdi vibhuṃ nṛsiṃhaṃ candraśekharam,ततो ध्यायेद्धृदि विभुं नृसिंहं चन्द्रशेखरम्
1,71,134,śrīmannṛkesaritano jagadekabaṃndho śrīnīlakaṇṭha karuṇārṇave sāmarāja vahnīndutīvrakaranetra pinākapāṇe śītāṃśuśekhara rameśvara pāhi viṣṇo,श्रीमन्नृकेसरितनो जगदेकबंन्धो श्रीनीलकण्ठ करुणार्णवे सामराज वह्नीन्दुतीव्रकरनेत्र पिनाकपाणे शीतांशुशेखर रमेश्वर पाहि विष्णो
1,71,135,dhyātvaivaṃ prapellakṣāṣṭakaṃ mantrī daśāṃśataḥ sājyena pāyasānnena juhuyātprāgvadarcanam,ध्यात्वैवं प्रपेल्लक्षाष्टकं मन्त्री दशांशतः साज्येन पायसान्नेन जुहुयात्प्राग्वदर्चनम्
1,71,136,tāro māyā svabījānte karṇograṃ vīramīrayet mahāviṣṇu tato brūyājjvalantaṃ sarvatomukham,तारो माया स्वबीजान्ते कर्णोग्रं वीरमीरयेत् महाविष्णु ततो ब्रूयाज्ज्वलन्तं सर्वतोमुखम्
1,71,137,sphuraddvayaṃ prasphureti dvayaṃ ghorapadaṃ tataḥ vadeddhorataraṃ te tu tanurūpaṃ ca ṭhadvayam,स्फुरद्द्वयं प्रस्फुरेति द्वयं घोरपदं ततः वदेद्धोरतरं ते तु तनुरूपं च ठद्वयम्
1,71,138,pracaṭadvayamābhāṣya kahayugma ca madvayam bandhadvayaṃ ghātayeti dvayaṃ varmāstramīrayet,प्रचटद्वयमाभाष्य कहयुग्म च मद्वयम् बन्धद्वयं घातयेति द्वयं वर्मास्त्रमीरयेत्
1,71,139,nṛsiṃhaṃ bhīṣaṇaṃ bhadraṃ mṛtyumṛtyuṃ namāmyaham pañcāśītyakṣaro mantro bhajatāmiṣṭadāyakaḥ,नृसिंहं भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् पञ्चाशीत्यक्षरो मन्त्रो भजतामिष्टदायकः
1,71,140,ṛṣī hyaghorabrahmaṇau tathā triṣṭubanuṣṭubhau chandasī ca tathā ghoranṛsiṃho devatā mataḥ,ऋषी ह्यघोरब्रह्मणौ तथा त्रिष्टुबनुष्टुभौ छन्दसी च तथा घोरनृसिंहो देवता मतः
1,71,141,dhyānārcanādikaṃ cāsya kuryādānuṣṭubhaṃ sudhīḥ viśeṣānmantravaryo 'yaṃ sarvarakṣākaro mataḥ,ध्यानार्चनादिकं चास्य कुर्यादानुष्टुभं सुधीः विशेषान्मन्त्रवर्यो ऽयं सर्वरक्षाकरो मतः
1,71,142,bījaṃ jayayugaṃ paścānnṛsiṃhetyaṣṭavarṇavān ṛṣiḥ prajāpatiścāsyānuṣṭupchanda udāhṛtam,बीजं जययुगं पश्चान्नृसिंहेत्यष्टवर्णवान् ऋषिः प्रजापतिश्चास्यानुष्टुप्छन्द उदाहृतम्
1,71,143,vidāraṇanṛsiṃho 'sya devatā parikīrtitaḥ jaṃ bījaṃ haṃ tathā śaktirviniyogo 'khilāptaye,विदारणनृसिंहो ऽस्य देवता परिकीर्तितः जं बीजं हं तथा शक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये
1,71,144,dīrghāḍhyena nṛsiṃhena ṣaḍaṅganyāsamācaret raudraṃ dhyāyennṛsiṃhaṃ tu śatruvakṣo vidāraṇam,दीर्घाढ्येन नृसिंहेन षडङ्गन्यासमाचरेत् रौद्रं ध्यायेन्नृसिंहं तु शत्रुवक्षो विदारणम्
1,71,145,nakhadaṃṣṭrāyudhaṃ bhaktābhayada śrīniketanam taptahāṭakakeśāntajvalaptāvakalocanam,नखदंष्ट्रायुधं भक्ताभयद श्रीनिकेतनम् तप्तहाटककेशान्तज्वलप्तावकलोचनम्
1,71,146,vajrādhikanakhasparśa divyasiṃha namo 'stu te . munirbrahmā samākhyāto 'nuṣṭupchandaḥ samīritaḥ,वज्राधिकनखस्पर्श दिव्यसिंह नमो ऽस्तु ते . मुनिर्ब्रह्मा समाख्यातो ऽनुष्टुप्छन्दः समीरितः
1,71,147,devatāsya ragadārṇasya divyapūrvo nṛkesarī pādaiścaturbhiḥ sarveṇa pañcāṅgāni samācaret,देवतास्य रगदार्णस्य दिव्यपूर्वो नृकेसरी पादैश्चतुर्भिः सर्वेण पञ्चाङ्गानि समाचरेत्
1,71,148,dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ prāgvatproktaṃ munīśvara pūrvoktāni ca sarvāṇi kāryāṇyāyānti siddhatām,ध्यानपूजादिकं सर्वं प्राग्वत्प्रोक्तं मुनीश्वर पूर्वोक्तानि च सर्वाणि कार्याण्यायान्ति सिद्धताम्
1,71,149,tāro namo bhagavate narasiṃhāya hṛñca te jastejase āvirāvirbhava vajranakhāntataḥ,तारो नमो भगवते नरसिंहाय हृञ्च ते जस्तेजसे आविराविर्भव वज्रनखान्ततः
1,71,150,vrajadaṃṣṭreti karmānte tvāsayākrandayadvayam tamo grasadvayaṃ paścātsvāhānte cābhayaṃ tataḥ,व्रजदंष्ट्रेति कर्मान्ते त्वासयाक्रन्दयद्वयम् तमो ग्रसद्वयं पश्चात्स्वाहान्ते चाभयं ततः
1,71,151,ātmanyante ca bhūyiṣṭā dhruvo bījāntimo manuḥ dviṣaṣṭyarmo 'sya munyādi sarvaṃ pūrvavadīritam,आत्मन्यन्ते च भूयिष्टा ध्रुवो बीजान्तिमो मनुः द्विषष्ट्यर्मो ऽस्य मुन्यादि सर्वं पूर्ववदीरितम्
1,71,152,tāro nṛsiṃhabījaṃ ca namo bhagavate tataḥ narasiṃhāya tāraśca bījamasya yadā tataḥ,तारो नृसिंहबीजं च नमो भगवते ततः नरसिंहाय तारश्च बीजमस्य यदा ततः
1,71,153,rūpāya tāraḥ svarbījaṃ kūrmarūpāya tārakam bījaṃ varāharūpāya tāro bīja nṛsiṃhataḥ,रूपाय तारः स्वर्बीजं कूर्मरूपाय तारकम् बीजं वराहरूपाय तारो बीज नृसिंहतः
1,71,154,rūpāya tāra svaṃ bījaṃ vāmanānte ca rūpataḥ pāpadhruvatrayaṃ bījaṃ rāmāya nigamāditaḥ,रूपाय तार स्वं बीजं वामनान्ते च रूपतः पापध्रुवत्रयं बीजं रामाय निगमादितः
1,71,155,bījaṃ kṛṣṇāya tārānte bījaṃ ca kalkine tataḥ jayadvayaṃ tataḥ śālagrāmānte ca nivāsine,बीजं कृष्णाय तारान्ते बीजं च कल्किने ततः जयद्वयं ततः शालग्रामान्ते च निवासिने
1,71,156,divyasiṃhāya ṅentaḥ syātsvayaṃbhūḥ puruṣāya hṛt tāraḥ svaṃ bījamityeṣa mahāsāmrājyadāyakaḥ,दिव्यसिंहाय ङेन्तः स्यात्स्वयंभूः पुरुषाय हृत् तारः स्वं बीजमित्येष महासाम्राज्यदायकः
1,71,157,nṛsiṃhamantraḥ khāṅkārṇo muniratriḥ prakīrtitaḥ chando 'tijagatī proktaṃ devatā kathitā manoḥ,नृसिंहमन्त्रः खाङ्कार्णो मुनिरत्रिः प्रकीर्तितः छन्दो ऽतिजगती प्रोक्तं देवता कथिता मनोः
1,71,158,daśāvatāro nṛhariṃ bījaṃ khaṃ śaktiravyayaḥ ṣaḍūdīrghāḍhyena bījena kṛtvāṅgāni ca bhāvayet,दशावतारो नृहरिं बीजं खं शक्तिरव्ययः षडूदीर्घाढ्येन बीजेन कृत्वाङ्गानि च भावयेत्
1,71,159,anekacandrapratimo lakṣmīmukhakṛtekṣaṇaḥ daśāvatāraiḥ sahitastanotu nṛhariḥ sukham,अनेकचन्द्रप्रतिमो लक्ष्मीमुखकृतेक्षणः दशावतारैः सहितस्तनोतु नृहरिः सुखम्
1,71,160,japo 'yutaṃ daśāṃśena homaḥ syātpāyasena tu prāgukte pūjayetpīṭhe mūrtisaṃkalpya mūlataḥ,जपो ऽयुतं दशांशेन होमः स्यात्पायसेन तु प्रागुक्ते पूजयेत्पीठे मूर्तिसंकल्प्य मूलतः
1,71,161,aṅgānyādau ca matsyādyāndigdaleṣu tator'cayet indrādyānapi vajrādyānsampūjyeṣṭamavāpnuyāt,अङ्गान्यादौ च मत्स्याद्यान्दिग्दलेषु ततोर्ऽचयेत् इन्द्राद्यानपि वज्राद्यान्सम्पूज्येष्टमवाप्नुयात्
1,71,162,sahasrārṇaṃ mahāmantraṃ vakṣye tantreṣu gopitam tāro māyā ramā kāmo bījaṃ krodhapadaṃ tataḥ,सहस्रार्णं महामन्त्रं वक्ष्ये तन्त्रेषु गोपितम् तारो माया रमा कामो बीजं क्रोधपदं ततः
1,71,163,mūrte nṛsiṃha śabdānte mahāpuruṣa īrayet pradhānadharmādharmānte nigaḍetipadaṃ vadet,मूर्ते नृसिंह शब्दान्ते महापुरुष ईरयेत् प्रधानधर्माधर्मान्ते निगडेतिपदं वदेत्
1,71,164,nirmocanānte kāleti tatataḥ puruṣa īrayet kālāntakasadṛktoyaṃ sveśvarānte sadṛgjalam,निर्मोचनान्ते कालेति तततः पुरुष ईरयेत् कालान्तकसदृक्तोयं स्वेश्वरान्ते सदृग्जलम्
1,71,165,śrāntānte tu niviṣṭeti caitanyacitsadā tataḥ bhāsakānte tu kālādyatītanityoditeti ca,श्रान्तान्ते तु निविष्टेति चैतन्यचित्सदा ततः भासकान्ते तु कालाद्यतीतनित्योदितेति च
1,71,166,udayāstamayākrāntamahākāruṇiketi ca hṛdayābjacatuścoktā dalānte tu niviṣṭitaḥ,उदयास्तमयाक्रान्तमहाकारुणिकेति च हृदयाब्जचतुश्चोक्ता दलान्ते तु निविष्टितः
1,71,167,caitanyātmaṃścaturāmandvādaśātmaṃstataḥ param caturviṃśātmannante tu pañcaviṃśātmannityapi,चैतन्यात्मंश्चतुरामन्द्वादशात्मंस्ततः परम् चतुर्विंशात्मन्नन्ते तु पञ्चविंशात्मन्नित्यपि
1,71,168,bako hariḥ sahasrānte mūrte ehyehi śabdataḥ bhagavannṛsiṃhapuruṣa krodheśvara rasā saha,बको हरिः सहस्रान्ते मूर्ते एह्येहि शब्दतः भगवन्नृसिंहपुरुष क्रोधेश्वर रसा सह
1,71,169,sravanditānte pādeti kalpāntāgnisahasra ca koṭyābhānte mahādeva nikāyadaśaśabdataḥ,स्रवन्दितान्ते पादेति कल्पान्ताग्निसहस्र च कोट्याभान्ते महादेव निकायदशशब्दतः
1,71,170,śatayajñātalaṃ jñeyaṃ tataścāmalayugmakam piṅgalekṣaṇasaṭādaṣṭrā daṃṣṭrāyudha nakhāyudha,शतयज्ञातलं ज्ञेयं ततश्चामलयुग्मकम् पिङ्गलेक्षणसटादष्ट्रा दंष्ट्रायुध नखायुध
1,71,171,dānavendrāntakāvahniṇaśoṇitapadaṃ tataḥ saṃ saktivigrahānte tu bhūtāpasmārayātudhān,दानवेन्द्रान्तकावह्निणशोणितपदं ततः सं सक्तिविग्रहान्ते तु भूतापस्मारयातुधान्
1,71,172,surāsuravandyamānapādapaṅkajaśabdataḥ bhagavanvyomacakreśvarānte tu prabhavāpyaya,सुरासुरवन्द्यमानपादपङ्कजशब्दतः भगवन्व्योमचक्रेश्वरान्ते तु प्रभवाप्यय
1,71,173,rūpeṇottiṣṭa cottiṣṭa avidyānicayaṃ daha daha jñānaiśvaryamante prakāśayayugaṃ tataḥ,रूपेणोत्तिष्ट चोत्तिष्ट अविद्यानिचयं दह दह ज्ञानैश्वर्यमन्ते प्रकाशययुगं ततः
1,71,174,oṃ sarvajña aroṣānte jaṃbhājṛṃbhyavatārakam satyapuruṣa śabdānte sadasanmadhya īrayet,ॐ सर्वज्ञ अरोषान्ते जंभाजृंभ्यवतारकम् सत्यपुरुष शब्दान्ते सदसन्मध्य ईरयेत्
1,71,175,niviṣṭaṃ mama duḥsvapnabhayaṃ nigaḍaśabdataḥ bhayaṃ kāntāraśabdānte bhayaṃ viṣapadāttataḥ,निविष्टं मम दुःस्वप्नभयं निगडशब्दतः भयं कान्तारशब्दान्ते भयं विषपदात्ततः
1,71,176,jvarānte ḍākinī kṛtyādhvarevatībhayaṃ tataḥ aśanyante bhayaṃ durbhikṣabhayaṃ mārīśabdataḥ,ज्वरान्ते डाकिनी कृत्याध्वरेवतीभयं ततः अशन्यन्ते भयं दुर्भिक्षभयं मारीशब्दतः
1,71,177,bhayaṃ mārīcaśabdānte bhayaṃ chāyāpadaṃ tataḥ skandāpasmāraśabdānte bhayaṃ caurabhayaṃ tataḥ,भयं मारीचशब्दान्ते भयं छायापदं ततः स्कन्दापस्मारशब्दान्ते भयं चौरभयं ततः
1,71,178,jalasvapnāgnibhayaṃ gajasiṃhabhujaṅgagataḥ bhayaṃ janmajarānte maraṇādiśabdamīrayet,जलस्वप्नाग्निभयं गजसिंहभुजङ्गगतः भयं जन्मजरान्ते मरणादिशब्दमीरयेत्
1,71,179,bhayaṃ nirmocayayugaṃ praśamayayugaṃ tataḥ jñeyarūpadhāraṇānte nṛsiṃhabṛhatsāmataḥ,भयं निर्मोचययुगं प्रशमययुगं ततः ज्ञेयरूपधारणान्ते नृसिंहबृहत्सामतः
1,71,180,puruṣānte sarvabhayanivāraṇapadaṃ tataḥ aṣṭāṣṭakaṃ catuḥṣaṣṭi ceṭikābhayamīrayet,पुरुषान्ते सर्वभयनिवारणपदं ततः अष्टाष्टकं चतुःषष्टि चेटिकाभयमीरयेत्
1,71,181,vidyāvṛtastrayastriṃśaddevatākoṭiśabdataḥ namitānte padapadātpaṅkajānvita īrayet,विद्यावृतस्त्रयस्त्रिंशद्देवताकोटिशब्दतः नमितान्ते पदपदात्पङ्कजान्वित ईरयेत्
1,71,182,saha sravadanānte tu sahasrodara saṃvadet sahasrekṣaṇaśabdānte sahasrapādamīrayet,सह स्रवदनान्ते तु सहस्रोदर संवदेत् सहस्रेक्षणशब्दान्ते सहस्रपादमीरयेत्
1,71,183,sahasrabhuja saṃprocya sahasrajihva saṃvadet sahastānte lalāṭeti sahasrāyudhato dharāt,सहस्रभुज संप्रोच्य सहस्रजिह्व संवदेत् सहस्तान्ते ललाटेति सहस्रायुधतो धरात्
1,71,184,tamaḥprakāśaka puramathanānte tu sarva ca mantrerājeśvarapadādvihāyasagatiprada,तमःप्रकाशक पुरमथनान्ते तु सर्व च मन्त्रेराजेश्वरपदाद्विहायसगतिप्रद
1,71,185,pātālagatipradānte yantramarddana īrayet ghorāṭṭahāsahasitaviśvāvāsapadaṃ tataḥ,पातालगतिप्रदान्ते यन्त्रमर्द्दन ईरयेत् घोराट्टहासहसितविश्वावासपदं ततः
1,71,186,vāsudeva tato 'krūra tato hayamukheti ca paramahaṃsa viśveśa viśvānte tu viḍaṃbana,वासुदेव ततो ऽक्रूर ततो हयमुखेति च परमहंस विश्वेश विश्वान्ते तु विडंबन
1,71,187,niviṣṭānte tataḥpradurbhāvakāraka īrayet hṛṣīkeśa ca svacchanda niḥśeṣajīva vinyaset,निविष्टान्ते ततःप्रदुर्भावकारक ईरयेत् हृषीकेश च स्वच्छन्द निःशेषजीव विन्यसेत्
1,71,188,grāsakānte mahā paścātpiśitāsṛgitīrayet laṃpaṭānte khecarīti siddhyateṃ tu pradāyaka,ग्रासकान्ते महा पश्चात्पिशितासृगितीरयेत् लंपटान्ते खेचरीति सिद्ध्यतें तु प्रदायक
1,71,189,ajeyāvyaya avyakta brahmāṇḍodara ityapi tato brahmasahasrānte koṭisragruṇḍaśabdataḥ,अजेयाव्यय अव्यक्त ब्रह्माण्डोदर इत्यपि ततो ब्रह्मसहस्रान्ते कोटिस्रग्रुण्डशब्दतः
1,71,190,māla paṇḍitamuṇḍeti matsya kūrmaṃ tataḥ param varāhānte nṛsiṃheti vāmanānte samīrayet,माल पण्डितमुण्डेति मत्स्य कूर्मं ततः परम् वराहान्ते नृसिंहेति वामनान्ते समीरयेत्
1,71,191,trailokyākramaṇānte tu pādaśālika īrayet rāmatraya tato viṣṇurūpānte dhara eva ca,त्रैलोक्याक्रमणान्ते तु पादशालिक ईरयेत् रामत्रय ततो विष्णुरूपान्ते धर एव च
1,71,192,tattvatrayānte praṇavādhāratastacchikhāṃ padam niviṣṭavahnijāyānte svadhā caiva tato vaṣaṭ,तत्त्वत्रयान्ते प्रणवाधारतस्तच्छिखां पदम् निविष्टवह्निजायान्ते स्वधा चैव ततो वषट्
1,71,193,netra varmāstramuñcāryya prāṇādhāra itariyet ādidevapadātprāṇāpānapaścānniviṣṭitaḥ,नेत्र वर्मास्त्रमुञ्चार्य्य प्राणाधार इतरियेत् आदिदेवपदात्प्राणापानपश्चान्निविष्टितः
1,71,194,pāñcarātrika ditija vinidhanānte kareti ca mahāmāyā amoghānte daryaṃ daityandraśabdataḥ,पाञ्चरात्रिक दितिज विनिधनान्ते करेति च महामाया अमोघान्ते दर्यं दैत्यन्द्रशब्दतः
1,71,195,daryānte dalanetyuktā tejorāśin dhruvaṃ smaraḥ tejasvarānte puruṣapaṃṅeṃte satyapūruṣa,दर्यान्ते दलनेत्युक्ता तेजोराशिन् ध्रुवं स्मरः तेजस्वरान्ते पुरुषपंङेंते सत्यपूरुष
1,71,196,astratāro 'cyutāstraṃ ca tāro vācā sudeva phaṭ tāramāyāmūrteḥ phaṭ vaḥ kāmaḥ svarādimaḥ,अस्त्रतारो ऽच्युतास्त्रं च तारो वाचा सुदेव फट् तारमायामूर्तेः फट् वः कामः स्वरादिमः
1,71,197,mūrtestramavyayobījaṃ viśvamūrtestrimavyayaḥ māyāviśvātmane ṣaṭ ca tāraḥ saucaṃ turātmane,मूर्तेस्त्रमव्ययोबीजं विश्वमूर्तेस्त्रिमव्ययः मायाविश्वात्मने षट् च तारः सौचं तुरात्मने
1,71,198,phaṭ tārohaṃ viśvarūpinnastraṃ ca tadanantaram tārauhnaiparamānte tu hraṃsaphaṭpraṇavastataḥ,फट् तारोहं विश्वरूपिन्नस्त्रं च तदनन्तरम् तारौह्नैपरमान्ते तु ह्रंसफट्प्रणवस्ततः
1,71,199,hraḥ hiraṇaayagarbharūpa dhāraṇānte ca phaṭ dhruvaḥ hraiṃ anaupamyarūpadhāriṇāstraṃ dhruvastataḥ,ह्रः हिरणअयगर्भरूप धारणान्ते च फट् ध्रुवः ह्रैं अनौपम्यरूपधारिणास्त्रं ध्रुवस्ततः
1,71,200,kṣaiṃ nṛsiṃharūpadhārin oṃ klaṃ ślaśca svarādikaḥ ṣṭāṅgavinyāsavinya stamūrtidhāriṃstataśca phaṭ,क्षैं नृसिंहरूपधारिन् ॐ क्लं श्लश्च स्वरादिकः ष्टाङ्गविन्यासविन्य स्तमूर्तिधारिंस्ततश्च फट्
1,71,201,hrau nisargasiddhyaikarūpadhāriṃstataśca phaṭ tāro varmatrayaṃ saṃkaraṃ vaṃ cāmukamastakam,ह्रौ निसर्गसिद्ध्यैकरूपधारिंस्ततश्च फट् तारो वर्मत्रयं संकरं वं चामुकमस्तकम्
1,71,202,khaṇḍadvayaṃ khāda yetidvayaṃ klīṃ sādhyamānaya dvayaṃ tato mahātmansyānsamyagdarśayayugmakam,खण्डद्वयं खाद येतिद्वयं क्लीं साध्यमानय द्वयं ततो महात्मन्स्यान्सम्यग्दर्शययुग्मकम्
1,71,203,ṣaḍdīrghāḍyāṃ svabījaṃ ca kṣapitānte tu kalmaṣa uttarāyaṃ dvayaṃ pañcabāṇabījāni voñcaret,षड्दीर्घाड्यां स्वबीजं च क्षपितान्ते तु कल्मष उत्तरायं द्वयं पञ्चबाणबीजानि वोञ्चरेत्
1,71,204,nṛsiṃhānte tato jvālātmane svāhā samīrayet nṛsiṃhānte tataḥ kālātmane svāhā dhruvastataḥ,नृसिंहान्ते ततो ज्वालात्मने स्वाहा समीरयेत् नृसिंहान्ते ततः कालात्मने स्वाहा ध्रुवस्ततः
1,71,205,khabījaṃ kāmabījaṃ ca lakṣmībījadvayaṃ tataḥ māyātārāntimo mantraḥ sahasrākṣarasaṃmitaḥ,खबीजं कामबीजं च लक्ष्मीबीजद्वयं ततः मायातारान्तिमो मन्त्रः सहस्राक्षरसंमितः
1,71,206,kapilo 'sya muniśchando jagatī devatā punaḥ śrīlakṣmīrnṛharirbījaṃ kṣaiṃ śaktirvahnivallabhā,कपिलो ऽस्य मुनिश्छन्दो जगती देवता पुनः श्रीलक्ष्मीर्नृहरिर्बीजं क्षैं शक्तिर्वह्निवल्लभा
1,71,207,śveto varṇa udāttaśca svaraḥ prokto manīṣibhiḥ kṣetraṃ ca paramātmā tu viniyogo 'khilātpaye,श्वेतो वर्ण उदात्तश्च स्वरः प्रोक्तो मनीषिभिः क्षेत्रं च परमात्मा तु विनियोगो ऽखिलात्पये
1,71,208,kṣaḥ sahasrabāhavente sahasrāyudhadharāya ca nṛsiṃhāntaṃ vahnijāyāstrāyaphaṭū mantra īritaḥ,क्षः सहस्रबाहवेन्ते सहस्रायुधधराय च नृसिंहान्तं वह्निजायास्त्रायफटू मन्त्र ईरितः
1,71,209,anena karaśuddhiṃ ca kṛtvāṅgāni samācaret tāraḥ kṣāṃ ca sahasrānte kṣaraśabdādvijṛṃbhitam,अनेन करशुद्धिं च कृत्वाङ्गानि समाचरेत् तारः क्षां च सहस्रान्ते क्षरशब्दाद्विजृंभितम्
1,71,210,nṛsiṃhāyāgnijāyānto hṛdaye manurīritaḥ māraḥ kṣīṃ ca mahātenuṃ prabhānte vikareti ca,नृसिंहायाग्निजायान्तो हृदये मनुरीरितः मारः क्षीं च महातेनुं प्रभान्ते विकरेति च
1,71,211,nṛsiṃhāyāgnijāyānte śiromantraḥ prakīrtitaḥ tāraḥ kṣūṃ taptayaṃhāyaścādṛkkeśānta īrayet,नृसिंहायाग्निजायान्ते शिरोमन्त्रः प्रकीर्तितः तारः क्षूं तप्तयंहायश्चादृक्केशान्त ईरयेत्
1,71,212,jvalatyāvakalo mūrmo dīrghā vajrādhiketi ca nakha sparśāddivyasiṃha namo 'stu bhagavan hariḥ,ज्वलत्यावकलो मूर्मो दीर्घा वज्राधिकेति च नख स्पर्शाद्दिव्यसिंह नमो ऽस्तु भगवन् हरिः
1,71,213,mahādhvasta jagadrūpa nṛsiṃhāya dvayandvayam anena ca śikhā proktā kavacaṃ tadanantaram,महाध्वस्त जगद्रूप नृसिंहाय द्वयन्द्वयम् अनेन च शिखा प्रोक्ता कवचं तदनन्तरम्
1,71,214,tāraḥ kṣaiṃ ca suvarṇaṃ te madamattapadaṃ tataḥ vihvalitanṛsiṃhāya svāhāntaṃ kavacaṃ smṛtam,तारः क्षैं च सुवर्णं ते मदमत्तपदं ततः विह्वलितनृसिंहाय स्वाहान्तं कवचं स्मृतम्
1,71,215,tāraḥ rkṣau ca sahasrākṣa viśvasrākṣa viśvarūpapadaṃ vadet dhāraṇegni priyānto 'yaṃ netramantraḥ prakīrtitaḥ,तारः र्क्षौ च सहस्राक्ष विश्वस्राक्ष विश्वरूपपदं वदेत् धारणेग्नि प्रियान्तो ऽयं नेत्रमन्त्रः प्रकीर्तितः
1,71,216,tāro kṣaśca sahasrānte vārāvepadamīrayet sahasrānte yudhāyāthaṃ nṛsiṃhāyāgnisuṃdarī,तारो क्षश्च सहस्रान्ते वारावेपदमीरयेत् सहस्रान्ते युधायाथं नृसिंहायाग्निसुंदरी
1,71,217,astramantraḥ samākhyātastato dhyāyennṛkesarī udyadarkasahasrābhaṃ trīkṣaṇaṃ bhīsabhūṣaṇam,अस्त्रमन्त्रः समाख्यातस्ततो ध्यायेन्नृकेसरी उद्यदर्कसहस्राभं त्रीक्षणं भीसभूषणम्
1,71,218,sutīkṣṇāgrabhujo daṇḍairdaityadāraṇakaṃ smaret evaṃ dhyātvā japenmantrī sahasraṃ pāyena caga,सुतीक्ष्णाग्रभुजो दण्डैर्दैत्यदारणकं स्मरेत् एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री सहस्रं पायेन चग
1,71,219,ājyaplutena juhuyātsamyaksiddho bhavenmanuḥ prāgukte vaiṣṇave pīṭhe mūrtiṃ saṃkalpya mūlataḥ,आज्यप्लुतेन जुहुयात्सम्यक्सिद्धो भवेन्मनुः प्रागुक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः
1,71,220,saṃpūjya nṛhariṃ paścādādāvaṅgāni pūjayet cakra śaṅkhaṃ ca pāśaṃ vāṅkuśaṃ kuliśameva ca,संपूज्य नृहरिं पश्चादादावङ्गानि पूजयेत् चक्र शङ्खं च पाशं वाङ्कुशं कुलिशमेव च
1,71,221,gadākṛpāṇikṣveḍāni daleṣu paripūjayet lokeśānapi vajrādyānpūjayettadanantaram,गदाकृपाणिक्ष्वेडानि दलेषु परिपूजयेत् लोकेशानपि वज्राद्यान्पूजयेत्तदनन्तरम्
1,71,222,evaṃ siddhe manau mantrī prayogānkartumarhati bhasmābhimantritaṃ kṛtvā grahagrastaṃ vilepayet,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री प्रयोगान्कर्तुमर्हति भस्माभिमन्त्रितं कृत्वा ग्रहग्रस्तं विलेपयेत्
1,71,223,bhasmasaṃlepanādeva sarvagrahavināśanam anenaiva vidhānena yakṣarākṣasakinnaraḥ,भस्मसंलेपनादेव सर्वग्रहविनाशनम् अनेनैव विधानेन यक्षराक्षसकिन्नरः
1,71,224,bhūtapretapiśācāśca naśyantyeva na saṃśayaḥ parābhicārakṛtyāni manunānena mantritam,भूतप्रेतपिशाचाश्च नश्यन्त्येव न संशयः पराभिचारकृत्यानि मनुनानेन मन्त्रितम्
1,71,225,bhasma saṃlepayetsadyo durādharṣo bhavennaraḥ sudine sthāpayetkumbhe sarvatobhadramaṇḍale,भस्म संलेपयेत्सद्यो दुराधर्षो भवेन्नरः सुदिने स्थापयेत्कुम्भे सर्वतोभद्रमण्डले
1,71,226,tīrthatoyena saṃpūrya japedaṣṭottaraṃ śatam tenābhiṣikto manujaḥ sarvāpattiṃ tared dhruvam,तीर्थतोयेन संपूर्य जपेदष्टोत्तरं शतम् तेनाभिषिक्तो मनुजः सर्वापत्तिं तरेद् ध्रुवम्
1,71,227,kiṃ bahūktena sarveṣṭadāyako 'yaṃ manūttamaḥ vajranakhāya vidmahe tīkṣṇadaṃṣṭrāya dhīmahi tanno nṛsiṃhaḥ śabdānte vadeṃścaiva pracodayāt,किं बहूक्तेन सर्वेष्टदायको ऽयं मनूत्तमः वज्रनखाय विद्महे तीक्ष्णदंष्ट्राय धीमहि तन्नो नृसिंहः शब्दान्ते वदेंश्चैव प्रचोदयात्
1,71,228,eṣā nṛsiṃhagāyatrī sarvābhīṣṭapradāyinī etasyāḥ smaraṇādeva sarvapāpakṣayo bhavet,एषा नृसिंहगायत्री सर्वाभीष्टप्रदायिनी एतस्याः स्मरणादेव सर्वपापक्षयो भवेत्
1,72,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde nṛsiṃhopāsanāmantragāyatryādinirūpaṇaṃ nāmaikasaptatitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca praṇavo hṛdayaṃ viṣṇurnentaḥ surapatistathā mahābalāya svāhānto mantro vasudharākṣaraḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे नृसिंहोपासनामन्त्रगायत्र्यादिनिरूपणं नामैकसप्ततितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच प्रणवो हृदयं विष्णुर्नेन्तः सुरपतिस्तथा महाबलाय स्वाहान्तो मन्त्रो वसुधराक्षरः
1,72,2,munirindurvirāṭ chando devatā dadhivāmanaḥ tāro bījaṃ tathā śaktirvahnijāyā prakīrtitā,मुनिरिन्दुर्विराट् छन्दो देवता दधिवामनः तारो बीजं तथा शक्तिर्वह्निजाया प्रकीर्तिता
1,72,3,candrākṣirāmabāṇeṃṣu netrasaṃkhyairmanūdbhavaiḥ varṇaiḥ ṣaḍaṅgaṃ kṛtvā ca mūrdhni bhāle ca netrayoḥ,चन्द्राक्षिरामबाणेंषु नेत्रसंख्यैर्मनूद्भवैः वर्णैः षडङ्गं कृत्वा च मूर्ध्नि भाले च नेत्रयोः
1,72,4,karṇayorghrāṇayoroṣṭatālukaṇṭhabhujeṣu ca pṛṣṭe hṛdyudare nābhau guhye corusthale punaḥ,कर्णयोर्घ्राणयोरोष्टतालुकण्ठभुजेषु च पृष्टे हृद्युदरे नाभौ गुह्ये चोरुस्थले पुनः
1,72,5,jānudvayaṃ jaṅghayośca pādayorvinyasetkramāt aṣṭādaśaiva mantrotthāstato devaṃ vicintayet,जानुद्वयं जङ्घयोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् अष्टादशैव मन्त्रोत्थास्ततो देवं विचिन्तयेत्
1,72,6,muktāgauraṃ ratnabhūṣaṃ candrasthaṃ bhṛṅgasannibhaiḥ alakairvilasadvaktraṃ kumbhaṃ śuddhāṃbupūritam,मुक्तागौरं रत्नभूषं चन्द्रस्थं भृङ्गसन्निभैः अलकैर्विलसद्वक्त्रं कुम्भं शुद्धांबुपूरितम्
1,72,7,dadhyannapūrṇacaṣakaṃ dorbhyāṃ saṃdadhanaṃ bhajet lakṣatrayaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ ghṛtaplutaiḥ,दध्यन्नपूर्णचषकं दोर्भ्यां संदधनं भजेत् लक्षत्रयं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं घृतप्लुतैः
1,72,8,pāyasānnaiḥ prajuhuyāddadhyannena yathāvidhi candrānte kalpite pīṭhe pūrvokteṃ pūjayeñca tam,पायसान्नैः प्रजुहुयाद्दध्यन्नेन यथाविधि चन्द्रान्ते कल्पिते पीठे पूर्वोक्तें पूजयेञ्च तम्
1,72,9,saṃkalpamūrtimūlena saṃpūjya ca vidhānataḥ kesareṣu ṣaḍaṅgāni saṃpūjya digdaleṣu ca,संकल्पमूर्तिमूलेन संपूज्य च विधानतः केसरेषु षडङ्गानि संपूज्य दिग्दलेषु च
1,72,10,vāsudevaṃ saṃkarṣaṇaṃ pradyumnamaniruddhakam koṇapatreṣu śāntiṃ ca śriyaṃ sarasvatīṃ ratim,वासुदेवं संकर्षणं प्रद्युम्नमनिरुद्धकम् कोणपत्रेषु शान्तिं च श्रियं सरस्वतीं रतिम्
1,72,11,dhvajaṃ ca vainateyaṃ ca kaustubhaṃ vanamālikam śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ śārṅgaṃ daleṣvaṣṭasu pūjayet,ध्वजं च वैनतेयं च कौस्तुभं वनमालिकम् शङ्खं चक्रं गदां शार्ङ्गं दलेष्वष्टसु पूजयेत्
1,72,12,dalāgreṣu keśavādīndikpālāṃstadanantaram tadastrāṇi ca sampūjya gajānaṣṭau samarcayet,दलाग्रेषु केशवादीन्दिक्पालांस्तदनन्तरम् तदस्त्राणि च सम्पूज्य गजानष्टौ समर्चयेत्
1,72,13,airāvataḥ puṇḍarīko vāmanaḥ kumudāeṃ'janaḥ puṣpadantaḥ sārvabhaumaḥ supratīkaśca diggajāḥ,ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदाएंऽजनः पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः
1,72,14,kariṇyo 'bhramukapilopiṅgalānupamāḥ kramāt tāmrakarṇī śubhradantī cāṅganā hyañjanā vatī,करिण्यो ऽभ्रमुकपिलोपिङ्गलानुपमाः क्रमात् ताम्रकर्णी शुभ्रदन्ती चाङ्गना ह्यञ्जना वती
1,72,15,evamārādhito mantrī dadyādiṣṭāni mantriṇe śrīkāmaḥ pāyasājyena sahasraṃ juhuyātsudhīḥ,एवमाराधितो मन्त्री दद्यादिष्टानि मन्त्रिणे श्रीकामः पायसाज्येन सहस्रं जुहुयात्सुधीः
1,72,16,mahatīṃ śriyamāpnoti dhānyāptirdhānya homataḥ śatapuṣpāsamutthaiśca bījairhutvā sahasrataḥ,महतीं श्रियमाप्नोति धान्याप्तिर्धान्य होमतः शतपुष्पासमुत्थैश्च बीजैर्हुत्वा सहस्रतः
1,72,17,mahābhayaṃ nāśayeddhi nātra kāryā vicāraṇā daddhyodanena śuddhena hutvā mucyate durgateḥ,महाभयं नाशयेद्धि नात्र कार्या विचारणा दद्ध्योदनेन शुद्धेन हुत्वा मुच्यते दुर्गतेः
1,72,18,dhyātvā traivikramaṃ rūpaṃ japenmantraṃ samāhitaḥ kārāgṛhādbhavanmukto baddho mantraprabhāvataḥ,ध्यात्वा त्रैविक्रमं रूपं जपेन्मन्त्रं समाहितः कारागृहाद्भवन्मुक्तो बद्धो मन्त्रप्रभावतः
1,72,19,bhittau saṃpādya deveśaṃ phalake vā prapūjayet nityaṃ sugandhakusumairmahatīṃ śriyamāpnuyāt,भित्तौ संपाद्य देवेशं फलके वा प्रपूजयेत् नित्यं सुगन्धकुसुमैर्महतीं श्रियमाप्नुयात्
1,72,20,hutvā raktotpalairmantrī vaśayetsakalaṃ jagat annājyairjuhuyānnityamaṣṭāviṃśatisaṃkhyayā,हुत्वा रक्तोत्पलैर्मन्त्री वशयेत्सकलं जगत् अन्नाज्यैर्जुहुयान्नित्यमष्टाविंशतिसंख्यया
1,72,21,sitājyānnaṃ ca vidhivatprāpnuyādannamakṣayam apūpaiḥ ṣaḍrasopetairhunedvasusahasrakam,सिताज्यान्नं च विधिवत्प्राप्नुयादन्नमक्षयम् अपूपैः षड्रसोपेतैर्हुनेद्वसुसहस्रकम्
1,72,22,alakṣmīṃ ca parābhūya mahatīṃ śriyamāpnuyāt juhuyādayutaṃ mantrī dadhyannaṃ ca sitānvitam,अलक्ष्मीं च पराभूय महतीं श्रियमाप्नुयात् जुहुयादयुतं मन्त्री दध्यन्नं च सितान्वितम्
1,72,23,yatra yatra vasetso 'pi tatrānnagirimāpnuyāt padmākṣarairyutaṃ bilvāntikastho juhuyānnaraḥ,यत्र यत्र वसेत्सो ऽपि तत्रान्नगिरिमाप्नुयात् पद्माक्षरैर्युतं बिल्वान्तिकस्थो जुहुयान्नरः
1,72,24,mahālakṣmīṃ sa labhate tatra tatra na saṃśayaḥ juhuyātpāyasairlakṣaṃ vācaspatisamo bhavet,महालक्ष्मीं स लभते तत्र तत्र न संशयः जुहुयात्पायसैर्लक्षं वाचस्पतिसमो भवेत्
1,72,25,lakṣaṃ japtvā taddaśāṃśaṃ putrajīvaphalairhunet tatkāṣṭairedhite vahnau śreṣṭhaṃ putramavāpnuyāt,लक्षं जप्त्वा तद्दशांशं पुत्रजीवफलैर्हुनेत् तत्काष्टैरेधिते वह्नौ श्रेष्ठं पुत्रमवाप्नुयात्
1,72,26,sasādhyatāraṃ vilasatkarṇikaṃ ca suvarṇakaiḥ vilasatkesaraṃ mantrākṣaradvandvāṣṭapatrakam,ससाध्यतारं विलसत्कर्णिकं च सुवर्णकैः विलसत्केसरं मन्त्राक्षरद्वन्द्वाष्टपत्रकम्
1,72,27,śeṣayugmārṇāntyapatraṃ dvādaśākṣaraveṣṭitam tadbahirmātṛkāvarṇairyantraṃ sampatpradaṃ nṛṇām,शेषयुग्मार्णान्त्यपत्रं द्वादशाक्षरवेष्टितम् तद्बहिर्मातृकावर्णैर्यन्त्रं सम्पत्प्रदं नृणाम्
1,72,28,raktaṃ trivikramaṃ dhyātvā prasūnai raktavarṇakaiḥ juhuyādayutaṃ mantrī sarvatra vijayī bhavet,रक्तं त्रिविक्रमं ध्यात्वा प्रसूनै रक्तवर्णकैः जुहुयादयुतं मन्त्री सर्वत्र विजयी भवेत्
1,72,29,dhyāyeñcandrāsanagataṃ padmānāmayutaṃ hunet labhedakaṇṭakaṃ rājyaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam,ध्यायेञ्चन्द्रासनगतं पद्मानामयुतं हुनेत् लभेदकण्टकं राज्यं सर्वलक्षणसंयुतम्
1,72,30,hutvā lavaṅgairmadhvāktairapāmārgadalaistu vā ayutaṃ sādhyanāmāḍhyaṃ sa vaśyo jāyate dhruvam,हुत्वा लवङ्गैर्मध्वाक्तैरपामार्गदलैस्तु वा अयुतं साध्यनामाढ्यं स वश्यो जायते ध्रुवम्
1,72,31,aṣṭottaraśataṃ hutvā hyapāmārgadalaiḥ śubhaiḥ tāvajjaptvā ca saptāhānmahārogātpramucyate,अष्टोत्तरशतं हुत्वा ह्यपामार्गदलैः शुभैः तावज्जप्त्वा च सप्ताहान्महारोगात्प्रमुच्यते
1,72,32,uhiratpadamābhāṣya praṇavohīya śabdataḥ sarvavārgīśvaretyante pravadedīśvaretyatha,उहिरत्पदमाभाष्य प्रणवोहीय शब्दतः सर्ववार्गीश्वरेत्यन्ते प्रवदेदीश्वरेत्यथ
1,72,33,sarvavedamayācintyapadānte sarvamīrayet bodhayadvitavānto 'yaṃ mantrastārādirīritaḥ,सर्ववेदमयाचिन्त्यपदान्ते सर्वमीरयेत् बोधयद्वितवान्तो ऽयं मन्त्रस्तारादिरीरितः
1,72,34,ṛṣirbrahmāsya nirdiṣṭaśchando 'nuṣṭubudāhṛtam devatā syāddhayagrīvo vāgaiśvaryaprado vibhuḥ,ऋषिर्ब्रह्मास्य निर्दिष्टश्छन्दो ऽनुष्टुबुदाहृतम् देवता स्याद्धयग्रीवो वागैश्वर्यप्रदो विभुः
1,72,35,tāreṇa pādairmantrasya pañcāṅgāni prakalpayet tuṣārādrisamacchāyaṃ tulasīdāmabhūṣitam,तारेण पादैर्मन्त्रस्य पञ्चाङ्गानि प्रकल्पयेत् तुषाराद्रिसमच्छायं तुलसीदामभूषितम्
1,72,36,turaṅgavadanaṃ vande tuṅgasārasvataḥ padam dhyātvaivaṃ prajapenmantramayutaṃ taddaśāṃśataḥ,तुरङ्गवदनं वन्दे तुङ्गसारस्वतः पदम् ध्यात्वैवं प्रजपेन्मन्त्रमयुतं तद्दशांशतः
1,72,37,madhvaktaiḥ pāyasairhutvā vimalādisamanvite pūjayedveṣṇave pīṭhe mūrtiṃ saṃkalpya mūlataḥ,मध्वक्तैः पायसैर्हुत्वा विमलादिसमन्विते पूजयेद्वेष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः
1,72,38,karṇikāyāṃ caturdikṣu yajetpūrvāditaḥ kramāt sanandanaṃ ca sanakaṃ śriyaṃ ca pṛthivīṃ tathā,कर्णिकायां चतुर्दिक्षु यजेत्पूर्वादितः क्रमात् सनन्दनं च सनकं श्रियं च पृथिवीं तथा
1,72,39,tadvahirdikṣu vedāśca ṣaṭkoṇeṣu tator'cayet niruktaṃ jyotiṣaṃ paścādyajedvyākaraṇaṃ tataḥ,तद्वहिर्दिक्षु वेदाश्च षट्कोणेषु ततोर्ऽचयेत् निरुक्तं ज्योतिषं पश्चाद्यजेद्व्याकरणं ततः
1,72,40,kalpaṃ śikṣāṃ ca chandāṃsi vedāṅgāni tvimāni vai tato 'ṣṭadalamūle tu mātaro 'ṣṭau samarcayet,कल्पं शिक्षां च छन्दांसि वेदाङ्गानि त्विमानि वै ततो ऽष्टदलमूले तु मातरो ऽष्टौ समर्चयेत्
1,72,41,vakratuṇḍādikānaṣṭo dalamadhye prapūjayet dalāgreṣyarcayetpaścātsādhakaścāṣṭabhairavān,वक्रतुण्डादिकानष्टो दलमध्ये प्रपूजयेत् दलाग्रेष्यर्चयेत्पश्चात्साधकश्चाष्टभैरवान्
1,72,42,asitāṅgaṃ ruruṃ caiva bhīṣaṇaṃ raktakanetrakam baṭukaṃ kāladamanaṃ danturaṃ vikaṭaṃ tathā,असिताङ्गं रुरुं चैव भीषणं रक्तकनेत्रकम् बटुकं कालदमनं दन्तुरं विकटं तथा
1,72,43,tadbahiḥ ṣoḍaśadaleṣvavatārānharerdaśa śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ padmaṃ nandakaṃ śārṅgameva ca,तद्बहिः षोडशदलेष्ववतारान्हरेर्दश शङ्खं चक्रं गदां पद्मं नन्दकं शार्ङ्गमेव च
1,72,44,tadbahirbhūgṛhe śakramukhāndaśa digīśvarān vajrādyāṃstadbahiśceṣṭvādvāreṣu ca tataḥ kramāt,तद्बहिर्भूगृहे शक्रमुखान्दश दिगीश्वरान् वज्राद्यांस्तद्बहिश्चेष्ट्वाद्वारेषु च ततः क्रमात्
1,72,45,mahāgaṇapatiṃ durgāṃ kṣetreśaṃ baṭukaṃ tathā samastaprakaṭādyāśca yoginyastadbahirbhavet,महागणपतिं दुर्गां क्षेत्रेशं बटुकं तथा समस्तप्रकटाद्याश्च योगिन्यस्तद्बहिर्भवेत्
1,72,46,tadbahiḥ sapta nadyaśca tadbāhye tu grahānnava tadbāhye parvatānaṣṭau nakṣatrāṇi ca tadbahiḥ,तद्बहिः सप्त नद्यश्च तद्बाह्ये तु ग्रहान्नव तद्बाह्ये पर्वतानष्टौ नक्षत्राणि च तद्बहिः
1,72,47,evaṃ pañcadaśāvṛttyā saṃpūjya turagānanam vāgīśvarasamo vāci dhanairdhanapatirbhavet,एवं पञ्चदशावृत्त्या संपूज्य तुरगाननम् वागीश्वरसमो वाचि धनैर्धनपतिर्भवेत्
1,72,48,evaṃ siddhe manau mantrī prayogānkartumarhati aṣṭottarasahasraṃ tu śuddhaṃ vāryabhimantritam,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री प्रयोगान्कर्तुमर्हति अष्टोत्तरसहस्रं तु शुद्धं वार्यभिमन्त्रितम्
1,72,49,bījena māsamātraṃ yaḥ pibeddhīmān jitandriyaḥ janmamūko 'pi sa naro vāksiddhiṃ labhate dhruvam,बीजेन मासमात्रं यः पिबेद्धीमान् जितन्द्रियः जन्ममूको ऽपि स नरो वाक्सिद्धिं लभते ध्रुवम्
1,72,50,viyadbhugusthamardhīrābindumadbījamīritam candrasūryoparāge tu pātre rukmamaye kṣipet,वियद्भुगुस्थमर्धीराबिन्दुमद्बीजमीरितम् चन्द्रसूर्योपरागे तु पात्रे रुक्ममये क्षिपेत्
1,72,51,dugdhaṃ vacāṃ tato mantrī kaṇṭhamātrodake sthitaḥ sparśādvimokṣaparyantaṃ prajapenmantramādarāt,दुग्धं वचां ततो मन्त्री कण्ठमात्रोदके स्थितः स्पर्शाद्विमोक्षपर्यन्तं प्रजपेन्मन्त्रमादरात्
1,72,52,pibettatsarvamacirāttasya sārasvataṃ bhavet jyotiṣmatīlatābījaṃ dineṣvekaikavarddhitam,पिबेत्तत्सर्वमचिरात्तस्य सारस्वतं भवेत् ज्योतिष्मतीलताबीजं दिनेष्वेकैकवर्द्धितम्
1,72,53,aṣṭottaraśataṃ yāvadbhakṣayedabhimantritam sarasvatyavatāro 'sau satyaṃ syādbhuvi mānavaḥ,अष्टोत्तरशतं यावद्भक्षयेदभिमन्त्रितम् सरस्वत्यवतारो ऽसौ सत्यं स्याद्भुवि मानवः
1,72,54,kirṃ bahūktena viprendra manorasya prasādataḥ sarvavedāgamādīnāṃ vyākhyātā jñānavān bhavet,किर्ं बहूक्तेन विप्रेन्द्र मनोरस्य प्रसादतः सर्ववेदागमादीनां व्याख्याता ज्ञानवान् भवेत्
1,73,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne sanatkumāravibhāge tṛtīyapāde hayagrīvopāsanānirūpaṇaṃ nāma dvisaptatitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca atha rāmasya manavo vakṣyante siddhidāyākāḥ yeṣāmārādhanānmartyāstaranti bhavasāgaram,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने सनत्कुमारविभागे तृतीयपादे हयग्रीवोपासनानिरूपणं नाम द्विसप्ततितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथ रामस्य मनवो वक्ष्यन्ते सिद्धिदायाकाः येषामाराधनान्मर्त्यास्तरन्ति भवसागरम्
1,73,2,sarveṣu mantravaryeṣu śreṣṭhaṃ vaiṣṇavamucyate gāṇapatyeṣu saureṣu śāktaśaiveṣvabhīṣṭadam,सर्वेषु मन्त्रवर्येषु श्रेष्ठं वैष्णवमुच्यते गाणपत्येषु सौरेषु शाक्तशैवेष्वभीष्टदम्
1,73,3,vaiṣṇaveṣvapi mantreṣu rāmamantrāḥ phalādhikāḥ gāṇapatyādimantrebhyaḥ koṭikoṭiguṇādhikāḥ,वैष्णवेष्वपि मन्त्रेषु राममन्त्राः फलाधिकाः गाणपत्यादिमन्त्रेभ्यः कोटिकोटिगुणाधिकाः
1,73,4,viṣṇuśayyāsthito vahnirindubhūṣitamastakaḥ rāmāya hṛdayānto 'yaṃ mahāghaudhavināśanaḥ,विष्णुशय्यास्थितो वह्निरिन्दुभूषितमस्तकः रामाय हृदयान्तो ऽयं महाघौधविनाशनः
1,73,5,sarveṣu rāmamantraṣu hyatiśreṣṭhaḥ ṣaḍakṣaraḥ brahmahatyāsahasrāṇi jñātājñātakṛtāni ca,सर्वेषु राममन्त्रषु ह्यतिश्रेष्ठः षडक्षरः ब्रह्महत्यासहस्राणि ज्ञाताज्ञातकृतानि च
1,73,6,svarṇasteya surāpānagurutalpāyutāni ca koṭikoṭisahasrāṇi hyupapāpāni yāni vai,स्वर्णस्तेय सुरापानगुरुतल्पायुतानि च कोटिकोटिसहस्राणि ह्युपपापानि यानि वै
1,73,7,mantrasyoñcāraṇātsadyo layaṃ yānti na saṃśayaḥ brahmā muniḥ syādgāyatrī chando rāmaśca devatā,मन्त्रस्योञ्चारणात्सद्यो लयं यान्ति न संशयः ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छन्दो रामश्च देवता
1,73,8,ādyaṃ bījaṃ ca hṛcchaktirviniyogo 'khilāptaye ṣaḍdīrghabhājā bījena ṣaḍaṅgāni samācaret,आद्यं बीजं च हृच्छक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये षड्दीर्घभाजा बीजेन षडङ्गानि समाचरेत्
1,73,9,brahmarandhre bhruvormadhye hṛnnābhyorguhyapādayoḥ mantravarṇānkramānnyasya keśavādīnpravinyaset,ब्रह्मरन्ध्रे भ्रुवोर्मध्ये हृन्नाभ्योर्गुह्यपादयोः मन्त्रवर्णान्क्रमान्न्यस्य केशवादीन्प्रविन्यसेत्
1,73,10,pīṭhanyāsādikaṃ kṛtvā dhyāyeddhṛdi raghūttamam kālāṃbhodharakāntaṃ ca vīrā sanasamāsthitam,पीठन्यासादिकं कृत्वा ध्यायेद्धृदि रघूत्तमम् कालांभोधरकान्तं च वीरा सनसमास्थितम्
1,73,11,jñānamudrāṃ dakṣahaste dadhataṃ jānunītaram saroruhakarāṃ sītāṃ vidyudābhāṃ ca pārśvagām,ज्ञानमुद्रां दक्षहस्ते दधतं जानुनीतरम् सरोरुहकरां सीतां विद्युदाभां च पार्श्वगाम्
1,73,12,paśyantīṃ rāmavakrābjaṃ vividhākalpabhūṣitām dhyātvaivaṃ prajapedvarṇalakṣaṃ mantrī daśāṃśataḥ,पश्यन्तीं रामवक्राब्जं विविधाकल्पभूषिताम् ध्यात्वैवं प्रजपेद्वर्णलक्षं मन्त्री दशांशतः
1,73,13,kamalairjuhuyādvahnau brāhmaṇānbhojayettataḥ pūjayedvaiṣṇave pīṭhe vimalādisamanvite,कमलैर्जुहुयाद्वह्नौ ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः पूजयेद्वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते
1,73,14,mūrtiṃ mūlena saṃkalpya tasyāmāvāhya sādhakaḥ sītāṃ vāme samāsīnāṃ tanmantreṇa prapūjayet,मूर्तिं मूलेन संकल्प्य तस्यामावाह्य साधकः सीतां वामे समासीनां तन्मन्त्रेण प्रपूजयेत्
1,73,15,ramāsītāpadaṃ ṅeṃtaṃ dviṭhānto jānakīmanuḥ agreḥ śārṅgaṃ ca sampūjya śarānpārśvadvayer'cayet,रमासीतापदं ङेंतं द्विठान्तो जानकीमनुः अग्रेः शार्ङ्गं च सम्पूज्य शरान्पार्श्वद्वयेर्ऽचयेत्
1,73,16,keśareṣu ṣaḍaṅgāni patreṣvetānsamarcayet hanumantaṃ ca sugrīvaṃ bharataṃ sabibhīṣaṇam,केशरेषु षडङ्गानि पत्रेष्वेतान्समर्चयेत् हनुमन्तं च सुग्रीवं भरतं सबिभीषणम्
1,73,17,lakṣmaṇāṅgadaśatrughnān jāṃbavantaṃ kramātpunaḥ vācayantaṃ hanūmantagrato dhṛtapustakam,लक्ष्मणाङ्गदशत्रुघ्नान् जांबवन्तं क्रमात्पुनः वाचयन्तं हनूमन्तग्रतो धृतपुस्तकम्
1,73,18,yajedbharataśatrughnau pārśvayordhṛtacāmarau dhṛtātapatraṃ hastābhyāṃ lakṣmaṇaṃ pṛṣṭator'cayet,यजेद्भरतशत्रुघ्नौ पार्श्वयोर्धृतचामरौ धृतातपत्रं हस्ताभ्यां लक्ष्मणं पृष्टतोर्ऽचयेत्
1,73,19,tato 'ṣṭapatre sṛṣṭiṃ ca japantaṃ vijayaṃ tathā surāṣṭraṃ rāṣṭrapālaṃ ca akopaṃ dharmapālakam,ततो ऽष्टपत्रे सृष्टिं च जपन्तं विजयं तथा सुराष्ट्रं राष्ट्रपालं च अकोपं धर्मपालकम्
1,73,20,sumantaṃ ceti sampūjya loke śānāyudhairyutān evaṃ rāmaṃ samārādhya jīvanmuktaḥ prajāyate,सुमन्तं चेति सम्पूज्य लोके शानायुधैर्युतान् एवं रामं समाराध्य जीवन्मुक्तः प्रजायते
1,73,21,candanāktaiḥ prajuhuyājjātīpuṣpaiḥ samāhitaḥ rājavaśyāya kamalairdhanadhānyādisiddhaye,चन्दनाक्तैः प्रजुहुयाज्जातीपुष्पैः समाहितः राजवश्याय कमलैर्धनधान्यादिसिद्धये
1,73,22,lakṣmīkāmaḥ prajuhuyātprasūnairvilvasaṃbhavaiḥ ājyāktairnīlakamalairvaśayedakhilaṃ jagat,लक्ष्मीकामः प्रजुहुयात्प्रसूनैर्विल्वसंभवैः आज्याक्तैर्नीलकमलैर्वशयेदखिलं जगत्
1,73,23,ghṛtāktaśatavarvībhirdīrghāyuśca nirāmayaḥ raktotpalānāṃ homena dhanaṃ prāpnoti vāñchitam,घृताक्तशतवर्वीभिर्दीर्घायुश्च निरामयः रक्तोत्पलानां होमेन धनं प्राप्नोति वाञ्छितम्
1,73,24,pālāśakusumairhutvā medhāvī jāyate naraḥ tajjaptāṃbhaḥ pibetprātarvatsarātkavirāḍ bhavet,पालाशकुसुमैर्हुत्वा मेधावी जायते नरः तज्जप्तांभः पिबेत्प्रातर्वत्सरात्कविराड् भवेत्
1,73,25,tanmantritānnaṃ bhuñjītamahārogapraśāntaye rogoktauṣadhahomena tadrogānmucyate kṣaṇām,तन्मन्त्रितान्नं भुञ्जीतमहारोगप्रशान्तये रोगोक्तौषधहोमेन तद्रोगान्मुच्यते क्षणाम्
1,73,26,nadītīre ca goṣṭhe vā japellakṣaṃ payobrataḥ pāyasenājyayuktena hutvā vidyānidhirbhavet,नदीतीरे च गोष्ठे वा जपेल्लक्षं पयोब्रतः पायसेनाज्ययुक्तेन हुत्वा विद्यानिधिर्भवेत्
1,73,27,parikṣīṇādhipatyo yaḥ śākāhāro jalāntare japellakṣaṃ ca juhuyādvilvapuṣpairdaśāṃśataḥ,परिक्षीणाधिपत्यो यः शाकाहारो जलान्तरे जपेल्लक्षं च जुहुयाद्विल्वपुष्पैर्दशांशतः
1,73,28,tadaiva punarāpnoti svādhipatyaṃ na saṃśayaḥ upoṣya gaṅgātīrānte sthitvā lakṣaṃ japennaraḥ,तदैव पुनराप्नोति स्वाधिपत्यं न संशयः उपोष्य गङ्गातीरान्ते स्थित्वा लक्षं जपेन्नरः
1,73,29,daśāṃśaṃ kamalairhutvā vilvotthairvā prasūnakaiḥ madhuratrayasaṃyuktairādajyaśriyamavāpnuyāt,दशांशं कमलैर्हुत्वा विल्वोत्थैर्वा प्रसूनकैः मधुरत्रयसंयुक्तैरादज्यश्रियमवाप्नुयात्
1,73,30,mārgamāse jale sthitvā kandamūlaphalāśanaḥ lakṣaṃ japtvā daśāṃśena pāyasairjuhuyādvasau,मार्गमासे जले स्थित्वा कन्दमूलफलाशनः लक्षं जप्त्वा दशांशेन पायसैर्जुहुयाद्वसौ
1,73,31,śrīrāmacandrasadṛśaḥ putraḥ pautro 'pi jāyate anye 'pi bahavaḥ saṃti prayogāmantrarājake,श्रीरामचन्द्रसदृशः पुत्रः पौत्रो ऽपि जायते अन्ये ऽपि बहवः संति प्रयोगामन्त्रराजके
1,73,32,kintu prayogakartṛāṇāṃ paraloko na vidyate ṣaṭkoṇaṃ vasupatraṃ ca tadbāhyārkadalaṃ likhet,किन्तु प्रयोगकर्तृआणां परलोको न विद्यते षट्कोणं वसुपत्रं च तद्बाह्यार्कदलं लिखेत्
1,73,33,ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍarṇāni mantrasya vilikhed budhaḥ aṣṭapatre tathāṣṭārṇāṃllikhetpraṇavagarbhitān,षट्कोणेषु षडर्णानि मन्त्रस्य विलिखेद् बुधः अष्टपत्रे तथाष्टार्णांल्लिखेत्प्रणवगर्भितान्
1,73,34,kāmabījaṃ ravidale madhye mantrāvṛtābhidhām sudarśanāvṛtaṃ bāhye dikṣu yugmāvṛtaṃ tathā,कामबीजं रविदले मध्ये मन्त्रावृताभिधाम् सुदर्शनावृतं बाह्ये दिक्षु युग्मावृतं तथा
1,73,35,vajrollasadbhūmigehaṃ kandarpāṅkuśapāśakaiḥ bhūmyā ca vilasatkoṇaṃ yantrarājamidaṃ smṛtam,वज्रोल्लसद्भूमिगेहं कन्दर्पाङ्कुशपाशकैः भूम्या च विलसत्कोणं यन्त्रराजमिदं स्मृतम्
1,73,36,bhūrje 'ṣṭagandhaiḥ saṃlikhya pūjayeduktavartmanā ṣaṭkoṇeṣu dalārkābjānyāveṣṭavṛttayugmataḥ,भूर्जे ऽष्टगन्धैः संलिख्य पूजयेदुक्तवर्त्मना षट्कोणेषु दलार्काब्जान्यावेष्टवृत्तयुग्मतः
1,73,37,keśareṣvaṣṭapatrasya svaradvandvaṃ likhed budhaḥ bahistu mātṛkāṃ caiva mantraṃ prāṇanidhayanama,केशरेष्वष्टपत्रस्य स्वरद्वन्द्वं लिखेद् बुधः बहिस्तु मातृकां चैव मन्त्रं प्राणनिधयनम
1,73,38,yantrametacchubhe ghasre kaṇṭhe vā dakṣiṇe bhuje mūrdhni vā dhārayenmantrī sarvapāpaiḥ pramucyate,यन्त्रमेतच्छुभे घस्रे कण्ठे वा दक्षिणे भुजे मूर्ध्नि वा धारयेन्मन्त्री सर्वपापैः प्रमुच्यते
1,73,39,sudine śubhanakṣatre sudeśe śalyavarjite vaśyākarṣaṇavidveṣadrāvaṇoccāṭanādikam,सुदिने शुभनक्षत्रे सुदेशे शल्यवर्जिते वश्याकर्षणविद्वेषद्रावणोच्चाटनादिकम्
1,73,40,puṣyadvayaṃ tathādityārdrāmaghāsu yathākramam dūrvotthā lekhanī vaśye tathākṛṣṭau karañjajā,पुष्यद्वयं तथादित्यार्द्रामघासु यथाक्रमम् दूर्वोत्था लेखनी वश्ये तथाकृष्टौ करञ्जजा
1,73,41,narāsthijā māraṇe tu staṃbhane rājavṛkṣajā śāntipuṣṭaṣṭyāyuṣāṃ siddhayai sarvāpacchamanāya ca,नरास्थिजा मारणे तु स्तंभने राजवृक्षजा शान्तिपुष्टष्ट्यायुषां सिद्धयै सर्वापच्छमनाय च
1,73,42,vibhramotpādane caiva śilāyāṃ vilikhed budhaḥ kharacarmaṇi vidveṣe dhvaje tūñcāṭanāya ca,विभ्रमोत्पादने चैव शिलायां विलिखेद् बुधः खरचर्मणि विद्वेषे ध्वजे तूञ्चाटनाय च
1,73,43,śatrūṇāṃ jvarasantāpaśokamāraṇakarmaṇi pītavasraṃ likhitvā tu sādhayetsādhakottamaḥ,शत्रूणां ज्वरसन्तापशोकमारणकर्मणि पीतवस्रं लिखित्वा तु साधयेत्साधकोत्तमः
1,73,44,vaśyākṛṣṭau cāṣṭagandhaiḥ sampūjya ca yathāvidhi citāṅgārādinā caiva tāḍanoccāṭanādikam,वश्याकृष्टौ चाष्टगन्धैः सम्पूज्य च यथाविधि चिताङ्गारादिना चैव ताडनोच्चाटनादिकम्
1,73,45,viṣārkakṣīrayogena māraṇaṃ bhavati dhruvam likhitvaivaṃ yantrarājaṃ gandhapuṣpādibhiryajet,विषार्कक्षीरयोगेन मारणं भवति ध्रुवम् लिखित्वैवं यन्त्रराजं गन्धपुष्पादिभिर्यजेत्
1,73,46,trilohaveṣṭitaṃ kṛtvā dhārayetsādhakottamaḥ bījaṃ rāmāya ṭhadvandvaṃ mantro 'yaṃ rasavarṇakaḥ,त्रिलोहवेष्टितं कृत्वा धारयेत्साधकोत्तमः बीजं रामाय ठद्वन्द्वं मन्त्रो ऽयं रसवर्णकः
1,73,47,mahāsudarśanamanuḥ kathyate siddhidāyakaḥ sudarśanamahāśabdāccakrarājeśvareti ca,महासुदर्शनमनुः कथ्यते सिद्धिदायकः सुदर्शनमहाशब्दाच्चक्रराजेश्वरेति च
1,73,48,duṣṭāntakaduṣṭabhayānakaduṣṭabhayaṅkaram chindhidvayaṃ bhindhiyugmaṃ vidārayayugaṃ tataḥ,दुष्टान्तकदुष्टभयानकदुष्टभयङ्करम् छिन्धिद्वयं भिन्धियुग्मं विदारययुगं ततः
1,73,49,paramantrān grasadvandvaṃ bhakṣayadvitayaṃ tataḥ trāsayadvitayaṃ varmāstrāgnijāyāntimo manuḥ,परमन्त्रान् ग्रसद्वन्द्वं भक्षयद्वितयं ततः त्रासयद्वितयं वर्मास्त्राग्निजायान्तिमो मनुः
1,73,50,aṣṭaṣaṣṭyakṣaraḥ prokto yantrasaṃveṣṭane tvayam tāro hṛdbhagavān ṅeṃto ṅeṃto hi raghunandanaḥ,अष्टषष्ट्यक्षरः प्रोक्तो यन्त्रसंवेष्टने त्वयम् तारो हृद्भगवान् ङेंतो ङेंतो हि रघुनन्दनः
1,73,51,rakṣoghnaviśadāyānte madhurādiprasanna ca varadānāyāmitānte nutejasepadamīrayet,रक्षोघ्नविशदायान्ते मधुरादिप्रसन्न च वरदानायामितान्ते नुतेजसेपदमीरयेत्
1,73,52,bālāyānte tu rāmāya viṣṇave hṛdayāntimaḥ saptacatvāriṃśadarṇo mālāmantro 'yamīritaḥ,बालायान्ते तु रामाय विष्णवे हृदयान्तिमः सप्तचत्वारिंशदर्णो मालामन्त्रो ऽयमीरितः
1,73,53,viśvāmitro muniścāsya gāyatrī chanda īritam śrīrāmo devatā bījaṃ dhruvaḥ śaktiśca ṭhadvayam,विश्वामित्रो मुनिश्चास्य गायत्री छन्द ईरितम् श्रीरामो देवता बीजं ध्रुवः शक्तिश्च ठद्वयम्
1,73,54,ṣaḍdīrghasvarayugmāyābījenāṅgāni kalpayet dhyānapūjādikaṃ sarvamasya pūrvavadācaret,षड्दीर्घस्वरयुग्मायाबीजेनाङ्गानि कल्पयेत् ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य पूर्ववदाचरेत्
1,73,55,ayamārādhito mantraḥ sarvānkāmānprayacchati svakāmasatyavāglakṣmītārāḍhyaḥ pañcavarṇakaḥ,अयमाराधितो मन्त्रः सर्वान्कामान्प्रयच्छति स्वकामसत्यवाग्लक्ष्मीताराढ्यः पञ्चवर्णकः
1,73,56,ṣaḍakṣaraḥ ṣaḍvidhaḥ syāñcaturvargaphalapradaḥ brahmā saṃmohanaḥ śaktirdakṣiṇāmūrtisaṃjñakaḥ,षडक्षरः षड्विधः स्याञ्चतुर्वर्गफलप्रदः ब्रह्मा संमोहनः शक्तिर्दक्षिणामूर्तिसंज्ञकः
1,73,57,agastyaḥ śrīśivaḥ proktāste teṣāṃ munayaḥ kramāt athavā kāmabījāderviśvāmitro muniḥ smṛtaḥ,अगस्त्यः श्रीशिवः प्रोक्तास्ते तेषां मुनयः क्रमात् अथवा कामबीजादेर्विश्वामित्रो मुनिः स्मृतः
1,73,58,chandaḥ proktaṃ ca gāyatrī śrīrāmo devatā punaḥ bījaśaktirādhamāntyaṃ mantrārṇaiḥ syātṣaḍaṅgakam,छन्दः प्रोक्तं च गायत्री श्रीरामो देवता पुनः बीजशक्तिराधमान्त्यं मन्त्रार्णैः स्यात्षडङ्गकम्
1,73,59,bījaiḥ ṣaḍdīrghayuktairvā mantrārṇānpūrvavannyaset dhyāyetkalpatarormūle suvarṇamayamaṇḍape,बीजैः षड्दीर्घयुक्तैर्वा मन्त्रार्णान्पूर्ववन्न्यसेत् ध्यायेत्कल्पतरोर्मूले सुवर्णमयमण्डपे
1,73,60,puṣpakākhyavimānāntaḥ siṃhāsanaparicchade padme vasudaledevamindranīlasamaprabham,पुष्पकाख्यविमानान्तः सिंहासनपरिच्छदे पद्मे वसुदलेदेवमिन्द्रनीलसमप्रभम्
1,73,61,vīrāsanasamāsīnaṃ jñānamudropaśobhitam vāmorunyastataddhastasītālakṣmaṇasevitam,वीरासनसमासीनं ज्ञानमुद्रोपशोभितम् वामोरुन्यस्ततद्धस्तसीतालक्ष्मणसेवितम्
1,73,62,ratnākalpaṃ vibhundhyātvā varṇalakṣaṃ japenmanum yadvā smārādimantrāṇāṃ jayābhaṃ ca hariṃ smaret,रत्नाकल्पं विभुन्ध्यात्वा वर्णलक्षं जपेन्मनुम् यद्वा स्मारादिमन्त्राणां जयाभं च हरिं स्मरेत्
1,73,63,yejanaṃ kāmyakarmāṇi sarvaṃ kuryātṣaḍarṇavat rāmaśca candrabha drānto ṅenamonto dhruvādikaḥ,येजनं काम्यकर्माणि सर्वं कुर्यात्षडर्णवत् रामश्च चन्द्रभ द्रान्तो ङेनमोन्तो ध्रुवादिकः
1,73,64,mantrāvaṣṭākṣarau hyetau tārāntyau cennavākṣarau eteṣāṃ yajanaṃ sarvaṃ kuryānmantrī ṣaḍarṇavat,मन्त्रावष्टाक्षरौ ह्येतौ तारान्त्यौ चेन्नवाक्षरौ एतेषां यजनं सर्वं कुर्यान्मन्त्री षडर्णवत्
1,73,65,jānakīvallabho ṅeṃto dviṭhāntaḥ kavacādikaḥ daśārṇo 'yaṃ mahāmantro viśiṣṭo 'sya muniḥ svarāṭ,जानकीवल्लभो ङेंतो द्विठान्तः कवचादिकः दशार्णो ऽयं महामन्त्रो विशिष्टो ऽस्य मुनिः स्वराट्
1,73,66,chandaśca devatā sītā patirbījaṃ tathādimam svāhā śaktiśca kāmena kuryādaṅgāni ṣaṭ kramāt,छन्दश्च देवता सीता पतिर्बीजं तथादिमम् स्वाहा शक्तिश्च कामेन कुर्यादङ्गानि षट् क्रमात्
1,73,67,śirolalāṭabhrūmadhyatālukaṇṭheṣu hṛdyapi nābhyaṅghrijānupādeṣu daśārṇānvinyasenmanoḥ,शिरोललाटभ्रूमध्यतालुकण्ठेषु हृद्यपि नाभ्यङ्घ्रिजानुपादेषु दशार्णान्विन्यसेन्मनोः
1,73,68,ayodhyānagare ratnacitrasauvarṇamaṇḍape mandārapuṣpairābaddhavitāne toraṇānvite,अयोध्यानगरे रत्नचित्रसौवर्णमण्डपे मन्दारपुष्पैराबद्धविताने तोरणान्विते
1,73,69,siṃhāsanasamāsīna puṣpakopari rāghavam rakṣobhirharibhirdevaiḥ suvimānagataiḥ śubhaiḥ,सिंहासनसमासीन पुष्पकोपरि राघवम् रक्षोभिर्हरिभिर्देवैः सुविमानगतैः शुभैः
1,73,70,saṃstūyamānaṃ munibhiḥ prahvaiśca parisevitam sītālaṅkṛtavāmāṅgaṃ lakṣmaṇenopaśobhitam,संस्तूयमानं मुनिभिः प्रह्वैश्च परिसेवितम् सीतालङ्कृतवामाङ्गं लक्ष्मणेनोपशोभितम्
1,73,71,śyāmaṃ prasannavadanaṃ sarvābharaṇabhūṣitam evaṃ dhyātvā japenmantrī varṇalakṣaṃ samāhitaḥ,श्यामं प्रसन्नवदनं सर्वाभरणभूषितम् एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री वर्णलक्षं समाहितः
1,73,72,daśāṃśaḥ kamalairhemo yajanaṃ ca ṣaḍarṇavat rāmo ṅeṃnto dhanuṣpāṇirṅaitoṃ'te vahnisuṃdarī,दशांशः कमलैर्हेमो यजनं च षडर्णवत् रामो ङेंन्तो धनुष्पाणिर्ङैतोंऽते वह्निसुंदरी
1,73,73,daśākṣaro 'yaṃ mantro 'sya munirbrahmā virāṭ punaḥ chandastu devatā prokto rāmo rākṣasamardanaḥ,दशाक्षरो ऽयं मन्त्रो ऽस्य मुनिर्ब्रह्मा विराट् पुनः छन्दस्तु देवता प्रोक्तो रामो राक्षसमर्दनः
1,73,74,ādyaṃ bījaṃ dviṭhaḥ śaktibīñjenāṅgāni kalpayet varṇanyāsaṃ tathā dhyānaṃ puraścaryārcanādikaman,आद्यं बीजं द्विठः शक्तिबीञ्जेनाङ्गानि कल्पयेत् वर्णन्यासं तथा ध्यानं पुरश्चर्यार्चनादिकमन्
1,73,75,daśākṣaroktavatkuryāccāpabāṇadharaṃ smaret tāro namo bhagavate rāmānte candrabhadrakau,दशाक्षरोक्तवत्कुर्याच्चापबाणधरं स्मरेत् तारो नमो भगवते रामान्ते चन्द्रभद्रकौ
1,73,76,ṅeṃtāvarkākṣarau mantrau ṛṣidhyānādi pūrvavat śrīpūrvaṃ jayapūrvaṃ ca taddvidhā rāmanāma ca,ङेंतावर्काक्षरौ मन्त्रौ ऋषिध्यानादि पूर्ववत् श्रीपूर्वं जयपूर्वं च तद्द्विधा रामनाम च
1,73,77,trayodaśākṣaro mantro munirbrahmā virāṭ smṛtam chandastu devatā prokto rāmaḥ pāpaughanāśanaḥṛ,त्रयोदशाक्षरो मन्त्रो मुनिर्ब्रह्मा विराट् स्मृतम् छन्दस्तु देवता प्रोक्तो रामः पापौघनाशनःऋ
1,73,78,ṣaḍaṅgāni prakurvīta dvirāvṛttyā padatrayaiḥ dhyānārcanādikaṃ sava hyasya kuryāddaśārṇavat,षडङ्गानि प्रकुर्वीत द्विरावृत्त्या पदत्रयैः ध्यानार्चनादिकं सव ह्यस्य कुर्याद्दशार्णवत्
1,73,79,tāro namo bhagavate rāmāyānte mahāpadam puruṣāya hṛdanto 'yaṃ manuraṣṭādaśākṣaraḥ,तारो नमो भगवते रामायान्ते महापदम् पुरुषाय हृदन्तो ऽयं मनुरष्टादशाक्षरः
1,73,80,viśvāmitro muniśchado dhṛtī rāmo 'sya devatā tāro bījaṃ namaḥ śaktiścandrākṣyabdhyagniṣaḍbhujaiḥ,विश्वामित्रो मुनिश्छदो धृती रामो ऽस्य देवता तारो बीजं नमः शक्तिश्चन्द्राक्ष्यब्ध्यग्निषड्भुजैः
1,73,81,varṇaimantrotthitaiḥ kuryātṣaḍaṅgāni samāhitaḥ niḥśāṇabherīpaṭahaśaṅkhaturyādiniḥsvanaiḥ,वर्णैमन्त्रोत्थितैः कुर्यात्षडङ्गानि समाहितः निःशाणभेरीपटहशङ्खतुर्यादिनिःस्वनैः
1,73,82,pravṛttanṛtye parito jayamaṅgalabhāṣite candanāgarukastūrīkarpūrādisuvāsite,प्रवृत्तनृत्ये परितो जयमङ्गलभाषिते चन्दनागरुकस्तूरीकर्पूरादिसुवासिते
1,73,83,nānākusumasaurabhyavāhigandhavahānvite devagandharvanārībhirgāyantībhiralakṛte,नानाकुसुमसौरभ्यवाहिगन्धवहान्विते देवगन्धर्वनारीभिर्गायन्तीभिरलकृते
1,73,84,siṃhāsane samāsīnaṃ puṣpakopari rāghavam saumitrisītāsahitaṃ jaṭāmukuṭaśobhitam,सिंहासने समासीनं पुष्पकोपरि राघवम् सौमित्रिसीतासहितं जटामुकुटशोभितम्
1,73,85,cāpabāṇadharaṃ śyāmaṃ sasugrīvavibhīṣaṇam hatvā rāvaṇamāyāntaṃ kṛtatrailokyarakṣaṇam,चापबाणधरं श्यामं ससुग्रीवविभीषणम् हत्वा रावणमायान्तं कृतत्रैलोक्यरक्षणम्
1,73,86,evaṃ dhyātvā japedvarṇaṃ lakṣaṃ matrī daśāṃśataḥ ghṛtāktaiḥ pāyasairhutvā yajanaṃ pūrvavañcaret,एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णं लक्षं मत्री दशांशतः घृताक्तैः पायसैर्हुत्वा यजनं पूर्ववञ्चरेत्
1,73,87,praṇavo hṛdayaṃ sītāpataye tadanantaram rāmāya hanayugmānte varmāstrāgnipriyāntimaḥ,प्रणवो हृदयं सीतापतये तदनन्तरम् रामाय हनयुग्मान्ते वर्मास्त्राग्निप्रियान्तिमः
1,73,88,ekonaviṃśadvarṇo 'yaṃ mantraḥ sarvārthasādhakaḥ viśvāmitro muniścāsyānuṣṭupchanda udāhṛtam,एकोनविंशद्वर्णो ऽयं मन्त्रः सर्वार्थसाधकः विश्वामित्रो मुनिश्चास्यानुष्टुप्छन्द उदाहृतम्
1,73,89,devatā rāmabhadro jaṃ bījaṃ śaktirnama iti mantrotthitaiḥ kramādvarṇaistato dhyāyeñca pūrvavat,देवता रामभद्रो जं बीजं शक्तिर्नम इति मन्त्रोत्थितैः क्रमाद्वर्णैस्ततो ध्यायेञ्च पूर्ववत्
1,73,90,pūjanaṃ kāmyakarmādi sarvamasya ṣaḍarṇavat tāraḥ svabījaṃ kamalā rāmabhadreti saṃpaṭhet,पूजनं काम्यकर्मादि सर्वमस्य षडर्णवत् तारः स्वबीजं कमला रामभद्रेति संपठेत्
1,73,91,maheṣvāsapadānte tu raghuvīra nṛpottama daśāsyāntakaśabdānte māṃ rakṣa dehi saṃpaṭhet,महेष्वासपदान्ते तु रघुवीर नृपोत्तम दशास्यान्तकशब्दान्ते मां रक्ष देहि संपठेत्
1,73,92,paramānte me śriyaṃ syānmantro bāṇaguṇākṣaraḥ bījairviyukto dvātriṃśadarṇo 'yaṃ phaladāyakaḥ,परमान्ते मे श्रियं स्यान्मन्त्रो बाणगुणाक्षरः बीजैर्वियुक्तो द्वात्रिंशदर्णो ऽयं फलदायकः
1,73,93,viśvāmitro muniścāsyānuṣṭupchanda udāhṛtam devatā rāmabhadro 'tra bījaṃ svaṃ śaktirindirā,विश्वामित्रो मुनिश्चास्यानुष्टुप्छन्द उदाहृतम् देवता रामभद्रो ऽत्र बीजं स्वं शक्तिरिन्दिरा
1,73,94,bījatrayādyaiḥ kurvīta padaiḥ sarveṇa mantravit pañcāṅgāni ca vinyasya mantravarṇānkramānnyaset,बीजत्रयाद्यैः कुर्वीत पदैः सर्वेण मन्त्रवित् पञ्चाङ्गानि च विन्यस्य मन्त्रवर्णान्क्रमान्न्यसेत्
1,73,95,mūrdhni bhāle dṛśoḥ śrotre gaṇḍayugme sanāsike āsye doḥsaṃdhiyugale stanahṛnnābhiṣu kramāt,मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गण्डयुग्मे सनासिके आस्ये दोःसंधियुगले स्तनहृन्नाभिषु क्रमात्
1,73,96,kaṭau meḍhre pāyupādasaṃdhiṣvarṇānnyasenmanoḥ dhyānārcanādikaṃ cāsya pūrvavatsamupācaret,कटौ मेढ्रे पायुपादसंधिष्वर्णान्न्यसेन्मनोः ध्यानार्चनादिकं चास्य पूर्ववत्समुपाचरेत्
1,73,97,lakṣatrayaṃ puraścaryāṃ pāyasairhavanaṃ matam dhyātvā rāmaṃ pītavarṇaṃ japellakṣaṃ samāhitaḥ,लक्षत्रयं पुरश्चर्यां पायसैर्हवनं मतम् ध्यात्वा रामं पीतवर्णं जपेल्लक्षं समाहितः
1,73,98,daśāṃśaṃ kamalairhutvā dhanairdhanapatirbhavet tāro māyā ramādvandvaṃ dāśarathāya hṛñca vai,दशांशं कमलैर्हुत्वा धनैर्धनपतिर्भवेत् तारो माया रमाद्वन्द्वं दाशरथाय हृञ्च वै
1,73,99,ekādaśākṣaro mantro munyādyarcāsya pūrvavat trailokyānte tu nāthāya hṛdanto vasuvarṇavān,एकादशाक्षरो मन्त्रो मुन्याद्यर्चास्य पूर्ववत् त्रैलोक्यान्ते तु नाथाय हृदन्तो वसुवर्णवान्
1,73,100,asyāpi pūrvavatsarvaṃ nyāsadhyānārcanādikam āñjaneyapadānte tu gurave hṛdayāntimaḥ,अस्यापि पूर्ववत्सर्वं न्यासध्यानार्चनादिकम् आञ्जनेयपदान्ते तु गुरवे हृदयान्तिमः
1,73,101,mantro navākṣaro 'syāpi yajanaṃ pūrvavanmatam ṅetaṃ rāmapada paścāddhṛdayaṃ pañcavaṇavat,मन्त्रो नवाक्षरो ऽस्यापि यजनं पूर्ववन्मतम् ङेतं रामपद पश्चाद्धृदयं पञ्चवणवत्
1,73,102,munidhyānārcanaṃ cāsya proktaṃ sarvaṃ ṣaḍarṇavat rāmānte candrabhadrau ca ṅeṃtau pāvakavallabhā,मुनिध्यानार्चनं चास्य प्रोक्तं सर्वं षडर्णवत् रामान्ते चन्द्रभद्रौ च ङेंतौ पावकवल्लभा
1,73,103,mantro dvau ca samākhyātau munyādyarcādi pūrvavat vahniḥ śeṣānvitaścaiva candrabhūṣitamastakaḥ,मन्त्रो द्वौ च समाख्यातौ मुन्याद्यर्चादि पूर्ववत् वह्निः शेषान्वितश्चैव चन्द्रभूषितमस्तकः
1,73,104,ekākṣaro raghupatermantraḥ kalpadrumo 'paraḥ brahmā muniḥ syādgāyatrī chando rāmo 'sya devatā,एकाक्षरो रघुपतेर्मन्त्रः कल्पद्रुमो ऽपरः ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छन्दो रामो ऽस्य देवता
1,73,105,ṣaḍdīrghāḍhyena mantreṇa ṣaḍaṅgāni samācaret sarayūtīramandāravedikāpaṅkajāsane,षड्दीर्घाढ्येन मन्त्रेण षडङ्गानि समाचरेत् सरयूतीरमन्दारवेदिकापङ्कजासने
1,73,106,śyāmaṃ vīrāsanāsīnaṃ jñānamudropaśobhitam vāmorunyastaṃ taddhastaṃ sītālakṣmaṇasaṃyutam,श्यामं वीरासनासीनं ज्ञानमुद्रोपशोभितम् वामोरुन्यस्तं तद्धस्तं सीतालक्ष्मणसंयुतम्
1,73,107,avekṣaṇāṇamātmānaṃ manmathāmitatejasam śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ kevalaṃ mokṣakāṅkṣayā,अवेक्षणाणमात्मानं मन्मथामिततेजसम् शुद्धस्फटिकसंकाशं केवलं मोक्षकाङ्क्षया
1,73,108,cintayetparamātmānamṛtulakṣaṃ japenmanum sarvvaṃ ṣaḍarṇavañcāsya homanityārcanādikam,चिन्तयेत्परमात्मानमृतुलक्षं जपेन्मनुम् सर्व्वं षडर्णवञ्चास्य होमनित्यार्चनादिकम्
1,73,109,vahniḥ śeṣāsano bhāntaḥ kevalo dvyakṣaro manuḥ ekākṣarokta vatsarvaṃ munidhyānārcanādikam,वह्निः शेषासनो भान्तः केवलो द्व्यक्षरो मनुः एकाक्षरोक्त वत्सर्वं मुनिध्यानार्चनादिकम्
1,73,110,tāramānāramānaṅgacāstrabījairdvivarṇakaḥ tryakṣaro mantrarājaḥ syātṣaḍvidhaḥ sakaleṣṭadaḥ,तारमानारमानङ्गचास्त्रबीजैर्द्विवर्णकः त्र्यक्षरो मन्त्रराजः स्यात्षड्विधः सकलेष्टदः
1,73,111,vdyakṣaraścandrabhadrānto dvividhaścaturakṣaraḥ ekārṇoktavadeteṣāṃ munidhyānārcanādikam,व्द्यक्षरश्चन्द्रभद्रान्तो द्विविधश्चतुरक्षरः एकार्णोक्तवदेतेषां मुनिध्यानार्चनादिकम्
1,73,112,tāro rāmaścaturthyanto varmāstraṃ vahnivallabhā aṣṭārṇo 'yaṃ mahāmantro munyādyarcā ṣaḍarṇavat,तारो रामश्चतुर्थ्यन्तो वर्मास्त्रं वह्निवल्लभा अष्टार्णो ऽयं महामन्त्रो मुन्याद्यर्चा षडर्णवत्
1,73,113,tāro mayā hṛdante syādrāmāya praṇavāntimaḥ śivomārāmamantro 'yamaṣṭārṇaḥ sarvasiddhidaḥ,तारो मया हृदन्ते स्याद्रामाय प्रणवान्तिमः शिवोमाराममन्त्रो ऽयमष्टार्णः सर्वसिद्धिदः
1,73,114,ṛṣiḥ sadāśivaḥ prokto gāyatrī chanda īritam śivomārāmacandro 'tra devatā parikīrtitaḥ,ऋषिः सदाशिवः प्रोक्तो गायत्री छन्द ईरितम् शिवोमारामचन्द्रो ऽत्र देवता परिकीर्तितः
1,73,115,ṣaḍvīryayāmāya yātu dhruvapañcārṇayuktayā ṣaḍaṅgāni vidhāyātha dhyāyeddhṛdi surārcitam,षड्वीर्ययामाय यातु ध्रुवपञ्चार्णयुक्तया षडङ्गानि विधायाथ ध्यायेद्धृदि सुरार्चितम्
1,73,116,rāmaṃ trinetraṃ somārddhadhāriṇaṃ śūlinaṃ varam bhasmoddhūlitasarvāṅgaṃ kaparddinamupāsmahe,रामं त्रिनेत्रं सोमार्द्धधारिणं शूलिनं वरम् भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं कपर्द्दिनमुपास्महे
1,73,117,rāmābhirāmaṃ saindaryasīmāṃ somāvataṃsinīm pāśāṅkuśadhanurbāṇadharāṃ dhyāyetrilocanām,रामाभिरामं सैन्दर्यसीमां सोमावतंसिनीम् पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरां ध्यायेत्रिलोचनाम्
1,73,118,evaṃ dhyātvā japedvarṇalakṣaṃ trimadhurānvitaiḥ bilpapatraiḥ phalaiḥ puṣpaistilairvā paṅkajairhunet,एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णलक्षं त्रिमधुरान्वितैः बिल्पपत्रैः फलैः पुष्पैस्तिलैर्वा पङ्कजैर्हुनेत्
1,73,119,svayamāyānti nidhayaḥ siddhayaśca surepsitāḥ tāro māyā ca bharatāgrajarāmamanobhavaḥ,स्वयमायान्ति निधयः सिद्धयश्च सुरेप्सिताः तारो माया च भरताग्रजराममनोभवः
1,73,120,vahnijāyādvādaśārṇo mantraḥ kalpadrumo 'paraḥ aṅgirāśca muniśchando gāyatrī devatā punaḥ,वह्निजायाद्वादशार्णो मन्त्रः कल्पद्रुमो ऽपरः अङ्गिराश्च मुनिश्छन्दो गायत्री देवता पुनः
1,73,121,śrīrāmo bhuvanābījaṃ svāhāśaktiḥ samīritaḥ candraikamunibhūnetrairmantrārṇairaṅgakalpanam,श्रीरामो भुवनाबीजं स्वाहाशक्तिः समीरितः चन्द्रैकमुनिभूनेत्रैर्मन्त्रार्णैरङ्गकल्पनम्
1,73,122,dhyānapūjādikaṃ cāśca sarvaṃ kuryātṣaḍarṇavat praṇavo hṛdayaṃ sītāpate rāmaśca ṅeṃtimaḥ,ध्यानपूजादिकं चाश्च सर्वं कुर्यात्षडर्णवत् प्रणवो हृदयं सीतापते रामश्च ङेंतिमः
1,73,123,hanadvayānte varmāstraṃ mantraḥ ṣoḍaśavarṇavān agastyo 'sya muniśchando bṛhatī devatā punaḥ,हनद्वयान्ते वर्मास्त्रं मन्त्रः षोडशवर्णवान् अगस्त्यो ऽस्य मुनिश्छन्दो बृहती देवता पुनः
1,73,124,śrīrāmo 'haṃ tathā bījaṃ rāṃ śaktiḥ samudīritā rāmābdhivahnivedākṣivarṇaiḥ pañcāṅgakalpanā,श्रीरामो ऽहं तथा बीजं रां शक्तिः समुदीरिता रामाब्धिवह्निवेदाक्षिवर्णैः पञ्चाङ्गकल्पना
1,73,125,dhyānapūjādikaṃ sarvamasya kuryātṣaḍarṇavat tāro hṛñcaiva brahmaṇyasevyāya padamīrayet,ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य कुर्यात्षडर्णवत् तारो हृञ्चैव ब्रह्मण्यसेव्याय पदमीरयेत्
1,73,126,rāmāyākuṇṭhaśabdāntaṃ tejase ca samīrayet uttamaślokadhuryāya svaṃ bhṛguḥ kāmikānvitaḥ,रामायाकुण्ठशब्दान्तं तेजसे च समीरयेत् उत्तमश्लोकधुर्याय स्वं भृगुः कामिकान्वितः
1,73,127,daṇḍārpitāṃ priye mantro rāmarāmākṣaro mataḥ ṛṣiḥ śukrastathānuṣṭupchando rāmo 'sya devatā,दण्डार्पितां प्रिये मन्त्रो रामरामाक्षरो मतः ऋषिः शुक्रस्तथानुष्टुप्छन्दो रामो ऽस्य देवता
1,73,128,pādaiḥ sarveṇa pañcāṅgaṃ kuryāccheṣaṃ ṣaḍarṇavat lakṣaṃ japo daśāṃśena juhuyātpāyasaiḥ sudhīḥ,पादैः सर्वेण पञ्चाङ्गं कुर्याच्छेषं षडर्णवत् लक्षं जपो दशांशेन जुहुयात्पायसैः सुधीः
1,73,129,siddhamantrasya bhuktiḥ syānmuktiḥ pātakanāśanam ādau dāśarathāyānte vidmahe padamuccaret,सिद्धमन्त्रस्य भुक्तिः स्यान्मुक्तिः पातकनाशनम् आदौ दाशरथायान्ते विद्महे पदमुच्चरेत्
1,73,130,tataḥ sītāvallabhāya dhīmahīti samuccaret tanno rāmaḥ proco varṇo dayāditi ca saṃvadet,ततः सीतावल्लभाय धीमहीति समुच्चरेत् तन्नो रामः प्रोचो वर्णो दयादिति च संवदेत्
1,73,131,eṣoktārā magāyatrī sarvābhīṣṭaphalapradā padmāsītāpadaṃ ṅetaṃ ṭhadvayāntaḥ ṣaḍakṣaraḥ,एषोक्तारा मगायत्री सर्वाभीष्टफलप्रदा पद्मासीतापदं ङेतं ठद्वयान्तः षडक्षरः
1,73,132,vālmīkiśca muniśchando gāyatrī devatā punaḥ sītā bhagavatī proktā śrīṃ bījaṃ vahnisundarī,वाल्मीकिश्च मुनिश्छन्दो गायत्री देवता पुनः सीता भगवती प्रोक्ता श्रीं बीजं वह्निसुन्दरी
1,73,133,śaktiḥ ṣaḍdīrghayuktena bījenāṅgāni kalpayet tato dhyāyanmahādevīṃ sītāṃ trailokyapūjitām,शक्तिः षड्दीर्घयुक्तेन बीजेनाङ्गानि कल्पयेत् ततो ध्यायन्महादेवीं सीतां त्रैलोक्यपूजिताम्
1,73,134,taptahāṭakavarṇābhāṃ padmayugmaṃ karadvaye sadratnabhūṣaṇasphūrjaddivyadehāṃ śubhātmikām,तप्तहाटकवर्णाभां पद्मयुग्मं करद्वये सद्रत्नभूषणस्फूर्जद्दिव्यदेहां शुभात्मिकाम्
1,73,135,nānāvastrāṃ śaśimukhīṃ padmākṣīṃ muditāntarām paśyantīṃ rāghavaṃ puṇyaṃ śayyārdhyāṃ ṣaḍguṇeśvarīm,नानावस्त्रां शशिमुखीं पद्माक्षीं मुदितान्तराम् पश्यन्तीं राघवं पुण्यं शय्यार्ध्यां षड्गुणेश्वरीम्
1,73,136,evaṃ dhyātvā japedvarṇalakṣaṃ mantrī daśāṃśataḥ juhuyātkamalaiḥ phullaiḥ pīṭhe pūrvodite yajet,एवं ध्यात्वा जपेद्वर्णलक्षं मन्त्री दशांशतः जुहुयात्कमलैः फुल्लैः पीठे पूर्वोदिते यजेत्
1,73,137,mūrtiṃ saṃkalpya mūlena tasyāmāvāhya jānakīm saṃpūjya dakṣiṇe rāmamabhyarcyāgre 'nilātmajam,मूर्तिं संकल्प्य मूलेन तस्यामावाह्य जानकीम् संपूज्य दक्षिणे राममभ्यर्च्याग्रे ऽनिलात्मजम्
1,73,138,pṛṣaṭe lakṣmaṇamabhyarcya ṣaṭkoṇeṣvaṅgapūjanam patreṣu mantrimukhyaṃśca bāhye lokeśvarānpunaḥ,पृषटे लक्ष्मणमभ्यर्च्य षट्कोणेष्वङ्गपूजनम् पत्रेषु मन्त्रिमुख्यंश्च बाह्ये लोकेश्वरान्पुनः
1,73,139,vajrādyānapi saṃpūjya sarvasiddhīśvaro bhavet jātīpuṣpaiścandanāktai rājavaśyāya homayet,वज्राद्यानपि संपूज्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् जातीपुष्पैश्चन्दनाक्तै राजवश्याय होमयेत्
1,73,140,kamalairdhanadhānyāptirnīlābjairvaśayan jagat bilvapatraiḥ śriyaḥ prāptyai dūrvābhīrorāśāntaye,कमलैर्धनधान्याप्तिर्नीलाब्जैर्वशयन् जगत् बिल्वपत्रैः श्रियः प्राप्त्यै दूर्वाभीरोराशान्तये
1,73,141,kiṃ bahūktuna saubhāgyaṃ putrānpautrānparaṃ sukham dhanaṃ dhānyaṃ ca mokṣaṃ ca sītārādhanato labhet,किं बहूक्तुन सौभाग्यं पुत्रान्पौत्रान्परं सुखम् धनं धान्यं च मोक्षं च सीताराधनतो लभेत्
1,73,142,śakraṛ seṃdurlakṣmaṇāya hṛdayaṃ saptavarṇavān agastyo 'sya muniśchando gāyatrī devatā punaḥ,शक्रऋ सेंदुर्लक्ष्मणाय हृदयं सप्तवर्णवान् अगस्त्यो ऽस्य मुनिश्छन्दो गायत्री देवता पुनः
1,73,143,lakṣmaṇākhyo mahāvīraścāḍhyaṃ hṛdvījaśaktike ṣaḍdīrghāḍhyena bījena ṣaḍaṅgāni samācaret,लक्ष्मणाख्यो महावीरश्चाढ्यं हृद्वीजशक्तिके षड्दीर्घाढ्येन बीजेन षडङ्गानि समाचरेत्
1,73,144,dvibhujaṃ svarṇarucuratanuṃ padmanibhekṣaṇam dhanurbāṇakaraṃ rāmasevāsaṃsaktamānasam,द्विभुजं स्वर्णरुचुरतनुं पद्मनिभेक्षणम् धनुर्बाणकरं रामसेवासंसक्तमानसम्
1,73,145,dhyātvaivaṃ prajapedvarṇalakṣaṃ mantrī daśāṃśataḥ ṭha madhvāktaiḥ pāyasairhutvā rāmapīṭhe prapūjayeta,ध्यात्वैवं प्रजपेद्वर्णलक्षं मन्त्री दशांशतः ठ मध्वाक्तैः पायसैर्हुत्वा रामपीठे प्रपूजयेत
1,73,146,rāmavadyajanaṃ cāsya sarvasiddhiprado hyayam sākalyaṃ rāmapūjāyā yadīcchenniyataṃ naraḥ,रामवद्यजनं चास्य सर्वसिद्धिप्रदो ह्ययम् साकल्यं रामपूजाया यदीच्छेन्नियतं नरः
1,73,147,tena yatnena karttavyaṃ lakṣmaṇārcanamādarāt śrīrāmacandrabhedāstu bahavaḥ saṃti siddhidāḥ,तेन यत्नेन कर्त्तव्यं लक्ष्मणार्चनमादरात् श्रीरामचन्द्रभेदास्तु बहवः संति सिद्धिदाः
1,73,148,tatsādhakaiḥ sadā kāryaṃ lakṣmaṇārādhanaṃ śubham aṣṭottarasahasraṃ vā śataṃ vā susamāhitaiḥ,तत्साधकैः सदा कार्यं लक्ष्मणाराधनं शुभम् अष्टोत्तरसहस्रं वा शतं वा सुसमाहितैः
1,73,149,lakṣmaṇasya manurjapyo mumukṣubhiratandritaiḥ ajaptvā lakṣmaṇamanuṃ rāmamantrān japanti ye,लक्ष्मणस्य मनुर्जप्यो मुमुक्षुभिरतन्द्रितैः अजप्त्वा लक्ष्मणमनुं राममन्त्रान् जपन्ति ये
1,73,150,na teṣāṃ jāyate siddhirhānireva pade pade yo japellakṣmaṇamanuṃ nityamekāntamāsthitaḥ,न तेषां जायते सिद्धिर्हानिरेव पदे पदे यो जपेल्लक्ष्मणमनुं नित्यमेकान्तमास्थितः
1,73,151,mucyate sarvapāpebhyaḥ sarvānkāmānavāpnuyāt jayapradhāno mantro 'yaṃ rājyaprāptyaikasādhanam,मुच्यते सर्वपापेभ्यः सर्वान्कामानवाप्नुयात् जयप्रधानो मन्त्रो ऽयं राज्यप्राप्त्यैकसाधनम्
1,73,152,naṣṭarājyāptaye mantraṃ japellakṣaṃ samāhitaḥ so 'cirānnaṣṭarājyaṃ svaṃ prāpnotyeva na saṃśayaḥ,नष्टराज्याप्तये मन्त्रं जपेल्लक्षं समाहितः सो ऽचिरान्नष्टराज्यं स्वं प्राप्नोत्येव न संशयः
1,73,153,dhyāyanrāmamayodhyāyāmabhiṣikta mananyadhīḥ pañcāyutaṃ manuṃ japtvā naṣṭarājyamavāpnuyāt,ध्यायन्राममयोध्यायामभिषिक्त मनन्यधीः पञ्चायुतं मनुं जप्त्वा नष्टराज्यमवाप्नुयात्
1,73,154,nāgapāśavinirmuktaṃ dhyātvā lakṣmaṇamādarāt ayutaṃ prajapenmantraṃ nigaḍānmucyate dhruvam,नागपाशविनिर्मुक्तं ध्यात्वा लक्ष्मणमादरात् अयुतं प्रजपेन्मन्त्रं निगडान्मुच्यते ध्रुवम्
1,73,155,vātātmajenānītābhiroṣadhībhirgatavyatham dhyātvā lakṣaṃ japanmantramalpamṛtyuṃ jayeddhuvam,वातात्मजेनानीताभिरोषधीभिर्गतव्यथम् ध्यात्वा लक्षं जपन्मन्त्रमल्पमृत्युं जयेद्धुवम्
1,73,156,ghātayantaṃ meghanādaṃ dhyātvā lakṣaṃ japenmanum durjayaṃ vāpi vegena jayedripukulaṃ mahat,घातयन्तं मेघनादं ध्यात्वा लक्षं जपेन्मनुम् दुर्जयं वापि वेगेन जयेद्रिपुकुलं महत्
1,73,157,dhyātvā śūrpaṇakhānāsāchedanodyuktamānasam sahasraṃ prajapenmantraṃ puruhūtādikān jayet,ध्यात्वा शूर्पणखानासाछेदनोद्युक्तमानसम् सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रं पुरुहूतादिकान् जयेत्
1,73,158,rāmapādābjasevārthaṃ kṛtodyogamatho smaran prajapallaṅkṣamekānte mahārogātpramucyate,रामपादाब्जसेवार्थं कृतोद्योगमथो स्मरन् प्रजपल्लङ्क्षमेकान्ते महारोगात्प्रमुच्यते
1,73,159,trimāsaṃ vijitāhāro nityaṃ saptasahasrakam aṣṭottaraśataiḥ puṣpairniśchedraiḥ śātapatrakaiḥ,त्रिमासं विजिताहारो नित्यं सप्तसहस्रकम् अष्टोत्तरशतैः पुष्पैर्निश्छेद्रैः शातपत्रकैः
1,73,160,pūjayitvā vidhānena pāyasaṃ ca saśarkaram nivedya prajapenmantraṃ kuṣṭarogātpranucyate,पूजयित्वा विधानेन पायसं च सशर्करम् निवेद्य प्रजपेन्मन्त्रं कुष्टरोगात्प्रनुच्यते
1,73,161,vijane vijitāhāraḥ ṣaṇmāsaṃ vidhināmunā kṣayarogātpramucyeta satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ,विजने विजिताहारः षण्मासं विधिनामुना क्षयरोगात्प्रमुच्येत सत्यं सत्यं न संशयः
1,73,162,abhimantrya jalaṃ prātarmantreṇa triḥ samāhitaḥ trisaṃdhyaṃ vā pibennityaṃ mucyate sarvarogataḥ,अभिमन्त्र्य जलं प्रातर्मन्त्रेण त्रिः समाहितः त्रिसंध्यं वा पिबेन्नित्यं मुच्यते सर्वरोगतः
1,73,163,dāridrayaṃ ca parābhūtaṃ jāyate dhanadopamaḥ viṣādidoṣasaṃsparśo na bhavettu kadācana,दारिद्रयं च पराभूतं जायते धनदोपमः विषादिदोषसंस्पर्शो न भवेत्तु कदाचन
1,73,164,manunā mantritaistoyaiḥ pratyehaṃ kṣālayenmukham mukhanetrādisaṃbhūtāñjayeddvrogāṃśca dāruṇān,मनुना मन्त्रितैस्तोयैः प्रत्येहं क्षालयेन्मुखम् मुखनेत्रादिसंभूताञ्जयेद्द्व्रोगांश्च दारुणान्
1,73,165,pītvābhimantritaṃ tvaṃbhaḥ kukṣirogān jayeddhruvam lakṣmaṇapratimāṃ kṛtvā dadyādbhaktyā vidhānataḥ,पीत्वाभिमन्त्रितं त्वंभः कुक्षिरोगान् जयेद्ध्रुवम् लक्ष्मणप्रतिमां कृत्वा दद्याद्भक्त्या विधानतः
1,73,166,sa sarvebhyo 'tha rogebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ kanyārthī vimalāpāṇigrahaṇāsaktamānasaḥ,स सर्वेभ्यो ऽथ रोगेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः कन्यार्थी विमलापाणिग्रहणासक्तमानसः
1,73,167,dhyāyan lakṣaṃ japenmantrī abjairhutvā daśāṃśataḥ īpsitāṃ labhate kanyāṃ śīgrameva na saṃśayaḥ,ध्यायन् लक्षं जपेन्मन्त्री अब्जैर्हुत्वा दशांशतः ईप्सितां लभते कन्यां शीग्रमेव न संशयः
1,73,168,dīkṣitaṃ juṃbhaṇāstrāṇāṃ mantreṣu niyatavratam dhyātvā ca vidhivannityaṃ japenmāsatrayaṃ manum,दीक्षितं जुंभणास्त्राणां मन्त्रेषु नियतव्रतम् ध्यात्वा च विधिवन्नित्यं जपेन्मासत्रयं मनुम्
1,73,169,pūjāpuraḥsaraṃ saptasahasraṃ vijitendriyaḥ sarvāsāmapi vidyānāṃ tattvajño jāyate naraḥ,पूजापुरःसरं सप्तसहस्रं विजितेन्द्रियः सर्वासामपि विद्यानां तत्त्वज्ञो जायते नरः
1,73,170,viśvāmitrakratuvare kṛtādbhutaparākramam dhyāyaṃllakṣaṃ japenmantraṃ mucyate mahato bhayāt,विश्वामित्रक्रतुवरे कृताद्भुतपराक्रमम् ध्यायंल्लक्षं जपेन्मन्त्रं मुच्यते महतो भयात्
1,73,171,kṛtanityakriyaḥ śuddhastrikālaṃ prajapenmanum sarvapāpavinirmukto yāti viṣṇoḥ paraṃ padam,कृतनित्यक्रियः शुद्धस्त्रिकालं प्रजपेन्मनुम् सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णोः परं पदम्
1,73,172,dīkṣito vidhivanmantrī guṇairvigatakalmaṣaḥ svācāraniyato dānto gṛhastho vijitendriyaḥ,दीक्षितो विधिवन्मन्त्री गुणैर्विगतकल्मषः स्वाचारनियतो दान्तो गृहस्थो विजितेन्द्रियः
1,73,173,aihikānanapekṣyaiva niṣkāmo yor'cayedvibhum sa sarvānpuṇyapāpaudhāndagdhvā nirmalamānasaḥ,ऐहिकाननपेक्ष्यैव निष्कामो योर्ऽचयेद्विभुम् स सर्वान्पुण्यपापौधान्दग्ध्वा निर्मलमानसः
1,73,174,punarāvṛttirahitaḥ śāśvataṃ padamaśvataṃ padamaśnute sakāmo vāñchitān labdhvā bhuktvā bhogān manogatān,पुनरावृत्तिरहितः शाश्वतं पदमश्वतं पदमश्नुते सकामो वाञ्छितान् लब्ध्वा भुक्त्वा भोगान् मनोगतान्
1,73,175,jātiramaraściraṃ bhūtvā yāti viṣṇoḥ paraṃ padam nidrācandrānvitā paścādbharatāya hṛdantimaḥ,जातिरमरश्चिरं भूत्वा याति विष्णोः परं पदम् निद्राचन्द्रान्विता पश्चाद्भरताय हृदन्तिमः
1,73,176,saptākṣaro manuścāsya munyādyarcādi pūrvavat bakaḥ seṃduśca śatrudhnaparaṃ ṅetaṃ hṛdantimaḥ,सप्ताक्षरो मनुश्चास्य मुन्याद्यर्चादि पूर्ववत् बकः सेंदुश्च शत्रुध्नपरं ङेतं हृदन्तिमः
1,73,177,saptākṣaro 'yaṃ śatrudhnamantraḥ sarveṣṭasiddhidaḥ,सप्ताक्षरो ऽयं शत्रुध्नमन्त्रः सर्वेष्टसिद्धिदः
1,74,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge buhadupākhyāne sanatkumāravibhāge tṛtīyapāde rāmādyupāsanāvarṇanaṃ nāma trisaptatitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca athocyante hanumato mantrāḥ sarveṣṭadāyakāḥ yānsamārādhya viprendra tattulyācaraṇā narāḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बुहदुपाख्याने सनत्कुमारविभागे तृतीयपादे रामाद्युपासनावर्णनं नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथोच्यन्ते हनुमतो मन्त्राः सर्वेष्टदायकाः यान्समाराध्य विप्रेन्द्र तत्तुल्याचरणा नराः
1,74,2,manuḥ svaredusaṃyuktaṃ gaganaṃ ca bhagānvitāḥ hasaphaāgniniśādhīśāḥdvitīyaṃ bījamīritam,मनुः स्वरेदुसंयुक्तं गगनं च भगान्विताः हसफआग्निनिशाधीशाःद्वितीयं बीजमीरितम्
1,74,3,svaphaāgnayo bhagendvāḍhyāstṛtīyaṃ bījamīritam viyadbhṛgvagnimanvinduyuktaṃ syāñca caturthakam,स्वफआग्नयो भगेन्द्वाढ्यास्तृतीयं बीजमीरितम् वियद्भृग्वग्निमन्विन्दुयुक्तं स्याञ्च चतुर्थकम्
1,74,4,pañcamaṃ bhagacandrāḍhyāviyadbhṛgusvakāgnayaḥ manvindvāḍhyau hasau ṣaṣṭaṃ ṅeṃtaḥ syāddhanumāṃstataḥ,पञ्चमं भगचन्द्राढ्यावियद्भृगुस्वकाग्नयः मन्विन्द्वाढ्यौ हसौ षष्टं ङेंतः स्याद्धनुमांस्ततः
1,74,5,hṛdayānto mahāmantrarājo 'yaṃ dvādaśākṣaraḥ rāmacandro muniścāsya jagatīchanda īritam,हृदयान्तो महामन्त्रराजो ऽयं द्वादशाक्षरः रामचन्द्रो मुनिश्चास्य जगतीछन्द ईरितम्
1,74,6,devatā hanumānbījaṃ ṣaṣṭaṃ śaktirdvatīyakam ṣaḍbījaiśca ṣaḍaṅgāni śirobhāle dṛśormukhe,देवता हनुमान्बीजं षष्टं शक्तिर्द्वतीयकम् षड्बीजैश्च षडङ्गानि शिरोभाले दृशोर्मुखे
1,74,7,galabāhudvaye caiva hṛdi kukṣau ca nābhitaḥ dhvaje jānudvaye pādadvaye varṇānkramānnyaset,गलबाहुद्वये चैव हृदि कुक्षौ च नाभितः ध्वजे जानुद्वये पादद्वये वर्णान्क्रमान्न्यसेत्
1,74,8,ṣaḍbījāni padadvandvaṃ mūrdhni bhāle mukhe hṛdi nābhāvūrvorjaṅghayośca pādayorvinyasetkramāt,षड्बीजानि पदद्वन्द्वं मूर्ध्नि भाले मुखे हृदि नाभावूर्वोर्जङ्घयोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात्
1,74,9,añjanīgarbhasaṃbhūtaṃ tato dhyāyetkapīśvaram udyatkoṭyarkasaṃkāśaṃ jagatprakṣobhakārakam,अञ्जनीगर्भसंभूतं ततो ध्यायेत्कपीश्वरम् उद्यत्कोट्यर्कसंकाशं जगत्प्रक्षोभकारकम्
1,74,10,śrīrāmāṅghridhyānaniṣṭaṃ sugrīvapramukhārcitam vitrāsayantaṃ nādena rākṣasānmārutiṃ bhajet,श्रीरामाङ्घ्रिध्याननिष्टं सुग्रीवप्रमुखार्चितम् वित्रासयन्तं नादेन राक्षसान्मारुतिं भजेत्
1,74,11,dhyātvaivaṃ prajapedbhānusahasraṃ vijitaindriyaḥ daśāṃśaṃ juhuyādbīhīnpayodadhyājyamiśritān,ध्यात्वैवं प्रजपेद्भानुसहस्रं विजितैन्द्रियः दशांशं जुहुयाद्बीहीन्पयोदध्याज्यमिश्रितान्
1,74,12,pūrvokte vaiṣṇave pīṭhe mūrttiṃ saṃkalpya mūlataḥ āvāhya tatra saṃpūjya pādyādibhirupāyanaiḥ,पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्त्तिं संकल्प्य मूलतः आवाह्य तत्र संपूज्य पाद्यादिभिरुपायनैः
1,74,13,keśareṣvaṅgapūjā syātpatreṣu ca tator'cayet rāmabhakto mahātejāḥ kapirājo mahābalaḥ,केशरेष्वङ्गपूजा स्यात्पत्रेषु च ततोर्ऽचयेत् रामभक्तो महातेजाः कपिराजो महाबलः
1,74,14,droṇādrihārako merupīṭhakārcanakārakaḥ dakṣiṇāśābhāskaraśca sarvavighnavināśakaḥ,द्रोणाद्रिहारको मेरुपीठकार्चनकारकः दक्षिणाशाभास्करश्च सर्वविघ्नविनाशकः
1,74,15,itthaṃ sampūjya nāmāni dalāgreṣu tator'cayet sugrīvamaṅgada nīlaṃ jāṃbavantaṃ nalaṃ tathā,इत्थं सम्पूज्य नामानि दलाग्रेषु ततोर्ऽचयेत् सुग्रीवमङ्गद नीलं जांबवन्तं नलं तथा
1,74,16,suṣeṇaṃ dvividaṃ maindaṃ lokapālastator'cayet vajrādyānapi saṃpūjya siddhaścaivaṃ manurbhavet,सुषेणं द्विविदं मैन्दं लोकपालस्ततोर्ऽचयेत् वज्राद्यानपि संपूज्य सिद्धश्चैवं मनुर्भवेत्
1,74,17,mantraṃ navaśataṃ rātrau japeddaśadināvadhi yo narastasya naśyanti rājaśatrūtthabhītayaḥ,मन्त्रं नवशतं रात्रौ जपेद्दशदिनावधि यो नरस्तस्य नश्यन्ति राजशत्रूत्थभीतयः
1,74,18,mātuliṅgāmrakadalīphalairhutvā sahasrakam dvāviṃśatibrahmacāri viprānsaṃbhojayecchucīn,मातुलिङ्गाम्रकदलीफलैर्हुत्वा सहस्रकम् द्वाविंशतिब्रह्मचारि विप्रान्संभोजयेच्छुचीन्
1,74,19,evaṅkṛte bhūtaviṣagraharogādyupadravāḥ naśyanti tatkṣaṇādeva vidveṣigrahadānavāḥ,एवङ्कृते भूतविषग्रहरोगाद्युपद्रवाः नश्यन्ति तत्क्षणादेव विद्वेषिग्रहदानवाः
1,74,20,aṣṭottaraśatenāṃbu mantritaṃ viṣanāśanam bhūtāpasmārakṛtyotthajvare tanmantramantritaiḥ,अष्टोत्तरशतेनांबु मन्त्रितं विषनाशनम् भूतापस्मारकृत्योत्थज्वरे तन्मन्त्रमन्त्रितैः
1,74,21,bhasmabhiḥ salilairvāpi tāḍayejjvariṇaṃ krudhā tridinājjvaramukto 'sau sukhaṃ ca labhate naraḥ,भस्मभिः सलिलैर्वापि ताडयेज्ज्वरिणं क्रुधा त्रिदिनाज्ज्वरमुक्तो ऽसौ सुखं च लभते नरः
1,74,22,auṣadhaṃ vā jalaṃ vāpi bhuktvā tanmantramantritam sarvānrogānparābhūya sukhī bhavati tatkṣaṇāt,औषधं वा जलं वापि भुक्त्वा तन्मन्त्रमन्त्रितम् सर्वान्रोगान्पराभूय सुखी भवति तत्क्षणात्
1,74,23,tajjaptabhasmaliptāṅgo bhuktvā tanmantritaṃ payaḥ yoddhuṃ gacchecca yo mantrī śastrasaṃghairṃna bādhyate,तज्जप्तभस्मलिप्ताङ्गो भुक्त्वा तन्मन्त्रितं पयः योद्धुं गच्छेच्च यो मन्त्री शस्त्रसंघैर्ंन बाध्यते
1,74,24,śaskṣataṃ vraṇasphoṭo lūtāsphoṭo 'pi bhasmanā trirjaptena ca saṃspṛṣṭāḥ śuṣyantyeva na saṃśayaḥ,शस्क्षतं व्रणस्फोटो लूतास्फोटो ऽपि भस्मना त्रिर्जप्तेन च संस्पृष्टाः शुष्यन्त्येव न संशयः
1,74,25,japedarkāstamārabhya yāvadarkedayo bhavet mantraṃ saptadinaṃ yāvañcādāya bhasmakīlakau,जपेदर्कास्तमारभ्य यावदर्केदयो भवेत् मन्त्रं सप्तदिनं यावञ्चादाय भस्मकीलकौ
1,74,26,nikhanedabhimantryāśuśatrūṇāṃ dvāryalakṣitaḥ vidveṣaṃ mitha āpannāḥ palāyante 'rayo 'cirāt,निखनेदभिमन्त्र्याशुशत्रूणां द्वार्यलक्षितः विद्वेषं मिथ आपन्नाः पलायन्ते ऽरयो ऽचिरात्
1,74,27,bhasmāṃbu candanaṃ mantrī mantreṇānena mantritam bhakṣyādiyojitaṃ yasmai dadāti sa tu dāsavat,भस्मांबु चन्दनं मन्त्री मन्त्रेणानेन मन्त्रितम् भक्ष्यादियोजितं यस्मै ददाति स तु दासवत्
1,74,28,krūrāśca jantavo 'pyevaṃ bhavanti vaśavartinaḥ gṛhītveśanadiskaṃsthaṃ karañjatarumūlakam,क्रूराश्च जन्तवो ऽप्येवं भवन्ति वशवर्तिनः गृहीत्वेशनदिस्कंस्थं करञ्जतरुमूलकम्
1,74,29,kṛtvā tenāṅguṣṭamātrāṃ pratimāṃ ca hanūmataḥ kṛtvā prāṇapratiṣṭāṃ ca siṃdūrādyaiḥ prapūjya ca,कृत्वा तेनाङ्गुष्टमात्रां प्रतिमां च हनूमतः कृत्वा प्राणप्रतिष्टां च सिंदूराद्यैः प्रपूज्य च
1,74,30,gṛhasyābhimukhī dvāre nikhanenmantramuñcaran grahābhicārarogāgniviṣacauranṛpodbhavāḥ,गृहस्याभिमुखी द्वारे निखनेन्मन्त्रमुञ्चरन् ग्रहाभिचाररोगाग्निविषचौरनृपोद्भवाः
1,74,31,na jāyante gṛhe tasmin kadācidapyupadravāḥ tadgṛhaṃ dhanaputrādyairedhate pratyahaṃ ciram,न जायन्ते गृहे तस्मिन् कदाचिदप्युपद्रवाः तद्गृहं धनपुत्राद्यैरेधते प्रत्यहं चिरम्
1,74,32,niśi yatra vane bhasma mṛtsnayā vāpi yatnataḥ śatroḥ pratikṛtiṃ kṛtvā hṛdi nāma samālikhet,निशि यत्र वने भस्म मृत्स्नया वापि यत्नतः शत्रोः प्रतिकृतिं कृत्वा हृदि नाम समालिखेत्
1,74,33,kṛtvā prāṇapratiṣṭāntaṃ bhindyācchastrairmanuṃ japan mantrānte proñcarecchatrornāma chindhi ca bhindhi ca,कृत्वा प्राणप्रतिष्टान्तं भिन्द्याच्छस्त्रैर्मनुं जपन् मन्त्रान्ते प्रोञ्चरेच्छत्रोर्नाम छिन्धि च भिन्धि च
1,74,34,mārayeti ca tasyānte dantairoṣṭaṃ nipūḍya ca pāṇyostale prapīḍyātha tyaktvā taṃ svagṛhaṃ vrajet,मारयेति च तस्यान्ते दन्तैरोष्टं निपूड्य च पाण्योस्तले प्रपीड्याथ त्यक्त्वा तं स्वगृहं व्रजेत्
1,74,35,kurvansaptadinaṃ caivaṃ hanyācchatruṃ na saṃśayaḥ rājikālavaṇairmuktacikuraḥ pitṛkānane,कुर्वन्सप्तदिनं चैवं हन्याच्छत्रुं न संशयः राजिकालवणैर्मुक्तचिकुरः पितृकानने
1,74,36,dhattūraphalapuṣpaiśca nakharomaviṣairapi dvika(kāka)kauśikagṛdhrāṇāṃ pakṣaiḥ śleṣmāntakākṣajaiḥ,धत्तूरफलपुष्पैश्च नखरोमविषैरपि द्विक(काक)कौशिकगृध्राणां पक्षैः श्लेष्मान्तकाक्षजैः
1,74,37,samiddhistriśataṃ yāmayadiṅmukho juhuyānniśi evaṃ saptadinaṃ kurvanmārayeduddhataṃ ripun,समिद्धिस्त्रिशतं यामयदिङ्मुखो जुहुयान्निशि एवं सप्तदिनं कुर्वन्मारयेदुद्धतं रिपुन्
1,74,38,vitrāsastridinaṃ rātrau śmaśāne ṣaṭśataṃ japet tato vetāla utthāya vadedbhāvi śubhāśubham,वित्रासस्त्रिदिनं रात्रौ श्मशाने षट्शतं जपेत् ततो वेताल उत्थाय वदेद्भावि शुभाशुभम्
1,74,39,kiṅkarībhūya vartteta kurute sādhakoditam bhāsmāṃbumantritaṃ rātrau sahasrāvṛttikaṃ punaḥ,किङ्करीभूय वर्त्तेत कुरुते साधकोदितम् भास्मांबुमन्त्रितं रात्रौ सहस्रावृत्तिकं पुनः
1,74,40,dinatrayaṃ ca tatpaścātprakṣipetpratimāsu ca yāsu kāsu ca sthūlāsu laghuṣvapi viśeṣataḥ,दिनत्रयं च तत्पश्चात्प्रक्षिपेत्प्रतिमासु च यासु कासु च स्थूलासु लघुष्वपि विशेषतः
1,74,41,mantraprabhāvāñcalanaṃ bhavatyeva na saṃśayaḥ aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ kuje vā ravivāsare,मन्त्रप्रभावाञ्चलनं भवत्येव न संशयः अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां कुजे वा रविवासरे
1,74,42,hanumatpratimāṃ paṭṭe māṣaiḥ snehapariplutaiḥ kuryādramyāṃ viśuddhātmā sarvalakṣaṇalakṣitām,हनुमत्प्रतिमां पट्टे माषैः स्नेहपरिप्लुतैः कुर्याद्रम्यां विशुद्धात्मा सर्वलक्षणलक्षिताम्
1,74,43,tailadīpaṃ vāmabhāge ghṛtadīpaṃ tu dakṣiṇe saṃsthāpyāvāhayetpaścānmūlamantreṇa mantravit,तैलदीपं वामभागे घृतदीपं तु दक्षिणे संस्थाप्यावाहयेत्पश्चान्मूलमन्त्रेण मन्त्रवित्
1,74,44,prāṇapratiṣṭāṃ kṛtvā ca pādyādīni samarpayet raktacandanapuṣpaiśca siṃdūrādyaiḥ samarcayet,प्राणप्रतिष्टां कृत्वा च पाद्यादीनि समर्पयेत् रक्तचन्दनपुष्पैश्च सिंदूराद्यैः समर्चयेत्
1,74,45,dhūpaṃ dīpaṃ pradāyātha naivedyaṃ ca samarpayet apūpamodanaṃ śākamodakānvaṭakādikam,धूपं दीपं प्रदायाथ नैवेद्यं च समर्पयेत् अपूपमोदनं शाकमोदकान्वटकादिकम्
1,74,46,sājyaṃ ca tatsamarpyātha mūlamantreṇa mantravit akhaṇḍitānyahilatādalāni saptaviṃśatim,साज्यं च तत्समर्प्याथ मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् अखण्डितान्यहिलतादलानि सप्तविंशतिम्
1,74,47,tridhā kṛtvā sapūgāni mūlenaiva samarpayet evaṃ saṃpūjya mantrajño japeddaśaśanta manum,त्रिधा कृत्वा सपूगानि मूलेनैव समर्पयेत् एवं संपूज्य मन्त्रज्ञो जपेद्दशशन्त मनुम्
1,74,48,karpūrārārtikaṃ kṛtvā stutvā ca bahudhā sudhīḥ nijepsitaṃ nivedyātha vidhivadvisṛjettataḥ,कर्पूरारार्तिकं कृत्वा स्तुत्वा च बहुधा सुधीः निजेप्सितं निवेद्याथ विधिवद्विसृजेत्ततः
1,74,49,naivedyānnena saṃbhojya brāhmaṇānsaptasaṃkhyayā niveditāni parṇāni tebhyo dadyādvibhajya ca,नैवेद्यान्नेन संभोज्य ब्राह्मणान्सप्तसंख्यया निवेदितानि पर्णानि तेभ्यो दद्याद्विभज्य च
1,74,50,dakṣiṇāṃ ca yathā śakti dattvā tān visṛjetsudhīḥ tata iṣṭagaṇaiḥ sārddhaṃ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ,दक्षिणां च यथा शक्ति दत्त्वा तान् विसृजेत्सुधीः तत इष्टगणैः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
1,74,51,taddine bhūmiśayyāṃ ca brahmacaryyaṃ samācaret evaṃ yaḥ kurute martyaḥ so 'cirādeva niścitam,तद्दिने भूमिशय्यां च ब्रह्मचर्य्यं समाचरेत् एवं यः कुरुते मर्त्यः सो ऽचिरादेव निश्चितम्
1,74,52,prāpnuyātsakalānkāmānkapīśasya prasādataḥ hanumatpratimāṃ bhūmau vilikhettatpuro manum,प्राप्नुयात्सकलान्कामान्कपीशस्य प्रसादतः हनुमत्प्रतिमां भूमौ विलिखेत्तत्पुरो मनुम्
1,74,53,sādhyanāma dvitīyāntaṃ vimocaya vimocaya tatpūrvaṃ mārjayedvāmapāṇinātha punarlikhet evamaṣṭottaraśataṃ likhitvā mārjayetpunaḥ,साध्यनाम द्वितीयान्तं विमोचय विमोचय तत्पूर्वं मार्जयेद्वामपाणिनाथ पुनर्लिखेत् एवमष्टोत्तरशतं लिखित्वा मार्जयेत्पुनः
1,74,54,evaṃ kṛte mahākārāgṛhācchīghraṃ vimucyate evamanyāni karmāṇi kuryyāntpallavamullikhan,एवं कृते महाकारागृहाच्छीघ्रं विमुच्यते एवमन्यानि कर्माणि कुर्य्यान्त्पल्लवमुल्लिखन्
1,74,55,sarṣapairvaśyakṛddhomo vidveṣe hayamārajaiḥ kuṅkumairidhmakāṣṭhairvā marīcairjīrakairapi,सर्षपैर्वश्यकृद्धोमो विद्वेषे हयमारजैः कुङ्कुमैरिध्मकाष्ठैर्वा मरीचैर्जीरकैरपि
1,74,56,jvare dūrvāguḍūcībhirdadhnā kṣīreṇa vā ghṛtaiḥ śūle karañjavātārisamidbhistailalolitaiḥ,ज्वरे दूर्वागुडूचीभिर्दध्ना क्षीरेण वा घृतैः शूले करञ्जवातारिसमिद्भिस्तैललोलितैः
1,74,57,tailāktābhiśca nirguṇḍīsamidbhirvā prayatnataḥ saubhāgye candanaiścendralocanairvā lavaṅgakaiḥ,तैलाक्ताभिश्च निर्गुण्डीसमिद्भिर्वा प्रयत्नतः सौभाग्ये चन्दनैश्चेन्द्रलोचनैर्वा लवङ्गकैः
1,74,58,sugandhapuṣpairvastrāptyai tattaddhānyaistadāptaye ripupādarajobhiśca rājīlavaṇamiśritaiḥ,सुगन्धपुष्पैर्वस्त्राप्त्यै तत्तद्धान्यैस्तदाप्तये रिपुपादरजोभिश्च राजीलवणमिश्रितैः
1,74,59,homayetsaptarātraṃ ca ripuryāti yamālayam dhānyaiḥ saṃprāpyate dhānyamannairannasamucchrayaḥ,होमयेत्सप्तरात्रं च रिपुर्याति यमालयम् धान्यैः संप्राप्यते धान्यमन्नैरन्नसमुच्छ्रयः
1,74,60,tilājyakṣīramadhubhirmahiṣīgosamṛddhaye kiṃ bahūktairviṣe vyādhau śāntau mohe ca māraṇe,तिलाज्यक्षीरमधुभिर्महिषीगोसमृद्धये किं बहूक्तैर्विषे व्याधौ शान्तौ मोहे च मारणे
1,74,61,vivāde staṃbhane dyūte bhūtabhītau ca saṃkaṭe vaśye yuddhe kṣate divye bandhamokṣe mahāvane,विवादे स्तंभने द्यूते भूतभीतौ च संकटे वश्ये युद्धे क्षते दिव्ये बन्धमोक्षे महावने
1,74,62,sādhito 'yaṃ nṛṇāṃ dadyānmantraḥ śreyaḥ suniścitam vakṣye 'tha hanumadyantraṃ sarvasiddhipradāyakam,साधितो ऽयं नृणां दद्यान्मन्त्रः श्रेयः सुनिश्चितम् वक्ष्ये ऽथ हनुमद्यन्त्रं सर्वसिद्धिप्रदायकम्
1,74,63,lāṅgūlākārasaṃyuktaṃ valayatritayaṃ likhet sādhyanāma likhenmadhye pāśibīja praveṣṭitam,लाङ्गूलाकारसंयुक्तं वलयत्रितयं लिखेत् साध्यनाम लिखेन्मध्ये पाशिबीज प्रवेष्टितम्
1,74,64,uparyaṣṭacchadaṃ kṛtvā patreṣu kavacaṃ likhet tadbahirdaṃhamālikhya tadbahiścaturasrakam,उपर्यष्टच्छदं कृत्वा पत्रेषु कवचं लिखेत् तद्बहिर्दंहमालिख्य तद्बहिश्चतुरस्रकम्
1,74,65,caturasasrasya rekhāgre triśūlāni samālikhet saiṃ bījaṃ bhūpurasyāṣṭavajreṣu vilikhettataḥ,चतुरसस्रस्य रेखाग्रे त्रिशूलानि समालिखेत् सैं बीजं भूपुरस्याष्टवज्रेषु विलिखेत्ततः
1,74,66,koṇeṣvakuṃśamālikhya mālāmantreṇa veṣṭayet tatsarvaṃ veṣṭayedyantravalayatritayena ca,कोणेष्वकुंशमालिख्य मालामन्त्रेण वेष्टयेत् तत्सर्वं वेष्टयेद्यन्त्रवलयत्रितयेन च
1,74,67,śilāyāṃ phalake vastre tāmrapatre 'tha kuḍyake tāḍapatre 'tha bhūrje vā rocanānābhikuṅkubhaiḥ,शिलायां फलके वस्त्रे ताम्रपत्रे ऽथ कुड्यके ताडपत्रे ऽथ भूर्जे वा रोचनानाभिकुङ्कुभैः
1,74,68,yantrametatsamālikhya nirāhāro jitendriyaḥ kapeḥ prāṇānpratiṣṭāpya pūjayettadyathāvidhi,यन्त्रमेतत्समालिख्य निराहारो जितेन्द्रियः कपेः प्राणान्प्रतिष्टाप्य पूजयेत्तद्यथाविधि
1,74,69,aśeṣaduḥkhaśāntyarthaḥ yantraṃ saṃdhārayed budhaḥ mārījvarābhicārādisarvopadravanāśanam,अशेषदुःखशान्त्यर्थः यन्त्रं संधारयेद् बुधः मारीज्वराभिचारादिसर्वोपद्रवनाशनम्
1,74,70,yoṣitāmapi bālānāṃ dhṛtaṃ janamanoharam bhūtakṛtyāpiśācānāṃ darśanādeva nāśanam,योषितामपि बालानां धृतं जनमनोहरम् भूतकृत्यापिशाचानां दर्शनादेव नाशनम्
1,74,71,mālāmantramatho vakṣye tāro vāgviṣṇugehinī dīrghatrayānvitā māyā prāguktaṃ kūṭapañcakam,मालामन्त्रमथो वक्ष्ये तारो वाग्विष्णुगेहिनी दीर्घत्रयान्विता माया प्रागुक्तं कूटपञ्चकम्
1,74,72,dhruvo hṛddhanumānṅeṃto 'tha prakaṭaparākramaḥ ākrāntadigmaṇḍalānte yaśovitānasaṃvadet,ध्रुवो हृद्धनुमान्ङेंतो ऽथ प्रकटपराक्रमः आक्रान्तदिग्मण्डलान्ते यशोवितानसंवदेत्
1,74,73,dhavalīkṛtavarṇānte jagattritayavajra ca dehajvaladagnisūrya koṭyante ca samaprabha,धवलीकृतवर्णान्ते जगत्त्रितयवज्र च देहज्वलदग्निसूर्य कोट्यन्ते च समप्रभ
1,74,74,tanūruhapadānte tu rudrāvatāra saṃvadet laṅkāpurī tataḥ paścāddahanodadhilaṅghana,तनूरुहपदान्ते तु रुद्रावतार संवदेत् लङ्कापुरी ततः पश्चाद्दहनोदधिलङ्घन
1,74,75,daśagrīvaśiraḥ paścātkṛtāntakapadaṃ vadet sītānte śvasanapadaṃ vāyvante sutamīrayet,दशग्रीवशिरः पश्चात्कृतान्तकपदं वदेत् सीतान्ते श्वसनपदं वाय्वन्ते सुतमीरयेत्
1,74,76,añjanāgarbhasaṃbhūtaḥ śrīrāmalakṣmaṇānvitaḥ nandanti kara varṇānte sainyaprākāra īrayet,अञ्जनागर्भसंभूतः श्रीरामलक्ष्मणान्वितः नन्दन्ति कर वर्णान्ते सैन्यप्राकार ईरयेत्
1,74,77,sugrīvasakhyakādūrṇādraṇavālinivarhaṇa kāraṇadroṇaśabdānte parvatotpāṭaneti ca,सुग्रीवसख्यकादूर्णाद्रणवालिनिवर्हण कारणद्रोणशब्दान्ते पर्वतोत्पाटनेति च
1,74,78,aśokavanavīthyante dāruṇākṣakumāraka chedanānte vanarakṣākarānte tu samūha ca,अशोकवनवीथ्यन्ते दारुणाक्षकुमारक छेदनान्ते वनरक्षाकरान्ते तु समूह च
1,74,79,vibhañjanānte brahmāstrabrahmaśakti graseti ca lakṣmaṇānte śaktibhedanivāraṇapadaṃ vadet,विभञ्जनान्ते ब्रह्मास्त्रब्रह्मशक्ति ग्रसेति च लक्ष्मणान्ते शक्तिभेदनिवारणपदं वदेत्
1,74,80,viśalyoṣadhiśabdānte samānayana saṃpaṭhet bālodita tato bhānumaṇḍalagrasaneti ca,विशल्योषधिशब्दान्ते समानयन संपठेत् बालोदित ततो भानुमण्डलग्रसनेति च
1,74,81,meghanādahomapadādvidhvaṃsanapadaṃ vadet indrajidūdhakārānte ṇasītāsakṣaketi ca,मेघनादहोमपदाद्विध्वंसनपदं वदेत् इन्द्रजिदूधकारान्ते णसीतासक्षकेति च
1,74,82,rākṣasīsaṃghaśabdānte vidāraṇapadaṃ vadet kuṃbhakarṇādisaṃkīrtyavadhānte ca parāyaṇa,राक्षसीसंघशब्दान्ते विदारणपदं वदेत् कुंभकर्णादिसंकीर्त्यवधान्ते च परायण
1,74,83,śrīrāmabhaktivarṇānte tatpareti samudra ca vyomadrumalaṅghaneti mahāsāmarthya saṃvadet,श्रीरामभक्तिवर्णान्ते तत्परेति समुद्र च व्योमद्रुमलङ्घनेति महासामर्थ्य संवदेत्
1,74,84,mahātejaḥpuñjaśabdādvirājamānavoñcaret svāmivacanasaṃpāditārjunānte ca saṃyuga,महातेजःपुञ्जशब्दाद्विराजमानवोञ्चरेत् स्वामिवचनसंपादितार्जुनान्ते च संयुग
1,74,85,sahāyānte kumāreti brahmacārinpadaṃvadet gaṃbhīraśabdodayānte dakṣiṇāpatha saṃvadet mārttāṇḍameru śabdānte vadetparvatapīṭikā,सहायान्ते कुमारेति ब्रह्मचारिन्पदंवदेत् गंभीरशब्दोदयान्ते दक्षिणापथ संवदेत् मार्त्ताण्डमेरु शब्दान्ते वदेत्पर्वतपीटिका
1,74,86,arcanānte tu sakalamantrānte mapadaṃ vadet ācāryamama śabdānte sarvagrahavināśana,अर्चनान्ते तु सकलमन्त्रान्ते मपदं वदेत् आचार्यमम शब्दान्ते सर्वग्रहविनाशन
1,74,87,sarvajvaroñcāṭanānte sarvaviṣavināśana sarvāpattinivāraṇa sarvaduṣṭanibarhaṇa,सर्वज्वरोञ्चाटनान्ते सर्वविषविनाशन सर्वापत्तिनिवारण सर्वदुष्टनिबर्हण
1,74,88,sarvavyādhyādi samprocya bhayānte ca nivāraṇa,सर्वव्याध्यादि सम्प्रोच्य भयान्ते च निवारण
1,74,89,sarvaśatrucchedaneti tato mama parasya ca,सर्वशत्रुच्छेदनेति ततो मम परस्य च
1,74,90,tatastribhuvanānte tu puṃstrīnapuṃsakātmakam sarvajīvapadānte tu jātaṃ vaśayayugmakam,ततस्त्रिभुवनान्ते तु पुंस्त्रीनपुंसकात्मकम् सर्वजीवपदान्ते तु जातं वशययुग्मकम्
1,74,91,mamājñākārakaṃ paścātsaṃpādaya yugaṃ punaḥ tato nānānāmadheyānsarvān rājñaḥ sa saṃpaṭhet,ममाज्ञाकारकं पश्चात्संपादय युगं पुनः ततो नानानामधेयान्सर्वान् राज्ञः स संपठेत्
1,74,92,parivārānmametyante sevakān kuru yugmakam sarvaśastravītyante ṣāṇi vidhvaṃsaya dvayam,परिवारान्ममेत्यन्ते सेवकान् कुरु युग्मकम् सर्वशस्त्रवीत्यन्ते षाणि विध्वंसय द्वयम्
1,74,93,lajjādīrghatrayopetā hotrayaṃ caihi yugmakam vilomaṃ pañcakūṭāni sarvaśatrūnhanadvayam,लज्जादीर्घत्रयोपेता होत्रयं चैहि युग्मकम् विलोमं पञ्चकूटानि सर्वशत्रून्हनद्वयम्
1,74,94,parabalāni parānte sainyāni kṣobhayadvayam,परबलानि परान्ते सैन्यानि क्षोभयद्वयम्
1,74,95,mama sarvaṃ kāryajātaṃ sādhayeti dvayaṃ tataḥ,मम सर्वं कार्यजातं साधयेति द्वयं ततः
1,74,96,sarvaduṣṭadurjanānte mukhāni kīlayadvayam dhetrayaṃ varmatritayaṃ phaṭtrayaṃ hāntrayaṃ tataḥ,सर्वदुष्टदुर्जनान्ते मुखानि कीलयद्वयम् धेत्रयं वर्मत्रितयं फट्त्रयं हान्त्रयं ततः
1,74,97,vahnipriyānto mantro 'yaṃ mālāsaṃjño 'khileṣṭadaḥ,वह्निप्रियान्तो मन्त्रो ऽयं मालासंज्ञो ऽखिलेष्टदः
1,74,98,vasvaṣṭabāṇavarṇo 'yaṃ mantraḥ sarveṣṭāsādhakaḥ,वस्वष्टबाणवर्णो ऽयं मन्त्रः सर्वेष्टासाधकः
1,74,99,mahābhaye mahotpāte smṛto 'yaṃ duḥkhanāśanaḥ dvādaśārṇasya ṣaṭkūṭaṃ tyaktvā bījaṃ tathādimam,महाभये महोत्पाते स्मृतो ऽयं दुःखनाशनः द्वादशार्णस्य षट्कूटं त्यक्त्वा बीजं तथादिमम्
1,74,100,pañcakūṭātmako mantraḥ sarvakāmapradāyakaḥ rāmacandro muniścāsya gāyatrī chanda īritam,पञ्चकूटात्मको मन्त्रः सर्वकामप्रदायकः रामचन्द्रो मुनिश्चास्य गायत्री छन्द ईरितम्
1,74,101,hanumāndevatā prokto viniyogo 'khilāptaye pañcabījaiḥ samastena ṣaḍaṅgāni samācaret,हनुमान्देवता प्रोक्तो विनियोगो ऽखिलाप्तये पञ्चबीजैः समस्तेन षडङ्गानि समाचरेत्
1,74,102,rāmadūto lakṣmaṇānte prāṇadātāñjanīsutaḥ sītāśokavināśo 'yaṃ laṅkāprāsādabhañjanaḥ,रामदूतो लक्ष्मणान्ते प्राणदाताञ्जनीसुतः सीताशोकविनाशो ऽयं लङ्काप्रासादभञ्जनः
1,74,103,hanumadādyāḥ pañcaite bījādyā ṅeyutāḥ punaḥ ṣaḍaṅgamanavo hyete dhyānapūjādi pūrvavat,हनुमदाद्याः पञ्चैते बीजाद्या ङेयुताः पुनः षडङ्गमनवो ह्येते ध्यानपूजादि पूर्ववत्
1,74,104,praṇavo vāgbhavaṃ padmā māyā dīrghatrayānvitā pañcakūṭāni mantro 'yaṃ rudrārṇaḥ sarvasiddhidaḥ,प्रणवो वाग्भवं पद्मा माया दीर्घत्रयान्विता पञ्चकूटानि मन्त्रो ऽयं रुद्रार्णः सर्वसिद्धिदः
1,74,105,dhyānapūjādikaṃ sarvamasyāpi pūrvavanmatam ayamārādhito mantraḥ sarvābhīṣṭapradāyakaḥ,ध्यानपूजादिकं सर्वमस्यापि पूर्ववन्मतम् अयमाराधितो मन्त्रः सर्वाभीष्टप्रदायकः
1,74,106,namo bhagavate paścādanantaścandraśekharāṃ janeyāya mahānte tu balāyānte 'gnivallabhā,नमो भगवते पश्चादनन्तश्चन्द्रशेखरां जनेयाय महान्ते तु बलायान्ते ऽग्निवल्लभा
1,74,107,aṣṭādaśārṇo mantro 'yaṃ sunirīśvarasaṃjñakaḥ chando 'nuṣṭupdevatā tu hanumānpavanātmajaḥ,अष्टादशार्णो मन्त्रो ऽयं सुनिरीश्वरसंज्ञकः छन्दो ऽनुष्टुप्देवता तु हनुमान्पवनात्मजः
1,74,108,haṃ bījaṃ vahnivanitā śaktiḥ proktā manīṣibhiḥ āñjaneyāya hṛdayaṃ śiraśca rudramūrtaye,हं बीजं वह्निवनिता शक्तिः प्रोक्ता मनीषिभिः आञ्जनेयाय हृदयं शिरश्च रुद्रमूर्तये
1,74,109,śikhāyāṃ vāyuputrāyāgnigarbhāya varmaṇi rāmadūtāya netraṃ syādbahyāstrāyāstramīritam,शिखायां वायुपुत्रायाग्निगर्भाय वर्मणि रामदूताय नेत्रं स्याद्बह्यास्त्रायास्त्रमीरितम्
1,74,110,tatpacāmīkaranibhaṃ bhīghnasaṃvihitāñjalim calatkuṇḍaladīptāsyaṃ padmakṣaṃ mārutiṃ smaret,तत्पचामीकरनिभं भीघ्नसंविहिताञ्जलिम् चलत्कुण्डलदीप्तास्यं पद्मक्षं मारुतिं स्मरेत्
1,74,111,dhyātvaivamayutaṃ japtvā daśāṃśaṃ juhuyāttilaiḥ vaiṣṇave pūjayetpīṭhe prāguddiṣṭena vartmanā,ध्यात्वैवमयुतं जप्त्वा दशांशं जुहुयात्तिलैः वैष्णवे पूजयेत्पीठे प्रागुद्दिष्टेन वर्त्मना
1,74,112,aṣṭottaraśataṃ nityaṃ naktabhojī jitendriyaḥ japitvā kṣudrarogebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ,अष्टोत्तरशतं नित्यं नक्तभोजी जितेन्द्रियः जपित्वा क्षुद्ररोगेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
1,74,113,mahāroganivṛttyai tu sahasraṃ pratyahaṃ japet rākṣasaughaṃ vinighnantaṃ kapiṃ dhyātvādhanāśanam,महारोगनिवृत्त्यै तु सहस्रं प्रत्यहं जपेत् राक्षसौघं विनिघ्नन्तं कपिं ध्यात्वाधनाशनम्
1,74,114,ayutaṃ prajapennityamacirājja yati dviṣam sugrīveṇa samaṃ rāmaṃ saṃdadhānaṃ kapiṃ smaran,अयुतं प्रजपेन्नित्यमचिराज्ज यति द्विषम् सुग्रीवेण समं रामं संदधानं कपिं स्मरन्
1,74,115,prajapedayutaṃ yastu saṃdhiṃ kuryāddvipadvayoḥ dhyātvā laṅkāṃ dahṝntaṃ tamayutaṃ prajapenmanum,प्रजपेदयुतं यस्तु संधिं कुर्याद्द्विपद्वयोः ध्यात्वा लङ्कां दहॄन्तं तमयुतं प्रजपेन्मनुम्
1,74,116,acirādeva śatrūṇāṃ grāmānsaṃpradahetsudhīḥ dhyātvā prayāṇasamaye hanumantaṃ japenmanum,अचिरादेव शत्रूणां ग्रामान्संप्रदहेत्सुधीः ध्यात्वा प्रयाणसमये हनुमन्तं जपेन्मनुम्
1,74,117,yo yāti so 'cirātsveṣṭaṃ sādhayitvā gṛhe vrajet hanumantaṃ sadā gehe yor'cayejjapatatparaḥ,यो याति सो ऽचिरात्स्वेष्टं साधयित्वा गृहे व्रजेत् हनुमन्तं सदा गेहे योर्ऽचयेज्जपतत्परः
1,74,118,ārogyaṃ ca śriyaṃ kāntiṃ labhate nirupadravam kānane vyāghracaurebhyo rakṣenmanurayaṃ smṛtaḥ,आरोग्यं च श्रियं कान्तिं लभते निरुपद्रवम् कानने व्याघ्रचौरेभ्यो रक्षेन्मनुरयं स्मृतः
1,74,119,prasvāpakāle śayyāyāṃ smarenmantramananyadhīḥ tasya duḥsvapnacaurādibhayaṃ naiva bhavetkvacit,प्रस्वापकाले शय्यायां स्मरेन्मन्त्रमनन्यधीः तस्य दुःस्वप्नचौरादिभयं नैव भवेत्क्वचित्
1,74,120,viyatseṃdurhanumate tato rudrātmakāya ca varmāstrānto mahāmantro dvādaśārṇo 'ṣṭasiddhikṛt,वियत्सेंदुर्हनुमते ततो रुद्रात्मकाय च वर्मास्त्रान्तो महामन्त्रो द्वादशार्णो ऽष्टसिद्धिकृत्
1,74,121,rāmacandro muniścāsya jagatī chanda īritam hanumāndevatāṃ bījamādyaṃ śaktirhumīritā,रामचन्द्रो मुनिश्चास्य जगती छन्द ईरितम् हनुमान्देवतां बीजमाद्यं शक्तिर्हुमीरिता
1,74,122,ṣaḍdīrghabhājā bījena ṣaḍaṅgāni samācaret mahāśailaṃ samutpāṭya dhāvantaṃ rāvaṇaṃ prati,षड्दीर्घभाजा बीजेन षडङ्गानि समाचरेत् महाशैलं समुत्पाट्य धावन्तं रावणं प्रति
1,74,123,lākṣāraktāruṇaṃ raudraṃ kālāntakayamopamam jvaladagnisamaṃ jaitraṃ sūryakoṭisamaprabham,लाक्षारक्तारुणं रौद्रं कालान्तकयमोपमम् ज्वलदग्निसमं जैत्रं सूर्यकोटिसमप्रभम्
1,74,124,aṅgadādyairmahāvīrairveṣṭitaṃ rudrarūpiṇam tiṣṭha tiṣṭha raṇe duṣṭa sṛjantaṃ ghoraniḥ svanam,अङ्गदाद्यैर्महावीरैर्वेष्टितं रुद्ररूपिणम् तिष्ठ तिष्ठ रणे दुष्ट सृजन्तं घोरनिः स्वनम्
1,74,125,śaivarūpiṇamabhyarcya dhyātvā lakṣa japenmanum daśāṃśaṃ juhuyādvīhīnpayodadhyājyamiśritān,शैवरूपिणमभ्यर्च्य ध्यात्वा लक्ष जपेन्मनुम् दशांशं जुहुयाद्वीहीन्पयोदध्याज्यमिश्रितान्
1,74,126,pūrvokte vaiṣṇave pīṭhe vimalādisamanvite mūrtiṃ saṃkalpya mūlena pūjā kāryā hanūmataḥ,पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते मूर्तिं संकल्प्य मूलेन पूजा कार्या हनूमतः
1,74,127,dhyānaikamātro 'pi nṛṇāṃ siddhireva na saṃśayaḥ athāsya sādhanaṃ vakṣye lokānāṃ hitakāmyayā,ध्यानैकमात्रो ऽपि नृणां सिद्धिरेव न संशयः अथास्य साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया
1,74,128,hanumatsādhanaṃ puṇyaṃ mahāpātakanāśanam etadguhyatamaṃ loke śīghrasiddhikaraṃ param,हनुमत्साधनं पुण्यं महापातकनाशनम् एतद्गुह्यतमं लोके शीघ्रसिद्धिकरं परम्
1,74,129,mantrī yasya prasādena trailokyavijayī bhavet prātaḥ snātvā nadītīre upaviśya kuśāsane,मन्त्री यस्य प्रसादेन त्रैलोक्यविजयी भवेत् प्रातः स्नात्वा नदीतीरे उपविश्य कुशासने
1,74,130,prāṇāyāmaṣaḍaṅge ca mūlena sakalaṃ caret puṣpāñjalyaṣṭakaṃ datvā dhyātvā rāmaṃ sasītakam,प्राणायामषडङ्गे च मूलेन सकलं चरेत् पुष्पाञ्जल्यष्टकं दत्वा ध्यात्वा रामं ससीतकम्
1,74,131,tāmrapātre tataḥ padmamaṣṭapatraṃ sakeśaram kucandanena ghṛṣṭena saṃlikhettacchalākayā,ताम्रपात्रे ततः पद्ममष्टपत्रं सकेशरम् कुचन्दनेन घृष्टेन संलिखेत्तच्छलाकया
1,74,132,karmikāyāṃ likhenmantraṃ tatrāvāhya kapīśvaram mūrtiṃ mūlena saṃkalpya dhyātvā pādyādikaṃ caret,कर्मिकायां लिखेन्मन्त्रं तत्रावाह्य कपीश्वरम् मूर्तिं मूलेन संकल्प्य ध्यात्वा पाद्यादिकं चरेत्
1,74,133,gandhapuṣpādikaṃ sarvaṃ nivedya mūlamantrataḥ kesareṣu ṣaḍaṅgāni daleṣu ca tator'cayet,गन्धपुष्पादिकं सर्वं निवेद्य मूलमन्त्रतः केसरेषु षडङ्गानि दलेषु च ततोर्ऽचयेत्
1,74,134,sugrīvaṃ lakṣmaṇaṃ caiva hyaṅgadaṃ nalanīlakau jāṃbavantaṃ ca kumudaṃ kesarīśaṃ daler'cayet,सुग्रीवं लक्ष्मणं चैव ह्यङ्गदं नलनीलकौ जांबवन्तं च कुमुदं केसरीशं दलेर्ऽचयेत्
1,74,135,dikpālāṃścāpi vajrādīnpūjayettadanantaram evaṃ siddhe manau mantrī sādhayetsveṣṭamātmani,दिक्पालांश्चापि वज्रादीन्पूजयेत्तदनन्तरम् एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेत्स्वेष्टमात्मनि
1,74,136,nadītīre kānane vā parvate vijane 'thavā sādhayetsādhaka śreṣṭho bhūmigrahaṇapūrvakam,नदीतीरे कानने वा पर्वते विजने ऽथवा साधयेत्साधक श्रेष्ठो भूमिग्रहणपूर्वकम्
1,74,137,jitāhāro jitaśvāso jitavākca jitendriyaḥ digbandha nādikaṃ kṛtvā nyāsadhyānādipūrvakam,जिताहारो जितश्वासो जितवाक्च जितेन्द्रियः दिग्बन्ध नादिकं कृत्वा न्यासध्यानादिपूर्वकम्
1,74,138,lakṣaṃ japenmantrarājaṃ pūjayitvā tu pūrvavat lakṣānti divasaṃ prāpya kuryyāñca pūjanaṃ mahat,लक्षं जपेन्मन्त्रराजं पूजयित्वा तु पूर्ववत् लक्षान्ति दिवसं प्राप्य कुर्य्याञ्च पूजनं महत्
1,74,139,ekāgramanasā samyagdhyātvā pavananandanam divārātrau japaṃ kuryādyāvatsaṃdarśanaṃ bhavet,एकाग्रमनसा सम्यग्ध्यात्वा पवननन्दनम् दिवारात्रौ जपं कुर्याद्यावत्संदर्शनं भवेत्
1,74,140,sudṛḍhaṃ sādhakaṃ matvā niśīthe pavanātmajaḥ suprasannastato bhūtvā prayāti sādhakāgrataḥ,सुदृढं साधकं मत्वा निशीथे पवनात्मजः सुप्रसन्नस्ततो भूत्वा प्रयाति साधकाग्रतः
1,74,141,yathepsitaṃ varaṃ datvā sādhakāya kapīśvaraḥ varaṃ labdhvā sādhakandro viharedātmanaḥ sukhaiḥ,यथेप्सितं वरं दत्वा साधकाय कपीश्वरः वरं लब्ध्वा साधकन्द्रो विहरेदात्मनः सुखैः
1,74,142,etaddhi sādhanaṃ puṇyaṃ lokānāṃ hitakāmyayā prakāśitaṃ rahasyaṃ vai devānāmapi durlabham,एतद्धि साधनं पुण्यं लोकानां हितकाम्यया प्रकाशितं रहस्यं वै देवानामपि दुर्लभम्
1,74,143,anyānapiprayogāṃśca sādhayedātmano hitān viyadinduyutaṃ paścānṅeṃtaṃ pavananandanam,अन्यानपिप्रयोगांश्च साधयेदात्मनो हितान् वियदिन्दुयुतं पश्चान्ङेंतं पवननन्दनम्
1,74,144,vahnipriyānto mantro 'yaṃ daśārṇaḥ sarvakāmadaḥ munyādikaṃ ca pūrvoktaṃ ṣaḍaṅgānyapi pūrvavat,वह्निप्रियान्तो मन्त्रो ऽयं दशार्णः सर्वकामदः मुन्यादिकं च पूर्वोक्तं षडङ्गान्यपि पूर्ववत्
1,74,145,dhyāyedraṇe hanūmantaṃ sūryakoṭisamaprabham dhāvantaṃ rāvaṇaṃ jetuṃ dṛṣṭvā satvaramutthitam,ध्यायेद्रणे हनूमन्तं सूर्यकोटिसमप्रभम् धावन्तं रावणं जेतुं दृष्ट्वा सत्वरमुत्थितम्
1,74,146,lakṣmaṇaṃ ca mahāvīraṃ patitaṃ raṇabhūtale guruṃ ca krodhamutpādya grahotuṃ guruparvatam,लक्ष्मणं च महावीरं पतितं रणभूतले गुरुं च क्रोधमुत्पाद्य ग्रहोतुं गुरुपर्वतम्
1,74,147,hāhākāraiḥ sadarpaiśca kaṃpayantaṃ jagattrayam ābrahmāṇḍaṃ samākhyāpya kṛtvā bhīmaṃ kalevaram,हाहाकारैः सदर्पैश्च कंपयन्तं जगत्त्रयम् आब्रह्माण्डं समाख्याप्य कृत्वा भीमं कलेवरम्
1,74,148,lakṣaṃ japeddaśāṃśena juhuyātpūrvavatsudhīḥ pūrvavatpūjanaṃ proktaṃ mantra syāsya vidhānataḥ,लक्षं जपेद्दशांशेन जुहुयात्पूर्ववत्सुधीः पूर्ववत्पूजनं प्रोक्तं मन्त्र स्यास्य विधानतः
1,74,149,evaṃ siddhe manau mantrī sādhayedātmano hitam asyāpi mantravaryasya rahasyaṃ sādhanaṃ tu vai,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेदात्मनो हितम् अस्यापि मन्त्रवर्यस्य रहस्यं साधनं तु वै
1,74,150,sugopyaṃ sarvatantreṣu na deyaṃ yasya kasyacit brāhme muhūrte cotthāya kṛtanityakriyaḥ śuciḥ,सुगोप्यं सर्वतन्त्रेषु न देयं यस्य कस्यचित् ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय कृतनित्यक्रियः शुचिः
1,74,151,gatvā nadīṃ taḥ snātvā tīrthamāvāhya cāṣṭadhā mūlamantraṃ tato japtvā siṃcedādityasaṃkhyayā,गत्वा नदीं तः स्नात्वा तीर्थमावाह्य चाष्टधा मूलमन्त्रं ततो जप्त्वा सिंचेदादित्यसंख्यया
1,74,152,evaṃ snānādikaṃ kṛtvā gaṅgātīre 'thavā punaḥ parvate vā vane vāpi bhūmigrahaṇapūrvakam,एवं स्नानादिकं कृत्वा गङ्गातीरे ऽथवा पुनः पर्वते वा वने वापि भूमिग्रहणपूर्वकम्
1,74,153,ādyavarṇaiḥ pūrakaṃ syātpañcavargaiśca kumbhakam recakaṃ ca punaryādyairevaṃ prāṇānniyanya ca,आद्यवर्णैः पूरकं स्यात्पञ्चवर्गैश्च कुम्भकम् रेचकं च पुनर्याद्यैरेवं प्राणान्नियन्य च
1,74,154,vidhāya bhūtaśuddhyādi pīṭhanyāsāvadhi punaḥ dhyātvā pūrvoktavidhinā saṃpūjya ca kapīśvaram,विधाय भूतशुद्ध्यादि पीठन्यासावधि पुनः ध्यात्वा पूर्वोक्तविधिना संपूज्य च कपीश्वरम्
1,74,155,tadagre prajapennityaṃ sādhako 'yutamādarāt saptame divase prāpte kuryāñca pūjanaṃ mahat,तदग्रे प्रजपेन्नित्यं साधको ऽयुतमादरात् सप्तमे दिवसे प्राप्ते कुर्याञ्च पूजनं महत्
1,74,156,ekāgramanasā mantrī divārātraṃ japenmanum mahābhayaṃ pradatvā tribhāgaśeṣāsu niścitam,एकाग्रमनसा मन्त्री दिवारात्रं जपेन्मनुम् महाभयं प्रदत्वा त्रिभागशेषासु निश्चितम्
1,74,157,yāminīṣu samāyāti niyataṃ pavanātmajaḥ yathepsitaṃ varaṃ dadyātsādhakāya kapīśvaraḥ,यामिनीषु समायाति नियतं पवनात्मजः यथेप्सितं वरं दद्यात्साधकाय कपीश्वरः
1,74,158,vidyāṃ vāpi dhanaṃ vāpi rājyaṃ vā śatrunigraham tatkṣaṇādeva cāpnoti satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ,विद्यां वापि धनं वापि राज्यं वा शत्रुनिग्रहम् तत्क्षणादेव चाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः
1,74,159,iha loke 'khilānkāmānbhuktvānte muktimāpnuyāt sadyācitaṃ vāyuyugmaṃ hanūmanteti coddharet,इह लोके ऽखिलान्कामान्भुक्त्वान्ते मुक्तिमाप्नुयात् सद्याचितं वायुयुग्मं हनूमन्तेति चोद्धरेत्
1,74,160,phalānte phakriyānetrayuktā ca kāmikā tataḥ dhaggante dhagitetyuktvā āyurāsva padaṃ tataḥ,फलान्ते फक्रियानेत्रयुक्ता च कामिका ततः धग्गन्ते धगितेत्युक्त्वा आयुरास्व पदं ततः
1,74,161,lohito garuḍo hetibāṇanetrākṣaro manuḥ munyādikaṃ tu pūrvoktaṃ plīharogaharo hariḥ,लोहितो गरुडो हेतिबाणनेत्राक्षरो मनुः मुन्यादिकं तु पूर्वोक्तं प्लीहरोगहरो हरिः
1,74,162,devatā ca samuddiṣṭā plīhayuktodare punaḥ nāgavallīdalaṃ sthāpyamuparyācchādayettataḥ,देवता च समुद्दिष्टा प्लीहयुक्तोदरे पुनः नागवल्लीदलं स्थाप्यमुपर्याच्छादयेत्ततः
1,74,163,vastraṃ caivāṣṭaguṇitaṃ tataḥ sādhakasattamaḥ śakalaṃ vaṃśajaṃ tasyopari muñcetkapiṃ smaret,वस्त्रं चैवाष्टगुणितं ततः साधकसत्तमः शकलं वंशजं तस्योपरि मुञ्चेत्कपिं स्मरेत्
1,74,164,āraṇyasāṇakotpanne vahnau yaṣṭiṃ pratāpayet badarībhūruhotthāṃ tāṃ mantreṇānena saptadhā,आरण्यसाणकोत्पन्ने वह्नौ यष्टिं प्रतापयेत् बदरीभूरुहोत्थां तां मन्त्रेणानेन सप्तधा
1,74,165,tayā saṃtāḍayedvaṃśaśakalaṃ jaṭharasthitam saptakṛtvaḥ plīharogo nāśamāyāti niścitam,तया संताडयेद्वंशशकलं जठरस्थितम् सप्तकृत्वः प्लीहरोगो नाशमायाति निश्चितम्
1,74,166,tāro namo bhagavate āñjaneyāya coñcaret amukasya śṛṅkhalāṃ troṭayadvitayamīrayet,तारो नमो भगवते आञ्जनेयाय चोञ्चरेत् अमुकस्य शृङ्खलां त्रोटयद्वितयमीरयेत्
1,74,167,bandhamokṣaṃ kuruyugaṃ svāhānto 'yaṃ manurmataḥ īśvaro 'sya muniśchando 'nuṣṭupca devatā punaḥ,बन्धमोक्षं कुरुयुगं स्वाहान्तो ऽयं मनुर्मतः ईश्वरो ऽस्य मुनिश्छन्दो ऽनुष्टुप्च देवता पुनः
1,74,168,śṛṅkhalāmocaraḥ śrīmānhanūmānpavanātmajaḥ haṃ bījaṃ ṭhadvayaṃ śaktirbandhamokṣe niyogatā,शृङ्खलामोचरः श्रीमान्हनूमान्पवनात्मजः हं बीजं ठद्वयं शक्तिर्बन्धमोक्षे नियोगता
1,74,169,ṣaḍdīrghavahriyuktena bījenāṅgāni kalpayet vāme śailaṃ vairibhidaṃ viśuddhaṃ ṭaṅkamanyataḥ,षड्दीर्घवह्रियुक्तेन बीजेनाङ्गानि कल्पयेत् वामे शैलं वैरिभिदं विशुद्धं टङ्कमन्यतः
1,74,170,dadhānaṃ svarṇavarṇaṃ ca dhyāyetkuṇḍalinaṃ harim evaṃ dhyātvā japellakṣadaśāṃśaṃ cūtapallavaiḥ,दधानं स्वर्णवर्णं च ध्यायेत्कुण्डलिनं हरिम् एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षदशांशं चूतपल्लवैः
1,74,171,juhuyātpūrvavatproktaṃ yajanaṃ vāsya sūribhiḥ mahākārāgṛhe prāpto hyayutaṃ prajapennaraḥ,जुहुयात्पूर्ववत्प्रोक्तं यजनं वास्य सूरिभिः महाकारागृहे प्राप्तो ह्ययुतं प्रजपेन्नरः
1,74,172,śīghraṃ kārāgṛhānmuktaḥ sukhī bhavati niścitam yantraṃ cāsya pravakṣyāmi bandhamokṣakaraṃ śubham,शीघ्रं कारागृहान्मुक्तः सुखी भवति निश्चितम् यन्त्रं चास्य प्रवक्ष्यामि बन्धमोक्षकरं शुभम्
1,74,173,aṣṭacchadāntaḥ ṣaṭkoṇaṃ sādhyanāmasamanvitam ṣaṭkoṇeṣu dhruvaṃ ṅeṃtamāñjaneyapadaṃ likhet,अष्टच्छदान्तः षट्कोणं साध्यनामसमन्वितम् षट्कोणेषु ध्रुवं ङेंतमाञ्जनेयपदं लिखेत्
1,74,174,aṣṭacchadeṣu vilikhetpraṇavo vātuvātviti gorocanākuṅkumena likhitvā yantramuttamam,अष्टच्छदेषु विलिखेत्प्रणवो वातुवात्विति गोरोचनाकुङ्कुमेन लिखित्वा यन्त्रमुत्तमम्
1,74,175,dhṛtvā mūrdhni japenmantramayutaṃ bandhamuktaye yantrametallikhitvā tu mṛttikopari mārjayet,धृत्वा मूर्ध्नि जपेन्मन्त्रमयुतं बन्धमुक्तये यन्त्रमेतल्लिखित्वा तु मृत्तिकोपरि मार्जयेत्
1,74,176,dakṣahastena mantrajñaḥ pratyahaṃ maṇḍalā vadhi evaṃ kṛte mahākārāgṛhānmantrī vimucyate,दक्षहस्तेन मन्त्रज्ञः प्रत्यहं मण्डला वधि एवं कृते महाकारागृहान्मन्त्री विमुच्यते
1,74,177,gaganaṃ jvalanaḥ sākṣī markaṭeti dvayaṃ tataḥ toyaṃ śaśeṣe makare parimuñcati muñcati,गगनं ज्वलनः साक्षी मर्कटेति द्वयं ततः तोयं शशेषे मकरे परिमुञ्चति मुञ्चति
1,74,178,tataḥ śṛṅkhalikāṃ ceti vedanetrākṣaro manuḥ imaṃ mantraṃ dakṣakare likhitvā vāmahastataḥ,ततः शृङ्खलिकां चेति वेदनेत्राक्षरो मनुः इमं मन्त्रं दक्षकरे लिखित्वा वामहस्ततः
1,74,179,dūrikṛtya japenmantramaṣṭottaraśataṃ budhaḥ trisaptāhātprabaddho 'sau mucyate nātra saṃśayaḥ,दूरिकृत्य जपेन्मन्त्रमष्टोत्तरशतं बुधः त्रिसप्ताहात्प्रबद्धो ऽसौ मुच्यते नात्र संशयः
1,74,180,munyādyarcādikaṃ sarvamasya pūrvavadācaret lakṣaṃ japo daśāṃśena śubhairdravyaiśca homayet,मुन्याद्यर्चादिकं सर्वमस्य पूर्ववदाचरेत् लक्षं जपो दशांशेन शुभैर्द्रव्यैश्च होमयेत्
1,74,181,pucchākāre suvastre ca lekhanyā kṣurakotthayā gandhāṣṭakairlikhedvūpaṃ kapirājasya sundaram,पुच्छाकारे सुवस्त्रे च लेखन्या क्षुरकोत्थया गन्धाष्टकैर्लिखेद्वूपं कपिराजस्य सुन्दरम्
1,74,182,tanmadhye 'ṣṭadaśārṇaṃ tu śatrunāmānvitaṃ likhet tena mantrābhijaptena śirobaddhvena bhūmipaḥ,तन्मध्ये ऽष्टदशार्णं तु शत्रुनामान्वितं लिखेत् तेन मन्त्राभिजप्तेन शिरोबद्ध्वेन भूमिपः
1,74,183,jayatyarigaṇaṃ sarvaṃ darśanādeva niścitam candrasūryo parāgādau pūrvoktaṃ lekhayeddhvaje,जयत्यरिगणं सर्वं दर्शनादेव निश्चितम् चन्द्रसूर्यो परागादौ पूर्वोक्तं लेखयेद्ध्वजे
1,74,184,dhvajamādāya mantrajñaḥ saṃsparśānmokṣaṇāvadhi mātṛkāṃ jāpayetpaścāddaśāṃśena ca homayet,ध्वजमादाय मन्त्रज्ञः संस्पर्शान्मोक्षणावधि मातृकां जापयेत्पश्चाद्दशांशेन च होमयेत्
1,74,185,tilaiḥ sarṣapasaṃmiśraiḥ saṃskṛte havyavāhane gaje dhvajaṃ samāropya gacchedyuddhvāya bhūpatiḥ,तिलैः सर्षपसंमिश्रैः संस्कृते हव्यवाहने गजे ध्वजं समारोप्य गच्छेद्युद्ध्वाय भूपतिः
1,74,186,gajasthaṃ taṃ dhvajaṃ dṛṣṭvā palāyante 'rayo dhruvam mahārakṣākaraṃ yantraṃ vakṣye samyagdhanūmataḥ,गजस्थं तं ध्वजं दृष्ट्वा पलायन्ते ऽरयो ध्रुवम् महारक्षाकरं यन्त्रं वक्ष्ये सम्यग्धनूमतः
1,74,187,likhedvasudalaṃ padmaṃ sādhyākhyāyutakarṇikam dale 'ṣṭakoṇamālikhya mālāmantreṇa veṣṭayet,लिखेद्वसुदलं पद्मं साध्याख्यायुतकर्णिकम् दले ऽष्टकोणमालिख्य मालामन्त्रेण वेष्टयेत्
1,74,188,tadbahir māyayāveṣṭya prāṇasthāpanamācaret likhitaṃ svarṇalekhanyā bhūrjapatre suśobhane,तद्बहिर् माययावेष्ट्य प्राणस्थापनमाचरेत् लिखितं स्वर्णलेखन्या भूर्जपत्रे सुशोभने
1,74,189,kāśmīrarocanābhyāṃ tu trilohena ca veṣṭitam sampātasādhitaṃ yantraṃ bhuje vā mūrdhni dhārayet,काश्मीररोचनाभ्यां तु त्रिलोहेन च वेष्टितम् सम्पातसाधितं यन्त्रं भुजे वा मूर्ध्नि धारयेत्
1,74,190,raṇe durodare vāde vyavahāre jayaṃ labhet grahairvighnairviṣaiḥ śastraiścaurairnaivābhibhūyate,रणे दुरोदरे वादे व्यवहारे जयं लभेत् ग्रहैर्विघ्नैर्विषैः शस्त्रैश्चौरैर्नैवाभिभूयते
1,74,191,sarvānro gānapākṛtya ciraṃ jīvecchataṃ samāḥ ṣaḍdīrghayuktaṃ gagana vahnyākhyaṃ tārasaṃpuṭam,सर्वान्रो गानपाकृत्य चिरं जीवेच्छतं समाः षड्दीर्घयुक्तं गगन वह्न्याख्यं तारसंपुटम्
1,74,192,aṣṭārṇo 'yaṃ mahāmantro mālāmantro 'tha kathyate praṇavo vajrakāyeti vajratuṇḍeti saṃpaṭhet,अष्टार्णो ऽयं महामन्त्रो मालामन्त्रो ऽथ कथ्यते प्रणवो वज्रकायेति वज्रतुण्डेति संपठेत्
1,74,193,kapilānte piṅgaleti urddhvakeśamahāpadam balaraktamukhānte tu taḍijjihva mahā tataḥ,कपिलान्ते पिङ्गलेति उर्द्ध्वकेशमहापदम् बलरक्तमुखान्ते तु तडिज्जिह्व महा ततः
1,74,194,raudradaṃṣṭrotkaṭaṃ paścātkahadvandvaṃ karāliti mahadṛḍhaprahāreṇa laṅkeśvaravadhāttataḥ,रौद्रदंष्ट्रोत्कटं पश्चात्कहद्वन्द्वं करालिति महदृढप्रहारेण लङ्केश्वरवधात्ततः
1,74,195,vāyurmahāsetupadaṃ bandhānte ca mahā punaḥ śailapravāha gaganecara ehyehi saṃvadet,वायुर्महासेतुपदं बन्धान्ते च महा पुनः शैलप्रवाह गगनेचर एह्येहि संवदेत्
1,74,196,bhagavanmahābalānte parākramapadaṃ vadet bhairavājñāpayaihyehi mahāraudrapadaṃ tataḥ,भगवन्महाबलान्ते पराक्रमपदं वदेत् भैरवाज्ञापयैह्येहि महारौद्रपदं ततः
1,74,197,dīrghapucchena varṇānte vadedveṣṭaya vairiṇam jaṃbhayadvayamābhāṣya varmāstrānto manurmataḥ,दीर्घपुच्छेन वर्णान्ते वदेद्वेष्टय वैरिणम् जंभयद्वयमाभाष्य वर्मास्त्रान्तो मनुर्मतः
1,74,198,mālāhvayo dvijaśreṣṭha śaranetradharākṣaraḥ mālāmantrāṣṭārṇayośca munyādyarcā tu pūrvavat,मालाह्वयो द्विजश्रेष्ठ शरनेत्रधराक्षरः मालामन्त्राष्टार्णयोश्च मुन्याद्यर्चा तु पूर्ववत्
1,74,199,japto yuddhe jayaṃ dadyādvyādhau vyādhivināśanaḥ evaṃ yo bhajate mantrī vāyuputraṃ kapīśvaram,जप्तो युद्धे जयं दद्याद्व्याधौ व्याधिविनाशनः एवं यो भजते मन्त्री वायुपुत्रं कपीश्वरम्
1,74,200,sarvānsa labhate kāmānde vairapi sudurlabhān dhanaṃ dhānyaṃ sutānpautrānsaubhāgyamatulaṃ yaśaḥ,सर्वान्स लभते कामान्दे वैरपि सुदुर्लभान् धनं धान्यं सुतान्पौत्रान्सौभाग्यमतुलं यशः
1,74,201,medhāṃ vidyāṃ prabhāṃ rājyaṃ vivāde vijayaṃ tathā vaśyādyāni ca karmāṇi saṃgare vijayaṃ tathā,मेधां विद्यां प्रभां राज्यं विवादे विजयं तथा वश्याद्यानि च कर्माणि संगरे विजयं तथा
1,74,202,upāsitoṃ'janāgarbhasaṃbhūtaḥ pradadātyalam,उपासितोंऽजनागर्भसंभूतः प्रददात्यलम्
1,75,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne sanatkumāravibhāge tṛtīyapāde hanumanmantrakathanaṃnāma catuḥsaptatitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca atha dīpavidhiṃ vakṣye sarahasyaṃ hanūmataḥ yasya vijñānamātreṇa siddho bhavati sādhakaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने सनत्कुमारविभागे तृतीयपादे हनुमन्मन्त्रकथनंनाम चतुःसप्ततितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथ दीपविधिं वक्ष्ये सरहस्यं हनूमतः यस्य विज्ञानमात्रेण सिद्धो भवति साधकः
1,75,2,dīpapātrapramāṇaṃ ca tailamānaṃ krameṇa tu dravyasya ca pramāṇaṃ vai tattu mānamanukramāt,दीपपात्रप्रमाणं च तैलमानं क्रमेण तु द्रव्यस्य च प्रमाणं वै तत्तु मानमनुक्रमात्
1,75,3,sthānabhedaṃ ca mantraṃ ca dīpadānamanuṃ pṛthak puṣpavāsitatailena sarvakāmapradaṃ matam,स्थानभेदं च मन्त्रं च दीपदानमनुं पृथक् पुष्पवासिततैलेन सर्वकामप्रदं मतम्
1,75,4,tilatailaṃ śriyaḥ prāptyai pathikāgamanaṃ prati atasītailamuddiṣṭaṃ vaśyakarmaṇi niścitam,तिलतैलं श्रियः प्राप्त्यै पथिकागमनं प्रति अतसीतैलमुद्दिष्टं वश्यकर्मणि निश्चितम्
1,75,5,sārṣāpaṃ roganāśāya kathitaṃ karmakovidaiḥ māraṇe rājikotthaṃ vā vibhītakasamudbhavam,सार्षापं रोगनाशाय कथितं कर्मकोविदैः मारणे राजिकोत्थं वा विभीतकसमुद्भवम्
1,75,6,uñcāṭane karajotthaṃ vidveṣe madhuvṛkṣajam alābhe sarvatailānāṃ tilajaṃ tailamuttamam,उञ्चाटने करजोत्थं विद्वेषे मधुवृक्षजम् अलाभे सर्वतैलानां तिलजं तैलमुत्तमम्
1,75,7,godhūmāśca tilā māṣā mudgā vai taṇḍulāḥ kramāt pañcadhānyamidaṃ proktaṃ nityadīpaṃ tu māruteḥ,गोधूमाश्च तिला माषा मुद्गा वै तण्डुलाः क्रमात् पञ्चधान्यमिदं प्रोक्तं नित्यदीपं तु मारुतेः
1,75,8,pañcadhānyasamudbhūtaṃ piṣṭamātraṃ suśobhanam sarvakāmapradaṃ proktaṃ sarvadā dīpadānake,पञ्चधान्यसमुद्भूतं पिष्टमात्रं सुशोभनम् सर्वकामप्रदं प्रोक्तं सर्वदा दीपदानके
1,75,9,vaśye taḍulapiṣṭotthaṃ māraṇe māṣapiṣṭajam uñcāṭane kṛṣṇatilapiṣṭajaṃ ca prakīrtitam,वश्ये तडुलपिष्टोत्थं मारणे माषपिष्टजम् उञ्चाटने कृष्णतिलपिष्टजं च प्रकीर्तितम्
1,75,10,pathikāgamane proktaṃ godhūmotthaṃ sataṇḍulam mohane tvāḍhakījāta vidveṣe ca kulatthajam,पथिकागमने प्रोक्तं गोधूमोत्थं सतण्डुलम् मोहने त्वाढकीजात विद्वेषे च कुलत्थजम्
1,75,11,saṃgrāme kevalā māṣāḥ proktā dīpasya pātrake saṃdhau tripiṣṭajaṃ lakṣmīhetoḥ kastūrikābhavam,संग्रामे केवला माषाः प्रोक्ता दीपस्य पात्रके संधौ त्रिपिष्टजं लक्ष्मीहेतोः कस्तूरिकाभवम्
1,75,12,elālavaṅgakarpūramṛganābhisamudbhavam kanyāprāptyai tathā rājavaṃśye sakhye tathaiva ca,एलालवङ्गकर्पूरमृगनाभिसमुद्भवम् कन्याप्राप्त्यै तथा राजवंश्ये सख्ये तथैव च
1,75,13,alābhe sarvavastūnāṃ pañcadhānyaṃ varaṃ smṛtam aṣṭamuṣṭirbhavetkiñcitkiñcidaṣṭau caḥ puṣkalam,अलाभे सर्ववस्तूनां पञ्चधान्यं वरं स्मृतम् अष्टमुष्टिर्भवेत्किञ्चित्किञ्चिदष्टौ चः पुष्कलम्
1,75,14,puṣkalānāṃ caturṇāṃ ca hyāḍhakaḥ parikīrtitaḥ caturāḍhako bhaveddroṇaḥ khārī droṇacatuṣṭayam,पुष्कलानां चतुर्णां च ह्याढकः परिकीर्तितः चतुराढको भवेद्द्रोणः खारी द्रोणचतुष्टयम्
1,75,15,khārīcatuṣṭaya prasthasaṃjñā ca parikīrtitā athavānyaprakāreṇa mānamatra nigadyate,खारीचतुष्टय प्रस्थसंज्ञा च परिकीर्तिता अथवान्यप्रकारेण मानमत्र निगद्यते
1,75,16,paladvayaṃ tu prasṛtaṃ dviguṇaṃ kuḍavaṃ matam caturbhiḥ kuḍavaiḥ prasthastaiścaturbhistathāḍhakaḥ,पलद्वयं तु प्रसृतं द्विगुणं कुडवं मतम् चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थस्तैश्चतुर्भिस्तथाढकः
1,75,17,caturāḍhako bhaveddroṇaḥṛ khārī droṇacatuṣṭayam krameṇaitena te jñeyāḥ pātre ṣaṭkarmasaṃbhave,चतुराढको भवेद्द्रोणःऋ खारी द्रोणचतुष्टयम् क्रमेणैतेन ते ज्ञेयाः पात्रे षट्कर्मसंभवे
1,75,18,pañca sapta nava tathā pramāṇāste yathākramam saugandhe naiva mānaṃ syāttadyathāruci saṃmatam,पञ्च सप्त नव तथा प्रमाणास्ते यथाक्रमम् सौगन्धे नैव मानं स्यात्तद्यथारुचि संमतम्
1,75,19,nityapātre tu tailānāṃ niyamo vārtikodbhavaḥ somavāre gṛhītvātaddhvānyaṃ toyaplutaṃ dharet,नित्यपात्रे तु तैलानां नियमो वार्तिकोद्भवः सोमवारे गृहीत्वातद्ध्वान्यं तोयप्लुतं धरेत्
1,75,20,paścātpramāṇato jñeyaṃ kumārīhastapeṣaṇam tatpiṣṭaṃ śuddhapātre tu nadītoyena piṇḍitam,पश्चात्प्रमाणतो ज्ञेयं कुमारीहस्तपेषणम् तत्पिष्टं शुद्धपात्रे तु नदीतोयेन पिण्डितम्
1,75,21,dīpapātraṃ tataḥ kuryācchuddhaḥ prayatamānasaḥ dīpapātre jvālyamāne māruteḥ kavacaṃ paṭhet,दीपपात्रं ततः कुर्याच्छुद्धः प्रयतमानसः दीपपात्रे ज्वाल्यमाने मारुतेः कवचं पठेत्
1,75,22,śuddhabhūmau samāsthāpya bhaume dīpaṃ pradāpayet mālāmanūnāṃ ye varṇāḥ sādhyanāmasamanvitāḥ,शुद्धभूमौ समास्थाप्य भौमे दीपं प्रदापयेत् मालामनूनां ये वर्णाः साध्यनामसमन्विताः
1,75,23,vartikāyāṃ prakarttavyāstantavastatpramāṇakāḥ tattriṃśāṃśena vā grāhyā gurukārye 'khilāḍhyatā,वर्तिकायां प्रकर्त्तव्यास्तन्तवस्तत्प्रमाणकाः तत्त्रिंशांशेन वा ग्राह्या गुरुकार्ये ऽखिलाढ्यता
1,75,24,kūṭatulyāḥ smṛtā nitye sāmānye 'tha viśeṣake rudrāḥ kūṭagaṇāḥ proktā na pātre niyamo mataḥ,कूटतुल्याः स्मृता नित्ये सामान्ये ऽथ विशेषके रुद्राः कूटगणाः प्रोक्ता न पात्रे नियमो मतः
1,75,25,ekaviṃśatisaṃkhyākāstantavo 'thādhvani smṛtāḥ raktasūtraṃ hanumato dīpadāne prakīrtitam,एकविंशतिसंख्याकास्तन्तवो ऽथाध्वनि स्मृताः रक्तसूत्रं हनुमतो दीपदाने प्रकीर्तितम्
1,75,26,kṛṣṇamuñcāṭane dveṣe 'ruṇaṃ māraṇakarmaṇi kūṭatulyapalaṃ tailaṃ gurukārye śivairguṇam,कृष्णमुञ्चाटने द्वेषे ऽरुणं मारणकर्मणि कूटतुल्यपलं तैलं गुरुकार्ये शिवैर्गुणम्
1,75,27,nitye pañcapalaṃ proktamathavā mānasī ruciḥ,नित्ये पञ्चपलं प्रोक्तमथवा मानसी रुचिः
1,75,28,hanumatpratimāyāstu sannidhau dīpadāpanam śivālaye 'thavā kuryānnityanaimittike sthale,हनुमत्प्रतिमायास्तु सन्निधौ दीपदापनम् शिवालये ऽथवा कुर्यान्नित्यनैमित्तिके स्थले
1,75,29,viśeṣo 'styatra yaḥ kaścinmārute rucyate mayā,विशेषो ऽस्त्यत्र यः कश्चिन्मारुते रुच्यते मया
1,75,30,pratimāgre pramodena grahabhūtagraheṣu ca catuṣpathe tathā proktaṃ ṣaṭsu dīpapradāpanam,प्रतिमाग्रे प्रमोदेन ग्रहभूतग्रहेषु च चतुष्पथे तथा प्रोक्तं षट्सु दीपप्रदापनम्
1,75,31,sannidhau sphaāṭike liṅge śālagrāmasya sannidhau nānābhogaśriyai proktaṃ dīpadānaṃ hanūmataḥ,सन्निधौ स्फआटिके लिङ्गे शालग्रामस्य सन्निधौ नानाभोगश्रियै प्रोक्तं दीपदानं हनूमतः
1,75,32,gaṇeśasannidhau vighnamahāsaṃkaṭanāśane viṣavyādhibhaye ghore hanumatsannidhau smṛtam,गणेशसन्निधौ विघ्नमहासंकटनाशने विषव्याधिभये घोरे हनुमत्सन्निधौ स्मृतम्
1,75,33,durgāyāḥ sannidhau proktaṃ saṃgrāme dīpadāpanam catuṣpathe vyādhinaṣṭau duṣṭadṛṣṭau tathaiva ca,दुर्गायाः सन्निधौ प्रोक्तं संग्रामे दीपदापनम् चतुष्पथे व्याधिनष्टौ दुष्टदृष्टौ तथैव च
1,75,34,rājadvāre bandhamuktau kārāgāre 'thavā matam aśvatthavaṭamūle tu sarvakāryaprasiddhaye,राजद्वारे बन्धमुक्तौ कारागारे ऽथवा मतम् अश्वत्थवटमूले तु सर्वकार्यप्रसिद्धये
1,75,35,vaśye bhaye vivāde ca veśmasaṃgrāmasaṃkaṭe dyūte dṛṣṭistaṃbhane ca vidveṣe māraṇe tathā,वश्ये भये विवादे च वेश्मसंग्रामसंकटे द्यूते दृष्टिस्तंभने च विद्वेषे मारणे तथा
1,75,36,mṛtakotthāpane caiva pratimācālane tathā viṣe vyādhau jvare bhūtagrahe krṛtyāvimocane,मृतकोत्थापने चैव प्रतिमाचालने तथा विषे व्याधौ ज्वरे भूतग्रहे क्रृत्याविमोचने
1,75,37,kṣatagranthau mahāraṇye durgevyāghne ca dantini krūrasattveṣu sarveṣu śaśvadūndhavimokṣaṇe,क्षतग्रन्थौ महारण्ये दुर्गेव्याघ्ने च दन्तिनि क्रूरसत्त्वेषु सर्वेषु शश्वदून्धविमोक्षणे
1,75,38,pathikāgamane caiva duḥsthāne rājamohane āgame nirgame caiva rājadvāre prakīrtitam,पथिकागमने चैव दुःस्थाने राजमोहने आगमे निर्गमे चैव राजद्वारे प्रकीर्तितम्
1,75,39,dīpadānaṃ hanumato nātra kāryā vicāraṇā,दीपदानं हनुमतो नात्र कार्या विचारणा
1,75,40,rudraikaviṃśapiṇḍāṃśca tridhā maṇḍalamānakam laghumānaṃ smṛtaṃ pañca sapta vā nava vā tathā,रुद्रैकविंशपिण्डांश्च त्रिधा मण्डलमानकम् लघुमानं स्मृतं पञ्च सप्त वा नव वा तथा
1,75,41,kṣīreṇa navanūtena dadhnā vā gomayena ca pratimākaraṇaṃ proktaṃ māruterdīpadāpane,क्षीरेण नवनूतेन दध्ना वा गोमयेन च प्रतिमाकरणं प्रोक्तं मारुतेर्दीपदापने
1,75,42,dakṣiṇābhimukhaṃ vīraṃ kṛtvā kesarivikramam,दक्षिणाभिमुखं वीरं कृत्वा केसरिविक्रमम्
1,75,43,ṛkṣavinyastapādaṃ ca kirīṭena virājitam likhedbhittau paṭe vāpi pīṭhe vā māruteḥ śubhe,ऋक्षविन्यस्तपादं च किरीटेन विराजितम् लिखेद्भित्तौ पटे वापि पीठे वा मारुतेः शुभे
1,75,44,mālāmantreṇa dātavyaṃ dīpadānaṃ hanūmataḥ nityadīpaḥ prakarttavyo dvādaśākṣaravidyayā,मालामन्त्रेण दातव्यं दीपदानं हनूमतः नित्यदीपः प्रकर्त्तव्यो द्वादशाक्षरविद्यया
1,75,45,viśeṣastatra yastaṃ vai dīpadāne 'vadhāraya ṣaṣṭyādau ca dvitīyādāvimaṃ dīpamitīrayet,विशेषस्तत्र यस्तं वै दीपदाने ऽवधारय षष्ट्यादौ च द्वितीयादाविमं दीपमितीरयेत्
1,75,46,gṛhāṇeti padaṃ paścāccheṣaṃ pūrvavaduñcaret kūṭādau nityadīpe ca mantraṃ sūryākṣaraṃ vadet,गृहाणेति पदं पश्चाच्छेषं पूर्ववदुञ्चरेत् कूटादौ नित्यदीपे च मन्त्रं सूर्याक्षरं वदेत्
1,75,47,tatra mālākhyamanunā tattatkāryeṣu kārayet gomayenopaliptāyāṃ bhūmau tadgatamānasaḥ,तत्र मालाख्यमनुना तत्तत्कार्येषु कारयेत् गोमयेनोपलिप्तायां भूमौ तद्गतमानसः
1,75,48,ṣaṭkoṇaṃ vasupatraṃ ca bhūmau rekhāsamanvitam kamalaṃ ca likhedbhadraṃ tatra dīpaṃ nidhāpayet,षट्कोणं वसुपत्रं च भूमौ रेखासमन्वितम् कमलं च लिखेद्भद्रं तत्र दीपं निधापयेत्
1,75,49,śaive vā vaiṣṇave pīṭhe pūjayedañjanāsutam kūṭaṣaṭkaṃ ca ṣaṭkoṇe antarāle paralikhet,शैवे वा वैष्णवे पीठे पूजयेदञ्जनासुतम् कूटषट्कं च षट्कोणे अन्तराले परलिखेत्
1,75,50,ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgāni bījayuktāni saṃlikhet saumyaṃ madhyagataṃ lekhyaṃ tatra saṃpūjya mārutim,षट्कोणेषु षडङ्गानि बीजयुक्तानि संलिखेत् सौम्यं मध्यगतं लेख्यं तत्र संपूज्य मारुतिम्
1,75,51,ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgāni nāmāni ca puroktavat vasupatre kramātpūjyā aṣṭāvete ca vānarāḥ,षट्कोणेषु षडङ्गानि नामानि च पुरोक्तवत् वसुपत्रे क्रमात्पूज्या अष्टावेते च वानराः
1,75,52,sugrīvāyāṅgadāyātha suṣeṇāya nalāya ca nīlāyātho jāṃbavate prahastāya tathaiva ca,सुग्रीवायाङ्गदायाथ सुषेणाय नलाय च नीलायाथो जांबवते प्रहस्ताय तथैव च
1,75,53,suveṣāya tataḥ paścādyajetṣaḍaṅgadevatāḥ ādāvañjanāputrāya tataśca rudramūrtaye,सुवेषाय ततः पश्चाद्यजेत्षडङ्गदेवताः आदावञ्जनापुत्राय ततश्च रुद्रमूर्तये
1,75,54,tato vāyusutāyātha jānakījīvanāya ca rāmadūtāya brahmāstranivāraṇāya tatparam,ततो वायुसुतायाथ जानकीजीवनाय च रामदूताय ब्रह्मास्त्रनिवारणाय तत्परम्
1,75,55,pañcopacāraiḥ saṃpūjya deśakālau ca kīrtet kuśodakaṃ samādāya dīpamantraṃ samuñcaret,पञ्चोपचारैः संपूज्य देशकालौ च कीर्तेत् कुशोदकं समादाय दीपमन्त्रं समुञ्चरेत्
1,75,56,uttagabhimukho japtvā sādhayetsādhakottamaḥ taṃ mantraṃ kūṭadhā japtvā jalaṃ bhūmau vinikṣipet,उत्तगभिमुखो जप्त्वा साधयेत्साधकोत्तमः तं मन्त्रं कूटधा जप्त्वा जलं भूमौ विनिक्षिपेत्
1,75,57,tataḥ karapuṭaṃ kṛtvā yathāśakti japenmanum anena dīpavaryeṇa udaṅmukhagatena vai,ततः करपुटं कृत्वा यथाशक्ति जपेन्मनुम् अनेन दीपवर्येण उदङ्मुखगतेन वै
1,75,58,tathā vidhehi hanumanyathā syurme manorathaāḥ trayodaśaivaṃ dravyāṇi gomayaṃ mṛttikā masī,तथा विधेहि हनुमन्यथा स्युर्मे मनोरथआः त्रयोदशैवं द्रव्याणि गोमयं मृत्तिका मसी
1,75,59,alaktaṃ daradaṃ raktacandanaṃ candanaṃ madhu kastūrikā dadhi kṣīraṃ navanītaṃ ghaṛtaṃ tathā,अलक्तं दरदं रक्तचन्दनं चन्दनं मधु कस्तूरिका दधि क्षीरं नवनीतं घऋतं तथा
1,75,60,gomayaṃ dvividhaṃ tatra proktaṃ gomahiṣībhavam paścādvinaṣṭadravyāptau māhiṣaṃ gomayaṃ smṛtam,गोमयं द्विविधं तत्र प्रोक्तं गोमहिषीभवम् पश्चाद्विनष्टद्रव्याप्तौ माहिषं गोमयं स्मृतम्
1,75,61,pathikāgamane dūrānmahādurgasya rakṣaṇe bālādirakṣaṇe caiva caurādibhayanāśane,पथिकागमने दूरान्महादुर्गस्य रक्षणे बालादिरक्षणे चैव चौरादिभयनाशने
1,75,62,strīvaśyādiṣu kāryeṣu śastaṃ gogomayaṃ mane bhūmispṛṣṭaṃ na tadgrāhyamantarikṣāñca bhājane,स्त्रीवश्यादिषु कार्येषु शस्तं गोगोमयं मने भूमिस्पृष्टं न तद्ग्राह्यमन्तरिक्षाञ्च भाजने
1,75,63,caturvidhā mṛttikā tu śvetā pītāruṇāsitā tatra gopīcandanaṃ tu haritālaṃ ca gaurikam,चतुर्विधा मृत्तिका तु श्वेता पीतारुणासिता तत्र गोपीचन्दनं तु हरितालं च गौरिकम्
1,75,64,maṣī lākṣārasodbhūtā sarvaṃ vānyatsphuṭaṃ matam kṛtvā gopīcadaṃnena caturasraṃ gṛhaṃ sudhīḥ,मषी लाक्षारसोद्भूता सर्वं वान्यत्स्फुटं मतम् कृत्वा गोपीचदंनेन चतुरस्रं गृहं सुधीः
1,75,65,tanmadhye māhiṣeṇātha kuryānmūrtiṃ hanūmataḥ bījaṃ krodhāñca tatpucchaṃ likhenmantrī samāhitaḥ,तन्मध्ये माहिषेणाथ कुर्यान्मूर्तिं हनूमतः बीजं क्रोधाञ्च तत्पुच्छं लिखेन्मन्त्री समाहितः
1,75,66,tailena snāpayenmūrtiṃ guḍena tilakaṃ caret śatapatrasamo dhūpaḥ śālaniryāsasaṃbhavaḥ,तैलेन स्नापयेन्मूर्तिं गुडेन तिलकं चरेत् शतपत्रसमो धूपः शालनिर्याससंभवः
1,75,67,kuryyāñca tailadīpaṃ tu vartipañcakasaṃyutam dadhyodanena naivedyaṃ dadyātsādhakasattamaḥ,कुर्य्याञ्च तैलदीपं तु वर्तिपञ्चकसंयुतम् दध्योदनेन नैवेद्यं दद्यात्साधकसत्तमः
1,75,68,vāratrayaṃ kaṇṭhadeśe saśeṣaviṣamuñcaran evaṃ kṛte tu naṣṭānāṃ mahiṣīṇāṃ gavāmapi,वारत्रयं कण्ठदेशे सशेषविषमुञ्चरन् एवं कृते तु नष्टानां महिषीणां गवामपि
1,75,69,dāsīdāsādikānāṃ ca naṣṭānāṃ prāptirīritā caurādiduṣṭasattvānāṃ sarpādīnāṃ bhaye punaḥ,दासीदासादिकानां च नष्टानां प्राप्तिरीरिता चौरादिदुष्टसत्त्वानां सर्पादीनां भये पुनः
1,75,70,tālena ca caturdvāraṃ gṛhaṃ kṛtvā suśobhanam pūrvadvāre gajaḥ sthāpyo dakṣiṇe mahiṣastathā,तालेन च चतुर्द्वारं गृहं कृत्वा सुशोभनम् पूर्वद्वारे गजः स्थाप्यो दक्षिणे महिषस्तथा
1,75,71,sarpastu paścime dvāre vyāghraścaivottare tathā evaṃ krameṇa khaḍgaṃ ca kṣurikādaṇḍamudgarān,सर्पस्तु पश्चिमे द्वारे व्याघ्रश्चैवोत्तरे तथा एवं क्रमेण खड्गं च क्षुरिकादण्डमुद्गरान्
1,75,72,vilikhya madhye mūrtiṃ ca mahiṣīgomayena vai kṛtvā ḍamaruhastāṃ ca cakitākṣīṃ prayatnataḥ,विलिख्य मध्ये मूर्तिं च महिषीगोमयेन वै कृत्वा डमरुहस्तां च चकिताक्षीं प्रयत्नतः
1,75,73,payasā snāpanaṃ raktacandanenānulepanam jātīpuṣpaistu saṃpūjya śuddhadhūpa prakalpayet,पयसा स्नापनं रक्तचन्दनेनानुलेपनम् जातीपुष्पैस्तु संपूज्य शुद्धधूप प्रकल्पयेत्
1,75,74,ghṛtena dīpaṃ dattvātha pāyasānnaṃ nivedayet gaganaṃ dīpikendvāḍhyāṃ śāstraṃ ca purato japet,घृतेन दीपं दत्त्वाथ पायसान्नं निवेदयेत् गगनं दीपिकेन्द्वाढ्यां शास्त्रं च पुरतो जपेत्
1,75,75,evaṃ saptadinaṃ kṛtvā mucyate mahato bhayāt anayorbhauṃmavāre tu kuryādāraṃbhamādarāt,एवं सप्तदिनं कृत्वा मुच्यते महतो भयात् अनयोर्भौंमवारे तु कुर्यादारंभमादरात्
1,75,76,śatrusenābhaye prāpte gairikeṇa tu maṇḍalam kṛtvā tadantare tālamīṣṭannamraṃ samālikhet,शत्रुसेनाभये प्राप्ते गैरिकेण तु मण्डलम् कृत्वा तदन्तरे तालमीष्टन्नम्रं समालिखेत्
1,75,77,tatrāvalaṃbamānāṃ ca pratimāṃ gomayena tu vāmahastena tālāgraṃ dakṣiṇe jñānamudrikā,तत्रावलंबमानां च प्रतिमां गोमयेन तु वामहस्तेन तालाग्रं दक्षिणे ज्ञानमुद्रिका
1,75,78,tālamūlātsvakāṣṭāyāṃ mārge hastamite gṛham caturasra vidhāyātha tanmadhye mūrtimālikhet,तालमूलात्स्वकाष्टायां मार्गे हस्तमिते गृहम् चतुरस्र विधायाथ तन्मध्ये मूर्तिमालिखेत्
1,75,79,dakṣiṇābhamukhīṃ rimyāṃ hṛdaye vihitāñjalim toyena snānagandhādi yathāsaṃbhavamarpayet,दक्षिणाभमुखीं रिम्यां हृदये विहिताञ्जलिम् तोयेन स्नानगन्धादि यथासंभवमर्पयेत्
1,75,80,kṛśārānnaṃ ca naivedyaṃ sājyaṃ tasyai nivedayet kilidvayaṃ japaṃ proktamevaṃ kuryāddine dine,कृशारान्नं च नैवेद्यं साज्यं तस्यै निवेदयेत् किलिद्वयं जपं प्रोक्तमेवं कुर्याद्दिने दिने
1,75,81,evaṃ kṛte bhavecchīghraṃ pathikānāṃ samāgamaḥ śyāmapāṣāṇakhaṇḍena likhitvā bhūpatergṛham,एवं कृते भवेच्छीघ्रं पथिकानां समागमः श्यामपाषाणखण्डेन लिखित्वा भूपतेर्गृहम्
1,75,82,prākāraṃ tu caturdvārayuktaṃ dvāreṣu tatra vai anyonyapuccha ridhitrayayuktāṃ hanūmataḥ,प्राकारं तु चतुर्द्वारयुक्तं द्वारेषु तत्र वै अन्योन्यपुच्छ रिधित्रययुक्तां हनूमतः
1,75,83,kuryānmūrtiṃ gomayena dhattūrakusumaiyajet jaṭāmāṃsībhavaṃ dhūpaṃ tailāktaghṛtadīpakam,कुर्यान्मूर्तिं गोमयेन धत्तूरकुसुमैयजेत् जटामांसीभवं धूपं तैलाक्तघृतदीपकम्
1,75,84,naivedyaṃ tilatailāktasakṣārā māṣaroṭikā dhyeyo dakṣiṇahastena roṭikāṃ bhakṣayanhariḥ,नैवेद्यं तिलतैलाक्तसक्षारा माषरोटिका ध्येयो दक्षिणहस्तेन रोटिकां भक्षयन्हरिः
1,75,85,vāmahastena pāṣāṇaistrāsayanparasainikān pnārayanbhrukuṭīṃ baddhvā bhīṣayanmathayansthitaḥ,वामहस्तेन पाषाणैस्त्रासयन्परसैनिकान् प्नारयन्भ्रुकुटीं बद्ध्वा भीषयन्मथयन्स्थितः
1,75,86,japeñca bhugbhugiti vai sahasraṃ dhyānatatparaḥ evaṃ kṛtavidhānena parasainyaṃ vināśayet,जपेञ्च भुग्भुगिति वै सहस्रं ध्यानतत्परः एवं कृतविधानेन परसैन्यं विनाशयेत्
1,75,87,rakṣā bhavati durgāṇāṃ satyaṃ satya na saṃśayaḥ prāyogā bahavastatra saṃkṣepādgaditā mayā,रक्षा भवति दुर्गाणां सत्यं सत्य न संशयः प्रायोगा बहवस्तत्र संक्षेपाद्गदिता मया
1,75,88,pratyahaṃ yo vidhānena dīpadānaṃ hanūmataḥ tasyāsādhyaṃ na vai kiñcidvidyate bhuvanatraye,प्रत्यहं यो विधानेन दीपदानं हनूमतः तस्यासाध्यं न वै किञ्चिद्विद्यते भुवनत्रये
1,75,89,na deyaṃ duṣṭahṛdaye duṣṭacintanabuddhaye avinītāya śiṣyāya piśunāya kadācana,न देयं दुष्टहृदये दुष्टचिन्तनबुद्धये अविनीताय शिष्याय पिशुनाय कदाचन
1,75,90,kṛtaghnāya na dātavyaṃ dātavyaṃ ca parīkṣite bahunā kimihoktena sarvaṃ dadyātkapīśvaraḥ,कृतघ्नाय न दातव्यं दातव्यं च परीक्षिते बहुना किमिहोक्तेन सर्वं दद्यात्कपीश्वरः
1,75,91,atha mantrāntaraṃ vakṣye tattvajñānapradāyakam tāro namo hanumate jāṭharatrayamīrayet,अथ मन्त्रान्तरं वक्ष्ये तत्त्वज्ञानप्रदायकम् तारो नमो हनुमते जाठरत्रयमीरयेत्
1,75,92,danakṣobhaṃ samābhāṣya saṃharadvayamīrayet ātmatattvaṃ tataḥ paścātprakāśayayugaṃ tataḥ,दनक्षोभं समाभाष्य संहरद्वयमीरयेत् आत्मतत्त्वं ततः पश्चात्प्रकाशययुगं ततः
1,75,93,varmāstravahnijāyāntaḥ sārddhūṣaḍviṃśadarṇavān vasiṣṭho 'sya muniśchando 'nuṣṭup ca devatāḥ punaḥ,वर्मास्त्रवह्निजायान्तः सार्द्धूषड्विंशदर्णवान् वसिष्ठो ऽस्य मुनिश्छन्दो ऽनुष्टुप् च देवताः पुनः
1,75,94,hanumānmunisaptartuvedāṣṭanigamaiḥ kramāt mantrārṇaiśca ṣaḍaṅgāni kṛtvā dhyāyetkapīśvaram,हनुमान्मुनिसप्तर्तुवेदाष्टनिगमैः क्रमात् मन्त्रार्णैश्च षडङ्गानि कृत्वा ध्यायेत्कपीश्वरम्
1,75,95,jānusthāvāmabāhuṃ ca jñānamudrāparaṃ hṛdi adhyātmacittamāsīnaṃ kadalīvanamadhyagam,जानुस्थावामबाहुं च ज्ञानमुद्रापरं हृदि अध्यात्मचित्तमासीनं कदलीवनमध्यगम्
1,75,96,bālārkakoṭipratimaṃ dhyāyejjñānapradaṃ harim dhyātvaivaṃ prajapellakṣaṃ daśāṃśaṃ juhuyāttilaiḥ,बालार्ककोटिप्रतिमं ध्यायेज्ज्ञानप्रदं हरिम् ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षं दशांशं जुहुयात्तिलैः
1,75,97,sājyaiḥ saṃpūjayetpīṭhe pūrvokte pūrvavatprabhum japto 'yaṃ madanakṣobhaṃ nāśayatyeva niścitam,साज्यैः संपूजयेत्पीठे पूर्वोक्ते पूर्ववत्प्रभुम् जप्तो ऽयं मदनक्षोभं नाशयत्येव निश्चितम्
1,75,98,tattvajñānamavāpnoti kapīndrasya prasādataḥ atha mantrātaraṃ vākṣye bhūtavidrāvaṇaṃ param,तत्त्वज्ञानमवाप्नोति कपीन्द्रस्य प्रसादतः अथ मन्त्रातरं वाक्ष्ये भूतविद्रावणं परम्
1,75,99,tāraḥ kāśīṅkukṣiparavarāhaścāñjanāpadam pavano vanaputrānte āveśidvayamīrayet,तारः काशीङ्कुक्षिपरवराहश्चाञ्जनापदम् पवनो वनपुत्रान्ते आवेशिद्वयमीरयेत्
1,75,100,tāraḥ śrīhanumatyaścādastraracabhujākṣaraḥ brahmā muniḥ syādgāyatrī chando 'tra devatā punaḥ,तारः श्रीहनुमत्यश्चादस्त्ररचभुजाक्षरः ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छन्दो ऽत्र देवता पुनः
1,75,101,hanumānkamalā bījaṃ phaṭ śaktiḥ parikīrtitaḥ ṣaḍdīrghāḍhyena bījena ṣaḍaṅgāni samācaret,हनुमान्कमला बीजं फट् शक्तिः परिकीर्तितः षड्दीर्घाढ्येन बीजेन षडङ्गानि समाचरेत्
1,75,102,āñjaneya pāṭalāsyaṃ svarṇādrisamavigraham pārijātadrumūlasthaṃ cintayetsādhakottamaḥ,आञ्जनेय पाटलास्यं स्वर्णाद्रिसमविग्रहम् पारिजातद्रुमूलस्थं चिन्तयेत्साधकोत्तमः
1,75,103,evaṃ dhyātvā japellakṣaṃ daśāṃśaṃ juhuyāttilaiḥ trimadhvaktairyañjatpīṭhe pūrvoktepūrvavatsudhīḥ,एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं दशांशं जुहुयात्तिलैः त्रिमध्वक्तैर्यञ्जत्पीठे पूर्वोक्तेपूर्ववत्सुधीः
1,75,104,anena manunā mantrī grahagrastaṃ pramārjayet ākrandaṃstaṃ vimucyātha grahaḥ śīghraṃ palāyate,अनेन मनुना मन्त्री ग्रहग्रस्तं प्रमार्जयेत् आक्रन्दंस्तं विमुच्याथ ग्रहः शीघ्रं पलायते
1,75,105,manavo 'mī sadāgopyā na prakāśyā yatastataḥ parīkṣitāya śiṣyāya deyā vā nijasūnave,मनवो ऽमी सदागोप्या न प्रकाश्या यतस्ततः परीक्षिताय शिष्याय देया वा निजसूनवे
1,75,106,hanumadbhajanāsaktaḥ kārtavīryārjunaṃ sudhīḥ viśeṣataḥ samārādhya yathoktaṃ phalamāpnuyāt,हनुमद्भजनासक्तः कार्तवीर्यार्जुनं सुधीः विशेषतः समाराध्य यथोक्तं फलमाप्नुयात्
1,76,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde dīpavidhinirūpaṇaṃ nāma pañcasaptatitamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca kārtavīryataprabhṛtayo nṛpā bahuvidhā bhuvi jāyante 'tha pralīyante svasvakarmānusārataḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे दीपविधिनिरूपणं नाम पञ्चसप्ततितमो ऽध्यायः नारद उवाच कार्तवीर्यतप्रभृतयो नृपा बहुविधा भुवि जायन्ते ऽथ प्रलीयन्ते स्वस्वकर्मानुसारतः
1,76,2,tatkathaṃ rājavaryo 'sau lokesevyatvamāgataḥ samullaṅghya nṛpānanyānetanme nuda saṃśayam,तत्कथं राजवर्यो ऽसौ लोकेसेव्यत्वमागतः समुल्लङ्घ्य नृपानन्यानेतन्मे नुद संशयम्
1,76,3,sanatkumāra uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi saṃdehavinivṛttaye yathā sevyatvamāpannaḥ kārtavīryārjuno bhuvi,सनत्कुमार उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि संदेहविनिवृत्तये यथा सेव्यत्वमापन्नः कार्तवीर्यार्जुनो भुवि
1,76,4,yaḥ sudarśanacakrasyāvatāraḥ pṛthivītale dattātreyaṃ samārādhya labdhavāṃsteja uttamam,यः सुदर्शनचक्रस्यावतारः पृथिवीतले दत्तात्रेयं समाराध्य लब्धवांस्तेज उत्तमम्
1,76,5,tasya kṣitīśvaredrasya smaraṇādeva nārada śatrūñjayati saṃgrāme naṣṭaṃ prāpnoti satvaram,तस्य क्षितीश्वरेद्रस्य स्मरणादेव नारद शत्रूञ्जयति संग्रामे नष्टं प्राप्नोति सत्वरम्
1,76,6,tenāsya mantrapūjādi sarvatantreṣu gopitam tubhyaṃ prakāśayiṣye 'haṃ sarvasiddhipradāyakam,तेनास्य मन्त्रपूजादि सर्वतन्त्रेषु गोपितम् तुभ्यं प्रकाशयिष्ये ऽहं सर्वसिद्धिप्रदायकम्
1,76,7,vahnitārayutā raudrī lakṣmīragnīnduśāntiyuk vedhādharenduśāntyāḍhyo nidrayāśāgni binduyuk,वह्नितारयुता रौद्री लक्ष्मीरग्नीन्दुशान्तियुक् वेधाधरेन्दुशान्त्याढ्यो निद्रयाशाग्नि बिन्दुयुक्
1,76,8,pāśo māyāṅkuśaṃ padmāvarmāstre kārtavīpadam rephovā dyāsano 'nanto vahnijau karṇasaṃsthitau,पाशो मायाङ्कुशं पद्मावर्मास्त्रे कार्तवीपदम् रेफोवा द्यासनो ऽनन्तो वह्निजौ कर्णसंस्थितौ
1,76,9,meṣaḥ sadīrghaḥ pavano manurukto hṛdantimaḥ ūnarviśativarṇo 'yaṃ tārādirnakhavarṇakaḥ,मेषः सदीर्घः पवनो मनुरुक्तो हृदन्तिमः ऊनर्विशतिवर्णो ऽयं तारादिर्नखवर्णकः
1,76,10,dattātreyo muniścāsyacchando 'nuṣṭubudāhṛtam kārtavīryārjuno devo bījaśaktirdhruvaśca hṛt,दत्तात्रेयो मुनिश्चास्यच्छन्दो ऽनुष्टुबुदाहृतम् कार्तवीर्यार्जुनो देवो बीजशक्तिर्ध्रुवश्च हृत्
1,76,11,śeṣāḍhyabījayugmena hṛdayaṃ vinyasedadhaḥ śāntiyuktacaturthena kāmādyena śirāḥeṃ'gakam,शेषाढ्यबीजयुग्मेन हृदयं विन्यसेदधः शान्तियुक्तचतुर्थेन कामाद्येन शिराःएंऽगकम्
1,76,12,indvāḍhyaṃ vāmakarṇādyamāyayorvīśayuktayā śikhāmaṅkuśapadmābhyāṃ savāgbhyāṃ varma vinyaset,इन्द्वाढ्यं वामकर्णाद्यमाययोर्वीशयुक्तया शिखामङ्कुशपद्माभ्यां सवाग्भ्यां वर्म विन्यसेत्
1,76,13,varmāstrābhyāmastramuktaṃ śeṣārṇairvyāpakaṃ punaḥ hṛdaye jaṭhare nābhau jaṭhare guhyadeśataḥ,वर्मास्त्राभ्यामस्त्रमुक्तं शेषार्णैर्व्यापकं पुनः हृदये जठरे नाभौ जठरे गुह्यदेशतः
1,76,14,dakṣapāde vāmapāde sakthni jānuni jaṅghayoḥ vinyasedbījadaśakaṃ praṇavadvayamadhyagam,दक्षपादे वामपादे सक्थ्नि जानुनि जङ्घयोः विन्यसेद्बीजदशकं प्रणवद्वयमध्यगम्
1,76,15,tārādyānatha śeṣārṇānmastake ca lalāṭake bhruvoḥ śrutyostathaivākṣṇornasi vaktre galeṃ'sake,ताराद्यानथ शेषार्णान्मस्तके च ललाटके भ्रुवोः श्रुत्योस्तथैवाक्ष्णोर्नसि वक्त्रे गलेंऽसके
1,76,16,sarvamantreṇa sarvāṅge kṛtvā vyāpakamādṛtaḥ sarveṣṭasiddhaye dhyāyetkārtavīryaṃ janeśvaram,सर्वमन्त्रेण सर्वाङ्गे कृत्वा व्यापकमादृतः सर्वेष्टसिद्धये ध्यायेत्कार्तवीर्यं जनेश्वरम्
1,76,17,udyadrarkasahasrābhaṃ sarvabhūpativanditam dorbhiḥ pañcāśatā dakṣairbāṇānvāmairdhanūṃṣi ca,उद्यद्रर्कसहस्राभं सर्वभूपतिवन्दितम् दोर्भिः पञ्चाशता दक्षैर्बाणान्वामैर्धनूंषि च
1,76,18,dadhataṃ svarṇamālāḍhyaṃ raktavastrasamāvṛtam cakrāvatāraṃ śrīviṣṇordhyāyedarjunabhūpatim,दधतं स्वर्णमालाढ्यं रक्तवस्त्रसमावृतम् चक्रावतारं श्रीविष्णोर्ध्यायेदर्जुनभूपतिम्
1,76,19,lakṣamekaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyāttilaiḥ sataṇḍulaiḥ pāyasena viṣṇupīṭhe yajattutam,लक्षमेकं जपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयात्तिलैः सतण्डुलैः पायसेन विष्णुपीठे यजत्तुतम्
1,76,20,ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgāni tato dikṣu vivikṣu ca cauramadavibhañjanaṃ mārīmadavibhañjanam,षट्कोणेषु षडङ्गानि ततो दिक्षु विविक्षु च चौरमदविभञ्जनं मारीमदविभञ्जनम्
1,76,21,arimadavibhañjanaṃ daityamadavibhañjanam duṣṭanāśaṃ duḥkhanāśaṃ duritāpadvināśakam,अरिमदविभञ्जनं दैत्यमदविभञ्जनम् दुष्टनाशं दुःखनाशं दुरितापद्विनाशकम्
1,76,22,dikṣvaṣṭaśaktayaḥ pūjyāḥ prācyādiṣvasitaprabhāḥ kṣemaṅkarī vaśyakarī śrīkarī ca yaśaskarī,दिक्ष्वष्टशक्तयः पूज्याः प्राच्यादिष्वसितप्रभाः क्षेमङ्करी वश्यकरी श्रीकरी च यशस्करी
1,76,23,āyuḥ karī tathā prajñākarī vidyākarī punaḥ dhanakaryaṣṭamī paścāllokeśā astrasaṃyutāḥ,आयुः करी तथा प्रज्ञाकरी विद्याकरी पुनः धनकर्यष्टमी पश्चाल्लोकेशा अस्त्रसंयुताः
1,76,24,evaṃ saṃsādhito mantraḥ prayogārhaḥ prajāyate kārtavīryārjunasyātha pūjāyantramihocyate,एवं संसाधितो मन्त्रः प्रयोगार्हः प्रजायते कार्तवीर्यार्जुनस्याथ पूजायन्त्रमिहोच्यते
1,76,25,svabījānaṅgadhruvavākkarṇikaṃ digdalaṃ likhet tārādivarmāntadalaṃ śeṣavarṇadalāntaram,स्वबीजानङ्गध्रुववाक्कर्णिकं दिग्दलं लिखेत् तारादिवर्मान्तदलं शेषवर्णदलान्तरम्
1,76,26,ūṣmāntyasvarakiñjalkaṃ śeṣārṇaiḥ pariveṣṭitam koṇālaṅkṛtabhūtārṇabhūgṛhaṃ yantramīśituḥ,ऊष्मान्त्यस्वरकिञ्जल्कं शेषार्णैः परिवेष्टितम् कोणालङ्कृतभूतार्णभूगृहं यन्त्रमीशितुः
1,76,27,śuddhabhūmāvaṣṭagandhairlikhitvā yantramādarāt tatra kuṃbhaṃ pratiṣṭhāpya tatrāvāhyārcayennṛpam,शुद्धभूमावष्टगन्धैर्लिखित्वा यन्त्रमादरात् तत्र कुंभं प्रतिष्ठाप्य तत्रावाह्यार्चयेन्नृपम्
1,76,28,spṛṣṭvā kuṃbhaṃ japenmantraṃ sahasraṃ vijitendriyaḥ abhiṣiṃ cettadaṃbhobhiḥ priyaṃ sarveṣṭasiddhaye,स्पृष्ट्वा कुंभं जपेन्मन्त्रं सहस्रं विजितेन्द्रियः अभिषिं चेत्तदंभोभिः प्रियं सर्वेष्टसिद्धये
1,76,29,putrānyaśo roganāśamāyuḥ svajanarañjanam vāksiddhiṃ sudṛśaḥ kumbhābhiṣikto labhate naraḥ,पुत्रान्यशो रोगनाशमायुः स्वजनरञ्जनम् वाक्सिद्धिं सुदृशः कुम्भाभिषिक्तो लभते नरः
1,76,30,śatrūpadrava āpanne grāme vā puṭabhedane saṃsthāpaṃyedidaṃ yantraṃ śatrubhītinivṛttaye,शत्रूपद्रव आपन्ने ग्रामे वा पुटभेदने संस्थापंयेदिदं यन्त्रं शत्रुभीतिनिवृत्तये
1,76,31,sarṣapāriṣṭalaśunakārpāsairmāryate ripuḥ dhattūraiḥ stabhyate nimbairdveṣyate vaśyateṃ'bujaiḥ,सर्षपारिष्टलशुनकार्पासैर्मार्यते रिपुः धत्तूरैः स्तभ्यते निम्बैर्द्वेष्यते वश्यतेंऽबुजैः
1,76,32,uñcāṭane vibhītasya samidbhiḥ khadirasya ca kaṭutailamahiṣyājyairhemadravyāñjanaṃ smṛtam,उञ्चाटने विभीतस्य समिद्भिः खदिरस्य च कटुतैलमहिष्याज्यैर्हेमद्रव्याञ्जनं स्मृतम्
1,76,33,yavairhute śriyaḥ prāptistilairājyairaghakṣayaḥ tilataṇḍulasiddhārthajālairvaśyo nṛpo bhavet,यवैर्हुते श्रियः प्राप्तिस्तिलैराज्यैरघक्षयः तिलतण्डुलसिद्धार्थजालैर्वश्यो नृपो भवेत्
1,76,34,apāmārgārkadūrvāṇāṃ homo lakṣmīprado 'ghanut strīvaśyakṛtpriyaṅgūṇāṃ murāṇāṃ bhūtaśāntidaḥ,अपामार्गार्कदूर्वाणां होमो लक्ष्मीप्रदो ऽघनुत् स्त्रीवश्यकृत्प्रियङ्गूणां मुराणां भूतशान्तिदः
1,76,35,aśvatthoduṃbaraplakṣavaṭabilvasamudbhavāḥ samidho labhate hutvā putrānāyurddhanaṃ sukham,अश्वत्थोदुंबरप्लक्षवटबिल्वसमुद्भवाः समिधो लभते हुत्वा पुत्रानायुर्द्धनं सुखम्
1,76,36,nirmokahemasiddhārthalavaṇaiścauranāśanam rocanāgomayaistaṃbho bhūprāptiḥ śālibhirhutaiḥ,निर्मोकहेमसिद्धार्थलवणैश्चौरनाशनम् रोचनागोमयैस्तंभो भूप्राप्तिः शालिभिर्हुतैः
1,76,37,homasaṃkhyā tu sarvatra sahasrādayutāvadhi prakalpanīyā mantrajñaiḥ kāryyagauravalāghavāt,होमसंख्या तु सर्वत्र सहस्रादयुतावधि प्रकल्पनीया मन्त्रज्ञैः कार्य्यगौरवलाघवात्
1,76,38,kārtavīryyasya mantrāṇāmucyate lakṣaṇaṃ budhāḥ kārtavīryārjunaṃ ṅeṃtaṃ sarvamantreṣu yojayet,कार्तवीर्य्यस्य मन्त्राणामुच्यते लक्षणं बुधाः कार्तवीर्यार्जुनं ङेंतं सर्वमन्त्रेषु योजयेत्
1,76,39,svabījādyo daśārṇo 'sau anye navaśivākṣarāḥ ādyabījadvayenāsau dvitīyo mantra īritaḥ,स्वबीजाद्यो दशार्णो ऽसौ अन्ये नवशिवाक्षराः आद्यबीजद्वयेनासौ द्वितीयो मन्त्र ईरितः
1,76,40,svakāmābhyāṃ tṛtīyo 'sau svabhrūbhyāṃ tu caturthakaḥ svapāśābhyāṃ pañcamo 'sau ṣaṣṭaḥ svena ca māyayā,स्वकामाभ्यां तृतीयो ऽसौ स्वभ्रूभ्यां तु चतुर्थकः स्वपाशाभ्यां पञ्चमो ऽसौ षष्टः स्वेन च मायया
1,76,41,svāṅkuśābhyāṃ saptamaḥ syātsvaramābhyāmathāṣṭamaḥ svavāgbhavābhyāṃ navamo varmāstrābhyāmathāntimaḥ,स्वाङ्कुशाभ्यां सप्तमः स्यात्स्वरमाभ्यामथाष्टमः स्ववाग्भवाभ्यां नवमो वर्मास्त्राभ्यामथान्तिमः
1,76,42,dvitīyādinavānteṣu bījayoḥ syādvyatikramaḥ mantre tu daśame varṇā navavarmāstramadhyagāḥ,द्वितीयादिनवान्तेषु बीजयोः स्याद्व्यतिक्रमः मन्त्रे तु दशमे वर्णा नववर्मास्त्रमध्यगाः
1,76,43,eteṣu mantravaryeṣu svānukūlaṃ manuṃ bhajet eṣāmādye virāṭchado 'nyeṣu triṣṭubudāhṛtam,एतेषु मन्त्रवर्येषु स्वानुकूलं मनुं भजेत् एषामाद्ये विराट्छदो ऽन्येषु त्रिष्टुबुदाहृतम्
1,76,44,daśa mantrā ime proktā yadā syuḥ praṇavādikāḥ tadādimaḥ śivārṇaḥ syādanye tu dvādaśākṣarāḥ,दश मन्त्रा इमे प्रोक्ता यदा स्युः प्रणवादिकाः तदादिमः शिवार्णः स्यादन्ये तु द्वादशाक्षराः
1,76,45,triṣṭupūchandastathādye syādanyeṣu jagatī matā evaṃ viṃśatimantrāṇāṃ yajanaṃ pūrvavanmatama,त्रिष्टुपूछन्दस्तथाद्ये स्यादन्येषु जगती मता एवं विंशतिमन्त्राणां यजनं पूर्ववन्मतम
1,76,46,dīrghāḍhyamūlabījena kuryādeṣāṃ ṣaḍaṅgakam tāro hṛtkārtavīryārjunāya varmāstraṭhadvayam,दीर्घाढ्यमूलबीजेन कुर्यादेषां षडङ्गकम् तारो हृत्कार्तवीर्यार्जुनाय वर्मास्त्रठद्वयम्
1,76,47,caturdaśārṇo mantro 'yamasyejyā pūrvavanmatā bhūnetrasamanetrākṣivarṇerasyāṅgapañcakam,चतुर्दशार्णो मन्त्रो ऽयमस्येज्या पूर्ववन्मता भूनेत्रसमनेत्राक्षिवर्णेरस्याङ्गपञ्चकम्
1,76,48,tāro hṛdbhagavān ṅeṃtaḥ kārtavīryārjunastathā varmāstrāgnipriyāmantraḥ prokto hyaṣṭādaśārṇakaḥ,तारो हृद्भगवान् ङेंतः कार्तवीर्यार्जुनस्तथा वर्मास्त्राग्निप्रियामन्त्रः प्रोक्तो ह्यष्टादशार्णकः
1,76,49,trivedasaptayugmākṣivarṇaiḥ pañcāṅgakaṃ manoḥ namo bhagavate śrīti kārtavīryārjunāya ca,त्रिवेदसप्तयुग्माक्षिवर्णैः पञ्चाङ्गकं मनोः नमो भगवते श्रीति कार्तवीर्यार्जुनाय च
1,76,50,sarvaduṣṭāntakāyeti tapobalaparākramaḥ paripālitasaptānte dvīpāya sarvarāpadam,सर्वदुष्टान्तकायेति तपोबलपराक्रमः परिपालितसप्तान्ते द्वीपाय सर्वरापदम्
1,76,51,janyacūḍā maṇānte ye mahāśaktimate tataḥ sahasradahanaprānte varmāstrānto mahāmanuḥ,जन्यचूडा मणान्ते ये महाशक्तिमते ततः सहस्रदहनप्रान्ते वर्मास्त्रान्तो महामनुः
1,76,52,triṣaṣṭivarṇavānproktaḥ smaramātsarvavighnahṛt rājanyakravartī ca vīraḥ śūrastṛtīyakaḥ,त्रिषष्टिवर्णवान्प्रोक्तः स्मरमात्सर्वविघ्नहृत् राजन्यक्रवर्ती च वीरः शूरस्तृतीयकः
1,76,53,māhiṣmatīpatiḥ paścāñcaturthaḥ samudīritaḥ revāṃbuparitṛptaśca kāṇo hastaprabādhitaḥ,माहिष्मतीपतिः पश्चाञ्चतुर्थः समुदीरितः रेवांबुपरितृप्तश्च काणो हस्तप्रबाधितः
1,76,54,daśāsyeti ca ṣaḍbhiḥ syātpadairṅetaiḥ ṣaḍaṅgakam siṃcyamānaṃ yuvatibhiḥ krīḍantaṃ narmadājale,दशास्येति च षड्भिः स्यात्पदैर्ङेतैः षडङ्गकम् सिंच्यमानं युवतिभिः क्रीडन्तं नर्मदाजले
1,76,55,hastairjalaudhaṃ rundhantaṃ dhyāyenmattaṃ nṛpottamam evaṃ dhyātvāyutaṃ mantraṃ pajedanyattu pūrvavat,हस्तैर्जलौधं रुन्धन्तं ध्यायेन्मत्तं नृपोत्तमम् एवं ध्यात्वायुतं मन्त्रं पजेदन्यत्तु पूर्ववत्
1,76,56,pūrvaṃ tu prajapellakṣaṃ pūjāyogaśca pūrvavat kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān,पूर्वं तु प्रजपेल्लक्षं पूजायोगश्च पूर्ववत् कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान्
1,76,57,tasya saṃsmaraṇādeva hṛtaṃ naṣṭaṃ ca saṃvadet labhyate mantravaryo 'yaṃ dvātriṃśadvarṇasaṃyutaḥ,तस्य संस्मरणादेव हृतं नष्टं च संवदेत् लभ्यते मन्त्रवर्यो ऽयं द्वात्रिंशद्वर्णसंयुतः
1,76,58,pādaiḥ sarveṇa pañcāṅgaṃ dhyānapūjādi pūrvavat kārtavīryāya śabdānte vidmahe padamuñcaret,पादैः सर्वेण पञ्चाङ्गं ध्यानपूजादि पूर्ववत् कार्तवीर्याय शब्दान्ते विद्महे पदमुञ्चरेत्
1,76,59,mahāvīryāya varṇānte dhīmahīti padaṃ vadet tannor'junaḥ pravarṇānte codayātpadamīrayet,महावीर्याय वर्णान्ते धीमहीति पदं वदेत् तन्नोर्ऽजुनः प्रवर्णान्ते चोदयात्पदमीरयेत्
1,76,60,gāyatryeṣārjuna syoktā prayogādau japettu tām anuṣṭubhaṃ manuṃ rātrau japatāṃ caurasaṃcayāḥ,गायत्र्येषार्जुन स्योक्ता प्रयोगादौ जपेत्तु ताम् अनुष्टुभं मनुं रात्रौ जपतां चौरसंचयाः
1,76,61,palāyante gṛhāddūraṃ tarpaṇāddhravanādapi atho dīpavidhiṃ vakṣye kārtavīryapriyaṅkaram,पलायन्ते गृहाद्दूरं तर्पणाद्ध्रवनादपि अथो दीपविधिं वक्ष्ये कार्तवीर्यप्रियङ्करम्
1,76,62,vaiśākhe śrāvaṇe mārge kārtikāśvinapauṣataḥ māghaphālgunayormāsordīpāraṃbhaṃ samācaret,वैशाखे श्रावणे मार्गे कार्तिकाश्विनपौषतः माघफाल्गुनयोर्मासोर्दीपारंभं समाचरेत्
1,76,63,tithau riktāvihīnāyāṃ vāre śanikujau vinā hastottarāśviraudreyapuṣyavaiṣṇavavāyubhe,तिथौ रिक्ताविहीनायां वारे शनिकुजौ विना हस्तोत्तराश्विरौद्रेयपुष्यवैष्णववायुभे
1,76,64,dvidaivate ca rohiṇyāṃ dīpāraṃbho hitāvahaḥ carame ca vyatīpāte dhṛtau vṛddhau sukarmaṇi,द्विदैवते च रोहिण्यां दीपारंभो हितावहः चरमे च व्यतीपाते धृतौ वृद्धौ सुकर्मणि
1,76,65,prītau harṣaṃ ca saubhāgye śobhanāyuṣmatorapi karaṇe viṣṭirahite grahaṇe 'rddhodayādiṣu,प्रीतौ हर्षं च सौभाग्ये शोभनायुष्मतोरपि करणे विष्टिरहिते ग्रहणे ऽर्द्धोदयादिषु
1,76,66,yogeṣu rātrau pūrvāhne dīpāraṃbhaghaḥ kṛtaḥ śubhaḥ kārtike śuklasaptamyāṃ niśīthe 'tīva śobhanaḥ,योगेषु रात्रौ पूर्वाह्ने दीपारंभघः कृतः शुभः कार्तिके शुक्लसप्तम्यां निशीथे ऽतीव शोभनः
1,76,67,yadi tatra ravervāraḥ śravaṇaṃ bhaṃ ca durlabham atyāvaśyakakāryeṣu māsādīnāṃ na śodhanam,यदि तत्र रवेर्वारः श्रवणं भं च दुर्लभम् अत्यावश्यककार्येषु मासादीनां न शोधनम्
1,76,68,ādye hyupoṣya niyato brahmacārī sapītakaiḥ prātaḥ snātvā śuddhabhūmau liptāyāṃ gomayodakaiḥ,आद्ये ह्युपोष्य नियतो ब्रह्मचारी सपीतकैः प्रातः स्नात्वा शुद्धभूमौ लिप्तायां गोमयोदकैः
1,76,69,prāṇānāyamya saṃkalpya nyāsānpūrvoditāṃścaret ṣaṭkoṇaṃ racayedbhūmau raktacandanataṇḍulaiḥ,प्राणानायम्य संकल्प्य न्यासान्पूर्वोदितांश्चरेत् षट्कोणं रचयेद्भूमौ रक्तचन्दनतण्डुलैः
1,76,70,ataḥ smaraṃ samālikhya ṣaṭkoṇeṣu samālikhet navārṇairveṣṭayettañca trikoṇaṃ tadbahiḥ punaḥ,अतः स्मरं समालिख्य षट्कोणेषु समालिखेत् नवार्णैर्वेष्टयेत्तञ्च त्रिकोणं तद्बहिः पुनः
1,76,71,evaṃ vilikhite yantre nidadhyāddīpabhājanam svarṇajaṃ rajatotthaṃ vā tāmrajaṃ tadabhāvataḥ,एवं विलिखिते यन्त्रे निदध्याद्दीपभाजनम् स्वर्णजं रजतोत्थं वा ताम्रजं तदभावतः
1,76,72,kāṃsyapātraṃ mṛṇmayaṃ ca kaniṣṭhaṃ lohajaṃ mṛtau śāntaye mudgacūrṇotthaṃ saṃdhau godhūmacūrṇajam,कांस्यपात्रं मृण्मयं च कनिष्ठं लोहजं मृतौ शान्तये मुद्गचूर्णोत्थं संधौ गोधूमचूर्णजम्
1,76,73,ājye palasahasre tu pātraṃ śatapalaṃ smṛtam ājye 'yutapale pātraṃ palapañcaśatā smṛtam,आज्ये पलसहस्रे तु पात्रं शतपलं स्मृतम् आज्ये ऽयुतपले पात्रं पलपञ्चशता स्मृतम्
1,76,74,pañcasaptatisaṃkhye tu pātraṃ ṣaṣṭipalaṃ smṛtam trisāhasrī ghṛtapale śarkarāpalabhājanam,पञ्चसप्ततिसंख्ये तु पात्रं षष्टिपलं स्मृतम् त्रिसाहस्री घृतपले शर्करापलभाजनम्
1,76,75,dvisāhakhtryāṃ dviśatamitaṃ ca bhājanamiṣyate śate 'kṣicarasaṃśyātamevamanyatra kalpayet,द्विसाहख्त्र्यां द्विशतमितं च भाजनमिष्यते शते ऽक्षिचरसंश्यातमेवमन्यत्र कल्पयेत्
1,76,76,nityadīpe vahnipalaṃ pātramājyaṃ palaṃ smṛtam evaṃ pātraṃ pratiṣṭhāpya vartīḥ sūtrotthitāḥ kṣipet,नित्यदीपे वह्निपलं पात्रमाज्यं पलं स्मृतम् एवं पात्रं प्रतिष्ठाप्य वर्तीः सूत्रोत्थिताः क्षिपेत्
1,76,77,ekā tisro 'thavā pañcasaptādyā viṣamā api tithimānādāsahasraṃ tantusaṃkhyā vinirmitā,एका तिस्रो ऽथवा पञ्चसप्ताद्या विषमा अपि तिथिमानादासहस्रं तन्तुसंख्या विनिर्मिता
1,76,78,goghṛtaṃ prakṣipettatra śuddhavastraviśodhitam sahasrapalasaṃkhyādidaśāṃśaṃ kāryagauravāt,गोघृतं प्रक्षिपेत्तत्र शुद्धवस्त्रविशोधितम् सहस्रपलसंख्यादिदशांशं कार्यगौरवात्
1,76,79,suvarṇādikṛtāṃ ramyāṃ śalākāṃ ṣoḍaśāṅgulām tadarddhāṃ vā tadarddhāṃ vā sūkṣmāgrāṃ sthūlamūlikām,सुवर्णादिकृतां रम्यां शलाकां षोडशाङ्गुलाम् तदर्द्धां वा तदर्द्धां वा सूक्ष्माग्रां स्थूलमूलिकाम्
1,76,80,vimuñceddakṣiṇe pātramadhye cāgre kṛtāgrikām pātradakṣiṇadigdeśe muktvāṃ gulacatuṣṭayam,विमुञ्चेद्दक्षिणे पात्रमध्ये चाग्रे कृताग्रिकाम् पात्रदक्षिणदिग्देशे मुक्त्वां गुलचतुष्टयम्
1,76,81,adhogrāṃ dakṣiṇādhārāṃ nikhanecchurikāṃ śubhām dīpaṃ prajvālayettatra gaṇeśasmṛtipūrvakam,अधोग्रां दक्षिणाधारां निखनेच्छुरिकां शुभाम् दीपं प्रज्वालयेत्तत्र गणेशस्मृतिपूर्वकम्
1,76,82,dīpātpūrvatra digbhāge sarvatobhadramaṇḍale taṇḍulāṣṭadale vāpi vidhivatsthāpayeddhūṭam,दीपात्पूर्वत्र दिग्भागे सर्वतोभद्रमण्डले तण्डुलाष्टदले वापि विधिवत्स्थापयेद्धूटम्
1,76,83,tatrāvāhya nṛpādhīśaṃ pūjayetpūrvavatsudhīḥ jalākṣatānsamādāya dīpaṃ saṃkalpayettataḥ,तत्रावाह्य नृपाधीशं पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः जलाक्षतान्समादाय दीपं संकल्पयेत्ततः
1,76,84,dīpasaṃkalpamantro 'yaṃ kathyate dvīṣubhūmitaḥ praṇavaḥ pāśamāye ca śikhā kārtākṣarāṇi ca,दीपसंकल्पमन्त्रो ऽयं कथ्यते द्वीषुभूमितः प्रणवः पाशमाये च शिखा कार्ताक्षराणि च
1,76,85,vīryārjunāya māhiṣmatīnāthāya sahasra ca bāhave iti varṇānte sahasrapadamuccaret,वीर्यार्जुनाय माहिष्मतीनाथाय सहस्र च बाहवे इति वर्णान्ते सहस्रपदमुच्चरेत्
1,76,86,kratudīkṣitahastāya dattātreyapriyāya ca ātreyāyānusūyānte garbharatnāya tatparam,क्रतुदीक्षितहस्ताय दत्तात्रेयप्रियाय च आत्रेयायानुसूयान्ते गर्भरत्नाय तत्परम्
1,76,87,namo grīvāmakarṇendusthitau pāśa imaṃ tataḥ dīpaṃ gṛhāṇa amukaṃ rakṣa rakṣa padaṃ punaḥ,नमो ग्रीवामकर्णेन्दुस्थितौ पाश इमं ततः दीपं गृहाण अमुकं रक्ष रक्ष पदं पुनः
1,76,88,duṣṭānnāśayayugmaṃ syāttathā pātaya ghātaya śatrūn jahidvayaṃ māyā tāraḥ svaṃ bījamātmabhūḥ,दुष्टान्नाशययुग्मं स्यात्तथा पातय घातय शत्रून् जहिद्वयं माया तारः स्वं बीजमात्मभूः
1,76,89,vahnīpriyā anenātha dīpavaryeṇa paścimā bhimukhenāmukaṃ rakṣa amukānte varaprada,वह्नीप्रिया अनेनाथ दीपवर्येण पश्चिमा भिमुखेनामुकं रक्ष अमुकान्ते वरप्रद
1,76,90,māyākāśadvayaṃ vāmanetracandrayutaṃ śivā vedādikāmacāmuṇḍāḥ svāhā tu pūsabindukau,मायाकाशद्वयं वामनेत्रचन्द्रयुतं शिवा वेदादिकामचामुण्डाः स्वाहा तु पूसबिन्दुकौ
1,76,91,praṇavo 'gnipriyā mantro netrabāṇādharākṣaraḥ dattātreyo munirmālāmantrasya parikīrtitaḥ,प्रणवो ऽग्निप्रिया मन्त्रो नेत्रबाणाधराक्षरः दत्तात्रेयो मुनिर्मालामन्त्रस्य परिकीर्तितः
1,76,92,chando 'mitaṃ kārtavīryurjuno devo 'khilāptikṛt cāmuṇḍayā ṣaḍaṅgāni caretṣaḍdīrghayuktayā,छन्दो ऽमितं कार्तवीर्युर्जुनो देवो ऽखिलाप्तिकृत् चामुण्डया षडङ्गानि चरेत्षड्दीर्घयुक्तया
1,76,93,dhyātvā devaṃ tato mantraṃ paṭhitvānte kṣipejjajalam govindāḍhyo halī seṃduścāmuṇḍābījamīritam,ध्यात्वा देवं ततो मन्त्रं पठित्वान्ते क्षिपेज्जजलम् गोविन्दाढ्यो हली सेंदुश्चामुण्डाबीजमीरितम्
1,76,94,tato navākṣaraṃ mantraṃ sahasraṃ tatpuro japet tāro 'nanto binduyukto māyāsvaṃ vāmanetrayuk,ततो नवाक्षरं मन्त्रं सहस्रं तत्पुरो जपेत् तारो ऽनन्तो बिन्दुयुक्तो मायास्वं वामनेत्रयुक्
1,76,95,kūrmāgnī śāntibindvāḍhyau vahni jāyāṅkuśaṃ dhruvam ṛṣiḥ pūrvoditonuṣṭupchando 'nyatpūrvavatpunaḥ,कूर्माग्नी शान्तिबिन्द्वाढ्यौ वह्नि जायाङ्कुशं ध्रुवम् ऋषिः पूर्वोदितोनुष्टुप्छन्दो ऽन्यत्पूर्ववत्पुनः
1,76,96,sahasraṃ mantrarājaṃ ca japitvā kavacaṃ paṭhet evaṃ dīpapradānasya kartāpnotyakhile 'psitam,सहस्रं मन्त्रराजं च जपित्वा कवचं पठेत् एवं दीपप्रदानस्य कर्ताप्नोत्यखिले ऽप्सितम्
1,76,97,dīpaprabodhakāle tu varjayedaśubhāṃ giram viprasya darśanaṃ tatra śubhadaṃ parikīrtitam,दीपप्रबोधकाले तु वर्जयेदशुभां गिरम् विप्रस्य दर्शनं तत्र शुभदं परिकीर्तितम्
1,76,98,śūdrāṇāṃ pradhyamaṃ proktaṃ mlecchasya vadhabandhanam ākhvotvordarśanaṃ duṣṭaṃ gavāśvasya sukhāvaham,शूद्राणां प्रध्यमं प्रोक्तं म्लेच्छस्य वधबन्धनम् आख्वोत्वोर्दर्शनं दुष्टं गवाश्वस्य सुखावहम्
1,76,99,dīpajvālā samā siddhyai vakrā niśavidhāyinī śabdā bhayadā karturujjvalā sukhadā matā,दीपज्वाला समा सिद्ध्यै वक्रा निशविधायिनी शब्दा भयदा कर्तुरुज्ज्वला सुखदा मता
1,76,100,kṛṣṇā śatrubhayotpattye vamantī paśunāśinī kṛte dīpe yadā pātraṃ bhagnaṃ dṛśyate daivataḥ,कृष्णा शत्रुभयोत्पत्त्ये वमन्ती पशुनाशिनी कृते दीपे यदा पात्रं भग्नं दृश्यते दैवतः
1,76,101,pakṣādarvāktadā gacchedyajamāno yamālayam vartyataraṃ yadā kuryātkāryaṃ siddhyedvilaṃbataḥ,पक्षादर्वाक्तदा गच्छेद्यजमानो यमालयम् वर्त्यतरं यदा कुर्यात्कार्यं सिद्ध्येद्विलंबतः
1,76,102,netrahīno bhavetkartā tasmindīpāntare kṛte aśucisparśane vyādhirdīpanāśe tu caurabhīḥ,नेत्रहीनो भवेत्कर्ता तस्मिन्दीपान्तरे कृते अशुचिस्पर्शने व्याधिर्दीपनाशे तु चौरभीः
1,76,103,śvamārjārākhusaṃsparśe bhavedbhūpatito bhayam pātrāraṃbhe vasupalaiḥ kṛto dīpo 'khileṣṭadaḥ,श्वमार्जाराखुसंस्पर्शे भवेद्भूपतितो भयम् पात्रारंभे वसुपलैः कृतो दीपो ऽखिलेष्टदः
1,76,104,tasmāddīpaḥ prayatnena rakṣaṇīyoṃ'tarāyataḥ āsamāpteḥ prakurvīta brahmacaryaṃ ca bhūśayaḥ,तस्माद्दीपः प्रयत्नेन रक्षणीयोंऽतरायतः आसमाप्तेः प्रकुर्वीत ब्रह्मचर्यं च भूशयः
1,76,105,strīśūdrapatitādīnāṃ saṃbhāṣāmapi varjayet japetsahasraṃ pratyekaṃ mantrarājaṃ navākṣaram,स्त्रीशूद्रपतितादीनां संभाषामपि वर्जयेत् जपेत्सहस्रं प्रत्येकं मन्त्रराजं नवाक्षरम्
1,76,106,stotrapāṭhaṃ pratidinaṃ niśīthinyāṃ viśeṣataḥ ekapādena dīpāgre sthitvā yo mantranāyakam,स्तोत्रपाठं प्रतिदिनं निशीथिन्यां विशेषतः एकपादेन दीपाग्रे स्थित्वा यो मन्त्रनायकम्
1,76,107,sahasraṃ prajapedvātrau so 'bhīṣṭaṃ kṣipramāpnuyāt samāpya śobhanadine saṃbhojya dvijasattamān,सहस्रं प्रजपेद्वात्रौ सो ऽभीष्टं क्षिप्रमाप्नुयात् समाप्य शोभनदिने संभोज्य द्विजसत्तमान्
1,76,108,kuṃbhodakena kartāramabhiṣiñcanmanuṃ japet kartā tu dakṣiṇāṃ dadyātpuṣkalāṃ toṣahetave,कुंभोदकेन कर्तारमभिषिञ्चन्मनुं जपेत् कर्ता तु दक्षिणां दद्यात्पुष्कलां तोषहेतवे
1,76,109,gurau tuṣṭe dadātīṣṭaṃ kṛtavīryasuto nṛpaḥ gurvājñayā svayaṃ kuryādyadi vā kāraye dguruḥ,गुरौ तुष्टे ददातीष्टं कृतवीर्यसुतो नृपः गुर्वाज्ञया स्वयं कुर्याद्यदि वा कारये द्गुरुः
1,76,110,dattvā dhanādikaṃ tasmai dīpadānāya nārada gurvājñāmantarā kuryādyo dīpaṃ sveṣṭasiddhaye,दत्त्वा धनादिकं तस्मै दीपदानाय नारद गुर्वाज्ञामन्तरा कुर्याद्यो दीपं स्वेष्टसिद्धये
1,76,111,siddhirna jāyate tasya hānireva pade pade uttamaṃ goghṛtaṃ proktaṃ madhyamaṃ mahaṣībhavam,सिद्धिर्न जायते तस्य हानिरेव पदे पदे उत्तमं गोघृतं प्रोक्तं मध्यमं महषीभवम्
1,76,112,tilatailaṃ tu tādṛk syātkanīyo 'jādijaṃ ghṛtam āsyaroge sugandhena dadyāttailena dīpakam,तिलतैलं तु तादृक् स्यात्कनीयो ऽजादिजं घृतम् आस्यरोगे सुगन्धेन दद्यात्तैलेन दीपकम्
1,76,113,siddhvārthasaṃbhavenātha dviṣatāṃ nāśanāya ca sahasreṇa palairdīpe vihite ca na dṛśyate,सिद्ध्वार्थसंभवेनाथ द्विषतां नाशनाय च सहस्रेण पलैर्दीपे विहिते च न दृश्यते
1,76,114,kāryasiddhastadā kuryātrrivāraṃ dīpajaṃ vidhim tadā sudurlabhamapi kāryyaṃ siddhvyenna saṃśayaḥ,कार्यसिद्धस्तदा कुर्यात्र्रिवारं दीपजं विधिम् तदा सुदुर्लभमपि कार्य्यं सिद्ध्व्येन्न संशयः
1,76,115,dīpapriyaḥ kārtavīryo mārtaṇḍo nativallabhaḥ stutiproyo mahāviṣṇurgaṇeśa staparṇapriyaḥ,दीपप्रियः कार्तवीर्यो मार्तण्डो नतिवल्लभः स्तुतिप्रोयो महाविष्णुर्गणेश स्तपर्णप्रियः
1,76,116,durgārcanapriyā nūnamabhiṣekapriyaḥ śivaḥ tasmātteṣāṃ pratoṣāya vidadhyāttattadādarāt,दुर्गार्चनप्रिया नूनमभिषेकप्रियः शिवः तस्मात्तेषां प्रतोषाय विदध्यात्तत्तदादरात्
1,77,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde kārtavīryamāhātmyamantradīpakathanaṃ nāma ṣaṭsaptatitamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca sādhu sādhu mahāprājña sarva tantraviśārada tvayā mahyaṃ samākhyātaṃ vidhānaṃ tantragopitam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे कार्तवीर्यमाहात्म्यमन्त्रदीपकथनं नाम षट्सप्ततितमो ऽध्यायः नारद उवाच साधु साधु महाप्राज्ञ सर्व तन्त्रविशारद त्वया मह्यं समाख्यातं विधानं तन्त्रगोपितम्
1,77,2,adhunā tu mahābhāga kīrtavīryahanūmatoḥ kavace śrotumicchāmi tadvadasvakṛpānidhe,अधुना तु महाभाग कीर्तवीर्यहनूमतोः कवचे श्रोतुमिच्छामि तद्वदस्वकृपानिधे
1,77,3,sanatkumāra uvāca śṛṇu viprendra vakṣyāmi kavacaṃ paramādbhutam kārtavīryasya yenāsau prasannaḥ kāryasiddhikṛt,सनत्कुमार उवाच शृणु विप्रेन्द्र वक्ष्यामि कवचं परमाद्भुतम् कार्तवीर्यस्य येनासौ प्रसन्नः कार्यसिद्धिकृत्
1,77,4,sahasrādityasaṃkāśe nānāratnasamujjvaṃle bhāsvaddhvajapatākāḍhye turagāyutabhūṣite,सहस्रादित्यसंकाशे नानारत्नसमुज्ज्वंले भास्वद्ध्वजपताकाढ्ये तुरगायुतभूषिते
1,77,5,mahāsaṃvartakāṃbhodhibhīmarāvavirāviṇi samuddhṛtamahāchattravitānitaviyatpathe,महासंवर्तकांभोधिभीमरावविराविणि समुद्धृतमहाछत्त्रवितानितवियत्पथे
1,77,6,mahārathavare dīptanānāyudhavirājite susthitaṃ vipulodāraṃ sahasrabhujamaṇḍitam,महारथवरे दीप्तनानायुधविराजिते सुस्थितं विपुलोदारं सहस्रभुजमण्डितम्
1,77,7,vāmairuddaṇḍakodaṇḍāndadhānamaparaiḥ śarān kirīṭahāramukuṭakeyūravalayāṅgadaiḥ,वामैरुद्दण्डकोदण्डान्दधानमपरैः शरान् किरीटहारमुकुटकेयूरवलयाङ्गदैः
1,77,8,mudrikodarabandhādyairmāaiñjīnūpurakādibhiḥ bhūṣitaṃ vividhākalpairbhāsvaraiḥ sumahādhanaiḥ,मुद्रिकोदरबन्धाद्यैर्माऐञ्जीनूपुरकादिभिः भूषितं विविधाकल्पैर्भास्वरैः सुमहाधनैः
1,77,9,ābaddhakavacaṃ vīraṃ suprasannānanāṃbujam dhanurjyā siṃhanādena kaṃpayantaṃ jagattrayam,आबद्धकवचं वीरं सुप्रसन्नाननांबुजम् धनुर्ज्या सिंहनादेन कंपयन्तं जगत्त्रयम्
1,77,10,sarvaśatrukṣayakaraṃ sarvavyādhivināśanam sarvasaṃpatpradātāraṃ vijayaśrīniṣevitam,सर्वशत्रुक्षयकरं सर्वव्याधिविनाशनम् सर्वसंपत्प्रदातारं विजयश्रीनिषेवितम्
1,77,11,sarvasaubhāgyadaṃ bhadraṃ bhaktābhayavidhāyinam divyamālyānulepāḍhyaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam,सर्वसौभाग्यदं भद्रं भक्ताभयविधायिनम् दिव्यमाल्यानुलेपाढ्यं सर्वलक्षणसंयुतम्
1,77,12,rathanāgāśvapādātavṛndamadhyagamīśvaram varadaṃ cakravartīnaṃ sarvalokaikapālakam,रथनागाश्वपादातवृन्दमध्यगमीश्वरम् वरदं चक्रवर्तीनं सर्वलोकैकपालकम्
1,77,13,samānoditasāhasradivākarasamadyutim mahāyogabhavaiśvaryakīrtyākrāntajagattrayam,समानोदितसाहस्रदिवाकरसमद्युतिम् महायोगभवैश्वर्यकीर्त्याक्रान्तजगत्त्रयम्
1,77,14,śrīmañṭataṃ hareraṃśādavatīrṇaṃ mahītale samyagātmādibhedena dhyātvā rakṣāmudīrayet,श्रीमञ्टतं हरेरंशादवतीर्णं महीतले सम्यगात्मादिभेदेन ध्यात्वा रक्षामुदीरयेत्
1,77,15,asyāṅgamūrtayaḥ pañca pāntu māṃ sphaṭikojjvalāḥ agnīśāsuravāyavyakoṇeṣu hṛdayādikāḥ,अस्याङ्गमूर्तयः पञ्च पान्तु मां स्फटिकोज्ज्वलाः अग्नीशासुरवायव्यकोणेषु हृदयादिकाः
1,77,16,sarvatosrajvaladrūpā daracarmāsipāṇayaḥ avyāhatabalaiśvaryaśaktisāmarthyavigrahāḥ,सर्वतोस्रज्वलद्रूपा दरचर्मासिपाणयः अव्याहतबलैश्वर्यशक्तिसामर्थ्यविग्रहाः
1,77,17,kṣemaṅkarīśaktiyutaścauravargavibhañjanaḥ prācīṃ diśaṃ rakṣatu me bāṇabāṇāsanāyudhaḥ,क्षेमङ्करीशक्तियुतश्चौरवर्गविभञ्जनः प्राचीं दिशं रक्षतु मे बाणबाणासनायुधः
1,77,18,śrīkarīśaktisahito mārībhayavināśakaḥ śaracāpadharaḥ śrīmān diśaṃ me pātu dakṣiṇām,श्रीकरीशक्तिसहितो मारीभयविनाशकः शरचापधरः श्रीमान् दिशं मे पातु दक्षिणाम्
1,77,19,mahāvaśyakarīyuktaḥ sarvaśatruvināśakṛt maheṣucāpadhṛkpātu mama prācetasīṃ diśam,महावश्यकरीयुक्तः सर्वशत्रुविनाशकृत् महेषुचापधृक्पातु मम प्राचेतसीं दिशम्
1,77,20,yaśaḥkaryā samāyukto daityasaṃghavināśanaḥ parirakṣatu me samyagvidiśaṃ caitrabhānavīm,यशःकर्या समायुक्तो दैत्यसंघविनाशनः परिरक्षतु मे सम्यग्विदिशं चैत्रभानवीम्
1,77,21,vidyākarīsamāyuktaḥ sumahahuḥkhanāśanaḥ pātu me nairṛtīṃ cāpapāṇirvidiśamīśvaraḥ,विद्याकरीसमायुक्तः सुमहहुःखनाशनः पातु मे नैरृतीं चापपाणिर्विदिशमीश्वरः
1,77,22,dhanakaryā samāyukto mahādurita nāśanaḥ iṣvāsaneṣudhṛkpātu vidiśaṃ mama vāyavīm,धनकर्या समायुक्तो महादुरित नाशनः इष्वासनेषुधृक्पातु विदिशं मम वायवीम्
1,77,23,āyuḥkaryā yutaḥ śrīmānmahābhayavināśanaḥ cāpeṣudhārī śaivīṃ me vidiśaṃ parirakṣatu,आयुःकर्या युतः श्रीमान्महाभयविनाशनः चापेषुधारी शैवीं मे विदिशं परिरक्षतु
1,77,24,vijayaśrīyutaḥ sākṣātsahasrāradharo vibhuḥ diśamūrddhvāmavatu me sarvaduṣṭabhayaṅkaraḥ,विजयश्रीयुतः साक्षात्सहस्रारधरो विभुः दिशमूर्द्ध्वामवतु मे सर्वदुष्टभयङ्करः
1,77,25,śaṅkhabhṛtsumahāśaktisaṃyuto 'pyadharāṃ diśam parirakṣatu me duḥkhadhvāntasambhedabhāskaraḥ,शङ्खभृत्सुमहाशक्तिसंयुतो ऽप्यधरां दिशम् परिरक्षतु मे दुःखध्वान्तसम्भेदभास्करः
1,77,26,mahāyogasamāyuktaḥ sarvadikcakramaṇḍalaḥ mahāyogīśvaraḥ pātu sarvato mama padmabhṛt,महायोगसमायुक्तः सर्वदिक्चक्रमण्डलः महायोगीश्वरः पातु सर्वतो मम पद्मभृत्
1,77,27,etāstu mūrtayo raktā raktamālyāṃśukāvṛtāḥ pradhānadevatārūpāḥ pṛthagrathavare sthitāḥ,एतास्तु मूर्तयो रक्ता रक्तमाल्यांशुकावृताः प्रधानदेवतारूपाः पृथग्रथवरे स्थिताः
1,77,28,śaktayaḥ padmahastāścata nīlendīvarasannnibhāḥ śuklamālyānuvasanāḥ suliptatilakojjvalāḥ,शक्तयः पद्महस्ताश्चत नीलेन्दीवरसन्न्निभाः शुक्लमाल्यानुवसनाः सुलिप्ततिलकोज्ज्वलाः
1,77,29,tatpārśadeśvarāḥ svasvavāhanāyudhabhūṣaṇāḥ svasvadikṣu sthitāḥ pāntu māmindrādyā mahābalāḥ,तत्पार्शदेश्वराः स्वस्ववाहनायुधभूषणाः स्वस्वदिक्षु स्थिताः पान्तु मामिन्द्राद्या महाबलाः
1,77,30,etastasya samākhyātāḥ sarvāvaraṇadevatāḥ sarvato māṃ sadā pātuṃ sarvaśaktisamanvitāḥ,एतस्तस्य समाख्याताः सर्वावरणदेवताः सर्वतो मां सदा पातुं सर्वशक्तिसमन्विताः
1,77,31,hṛdaye codare nābhau jaṭhare guhyamaṇḍale tejorūpāḥ sthitāḥ pātuṃ vāñchāsukhanadrumāḥ,हृदये चोदरे नाभौ जठरे गुह्यमण्डले तेजोरूपाः स्थिताः पातुं वाञ्छासुखनद्रुमाः
1,77,32,diśaṃ cānye mahāvarṇā mantrarūpā mahojjvalāḥ vyāpakatvena pāntvasmānāpādatalamastakam,दिशं चान्ये महावर्णा मन्त्ररूपा महोज्ज्वलाः व्यापकत्वेन पान्त्वस्मानापादतलमस्तकम्
1,77,33,kārtavīryaḥ śiraḥ pātu lalāṭaṃ haihayeśvaraḥ sumukho me mukhaṃ pātu karṇauṃ vyāptajagattrayaḥ,कार्तवीर्यः शिरः पातु ललाटं हैहयेश्वरः सुमुखो मे मुखं पातु कर्णौं व्याप्तजगत्त्रयः
1,77,34,sukumāro hanuṃ pātu bhrūyugaṃ me dhanurdharaḥ nayanaṃ puṃmaḍarīkākṣago nāsikāṃ me guṇākaraḥ,सुकुमारो हनुं पातु भ्रूयुगं मे धनुर्धरः नयनं पुंमडरीकाक्षगो नासिकां मे गुणाकरः
1,77,35,adharoṣṭhau sadā pātu brahjñeyo dvijānkaviḥ sarvaśāstrakalādhārī jihvāṃ cibukamavyayaḥ,अधरोष्ठौ सदा पातु ब्रह्ज्ञेयो द्विजान्कविः सर्वशास्त्रकलाधारी जिह्वां चिबुकमव्ययः
1,77,36,dattātreyapriyaḥ kaṇṭhaṃ skandhau rājakuleśvaraḥ bhujau daśāsyadarpaghno hṛdayaṃ me mahābalaḥ,दत्तात्रेयप्रियः कण्ठं स्कन्धौ राजकुलेश्वरः भुजौ दशास्यदर्पघ्नो हृदयं मे महाबलः
1,77,37,kukṣiṃ rakṣatu me vidvān vakṣaḥ parapurañjayaḥ karau sarvārthadaḥ pātukarāgrāṇi jagatpriyaḥ,कुक्षिं रक्षतु मे विद्वान् वक्षः परपुरञ्जयः करौ सर्वार्थदः पातुकराग्राणि जगत्प्रियः
1,77,38,revāṃbagulīlāsaṃhapto jaṭharaṃ parirakṣatu vīraśūrastu me nābhiṃ pārśvau me sarvaduṣṭahā,रेवांबगुलीलासंहप्तो जठरं परिरक्षतु वीरशूरस्तु मे नाभिं पार्श्वौ मे सर्वदुष्टहा
1,77,39,sahasrabhujanṛtpṛṣṭaṃ saptadvīpādhipaḥ kaṭim ūrū māhiṣmatīnātho jānunī vallabho bhuvaḥ,सहस्रभुजनृत्पृष्टं सप्तद्वीपाधिपः कटिम् ऊरू माहिष्मतीनाथो जानुनी वल्लभो भुवः
1,77,40,jaṅghe vīrādhipaḥ pātu pātu pādau manojavaḥ pātu sarvāyudhadharaḥ sarvāṅgaṃ sarvamarmasu,जङ्घे वीराधिपः पातु पातु पादौ मनोजवः पातु सर्वायुधधरः सर्वाङ्गं सर्वमर्मसु
1,77,41,sarvaduṣṭāntakaḥ pātu dhātvaṣṭakakalevaram prāṇādidaśajīveśānsarvaśiṣṭeṣṭado 'vatu,सर्वदुष्टान्तकः पातु धात्वष्टककलेवरम् प्राणादिदशजीवेशान्सर्वशिष्टेष्टदो ऽवतु
1,77,42,vaśīkṛtendriyagrāmaḥ pātu sarvendriyāṇi me anuktamapi yatsthāna śarīrāntarbahiśca yat,वशीकृतेन्द्रियग्रामः पातु सर्वेन्द्रियाणि मे अनुक्तमपि यत्स्थान शरीरान्तर्बहिश्च यत्
1,77,43,tatsarvaṃ pātu me sarvalokanātheśvareśvaraḥ vajrātsārataraṃ cedaṃ śarīraṃ kavacāvṛtam,तत्सर्वं पातु मे सर्वलोकनाथेश्वरेश्वरः वज्रात्सारतरं चेदं शरीरं कवचावृतम्
1,77,44,bādhāśatavinirmuktamastu me bhayavarjitam baddhedaṃ kavacaṃ divyamabhedyaṃ haihayeśituḥ,बाधाशतविनिर्मुक्तमस्तु मे भयवर्जितम् बद्धेदं कवचं दिव्यमभेद्यं हैहयेशितुः
1,77,45,vicarāmi divā rātrau nirbhayenāntarātmanā rājamārge mahādurge mārge caurā disaṃkule,विचरामि दिवा रात्रौ निर्भयेनान्तरात्मना राजमार्गे महादुर्गे मार्गे चौरा दिसंकुले
1,77,46,viṣame vipine ghore dāvāgnau girikandare saṃgrāme śastrasaṃghāte siṃhavyāghraniṣevite,विषमे विपिने घोरे दावाग्नौ गिरिकन्दरे संग्रामे शस्त्रसंघाते सिंहव्याघ्रनिषेविते
1,77,47,gahvare sarvasaṃkīrṇe saṃdhyākāle nṛpālaye vivāde vipulāvarte samudre ca nadītaṭe,गह्वरे सर्वसंकीर्णे संध्याकाले नृपालये विवादे विपुलावर्ते समुद्रे च नदीतटे
1,77,48,paripanthijanākīrṇe deśe dasyugaṇāvṛte sarvasvaharaṇe prāpte prāpte prāṇasya saṃkaṭe,परिपन्थिजनाकीर्णे देशे दस्युगणावृते सर्वस्वहरणे प्राप्ते प्राप्ते प्राणस्य संकटे
1,77,49,nānārogajvarāveśe piśācapretayātane mārīduḥsvapnapīḍāsu kliṣṭe viśvāsaghātake,नानारोगज्वरावेशे पिशाचप्रेतयातने मारीदुःस्वप्नपीडासु क्लिष्टे विश्वासघातके
1,77,50,śārīre ca mahāduḥkhe mānase ca mahājvare ādhivyādhibhaye vighnajvālopadravake 'pi ca,शारीरे च महादुःखे मानसे च महाज्वरे आधिव्याधिभये विघ्नज्वालोपद्रवके ऽपि च
1,77,51,na bhavatu bhayaṃ kiñcitkavacenāvṛtasya me āṅgutukāmānakhilānasmadvasuviluṃpakān,न भवतु भयं किञ्चित्कवचेनावृतस्य मे आङ्गुतुकामानखिलानस्मद्वसुविलुंपकान्
1,77,52,nivārayatu dordaṇḍasahasreṇa mahārathaḥ svakaroddhṛtasāhasrapāśabaddhānsudurjayān,निवारयतु दोर्दण्डसहस्रेण महारथः स्वकरोद्धृतसाहस्रपाशबद्धान्सुदुर्जयान्
1,77,53,saṃruddhūgatisāmarthyānkarotu kṛtavīryajaḥ sṛṇisāhasranirbhinnānsahasraśarakhaṇḍitān,संरुद्धूगतिसामर्थ्यान्करोतु कृतवीर्यजः सृणिसाहस्रनिर्भिन्नान्सहस्रशरखण्डितान्
1,77,54,rājacūḍāmaṇiḥ kṣipraṃ karotvasmadvirodhakān khaḍga sāhasradalitānsahasramuśalārditān,राजचूडामणिः क्षिप्रं करोत्वस्मद्विरोधकान् खड्ग साहस्रदलितान्सहस्रमुशलार्दितान्
1,77,55,caurādi duṣṭasattvaughānkarotu kamalekṣaṇaḥ svaśaṅkhanādasaṃtrastānsahasrārasahasrabhṛt,चौरादि दुष्टसत्त्वौघान्करोतु कमलेक्षणः स्वशङ्खनादसंत्रस्तान्सहस्रारसहस्रभृत्
1,77,56,avatāro hareḥ sākṣātpālayatvakhilaṃ mama kārtavīrya mahāvīrya sarvaduṣṭavināśana,अवतारो हरेः साक्षात्पालयत्वखिलं मम कार्तवीर्य महावीर्य सर्वदुष्टविनाशन
1,77,57,sarvatra sarvadā duṣṭacaurānnāśāya nāśaya kiṃ tvaṃ svapiṣi duṣṭaghna kiṃ tiṣṭasi cirāyāsi,सर्वत्र सर्वदा दुष्टचौरान्नाशाय नाशय किं त्वं स्वपिषि दुष्टघ्न किं तिष्टसि चिरायासि
1,77,58,uttiṣṭha pāhi naḥ sarvabhayebhyaḥ svasutāniva ye caurā vasuhartāro vidviṣo ye ca hiṃsakāḥ,उत्तिष्ठ पाहि नः सर्वभयेभ्यः स्वसुतानिव ये चौरा वसुहर्तारो विद्विषो ये च हिंसकाः
1,77,59,sādhubhītikarā duṣṭāśchadmakā ye durāśayāḥ durhṛdo duṣṭabhū pālā duṣṭāmātyāśca pāpakāḥ,साधुभीतिकरा दुष्टाश्छद्मका ये दुराशयाः दुर्हृदो दुष्टभू पाला दुष्टामात्याश्च पापकाः
1,77,60,ye ca kāryaviloptoro ye khalāḥ paripanthinaḥ sarvasvahāriṇāṃ ye ca pañca māyāvino 'pareḥ,ये च कार्यविलोप्तोरो ये खलाः परिपन्थिनः सर्वस्वहारिणां ये च पञ्च मायाविनो ऽपरेः
1,77,61,mahākleśakarā mlecchā dasyavo vṛṣalāśca ye ye 'gnidā garadātāro vañcakāḥ śastrapāṇayaḥ,महाक्लेशकरा म्लेच्छा दस्यवो वृषलाश्च ये ये ऽग्निदा गरदातारो वञ्चकाः शस्त्रपाणयः
1,77,62,ye pāpā duṣṭakarmāṇo duḥkhadā duṣṭabuddhayaḥ vyājakāḥ kupathāsaktā ye ca nānābhayapradāḥ,ये पापा दुष्टकर्माणो दुःखदा दुष्टबुद्धयः व्याजकाः कुपथासक्ता ये च नानाभयप्रदाः
1,77,63,chidrānveṣaratā nityaṃ ye 'smānbādhitumudyatāḥ te sarve kārtavīryasya mahāśaṅkharavāhatāḥ,छिद्रान्वेषरता नित्यं ये ऽस्मान्बाधितुमुद्यताः ते सर्वे कार्तवीर्यस्य महाशङ्खरवाहताः
1,77,64,sahasā vilayaṃ yāntu dūradiva vimohitāḥ ye dānavā mahādityā ye yakṣā ye ca rākṣasāḥ,सहसा विलयं यान्तु दूरदिव विमोहिताः ये दानवा महादित्या ये यक्षा ये च राक्षसाः
1,77,65,piśācā ye mahāsattvā ye bhūtabrahmarākṣasāḥ apasmāragrahā ye ca ye grahāḥ piśitāśanāḥ,पिशाचा ये महासत्त्वा ये भूतब्रह्मराक्षसाः अपस्मारग्रहा ये च ये ग्रहाः पिशिताशनाः
1,77,66,mahālohitabhoktāro vetālā ye ca guhyakāḥ gandharvāpsarasaḥ siddhā ye ca devādiyonayaḥ,महालोहितभोक्तारो वेताला ये च गुह्यकाः गन्धर्वाप्सरसः सिद्धा ये च देवादियोनयः
1,77,67,ḍākinyo druṇasāḥ pretāḥ kṣetrapālā vināyakāḥ mahāvyāghramahāmeghā mahāturāgarūpakāḥ,डाकिन्यो द्रुणसाः प्रेताः क्षेत्रपाला विनायकाः महाव्याघ्रमहामेघा महातुरागरूपकाः
1,77,68,mahāgajā mahāsiṃhā mahāmahiṣayonayaḥ ṛkṣavārāhaśunakavānarolūkamūrtayaḥ,महागजा महासिंहा महामहिषयोनयः ऋक्षवाराहशुनकवानरोलूकमूर्तयः
1,77,69,mahoṣṭrakharamārjārasarpagovṛṣamastakāḥ nānārūpā mahāsattvā nānākleśasahasradāḥ,महोष्ट्रखरमार्जारसर्पगोवृषमस्तकाः नानारूपा महासत्त्वा नानाक्लेशसहस्रदाः
1,77,70,nānārogakarāḥ kṣudrā mahāvīryā mahābalāḥ vātikāḥ paittikā ghorā ślaiṣmikāḥ sānnipātikāḥ,नानारोगकराः क्षुद्रा महावीर्या महाबलाः वातिकाः पैत्तिका घोरा श्लैष्मिकाः सान्निपातिकाः
1,77,71,māheśvarā vaiṣṇavāśca vairiñcyāśca mahāgrahāḥ skāndā vaināyakāḥ krūrā ye ca pramathaguhyakāḥ,माहेश्वरा वैष्णवाश्च वैरिञ्च्याश्च महाग्रहाः स्कान्दा वैनायकाः क्रूरा ये च प्रमथगुह्यकाः
1,77,72,mahāśatruhā raudrā mahāmārīmasūrikāḥ aikāhikā vdyāhikāśca tryāhikāśca mahājvarāḥ,महाशत्रुहा रौद्रा महामारीमसूरिकाः ऐकाहिका व्द्याहिकाश्च त्र्याहिकाश्च महाज्वराः
1,77,73,cāturthikāḥ pākṣikāśca māsyāḥ ṣāṇmāsikāśca ye sāṃvatsarā durnivāryā jvarāḥ paramadāruṇāḥ,चातुर्थिकाः पाक्षिकाश्च मास्याः षाण्मासिकाश्च ये सांवत्सरा दुर्निवार्या ज्वराः परमदारुणाः
1,77,74,svāpnikā ye mahotpātā ye ca duḥsvāpnikā grahāḥ kūṣmāṇḍā jṛṃbhikā bhaumā droṇāḥ sānnidhyavañcakāḥ,स्वाप्निका ये महोत्पाता ये च दुःस्वाप्निका ग्रहाः कूष्माण्डा जृंभिका भौमा द्रोणाः सान्निध्यवञ्चकाः
1,77,75,bhramikāḥ prāṇahartāro ye ca bālagrahādayaḥ manobudvīndriyaharāḥ sphoṭakāśca mahāgrahāḥ,भ्रमिकाः प्राणहर्तारो ये च बालग्रहादयः मनोबुद्वीन्द्रियहराः स्फोटकाश्च महाग्रहाः
1,77,76,mahāśanā balibhujo mahākuṇapabhojanāḥ divācarā rātricarā ye ca saṃdhyāsu dāruṇāḥ,महाशना बलिभुजो महाकुणपभोजनाः दिवाचरा रात्रिचरा ये च संध्यासु दारुणाः
1,77,77,pramattā vāpramattā vai ye māṃ bādhitumudyatāḥ te sarve kārttavīryasya dhanurmuktaśarāhatāḥ,प्रमत्ता वाप्रमत्ता वै ये मां बाधितुमुद्यताः ते सर्वे कार्त्तवीर्यस्य धनुर्मुक्तशराहताः
1,77,78,sahasradhā praṇaśyantu bhagnasattvabalodyamāḥ ye sarpā ye mahānāgā mahāgiribileśayāḥ,सहस्रधा प्रणश्यन्तु भग्नसत्त्वबलोद्यमाः ये सर्पा ये महानागा महागिरिबिलेशयाः
1,77,79,kālavyālā mahādaṃṣṭrā mahājagarasaṃjñakāḥ anantaśūlikādyāśca daṃṣṭrāviṣamahābhayāḥ,कालव्याला महादंष्ट्रा महाजगरसंज्ञकाः अनन्तशूलिकाद्याश्च दंष्ट्राविषमहाभयाः
1,77,80,anekaśata śīrṣāśca khaṇḍapucchāśca dāruṇāḥ mahāviṣajalaukāśca vṛścikā ruktapucchakāḥ,अनेकशत शीर्षाश्च खण्डपुच्छाश्च दारुणाः महाविषजलौकाश्च वृश्चिका रुक्तपुच्छकाः
1,77,81,āśīviṣāḥ kālakūṭā mahāhālāhalāhvayāḥ jalasarpā jalavyālā jalagrāhāśca kacchapāḥ,आशीविषाः कालकूटा महाहालाहलाह्वयाः जलसर्पा जलव्याला जलग्राहाश्च कच्छपाः
1,77,82,matsyakā viṣapucchāśca ye cānye jalavāsinaḥ jalajāḥ sthalajāścaiva kṛtrimāśca mahāviṣāḥ,मत्स्यका विषपुच्छाश्च ये चान्ये जलवासिनः जलजाः स्थलजाश्चैव कृत्रिमाश्च महाविषाः
1,77,83,guptarūpā guptaviṣā mūṣikā gṛhagodhikāḥ nānāviṣāśca ye ghorā mahopaviṣasaṃjñakāḥ,गुप्तरूपा गुप्तविषा मूषिका गृहगोधिकाः नानाविषाश्च ये घोरा महोपविषसंज्ञकाः
1,77,84,ye 'smānbādhitumicchanti śarīraprāṇanāśakāḥ te sarve kārtavīryasya khaṅkasāhasradāritāḥ,ये ऽस्मान्बाधितुमिच्छन्ति शरीरप्राणनाशकाः ते सर्वे कार्तवीर्यस्य खङ्कसाहस्रदारिताः
1,77,85,dūrādeva vinaśyantu praṇaṣṭendriyasāhasāḥ manuṣyāḥ paśavo tvṛkṣavānarā vanagocarāḥ,दूरादेव विनश्यन्तु प्रणष्टेन्द्रियसाहसाः मनुष्याः पशवो त्वृक्षवानरा वनगोचराः
1,77,86,siṃhavyāghravarāhāśca mahiṣā ye mahāmṛgāḥ gajāsturaṅgā gavayā rāsabhāḥ śarabhā vṛkāḥ,सिंहव्याघ्रवराहाश्च महिषा ये महामृगाः गजास्तुरङ्गा गवया रासभाः शरभा वृकाः
1,77,87,śunakā dvīpinaḥ śubhrā mārjārā bilalolupāḥ śṛgālāḥ śaśakāḥ śyenā gurutmanto vihṝṅgamāḥ,शुनका द्वीपिनः शुभ्रा मार्जारा बिललोलुपाः शृगालाः शशकाः श्येना गुरुत्मन्तो विहॄङ्गमाः
1,77,88,bheruṇḍā vāyasā gūdhrā haṃsādyāḥ pakṣijātayaḥ udbhijjāścāṇḍajāścaiva svedajāśca jarāyujāḥ,भेरुण्डा वायसा गूध्रा हंसाद्याः पक्षिजातयः उद्भिज्जाश्चाण्डजाश्चैव स्वेदजाश्च जरायुजाः
1,77,89,nānābhedakule jātā nānābhedāḥ pṛthagvidhāḥ ye 'smānbādhitumicchanti sedhyāsu ca divā niśi,नानाभेदकुले जाता नानाभेदाः पृथग्विधाः ये ऽस्मान्बाधितुमिच्छन्ति सेध्यासु च दिवा निशि
1,77,90,te sarve kārtavīryasya gadāsāhasradāritāḥ dūrādeva vinaśyantu vinaṣṭagatipauruṣāḥ,ते सर्वे कार्तवीर्यस्य गदासाहस्रदारिताः दूरादेव विनश्यन्तु विनष्टगतिपौरुषाः
1,77,91,ye cākṣemapradātāraḥ kūṭamāyāvinaśca ye māraṇotsādanonmūladveṣamohanakārakāḥ,ये चाक्षेमप्रदातारः कूटमायाविनश्च ये मारणोत्सादनोन्मूलद्वेषमोहनकारकाः
1,77,92,viśvāsa ghātakā duṣṭā ye ca svāmidruho narāḥ ye cātatāyino duṣṭā ye pāpā gopyahāriṇaḥ,विश्वास घातका दुष्टा ये च स्वामिद्रुहो नराः ये चाततायिनो दुष्टा ये पापा गोप्यहारिणः
1,77,93,dāhopadyātagaralaśastrapātātiduḥkhadāḥ kṣetravittādiharaṇabandhanādibhayapradāḥ,दाहोपद्यातगरलशस्त्रपातातिदुःखदाः क्षेत्रवित्तादिहरणबन्धनादिभयप्रदाः
1,77,94,ītayo vividhākāro ye cānye duṣṭajātayaḥ pīḍākarā ye satataṃ chidramicchanti bādhitum,ईतयो विविधाकारो ये चान्ये दुष्टजातयः पीडाकरा ये सततं छिद्रमिच्छन्ति बाधितुम्
1,77,95,te sarve kārtavīryasya cakrasāhasradāritāḥ dūrādeva kṣayaṃ yāntu vinaṣṭabalasāhasāḥ,ते सर्वे कार्तवीर्यस्य चक्रसाहस्रदारिताः दूरादेव क्षयं यान्तु विनष्टबलसाहसाः
1,77,96,ye meghā ye mahāvarṣā ye vātā yāśca vidyutaḥ ye mahāśanayo dīptā ye nirghātāśca dāruṇāḥ,ये मेघा ये महावर्षा ये वाता याश्च विद्युतः ये महाशनयो दीप्ता ये निर्घाताश्च दारुणाः
1,77,97,ulkāpātāśca ye ghorā ye mahendrāyudhādayaḥ sūryendukujasaumyāśca gurukāvyaśanaiścarāḥ,उल्कापाताश्च ये घोरा ये महेन्द्रायुधादयः सूर्येन्दुकुजसौम्याश्च गुरुकाव्यशनैश्चराः
1,77,98,rāhuśca ketavo ghorā nakṣatrā rāśayastathā tithayaḥ saṃkramā māsā hāyanā yuganāyakāḥ,राहुश्च केतवो घोरा नक्षत्रा राशयस्तथा तिथयः संक्रमा मासा हायना युगनायकाः
1,77,99,manvantarādhipāḥ siddhā ṛṣayo yogasiddhayaḥ nidhayo ṛgyajuḥsāmātharvāṇaścaiva vahnayaḥ,मन्वन्तराधिपाः सिद्धा ऋषयो योगसिद्धयः निधयो ऋग्यजुःसामाथर्वाणश्चैव वह्नयः
1,77,100,ṛtavo lokapālāśca pitaro devasaṃhatiḥ vidyāścaiva catuḥṣaṣṭibhedā yā bhuvanatraye,ऋतवो लोकपालाश्च पितरो देवसंहतिः विद्याश्चैव चतुःषष्टिभेदा या भुवनत्रये
1,77,101,ye tvatra kīrtitāḥ sarve caye cānye nānukīrtitāḥ te saṃtu naḥ sadā saumyāḥ sarvakālasukhāvahāḥ,ये त्वत्र कीर्तिताः सर्वे चये चान्ये नानुकीर्तिताः ते संतु नः सदा सौम्याः सर्वकालसुखावहाः
1,77,102,ājñayā kārtavīryasya yogīndrasyāmitadyuteḥ kārtavīryārjuno dhanvī rājendro haihayeśvaraḥ,आज्ञया कार्तवीर्यस्य योगीन्द्रस्यामितद्युतेः कार्तवीर्यार्जुनो धन्वी राजेन्द्रो हैहयेश्वरः
1,77,103,daśāsyadarpahā revālīlādṛptakaḥ sudurjayaḥ duḥkhahā cauradamano rājarājeśvaraḥ prabhuḥ,दशास्यदर्पहा रेवालीलादृप्तकः सुदुर्जयः दुःखहा चौरदमनो राजराजेश्वरः प्रभुः
1,77,104,sarvajñaḥ sarvadaḥ śrīmān sarvaśiṣṭeṣṭadaḥ kṛtī rājacūḍāmaṇiryogī saptadvīpādhināyakaḥ,सर्वज्ञः सर्वदः श्रीमान् सर्वशिष्टेष्टदः कृती राजचूडामणिर्योगी सप्तद्वीपाधिनायकः
1,77,105,vijayī viśvajidvāgmī mahāgatiralolupaḥ yajvā viprapriyo vidvān brahmajñeyaḥ sanātanaḥ,विजयी विश्वजिद्वाग्मी महागतिरलोलुपः यज्वा विप्रप्रियो विद्वान् ब्रह्मज्ञेयः सनातनः
1,77,106,māhiṣmatīpatiryodhā mahākīrtirmahābhujaḥ sukumāro mahāvīro mārīghno madirekṣaṇaḥ,माहिष्मतीपतिर्योधा महाकीर्तिर्महाभुजः सुकुमारो महावीरो मारीघ्नो मदिरेक्षणः
1,77,107,śatrughnaḥ śāśvataḥ śūraḥ śaṅkhabhṛdyogivallabhaḥ mahābhāgavato dhīmānmahābhayavināśanaḥ,शत्रुघ्नः शाश्वतः शूरः शङ्खभृद्योगिवल्लभः महाभागवतो धीमान्महाभयविनाशनः
1,77,108,asādhyī vigraho divyo bhāvo vyāptajagattrayaḥ jitendriyo jitārātiḥ svacchando 'nantavikramamaḥ,असाध्यी विग्रहो दिव्यो भावो व्याप्तजगत्त्रयः जितेन्द्रियो जितारातिः स्वच्छन्दो ऽनन्तविक्रममः
1,77,109,cakrabhṛtparacakraghnaḥ saṃgrāmavidhipūjitaḥ sarvaśāstrakalādharī virajā lokavanditaḥ,चक्रभृत्परचक्रघ्नः संग्रामविधिपूजितः सर्वशास्त्रकलाधरी विरजा लोकवन्दितः
1,77,110,vīro vimalasattvāḍhyo mahābalaparākramaḥ vijayaśrīmahāmānyo jitārirmantranāyakaḥ,वीरो विमलसत्त्वाढ्यो महाबलपराक्रमः विजयश्रीमहामान्यो जितारिर्मन्त्रनायकः
1,77,111,khaḍgabhṛtkāmadaḥ kāntaḥ kālaghnaḥ kamalekṣaṇaḥ bhadravādapriyo vaidyo vibudho varado vaśī,खड्गभृत्कामदः कान्तः कालघ्नः कमलेक्षणः भद्रवादप्रियो वैद्यो विबुधो वरदो वशी
1,77,112,mahādhano nidhipatirmahāyogī gurupriyaḥ yogāḍhyaḥ sarvarogaghno rājitākhilabhūtalaḥ,महाधनो निधिपतिर्महायोगी गुरुप्रियः योगाढ्यः सर्वरोगघ्नो राजिताखिलभूतलः
1,77,113,divyāstrabhṛdameyātmā sarvagoptā mahojjvalaḥ sarvāyudhadharo 'bhīṣṭapradaḥ parapurañjayaḥ,दिव्यास्त्रभृदमेयात्मा सर्वगोप्ता महोज्ज्वलः सर्वायुधधरो ऽभीष्टप्रदः परपुरञ्जयः
1,77,114,yogasiddho mahākāyo mahāvṛndaśatādhipaḥ sarvajñānanidhiḥ sarvasiddhvidānakṛtodyamaḥ,योगसिद्धो महाकायो महावृन्दशताधिपः सर्वज्ञाननिधिः सर्वसिद्ध्विदानकृतोद्यमः
1,77,115,ityaṣṭaśatanāmottyā mūrtayo daśa dikpathi samyagdaśadiśo vyāpya pālayantu ca māṃ sadā,इत्यष्टशतनामोत्त्या मूर्तयो दश दिक्पथि सम्यग्दशदिशो व्याप्य पालयन्तु च मां सदा
1,77,116,svasthāḥ sarvendriyāḥ saṃtuṃ śāntirastu sadā mama śeṣādyā mūrtayo 'ṣṭau ca vikrameṇaiva bhāsvarāḥ,स्वस्थाः सर्वेन्द्रियाः संतुं शान्तिरस्तु सदा मम शेषाद्या मूर्तयो ऽष्टौ च विक्रमेणैव भास्वराः
1,77,117,agninirṛtivāyvīśakoṇagāḥ pāntu māṃ sadā mama saukhyamasaṃbādhamārogyamaparājayaḥ,अग्निनिरृतिवाय्वीशकोणगाः पान्तु मां सदा मम सौख्यमसंबाधमारोग्यमपराजयः
1,77,118,duḥkhahāniravighnaśca prajāvṛddhiḥ sukho dayaḥ vāñchāptiratikalyāṇamavaiṣamyamanāmayam,दुःखहानिरविघ्नश्च प्रजावृद्धिः सुखो दयः वाञ्छाप्तिरतिकल्याणमवैषम्यमनामयम्
1,77,119,anālasyamabhīṣṭaṃ syānmṛtyuhānirbalonnatiḥ bhayahāniryaśaḥ kāntirvidyā ṛddhirmahāśriyaḥ,अनालस्यमभीष्टं स्यान्मृत्युहानिर्बलोन्नतिः भयहानिर्यशः कान्तिर्विद्या ऋद्धिर्महाश्रियः
1,77,120,anaṣṭadravyatā caiva naṣṭasya punarāgamaḥ dīrghāyuṣyaṃ manoharṣaḥ saukumāryamabhīpsitam,अनष्टद्रव्यता चैव नष्टस्य पुनरागमः दीर्घायुष्यं मनोहर्षः सौकुमार्यमभीप्सितम्
1,77,121,apradhṛṣyatamatvaṃ ca mahāsāmarthyameva ca saṃtu me kārtavīryyasya haihayendrasya kīrtanāt,अप्रधृष्यतमत्वं च महासामर्थ्यमेव च संतु मे कार्तवीर्य्यस्य हैहयेन्द्रस्य कीर्तनात्
1,77,122,ya idaṃ kārtavīryyasya kavaca puṇyavarddhanam sarvapāpapraśamanaṃ sarvopadravanāśanam,य इदं कार्तवीर्य्यस्य कवच पुण्यवर्द्धनम् सर्वपापप्रशमनं सर्वोपद्रवनाशनम्
1,77,123,sarvaśāntikaraṃ guhyaṃ samastabhayanāśanam vijayārthapradaṃ nṝṇāṃ sarvasaṃpatpradaṃ śubham,सर्वशान्तिकरं गुह्यं समस्तभयनाशनम् विजयार्थप्रदं नॄणां सर्वसंपत्प्रदं शुभम्
1,77,124,śṛṇuyādvā paṭhedvāpi sarvakāmānavāpnuyāt caurairhṛtaṃ yadā paśyetpaśvādidhanamātmanaḥ,शृणुयाद्वा पठेद्वापि सर्वकामानवाप्नुयात् चौरैर्हृतं यदा पश्येत्पश्वादिधनमात्मनः
1,77,125,saptavāraṃ tadā japyenniśi paścimadiṅmukhaḥ saptarātreṇa labhate naṣṭadravyaṃ na saṃśayaḥ,सप्तवारं तदा जप्येन्निशि पश्चिमदिङ्मुखः सप्तरात्रेण लभते नष्टद्रव्यं न संशयः
1,77,126,saptaviṃśatidhā japtvā prācīdigvadanaḥ pumān devāsuranibhaṃ cāpi paracakraṃ nivārayet,सप्तविंशतिधा जप्त्वा प्राचीदिग्वदनः पुमान् देवासुरनिभं चापि परचक्रं निवारयेत्
1,77,127,vivāde kalaheghore pañcadhā yaḥ paṭhedidam vijayo jāyate tasya na kadācitparājayaḥ,विवादे कलहेघोरे पञ्चधा यः पठेदिदम् विजयो जायते तस्य न कदाचित्पराजयः
1,77,128,sarvarogaprapīḍāsu tredhā vā pañcadhā paṭhet sa rogamṛtyuvetālabhūtapretairna bādhyate,सर्वरोगप्रपीडासु त्रेधा वा पञ्चधा पठेत् स रोगमृत्युवेतालभूतप्रेतैर्न बाध्यते
1,77,129,samyagdvādaśādhā rātrau prajapedbandhamuktaye tridinānnigaḍādūddhvo mucyate nātra saṃśayaḥ,सम्यग्द्वादशाधा रात्रौ प्रजपेद्बन्धमुक्तये त्रिदिनान्निगडादूद्ध्वो मुच्यते नात्र संशयः
1,77,130,anenaiva vidhānena sarvasādhanakarmaṇi asādhyamapi saptāhātsādhayenmantravittamaḥ,अनेनैव विधानेन सर्वसाधनकर्मणि असाध्यमपि सप्ताहात्साधयेन्मन्त्रवित्तमः
1,77,131,yātrākāle paṭhitvedaṃ mārge gacchati yaḥ pumān na duṣṭacauravyāghrādyairbhayaṃ syātparipanthibhiḥ,यात्राकाले पठित्वेदं मार्गे गच्छति यः पुमान् न दुष्टचौरव्याघ्राद्यैर्भयं स्यात्परिपन्थिभिः
1,77,132,japannāsecanaṃ kurvañjalenāñjalinā tanau na cāsau viṣakṛtyādirogasphoṭaiḥ prabādhyate,जपन्नासेचनं कुर्वञ्जलेनाञ्जलिना तनौ न चासौ विषकृत्यादिरोगस्फोटैः प्रबाध्यते
1,77,133,kārtavīryaḥ khaladveṣī kṛtavīryasuto balī sahasrabāhuḥ śatrughno raktavāsā dhanurdharaḥ,कार्तवीर्यः खलद्वेषी कृतवीर्यसुतो बली सहस्रबाहुः शत्रुघ्नो रक्तवासा धनुर्धरः
1,77,134,raktagandhoraktamālyo rājā smarturabhīṣṭadaḥ dvādaśaitāni nāmāni kārtavīryasya yaḥ paṭhet,रक्तगन्धोरक्तमाल्यो राजा स्मर्तुरभीष्टदः द्वादशैतानि नामानि कार्तवीर्यस्य यः पठेत्
1,77,135,saṃpadastasya jāyante janāstasya vaśe sadā yaḥ sevate sadā vipra śrīmañcakrāvatārakam,संपदस्तस्य जायन्ते जनास्तस्य वशे सदा यः सेवते सदा विप्र श्रीमञ्चक्रावतारकम्
1,77,136,tasya rakṣāṃ sadā kuryāñcakraṃ viṣṇormahātmanaḥ mayaitatkavacaṃ vipra dattātreyānmunīśvarāt,तस्य रक्षां सदा कुर्याञ्चक्रं विष्णोर्महात्मनः मयैतत्कवचं विप्र दत्तात्रेयान्मुनीश्वरात्
1,77,137,śrutaṃ tubhyaṃ nigaditaṃ dhārayasvākhileṣṭadam,श्रुतं तुभ्यं निगदितं धारयस्वाखिलेष्टदम्
1,78,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde kārtavīryakavacakathanaṃ nāma saptasaptatitomo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca kārtavīryasya kavacaṃ kathitaṃ te munīśvara mohavidhvaṃsanaṃ jaitraṃ māruteḥ kavacaṃ śṛṇu,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे कार्तवीर्यकवचकथनं नाम सप्तसप्ततितोमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच कार्तवीर्यस्य कवचं कथितं ते मुनीश्वर मोहविध्वंसनं जैत्रं मारुतेः कवचं शृणु
1,78,2,yasya saṃdhāraṇātsadyaḥ sarve naśyantyupadravāḥ bhūtapretārijaṃ duḥkhaṃ nāśameti na saṃśayaḥ,यस्य संधारणात्सद्यः सर्वे नश्यन्त्युपद्रवाः भूतप्रेतारिजं दुःखं नाशमेति न संशयः
1,78,3,ekadāhaṃ gato draṣṭuṃ rāmaṃ ramayatāṃ varam ānandavanikāsaṃsthaṃ dhyāyantaṃ svātmanaḥ padam,एकदाहं गतो द्रष्टुं रामं रमयतां वरम् आनन्दवनिकासंस्थं ध्यायन्तं स्वात्मनः पदम्
1,78,4,tatra rāmaṃ ramānāthaṃ pūjitaṃ tridaśeśvaraiḥ namaskṛtya tadādiṣṭamāsanaṃ sthitavān puraḥ,तत्र रामं रमानाथं पूजितं त्रिदशेश्वरैः नमस्कृत्य तदादिष्टमासनं स्थितवान् पुरः
1,78,5,tatra sarvaṃ mayā vṛttaṃ rāvaṇasya vadhāntakam pṛṣṭaṃ provāca rājendraḥ śrīrāmaḥ svayamādarāt,तत्र सर्वं मया वृत्तं रावणस्य वधान्तकम् पृष्टं प्रोवाच राजेन्द्रः श्रीरामः स्वयमादरात्
1,78,6,tataḥ kathānte bhagavānmāruteḥ kavacaṃ dadau mahyaṃ tatte pravakṣyāmi na prakāśyaṃ hi kutracit,ततः कथान्ते भगवान्मारुतेः कवचं ददौ मह्यं तत्ते प्रवक्ष्यामि न प्रकाश्यं हि कुत्रचित्
1,78,7,bhaviṣyadetannirddiṣṭaṃ bālabhāvena nārada śrīrāmeṇāñjanāsūnāsūnorbhuktimuktipradāyakam,भविष्यदेतन्निर्द्दिष्टं बालभावेन नारद श्रीरामेणाञ्जनासूनासूनोर्भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्
1,78,8,hanumān pūrvataḥ pātu dakṣiṇe pavanātmajaḥ pātu pratīcyāmakṣaghnaḥ saumye sāgaratārakaḥ,हनुमान् पूर्वतः पातु दक्षिणे पवनात्मजः पातु प्रतीच्यामक्षघ्नः सौम्ये सागरतारकः
1,78,9,ūrddha pātu kapiśreṣṭhaḥ kesaripriyanandanaḥ adhastādviṣṇubhaktastu pātu madhye ca pāvaniḥ,ऊर्द्ध पातु कपिश्रेष्ठः केसरिप्रियनन्दनः अधस्ताद्विष्णुभक्तस्तु पातु मध्ये च पावनिः
1,78,10,laṅkāvidāhakaḥ pātu sarvāpadbhyo nirantaram sugrīvasacivaḥ pātu mastakaṃ vāyunandanaḥ,लङ्काविदाहकः पातु सर्वापद्भ्यो निरन्तरम् सुग्रीवसचिवः पातु मस्तकं वायुनन्दनः
1,78,11,bhālaṃ pātu mahāvīro bhruvormadhye nirantaram netre chāyāpahārī ca pātu naḥ plavageśvaraḥ,भालं पातु महावीरो भ्रुवोर्मध्ये निरन्तरम् नेत्रे छायापहारी च पातु नः प्लवगेश्वरः
1,78,12,kapolau karṇamūle ca pātu śrīrāmakiṅkaraḥ nāsāgramañjanāsūnuḥ pātu vaktraṃ harīśvaraḥ,कपोलौ कर्णमूले च पातु श्रीरामकिङ्करः नासाग्रमञ्जनासूनुः पातु वक्त्रं हरीश्वरः
1,78,13,pātu kaṇṭhe tu daityāriḥ skandhau pātu surārijit bhujau pātu mahātejāḥ karau ca caraṇāyudhaḥ,पातु कण्ठे तु दैत्यारिः स्कन्धौ पातु सुरारिजित् भुजौ पातु महातेजाः करौ च चरणायुधः
1,78,14,nakhānnākhāyudhaḥ pātu kukṣau pātu kapīśvaraḥ vakṣo mudrāpahārī ca pātu pārśve bhujāyudhaḥ,नखान्नाखायुधः पातु कुक्षौ पातु कपीश्वरः वक्षो मुद्रापहारी च पातु पार्श्वे भुजायुधः
1,78,15,laṅkānibhañjanaḥ pātu pṛṣṭadeśe nirantaram nābhiṃ śrīrāmabhaktastu kaṭiṃ pātvanilātmajaḥ,लङ्कानिभञ्जनः पातु पृष्टदेशे निरन्तरम् नाभिं श्रीरामभक्तस्तु कटिं पात्वनिलात्मजः
1,78,16,guhyaṃ pātu mahāprajñaḥ sakthinī atithipriyaḥ ūrū ca jānunī pātu laṅkāprāsādabhañjanaḥ,गुह्यं पातु महाप्रज्ञः सक्थिनी अतिथिप्रियः ऊरू च जानुनी पातु लङ्काप्रासादभञ्जनः
1,78,17,jaṅghe pātu kapiśreṣṭho gulphau pātu mahābalaḥ acaloddhārakaḥ pātu pādau bhāskarasannibhaḥ,जङ्घे पातु कपिश्रेष्ठो गुल्फौ पातु महाबलः अचलोद्धारकः पातु पादौ भास्करसन्निभः
1,78,18,aṅgāni pātu sattvāḍhyaḥ pātu pādāṅgulīḥ sadā mukhāṅgāni mahāśūraḥ pātu romāṇi cātmavān,अङ्गानि पातु सत्त्वाढ्यः पातु पादाङ्गुलीः सदा मुखाङ्गानि महाशूरः पातु रोमाणि चात्मवान्
1,78,19,divārātrau trilokeṣu sadāgatiluto 'vatu sthitaṃ vrajantamāsīnaṃ pibantaṃ jakṣataṃ kapiḥ,दिवारात्रौ त्रिलोकेषु सदागतिलुतो ऽवतु स्थितं व्रजन्तमासीनं पिबन्तं जक्षतं कपिः
1,78,20,lokottaraguṇaḥ śrīmān pātu tryaṃbakasaṃbhavaḥ pramattamapramattaṃ vā śayānaṃ gahaneṃ'buni,लोकोत्तरगुणः श्रीमान् पातु त्र्यंबकसंभवः प्रमत्तमप्रमत्तं वा शयानं गहनेंऽबुनि
1,78,21,sthaleṃ'tarikṣe hyagnau vā parvate sāgare drume saṃgrāme saṃkaṭe ghore virāṅrūpadharo 'vatu,स्थलेंऽतरिक्षे ह्यग्नौ वा पर्वते सागरे द्रुमे संग्रामे संकटे घोरे विराङ्रूपधरो ऽवतु
1,78,22,ḍākinīśākinīmārīkālarātrimarīcikāḥ śayānaṃ māṃ vibhuḥ pātu piśācoragarākṣasīḥ,डाकिनीशाकिनीमारीकालरात्रिमरीचिकाः शयानं मां विभुः पातु पिशाचोरगराक्षसीः
1,78,23,divyadehadharo dhīmānsarvasattvabhayaṅkaraḥ sādhakendrāvanaḥ śaśvatpātu sarvata eva mām,दिव्यदेहधरो धीमान्सर्वसत्त्वभयङ्करः साधकेन्द्रावनः शश्वत्पातु सर्वत एव माम्
1,78,24,yadrūpaṃ bhīṣaṇaṃ dṛṣṭvā palāyante bhayānakāḥ sa sarvarūpaḥ sarvajñaḥ sṛṣṭisthitikaro 'vatu,यद्रूपं भीषणं दृष्ट्वा पलायन्ते भयानकाः स सर्वरूपः सर्वज्ञः सृष्टिस्थितिकरो ऽवतु
1,78,25,svayaṃ brahmā svayaṃ viṣṇuḥ sākṣāddevo maheśvaraḥ sūryamaṇḍalagaḥ śrīdaḥ pātu kālatraye 'pi mām,स्वयं ब्रह्मा स्वयं विष्णुः साक्षाद्देवो महेश्वरः सूर्यमण्डलगः श्रीदः पातु कालत्रये ऽपि माम्
1,78,26,yasya śabdamupākarṇya daityadānavarākṣasāḥ devā manuṣyāstiryañcaḥ sthāvarā jaṅgamāstathā,यस्य शब्दमुपाकर्ण्य दैत्यदानवराक्षसाः देवा मनुष्यास्तिर्यञ्चः स्थावरा जङ्गमास्तथा
1,78,27,sabhayā bhayanirmuktā bhavanti svakṛtānugāḥ yasyānekakathāḥ puṇyāḥ śrūyante pratikalpake,सभया भयनिर्मुक्ता भवन्ति स्वकृतानुगाः यस्यानेककथाः पुण्याः श्रूयन्ते प्रतिकल्पके
1,78,28,so 'vatātsādhakaśreṣṭhaṃ sadā rāmaparāyaṇamaḥ vaidhātradhātṛprabhṛti yatkiñciddṛśyate 'tyalam,सो ऽवतात्साधकश्रेष्ठं सदा रामपरायणमः वैधात्रधातृप्रभृति यत्किञ्चिद्दृश्यते ऽत्यलम्
1,78,29,viddhvi vyāptaṃ yathā kīśarūpeṇānañjanena tat yo vibhuḥ so 'hameṣo 'haṃ svīyaḥ svayamaṇurbṛhat,विद्ध्वि व्याप्तं यथा कीशरूपेणानञ्जनेन तत् यो विभुः सो ऽहमेषो ऽहं स्वीयः स्वयमणुर्बृहत्
1,78,30,ṛgyajuḥsāmarūpaśca praṇavastrivṛdadhvaraḥ tasmai svasmai ca sarvasmai nato 'smyātmasamādhinā,ऋग्यजुःसामरूपश्च प्रणवस्त्रिवृदध्वरः तस्मै स्वस्मै च सर्वस्मै नतो ऽस्म्यात्मसमाधिना
1,78,31,anekānantabrahmāṇḍadhṛte brahmasvarūpiṇe samīraṇātmane tasmai nato 'smyātmasvarūpiṇe,अनेकानन्तब्रह्माण्डधृते ब्रह्मस्वरूपिणे समीरणात्मने तस्मै नतो ऽस्म्यात्मस्वरूपिणे
1,78,32,namo hanumate tasmai namo mārutasūnave namaḥ śrīrāmabhaktāya śyāmāya mahate namaḥ,नमो हनुमते तस्मै नमो मारुतसूनवे नमः श्रीरामभक्ताय श्यामाय महते नमः
1,78,33,namo vānara vīrāya sugrīvasakhyakāriṇe saṃkāvidahanāyātha mahāsāgaratāriṇe,नमो वानर वीराय सुग्रीवसख्यकारिणे संकाविदहनायाथ महासागरतारिणे
1,78,34,sītāśokavināśāya rāmamudrādharāya ca rāvaṇāntanidānāya namaḥ sarvottarātmane,सीताशोकविनाशाय राममुद्राधराय च रावणान्तनिदानाय नमः सर्वोत्तरात्मने
1,78,35,meghanādamakhadhvaṃsakāraṇāya namonamaḥ aśokavanavidhvaṃsakāriṇe jayadāyine,मेघनादमखध्वंसकारणाय नमोनमः अशोकवनविध्वंसकारिणे जयदायिने
1,78,36,vāyuputrāya vīrāya ākāśodaragāmine vanapālaśiraśchetre laṅkāprāsādabhañjine,वायुपुत्राय वीराय आकाशोदरगामिने वनपालशिरश्छेत्रे लङ्काप्रासादभञ्जिने
1,78,37,jvalatkāñcanavarṇāya dīrghalāṅgūladhāriṇe saumitrijayadātre ca rāmadūtāya te namaḥ,ज्वलत्काञ्चनवर्णाय दीर्घलाङ्गूलधारिणे सौमित्रिजयदात्रे च रामदूताय ते नमः
1,78,38,akṣasya vadhakartre ca brahmaśastranivāriṇe lakṣmaṇāṅgamahāśaktijātakṣatavināśine,अक्षस्य वधकर्त्रे च ब्रह्मशस्त्रनिवारिणे लक्ष्मणाङ्गमहाशक्तिजातक्षतविनाशिने
1,78,39,rakṣoghnāya ripughnāya bhūtaghnāya namonamaḥ ṛkṣavānaravīraughaprāsādāya namonamaḥ,रक्षोघ्नाय रिपुघ्नाय भूतघ्नाय नमोनमः ऋक्षवानरवीरौघप्रासादाय नमोनमः
1,78,40,parasainyabalaghnāya śastrāstraghnāya te namaḥ viṣaghnāya dviṣaghnāya bhayaghnāya namonamaḥ,परसैन्यबलघ्नाय शस्त्रास्त्रघ्नाय ते नमः विषघ्नाय द्विषघ्नाय भयघ्नाय नमोनमः
1,78,41,mahīripubhayaghnāya bhaktatrāṇaikakāriṇa parapreritamantrāṇāṃ mantrāṇāṃ staṃbhakāriṇe,महीरिपुभयघ्नाय भक्तत्राणैककारिण परप्रेरितमन्त्राणां मन्त्राणां स्तंभकारिणे
1,78,42,payaḥ pāṣāṇataraṇakāraṇāya namonamaḥ bālārkamaṇḍalagrāsakāriṇe duḥkhahāriṇe,पयः पाषाणतरणकारणाय नमोनमः बालार्कमण्डलग्रासकारिणे दुःखहारिणे
1,78,43,nakhāyudhāya bhīmāya dantāyudhadharāya ca vihṝṅgamāya śavāya vajradehāya te namaḥ,नखायुधाय भीमाय दन्तायुधधराय च विहॄङ्गमाय शवाय वज्रदेहाय ते नमः
1,78,44,pratigrāmasthitāyātha bhūtapretavadhārthine karasthaśailaśastrāya rāma śastrāya te namaḥ,प्रतिग्रामस्थितायाथ भूतप्रेतवधार्थिने करस्थशैलशस्त्राय राम शस्त्राय ते नमः
1,78,45,kaupīnavāsase tubhyaṃ rāmabhaktiratāya ca dakṣiṇāśābhāskarāya satāṃ candrodayātmane,कौपीनवाससे तुभ्यं रामभक्तिरताय च दक्षिणाशाभास्कराय सतां चन्द्रोदयात्मने
1,78,46,kṛtyākṣatavyathāghnāya sarvakleśaharāya ca svāmyājñāpārthasaṃgrāmasakhyasaṃjayakāriṇe,कृत्याक्षतव्यथाघ्नाय सर्वक्लेशहराय च स्वाम्याज्ञापार्थसंग्रामसख्यसंजयकारिणे
1,78,47,bhaktānāṃ divyavādeṣu saṃgrāme jayakāriṇe kilkilāvuvakārāya ghoraśabdakarāya ca,भक्तानां दिव्यवादेषु संग्रामे जयकारिणे किल्किलावुवकाराय घोरशब्दकराय च
1,78,48,sarvāgnivyādhisaṃstaṃbhakāriṇe bhayahāriṇe sadā vanaphalāhārasaṃtṛptāya viśeṣataḥ,सर्वाग्निव्याधिसंस्तंभकारिणे भयहारिणे सदा वनफलाहारसंतृप्ताय विशेषतः
1,78,49,mahārṇavaśilābaddhvasetubandhāya te namaḥ ityetatkathitaṃ vipra māruteḥ kavacaṃ śivam,महार्णवशिलाबद्ध्वसेतुबन्धाय ते नमः इत्येतत्कथितं विप्र मारुतेः कवचं शिवम्
1,78,50,yasmai kasmai na dātavyaṃ rakṣaṇīyaṃ prayatnataḥ aṣṭagandhairvilikhyātha kavacaṃ dhārayettu yaḥ,यस्मै कस्मै न दातव्यं रक्षणीयं प्रयत्नतः अष्टगन्धैर्विलिख्याथ कवचं धारयेत्तु यः
1,78,51,kaṇṭhe vā dakṣiṇe bāhau jayastasya pade pade kiṃ punarbahunoktena sādhitaṃ lakṣamādarāt,कण्ठे वा दक्षिणे बाहौ जयस्तस्य पदे पदे किं पुनर्बहुनोक्तेन साधितं लक्षमादरात्
1,78,52,prajaptametatkavacamasādhyaṃ cāpi sādhayet,प्रजप्तमेतत्कवचमसाध्यं चापि साधयेत्
1,79,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde hanumatkavacanirūpaṇaṃ nāmāṣṭasaptatitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca athāparaṃ vāyusūnoścaritaṃ pāpanāśanam yaduktaṃ svāsu rāmeṇa ānandavanavāsinā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे हनुमत्कवचनिरूपणं नामाष्टसप्ततितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथापरं वायुसूनोश्चरितं पापनाशनम् यदुक्तं स्वासु रामेण आनन्दवनवासिना
1,79,2,sadyojāte mahākalpe śrutavīrye hanūmati mama śrīrāmacandrasya bhaktirastu sadaiva hi,सद्योजाते महाकल्पे श्रुतवीर्ये हनूमति मम श्रीरामचन्द्रस्य भक्तिरस्तु सदैव हि
1,79,3,śṛṇuṣva gadato mattaḥ kumārasya kumāraka caritaṃ sarvapāpaghnaṃ śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ sadā,शृणुष्व गदतो मत्तः कुमारस्य कुमारक चरितं सर्वपापघ्नं शृण्वतां पठतां सदा
1,79,4,vāñchāmyahaṃ sadā vipra saṃgamaṃ kīśarūpiṇā rahasyaṃ rahasi svasya mamānandavanottame,वाञ्छाम्यहं सदा विप्र संगमं कीशरूपिणा रहस्यं रहसि स्वस्य ममानन्दवनोत्तमे
1,79,5,parīte 'tra sakhāyo me sakhyaśca vigatajvarāḥ krīḍanti sarvadā cātra prākaṭye 'pi rahasyapi,परीते ऽत्र सखायो मे सख्यश्च विगतज्वराः क्रीडन्ति सर्वदा चात्र प्राकट्ये ऽपि रहस्यपि
1,79,6,kasmiṃścidavatāre tu yadvṛttaṃ ca raho mama tadatra prakaṭaṃ tubhyaṃ karomi prītamānasaḥ,कस्मिंश्चिदवतारे तु यद्वृत्तं च रहो मम तदत्र प्रकटं तुभ्यं करोमि प्रीतमानसः
1,79,7,āvirbhūto 'smyahaṃ pūrvaṃ rājño daśarathakṣaye caturyūhātmakastakatra tasya bhāryātraye mune,आविर्भूतो ऽस्म्यहं पूर्वं राज्ञो दशरथक्षये चतुर्यूहात्मकस्तकत्र तस्य भार्यात्रये मुने
1,79,8,tataḥ katipayairabdairāgato dvijapuṅgavaḥ viśvāmitror'thayāmāsa pitaraṃ mama bhūpatim,ततः कतिपयैरब्दैरागतो द्विजपुङ्गवः विश्वामित्रोर्ऽथयामास पितरं मम भूपतिम्
1,79,9,yakṣarakṣovighātārthaṃ lakṣmaṇena sahaiva mām preṣayāmāsa dharmātmā siddhāśramamaramyakam,यक्षरक्षोविघातार्थं लक्ष्मणेन सहैव माम् प्रेषयामास धर्मात्मा सिद्धाश्रममरम्यकम्
1,79,10,tatra gatvāśramamṛberdūṣayantī niśācarau dhvastau subāhumārīcau prasanno 'bhūttadā muniḥ,तत्र गत्वाश्रममृबेर्दूषयन्ती निशाचरौ ध्वस्तौ सुबाहुमारीचौ प्रसन्नो ऽभूत्तदा मुनिः
1,79,11,astragrāmaṃ dadau mahyaṃ māsaṃ cāvāsayattathā tato gādhisutodhīmān jñātvā bhāvyarthamādarāt,अस्त्रग्रामं ददौ मह्यं मासं चावासयत्तथा ततो गाधिसुतोधीमान् ज्ञात्वा भाव्यर्थमादरात्
1,79,12,mithilāmanayattatra raudraṃ cādarśayaddhvanuḥ tasya kanyāṃ paṇībhūtāṃ sītāṃ surasutopamām,मिथिलामनयत्तत्र रौद्रं चादर्शयद्ध्वनुः तस्य कन्यां पणीभूतां सीतां सुरसुतोपमाम्
1,79,13,dhanurvibhajya samiti labdhavānmānino 'sya ca tato mārge bhṛgupaterdarppamūḍhaṃ ciraṃ smayan,धनुर्विभज्य समिति लब्धवान्मानिनो ऽस्य च ततो मार्गे भृगुपतेर्दर्प्पमूढं चिरं स्मयन्
1,79,14,vyaṣanīyāgamaṃ paścādayodhyāṃ svapituḥ purīm tato rājñāhamājñāya prajāśīlanamānasaḥ,व्यषनीयागमं पश्चादयोध्यां स्वपितुः पुरीम् ततो राज्ञाहमाज्ञाय प्रजाशीलनमानसः
1,79,15,yauvarājye svayaṃ prītyā saṃmantryātpairvikalpitaḥ tacchutvā supriyā bhāryā kaikaiyī bhūpatiṃ mune,यौवराज्ये स्वयं प्रीत्या संमन्त्र्यात्पैर्विकल्पितः तच्छुत्वा सुप्रिया भार्या कैकैयी भूपतिं मुने
1,79,16,devakāryavidhānārthaṃ vidūṣitamatirjagau putro me bharato nāma yauvarājye 'bhiṣicyatām,देवकार्यविधानार्थं विदूषितमतिर्जगौ पुत्रो मे भरतो नाम यौवराज्ये ऽभिषिच्यताम्
1,79,17,rāmaścaturdaśasamā daṇḍakānpravivāsyatām tadākarṇyā hamudyukto 'raṇyaṃ bhāryānujānvitaḥ,रामश्चतुर्दशसमा दण्डकान्प्रविवास्यताम् तदाकर्ण्या हमुद्युक्तो ऽरण्यं भार्यानुजान्वितः
1,79,18,gantuṃ nṛpatinānukto 'pyagamaṃ citrakūṭakam tatra nityaṃ vanyaphalairmāṃsaiścāvartitakriyaḥ,गन्तुं नृपतिनानुक्तो ऽप्यगमं चित्रकूटकम् तत्र नित्यं वन्यफलैर्मांसैश्चावर्तितक्रियः
1,79,19,nivasanneva rājñastu nidhanaṃ cāpyavāgamam tato bharataśatrughnau bhrātarau mama mānadau,निवसन्नेव राज्ञस्तु निधनं चाप्यवागमम् ततो भरतशत्रुघ्नौ भ्रातरौ मम मानदौ
1,79,20,māntṛvargayutau dīnau sācāryāmātyanāgarau vyajijñapatamāgatyapañcavaṭyāṃ nijāśramam,मान्तृवर्गयुतौ दीनौ साचार्यामात्यनागरौ व्यजिज्ञपतमागत्यपञ्चवट्यां निजाश्रमम्
1,79,21,akalpayaṃ bhrātṛbhāryāsahitaśca trivatsaram tatastrayodaśe varṣe rāvaṇo nāma rākṣasaḥ,अकल्पयं भ्रातृभार्यासहितश्च त्रिवत्सरम् ततस्त्रयोदशे वर्षे रावणो नाम राक्षसः
1,79,22,māyayā hṛtavānsītāṃ priyāṃ mama parokṣataḥ tato 'haṃ dīnavadana ṛṣyamūkaṃ hi parvatam,मायया हृतवान्सीतां प्रियां मम परोक्षतः ततो ऽहं दीनवदन ऋष्यमूकं हि पर्वतम्
1,79,23,bhāryāmanveṣayanprāptaḥ sakhyaṃ haryadhipena ca atha vālinamāhatya sugrīva statpade kṛtaḥ,भार्यामन्वेषयन्प्राप्तः सख्यं हर्यधिपेन च अथ वालिनमाहत्य सुग्रीव स्तत्पदे कृतः
1,79,24,saha vānarayūthaiśca sāhāyyaṃ kṛtavānmama virudhya rāvaṇenālaṃ mama bhakto vibhīṣaṇaḥ,सह वानरयूथैश्च साहाय्यं कृतवान्मम विरुध्य रावणेनालं मम भक्तो विभीषणः
1,79,25,āgato hyabhiṣicyāśulaṅkeśo hi vikalpitaḥ hatvā tu rāvaṇaṃ saṃkhye saputrāmātyabāndhavam,आगतो ह्यभिषिच्याशुलङ्केशो हि विकल्पितः हत्वा तु रावणं संख्ये सपुत्रामात्यबान्धवम्
1,79,26,sītāmādāya saṃśuddhvāmayodhyāṃ samupāgataḥ tataḥ kālāntare viprasugrīvaśca vibhīṣaṇaḥ,सीतामादाय संशुद्ध्वामयोध्यां समुपागतः ततः कालान्तरे विप्रसुग्रीवश्च विभीषणः
1,79,27,nimantritau pituḥ śrāddhve ṣaṭkulāśca dvijottamāḥ ayodhyāyāṃ samājagmuste tu sarve nimantritāḥ,निमन्त्रितौ पितुः श्राद्ध्वे षट्कुलाश्च द्विजोत्तमाः अयोध्यायां समाजग्मुस्ते तु सर्वे निमन्त्रिताः
1,79,28,ṛte vibhīṣiṇaṃ tatra cintayāne raghūttame śaṃbhurbrāhmaṇarūpeṇa ṣaṭkulaiśca sahāgataḥ,ऋते विभीषिणं तत्र चिन्तयाने रघूत्तमे शंभुर्ब्राह्मणरूपेण षट्कुलैश्च सहागतः
1,79,29,atha pṛṣṭo mayā śaṃbhurvibhīṣaṇasamāgame nītvā māṃ draviḍe deśe mocaya dvijabandhanāt,अथ पृष्टो मया शंभुर्विभीषणसमागमे नीत्वा मां द्रविडे देशे मोचय द्विजबन्धनात्
1,79,30,mayā nimantritāḥ śraddhe hyagastyādyā munīśvarāḥ saṃbhojitāstu prayayuḥ svasvamāśramamaṇḍalam,मया निमन्त्रिताः श्रद्धे ह्यगस्त्याद्या मुनीश्वराः संभोजितास्तु प्रययुः स्वस्वमाश्रममण्डलम्
1,79,31,tataḥ kālāntare viprā devā daityā nareśvarāḥ gautamena samāhūtāḥ sarve yajñasabhājitāḥ,ततः कालान्तरे विप्रा देवा दैत्या नरेश्वराः गौतमेन समाहूताः सर्वे यज्ञसभाजिताः
1,79,32,te sarve sphaāṭikaṃ liṅgaṃ tryaṃbakādrau niveśitam saṃpūjya nyavaṃsastatra devadaityanṛpāgrajāḥ,ते सर्वे स्फआटिकं लिङ्गं त्र्यंबकाद्रौ निवेशितम् संपूज्य न्यवंसस्तत्र देवदैत्यनृपाग्रजाः
1,79,33,tasminsamāje vitate sarvauṃrliṅge samarcite gautamo 'pyatha madhyāhne pūjayāmāsa śaṅkaram,तस्मिन्समाजे वितते सर्वौंर्लिङ्गे समर्चिते गौतमो ऽप्यथ मध्याह्ने पूजयामास शङ्करम्
1,79,34,sarve śuklāṃbaradharā bhasmoddhvūlitavigrahāḥ sitena bhasmanā kṛtvā sarvasthāne tripuṇḍrakam,सर्वे शुक्लांबरधरा भस्मोद्ध्वूलितविग्रहाः सितेन भस्मना कृत्वा सर्वस्थाने त्रिपुण्ड्रकम्
1,79,35,natvā tu bhārgavaṃ sarve bhūtaśuddhiṃ pracakramuḥ hṛtpadmamadhye suṣiraṃ tatraiva bhūtapañcakam,नत्वा तु भार्गवं सर्वे भूतशुद्धिं प्रचक्रमुः हृत्पद्ममध्ये सुषिरं तत्रैव भूतपञ्चकम्
1,79,36,teṣāṃ madhye mahākāśamākāśe nirmalāmalam tanmadhye ca maheśānaṃ dhyāyeddīptimayaṃ śubham,तेषां मध्ये महाकाशमाकाशे निर्मलामलम् तन्मध्ये च महेशानं ध्यायेद्दीप्तिमयं शुभम्
1,79,37,ajñānasaṃyutaṃ bhūtaṃ samalaṃ karmasaṃgataḥ taṃ dehamākāśadīpe pradahejjñānavahninā,अज्ञानसंयुतं भूतं समलं कर्मसंगतः तं देहमाकाशदीपे प्रदहेज्ज्ञानवह्निना
1,79,38,ākāśasyāvṛttiṃ cāhaṃ dagdhvākāśamatho dahet dagdhvākāśamatho vāyumagnibhūtaṃ tathā dahet,आकाशस्यावृत्तिं चाहं दग्ध्वाकाशमथो दहेत् दग्ध्वाकाशमथो वायुमग्निभूतं तथा दहेत्
1,79,39,abbhūtaṃ ca tato dagdhvā pṛthivībhūtameva ca tadāśritānguṇāndagdhvā tato dehaṃ pradāhayet,अब्भूतं च ततो दग्ध्वा पृथिवीभूतमेव च तदाश्रितान्गुणान्दग्ध्वा ततो देहं प्रदाहयेत्
1,79,40,evaṃ pradagdhvā bhūtārdi dehī tajjñānavahninā śikhāmadhyasthitaṃ viṣṇumānandarasanirbharam,एवं प्रदग्ध्वा भूतार्दि देही तज्ज्ञानवह्निना शिखामध्यस्थितं विष्णुमानन्दरसनिर्भरम्
1,79,41,niṣpannacandrakiraṇasaṃkāśakiraṇaṃ kiraṇaṃ śivam śivāṅgotpannakiraṇairamṛtadravasaṃyutaiḥ,निष्पन्नचन्द्रकिरणसंकाशकिरणं किरणं शिवम् शिवाङ्गोत्पन्नकिरणैरमृतद्रवसंयुतैः
1,79,42,suśītalā tato jvālā praśāntā candraraśmivat prasāritasudhārugbhiḥ sāṃdrībhūtaśca saṃplavaḥ anena plāvitaṃ bhūtagrāmaṃ saṃcintayetparam,सुशीतला ततो ज्वाला प्रशान्ता चन्द्ररश्मिवत् प्रसारितसुधारुग्भिः सांद्रीभूतश्च संप्लवः अनेन प्लावितं भूतग्रामं संचिन्तयेत्परम्
1,79,43,itthaṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ kriyārhe martyaḥ śuddho jāyate hyeva sadyaḥ pūjāṃ kartuṃ japyakarmāpi paścādevaṃ dhyāyedbrahmahatyādiśuddhyai,इत्थं कृत्वा भूतशुद्धिं क्रियार्हे मर्त्यः शुद्धो जायते ह्येव सद्यः पूजां कर्तुं जप्यकर्मापि पश्चादेवं ध्यायेद्ब्रह्महत्यादिशुद्ध्यै
1,79,44,evaṃ dhyātvā cadrandīptiprakāśaṃ dhyānenāropyāśu liṅge śivasya sadāśivaṃ dīpamadhye vicintya pañcākṣareṇārcanamavyayaṃ tu,एवं ध्यात्वा चद्रन्दीप्तिप्रकाशं ध्यानेनारोप्याशु लिङ्गे शिवस्य सदाशिवं दीपमध्ये विचिन्त्य पञ्चाक्षरेणार्चनमव्ययं तु
1,79,45,āvāhanādīnupacārāṃratathāpi kṛtvā snānaṃ pūrvavacchaṅkarasya auduṃbaraṃ rājataṃ svarṇapīṭhaṃ vastrādicchannaṃ sarvameveha pīṭham,आवाहनादीनुपचारांरतथापि कृत्वा स्नानं पूर्ववच्छङ्करस्य औदुंबरं राजतं स्वर्णपीठं वस्त्रादिच्छन्नं सर्वमेवेह पीठम्
1,79,46,ante kṛtvā budbudābhyāṃ ca sṛṣṭiṃ pīṭhe pīṭhe nāgamekaṃ purastāt kuryātpīṭhe corddhvake nāgayugmaṃ devābhyāśe dakṣiṇe vāmataśca,अन्ते कृत्वा बुद्बुदाभ्यां च सृष्टिं पीठे पीठे नागमेकं पुरस्तात् कुर्यात्पीठे चोर्द्ध्वके नागयुग्मं देवाभ्याशे दक्षिणे वामतश्च
1,79,47,japāpuṣpaṃ nāgamadhye nidhāya madhye vastraṃ dvādaśaprātiguṇye suśvetena tasya madhye maheśaṃ liṅgākāraṃ pīṭhayuktaṃ prapūjyam,जपापुष्पं नागमध्ये निधाय मध्ये वस्त्रं द्वादशप्रातिगुण्ये सुश्वेतेन तस्य मध्ये महेशं लिङ्गाकारं पीठयुक्तं प्रपूज्यम्
1,79,48,evaṃ kṛtvā sādhakāste tu sarve dattvā dattvā pañcagandhāśaṣṭagandham puṣpaiḥ patraiḥ śrītilairakṣataiśca tilonmiśraiḥ kevalaiścaprapūjya,एवं कृत्वा साधकास्ते तु सर्वे दत्त्वा दत्त्वा पञ्चगन्धाशष्टगन्धम् पुष्पैः पत्रैः श्रीतिलैरक्षतैश्च तिलोन्मिश्रैः केवलैश्चप्रपूज्य
1,79,49,dhūpaṃ dattvā vidhivatsaṃprayuktaṃ dīpaṃ dattvā coktamevopahāram pūjāśeṣaṃ te samāpyātha sarve gītaṃ nṛtyaṃ tatra tatrāpi cakruḥ,धूपं दत्त्वा विधिवत्संप्रयुक्तं दीपं दत्त्वा चोक्तमेवोपहारम् पूजाशेषं ते समाप्याथ सर्वे गीतं नृत्यं तत्र तत्रापि चक्रुः
1,79,50,kāle cāsminsuvrate gautamasya śiṣyaḥ prāptaḥ śaṅkarātmeti nāmnā,काले चास्मिन्सुव्रते गौतमस्य शिष्यः प्राप्तः शङ्करात्मेति नाम्ना
1,79,51,unmattaveṣo digvāsā anekāṃ vṛttimāsthitaḥ kvaciddvijātipravaraḥ kvaciñcaṇḍālasannibhaḥ,उन्मत्तवेषो दिग्वासा अनेकां वृत्तिमास्थितः क्वचिद्द्विजातिप्रवरः क्वचिञ्चण्डालसन्निभः
1,79,52,kvacicchūdrasamo yogī tāpasaḥ kvacidapyuta garjatyutpatate caiva nṛtyati stauti gāyati,क्वचिच्छूद्रसमो योगी तापसः क्वचिदप्युत गर्जत्युत्पतते चैव नृत्यति स्तौति गायति
1,79,53,roditi śṛṇute 'tyuktaṃ patatyuttiṣṭhati kvacit śivajñānaikasaṃpannaḥ paramānandanirbharaḥ,रोदिति शृणुते ऽत्युक्तं पतत्युत्तिष्ठति क्वचित् शिवज्ञानैकसंपन्नः परमानन्दनिर्भरः
1,79,54,saṃprāpto bhojyavelāyāṃ gautamasyāntikaṃ yayau bubhuje guruṇā sākaṃ kvaciducchiṣṭameva ca,संप्राप्तो भोज्यवेलायां गौतमस्यान्तिकं ययौ बुभुजे गुरुणा साकं क्वचिदुच्छिष्टमेव च
1,79,55,kvacillihati tatpātraṃ tūṣṇīmevābhyagātkvacit hastaṃ gṛhītvaiva guroḥ svayamevābhunakkvacit,क्वचिल्लिहति तत्पात्रं तूष्णीमेवाभ्यगात्क्वचित् हस्तं गृहीत्वैव गुरोः स्वयमेवाभुनक्क्वचित्
1,79,56,kvacid gṛhāntare mūtraṃ kvacitkardamale panam sarvadā taṃ gururdṛṣṭvā karamālaṃbya mandiram,क्वचिद् गृहान्तरे मूत्रं क्वचित्कर्दमले पनम् सर्वदा तं गुरुर्दृष्ट्वा करमालंब्य मन्दिरम्
1,79,57,praviśya svīyapīṭhe tamupaveśyāpyabhojayat svayaṃ tadasya pātreṇa bubhujegautamo muniḥ,प्रविश्य स्वीयपीठे तमुपवेश्याप्यभोजयत् स्वयं तदस्य पात्रेण बुभुजेगौतमो मुनिः
1,79,58,tasya cittaṃ parijñātuṃ kadācidatha suṃdarī ahalyā śiṣyamāhūya bhuṅkṣveti prāha taṃ mudā nirdiṣṭo gurupatnyā tu bubhuje so 'viśeṣataḥ,तस्य चित्तं परिज्ञातुं कदाचिदथ सुंदरी अहल्या शिष्यमाहूय भुङ्क्ष्वेति प्राह तं मुदा निर्दिष्टो गुरुपत्न्या तु बुभुजे सो ऽविशेषतः
1,79,59,yathā papau hi pānīyaṃ tathā vahnimapi dvijā kaṇṭakānannavadbhuktvā yathāpūrvamatiṣṭhata,यथा पपौ हि पानीयं तथा वह्निमपि द्विजा कण्टकानन्नवद्भुक्त्वा यथापूर्वमतिष्ठत
1,79,60,puro hi munikanyābhirāhūto bhojanāya ca dinedine tatpradattaṃ loṣṭamaṃbu ca gomayam,पुरो हि मुनिकन्याभिराहूतो भोजनाय च दिनेदिने तत्प्रदत्तं लोष्टमंबु च गोमयम्
1,79,61,kardamaṃ kāṣṭhadaṇḍaṃ ca bhuktvā pītvātha harṣitaḥ etādṛśo munirasau caṇḍālasadṛśākṛtiḥ,कर्दमं काष्ठदण्डं च भुक्त्वा पीत्वाथ हर्षितः एतादृशो मुनिरसौ चण्डालसदृशाकृतिः
1,79,62,sujīrṇopānahau haste gṛhītvā pralapanhasan antyajocitaveṣaśca vṛṣaparvāṇamabhyagāt,सुजीर्णोपानहौ हस्ते गृहीत्वा प्रलपन्हसन् अन्त्यजोचितवेषश्च वृषपर्वाणमभ्यगात्
1,79,63,vṛṣaparveśayormadhye digvāsāḥ samatiṣṭata vṛṣaparvā tamajñātvā pīḍayitvā śiro 'cchinat,वृषपर्वेशयोर्मध्ये दिग्वासाः समतिष्टत वृषपर्वा तमज्ञात्वा पीडयित्वा शिरो ऽच्छिनत्
1,79,64,hate tasmindvijaśreṣṭhe jagadetañcarācaram atīva kaluṣaṃ hyāsīttatrasthā munayastathā,हते तस्मिन्द्विजश्रेष्ठे जगदेतञ्चराचरम् अतीव कलुषं ह्यासीत्तत्रस्था मुनयस्तथा
1,79,65,gautamasya mahāśokaḥ saṃjātaḥ sumahātmanaḥ niryayau cakṣuṣo vāri śokaṃ saṃdarśayanniva,गौतमस्य महाशोकः संजातः सुमहात्मनः निर्ययौ चक्षुषो वारि शोकं संदर्शयन्निव
1,79,66,gautamaḥ sarvadaittayānāṃ sannidhau vākyamuktavān kimanena kṛte pāpaṃ yena cchinnamidaṃ śiraḥ,गौतमः सर्वदैत्तयानां सन्निधौ वाक्यमुक्तवान् किमनेन कृते पापं येन च्छिन्नमिदं शिरः
1,79,67,mama prāṇādhikasyeha sarvadā śivayoginaḥ mamāpi maraṇaṃ satyaṃ śiṣyacchadmā yato guruḥ,मम प्राणाधिकस्येह सर्वदा शिवयोगिनः ममापि मरणं सत्यं शिष्यच्छद्मा यतो गुरुः
1,79,68,śaivānāṃ dharmayuktānāṃ sarvadā śivavartinām maraṇaṃ yatra dṛṣṭaṃ syāttatra no maraṇaṃ dhruvam,शैवानां धर्मयुक्तानां सर्वदा शिववर्तिनाम् मरणं यत्र दृष्टं स्यात्तत्र नो मरणं ध्रुवम्
1,79,69,tacchrutvā hyasurācāryaḥ sukraḥ prāha vidāṃvaraḥ enaṃ saṃjīvayiṣyāmi bhārgavaṃ śaṅkarapriyam,तच्छ्रुत्वा ह्यसुराचार्यः सुक्रः प्राह विदांवरः एनं संजीवयिष्यामि भार्गवं शङ्करप्रियम्
1,79,70,kimarthaṃ mriyate brahmanpaśya me tapaso balam iti vādini viprendre gautamo 'pi mamāra ha,किमर्थं म्रियते ब्रह्मन्पश्य मे तपसो बलम् इति वादिनि विप्रेन्द्रे गौतमो ऽपि ममार ह
1,79,71,tasminmṛte 'tha śukro 'pi prāṇāṃstatyāja yogataḥ tasyaivaṃ hatimājñāya prahlādādyā ditīśvarāḥ,तस्मिन्मृते ऽथ शुक्रो ऽपि प्राणांस्तत्याज योगतः तस्यैवं हतिमाज्ञाय प्रह्लादाद्या दितीश्वराः
1,79,72,devā nṛpā dvijāḥ sarve mṛtā āsaṃstadadbhutam mṛtamāsīdatha balaṃ tasya bāṇasya dhīmataḥ,देवा नृपा द्विजाः सर्वे मृता आसंस्तदद्भुतम् मृतमासीदथ बलं तस्य बाणस्य धीमतः
1,79,73,ahalyā śokasaṃtaptā rurodoñcaiḥ punaḥpunaḥ gautamena maheśasya pūjayā pūjito vibhuḥ,अहल्या शोकसंतप्ता रुरोदोञ्चैः पुनःपुनः गौतमेन महेशस्य पूजया पूजितो विभुः
1,79,74,vīrabhadro mahāyogī sarvaṃ dṛṣṭvā cukopa ha aho kaṣṭamahokaṣṭaṃ maheśā bahavo hatāḥ,वीरभद्रो महायोगी सर्वं दृष्ट्वा चुकोप ह अहो कष्टमहोकष्टं महेशा बहवो हताः
1,79,75,śivaṃ vijñāpayiṣyāmi tenoktaṃ karavāṇyatha iti niścitya gatavānmandarācalamavyayam,शिवं विज्ञापयिष्यामि तेनोक्तं करवाण्यथ इति निश्चित्य गतवान्मन्दराचलमव्ययम्
1,79,76,namaskṛtvā virūpākṣaṃ vṛttasarvamathoktavān brahmāṇaṃ ca hariṃ tatra sthitau prāha śivo vacaḥ,नमस्कृत्वा विरूपाक्षं वृत्तसर्वमथोक्तवान् ब्रह्माणं च हरिं तत्र स्थितौ प्राह शिवो वचः
1,79,77,madbhaktaiḥ sāhasaṃ karma kṛtaṃ jñātvā varapradam gatvā paśyāmi he viṣṇo sarvaṃ tatkṛtasāhasam,मद्भक्तैः साहसं कर्म कृतं ज्ञात्वा वरप्रदम् गत्वा पश्यामि हे विष्णो सर्वं तत्कृतसाहसम्
1,79,78,ityuktvā vṛṣamāruhya vāyunā dhūtacāmaraḥ nandikena suveṣeṇa dhṛte chatre 'tiśobhane,इत्युक्त्वा वृषमारुह्य वायुना धूतचामरः नन्दिकेन सुवेषेण धृते छत्रे ऽतिशोभने
1,79,79,suśvete hemadaṇḍe ca nānyayogye dhṛte vibho maheśānumatiṃ labdhvā harirnāgāntake sthitaḥ,सुश्वेते हेमदण्डे च नान्ययोग्ये धृते विभो महेशानुमतिं लब्ध्वा हरिर्नागान्तके स्थितः
1,79,80,āraktanīlacchatrābhyāṃ śuśubhe lakṣmakaustubhaḥ śivānumatyā brahmāpi haṃsārūḍho 'bhavattadā,आरक्तनीलच्छत्राभ्यां शुशुभे लक्ष्मकौस्तुभः शिवानुमत्या ब्रह्मापि हंसारूढो ऽभवत्तदा
1,79,81,indragopaprabhākāracchatrābhyāṃ śuśubhe vidhiḥ indrādisarvadevāśca svasvavāhanasaṃyutāḥ,इन्द्रगोपप्रभाकारच्छत्राभ्यां शुशुभे विधिः इन्द्रादिसर्वदेवाश्च स्वस्ववाहनसंयुताः
1,79,82,atha te niryayuḥ sarve nānāvādyānumoditāḥ koṭikoṭigaṇākīrṇā gautamasyāśramaṃ gatāḥ,अथ ते निर्ययुः सर्वे नानावाद्यानुमोदिताः कोटिकोटिगणाकीर्णा गौतमस्याश्रमं गताः
1,79,83,brahmaviṣṇu maheśānā dṛṣṭvā tatparamādbhutam svabhaktaṃ jīvayāmāsa vāmakoṇanirīkṣaṇāt,ब्रह्मविष्णु महेशाना दृष्ट्वा तत्परमाद्भुतम् स्वभक्तं जीवयामास वामकोणनिरीक्षणात्
1,79,84,śaṅkaro gautamaṃ prāha tuṣṭo 'haṃ te varaṃ vṛṇu tadākarṇya vacastasya gautamaḥ prāha sādaram,शङ्करो गौतमं प्राह तुष्टो ऽहं ते वरं वृणु तदाकर्ण्य वचस्तस्य गौतमः प्राह सादरम्
1,79,85,yadi prasanno deveśa yadi deyo varo mama tvalliṅgārcanasāmarthyaṃ nityamastu mameśvara,यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम त्वल्लिङ्गार्चनसामर्थ्यं नित्यमस्तु ममेश्वर
1,79,86,vṛtametanmayā deva trinetra śṛṇu cāparam śiṣyo 'yaṃ me mahābhāgo heyādeyādivarjitaḥ,वृतमेतन्मया देव त्रिनेत्र शृणु चापरम् शिष्यो ऽयं मे महाभागो हेयादेयादिवर्जितः
1,79,87,prekṣaṇīyaṃ mamatvena na ca paśyati cakṣuṣā na ghrāṇagrāhyaṃ deveśa na pātavyaṃ na cetarat,प्रेक्षणीयं ममत्वेन न च पश्यति चक्षुषा न घ्राणग्राह्यं देवेश न पातव्यं न चेतरत्
1,79,88,iti buddhvyā tathā kurvansa hi yogī mahāyaśaḥ unmattavikṛtākāraḥ śaṅkarātmeti kīrtitaḥ,इति बुद्ध्व्या तथा कुर्वन्स हि योगी महायशः उन्मत्तविकृताकारः शङ्करात्मेति कीर्तितः
1,79,89,na kaścittaṃ prati dveṣī na ca taṃ hiṃsayedapi etanme dīyatāṃ deva mṛtānāmamṛtistathā,न कश्चित्तं प्रति द्वेषी न च तं हिंसयेदपि एतन्मे दीयतां देव मृतानाममृतिस्तथा
1,79,90,tacchrutvomāpatiḥ prīto nirīkṣya harimavyayaḥ svāṃśena vāyunā dehamāviśajjagadīśvaraḥ,तच्छ्रुत्वोमापतिः प्रीतो निरीक्ष्य हरिमव्ययः स्वांशेन वायुना देहमाविशज्जगदीश्वरः
1,79,91,harirūpaḥ śaṅkarātmā mārutiḥ kapisattamaḥ paryāyairucyate 'dhīśaḥ sākṣādviṣṇuḥ śivaḥ paraḥ,हरिरूपः शङ्करात्मा मारुतिः कपिसत्तमः पर्यायैरुच्यते ऽधीशः साक्षाद्विष्णुः शिवः परः
1,79,92,ākalpateṣu pratyekaṃ kāmarūpamupāśritaḥ mamājñākārako rāmabhaktaḥ pūjitavigrahaḥ,आकल्पतेषु प्रत्येकं कामरूपमुपाश्रितः ममाज्ञाकारको रामभक्तः पूजितविग्रहः
1,79,93,anantakalpamīśānaḥ sthāsyati prītamānasaḥ tvayā kṛtamidaṃ veśma vistṛtaṃ supratiṣṭitam,अनन्तकल्पमीशानः स्थास्यति प्रीतमानसः त्वया कृतमिदं वेश्म विस्तृतं सुप्रतिष्टितम्
1,79,94,nityaṃ vai sarvarūpeṇa tiṣṭhāmaḥ kṣaṇamādarāt samarcitāḥ prayāsyāmaḥ svasvavāsaṃ tataḥ param,नित्यं वै सर्वरूपेण तिष्ठामः क्षणमादरात् समर्चिताः प्रयास्यामः स्वस्ववासं ततः परम्
1,79,95,athābabhāṣe viśveśaṃ gautamo munipuṅgavaḥ ayogyaṃ prārthayāmīśa hyarthī doṣaṃ na paśyati,अथाबभाषे विश्वेशं गौतमो मुनिपुङ्गवः अयोग्यं प्रार्थयामीश ह्यर्थी दोषं न पश्यति
1,79,96,brahmādyalabhyaṃ deveśa dīyatāṃ yadi rocate atheśo viṣṇumālokya gṛhītvā tatkaraṃ kare,ब्रह्माद्यलभ्यं देवेश दीयतां यदि रोचते अथेशो विष्णुमालोक्य गृहीत्वा तत्करं करे
1,79,97,prahasannaṃbujābhākṣamityuvāca sadāśivaḥ kṣāmodaro 'si govinda deyaṃ te bhojanaṃ kimu,प्रहसन्नंबुजाभाक्षमित्युवाच सदाशिवः क्षामोदरो ऽसि गोविन्द देयं ते भोजनं किमु
1,79,98,svayaṃ praviśya yadi vā svayaṃ bhuṅkṣva svagehavat gaccha vā pārvatīgehaṃ yā kukṣiṃ pūrayiṣyati,स्वयं प्रविश्य यदि वा स्वयं भुङ्क्ष्व स्वगेहवत् गच्छ वा पार्वतीगेहं या कुक्षिं पूरयिष्यति
1,79,99,ityuktvā tatkarālaṃbī hyekāntamagamadvibhuḥ ādiśya nandinaṃ devo dvārādhyakṣaṃ yathoktavat,इत्युक्त्वा तत्करालंबी ह्येकान्तमगमद्विभुः आदिश्य नन्दिनं देवो द्वाराध्यक्षं यथोक्तवत्
1,79,100,sa gatvā gautamaṃ vātha hyuktavānviṣṇubhāṣaṇam saṃpādayānnaṃ deveśā bhoktukāmā vayaṃ mune,स गत्वा गौतमं वाथ ह्युक्तवान्विष्णुभाषणम् संपादयान्नं देवेशा भोक्तुकामा वयं मुने
1,79,101,ityuktvaikāntamagamadvāsudevena śaṅkaraḥ mṛduśayyāṃ samāruhya śayitau devatottamau,इत्युक्त्वैकान्तमगमद्वासुदेवेन शङ्करः मृदुशय्यां समारुह्य शयितौ देवतोत्तमौ
1,79,102,anyonyaṃ bhāṣaṇaṃ kṛtvā prottasthaturubhāvapi gatvā taḍāgaṃ gaṃbhīraṃ srāsyantau devasattamau,अन्योन्यं भाषणं कृत्वा प्रोत्तस्थतुरुभावपि गत्वा तडागं गंभीरं स्रास्यन्तौ देवसत्तमौ
1,79,103,karāṃbupātamanyonyaṃ pṛthakkṛtvobhayatra ca munayo rākṣasāścaiva jalakrīḍāṃ pracakrire,करांबुपातमन्योन्यं पृथक्कृत्वोभयत्र च मुनयो राक्षसाश्चैव जलक्रीडां प्रचक्रिरे
1,79,104,atha viṣṇurmaheśaśca jalapānāni śīghrataḥ cakratuḥ śaṅkaraṛ padmakiñjalkāñjalinā hareḥ,अथ विष्णुर्महेशश्च जलपानानि शीघ्रतः चक्रतुः शङ्करऋ पद्मकिञ्जल्काञ्जलिना हरेः
1,79,105,avākiranmukhe tasya padmotphullavilocane netre keśarasaṃpātātpramīlayata keśavaḥ,अवाकिरन्मुखे तस्य पद्मोत्फुल्लविलोचने नेत्रे केशरसंपातात्प्रमीलयत केशवः
1,79,106,atrāntare hareḥ skandhamāruroha maheśvaraḥ haryuttamāṅgaṃ bāhubhyāṃ gṛhītvā saṃnyamajjayat,अत्रान्तरे हरेः स्कन्धमारुरोह महेश्वरः हर्युत्तमाङ्गं बाहुभ्यां गृहीत्वा संन्यमज्जयत्
1,79,107,unmajjayitvā ca punaḥ punaścāpi punaḥpunaḥ pīḍitaḥ sa hariḥ sūkṣmaṃ pātayāmāsa śaṅkaram,उन्मज्जयित्वा च पुनः पुनश्चापि पुनःपुनः पीडितः स हरिः सूक्ष्मं पातयामास शङ्करम्
1,79,108,atha pādau gṛhītvā taṃ bhrāmayanvicakarṣa ha atāḍayaddhvarervakṣaḥ pātayāmāsa cācyutam,अथ पादौ गृहीत्वा तं भ्रामयन्विचकर्ष ह अताडयद्ध्वरेर्वक्षः पातयामास चाच्युतम्
1,79,109,athotthito haristoyamādāyāñjalinā tataḥ śīrṣe caivākiracchaṃbhumatha śaṃbhuratho hariḥ,अथोत्थितो हरिस्तोयमादायाञ्जलिना ततः शीर्षे चैवाकिरच्छंभुमथ शंभुरथो हरिः
1,79,110,jalakrīḍaivamabhavadatha carṣigaṇāntare jalakrīḍāsaṃbhrameṇa visrastajaṭabandhanāḥ,जलक्रीडैवमभवदथ चर्षिगणान्तरे जलक्रीडासंभ्रमेण विस्रस्तजटबन्धनाः
1,79,111,atha saṃbhramatāṃ teṣāmanyonyajaṭabandhanam itare tarabaddhvāsu jaṭāsu ca munīśvarāḥ,अथ संभ्रमतां तेषामन्योन्यजटबन्धनम् इतरे तरबद्ध्वासु जटासु च मुनीश्वराः
1,79,112,śaktimanto 'śaktimata ākarṣanti ca savyatham pātayanto 'nyataścāpi ktrośanto rudatastathā,शक्तिमन्तो ऽशक्तिमत आकर्षन्ति च सव्यथम् पातयन्तो ऽन्यतश्चापि क्त्रोशन्तो रुदतस्तथा
1,79,113,evaṃ pravṛtte tumule saṃbhūte toyakarmaṇi ākāśe vānareśastu nanarta ca nanāda ca,एवं प्रवृत्ते तुमुले संभूते तोयकर्मणि आकाशे वानरेशस्तु ननर्त च ननाद च
1,79,114,vipañcīṃ vādayanvādyaṃ lalitāṃ gītimujjagau sugītyā lalitā yāstu āgāyata vidhā daśa,विपञ्चीं वादयन्वाद्यं ललितां गीतिमुज्जगौ सुगीत्या ललिता यास्तु आगायत विधा दश
1,79,115,śuśrāva gītiṃ madhurāṃ śaṅkaro lokabhāvataḥ svayaṃ gātuṃ hi lalitaṃ mandaṃmandaṃ pracakrame,शुश्राव गीतिं मधुरां शङ्करो लोकभावतः स्वयं गातुं हि ललितं मन्दंमन्दं प्रचक्रमे
1,79,116,svayaṃ gāyati deveśe viśrāmaṃ galadeśikam svaraṃ dhruvaṃ samādāya sarvalakṣaṇasaṃyutam,स्वयं गायति देवेशे विश्रामं गलदेशिकम् स्वरं ध्रुवं समादाय सर्वलक्षणसंयुतम्
1,79,117,svadhārāmṛtasaṃyuktaṃ gānenaivamaponayan vāsudevo mardalaṃ ca karābhyāmapyavādayat,स्वधारामृतसंयुक्तं गानेनैवमपोनयन् वासुदेवो मर्दलं च कराभ्यामप्यवादयत्
1,79,118,ambujāṅgaścaturvakrastuṃbururmukharo babhau tānakā gautamādyāstu gayako vāyujo 'bhavat,अम्बुजाङ्गश्चतुर्वक्रस्तुंबुरुर्मुखरो बभौ तानका गौतमाद्यास्तु गयको वायुजो ऽभवत्
1,79,119,gāyake madhuraṃ gītaṃ hanūmati kapīśvare mlānamalmānamabhavatkṛśāḥ puṣṭāstadābhavan,गायके मधुरं गीतं हनूमति कपीश्वरे म्लानमल्मानमभवत्कृशाः पुष्टास्तदाभवन्
1,79,120,svāṃ svāṃ gītimataḥ sarve tiraskṛtyaiva mūrcchitā tūṣṇībhūtaṃ samabhavaddevarṣigaṇadānavam,स्वां स्वां गीतिमतः सर्वे तिरस्कृत्यैव मूर्च्छिता तूष्णीभूतं समभवद्देवर्षिगणदानवम्
1,79,121,ekaḥ sa hanumān gātā śrotāraḥ sarva eva te madhyāhnakāle vitate gāyamāne hanūmati svasvavāha namāruhya nirgatāḥ sarvadevatāḥ,एकः स हनुमान् गाता श्रोतारः सर्व एव ते मध्याह्नकाले वितते गायमाने हनूमति स्वस्ववाह नमारुह्य निर्गताः सर्वदेवताः
1,79,122,gānapriyo maheśastu jagrāha plavageśvaram plavaga tvaṃ mayājñapto niḥśaṅko vṛṣamāruha,गानप्रियो महेशस्तु जग्राह प्लवगेश्वरम् प्लवग त्वं मयाज्ञप्तो निःशङ्को वृषमारुह
1,79,123,mama cābhimukho bhūtvā gāyasvānekagāyanam athāha kapiśārdūlo bhagavantaṃ maheśvaram,मम चाभिमुखो भूत्वा गायस्वानेकगायनम् अथाह कपिशार्दूलो भगवन्तं महेश्वरम्
1,79,124,vṛṣabhārohasāmarthyaṃ tava nānyasya vidyate ṣa tava vāhanamāruhya pātakī syāmahaṃ vibho,वृषभारोहसामर्थ्यं तव नान्यस्य विद्यते ष तव वाहनमारुह्य पातकी स्यामहं विभो
1,79,125,māmevāruha deveśa vihṝṅgaḥ śivadhāraṇaḥ tava cābhimukhaṃ gānaṃ kariṣyāmi vilokaya,मामेवारुह देवेश विहॄङ्गः शिवधारणः तव चाभिमुखं गानं करिष्यामि विलोकय
1,79,126,atheśvaro hanūmantamāruroha yathā vṛṣam ārūḍhe śaṅkare deve hanumatkandharāṃ śivaḥ,अथेश्वरो हनूमन्तमारुरोह यथा वृषम् आरूढे शङ्करे देवे हनुमत्कन्धरां शिवः
1,79,127,chitvā tvacaṃ parāvṛtya sukhaṃ gāyati pūrvavat śṛṇvangītisudhāṃ śaṃbhurgaunta masya gṛhaṃ tataḥ,छित्वा त्वचं परावृत्य सुखं गायति पूर्ववत् शृण्वन्गीतिसुधां शंभुर्गौन्त मस्य गृहं ततः
1,79,128,sarve cāpyāgatāstatra devarṣigaṇadānavāḥ pūjitā gautamenātha bhojanāvasare sati,सर्वे चाप्यागतास्तत्र देवर्षिगणदानवाः पूजिता गौतमेनाथ भोजनावसरे सति
1,79,129,yacchuṣkaṃ dārusaṃbhūtaṃ gṛho pakaraṇādikam prarūḍhamabhavatsarvaṃ gāyamāne hanūmati,यच्छुष्कं दारुसंभूतं गृहो पकरणादिकम् प्ररूढमभवत्सर्वं गायमाने हनूमति
1,79,130,tasmingāne samastānāṃ citraṃ dṛṣṭiratiṣṭata,तस्मिन्गाने समस्तानां चित्रं दृष्टिरतिष्टत
1,79,131,dvibāhurīśasya padābhivaṃ danaḥ samastagātrābharaṇopapannaḥ prasannamūrtistaruṇaḥ sumadhye vinyastamūrddhvāñjalibhiḥ śirobhiḥ,द्विबाहुरीशस्य पदाभिवं दनः समस्तगात्राभरणोपपन्नः प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः सुमध्ये विन्यस्तमूर्द्ध्वाञ्जलिभिः शिरोभिः
1,79,132,śiraḥ karābhyāṃ parigṛhya śaṅkaro hanūmataḥ pūrvamukhaṃ cakāra padmāsanāsīnahanūmatoṃ'jalau nidhāya pādaṃ tvaparaṃ mukhe ca,शिरः कराभ्यां परिगृह्य शङ्करो हनूमतः पूर्वमुखं चकार पद्मासनासीनहनूमतोंऽजलौ निधाय पादं त्वपरं मुखे च
1,79,133,pādāṅgulībhyāmatha nāsikāṃ vibhuḥ snehena jagrāha ca mandamandam skandhe mukhe tvaṃsatale ca kaṇṭhe vakṣasthale ca stanamadhyame hṛdi,पादाङ्गुलीभ्यामथ नासिकां विभुः स्नेहेन जग्राह च मन्दमन्दम् स्कन्धे मुखे त्वंसतले च कण्ठे वक्षस्थले च स्तनमध्यमे हृदि
1,79,134,tataśca kukṣāvatha nābhimaṇḍalaṃ pādaṃ dvitīyaṃ vidadhāti cāñjalau śiro gṛhītvāvanamayya śaṅkaraḥ pasparśa pṛṣṭhaṃ cibukena so 'dhvani,ततश्च कुक्षावथ नाभिमण्डलं पादं द्वितीयं विदधाति चाञ्जलौ शिरो गृहीत्वावनमय्य शङ्करः पस्पर्श पृष्ठं चिबुकेन सो ऽध्वनि
1,79,135,hāraṃ ca muktāparikalpitaṃ śivo hanūmataḥ kaṇṭhagataṃ cakāra,हारं च मुक्तापरिकल्पितं शिवो हनूमतः कण्ठगतं चकार
1,79,136,atha viṣṇurmaheśānamiha vacanamuktavān hanūmatā samo nāsti kṛtsnabrahmāṇḍamaṇḍale,अथ विष्णुर्महेशानमिह वचनमुक्तवान् हनूमता समो नास्ति कृत्स्नब्रह्माण्डमण्डले
1,79,137,śrutidevādyagamyaṃ hi padaṃ tava kapisthitam sarvopaniṣadavyaktaṃ tvatpadaṃ kapisarvayuk,श्रुतिदेवाद्यगम्यं हि पदं तव कपिस्थितम् सर्वोपनिषदव्यक्तं त्वत्पदं कपिसर्वयुक्
1,79,138,yamādisādhanairṃyogairna kṣaṇaṃ te padaṃ sthiram mahāyogihṛdaṃbhoje paraṃ svasthaṃ hanūmati,यमादिसाधनैर्ंयोगैर्न क्षणं ते पदं स्थिरम् महायोगिहृदंभोजे परं स्वस्थं हनूमति
1,79,139,varṣakoṭisahasraṃ tu sahasrābdairathānvaham bhaktyā saṃpūjito 'pīśa pādo no darśitastvayā,वर्षकोटिसहस्रं तु सहस्राब्दैरथान्वहम् भक्त्या संपूजितो ऽपीश पादो नो दर्शितस्त्वया
1,79,140,loke vādo hi sumahāñchaṃbhurnārāyaṇapriyaḥ haripriyastathā śaṃbhurna tādṛgbhāgyamasti me,लोके वादो हि सुमहाञ्छंभुर्नारायणप्रियः हरिप्रियस्तथा शंभुर्न तादृग्भाग्यमस्ति मे
1,79,141,tacchrutvā vacanaṃ śaṃbhurviṣṇoḥ prāha mudānvitaḥ na tvayā sadṛśo mahyaṃ priyo 'nyo 'sti hare kvacit,तच्छ्रुत्वा वचनं शंभुर्विष्णोः प्राह मुदान्वितः न त्वया सदृशो मह्यं प्रियो ऽन्यो ऽस्ति हरे क्वचित्
1,79,142,pārvatī vā tvayā tulyā vartate naiva bhidyate atha devāya mahate gautamaḥ prāṇipatya ca,पार्वती वा त्वया तुल्या वर्तते नैव भिद्यते अथ देवाय महते गौतमः प्राणिपत्य च
1,79,143,vyajijñapadameyātmajdevairhi karuṇānidhe madhyāhno 'yaṃ vyatikrānto bhuktivelākhilasya ca,व्यजिज्ञपदमेयात्मज्देवैर्हि करुणानिधे मध्याह्नो ऽयं व्यतिक्रान्तो भुक्तिवेलाखिलस्य च
1,79,144,athācamya mahādevo viṣṇunā sahito vibhuḥ praviśya gautamagṛhaṃ bhojanāyopacakrame,अथाचम्य महादेवो विष्णुना सहितो विभुः प्रविश्य गौतमगृहं भोजनायोपचक्रमे
1,79,145,ratnāṅgulīyairathanūpurābhyāṃ dukūlabandhena taḍitsukāñcyā hārairanekairatha kaṇṭhaniṣkayajñopavītottaravāsasī ca,रत्नाङ्गुलीयैरथनूपुराभ्यां दुकूलबन्धेन तडित्सुकाञ्च्या हारैरनेकैरथ कण्ठनिष्कयज्ञोपवीतोत्तरवाससी च
1,79,146,vilaṃbicañcanmaṇikuṇḍalena supuṣpadhaṃmillavareṇa caiva pañcāṅgagandhasya vilepanena bāhvaṅgadaiḥ kaṅkaṇakāṅgulīyaiḥ,विलंबिचञ्चन्मणिकुण्डलेन सुपुष्पधंमिल्लवरेण चैव पञ्चाङ्गगन्धस्य विलेपनेन बाह्वङ्गदैः कङ्कणकाङ्गुलीयैः
1,79,147,atho vibhūṣitaḥ śivo niviṣṭa uttamāsane svasaṃmukhaṃ hariṃ tathā nyaveśayadvarāsane,अथो विभूषितः शिवो निविष्ट उत्तमासने स्वसंमुखं हरिं तथा न्यवेशयद्वरासने
1,79,148,devaśreṣṭhau harīśau tāvanyonyābhimukhasthitau suvarṇabhājanasthānnaṃ dadau bhaktyā sa gautamaḥ,देवश्रेष्ठौ हरीशौ तावन्योन्याभिमुखस्थितौ सुवर्णभाजनस्थान्नं ददौ भक्त्या स गौतमः
1,79,149,triṃśatprabhedānbhakṣyāṃstu pāyasaṃ ca caturvidham supakvaṃ pākajātaṃ ca kalpitaṃ yacchatadvayam,त्रिंशत्प्रभेदान्भक्ष्यांस्तु पायसं च चतुर्विधम् सुपक्वं पाकजातं च कल्पितं यच्छतद्वयम्
1,79,150,apakkaṃ miśrakaṃ tadvattriṃśataṃ parikalpitam śataṃ śataṃ sukandānāṃ śākānāṃ ca prakalpitam,अपक्कं मिश्रकं तद्वत्त्रिंशतं परिकल्पितम् शतं शतं सुकन्दानां शाकानां च प्रकल्पितम्
1,79,151,pañcaviṃśatidhā sarpiḥsaṃskṛtaṃ vyañjanaṃ tathā śarkarādyaṃ tathā cūtamocākharjūradāḍimam,पञ्चविंशतिधा सर्पिःसंस्कृतं व्यञ्जनं तथा शर्कराद्यं तथा चूतमोचाखर्जूरदाडिमम्
1,79,152,drākṣekṣunāgaraṅgaṃ ca miṣṭaṃ pakvaṃ phalotkaram priyālakrañjambuphalaṃ vikaṅkataphalaṃ tathā,द्राक्षेक्षुनागरङ्गं च मिष्टं पक्वं फलोत्करम् प्रियालक्रञ्जम्बुफलं विकङ्कतफलं तथा
1,79,153,evamādīni cānyāni dravyāṇīśe samarpya ca dattvāpośānakaṃ vipro bhuñjadhvamiti cābravīt,एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणीशे समर्प्य च दत्त्वापोशानकं विप्रो भुञ्जध्वमिति चाब्रवीत्
1,79,154,bhuñjānaiṣu ca sarveṣu vyajanaṃ sūkṣmavistṛtam gautamaḥ svayamādāya śivaviṣṇū avījayat,भुञ्जानैषु च सर्वेषु व्यजनं सूक्ष्मविस्तृतम् गौतमः स्वयमादाय शिवविष्णू अवीजयत्
1,79,155,parihāsamatho kartumiyeṣa parameśvaraḥ paśya viṣṇo hanūmantaṃ kathaṃ bhuṅkte sa vānaraḥ,परिहासमथो कर्तुमियेष परमेश्वरः पश्य विष्णो हनूमन्तं कथं भुङ्क्ते स वानरः
1,79,156,vānaraṃ paśyati harau maṇḍakaṃ viṣṇubhājane cakṣepa munisaṃṣeṣu paśyatsvapi maheśvaraḥ,वानरं पश्यति हरौ मण्डकं विष्णुभाजने चक्षेप मुनिसंषेषु पश्यत्स्वपि महेश्वरः
1,79,157,hanūmate dattavāṃśca svocchiṣṭaṃ pāyasādikam tvaducchiṣṭabhojyaṃ tu tavaiva vacanādvibho,हनूमते दत्तवांश्च स्वोच्छिष्टं पायसादिकम् त्वदुच्छिष्टभोज्यं तु तवैव वचनाद्विभो
1,79,158,anarhaṃ mama naivedyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalādikam mahyaṃ nivedya sakalaṃ kūpa eva viniḥkṣipet,अनर्हं मम नैवेद्यं पत्रं पुष्पं फलादिकम् मह्यं निवेद्य सकलं कूप एव विनिःक्षिपेत्
1,79,159,abhukte tvardvañco nūnaṃ bhukte cāpi kṛpā tava bāṇaliṅge svayaṃbhūte candrakānte hṛdi sthite,अभुक्ते त्वर्द्वञ्चो नूनं भुक्ते चापि कृपा तव बाणलिङ्गे स्वयंभूते चन्द्रकान्ते हृदि स्थिते
1,79,160,cāndrāyaṇa samaṃ jñeyaṃ śambhornaivedyabhakṣaṇam bhuktiveleyamadhunā tadvairasyaṃ kathāntarāt,चान्द्रायण समं ज्ञेयं शम्भोर्नैवेद्यभक्षणम् भुक्तिवेलेयमधुना तद्वैरस्यं कथान्तरात्
1,79,161,bhuktvā tu kakathayiṣyāmi nirviśaṅkaṃ vibhuṅkṣva tat athāsau jalasaṃskāraṃ kṛtavān gautamo muniḥ,भुक्त्वा तु ककथयिष्यामि निर्विशङ्कं विभुङ्क्ष्व तत् अथासौ जलसंस्कारं कृतवान् गौतमो मुनिः
1,79,162,āraktasusnigandhasusūkṣmagātrānanekadhādhautasuśobhitāṅgān taḍāgatoyaiḥ katabījagharṣitairviśaudhitaistaiḥ karakānapūrayat,आरक्तसुस्निगन्धसुसूक्ष्मगात्राननेकधाधौतसुशोभिताङ्गान् तडागतोयैः कतबीजघर्षितैर्विशौधितैस्तैः करकानपूरयत्
1,79,163,"nadyāḥ saikatavedikāṃ navatarāṃ saṃchādya sūkṣmāṃbaraiḥ,śuddhvaiḥ śvetatarairathopari ghaṭāṃstoyena pūrṇānkṣipet liptvā nālakajātimāstapuṭakaṃ tatkaulakaṃ kārikācūrṇaṃ candanacandraraśmiviśadāṃ mālāṃ puṭāntaṃ kṣipet yāmasyāpi punaśca vārivasanenāśodhya kumbhena tañcandpranthimatho nidhāya bakulaṃ kṣiptvā tathā pāṭalam","नद्याः सैकतवेदिकां नवतरां संछाद्य सूक्ष्मांबरैः,शुद्ध्वैः श्वेततरैरथोपरि घटांस्तोयेन पूर्णान्क्षिपेत् लिप्त्वा नालकजातिमास्तपुटकं तत्कौलकं कारिकाचूर्णं चन्दनचन्द्ररश्मिविशदां मालां पुटान्तं क्षिपेत् यामस्यापि पुनश्च वारिवसनेनाशोध्य कुम्भेन तञ्चन्द्प्रन्थिमथो निधाय बकुलं क्षिप्त्वा तथा पाटलम्"
1,79,164,"śephaālīstabakamatho jalaṃ ca tatra,vinyasya prathamata eva toyaśuddhim kṛtvātho mṛdutaraṃ sūkṣmavastrakhaṇḍenāveṣṭetsṛṇikamukhaṃ ca sūkṣmacandram","शेफआलीस्तबकमथो जलं च तत्र,विन्यस्य प्रथमत एव तोयशुद्धिम् कृत्वाथो मृदुतरं सूक्ष्मवस्त्रखण्डेनावेष्टेत्सृणिकमुखं च सूक्ष्मचन्द्रम्"
1,79,165,anātapapradeśe tu nidhāya karakānatha mandavātasamopete sūkṣmavyajanavījete,अनातपप्रदेशे तु निधाय करकानथ मन्दवातसमोपेते सूक्ष्मव्यजनवीजेते
1,79,166,siṃcecchītairjalaiścāpi vāsitaiḥ sṛṇikāmapi saṃskṛtāḥ svāyatāstatra narā nāryo 'thavā nṛpāḥ,सिंचेच्छीतैर्जलैश्चापि वासितैः सृणिकामपि संस्कृताः स्वायतास्तत्र नरा नार्यो ऽथवा नृपाः
1,79,167,tatkanyā vā kṣālitāṅgā dhautapādāḥsuvāsasaḥ madhurpigamaniryāsamasāṃdramagurūdbhavam,तत्कन्या वा क्षालिताङ्गा धौतपादाःसुवाससः मधुर्पिगमनिर्यासमसांद्रमगुरूद्भवम्
1,79,168,bāhumūle ca kaṇṭhe ca vilipyāsāṃdrameva ca mastake jāpakaṃ nyasya pañcagandhavilepanam,बाहुमूले च कण्ठे च विलिप्यासांद्रमेव च मस्तके जापकं न्यस्य पञ्चगन्धविलेपनम्
1,79,169,puṣpanaddhvasukeśāstu tāḥ śubhāḥ syuḥ sunirmalāḥ evamevārcitā nārya āptakuṅkumavigrahāḥ,पुष्पनद्ध्वसुकेशास्तु ताः शुभाः स्युः सुनिर्मलाः एवमेवार्चिता नार्य आप्तकुङ्कुमविग्रहाः
1,79,170,yuvatyaścārusarvāṅgyo nitarāṃ bhūṣaṇairapi etādṛgvanitābhirvā narairvā dāpayejjalam,युवत्यश्चारुसर्वाङ्ग्यो नितरां भूषणैरपि एतादृग्वनिताभिर्वा नरैर्वा दापयेज्जलम्
1,79,171,te 'pi prādānasamaye sūkṣmavastrālpaveṣṭanam athavāmakare nyasya karakaṃ prekṣya tatra hi,ते ऽपि प्रादानसमये सूक्ष्मवस्त्राल्पवेष्टनम् अथवामकरे न्यस्य करकं प्रेक्ष्य तत्र हि
1,79,172,dorikānyastamunmucya tatastoyaṃ pradāpayet evaṃ sa kārayāmāsa gautamo bhagavānmuniḥ,दोरिकान्यस्तमुन्मुच्य ततस्तोयं प्रदापयेत् एवं स कारयामास गौतमो भगवान्मुनिः
1,79,173,maheśādiṣu sarveṣu bhuktavatsu mahātmasu prakṣālitāṅghrihasteṣu gandhodvartitapāṇiṣu,महेशादिषु सर्वेषु भुक्तवत्सु महात्मसु प्रक्षालिताङ्घ्रिहस्तेषु गन्धोद्वर्तितपाणिषु
1,79,174,uñcāsanasamāsīne devadeve maheśvare atha nīcasamāsīnādevāḥ sarṣigaṇāstathā,उञ्चासनसमासीने देवदेवे महेश्वरे अथ नीचसमासीनादेवाः सर्षिगणास्तथा
1,79,175,maṇipātreṣu saṃveṣṭtha pūgakhaṇḍānsudhūpitān akoṇānvartulānsthūlānasūkṣmānakṛśānapi,मणिपात्रेषु संवेष्ट्थ पूगखण्डान्सुधूपितान् अकोणान्वर्तुलान्स्थूलानसूक्ष्मानकृशानपि
1,79,176,śvetapatrāṇi saṃśodhya kṣiptvā karpūrakhaṇḍakam cūrṇaṃ ca śaṅkarāyātha nivedayati gautame,श्वेतपत्राणि संशोध्य क्षिप्त्वा कर्पूरखण्डकम् चूर्णं च शङ्करायाथ निवेदयति गौतमे
1,79,177,gṛhāṇa deva tāṃbūlamityuktavacane munau kape gṛhāṇa tāṃbūlaṃ prayaccha mama khaṇḍakān,गृहाण देव तांबूलमित्युक्तवचने मुनौ कपे गृहाण तांबूलं प्रयच्छ मम खण्डकान्
1,79,178,uvāca vānaro nāsti mama śuddhirmaheśvara anekaphalabhoktṛātvādvānarastu kathaṃ śuciḥ,उवाच वानरो नास्ति मम शुद्धिर्महेश्वर अनेकफलभोक्तृआत्वाद्वानरस्तु कथं शुचिः
1,79,179,tacchrutvā tu virūpākṣāḥ prāha vānarasattamam madvākyādakhilaṃ śuddhyenmadvākyādamṛtaṃ viṣam,तच्छ्रुत्वा तु विरूपाक्षाः प्राह वानरसत्तमम् मद्वाक्यादखिलं शुद्ध्येन्मद्वाक्यादमृतं विषम्
1,79,180,madvākyādakhilā vedā madvākyāddevatādayaḥ madvāṅkyāddhvarmavijñānaṃ madvākyānmokṣa ucyate,मद्वाक्यादखिला वेदा मद्वाक्याद्देवतादयः मद्वाङ्क्याद्ध्वर्मविज्ञानं मद्वाक्यान्मोक्ष उच्यते
1,79,181,purāṇānyāgamāścaiva smṛtayo mama vākyataḥ ato gṛhāṇa tāṃbūlaṃ mama dehi sukhaṇḍakān,पुराणान्यागमाश्चैव स्मृतयो मम वाक्यतः अतो गृहाण तांबूलं मम देहि सुखण्डकान्
1,79,182,harirvāmakareṇādhāttāṃbūlaṃ pūgakhaṇḍakam tatataḥ patrāṇi saṃgṛhya tasmai khaṇḍānsamarpayat,हरिर्वामकरेणाधात्तांबूलं पूगखण्डकम् तततः पत्राणि संगृह्य तस्मै खण्डान्समर्पयत्
1,79,183,karpūramagrato dattaṃ gṛhītvābhakṣayacchivaḥ deve tu kṛtatāṃbūle pārvatī mandarācalāt,कर्पूरमग्रतो दत्तं गृहीत्वाभक्षयच्छिवः देवे तु कृततांबूले पार्वती मन्दराचलात्
1,79,184,jayāvijayayorhastaṃ gṛhītvāyānmunergṛham devapādau tato natvā vinamravadanābhavat,जयाविजययोर्हस्तं गृहीत्वायान्मुनेर्गृहम् देवपादौ ततो नत्वा विनम्रवदनाभवत्
1,79,185,unnamayya mukhi tasyā idamāha trilocanaḥ tvadarthaṃ devadeveśi aparādhaḥ kṛto mayā,उन्नमय्य मुखि तस्या इदमाह त्रिलोचनः त्वदर्थं देवदेवेशि अपराधः कृतो मया
1,79,186,yattvāṃ vihāya bhuktaṃ hi tathānyacchṛṇu suṃdari yattvāṃ svamandire tyaktvā mahadeno mayā kṛtam,यत्त्वां विहाय भुक्तं हि तथान्यच्छृणु सुंदरि यत्त्वां स्वमन्दिरे त्यक्त्वा महदेनो मया कृतम्
1,79,187,kṣantumarhasi deveśi tyaktakopā vilokaya na babhāṣe 'pyevamuktā sārundhatyā viniryayau,क्षन्तुमर्हसि देवेशि त्यक्तकोपा विलोकय न बभाषे ऽप्येवमुक्ता सारुन्धत्या विनिर्ययौ
1,79,188,nirgacchantīṃ munirjñātvā daṇḍavatpraṇanāma ha athovāca śivā taṃ cagautama tvaṃ kimicchasi,निर्गच्छन्तीं मुनिर्ज्ञात्वा दण्डवत्प्रणनाम ह अथोवाच शिवा तं चगौतम त्वं किमिच्छसि
1,79,189,athāha gautamo devīṃ pārvatīṃ prekṣya sasmitām kṛtakṛtyo bhaveyaṃ vai bhuktāyāṃ madgṛhe tvayi,अथाह गौतमो देवीं पार्वतीं प्रेक्ष्य सस्मिताम् कृतकृत्यो भवेयं वै भुक्तायां मद्गृहे त्वयि
1,79,190,tataḥ prāha śivā vipraṃ gautamaṃ racitāñjalim bhokṣyāmi tvadgṛhe vipra śaṅkarānumatena vai,ततः प्राह शिवा विप्रं गौतमं रचिताञ्जलिम् भोक्ष्यामि त्वद्गृहे विप्र शङ्करानुमतेन वै
1,79,191,atha gatvā śivaṃ viṃśe labdhānujñastvarāgataḥ bhojayāmāsa girijāṃ devīṃ cārundhatīṃ tathā,अथ गत्वा शिवं विंशे लब्धानुज्ञस्त्वरागतः भोजयामास गिरिजां देवीं चारुन्धतीं तथा
1,79,192,bhuktvātha pārvatī sarvagandhapuṣpādyalaṅkṛtā sahānu carakanyābhiḥ sahasrābhirharaṃ yayau,भुक्त्वाथ पार्वती सर्वगन्धपुष्पाद्यलङ्कृता सहानु चरकन्याभिः सहस्राभिर्हरं ययौ
1,79,193,athāhar śakaro devī gaccha gautamamandiram saṃdhyopāstimahaṃ kṛtvā hyāgamiṣye tavāntikam,अथाहर् शकरो देवी गच्छ गौतममन्दिरम् संध्योपास्तिमहं कृत्वा ह्यागमिष्ये तवान्तिकम्
1,79,194,ityuktvā prayayau devī gautamasyaiva madiram saṃdhyāvadanakāmāstu sarva eva vinirgatāḥ,इत्युक्त्वा प्रययौ देवी गौतमस्यैव मदिरम् संध्यावदनकामास्तु सर्व एव विनिर्गताः
1,79,195,kṛtasaṃdhyāstaḍāge tu maheśādyāśca kṛtsnaśaḥ athottaramukhaḥ śaṃbhurnyāsa kṛtvā jajāpa ha,कृतसंध्यास्तडागे तु महेशाद्याश्च कृत्स्नशः अथोत्तरमुखः शंभुर्न्यास कृत्वा जजाप ह
1,79,196,atha viṣṇurmahātejā maheśamidamabravīt sarvairnamasyate yastu sarvaireva samarcyate,अथ विष्णुर्महातेजा महेशमिदमब्रवीत् सर्वैर्नमस्यते यस्तु सर्वैरेव समर्च्यते
1,79,197,hūyataṃ sarvayajñeṣu sa bhavānkiṃ japiṣyati racitāñjalayaḥ sarve tvāmevaikamupāsite,हूयतं सर्वयज्ञेषु स भवान्किं जपिष्यति रचिताञ्जलयः सर्वे त्वामेवैकमुपासिते
1,79,198,sa bhavāndevadeveśaḥ kasmai viracitāñjaliḥ namaskārādipuṇyānāṃ phaladastvaṃ maheśvarara,स भवान्देवदेवेशः कस्मै विरचिताञ्जलिः नमस्कारादिपुण्यानां फलदस्त्वं महेश्वरर
1,79,199,tava kaḥ phalado vandyaḥ ko vā tvatto 'dhiko vada tacchrutvā śaṅkaraḥ prāha devadevaṃ janārdanam,तव कः फलदो वन्द्यः को वा त्वत्तो ऽधिको वद तच्छ्रुत्वा शङ्करः प्राह देवदेवं जनार्दनम्
1,79,200,dhyāye na kiñcidgovindanamasye ha na kiñcana kintu nāstikajantūnāṃ pravṛttyarthamidaṃ mayā,ध्याये न किञ्चिद्गोविन्दनमस्ये ह न किञ्चन किन्तु नास्तिकजन्तूनां प्रवृत्त्यर्थमिदं मया
1,79,201,darśanīyaṃ hare caitadanyathā pāpakāriṇaḥ tasmāllokopakārārthamidaṃ sarvaṃ kṛtaṃ mayā,दर्शनीयं हरे चैतदन्यथा पापकारिणः तस्माल्लोकोपकारार्थमिदं सर्वं कृतं मया
1,79,202,omityuktvā hariratha taṃ natvā samatiṣṭata atha te gautamagṛhaṃ prāptā devarṣayastadā,ओमित्युक्त्वा हरिरथ तं नत्वा समतिष्टत अथ ते गौतमगृहं प्राप्ता देवर्षयस्तदा
1,79,203,sarve pūjāmatho cakrurdevadevāya śūline devo hanūmatā sārddhvaṃ gāyannāste munīśvara,सर्वे पूजामथो चक्रुर्देवदेवाय शूलिने देवो हनूमता सार्द्ध्वं गायन्नास्ते मुनीश्वर
1,79,204,pañcākṣarīṃ mahāvidyāṃ sarve eva tadājapan hanumatkaramālaṃbya devābhyāṃ saṃgato haraḥ,पञ्चाक्षरीं महाविद्यां सर्वे एव तदाजपन् हनुमत्करमालंब्य देवाभ्यां संगतो हरः
1,79,205,ekaśayyāsamāṃsīnau tāvubhau devadaṃpatī gāyannāste ca hanumāṃstuṃburupramukhāstathā,एकशय्यासमांसीनौ तावुभौ देवदंपती गायन्नास्ते च हनुमांस्तुंबुरुप्रमुखास्तथा
1,79,206,nānāvidhavilāsāṃśca cakāra parameśvaraḥ āhūya pārvatīmīśa idaṃ vākyamuvāca ha,नानाविधविलासांश्च चकार परमेश्वरः आहूय पार्वतीमीश इदं वाक्यमुवाच ह
1,79,207,racayiṣyāmi dhaṃmillamehi matpurataḥ śubhe devyāha na ca yuktaṃ tadbharttrā śuśrūṣaṇaṃ striyaḥ,रचयिष्यामि धंमिल्लमेहि मत्पुरतः शुभे देव्याह न च युक्तं तद्भर्त्त्रा शुश्रूषणं स्त्रियः
1,79,208,keśaprasādhanakṛtāvanarthāntaramāpatet keśaprasādhane deva tattvaṃ sarvaṃ na cepsitam,केशप्रसाधनकृतावनर्थान्तरमापतेत् केशप्रसाधने देव तत्त्वं सर्वं न चेप्सितम्
1,79,209,atha bandhekṛte paścādaṃsaprāntapramārjanam tataścaramasaṃlagna keśapuṣpādimārjanam,अथ बन्धेकृते पश्चादंसप्रान्तप्रमार्जनम् ततश्चरमसंलग्न केशपुष्पादिमार्जनम्
1,79,210,etasminvartamāne tu mahātmāno yadāgaman tadā kimuttaraṃ vācyaṃ tava devādivandita,एतस्मिन्वर्तमाने तु महात्मानो यदागमन् तदा किमुत्तरं वाच्यं तव देवादिवन्दित
1,79,211,nāyānti cedatha vibho bhītirnāśamupaiṣyati evaṃ hi bhāṣamāṇāṃ tāṃ kareṇākṛṣya śaṅkaraḥ,नायान्ति चेदथ विभो भीतिर्नाशमुपैष्यति एवं हि भाषमाणां तां करेणाकृष्य शङ्करः
1,79,212,svorvoḥ saṃsthāpayitvaiva visrasya kacabandhanam vibhajya ca karābhyāṃ sa prasasāra nakhairapi,स्वोर्वोः संस्थापयित्वैव विस्रस्य कचबन्धनम् विभज्य च कराभ्यां स प्रससार नखैरपि
1,79,213,viṣṇudattāṃ pārijātasrajaṃ kacagatāmapi kṛtvā dhaṃmillamakarodatha mālāṃ karāgatām,विष्णुदत्तां पारिजातस्रजं कचगतामपि कृत्वा धंमिल्लमकरोदथ मालां करागताम्
1,79,214,mallikāsrajamādāya babandha kacabandhane kalpaprasūnamālāṃ ca brahmadattāṃ maheśvaraḥ,मल्लिकास्रजमादाय बबन्ध कचबन्धने कल्पप्रसूनमालां च ब्रह्मदत्तां महेश्वरः
1,79,215,pārvatīvasane gūḍhagandhāḍhye ca samādadāt athāṃsapṛṣṭha saṃlagnamārjanaṃ kṛtavān vibhuḥ,पार्वतीवसने गूढगन्धाढ्ये च समाददात् अथांसपृष्ठ संलग्नमार्जनं कृतवान् विभुः
1,79,216,ślathannīveradho devyā vastraveṣṭādadhogataḥ kimidaṃ devi cetyuktvā nīvībandhaṃ cakāra ha,श्लथन्नीवेरधो देव्या वस्त्रवेष्टादधोगतः किमिदं देवि चेत्युक्त्वा नीवीबन्धं चकार ह
1,79,217,nāsābhūṣaṇametatte satyameva vadāmi te tataḥ prāha śivā śaṃbhuṃ smitvā parvatanandinī,नासाभूषणमेतत्ते सत्यमेव वदामि ते ततः प्राह शिवा शंभुं स्मित्वा पर्वतनन्दिनी
1,79,218,aho tvanmandire śaṃbho sarvavastu samṛddhimat pūrvameva mayā sarvaṃ jñātaprāyamabhūtkila,अहो त्वन्मन्दिरे शंभो सर्ववस्तु समृद्धिमत् पूर्वमेव मया सर्वं ज्ञातप्रायमभूत्किल
1,79,219,sarvadraviṇasaṃpattirbhūṣaṇaikhagamyate śiro vibhūṣitaṃ deva brahmaśīrṣasya mālayā,सर्वद्रविणसंपत्तिर्भूषणैखगम्यते शिरो विभूषितं देव ब्रह्मशीर्षस्य मालया
1,79,220,narakasya tathā mālā vakṣasthalavibhūṇam śeṣaśca vāsukiścaiva saviṣau tava kaṅkaṇau,नरकस्य तथा माला वक्षस्थलविभूणम् शेषश्च वासुकिश्चैव सविषौ तव कङ्कणौ
1,79,221,diśoṃ'baraṃ jaṭāḥ keśā bhasita cāṅgarāgakam mahokṣo vāhanaṃ gotraṃ kulaṃ cājñātameva ca,दिशोंऽबरं जटाः केशा भसित चाङ्गरागकम् महोक्षो वाहनं गोत्रं कुलं चाज्ञातमेव च
1,79,222,jñāyete pitarau naiva virūpākṣaṃ tathā vapuḥ evaṃ vadantīṃ girijāṃ viṣṇuḥ prāhātikopanaḥ,ज्ञायेते पितरौ नैव विरूपाक्षं तथा वपुः एवं वदन्तीं गिरिजां विष्णुः प्राहातिकोपनः
1,79,223,kimarthaṃ nindasedevi devadevaṃ jagatpatim duṣprāṇā na priyā bhadre tava nūnamasaṃyamāt,किमर्थं निन्दसेदेवि देवदेवं जगत्पतिम् दुष्प्राणा न प्रिया भद्रे तव नूनमसंयमात्
1,79,224,yatreśanindanaṃ bhadre tatra no maraṇavratam ityuktvātha nakhābhyāṃ hi hariśchettuṃ śiro gataḥ,यत्रेशनिन्दनं भद्रे तत्र नो मरणव्रतम् इत्युक्त्वाथ नखाभ्यां हि हरिश्छेत्तुं शिरो गतः
1,79,225,maheśastatkaraṃ gṛhya prāha mā sāhasaṃ kṛthāḥ pārvatīvacanaṃ sarvaṃ priyaṃ mama na cāpriyam,महेशस्तत्करं गृह्य प्राह मा साहसं कृथाः पार्वतीवचनं सर्वं प्रियं मम न चाप्रियम्
1,79,226,mamāpriyaṃ hṛṣīkeśa kartuṃ yatkiñcidiṣyate omityuktvātha bhagavāṃstūṣṇīṃbhūto 'bhavaddhvariḥ,ममाप्रियं हृषीकेश कर्तुं यत्किञ्चिदिष्यते ओमित्युक्त्वाथ भगवांस्तूष्णींभूतो ऽभवद्ध्वरिः
1,79,227,hanumānatha devāya vyajñāpayadidaṃ vacaḥ arthayāmi viniṣkāmaṃ mama pūjāvrataṃ tathā,हनुमानथ देवाय व्यज्ञापयदिदं वचः अर्थयामि विनिष्कामं मम पूजाव्रतं तथा
1,79,228,pūjārthamapyahaṃ gacche māmanujñātumarhasi tacchratvā śaṅkaro devaḥ smitvā prāha vapīśvaram,पूजार्थमप्यहं गच्छे मामनुज्ञातुमर्हसि तच्छ्रत्वा शङ्करो देवः स्मित्वा प्राह वपीश्वरम्
1,79,229,kasya pūjā kva vā pūjā kiṃ puṣpaṃ kiṃ dalaṃ vada ko guruḥ kaśca mantraste kīdṛśaṃ pūjana tathā,कस्य पूजा क्व वा पूजा किं पुष्पं किं दलं वद को गुरुः कश्च मन्त्रस्ते कीदृशं पूजन तथा
1,79,230,evaṃ vadati devaiśe hanumānnītisaṃyutaḥ vepamānasamastāṅga stotumevaṃ pracakrame,एवं वदति देवैशे हनुमान्नीतिसंयुतः वेपमानसमस्ताङ्ग स्तोतुमेवं प्रचक्रमे
1,79,231,namo devāya mahate śaṅkarāyāmitātmane yorine yogadhātre ca yogināṃ gurave namaḥ,नमो देवाय महते शङ्करायामितात्मने योरिने योगधात्रे च योगिनां गुरवे नमः
1,79,232,yogagamyāya devāya jñānināṃ pataye namaḥ vedānāṃ pataye tubhyaṃ devānāṃ pataye namaḥ,योगगम्याय देवाय ज्ञानिनां पतये नमः वेदानां पतये तुभ्यं देवानां पतये नमः
1,79,233,dhyānāya dhyānagamyāya dhyātṝṇāṃ gurave namaḥ aṣṭamūrte namastubhyaṃ paśūnāṃ pataye namaḥ,ध्यानाय ध्यानगम्याय ध्यातॄणां गुरवे नमः अष्टमूर्ते नमस्तुभ्यं पशूनां पतये नमः
1,79,234,aṃbakāya trinetrāya somasūryāgnicakṣuṣe subhṛṅgarājadhattūradroṇapuṣpapriyasya te,अंबकाय त्रिनेत्राय सोमसूर्याग्निचक्षुषे सुभृङ्गराजधत्तूरद्रोणपुष्पप्रियस्य ते
1,79,235,bṛhatīpūga punnāgacapakādipriyāya ca namaste 'stu namaste 'stu bhūya eva namonamaḥ,बृहतीपूग पुन्नागचपकादिप्रियाय च नमस्ते ऽस्तु नमस्ते ऽस्तु भूय एव नमोनमः
1,79,236,śivo harimatha prāha mā bhaiṣīrvada me 'khilam tatastyaktvā bhayaṃ prāha hanumān vākyakovidaḥ,शिवो हरिमथ प्राह मा भैषीर्वद मे ऽखिलम् ततस्त्यक्त्वा भयं प्राह हनुमान् वाक्यकोविदः
1,79,237,śivaliṅgārcanaṃ kāryaṃ bhasmoddhvūlitadehinā divā saṃpāditaistaiyaiḥ puṣpādyairapi tādṛśaiḥ,शिवलिङ्गार्चनं कार्यं भस्मोद्ध्वूलितदेहिना दिवा संपादितैस्तैयैः पुष्पाद्यैरपि तादृशैः
1,79,238,deva vijñāpayiṣyāmi śivapūjavidhiṃ śubham sāyaṅkāle tu saṃprāpte aśiraḥsnānamācaret,देव विज्ञापयिष्यामि शिवपूजविधिं शुभम् सायङ्काले तु संप्राप्ते अशिरःस्नानमाचरेत्
1,79,239,kṣālitaṃ vasanaṃ śuṣkaṃ dhṛtvācamya triranyadhīḥ atha bhasma samādāya āgneyaṃ snānamācaret,क्षालितं वसनं शुष्कं धृत्वाचम्य त्रिरन्यधीः अथ भस्म समादाय आग्नेयं स्नानमाचरेत्
1,79,240,praṇavena samāmantrya aṣṭavāramathāṃpi vā pañcākṣareṇa mantreṇa nāmnā vā yena kenacit,प्रणवेन समामन्त्र्य अष्टवारमथांपि वा पञ्चाक्षरेण मन्त्रेण नाम्ना वा येन केनचित्
1,79,241,saptābhimantritaṃ bhasma darbhapāṇiḥ samāharet īśānaḥ sarvavidyānāmuktvā śirasipātayet,सप्ताभिमन्त्रितं भस्म दर्भपाणिः समाहरेत् ईशानः सर्वविद्यानामुक्त्वा शिरसिपातयेत्
1,79,242,tatpuruṣāya vidmahe mukhe bhasma prasecayet aghorebhyo 'tha ghorebhyo bhasma vakṣasi nikṣipet,तत्पुरुषाय विद्महे मुखे भस्म प्रसेचयेत् अघोरेभ्यो ऽथ घोरेभ्यो भस्म वक्षसि निक्षिपेत्
1,79,243,vāmadevaya namaḥ iti guhyasthāne vinikṣipet sadyojātaṃ prapadyāmi nikṣipedatha pādayoḥ,वामदेवय नमः इति गुह्यस्थाने विनिक्षिपेत् सद्योजातं प्रपद्यामि निक्षिपेदथ पादयोः
1,79,244,uddhvūlayetsamastāṅgaṃ praṇavena vicakṣaṇāḥ traivarṇikānāmuditaṛ snānādividhiruttamaḥ,उद्ध्वूलयेत्समस्ताङ्गं प्रणवेन विचक्षणाः त्रैवर्णिकानामुदितऋ स्नानादिविधिरुत्तमः
1,79,245,śūdrādīnāṃ pravakṣyāmi yaduktaṃ guruṇā tatho śiveti padamuñcārya bhasma saṃmantrayetsudhīḥ,शूद्रादीनां प्रवक्ष्यामि यदुक्तं गुरुणा तथो शिवेति पदमुञ्चार्य भस्म संमन्त्रयेत्सुधीः
1,79,246,sapta vāramathādāya śivāyeti śirasyatha śaṅkarāya mukhe proktaṃ sarvajñāya hṛdi kṣipet,सप्त वारमथादाय शिवायेति शिरस्यथ शङ्कराय मुखे प्रोक्तं सर्वज्ञाय हृदि क्षिपेत्
1,79,247,sthāṇave nama ityuktvā mukhe cāpi svayaṃbhuve uccārya pādayoḥ kṣiptvā bhasma śuddhvamataḥ param,स्थाणवे नम इत्युक्त्वा मुखे चापि स्वयंभुवे उच्चार्य पादयोः क्षिप्त्वा भस्म शुद्ध्वमतः परम्
1,79,248,namaḥ śivāyetyuccārya sarvāṅgoddhvūlanaṃ smṛtam prakṣālya hastāvācamya darbhapāṇiḥ samāhitaḥ,नमः शिवायेत्युच्चार्य सर्वाङ्गोद्ध्वूलनं स्मृतम् प्रक्षाल्य हस्तावाचम्य दर्भपाणिः समाहितः
1,79,249,darbhābhāve suvarṇaṃ syāttadabhāve gavālukāḥ tadabhāve tu dūrvāḥ syustadabhāve tu rājatam,दर्भाभावे सुवर्णं स्यात्तदभावे गवालुकाः तदभावे तु दूर्वाः स्युस्तदभावे तु राजतम्
1,79,250,saṃdhyopāstiṃ japaṃ devyāḥ kṛtvā devagṛhaṃ vrajet devavedīmatho vāpi kalpitaṃ sthaṇḍilaṃ tu vā,संध्योपास्तिं जपं देव्याः कृत्वा देवगृहं व्रजेत् देववेदीमथो वापि कल्पितं स्थण्डिलं तु वा
1,79,251,mṛṇmayaṃ kalpitaṃ śuddhūṃ padmādiracanāyutam cāturvarṇakaraṃ gaiśca śvetenaikena vā punaḥ,मृण्मयं कल्पितं शुद्धूं पद्मादिरचनायुतम् चातुर्वर्णकरं गैश्च श्वेतेनैकेन वा पुनः
1,79,252,vicitrāṇi ca padmāni svastikādi tathaiva ca utpalādigadāśaṅkhatriśūlaḍamarūṃstathā,विचित्राणि च पद्मानि स्वस्तिकादि तथैव च उत्पलादिगदाशङ्खत्रिशूलडमरूंस्तथा
1,79,253,śaroktapañcaprāsādaṃ śivaliṅgamathaiva ca sarvakāmaphalaṃ vṛkṣaṃ kulakaṃ kolakaṃ tathā,शरोक्तपञ्चप्रासादं शिवलिङ्गमथैव च सर्वकामफलं वृक्षं कुलकं कोलकं तथा
1,79,254,ṣaṭkoṇaṃ ca trikoṇaṃ ca navakoṇamathāpi vā koṇe dvādaśakāndolāpādukāvyajanāni ca,षट्कोणं च त्रिकोणं च नवकोणमथापि वा कोणे द्वादशकान्दोलापादुकाव्यजनानि च
1,79,255,cāmaracchattrayugalaṃ viṣṇubrahmādikāṃstathā cūrṇaiviracayedvedyāṃ dhīmāndevālaye 'pi vā,चामरच्छत्त्रयुगलं विष्णुब्रह्मादिकांस्तथा चूर्णैविरचयेद्वेद्यां धीमान्देवालये ऽपि वा
1,79,256,yatrāpi devapūjā syāt tatraivaṃ kalpayedbudhaḥ svahastaracitaṃ mukhyaṃ krītaṃ caiva tu madhyamam,यत्रापि देवपूजा स्यात् तत्रैवं कल्पयेद्बुधः स्वहस्तरचितं मुख्यं क्रीतं चैव तु मध्यमम्
1,79,257,yācitaṃ tu kaniṣṭaṃ syādbalātkāramatho 'dhamam arheṣu yattvanarheṣu balātkārāttu niṣphalam,याचितं तु कनिष्टं स्याद्बलात्कारमथो ऽधमम् अर्हेषु यत्त्वनर्हेषु बलात्कारात्तु निष्फलम्
1,79,258,raktaśālijapāśāṇakalamāsitaraktakaiḥ tandulairvīhimātrotthaiḥ kaṇaiścaiva yathākramam,रक्तशालिजपाशाणकलमासितरक्तकैः तन्दुलैर्वीहिमात्रोत्थैः कणैश्चैव यथाक्रमम्
1,79,259,uttamairmadhyamaiścaiva kaniṣṭhairadhamaistathā padmādisthāpanaireva tatsamyagyāgamācaret,उत्तमैर्मध्यमैश्चैव कनिष्ठैरधमैस्तथा पद्मादिस्थापनैरेव तत्सम्यग्यागमाचरेत्
1,79,260,prāguttaramukho vāpi yadi vā prāṅmukho bhavet āsanaṃ ca pravakṣyāmi yathādṛṣṭaṃ yathā śrutam,प्रागुत्तरमुखो वापि यदि वा प्राङ्मुखो भवेत् आसनं च प्रवक्ष्यामि यथादृष्टं यथा श्रुतम्
1,79,261,kauśaṃ cārmaṃ cailatalpe dāravaṃ tālapatrakam kāṃbalaṃ kāñcanaṃ caiva rājataṃ tāmrameva ca,कौशं चार्मं चैलतल्पे दारवं तालपत्रकम् कांबलं काञ्चनं चैव राजतं ताम्रमेव च
1,79,262,gokarīpārkajairvāpi hyāsanaṃ parikalpayet vaiyāghraṃ rauravaṃ caiva hāriṇa mārgameva ca,गोकरीपार्कजैर्वापि ह्यासनं परिकल्पयेत् वैयाघ्रं रौरवं चैव हारिण मार्गमेव च
1,79,263,cārmaṃ caturvidhaṃ jñeyamatha bandhukameva ca yathāsaṃbhavameteṣu hyāsanaṃ parikalpayet,चार्मं चतुर्विधं ज्ञेयमथ बन्धुकमेव च यथासंभवमेतेषु ह्यासनं परिकल्पयेत्
1,79,264,kṛtapadmāsano vāpi svastikāsana eva ca darbhabhasmasamāsīnaḥ prāṇānāyamya vāgyantaḥ,कृतपद्मासनो वापि स्वस्तिकासन एव च दर्भभस्मसमासीनः प्राणानायम्य वाग्यन्तः
1,79,265,tāvatsa devatārūpo dhyānaṃ cāntaḥ samācaret śikhānte dvādaśāṅgulye sthitaṃ sūkṣmatanuṃ śivam,तावत्स देवतारूपो ध्यानं चान्तः समाचरेत् शिखान्ते द्वादशाङ्गुल्ये स्थितं सूक्ष्मतनुं शिवम्
1,79,266,antaścarantaṃ bhūteṣu guhāyāṃ viśvatomukham sarvābharaṇasaṃyuktamimādiguṇānvitam,अन्तश्चरन्तं भूतेषु गुहायां विश्वतोमुखम् सर्वाभरणसंयुक्तमिमादिगुणान्वितम्
1,79,267,dhyātvā taṃ dhārayeñcitte taddīptyā pūrayettanum tayā dīptyā śarīrasthaṃ pāpaṃ nāśamupāgatam,ध्यात्वा तं धारयेञ्चित्ते तद्दीप्त्या पूरयेत्तनुम् तया दीप्त्या शरीरस्थं पापं नाशमुपागतम्
1,79,268,svarṇapādairasaṃparkādraktaṃ śvetaṃ yathā bhavet taddvādaśadalāvṛttamaṣṭa pañca trireva vā,स्वर्णपादैरसंपर्काद्रक्तं श्वेतं यथा भवेत् तद्द्वादशदलावृत्तमष्ट पञ्च त्रिरेव वा
1,79,269,parikalpyāsanaṃ śuddhavaṃ tatra liṅgaṃ nidhāya ca guhāsthitaṃ maheśānaṃ rliṅgeśaṃ cintayetthā,परिकल्प्यासनं शुद्धवं तत्र लिङ्गं निधाय च गुहास्थितं महेशानं र्लिङ्गेशं चिन्तयेत्था
1,79,270,śodhite kalaśe toyaṃ śodhitaṃ gandhavāsitam sugandhapuṣpaṃ nikṣipya prāṇavenābhimantritam,शोधिते कलशे तोयं शोधितं गन्धवासितम् सुगन्धपुष्पं निक्षिप्य प्राणवेनाभिमन्त्रितम्
1,79,271,prāṇāyāmaśca praṇavaḥ śūdreṣu na vidhīyate prāṇāyāmapade dhyānaṃ śivetyoṅkāramantritam,प्राणायामश्च प्रणवः शूद्रेषु न विधीयते प्राणायामपदे ध्यानं शिवेत्योङ्कारमन्त्रितम्
1,79,272,gandhapuṣpākṣatādīni pūjādravyāṇi yāni ca tāni sthāpya samīpe tu tataḥ saṃkalpa mācaret,गन्धपुष्पाक्षतादीनि पूजाद्रव्याणि यानि च तानि स्थाप्य समीपे तु ततः संकल्प माचरेत्
1,79,273,śivapūjāṃ kariṣyāmi śivatuṣṭyarthameva ca iti saṃkalpayitvā tu tata āvāhanādikam,शिवपूजां करिष्यामि शिवतुष्ट्यर्थमेव च इति संकल्पयित्वा तु तत आवाहनादिकम्
1,79,274,kṛtvā tu snānaparyantaṃ tataḥ snānaṃ prakalpayet namastetyādimantreṇa śatarudravidhānataḥ,कृत्वा तु स्नानपर्यन्तं ततः स्नानं प्रकल्पयेत् नमस्तेत्यादिमन्त्रेण शतरुद्रविधानतः
1,79,275,avicchinnā tu yā dhārā muktidhāreti kīrtitā tayā yaḥ snāpayenmāṃsa japacudramukhāṃśca cā,अविच्छिन्ना तु या धारा मुक्तिधारेति कीर्तिता तया यः स्नापयेन्मांस जपचुद्रमुखांश्च चा
1,79,276,ekavāraṃ trivāraṃ ca pañca sapta navāpi vā ekādaśa tathā vāramathaikādaśadhānvitam,एकवारं त्रिवारं च पञ्च सप्त नवापि वा एकादश तथा वारमथैकादशधान्वितम्
1,79,277,muktisnānamidaṃ jñeyaṃ māsaṃ mokṣapradāyakam śaivayāvidyayā snānaṃ kevalaṃ praṇavena vā,मुक्तिस्नानमिदं ज्ञेयं मासं मोक्षप्रदायकम् शैवयाविद्यया स्नानं केवलं प्रणवेन वा
1,79,278,mṛṇyayairnālikerasya śakalaiścormibhistathā kāṃsyena muktāśuktyā ca puṣpādikesareṇa vā,मृण्ययैर्नालिकेरस्य शकलैश्चोर्मिभिस्तथा कांस्येन मुक्ताशुक्त्या च पुष्पादिकेसरेण वा
1,79,279,snāpayeddevadeveśaṃ yathāsaṃbhavamīritaiḥ śṛṅgasya ca vidhiṃ vakṣye snānayogyaṃ yathā bhavet,स्नापयेद्देवदेवेशं यथासंभवमीरितैः शृङ्गस्य च विधिं वक्ष्ये स्नानयोग्यं यथा भवेत्
1,79,280,pūrvamantastu saṃśodhya bahirantastu śodhayet sugrigdhaṃ laghu kṛtvātha nāṅgaṃ chindyātkathañcana,पूर्वमन्तस्तु संशोध्य बहिरन्तस्तु शोधयेत् सुग्रिग्धं लघु कृत्वाथ नाङ्गं छिन्द्यात्कथञ्चन
1,79,281,nīcaikadeśavinyastadvāradroṇyā suhṛttayā kṛśānuyuktaṃ snānaṃ tu devāya parikalpayet,नीचैकदेशविन्यस्तद्वारद्रोण्या सुहृत्तया कृशानुयुक्तं स्नानं तु देवाय परिकल्पयेत्
1,79,282,evaṃ gavayaśṛṅgasya jalapūrtirathocyate dvāre niṣiddhalohārddhasaṃdhidvārāsamanvite,एवं गवयशृङ्गस्य जलपूर्तिरथोच्यते द्वारे निषिद्धलोहार्द्धसंधिद्वारासमन्विते
1,79,283,yogavakraṃ nāgadaṇḍaṃ nāgākāraṃ prakalpaṃyet phalasthāne tu caṣakaṃ daṇḍena samarandhrakam,योगवक्रं नागदण्डं नागाकारं प्रकल्पंयेत् फलस्थाने तु चषकं दण्डेन समरन्ध्रकम्
1,79,284,tatraiva pātayettoyaṃ mūrddhvayantraghaṭe sthitam pātayedatha cānyena vāmenaiva kareṇa vā,तत्रैव पातयेत्तोयं मूर्द्ध्वयन्त्रघटे स्थितम् पातयेदथ चान्येन वामेनैव करेण वा
1,79,285,muktidhārā kṛtā tena pavitra pāpanāśanam evaṃ saṃsnāpya deveśaṃ pañcagavyaistathaiva ca,मुक्तिधारा कृता तेन पवित्र पापनाशनम् एवं संस्नाप्य देवेशं पञ्चगव्यैस्तथैव च
1,79,286,pañcāmṛtairatha snāpya madhuratritayena ca vibhūṣya bhūṣaṇairdevaṃ punaḥ snāpyamaheśvaram,पञ्चामृतैरथ स्नाप्य मधुरत्रितयेन च विभूष्य भूषणैर्देवं पुनः स्नाप्यमहेश्वरम्
1,79,287,śītopacāraṃ kṛtvātha tata ācamanādikam vastraṃ tathopavītaṃ ca gandhadravyakameva ca,शीतोपचारं कृत्वाथ तत आचमनादिकम् वस्त्रं तथोपवीतं च गन्धद्रव्यकमेव च
1,79,288,karpūramagaruṃ cāpi pāṭīramathavā bhavet ubhayamiśritaṃ cāpi śivaliṅgaṃ prapūjayet kṛtsnaṃ pīṭhaṃ gandhapūrṇaṃ yadvā vibhavasārataḥ tūṣṇīmathopacāraṃ vā kālīyaṃ puṣpameva ca,कर्पूरमगरुं चापि पाटीरमथवा भवेत् उभयमिश्रितं चापि शिवलिङ्गं प्रपूजयेत् कृत्स्नं पीठं गन्धपूर्णं यद्वा विभवसारतः तूष्णीमथोपचारं वा कालीयं पुष्पमेव च
1,79,289,śrīpannamarucityājyaṃ yathāśaktakhilaṃ yathā anekadravyadhūpaṃ ca guggulaṃ kevalaṃ tathā,श्रीपन्नमरुचित्याज्यं यथाशक्तखिलं यथा अनेकद्रव्यधूपं च गुग्गुलं केवलं तथा
1,79,290,kapilāghṛtasaṃyuktaṃ sarvadhūpaṃ praśasyate dhūpaṃ datvā yathāśakti kapilāghṛtadīpakān,कपिलाघृतसंयुक्तं सर्वधूपं प्रशस्यते धूपं दत्वा यथाशक्ति कपिलाघृतदीपकान्
1,79,291,athavā pūjāmātreṇa dīpāndatvopahārakam naivedyamupapannaṃ ca datvā puṣpasamanvitam,अथवा पूजामात्रेण दीपान्दत्वोपहारकम् नैवेद्यमुपपन्नं च दत्वा पुष्पसमन्वितम्
1,79,292,mukhaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā dattvā tāṃbūlamādarāt pradakṣiṇanamaskārau pūjaivaṃ hi samāpyate,मुखशुद्धिं ततः कृत्वा दत्त्वा तांबूलमादरात् प्रदक्षिणनमस्कारौ पूजैवं हि समाप्यते
1,79,293,gītyaṅgapañcakaṃ paścāttāni vijñāpayāmi te gītirvādyaṃ purāṇaṃ ca nṛtyaṃ hāsoktireva ca,गीत्यङ्गपञ्चकं पश्चात्तानि विज्ञापयामि ते गीतिर्वाद्यं पुराणं च नृत्यं हासोक्तिरेव च
1,79,294,nīrājanaṃ ca puṣpāṇāmañjaliścākhilārpaṇam kṣamāpanaṃ codrasanaṃ proktaṃ pañcopacārakam,नीराजनं च पुष्पाणामञ्जलिश्चाखिलार्पणम् क्षमापनं चोद्रसनं प्रोक्तं पञ्चोपचारकम्
1,79,295,bhūṣaṇaṃ ca tathā chatraṃ cāmaravyajane api upavīta ca kaikaryaṃ ṣoḍaśānupacārakān,भूषणं च तथा छत्रं चामरव्यजने अपि उपवीत च कैकर्यं षोडशानुपचारकान्
1,79,296,dvātriṃśadupacāraistu yaḥ samārādhayecchivam ekenāhnā samastānāṃ pātakānāṃ kṣayo bhavet,द्वात्रिंशदुपचारैस्तु यः समाराधयेच्छिवम् एकेनाह्ना समस्तानां पातकानां क्षयो भवेत्
1,79,297,etacchrutvā hanumato vacanaṃ prāha śaṅkaraḥ evametatkapiśreṣṭha yuduktaṃ pūjanaṃ mama,एतच्छ्रुत्वा हनुमतो वचनं प्राह शङ्करः एवमेतत्कपिश्रेष्ठ युदुक्तं पूजनं मम
1,79,298,sārabhūtamahaṃ tubhyamupadekṣyāmi sāṃpratam ārādhanaṃ yathāliṅge vistareṇa tvayoditam,सारभूतमहं तुभ्यमुपदेक्ष्यामि सांप्रतम् आराधनं यथालिङ्गे विस्तरेण त्वयोदितम्
1,79,299,matpādayugalaṃ prārcya pūjāphalamavāpnuhi tataḥ prāha kapiśreṣṭho devadevamumāpatim,मत्पादयुगलं प्रार्च्य पूजाफलमवाप्नुहि ततः प्राह कपिश्रेष्ठो देवदेवमुमापतिम्
1,79,300,guriṇā liṅgapūjaiva niyatā parikalpitā tāṃ karomi purā deva paścāttvatpādapūjanam,गुरिणा लिङ्गपूजैव नियता परिकल्पिता तां करोमि पुरा देव पश्चात्त्वत्पादपूजनम्
1,79,301,ityuktveśa namaskṛtya śivaliṅgārcanāya ca sarasastīramāgatya kṛtvā saikatavedikām,इत्युक्त्वेश नमस्कृत्य शिवलिङ्गार्चनाय च सरसस्तीरमागत्य कृत्वा सैकतवेदिकाम्
1,79,302,tālapatrairviracitamāsanaṃ paryakalpayat prakṣālya pādau hastau ca samācamya samāhitaḥ,तालपत्रैर्विरचितमासनं पर्यकल्पयत् प्रक्षाल्य पादौ हस्तौ च समाचम्य समाहितः
1,79,303,bhasmasnānamatho cakre punarācamya vāgyataḥ devavedyāmatho cakre padmaṃ ca sumanoharam,भस्मस्नानमथो चक्रे पुनराचम्य वाग्यतः देववेद्यामथो चक्रे पद्मं च सुमनोहरम्
1,79,304,anantaraṃ tālapatre padmāsanagataḥ kapiḥ prāṇānāyamya saṃnyasya śulkadhyānasamanvitaḥ,अनन्तरं तालपत्रे पद्मासनगतः कपिः प्राणानायम्य संन्यस्य शुल्कध्यानसमन्वितः
1,79,305,praṇamya gurumīśānaṃ japannāsīdataḥ param atha devāryanaṃ karttuṃ yatnamāsthitavānkapiḥ,प्रणम्य गुरुमीशानं जपन्नासीदतः परम् अथ देवार्यनं कर्त्तुं यत्नमास्थितवान्कपिः
1,79,306,palāśapatrapuṭakadvayānītajalaṃ śuci śiraḥ kamaṇḍalugataṃ nidhāyāgninimantritam,पलाशपत्रपुटकद्वयानीतजलं शुचि शिरः कमण्डलुगतं निधायाग्निनिमन्त्रितम्
1,79,307,āvāhanādi kṛtvātha snānaparyantameva ca atha snāpayituṃ devamādāya karasaṃpuṭe,आवाहनादि कृत्वाथ स्नानपर्यन्तमेव च अथ स्नापयितुं देवमादाय करसंपुटे
1,79,308,kṛtvā nirīkṣaṇaṃ devapīṭhaṃ no dṛṣṭavānkapiḥ liṅgamātraṃ karagataṃ dṛṣṭvā bhītisamanvitaḥ,कृत्वा निरीक्षणं देवपीठं नो दृष्टवान्कपिः लिङ्गमात्रं करगतं दृष्ट्वा भीतिसमन्वितः
1,79,309,idamāha mahāyogī kiṃvā pāpaṃ mayā kṛtam yadetatpīṭharahitaṃ śivaliṅgaṃ karasthitam,इदमाह महायोगी किंवा पापं मया कृतम् यदेतत्पीठरहितं शिवलिङ्गं करस्थितम्
1,79,310,mamādya maraṇaṃ siddhaṃ na pīṭhaṃ cāgamiṣyati atha rudraṃ japiṣyāmi tadāyati maheśvaraḥ,ममाद्य मरणं सिद्धं न पीठं चागमिष्यति अथ रुद्रं जपिष्यामि तदायति महेश्वरः
1,79,311,iti niścitya manasā jajāpa śatarudriyam yadā tu na samāyāto maheśo 'tha kapīśvaraḥ,इति निश्चित्य मनसा जजाप शतरुद्रियम् यदा तु न समायातो महेशो ऽथ कपीश्वरः
1,79,312,rudraṃ nyapātayadbhūmau vīrabhadraḥ samāgataḥ kimarthaṃ rudyate bhadra rudite kāraṇaṃ vada,रुद्रं न्यपातयद्भूमौ वीरभद्रः समागतः किमर्थं रुद्यते भद्र रुदिते कारणं वद
1,79,313,tacchrutvā prāha hanumānvīrabhadraṃ manogatam pīṭhahīnamidaṃ liṅgaṃ paśya me pāpasaṃcayam,तच्छ्रुत्वा प्राह हनुमान्वीरभद्रं मनोगतम् पीठहीनमिदं लिङ्गं पश्य मे पापसंचयम्
1,79,314,vīrabhadrastataḥ prāha śrutvā kapisamīritam yadi nāyāti pīṭhaṃ te liṅge mā sāhasaṃ kuru,वीरभद्रस्ततः प्राह श्रुत्वा कपिसमीरितम् यदि नायाति पीठं ते लिङ्गे मा साहसं कुरु
1,79,315,dāhayiṣyāmyahaṃ lokānyadi nāyāti pīṭhakam paśya darśaya me liṅgaṃ pīṭhaṃ cātrāgataṃ na vā,दाहयिष्याम्यहं लोकान्यदि नायाति पीठकम् पश्य दर्शय मे लिङ्गं पीठं चात्रागतं न वा
1,79,316,ata dṛṣṭvā vīrabhadro liṅge pīṭhamanāgatam dagdhukāmo 'khilāṃllokānvīrabhadraḥ prātāpavān,अत दृष्ट्वा वीरभद्रो लिङ्गे पीठमनागतम् दग्धुकामो ऽखिलांल्लोकान्वीरभद्रः प्रातापवान्
1,79,317,analaṃ bhuvi cikṣepa kṣaṇāddagdhā mahī tadā atha saptatalāndagdhvā punarūrddhvamavartata,अनलं भुवि चिक्षेप क्षणाद्दग्धा मही तदा अथ सप्ततलान्दग्ध्वा पुनरूर्द्ध्वमवर्तत
1,79,318,pañcorddhvalokānadahajjanalokanivāsinaḥ lalāṭanetrasaṃbhūtaṃ nakhenādāya cānalam,पञ्चोर्द्ध्वलोकानदहज्जनलोकनिवासिनः ललाटनेत्रसंभूतं नखेनादाय चानलम्
1,79,319,jaṃbīraphalasaṃkāśaṃ kṛtvā karatale vibhuḥ tapaḥ satyaṃ ca saṃdagdhumudyato 'bhūnmunīśvaraḥ,जंबीरफलसंकाशं कृत्वा करतले विभुः तपः सत्यं च संदग्धुमुद्यतो ऽभून्मुनीश्वरः
1,79,320,tatastu munayo dṛṣṭvātapolokanivāsinaḥ dagdhukāmaṃ vīrabhadraṃ gautamāśramamāgatāḥ,ततस्तु मुनयो दृष्ट्वातपोलोकनिवासिनः दग्धुकामं वीरभद्रं गौतमाश्रममागताः
1,79,321,na dṛṣṭvā tatra deveśaṃ śaṅkaraṃ svātmani sthitam astuvanbhaktisaṃyuktāḥ stotrairvedasamudbhavaiḥ,न दृष्ट्वा तत्र देवेशं शङ्करं स्वात्मनि स्थितम् अस्तुवन्भक्तिसंयुक्ताः स्तोत्रैर्वेदसमुद्भवैः
1,79,323,"oṃ vedavedyāya devāya tasmai śuddhaprabhācintyarūpāya kasmai brahmādyadhīśāya sṛṣṭyādikartre,viṣṇupriyāyārtihṝntreṃ'takartre narp_1,79.322 namaste 'khilādhīśvarāyāṃbarāya namaste carasthāvaravyāpakāya namo vedaguhyāya bhaktapriyāya namaḥ pākabhoktre makheśāya tubhyam","ॐ वेदवेद्याय देवाय तस्मै शुद्धप्रभाचिन्त्यरूपाय कस्मै ब्रह्माद्यधीशाय सृष्ट्यादिकर्त्रे,विष्णुप्रियायार्तिहॄन्त्रेंऽतकर्त्रे नर्प्_१,७९.३२२ नमस्ते ऽखिलाधीश्वरायांबराय नमस्ते चरस्थावरव्यापकाय नमो वेदगुह्याय भक्तप्रियाय नमः पाकभोक्त्रे मखेशाय तुभ्यम्"
1,79,324,namaste śivāyādidevāya kurmo namo vyālayajñopavītapradhartne namaste surābinduvarṣāpanāya trayīmūrtaye kālakālāya nātha,नमस्ते शिवायादिदेवाय कुर्मो नमो व्यालयज्ञोपवीतप्रधर्त्ने नमस्ते सुराबिन्दुवर्षापनाय त्रयीमूर्तये कालकालाय नाथ
1,79,325,dharitrīmarudvyomatoyenduvahniprabhāmaṇḍalātmāṣṭadhāmūrti dhartre śivāyāśivaghnāya vīrāya bhūyātsadā naḥ prasanno jagannāthakejyaḥ,धरित्रीमरुद्व्योमतोयेन्दुवह्निप्रभामण्डलात्माष्टधामूर्ति धर्त्रे शिवायाशिवघ्नाय वीराय भूयात्सदा नः प्रसन्नो जगन्नाथकेज्यः
1,79,326,kalānāthabhālāya ātmā mahātmā mano hyagrayāno nirūpyo na vāgbhiḥ jagajjāḍyavidhvaṃsanobhuktimuktipradaḥ stātprasannaḥ sadā śuddha kīrtiḥ,कलानाथभालाय आत्मा महात्मा मनो ह्यग्रयानो निरूप्यो न वाग्भिः जगज्जाड्यविध्वंसनोभुक्तिमुक्तिप्रदः स्तात्प्रसन्नः सदा शुद्ध कीर्तिः
1,79,327,yataḥ saṃprasūtaṃ jagajjātamīśātsthitaṃ yena rakṣāvatā bhāvitaṃ ca layaṃ yāsyate yatra vācāṃ vidūre sa vai naḥ prasanno 'stu kālatrayātmā,यतः संप्रसूतं जगज्जातमीशात्स्थितं येन रक्षावता भावितं च लयं यास्यते यत्र वाचां विदूरे स वै नः प्रसन्नो ऽस्तु कालत्रयात्मा
1,79,328,yadārdi ca madhyaṃ tathāntaṃ na ke 'pi vijānanti vijñā api svānumānāḥ sa vai sarvamūrtiḥ sadā no vibhūtyeprasanno 'stu kiṃ jñāpayāmo 'tra kṛtyam,यदार्दि च मध्यं तथान्तं न के ऽपि विजानन्ति विज्ञा अपि स्वानुमानाः स वै सर्वमूर्तिः सदा नो विभूत्येप्रसन्नो ऽस्तु किं ज्ञापयामो ऽत्र कृत्यम्
1,79,329,etāṃ stutimathākarṇya bhaganetrapradaḥ śivaḥ viṣṇumāha munīnetānānayasva madantikam,एतां स्तुतिमथाकर्ण्य भगनेत्रप्रदः शिवः विष्णुमाह मुनीनेतानानयस्व मदन्तिकम्
1,79,330,atha viṣṇuḥ samāgatya tapolokanivāsinaḥ munīnsāṃtvayya viśveśaṃ darśayāmāsa śaṅkaram,अथ विष्णुः समागत्य तपोलोकनिवासिनः मुनीन्सांत्वय्य विश्वेशं दर्शयामास शङ्करम्
1,79,331,tānāha śaṅkaro vākyaṃ kimarthaṃ yūyamāgatāḥ tapolokādbhūmilokaṃ munayo muktakilbiṣāḥ,तानाह शङ्करो वाक्यं किमर्थं यूयमागताः तपोलोकाद्भूमिलोकं मुनयो मुक्तकिल्बिषाः
1,79,332,tacchrutvā śūlino vākyaṃ procuste munisattamāḥ deva dvādaśalokānāṃ dṛśyante bhasmarāśayaḥ,तच्छ्रुत्वा शूलिनो वाक्यं प्रोचुस्ते मुनिसत्तमाः देव द्वादशलोकानां दृश्यन्ते भस्मराशयः
1,79,333,sthitamekaṃ vanamidaṃ paśya tallokasaṃkṣayam tacchrutvā giriśaḥ prāha tānmunīnūrddharetasaḥ,स्थितमेकं वनमिदं पश्य तल्लोकसंक्षयम् तच्छ्रुत्वा गिरिशः प्राह तान्मुनीनूर्द्धरेतसः
1,79,334,bhūrlokasya tu saṃdāhe pātālānāṃ tathaiva ca sandeho nāsti munayaḥ sthitānāṃ no rahaḥsthale,भूर्लोकस्य तु संदाहे पातालानां तथैव च सन्देहो नास्ति मुनयः स्थितानां नो रहःस्थले
1,79,335,ūrddhapañcakalokānāṃ dāhe saṃdeha eva naḥ kathamaṅgāravṛṣṭiśca kathaṃ no vā mahādhvaniḥ,ऊर्द्धपञ्चकलोकानां दाहे संदेह एव नः कथमङ्गारवृष्टिश्च कथं नो वा महाध्वनिः
1,79,336,tadākarṇya vibhorvākyaṃ śaṅkarasya munīśvarāḥ procuḥ prāñjalayo devaṃ brahmādisurasaṃgatam,तदाकर्ण्य विभोर्वाक्यं शङ्करस्य मुनीश्वराः प्रोचुः प्राञ्जलयो देवं ब्रह्मादिसुरसंगतम्
1,79,337,bhītirasmākamadhunā vartate vīrabhadrataḥ sa evāṅgāra vṛṣṭiṃ ca pipāsurapibadvibhoḥ,भीतिरस्माकमधुना वर्तते वीरभद्रतः स एवाङ्गार वृष्टिं च पिपासुरपिबद्विभोः
1,79,338,devo 'tha vīramāhūya kiṃ vīretyabravīdvacaḥ vīro 'pyāha kaperliṅge pīṭhābhāvādidaṃ kṛtam,देवो ऽथ वीरमाहूय किं वीरेत्यब्रवीद्वचः वीरो ऽप्याह कपेर्लिङ्गे पीठाभावादिदं कृतम्
1,79,339,tacchrutvāha śivo devo munīṃstānbhayavihvalān kapeścittaṃ parijñātuṃ mayā kṛtamidaṃ dvijāḥ,तच्छ्रुत्वाह शिवो देवो मुनींस्तान्भयविह्वलान् कपेश्चित्तं परिज्ञातुं मया कृतमिदं द्विजाः
1,79,340,mā bhaiṣṭa bhavatāṃ saukhyaṃ sadā saṃpādayāmyaham ityuktvā tu yathāpūrvaṃ devadevaḥ kṛpānidhiḥ,मा भैष्ट भवतां सौख्यं सदा संपादयाम्यहम् इत्युक्त्वा तु यथापूर्वं देवदेवः कृपानिधिः
1,79,341,dagdhānapyakhilāṃllokānpūrvataḥ śobhanānvibhuḥ kalpayāmāsa viśvātmā vīrabhadramathābravīt,दग्धानप्यखिलांल्लोकान्पूर्वतः शोभनान्विभुः कल्पयामास विश्वात्मा वीरभद्रमथाब्रवीत्
1,79,342,sādhu vatsa yato bhadraṃ bhaktānāmīhase sadā tataste vipulā kīrtirloke sthāsyati śāśvatī,साधु वत्स यतो भद्रं भक्तानामीहसे सदा ततस्ते विपुला कीर्तिर्लोके स्थास्यति शाश्वती
1,79,343,ityuktvāliṅgya śirasi samāghrāya maheśvaraḥ tāṃbūlaṃ vīrabhadrāya dattavānprītamānasaḥ,इत्युक्त्वालिङ्ग्य शिरसि समाघ्राय महेश्वरः तांबूलं वीरभद्राय दत्तवान्प्रीतमानसः
1,79,344,athāsau hanumānīpūjanaṃ kṛtavānyathā samāptāyāṃ tu pūjāyāṃ hanumānprītamānasaḥ,अथासौ हनुमानीपूजनं कृतवान्यथा समाप्तायां तु पूजायां हनुमान्प्रीतमानसः
1,79,345,ekaṃ vanacaraṃ tatra gandharvaṃ savipañcakam dadarśa tamathābhyāha vīṇā me dīyatāmiti,एकं वनचरं तत्र गन्धर्वं सविपञ्चकम् ददर्श तमथाभ्याह वीणा मे दीयतामिति
1,79,346,gandharvo 'pyāha na mayā tyājyā vīṇā priyā mama mamāpīṣṭehaṃ gandharva vīṇetyāha kapīśvaraḥ,गन्धर्वो ऽप्याह न मया त्याज्या वीणा प्रिया मम ममापीष्टेहं गन्धर्व वीणेत्याह कपीश्वरः
1,79,347,yadā na datte gandharvo vallakīṃ kapaye priyām tadā muṣṭiprahāreṇa gandharvaḥ pātitaḥ kṣitau,यदा न दत्ते गन्धर्वो वल्लकीं कपये प्रियाम् तदा मुष्टिप्रहारेण गन्धर्वः पातितः क्षितौ
1,79,348,vīṇāmādāya mahatīṃ svaratantusamanvitām hanumānvānaraśreṣṭho gāyanprāgācchivāntikam,वीणामादाय महतीं स्वरतन्तुसमन्विताम् हनुमान्वानरश्रेष्ठो गायन्प्रागाच्छिवान्तिकम्
1,79,349,tato gānena mahatā prasādya jagadīśvaram bṛhatīkusumaiḥ śuddhair devapādāvapūjayat,ततो गानेन महता प्रसाद्य जगदीश्वरम् बृहतीकुसुमैः शुद्धैर् देवपादावपूजयत्
1,79,350,tataḥ prasanno viśvātmā munīnāṃ sannidhau tadā daityānāṃ devatānāṃ ca nṛpāṇāṃ śaṅkaro 'pi ca,ततः प्रसन्नो विश्वात्मा मुनीनां सन्निधौ तदा दैत्यानां देवतानां च नृपाणां शङ्करो ऽपि च
1,79,351,tasmai varamatha prādātkalpāntaṃ jīvitaṃ punaḥ samullaṅghane śaktiṃ śāstrajñatvaṃ balonnatim,तस्मै वरमथ प्रादात्कल्पान्तं जीवितं पुनः समुल्लङ्घने शक्तिं शास्त्रज्ञत्वं बलोन्नतिम्
1,79,352,evaṃ dattaṃ varaṃ prāpya maheśena mahātmanā pratyakṣaṃ mama viprendra hanumānharṣamāgagataḥ,एवं दत्तं वरं प्राप्य महेशेन महात्मना प्रत्यक्षं मम विप्रेन्द्र हनुमान्हर्षमागगतः
1,79,353,samastabhūṣāsu ṣitāṅgaḥ svadīptirmadīkṛtadevadīptiḥ prasannamūrtistaruṇaḥ śivāṃśaḥ saṃbhāvayāmāsa samastadevān,समस्तभूषासु षिताङ्गः स्वदीप्तिर्मदीकृतदेवदीप्तिः प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः शिवांशः संभावयामास समस्तदेवान्
1,79,354,ājñapto hanumāṃstatra matsevāyai munīśvaraḥ maheśenāhamapyenaṃ śaśimaulimavaimi ca,आज्ञप्तो हनुमांस्तत्र मत्सेवायै मुनीश्वरः महेशेनाहमप्येनं शशिमौलिमवैमि च
1,79,355,kiṃ bahūktena viprarṣe yādṛśo vānareśvaraḥ buddhau nyāye ca vai dhairye tādṛganyo 'sti na kvacit,किं बहूक्तेन विप्रर्षे यादृशो वानरेश्वरः बुद्धौ न्याये च वै धैर्ये तादृगन्यो ऽस्ति न क्वचित्
1,79,356,iti te sarvamākhyātaṃ caritaṃ pāpanāśanam paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva gaccha vipra yathāsukham,इति ते सर्वमाख्यातं चरितं पापनाशनम् पठतां शृण्वतां चैव गच्छ विप्र यथासुखम्
1,79,357,tacchrutvā rāmabhadrasya raghunāthasya dhīmataḥ vacanaṃ dakṣiṇīkṛtya natvā cāgāṃ yathāgataḥ,तच्छ्रुत्वा रामभद्रस्य रघुनाथस्य धीमतः वचनं दक्षिणीकृत्य नत्वा चागां यथागतः
1,79,358,etatte 'bhihitaṃ vipra caritaṃ ca hanūmataḥ sukhadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ kimanyacchrotumicchasi,एतत्ते ऽभिहितं विप्र चरितं च हनूमतः सुखदं मोक्षदं सारं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
1,80,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde hanumaccaritraṃ nāma ekonāśītitamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca śrutvā tu nārado viprāḥ kumāravacanaṃ muniḥ yatpapraccha punastacca yuṣmabhyaṃ pravadāmyaham,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे हनुमच्चरित्रं नाम एकोनाशीतितमो ऽध्यायः सूत उवाच श्रुत्वा तु नारदो विप्राः कुमारवचनं मुनिः यत्पप्रच्छ पुनस्तच्च युष्मभ्यं प्रवदाम्यहम्
1,80,2,kārtavīryasya kavacaṃ tathā hanumato 'pi ca caritaṃ ca mahatpuṇyaṃ śrutvā bhūyo 'bravīdvacaḥ,कार्तवीर्यस्य कवचं तथा हनुमतो ऽपि च चरितं च महत्पुण्यं श्रुत्वा भूयो ऽब्रवीद्वचः
1,80,3,nārada uvāca sādhu sādhu muniśreṣṭha tvayātikaruṇātmanā śrāvitaṃ caritaṃ puṇyaṃ śivasya ca hanūmataḥ,नारद उवाच साधु साधु मुनिश्रेष्ठ त्वयातिकरुणात्मना श्रावितं चरितं पुण्यं शिवस्य च हनूमतः
1,80,4,tantrasyāṃsya kramaprāptaṃ kathanīyaṃ ca yattvayā tatprabrūhi mahābhāga kiṃ pṛṣṭvānyadvidāṃvara,तन्त्रस्यांस्य क्रमप्राप्तं कथनीयं च यत्त्वया तत्प्रब्रूहि महाभाग किं पृष्ट्वान्यद्विदांवर
1,80,5,sanatkumāra uvāca atha vakṣye kṛṣṇamantrānbhuktimuktiphalapradān brahmādyā yānsamārādhya sṛṣṭyādikaraṇe kṣamāḥ,सनत्कुमार उवाच अथ वक्ष्ये कृष्णमन्त्रान्भुक्तिमुक्तिफलप्रदान् ब्रह्माद्या यान्समाराध्य सृष्ट्यादिकरणे क्षमाः
1,80,6,kāmaḥ kṛṣṇapadaṃ ṅataṃ govindaṃ ca tathāvidham gopījanapadaṃ paścādvallabhāyāgnisuṃdarī,कामः कृष्णपदं ङतं गोविन्दं च तथाविधम् गोपीजनपदं पश्चाद्वल्लभायाग्निसुंदरी
1,80,7,aṣṭādaśārṇo mantro 'yaṃ durgādhiṣṭhātṛdaivataḥ nārado 'sya muniśchando gāyatrī devatā punaḥ,अष्टादशार्णो मन्त्रो ऽयं दुर्गाधिष्ठातृदैवतः नारदो ऽस्य मुनिश्छन्दो गायत्री देवता पुनः
1,80,8,śrīkṛṣṇaḥ paramātmā ca kāmo bījaṃ prakīrtitam svāhā śaktirniyogastu caturvargaprasiddhaye,श्रीकृष्णः परमात्मा च कामो बीजं प्रकीर्तितम् स्वाहा शक्तिर्नियोगस्तु चतुर्वर्गप्रसिद्धये
1,80,9,ṛṣiṃ śirasi vaktre tu chandaśca hṛdi devatām guhye bījaṃ padoḥ śaktiṃ nyasetsādhakasattamaḥ,ऋषिं शिरसि वक्त्रे तु छन्दश्च हृदि देवताम् गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः
1,80,10,yugevadābdhi nigamairdvābhyāṃ varṇairmanūdbhavaiḥ pañcāṅgāni pravinyasya tattvanyāsaṃ samācaret,युगेवदाब्धि निगमैर्द्वाभ्यां वर्णैर्मनूद्भवैः पञ्चाङ्गानि प्रविन्यस्य तत्त्वन्यासं समाचरेत्
1,80,11,hṛdantimādikāntārṇamaparādyāni cātmane matyantāni ca tatvāni jīvādyāni nyasetkramāt,हृदन्तिमादिकान्तार्णमपराद्यानि चात्मने मत्यन्तानि च तत्वानि जीवाद्यानि न्यसेत्क्रमात्
1,80,12,jīvaṃ prāṇaṃ matimahṝṅkāraṃ manastathaiva ca śabdaṃ sparśaṃ rūparasau gandhaṃ śrotraṃ tvacaṃ tathā,जीवं प्राणं मतिमहॄङ्कारं मनस्तथैव च शब्दं स्पर्शं रूपरसौ गन्धं श्रोत्रं त्वचं तथा
1,80,13,netraṃ ca rasanāṅghrāṇaṃ vācaṃ pāṇiṃ padendriyam pāyuṃ śiśnamathākāśaṃ vāyuṃ vahniṃ jalaṃ mahīm,नेत्रं च रसनाङ्घ्राणं वाचं पाणिं पदेन्द्रियम् पायुं शिश्नमथाकाशं वायुं वह्निं जलं महीम्
1,80,14,jīvaṃ prāṇaṃ ca sarvāge matyāditritayaṃ hṛdi mūrddhāsyahṛdguhya pādeṣvatha śabdādikānnyaset,जीवं प्राणं च सर्वागे मत्यादित्रितयं हृदि मूर्द्धास्यहृद्गुह्य पादेष्वथ शब्दादिकान्न्यसेत्
1,80,15,karṇādisvasvasthāneṣu śrotrādīnīndriyāṇi ca tathā vāgādīndriyāṇi svasvasthānaṣu vinyaset,कर्णादिस्वस्वस्थानेषु श्रोत्रादीनीन्द्रियाणि च तथा वागादीन्द्रियाणि स्वस्वस्थानषु विन्यसेत्
1,80,16,mūddhasyahṛdguhyapādeṣvākāśādīnnyasettataḥ hṛtpuṇḍarīkamarkenduhnibiṃbānyanukramāt,मूद्धस्यहृद्गुह्यपादेष्वाकाशादीन्न्यसेत्ततः हृत्पुण्डरीकमर्केन्दुह्निबिंबान्यनुक्रमात्
1,80,17,dviṣaṭhyaṣṭadaśakalāvyāptāni ca tathā mataḥ bhūtāṣṭāṃ gākṣipadagairvarṇaiḥ pragvinnyaseddhṛdi,द्विषठ्यष्टदशकलाव्याप्तानि च तथा मतः भूताष्टां गाक्षिपदगैर्वर्णैः प्रग्विन्न्यसेद्धृदि
1,80,18,athākāśādisthaleṣu vāsudevādikāṃstataḥ vāsudevaḥ saṃkarṣaṇaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ,अथाकाशादिस्थलेषु वासुदेवादिकांस्ततः वासुदेवः संकर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः
1,80,19,nārāyaṇaśca kramaśaḥ parameṣṭhyādibhiryutāḥ parameṣṭhipumāñcchau caviśvanivṛttisarvakāḥ,नारायणश्च क्रमशः परमेष्ठ्यादिभिर्युताः परमेष्ठिपुमाञ्च्छौ चविश्वनिवृत्तिसर्वकाः
1,80,20,śvetānilāgnyaṃbubhūmivarṇaiḥ prāgvatpravinyaset svabījādyaṃ kopatatvaṃ nṛsiṃhaṃ vyāpakena ca,श्वेतानिलाग्न्यंबुभूमिवर्णैः प्राग्वत्प्रविन्यसेत् स्वबीजाद्यं कोपतत्वं नृसिंहं व्यापकेन च
1,80,21,prāgvadvinyasya sarvāge tattvanyāso 'yamīritaḥ makārādyā ādyavarṇāḥ sarve syuścandrabhūṣitāḥ,प्राग्वद्विन्यस्य सर्वागे तत्त्वन्यासो ऽयमीरितः मकाराद्या आद्यवर्णाः सर्वे स्युश्चन्द्रभूषिताः
1,80,22,vāsudevādikā jñeyā ṅeṃtāḥ sādhakasattamaiḥ prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā pūrakumbhakarecakaiḥ,वासुदेवादिका ज्ञेया ङेंताः साधकसत्तमैः प्राणायामं ततः कृत्वा पूरकुम्भकरेचकैः
1,80,23,caturbhiḥ ṣaḍbhardvābhyāṃ ca mūlamantreṇa mantravit kecidāhurihācāryāḥ prāṇāyāmottaraṃ punaḥ,चतुर्भिः षड्भर्द्वाभ्यां च मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् केचिदाहुरिहाचार्याः प्राणायामोत्तरं पुनः
1,80,24,pīṭhanyāsaṃ vidhāyātha nyāsānanyānsamācaret daśatattvādi vinyasya vakṣyamāṇavidhānataḥ,पीठन्यासं विधायाथ न्यासानन्यान्समाचरेत् दशतत्त्वादि विन्यस्य वक्ष्यमाणविधानतः
1,80,25,mūrtipañjaranāmānaṃ pūrvoktaṃ vinyasedbudhaḥ sarvāṅge vyāpakaṃ kṛtvā kirīṭamanunā sudhīḥ,मूर्तिपञ्जरनामानं पूर्वोक्तं विन्यसेद्बुधः सर्वाङ्गे व्यापकं कृत्वा किरीटमनुना सुधीः
1,80,26,tatastārapuṭaṃ mantraṃ vyāpayya karayostriśaḥ pañcāṅgulīṣu karayoḥ pañcāṅgaṃ vinyasettataḥ,ततस्तारपुटं मन्त्रं व्यापय्य करयोस्त्रिशः पञ्चाङ्गुलीषु करयोः पञ्चाङ्गं विन्यसेत्ततः
1,80,27,triśo mūlena mūrddhādipādāntaṃ vyāpakaṃ nyaset sakṛdvyāpayya tāreṇa mantranyāsaṃ tataścaret,त्रिशो मूलेन मूर्द्धादिपादान्तं व्यापकं न्यसेत् सकृद्व्यापय्य तारेण मन्त्रन्यासं ततश्चरेत्
1,80,28,śirolalāṭe bhrūmadhye karṇayoścakṣuṣostathā ghrāṇayorvadane kaṇṭhe hṛdi nābhau tathā punaḥ,शिरोललाटे भ्रूमध्ये कर्णयोश्चक्षुषोस्तथा घ्राणयोर्वदने कण्ठे हृदि नाभौ तथा पुनः
1,80,29,kaṭyāṃ liṅge jānunośca pādayorvinyasetkramāt hṛdantānmantravarṇāṃśca tato mūrdhni dhruvaṃ nyaset,कट्यां लिङ्गे जानुनोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् हृदन्तान्मन्त्रवर्णांश्च ततो मूर्ध्नि ध्रुवं न्यसेत्
1,80,30,punarnayanayorāsye hṛdi guhye ca pādayoḥ vinyaseddhṛdayāntāni manoḥ pañcapadāni ca,पुनर्नयनयोरास्ये हृदि गुह्ये च पादयोः विन्यसेद्धृदयान्तानि मनोः पञ्चपदानि च
1,80,31,bhūyo munyādikaṃ nyasya pañcāṅgaṃ pūrvavannyaset atha vakṣye mahāguhyaṃ sarvanyāsottamottamam,भूयो मुन्यादिकं न्यस्य पञ्चाङ्गं पूर्ववन्न्यसेत् अथ वक्ष्ये महागुह्यं सर्वन्यासोत्तमोत्तमम्
1,80,32,yasya vijñānamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ aṇimādyaṣṭasiddhīnāmīśvaraḥ syānna saṃśayaḥ,यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः
1,80,33,yasyārādhanato mantrī kṛṣṇasaṃnidhyatāṃ vrajet tārādyābhirvyāhṛtibhiḥ saṃpuṭaṃ vinyasenmanum,यस्याराधनतो मन्त्री कृष्णसंनिध्यतां व्रजेत् ताराद्याभिर्व्याहृतिभिः संपुटं विन्यसेन्मनुम्
1,80,34,mantreṇa puṭitāṃścāpi praṇavādyāṃstato nyaset gāyatryā puṭutaṃ mantraṃ vinyasenmātṛkāsthale,मन्त्रेण पुटितांश्चापि प्रणवाद्यांस्ततो न्यसेत् गायत्र्या पुटुतं मन्त्रं विन्यसेन्मातृकास्थले
1,80,35,mantreṇa puṭitāṃ tāṃ ca gāyatrīṃ vinyasetkramāt mātṛkāpuṭitaṃ mūlaṃ vinyasetsādhakottamaḥ,मन्त्रेण पुटितां तां च गायत्रीं विन्यसेत्क्रमात् मातृकापुटितं मूलं विन्यसेत्साधकोत्तमः
1,80,36,mūlena puṭitāṃ caiva mātṛkāṃ vinyasetkramāt tṛcaṃ na mātṛkāvarṇānpūrvaṃ tattatsthale sudhīḥ,मूलेन पुटितां चैव मातृकां विन्यसेत्क्रमात् तृचं न मातृकावर्णान्पूर्वं तत्तत्स्थले सुधीः
1,80,37,vinyasennyāsaṣaṭkaṃ ca ṣoḍhā nyāso 'yamīritaḥ anena nyāsavaryeṇa sākṣātkṛṣṇasamo bhavet,विन्यसेन्न्यासषट्कं च षोढा न्यासो ऽयमीरितः अनेन न्यासवर्येण साक्षात्कृष्णसमो भवेत्
1,80,38,nyāsena puṭitaṃ dṛṣṭvā siddhagandharvakinnarāḥ devā api namantyenaṃ kiṃpunarmānavā bhuvi,न्यासेन पुटितं दृष्ट्वा सिद्धगन्धर्वकिन्नराः देवा अपि नमन्त्येनं किंपुनर्मानवा भुवि
1,80,39,sudarśanasya mantreṇa kuryāddigbandhanaṃ tataḥ devaṃ dhyāyansvahṛdaye sarvābhīṣṭapradāyakam,सुदर्शनस्य मन्त्रेण कुर्याद्दिग्बन्धनं ततः देवं ध्यायन्स्वहृदये सर्वाभीष्टप्रदायकम्
1,80,40,utphullakusumavrātanamraśākhairvaradrumaiḥ sasmeyamañjarīvṛndavallarīveṣṭitaiḥ śubhaiḥ,उत्फुल्लकुसुमव्रातनम्रशाखैर्वरद्रुमैः सस्मेयमञ्जरीवृन्दवल्लरीवेष्टितैः शुभैः
1,80,41,galatparāgadhūlibhiḥ surabhīkṛtadiṅmukhaḥ smarecchiśiritaṃ vṛndāvanaṃ mantrīsamāhitaḥ,गलत्परागधूलिभिः सुरभीकृतदिङ्मुखः स्मरेच्छिशिरितं वृन्दावनं मन्त्रीसमाहितः
1,80,42,unmīlannavakañjālivigalanmadhusaṃcayaiḥ lubdhāntaḥ karaṇairguñjaddvirephapaṭalaiḥ śubham,उन्मीलन्नवकञ्जालिविगलन्मधुसंचयैः लुब्धान्तः करणैर्गुञ्जद्द्विरेफपटलैः शुभम्
1,80,43,marālaparabhṛtkīrakapotanikarairmuhuḥ mukharīkṛtamānṛtyanmāyūrakulamañjulam,मरालपरभृत्कीरकपोतनिकरैर्मुहुः मुखरीकृतमानृत्यन्मायूरकुलमञ्जुलम्
1,80,44,kālindyā lolakallolavipruṣairmandavāhibhiḥ unnidrāṃburuhavrātarajobhirdhūsaraiḥ śivaiḥ,कालिन्द्या लोलकल्लोलविप्रुषैर्मन्दवाहिभिः उन्निद्रांबुरुहव्रातरजोभिर्धूसरैः शिवैः
1,80,45,pradīpita smarairgoṣṭhasuṃdarīmṛduvāsasām vilolanaparaiḥ saṃsevitaṃ vā tairnirantaram,प्रदीपित स्मरैर्गोष्ठसुंदरीमृदुवाससाम् विलोलनपरैः संसेवितं वा तैर्निरन्तरम्
1,80,46,smarettadante gīrvāṇabhūruhaṃ sumanoharam tadadhaḥ svarṇavedyāṃ ca ratnapīṭhamanuttamam,स्मरेत्तदन्ते गीर्वाणभूरुहं सुमनोहरम् तदधः स्वर्णवेद्यां च रत्नपीठमनुत्तमम्
1,80,47,ratnakuṭṭimapīṭhe 'sminnaruṇaṃ kamalaṃ smaret aṣṭapatraṃ ca tanmadhye mukundaṃ saṃsmaretsthitam,रत्नकुट्टिमपीठे ऽस्मिन्नरुणं कमलं स्मरेत् अष्टपत्रं च तन्मध्ये मुकुन्दं संस्मरेत्स्थितम्
1,80,48,phullendīvarakāntaṃ ca kekibarhāvataṃsakam pītāṃśukaṃ candramukhaṃ sarasīruhanetrakam,फुल्लेन्दीवरकान्तं च केकिबर्हावतंसकम् पीतांशुकं चन्द्रमुखं सरसीरुहनेत्रकम्
1,80,49,kaustubhodbhāsitāṅgaṃ ca śrīvatsāṃkaṃ subhūṣitam vrajastrīnetrakamalābhyarcitaṃ gogaṇāvṛtam,कौस्तुभोद्भासिताङ्गं च श्रीवत्सांकं सुभूषितम् व्रजस्त्रीनेत्रकमलाभ्यर्चितं गोगणावृतम्
1,80,50,gopavṛndayutaṃ vaṃśīṃ vādayantaṃ smaretsudhīḥ evaṃ dhyātvā japedādāvayutadvitayaṃ budhaḥ,गोपवृन्दयुतं वंशीं वादयन्तं स्मरेत्सुधीः एवं ध्यात्वा जपेदादावयुतद्वितयं बुधः
1,80,51,juhuyādaruṇāṃbhojaistaddaśāṃśaṃ samāhitaḥ japetpaścānmantrasiddhyai bhūtalakṣaṃ samāhitaḥ,जुहुयादरुणांभोजैस्तद्दशांशं समाहितः जपेत्पश्चान्मन्त्रसिद्ध्यै भूतलक्षं समाहितः
1,80,52,aruṇaiḥ kamalaihutvā sarvasiddhīśvaro bhavet pūrvokte vaiṣṇave pīṭhe mūrtiṃ saṃkalpya mūlataḥ,अरुणैः कमलैहुत्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः
1,80,53,tasyāmāvāhya cābhyarcedgopījanamanoharam mukhe veṇuṃ samabhyarcya vanamālāṃ ca kaustubham,तस्यामावाह्य चाभ्यर्चेद्गोपीजनमनोहरम् मुखे वेणुं समभ्यर्च्य वनमालां च कौस्तुभम्
1,80,54,śrīvatsaṃ ca hṛdi prārcya tataḥ puṣpāñjaliṃ kṣipet tataḥ śvetāṃ ca tulasīṃ śuklacandanapaṅkilām,श्रीवत्सं च हृदि प्रार्च्य ततः पुष्पाञ्जलिं क्षिपेत् ततः श्वेतां च तुलसीं शुक्लचन्दनपङ्किलाम्
1,80,55,raktāṃ ca tulasīṃ raktañcadanāktāṃ krasātsudhīḥ arpayeddakṣiṇe jadvayamaśvāriyugmakam,रक्तां च तुलसीं रक्तञ्चदनाक्तां क्रसात्सुधीः अर्पयेद्दक्षिणे जद्वयमश्वारियुग्मकम्
1,80,56,hayamāradvayenaiva hṛdi mūrdhni tathā punaḥ padmadvayaṃ ca vidhivattataḥ śīrṣe samarpayet,हयमारद्वयेनैव हृदि मूर्ध्नि तथा पुनः पद्मद्वयं च विधिवत्ततः शीर्षे समर्पयेत्
1,80,57,tulasīdvayamaṃbhojadvayamaśvāriyugmakam tataḥ sarvāṇi puṣpāṇi sarvāṅgeṣu samarpayet,तुलसीद्वयमंभोजद्वयमश्वारियुग्मकम् ततः सर्वाणि पुष्पाणि सर्वाङ्गेषु समर्पयेत्
1,80,58,dakṣiṇe vāsudevākhyaṃ svacchaṃ caitanyamavyayam vāme ca rukmiṇīṃ tadūnnityāṃ raktāṃ rajoguṇām,दक्षिणे वासुदेवाख्यं स्वच्छं चैतन्यमव्ययम् वामे च रुक्मिणीं तदून्नित्यां रक्तां रजोगुणाम्
1,80,59,evaṃ saṃpūjya gopālaṃ kuryādāvaraṇārcanam yajeddāmasudāmau ca vasudāmaṃ ca kiṅkiṇīm,एवं संपूज्य गोपालं कुर्यादावरणार्चनम् यजेद्दामसुदामौ च वसुदामं च किङ्किणीम्
1,80,60,pūrvādyāśāsu dāmādyā ṅeṃnamontadhruvādikāḥ agninairṛtivāyvīśakoṇeṣu hṛdayādikān,पूर्वाद्याशासु दामाद्या ङेंनमोन्तध्रुवादिकाः अग्निनैरृतिवाय्वीशकोणेषु हृदयादिकान्
1,80,61,dikṣvastrāṇi samabhyarcya patreṣu mahiṣīryajet rukmiṇī satyabhāmā ca nāgnajityabhidhā punaḥ,दिक्ष्वस्त्राणि समभ्यर्च्य पत्रेषु महिषीर्यजेत् रुक्मिणी सत्यभामा च नाग्नजित्यभिधा पुनः
1,80,62,suvindā mitravindā ca lakṣmaṇā carkṣajā tataḥ suśīlā ca lasadramyacitritāṃbarabhūṣaṇā,सुविन्दा मित्रविन्दा च लक्ष्मणा चर्क्षजा ततः सुशीला च लसद्रम्यचित्रितांबरभूषणा
1,80,63,tato yajeddalāgreṣu vasudevañca devakīm nandagopaṃ yaśodāṃ ca balabhadraṃ subhadrikām,ततो यजेद्दलाग्रेषु वसुदेवञ्च देवकीम् नन्दगोपं यशोदां च बलभद्रं सुभद्रिकाम्
1,80,64,gopānūgopīśca govindavilīnamatilocanān jñānamudrābhayakarau pitarau pītapāṇḍurau,गोपानूगोपीश्च गोविन्दविलीनमतिलोचनान् ज्ञानमुद्राभयकरौ पितरौ पीतपाण्डुरौ
1,80,65,divyamālyāṃbarālepabhūṣaṇe mātarau punaḥ dhārayantyau caruṃ caiva pāyasīṃ pūrṇapātrikām,दिव्यमाल्यांबरालेपभूषणे मातरौ पुनः धारयन्त्यौ चरुं चैव पायसीं पूर्णपात्रिकाम्
1,80,66,aruṇaśyāmale hāramaṇikuṃ ḍalamaṇḍite balaḥ śaṅkhendudhavalo muśalaṃ lāṅgalaṃ dadhat,अरुणश्यामले हारमणिकुं डलमण्डिते बलः शङ्खेन्दुधवलो मुशलं लाङ्गलं दधत्
1,80,67,hālālolo nīlavāsā halavānekakuṇḍalaḥ kalā yā śyāmalā bhadrā subhadrā bhadrabhūṣaṇā,हालालोलो नीलवासा हलवानेककुण्डलः कला या श्यामला भद्रा सुभद्रा भद्रभूषणा
1,80,68,varābhayayutā pītavasanā rūḍhayauvanā veṇuvīṇāhemayaṣṭiśaṅkhaśṛṅgādipāṇayaḥ,वराभययुता पीतवसना रूढयौवना वेणुवीणाहेमयष्टिशङ्खशृङ्गादिपाणयः
1,80,69,gopā gopyaśca vividhaprābhṛtānnakarāṃbujāḥ mandāradīṃśca tadbāhye pūjayetkalpapādapān,गोपा गोप्यश्च विविधप्राभृतान्नकरांबुजाः मन्दारदींश्च तद्बाह्ये पूजयेत्कल्पपादपान्
1,80,70,mandāraśca tathā saṃtānako vai pārijātakaḥ kalpadrumastataḥ paścāddhvaricandanasaṃjñakaḥ,मन्दारश्च तथा संतानको वै पारिजातकः कल्पद्रुमस्ततः पश्चाद्ध्वरिचन्दनसंज्ञकः
1,80,71,madhye dikṣu samabhyarcya bahiḥ śakrādikānyajet tadastrāṇi ca saṃpūjya yajetkṛṣṇāṣṭakena ca,मध्ये दिक्षु समभ्यर्च्य बहिः शक्रादिकान्यजेत् तदस्त्राणि च संपूज्य यजेत्कृष्णाष्टकेन च
1,80,72,kṛṣṇaṃ ca vāsudevaṃ ca devakīnandanaṃ tathā nārāyaṇaṃ yaduśreṣṭhaṃ vārṣṇeyaṃ dharmapālakam,कृष्णं च वासुदेवं च देवकीनन्दनं तथा नारायणं यदुश्रेष्ठं वार्ष्णेयं धर्मपालकम्
1,80,73,asurākrāntabhūbhārahāriṇaṃ pūjayettataḥ ebhirāvaraṇaiḥ pūjā kartavyāsukhairiṇaḥ,असुराक्रान्तभूभारहारिणं पूजयेत्ततः एभिरावरणैः पूजा कर्तव्यासुखैरिणः
1,80,74,saṃsārasāgarotthīrtyai sarvakāmāptaye budhaḥ evaṃ pūjādibhiḥ siddhā bhavadvaiśravaṇo yamaḥ,संसारसागरोत्थीर्त्यै सर्वकामाप्तये बुधः एवं पूजादिभिः सिद्धा भवद्वैश्रवणो यमः
1,80,75,trikālapūjanaṃ cāsya vakṣye sarvārthasiddhidam śrīmadudyānasaṃvītihemabhūratnamaṇḍape,त्रिकालपूजनं चास्य वक्ष्ये सर्वार्थसिद्धिदम् श्रीमदुद्यानसंवीतिहेमभूरत्नमण्डपे
1,80,76,lasatkalpadrumādhastharatnābjapīṭhasaṃsthitam sutrāmaratnasaṃkāśaṃ guḍasnigdhālakaṃ śiśum,लसत्कल्पद्रुमाधस्थरत्नाब्जपीठसंस्थितम् सुत्रामरत्नसंकाशं गुडस्निग्धालकं शिशुम्
1,80,77,calatkanakakuṇḍalollasitacārugaṇḍasthalaṃ sughoṇadharamadbhutasmitamukhāṃvutaṃ sundaram sphuradvimalaratnayukkanakasūtranaddha dadhatsuvarṇaparimaṇḍitaṃ subhagapaiṇḍarīkaṃ nakham,चलत्कनककुण्डलोल्लसितचारुगण्डस्थलं सुघोणधरमद्भुतस्मितमुखांवुतं सुन्दरम् स्फुरद्विमलरत्नयुक्कनकसूत्रनद्ध दधत्सुवर्णपरिमण्डितं सुभगपैण्डरीकं नखम्
1,80,78,samuddhūsarorasthale dhenudhūlyā supuṣṭāṅgamaṣṭāpadākalpadīptam kaṭīlasthale cārujaṅghāntayugmaṃ pinaddhaṃ kvaṇatkiṅkiṇījāladāmnā,समुद्धूसरोरस्थले धेनुधूल्या सुपुष्टाङ्गमष्टापदाकल्पदीप्तम् कटीलस्थले चारुजङ्घान्तयुग्मं पिनद्धं क्वणत्किङ्किणीजालदाम्ना
1,80,79,hasantaṃ hasadvandhujīvaprasūnaprabhāpāṇipādāṃbujodārakāntyā dadhānaṃ karo dakṣiṇe pāyasānna suhaiyaṅgavīnaṃ tathā vāmahaste,हसन्तं हसद्वन्धुजीवप्रसूनप्रभापाणिपादांबुजोदारकान्त्या दधानं करो दक्षिणे पायसान्न सुहैयङ्गवीनं तथा वामहस्ते
1,80,80,lasadgopagopīgavāṃ vṛndamadhye sthitaṃ vāsavādyaiḥ surairarcitāndhrim mahābhārabhūtāmarārātiyūthāṃstataḥ pūtanādīnnihṝntuṃ pravṛttam,लसद्गोपगोपीगवां वृन्दमध्ये स्थितं वासवाद्यैः सुरैरर्चितान्ध्रिम् महाभारभूतामरारातियूथांस्ततः पूतनादीन्निहॄन्तुं प्रवृत्तम्
1,80,81,evaṃ dhyātvārccayeddevaṃ pūrvavatsthiramānasaḥ dadhnā guḍena naivedyaṃ datvā daśaśataṃ japet,एवं ध्यात्वार्च्चयेद्देवं पूर्ववत्स्थिरमानसः दध्ना गुडेन नैवेद्यं दत्वा दशशतं जपेत्
1,80,82,madhyandine yajedevaṃ viśiṣyarūpadhāriṇam nāradādyairmunigaṇaiḥ suravṛndaiśca pūjitam,मध्यन्दिने यजेदेवं विशिष्यरूपधारिणम् नारदाद्यैर्मुनिगणैः सुरवृन्दैश्च पूजितम्
1,80,83,lasadgopagopīgavāṃ vṛndamadhyastitaṃ sāṃdrameghaprabhaṃsuṃndarāṅgam śikhaṇḍicchadāpīḍamabjāyatākṣaṃ lasañcillikaṃ pūrṇacadrānanaṃ ca,लसद्गोपगोपीगवां वृन्दमध्यस्तितं सांद्रमेघप्रभंसुंन्दराङ्गम् शिखण्डिच्छदापीडमब्जायताक्षं लसञ्चिल्लिकं पूर्णचद्राननं च
1,80,84,calatkuṇḍalollāsigaṇḍasthalaśrībharaṃ sundaraṃ mandahāsaṃ sunāsam sukārtasvarābhāṃbaraṃ divyabhūṣaṃ kvaṇatkiṅkiṇījālamattānulepam,चलत्कुण्डलोल्लासिगण्डस्थलश्रीभरं सुन्दरं मन्दहासं सुनासम् सुकार्तस्वराभांबरं दिव्यभूषं क्वणत्किङ्किणीजालमत्तानुलेपम्
1,80,85,veṇuṃ dhamantaṃ svakare dadhānaṃ savye daraṃ yaṣṭimudāraveṣam dakṣe tathaivepsitadānadakṣaṃ dhyātvārcayennandajamindirāptyai,वेणुं धमन्तं स्वकरे दधानं सव्ये दरं यष्टिमुदारवेषम् दक्षे तथैवेप्सितदानदक्षं ध्यात्वार्चयेन्नन्दजमिन्दिराप्त्यै
1,80,86,evaṃ dhyātvārcayetkṛṣṇaṃ pūrvavadvaiṣṇavottamaḥ apūpapāyasānnādyairnaivaidyaṃ parikalpayet,एवं ध्यात्वार्चयेत्कृष्णं पूर्ववद्वैष्णवोत्तमः अपूपपायसान्नाद्यैर्नैवैद्यं परिकल्पयेत्
1,80,87,hutvā cāṣṭattaraśataṃ payo 'naiḥ sarpiṣāplutaiḥ svasvadikṣu baliṃ dadyāddiśedācamanaṃ tataḥ,हुत्वा चाष्टत्तरशतं पयो ऽनैः सर्पिषाप्लुतैः स्वस्वदिक्षु बलिं दद्याद्दिशेदाचमनं ततः
1,80,88,aṣṭttarasahasraṃ ca prajapenmantramuttamam ahno madhye yajedevaṃ yaḥ kṛṣṇaṃ vaiṣṇavottamaḥ,अष्ट्त्तरसहस्रं च प्रजपेन्मन्त्रमुत्तमम् अह्नो मध्ये यजेदेवं यः कृष्णं वैष्णवोत्तमः
1,80,89,devāḥ sarve namasyanti lokānāṃ vallabho naraḥ medhāyuḥśrīkāntiyuktaḥ putraiḥ pautraiśca varddhate,देवाः सर्वे नमस्यन्ति लोकानां वल्लभो नरः मेधायुःश्रीकान्तियुक्तः पुत्रैः पौत्रैश्च वर्द्धते
1,80,90,tṛtīyakālapūjāyāmasti kālavikalpanā sāyāhne niśi vetyatra vadantyeke vipaścitaḥ,तृतीयकालपूजायामस्ति कालविकल्पना सायाह्ने निशि वेत्यत्र वदन्त्येके विपश्चितः
1,80,91,daśākṣareṇa cedrātrau sāyāhne 'ṣṭādaśārṇataḥ ubhayīmubhayenaiva kuryādityapare jaguḥ,दशाक्षरेण चेद्रात्रौ सायाह्ने ऽष्टादशार्णतः उभयीमुभयेनैव कुर्यादित्यपरे जगुः
1,80,92,sāyāhne dvāravatyāṃ tu citrodyānopaśobhite aṣṭasāhasrasaṃkhyātairbhavanairupamaṇḍite,सायाह्ने द्वारवत्यां तु चित्रोद्यानोपशोभिते अष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरुपमण्डिते
1,80,93,haṃsasārasasaṃkīrṇakamalotpalaśālibhiḥ sarobhirnīlāṃbhobhiḥ parīte bhavanottame,हंससारससंकीर्णकमलोत्पलशालिभिः सरोभिर्नीलांभोभिः परीते भवनोत्तमे
1,80,94,udyatpradyotanodyotadyutau śrīmaṇimaṇḍale hemāṃbhojāsanāsīnaṃ kṛṣṇaṃ trailokyamohanam,उद्यत्प्रद्योतनोद्योतद्युतौ श्रीमणिमण्डले हेमांभोजासनासीनं कृष्णं त्रैलोक्यमोहनम्
1,80,95,munivṛndaiḥ parivṛtamātmatattvavinirṇaye tebhyo munibhyaḥ svaṃ dhāma diśantaṃ paramakṣaram,मुनिवृन्दैः परिवृतमात्मतत्त्वविनिर्णये तेभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशन्तं परमक्षरम्
1,80,96,unnidredīvaraśyāmaṃ padmapatrāyatekṣaṇam snigdhaṃ kuntalasaṃbhinnakirīṭavanamālinam,उन्निद्रेदीवरश्यामं पद्मपत्रायतेक्षणम् स्निग्धं कुन्तलसंभिन्नकिरीटवनमालिनम्
1,80,97,cāruprasannavadanaṃ sphuranmakarakuṇḍalam śrīvatsavakṣasaṃ bhrājatkaustubhaṃ sumanoharam,चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं सुमनोहरम्
1,80,98,kāśmīrakapiśoraskaṃ pītakauśeyavāsasam hārakeyūrakaṭakakaṭisūtrairalaṅkṛtam,काश्मीरकपिशोरस्कं पीतकौशेयवाससम् हारकेयूरकटककटिसूत्रैरलङ्कृतम्
1,80,99,hṛtaviśvaṃbharābhūribhāraṃ muditamānasam śaṅkhacakragadāpadmarājadbhujacatuṣṭayam,हृतविश्वंभराभूरिभारं मुदितमानसम् शङ्खचक्रगदापद्मराजद्भुजचतुष्टयम्
1,80,100,evaṃ dhyātvārcayenmantrī syādaṅgaiḥ prathamāvṛttiḥ dvitīyā mahiṣībhistu tṛtīyāyāṃ samarcayet,एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादङ्गैः प्रथमावृत्तिः द्वितीया महिषीभिस्तु तृतीयायां समर्चयेत्
1,80,101,nāradaṃ parvataṃ jiṣṇuṃ niśaṭhoddhavadārukān viṣvaksenaṃ ca śaineyaṃ dikṣvagre vinatāsutam,नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान् विष्वक्सेनं च शैनेयं दिक्ष्वग्रे विनतासुतम्
1,80,102,lokapālaiśca vajrādyaiḥ pūjayedvaiṣṇavottamaḥ evaṃ saṃpūjya vidhivatpāyasaṃ vinivedayet,लोकपालैश्च वज्राद्यैः पूजयेद्वैष्णवोत्तमः एवं संपूज्य विधिवत्पायसं विनिवेदयेत्
1,80,103,tarpayitvā khaṇḍamiśradugdhabuddhyā jalairiha japedaṣṭaśataṃ mantrī bhāvayanpuruṣottamam,तर्पयित्वा खण्डमिश्रदुग्धबुद्ध्या जलैरिह जपेदष्टशतं मन्त्री भावयन्पुरुषोत्तमम्
1,80,104,pūjāsu homaṃ sarvāsu kuryānmadhyandine 'thavā āsanādarghyaparyantaṃ kṛtvā stutvā nametsudhīḥ,पूजासु होमं सर्वासु कुर्यान्मध्यन्दिने ऽथवा आसनादर्घ्यपर्यन्तं कृत्वा स्तुत्वा नमेत्सुधीः
1,80,105,samarthātmānamudvāsya svīyahṛtsarasīruhe vinyasya tanmayo bhūtvā punarātmānamarcayet,समर्थात्मानमुद्वास्य स्वीयहृत्सरसीरुहे विन्यस्य तन्मयो भूत्वा पुनरात्मानमर्चयेत्
1,80,106,sāyāhne vāsudevaṃ yo nityamevaṃ samarcayet sarvānkāmānavāpyānte sa yāti paramāṃ gatim,सायाह्ने वासुदेवं यो नित्यमेवं समर्चयेत् सर्वान्कामानवाप्यान्ते स याति परमां गतिम्
1,80,107,rātrau cenmadanākrāntacetasaṃ nandanandanam yajedrāsapariśrāntaṃ gopīmaṇḍalamadhyagam,रात्रौ चेन्मदनाक्रान्तचेतसं नन्दनन्दनम् यजेद्रासपरिश्रान्तं गोपीमण्डलमध्यगम्
1,80,108,vikasatkundakahlāramallikākusumodgataiḥ rajobhirdhūsarairmandamārutaiḥ śiśirīkṛte,विकसत्कुन्दकह्लारमल्लिकाकुसुमोद्गतैः रजोभिर्धूसरैर्मन्दमारुतैः शिशिरीकृते
1,80,109,unmīlannavakairavālivigalanmādhvīkalabdhāntaraṃ bhrāmyanmattamilindagītalalite sanmallikojjṛmbhite pīyūṣāṃśukarairviśālitaharitprānte smaroddīpane kālindīpulināṅgaṇe smitamukhaṃ veṇuṃ raṇantaṃ muhuḥ,उन्मीलन्नवकैरवालिविगलन्माध्वीकलब्धान्तरं भ्राम्यन्मत्तमिलिन्दगीतललिते सन्मल्लिकोज्जृम्भिते पीयूषांशुकरैर्विशालितहरित्प्रान्ते स्मरोद्दीपने कालिन्दीपुलिनाङ्गणे स्मितमुखं वेणुं रणन्तं मुहुः
1,80,110,antastoyalasannavāṃbudaghaṭāsaṃghaṭṭakāratviṣaṃ cañcañcillikamaṃbujāyatadṛśaṃ bimbādharaṃ sundaram māyūracchadabaddhamaulivilasaddhaṃmillamālaṃ calaṃ dīpyatkuṇḍalaratnaraśmivilasadgaṇḍadvayodbāsitam,अन्तस्तोयलसन्नवांबुदघटासंघट्टकारत्विषं चञ्चञ्चिल्लिकमंबुजायतदृशं बिम्बाधरं सुन्दरम् मायूरच्छदबद्धमौलिविलसद्धंमिल्लमालं चलं दीप्यत्कुण्डलरत्नरश्मिविलसद्गण्डद्वयोद्बासितम्
1,80,111,kāñcīnūpurahārakaṅkaṇalasatkeyūrabhūṣānvitaṃ gopīnāṃ dvitayāṃ tare sulalitaṃ vanyaprasūnasrajam anyonyaṃ vinibaddhagopadayitādorvallivītaṃ lasadrāsakrīḍanalolupaṃ manasijākrāntaṃ mukundaṃ bhavet,काञ्चीनूपुरहारकङ्कणलसत्केयूरभूषान्वितं गोपीनां द्वितयां तरे सुललितं वन्यप्रसूनस्रजम् अन्योन्यं विनिबद्धगोपदयितादोर्वल्लिवीतं लसद्रासक्रीडनलोलुपं मनसिजाक्रान्तं मुकुन्दं भवेत्
1,80,112,vividhaśrutibhinnamanojñatarasvarasaptakamūrchanatānagaṇaiḥ bhramamāṇamamūbhirudāramaṇisphuṭamaṇḍanasiṃjitacārutanum,विविधश्रुतिभिन्नमनोज्ञतरस्वरसप्तकमूर्छनतानगणैः भ्रममाणममूभिरुदारमणिस्फुटमण्डनसिंजितचारुतनुम्
1,80,113,itaretarabaddhakarapramadāgaṇakalpitarāsavihāravidhau maṇiśaṅkugamapyamunā vapuṣā bahudhā vihitasvakadivyatanum,इतरेतरबद्धकरप्रमदागणकल्पितरासविहारविधौ मणिशङ्कुगमप्यमुना वपुषा बहुधा विहितस्वकदिव्यतनुम्
1,80,114,evaṃ dhyātvārcayenmantrī syādaṅgaiḥ prathamāvṛtiḥ śrīkāmaḥ sasvarādyāni kalābjairvaiṣṇavottamaḥ,एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादङ्गैः प्रथमावृतिः श्रीकामः सस्वराद्यानि कलाब्जैर्वैष्णवोत्तमः
1,80,115,yajetkeśavakīrtyādimithunāni ca ṣoḍaśa indrādyānapi vajrādīnpūjayettadanantaram,यजेत्केशवकीर्त्यादिमिथुनानि च षोडश इन्द्राद्यानपि वज्रादीन्पूजयेत्तदनन्तरम्
1,80,116,pṛnthu suvṛttaṃ masṛṇaṃ vitastimātronnataṃ kau vinikhanya śaṅkum ākramya padbhyāmitaretaraistu hastairbhramo 'yaṃ khalu rāsagoṣṭhī,पृन्थु सुवृत्तं मसृणं वितस्तिमात्रोन्नतं कौ विनिखन्य शङ्कुम् आक्रम्य पद्भ्यामितरेतरैस्तु हस्तैर्भ्रमो ऽयं खलु रासगोष्ठी
1,80,117,sapūjyaivaṃ ca payasā sasito palasarpiṣā naivedyamarcayitvā tu caṣakairnṛpasaṃkhyakaiḥ,सपूज्यैवं च पयसा ससितो पलसर्पिषा नैवेद्यमर्चयित्वा तु चषकैर्नृपसंख्यकैः
1,80,118,satataṃ pāpapte (?) mantrī mithuneṣvarpayetkramāt vidhāya pūrvavaccheṣaṃ sahasraṃ prajapenmanum,सततं पापप्ते (?) मन्त्री मिथुनेष्वर्पयेत्क्रमात् विधाय पूर्ववच्छेषं सहस्रं प्रजपेन्मनुम्
1,80,119,stutvā natvā ca saṃprārthya pūjāśeṣaṃ samāpayet evaṃ yaḥ pūjayetkṛṣṇaṃ sa sasmṛddheḥ padaṃ bhavet,स्तुत्वा नत्वा च संप्रार्थ्य पूजाशेषं समापयेत् एवं यः पूजयेत्कृष्णं स सस्मृद्धेः पदं भवेत्
1,80,120,aṇimādyaṣṭasiddhīnāmīśvaraḥ syānna saṃśayaḥ bhuktveha vividhānbhogānante viṣṇupadaṃ vrajet,अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः भुक्त्वेह विविधान्भोगानन्ते विष्णुपदं व्रजेत्
1,80,121,evaṃ pūjādibhiḥ siddhe manaukāmyāni sādhayet aṣṭāviṃśativāraṃ vā trikālaṃ pūjayetsudhīḥ,एवं पूजादिभिः सिद्धे मनौकाम्यानि साधयेत् अष्टाविंशतिवारं वा त्रिकालं पूजयेत्सुधीः
1,80,122,svakālavihitān bhūyaḥ parivārāṃśca tarpayet prātarddadhnā guḍāktena madhyāhne payasā punaḥ,स्वकालविहितान् भूयः परिवारांश्च तर्पयेत् प्रातर्द्दध्ना गुडाक्तेन मध्याह्ने पयसा पुनः
1,80,123,navanītayutenātha sāyāhne tarpayetpunaḥ sasitopalamiśreṇa payasā vaiṣṇavottamaḥ,नवनीतयुतेनाथ सायाह्ने तर्पयेत्पुनः ससितोपलमिश्रेण पयसा वैष्णवोत्तमः
1,80,124,tarpayāmipadaṃ yojyaṃ mantrānte sveṣu nāmasu dvitīyānteṣu tu punaḥ pūjāśeṣaṃ samāpayet,तर्पयामिपदं योज्यं मन्त्रान्ते स्वेषु नामसु द्वितीयान्तेषु तु पुनः पूजाशेषं समापयेत्
1,80,125,abhyukṣyatatprasādādbhirātmānaṃ prapabedapaḥ tattṛtpastamathodvāsya tanmayaḥ prajapenmanum,अभ्युक्ष्यतत्प्रसादाद्भिरात्मानं प्रपबेदपः तत्तृत्पस्तमथोद्वास्य तन्मयः प्रजपेन्मनुम्
1,80,126,atha dravyāṇi kāmyeṣu procyante tarpaṇeṣu ca tāni proktavidhānānāmāśrityānyatamaṃ bhajet,अथ द्रव्याणि काम्येषु प्रोच्यन्ते तर्पणेषु च तानि प्रोक्तविधानानामाश्रित्यान्यतमं भजेत्
1,80,127,pāyasaṃ dādhikaṃ cājyaṃ gauḍānnaṃ kṛsaraṃ payaḥ dadhīni kadalī mocā ciñcā rajasvalā tathā,पायसं दाधिकं चाज्यं गौडान्नं कृसरं पयः दधीनि कदली मोचा चिञ्चा रजस्वला तथा
1,80,128,apūpā modakā lājāḥ pṛthukā navanītakam dravyaṣoḍaśakaṃ hyetatkathitaṃ padmajādibhiḥ,अपूपा मोदका लाजाः पृथुका नवनीतकम् द्रव्यषोडशकं ह्येतत्कथितं पद्मजादिभिः
1,80,129,lājānte pṛthukaṃ prākca samarpya ca sitopalam catuḥsaptativāraṃ yaḥ prātarevaṃ pratarpayet,लाजान्ते पृथुकं प्राक्च समर्प्य च सितोपलम् चतुःसप्ततिवारं यः प्रातरेवं प्रतर्पयेत्
1,80,130,dhyātvā kṛṣṇapadaṃ matrī maṇḍalādiṣṭamāpnuyāt dhāroṣṇapakkapayasā navanītaṃ dadhīni ca,ध्यात्वा कृष्णपदं मत्री मण्डलादिष्टमाप्नुयात् धारोष्णपक्कपयसा नवनीतं दधीनि च
1,80,131,daugdhāmrāmājyaṃ matsyaṇḍī kṣaudraṃ kīlālameva ca pūjayennavabhirdravyaiḥ pratyekaṃ ravisaṃkhyayā,दौग्धाम्रामाज्यं मत्स्यण्डी क्षौद्रं कीलालमेव च पूजयेन्नवभिर्द्रव्यैः प्रत्येकं रविसंख्यया
1,80,132,evamaṣṭotaraśataṃsaṃkhyākaṃ tarpaṇaṃ punaḥ yaḥ kuryādvaiṣṇavaśreṣṭhaḥ pūrvoktaṃ phalamāpnuyāt,एवमष्टोतरशतंसंख्याकं तर्पणं पुनः यः कुर्याद्वैष्णवश्रेष्ठः पूर्वोक्तं फलमाप्नुयात्
1,80,133,kiṃ bahūktena sarveṣṭadāyakaṃ tarpaṇaṃ tvidam sasitopaladhāroṣṇadugdhabuddhyā jalena vai,किं बहूक्तेन सर्वेष्टदायकं तर्पणं त्विदम् ससितोपलधारोष्णदुग्धबुद्ध्या जलेन वै
1,80,134,kṛṣṇaṃ prataparyan grāmaṃ vrajanprāpnoti sādhakaḥ dhanavastrāṇi bhojyaṃ ca parivāragaṇaiḥ saha,कृष्णं प्रतपर्यन् ग्रामं व्रजन्प्राप्नोति साधकः धनवस्त्राणि भोज्यं च परिवारगणैः सह
1,80,135,yāvatsaṃtarpayenmantrī tāvatsaṃkhyaṃ japenmanum tarpaṇenaiva kāryāṇi sādhayedakhilānyapi,यावत्संतर्पयेन्मन्त्री तावत्संख्यं जपेन्मनुम् तर्पणेनैव कार्याणि साधयेदखिलान्यपि
1,80,136,kāmyahomamatho vakṣye sādhakānāṃ hitāya ca śrīpuṣpairjuhuyānmantrī śriyamicchannininditām,काम्यहोममथो वक्ष्ये साधकानां हिताय च श्रीपुष्पैर्जुहुयान्मन्त्री श्रियमिच्छन्निनिन्दिताम्
1,80,137,sājyenānnena juhuyātghṛtānnasya samṛddhaye vanyapuṣpairdvijān jātīpuṣpaiśca pṛthivīpatīn,साज्येनान्नेन जुहुयात्घृतान्नस्य समृद्धये वन्यपुष्पैर्द्विजान् जातीपुष्पैश्च पृथिवीपतीन्
1,80,138,asitaiḥ kusumairvaiśyān śūdrānnīlotpalaistathā vaśayellavaṇaiḥ sarvānaṃbujairyuvatījanam,असितैः कुसुमैर्वैश्यान् शूद्रान्नीलोत्पलैस्तथा वशयेल्लवणैः सर्वानंबुजैर्युवतीजनम्
1,80,139,gośālāsu kṛto homaḥ pāyasena sasarpiṣā gavāṃ śāntiṃ karotyāśu gopālo gokuleśvaraḥ,गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससर्पिषा गवां शान्तिं करोत्याशु गोपालो गोकुलेश्वरः
1,80,140,śikṣāveṣadharaṃ kṛṣṇaṃ kiṅkiṇījālaśobhitam dhyātvā pratarpayenmantrī dugdhabuddhyā śubhairjalaiḥ,शिक्षावेषधरं कृष्णं किङ्किणीजालशोभितम् ध्यात्वा प्रतर्पयेन्मन्त्री दुग्धबुद्ध्या शुभैर्जलैः
1,80,141,dhanaṃ dhānyaṃ sutānkīrtiṃ prītastasmai dadāti saḥ brahmavṛkṣasamidbhirvā kuśairvā tilatandulaiḥ,धनं धान्यं सुतान्कीर्तिं प्रीतस्तस्मै ददाति सः ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा कुशैर्वा तिलतन्दुलैः
1,80,142,juhuyādayutaṃ mantrī trimadhvāktairhutāśane vaśaye dbrāhmaṇāṃścātha rājavṛkṣasamudbhavaiḥ,जुहुयादयुतं मन्त्री त्रिमध्वाक्तैर्हुताशने वशये द्ब्राह्मणांश्चाथ राजवृक्षसमुद्भवैः
1,80,143,prasūnaiḥ kṣatriyānvaiśyānkuraṇḍakusumaistathā pāṭalotthaiśca kusumairvaśayedantimānsudhīḥ,प्रसूनैः क्षत्रियान्वैश्यान्कुरण्डकुसुमैस्तथा पाटलोत्थैश्च कुसुमैर्वशयेदन्तिमान्सुधीः
1,80,144,śvetapadmai raktapapdaiścaṃpakaiḥ pāṭalaiḥ kramāt hutvāyutaṃ trimadhvāktairvaśayettadvarāṅganāḥ,श्वेतपद्मै रक्तपप्दैश्चंपकैः पाटलैः क्रमात् हुत्वायुतं त्रिमध्वाक्तैर्वशयेत्तद्वराङ्गनाः
1,80,145,nityaṃ hayārikusumaurniśīthe trimadhuplutaiḥ varastrīrvaśayetprājñaḥ samyagdhṛtvā dināṣṭakam,नित्यं हयारिकुसुमौर्निशीथे त्रिमधुप्लुतैः वरस्त्रीर्वशयेत्प्राज्ञः सम्यग्धृत्वा दिनाष्टकम्
1,80,146,ayutatritayaṃ rātrau siddhārthaistrimadhuplutaiḥ pratyahaṃ juhvato māsātsureśo 'pi vaśībhavet,अयुतत्रितयं रात्रौ सिद्धार्थैस्त्रिमधुप्लुतैः प्रत्यहं जुह्वतो मासात्सुरेशो ऽपि वशीभवेत्
1,80,147,āhṛtya ballavīvastrāṇyārūḍhaṃ nīpabhūruhe smaretkṛṣṇaṃ japedrātrau sahasraṃ khendūhātsudhīḥ,आहृत्य बल्लवीवस्त्राण्यारूढं नीपभूरुहे स्मरेत्कृष्णं जपेद्रात्रौ सहस्रं खेन्दूहात्सुधीः
1,80,148,haṭhādākarṣayecchīghramurvaśīmapi sādhakaḥ bahunā kimihoktena mantro 'yaṃ sarvavaśyakṛt,हठादाकर्षयेच्छीघ्रमुर्वशीमपि साधकः बहुना किमिहोक्तेन मन्त्रो ऽयं सर्ववश्यकृत्
1,80,149,rahasyaṃ paramaṃ cātha vakṣye mokṣapradaṃ nṛṇām dhyāyetsvahṛtsarasije devakīnandanaṃ vibhum,रहस्यं परमं चाथ वक्ष्ये मोक्षप्रदं नृणाम् ध्यायेत्स्वहृत्सरसिजे देवकीनन्दनं विभुम्
1,80,150,śrīmatkundendugauraṃ sarasijanayanaṃ śaṅkhacakre gadābje bibhrāṇaṃ hastapadmairnavanalinalasanmālayādīpyamānam vande vedyaṃ munīndraiḥ kaṇikamunilasaddivyabhūṣābhirāmaṃ divyāṅgālepabhāsaṃ sakalabhayaharaṃ pītavastraṃ nurārim,श्रीमत्कुन्देन्दुगौरं सरसिजनयनं शङ्खचक्रे गदाब्जे बिभ्राणं हस्तपद्मैर्नवनलिनलसन्मालयादीप्यमानम् वन्दे वेद्यं मुनीन्द्रैः कणिकमुनिलसद्दिव्यभूषाभिरामं दिव्याङ्गालेपभासं सकलभयहरं पीतवस्त्रं नुरारिम्
1,80,151,evaṃ dhyātvā pumāṃsaṃ sphuṭahṛdayasarojāsanāsīnamādyaṃ sāṃdrāṃbhodācchabiṃbādbhutakanakanibhaṃ saṃjapedarkalakṣam manvorekaṃ dvitārāntaritamathaḥ hunedarkasāhasramidhmaiḥ kṣīridrūttharyathoktaiḥ samadhughṛtasitenāthavā pāyasena,एवं ध्यात्वा पुमांसं स्फुटहृदयसरोजासनासीनमाद्यं सांद्रांभोदाच्छबिंबाद्भुतकनकनिभं संजपेदर्कलक्षम् मन्वोरेकं द्वितारान्तरितमथः हुनेदर्कसाहस्रमिध्मैः क्षीरिद्रूत्थर्यथोक्तैः समधुघृतसितेनाथवा पायसेन
1,80,152,evaṃ lokeśvarārādhyaṃ kṛṣṇaṃ svahṛdayāṃbuje dhyāyannanudinaṃ mantrī trisahasraṃ japenmanum,एवं लोकेश्वराराध्यं कृष्णं स्वहृदयांबुजे ध्यायन्ननुदिनं मन्त्री त्रिसहस्रं जपेन्मनुम्
1,80,153,sāyāhnoktena vidhinā saṃpūjya havanaṃ punaḥ kṛtvā pūrvoktavidhinā mantrī tadgatamānasaḥ,सायाह्नोक्तेन विधिना संपूज्य हवनं पुनः कृत्वा पूर्वोक्तविधिना मन्त्री तद्गतमानसः
1,80,154,evaṃ yo bhajate nityaṃ vidvān gopālanandanam samuttīrya bhavāṃbhodhiṃ sa yāti paramaṃ padam,एवं यो भजते नित्यं विद्वान् गोपालनन्दनम् समुत्तीर्य भवांभोधिं स याति परमं पदम्
1,80,155,madhye keṇeṣu bāhyeṣvanalapurapuṭasyālikhetkarṇikāyāṃ kandarpaṃ sādhyayuktaṃ vivaragataṣaḍarṇadviṣaḥ keśareṣu śaktiḥ śrīpūrvikāṇidvinavalipimanorakṣarāṇicchadānāṃ madhye varṇāndaśānto daśalipimanuvaryasya vaikaikaśo 'bjam,मध्ये केणेषु बाह्येष्वनलपुरपुटस्यालिखेत्कर्णिकायां कन्दर्पं साध्ययुक्तं विवरगतषडर्णद्विषः केशरेषु शक्तिः श्रीपूर्विकाणिद्विनवलिपिमनोरक्षराणिच्छदानां मध्ये वर्णान्दशान्तो दशलिपिमनुवर्यस्य वैकैकशो ऽब्जम्
1,80,156,bhūsadmanābhivṛtamasragamanmathena gorocanāvilikhitaṃ tapanīyasūcyā paṭṭe hiraṇyaracite gulikīkṛtaṃ tadgopālayantramakhilārthadametaduktam,भूसद्मनाभिवृतमस्रगमन्मथेन गोरोचनाविलिखितं तपनीयसूच्या पट्टे हिरण्यरचिते गुलिकीकृतं तद्गोपालयन्त्रमखिलार्थदमेतदुक्तम्
1,80,157,saṃyātasiktamabhijaptamimaṃ mahadbhirdhāryaṃ jagattrayavaśīkaraṇaikadakṣam rakṣāyaśaḥ sutamahīdhanadhānyalakṣmīsaubhāgyalipsubhirajasramanarghyavīryam,संयातसिक्तमभिजप्तमिमं महद्भिर्धार्यं जगत्त्रयवशीकरणैकदक्षम् रक्षायशः सुतमहीधनधान्यलक्ष्मीसौभाग्यलिप्सुभिरजस्रमनर्घ्यवीर्यम्
1,80,158,smarastrivikramākrāntaścākrīṣṭyāya hṛdityasau ṣaḍakṣaro 'yaṃ saṃproktaḥ sarvasiddhikaro manuḥ,स्मरस्त्रिविक्रमाक्रान्तश्चाक्रीष्ट्याय हृदित्यसौ षडक्षरो ऽयं संप्रोक्तः सर्वसिद्धिकरो मनुः
1,80,159,kroḍaḥ śāntīnduvahnyāḍhyo māyā bīja prakīrtatam govindavahnicandrāḍhyo manuḥ śrībījamīritam,क्रोडः शान्तीन्दुवह्न्याढ्यो माया बीज प्रकीर्ततम् गोविन्दवह्निचन्द्राढ्यो मनुः श्रीबीजमीरितम्
1,80,160,ābhyāmaṣṭādaśaklipaḥ syādviṃśatyakṣaro manuḥ śālagrāme maṇau yantre maṇḍale pratimāsu vā,आभ्यामष्टादशक्लिपः स्याद्विंशत्यक्षरो मनुः शालग्रामे मणौ यन्त्रे मण्डले प्रतिमासु वा
1,80,161,nityaṃ pūjā hareḥ kāryā na tu kevalabhūtale evaṃ yo bhajante kṛṣṇaṃ sa yāti paramāṃ gatim,नित्यं पूजा हरेः कार्या न तु केवलभूतले एवं यो भजन्ते कृष्णं स याति परमां गतिम्
1,80,162,viṃśārṇasya munirbrahmā gāyatrī chanda īritam kṛṣṇaśca devatā kāmo bījaṃ śaktirdviṭho budhaiḥ,विंशार्णस्य मुनिर्ब्रह्मा गायत्री छन्द ईरितम् कृष्णश्च देवता कामो बीजं शक्तिर्द्विठो बुधैः
1,80,163,rāmāgnivedavedābdhernetrārṇairaṅgakalpanam mūlena vyāpakaṃ kṛtvā manunā puṭitānatha,रामाग्निवेदवेदाब्धेर्नेत्रार्णैरङ्गकल्पनम् मूलेन व्यापकं कृत्वा मनुना पुटितानथ
1,80,164,mātṛkārṇānnyasettattatsthāneṣu susamāhitaḥ daśatattvāni vinyasya mūlena vyāpakaṃ caret,मातृकार्णान्न्यसेत्तत्तत्स्थानेषु सुसमाहितः दशतत्त्वानि विन्यस्य मूलेन व्यापकं चरेत्
1,80,165,mantranyāsaṃ tataḥ kuryāddevatābhāvasiddhaye śīrṣe lalāṭe bhrūmadhye netrayoḥ karṇayostathā,मन्त्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये शीर्षे ललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा
1,80,166,nasorvakre ca cibuke kaṇṭhe dormūlake hṛdi udare nābhideśe ca liṅge mūlasaroruhe,नसोर्वक्रे च चिबुके कण्ठे दोर्मूलके हृदि उदरे नाभिदेशे च लिङ्गे मूलसरोरुहे
1,80,167,kaṭyāṃ jānvorjaṅghayośca gulphayoḥ pādayoḥ kramāt nyaseddhṛdantānmantrāṇāṃ sṛṣṭinyāso 'yamīritaḥ,कट्यां जान्वोर्जङ्घयोश्च गुल्फयोः पादयोः क्रमात् न्यसेद्धृदन्तान्मन्त्राणां सृष्टिन्यासो ऽयमीरितः
1,80,168,hṛdaye codare nābhau liṅge mūlasaroruhe kaṭyāṃ jānvorjaṅghayośca gulphayoḥ pādayostathā,हृदये चोदरे नाभौ लिङ्गे मूलसरोरुहे कट्यां जान्वोर्जङ्घयोश्च गुल्फयोः पादयोस्तथा
1,80,169,mūrdhni kapole bhrūmadhye netrayoḥ karṇayornasoḥ vadane cibuke kaṇṭhe dormūle vinyasetkramāt,मूर्ध्नि कपोले भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोर्नसोः वदने चिबुके कण्ठे दोर्मूले विन्यसेत्क्रमात्
1,80,170,namotānmantravarṇāṃśca sthitinyāso 'yamīritaḥ pādayorgulphayoścaiva jaṅghayorjānunostathā,नमोतान्मन्त्रवर्णांश्च स्थितिन्यासो ऽयमीरितः पादयोर्गुल्फयोश्चैव जङ्घयोर्जानुनोस्तथा
1,80,171,kaṭyāṃ mūle dhvaje nābhau jaṭhare hṛdaye punaḥ dormūle kaṇṭhadeśe ca cibuke vadane nasoḥ,कट्यां मूले ध्वजे नाभौ जठरे हृदये पुनः दोर्मूले कण्ठदेशे च चिबुके वदने नसोः
1,80,172,karṇayornetrayoścaiva bhrūmadhye niṭile tathā mūrdhni nyasenmantravarṇānsaṃhārākhyo 'yamīritaḥ,कर्णयोर्नेत्रयोश्चैव भ्रूमध्ये निटिले तथा मूर्ध्नि न्यसेन्मन्त्रवर्णान्संहाराख्यो ऽयमीरितः
1,80,173,punaḥ sṛṣṭisthitinyāsau vidhāya vaiṣṇavottamaḥ mūrtipañjaranāmānaṃ vinyasetpūrvavattataḥ,पुनः सृष्टिस्थितिन्यासौ विधाय वैष्णवोत्तमः मूर्तिपञ्जरनामानं विन्यसेत्पूर्ववत्ततः
1,80,174,punaḥ ṣaḍaṅgaṃ kṛtvātha dhyāyetkṛṣṇaṃ hṛdaṃbuje dvāravatyāṃ sahasrārkabhāsvarairbhavanottamaiḥ,पुनः षडङ्गं कृत्वाथ ध्यायेत्कृष्णं हृदंबुजे द्वारवत्यां सहस्रार्कभास्वरैर्भवनोत्तमैः
1,80,175,analpaiḥ kalpavṛkṣaiśca parīte maṇimaṇḍape jvaladratna mayastaṃbhadvāratoraṇakuḍyake,अनल्पैः कल्पवृक्षैश्च परीते मणिमण्डपे ज्वलद्रत्न मयस्तंभद्वारतोरणकुड्यके
1,80,176,phullapraphullasañcitravitānālaṃbimauktike padmarāgasthalīrājadratnasaṃghaiśca madhyataḥ,फुल्लप्रफुल्लसञ्चित्रवितानालंबिमौक्तिके पद्मरागस्थलीराजद्रत्नसंघैश्च मध्यतः
1,80,177,anāratagaladratnadhārāḍhyasvastastaroradhaḥ ratnapradīpāvalibhiḥ pradīpitadigantare,अनारतगलद्रत्नधाराढ्यस्वस्तस्तरोरधः रत्नप्रदीपावलिभिः प्रदीपितदिगन्तरे
1,80,178,udyadādityasaṃkāśamaṇisiṃhāsanāṃbuje samāsīno 'cyuto dhyeyo drutahāṭakasannibhaḥ,उद्यदादित्यसंकाशमणिसिंहासनांबुजे समासीनो ऽच्युतो ध्येयो द्रुतहाटकसन्निभः
1,80,179,samānoditacandrārkataḍitkoṭisamadyutiḥ sarvāṅgasuṃdaraḥ saumyaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ,समानोदितचन्द्रार्कतडित्कोटिसमद्युतिः सर्वाङ्गसुंदरः सौम्यः सर्वाभरणभूषितः
1,80,180,pītavāsāḥ śaṅkhacakragadāṃbhojalasatkaraḥ anāhatocchaladratnadhāraughakalaśaṃ spṛśan,पीतवासाः शङ्खचक्रगदांभोजलसत्करः अनाहतोच्छलद्रत्नधारौघकलशं स्पृशन्
1,80,181,vāmapādāṃbujāgreṇa muṣṇatā pallavacchavim rukmiṇīsatyabhāme 'sya mūrdhni ratnaughadhārayā,वामपादांबुजाग्रेण मुष्णता पल्लवच्छविम् रुक्मिणीसत्यभामे ऽस्य मूर्ध्नि रत्नौघधारया
1,80,182,siṃcantyau dakṣavāmasthe svadosthakalaśotthayā nāgnajitī sunandā ca diśantyau kalaśau tayoḥ,सिंचन्त्यौ दक्षवामस्थे स्वदोस्थकलशोत्थया नाग्नजिती सुनन्दा च दिशन्त्यौ कलशौ तयोः
1,80,183,tābhyāṃ ca dakṣavāmasthamitravindāsulakṣmaṇe ratnanadyāḥ samuddhṛtya ratnapūrṇauṃ ghaṭau tayoḥ,ताभ्यां च दक्षवामस्थमित्रविन्दासुलक्ष्मणे रत्ननद्याः समुद्धृत्य रत्नपूर्णौं घटौ तयोः
1,80,184,jāṃbavatī suśīlā ca diśantyau dakṣavāmake bahiḥ ṣoḍaśa sāhasrasaṃkhyākāḥ paritaḥ priyāḥ,जांबवती सुशीला च दिशन्त्यौ दक्षवामके बहिः षोडश साहस्रसंख्याकाः परितः प्रियाः
1,80,185,dhyeyāḥ kanakaratnaughadhārāyukkalaśojvalāḥ tadbahiścāṣṭanidhāyaḥ pūrayanto dhanairdharām,ध्येयाः कनकरत्नौघधारायुक्कलशोज्वलाः तद्बहिश्चाष्टनिधायः पूरयन्तो धनैर्धराम्
1,80,186,tadbahirvṛṣṇayaḥ sarve purovacca svarādayaḥ evaṃ dhyātvā japellakṣapañcakaṃ taddaśāṃśataḥ,तद्बहिर्वृष्णयः सर्वे पुरोवच्च स्वरादयः एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षपञ्चकं तद्दशांशतः
1,80,187,aruṇaiḥ kamalairhutvā pīṭhe pūrvodite yajet vilipya gandhapaṅkena likhedaṣṭadalāṃbujam,अरुणैः कमलैर्हुत्वा पीठे पूर्वोदिते यजेत् विलिप्य गन्धपङ्केन लिखेदष्टदलांबुजम्
1,80,188,karṇikāyāṃ ca ṣaṭkoṇaṃ sasādhyaṃ tatra manmatham śiṣṭaistu saptadaśabhirakṣarairveṣṭayetsvaram,कर्णिकायां च षट्कोणं ससाध्यं तत्र मन्मथम् शिष्टैस्तु सप्तदशभिरक्षरैर्वेष्टयेत्स्वरम्
1,80,189,prāgrakṣo 'nilakoṇeṣu śriyaṃ śiṣṭeṣu saṃvidam ṣaṭsu saṃdhiṣu ṣaṭkarṇe kesareṣu triśastriśaḥ,प्राग्रक्षो ऽनिलकोणेषु श्रियं शिष्टेषु संविदम् षट्सु संधिषु षट्कर्णे केसरेषु त्रिशस्त्रिशः
1,80,190,vilikhetsmaragāyatrīṃ mālāmantraṃ dalāṣṭake ṣaṭūṣaḥ saṃlikhya tadbāhye veṣṭayenmātṛkākṣaraiḥ,विलिखेत्स्मरगायत्रीं मालामन्त्रं दलाष्टके षटूषः संलिख्य तद्बाह्ये वेष्टयेन्मातृकाक्षरैः
1,80,191,bhūbiṃbaṃ ca likhedbāhye śrīmāyādigvidikṣvapi bhūgrahaṃ caturasraṃ syādaṣṭavajravibhūṣitam,भूबिंबं च लिखेद्बाह्ये श्रीमायादिग्विदिक्ष्वपि भूग्रहं चतुरस्रं स्यादष्टवज्रविभूषितम्
1,80,192,etadyantraṃ hāṭakādipaṭṭeṣvālikhya pūrvavat saṃskṛtaṃ dhārayedyo vai sor'cyate tridaśairapi,एतद्यन्त्रं हाटकादिपट्टेष्वालिख्य पूर्ववत् संस्कृतं धारयेद्यो वै सोर्ऽच्यते त्रिदशैरपि
1,80,193,syādgāyatrī vāmadevapuṣpabāṇau tu ṅeṃtimau vidmahedhīmahiyutau tanno 'naṅgaḥ pracodayāt,स्याद्गायत्री वामदेवपुष्पबाणौ तु ङेंतिमौ विद्महेधीमहियुतौ तन्नो ऽनङ्गः प्रचोदयात्
1,80,194,japyā japādau gopālamanūnāṃ janarañjanī hṛdayaṃ kāmadevāya ṅeṃtaṃ sarvajanapriyam,जप्या जपादौ गोपालमनूनां जनरञ्जनी हृदयं कामदेवाय ङेंतं सर्वजनप्रियम्
1,80,195,uktvā sarvajanānte tu saṃmohanapadaṃ tathā jvala jvala prajvaleti procya sarvajanasya ca,उक्त्वा सर्वजनान्ते तु संमोहनपदं तथा ज्वल ज्वल प्रज्वलेति प्रोच्य सर्वजनस्य च
1,80,196,hṛdayaṃ mama ca brūyādvaśaṅkuruyugaṃ śiraḥ prokto madanamantro 'ṣṭacatvāriṃśadbhirakṣaraiḥ,हृदयं मम च ब्रूयाद्वशङ्कुरुयुगं शिरः प्रोक्तो मदनमन्त्रो ऽष्टचत्वारिंशद्भिरक्षरैः
1,80,197,japādau smarabījādyo jagattrayavaśīkaraḥ pīṭha prāgvatsamabhyarcya mūrti saṃkalpya mūlataḥ,जपादौ स्मरबीजाद्यो जगत्त्रयवशीकरः पीठ प्राग्वत्समभ्यर्च्य मूर्ति संकल्प्य मूलतः
1,80,198,tatrāvāhyācyutaṃ bhaktyā sakalīkṛtya pūjayet āsanādivibhūṣāntaṃ punarnyāsakramādyajet,तत्रावाह्याच्युतं भक्त्या सकलीकृत्य पूजयेत् आसनादिविभूषान्तं पुनर्न्यासक्रमाद्यजेत्
1,80,199,sṛṣṭiṃ sthitiṃ ṣaḍaṅgaṃ ca kirīṭaṃ kuṇḍaladvayam śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ padmaṃ mālāṃ śrīvatsakaustubhau,सृष्टिं स्थितिं षडङ्गं च किरीटं कुण्डलद्वयम् शङ्खं चक्रं गदां पद्मं मालां श्रीवत्सकौस्तुभौ
1,80,200,gandhapuṣpaiḥ samabhyarcya mūlena vaiṣṇavottamaḥ ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgāni digdaleṣu kramādyajet,गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य मूलेन वैष्णवोत्तमः षट्कोणेषु षडङ्गानि दिग्दलेषु क्रमाद्यजेत्
1,80,201,vāsudevādikānkoṇeṣu tu śāntyādikāṃstataḥ patrāgragā mahiṣyo 'ṣṭau yajetsādhakasattamaḥ,वासुदेवादिकान्कोणेषु तु शान्त्यादिकांस्ततः पत्राग्रगा महिष्यो ऽष्टौ यजेत्साधकसत्तमः
1,80,202,tataḥ ṣoḍaśasāhasraṃ sakṛdevārcayetpriyāḥ indranīlamukundāṃśca karālānandakacchapān,ततः षोडशसाहस्रं सकृदेवार्चयेत्प्रियाः इन्द्रनीलमुकुन्दांश्च करालानन्दकच्छपान्
1,80,203,śaṅkhapadmau tataḥ padmānnidhīnaṣṭau kramādyajet tadbahirlokapālāṃśca vajrādyānapi pūjayet,शङ्खपद्मौ ततः पद्मान्निधीनष्टौ क्रमाद्यजेत् तद्बहिर्लोकपालांश्च वज्राद्यानपि पूजयेत्
1,80,204,evaṃ saptāvṛttivṛtaṃ kṛṣṇamabhyarcya cādarāt prīṇayeddadhikhaṇḍājyamiśreṇa tu payoṃ'dhasā,एवं सप्तावृत्तिवृतं कृष्णमभ्यर्च्य चादरात् प्रीणयेद्दधिखण्डाज्यमिश्रेण तु पयोंऽधसा
1,80,205,divyopacāraṃ datvātha stutvā natvā ca keśavam udvāsayetsvahṛdaye parivāragaṇaiḥ saha,दिव्योपचारं दत्वाथ स्तुत्वा नत्वा च केशवम् उद्वासयेत्स्वहृदये परिवारगणैः सह
1,80,206,nyasyātmānaṃ samabhyarcya tanmayo viharetsudhīḥ ratnābhiṣekadhyānejyā viṃśatyarṇāśrite ritā,न्यस्यात्मानं समभ्यर्च्य तन्मयो विहरेत्सुधीः रत्नाभिषेकध्यानेज्या विंशत्यर्णाश्रिते रिता
1,80,207,evaṃ yo bhajate mantraṃ sa samṛddheḥ padaṃ bhavet japahomārcanadhyānairyo manuṃ prajapedamum,एवं यो भजते मन्त्रं स समृद्धेः पदं भवेत् जपहोमार्चनध्यानैर्यो मनुं प्रजपेदमुम्
1,80,208,tadveśma pūryate ratnaiḥ ravarṇadhānyairanāratam pṛthvī pṛthvī kare tasya sarvasasyasamākulā,तद्वेश्म पूर्यते रत्नैः रवर्णधान्यैरनारतम् पृथ्वी पृथ्वी करे तस्य सर्वसस्यसमाकुला
1,80,209,putrairmitraiḥ susaṃpannaḥ prayātyante parāṃ gatim vahnāvabhyarcya govindaṃ śuklapuṣpaiḥ satandulaiḥ,पुत्रैर्मित्रैः सुसंपन्नः प्रयात्यन्ते परां गतिम् वह्नावभ्यर्च्य गोविन्दं शुक्लपुष्पैः सतन्दुलैः
1,80,210,ājyāktairayutaṃ hutvā bhasma tanmūrdhni dhārayet tasyānnādisamṛddhiḥ syāttadūśe sarvayoṣitaḥ,आज्याक्तैरयुतं हुत्वा भस्म तन्मूर्ध्नि धारयेत् तस्यान्नादिसमृद्धिः स्यात्तदूशे सर्वयोषितः
1,80,211,raktāṃbhojaistrimadhvaktairhunellakṣaṃ samāhitaḥ śriyā tasyaindramaiśvaryaṃ tṛṇaleśāyate dhruvam,रक्तांभोजैस्त्रिमध्वक्तैर्हुनेल्लक्षं समाहितः श्रिया तस्यैन्द्रमैश्वर्यं तृणलेशायते ध्रुवम्
1,80,212,trimadhvaktaiḥ sitaiḥ puṣpairaṣṭottarasahasrakam yo hunetpratyahaṃ māsātpurodhā nṛpaterbhavet,त्रिमध्वक्तैः सितैः पुष्पैरष्टोत्तरसहस्रकम् यो हुनेत्प्रत्यहं मासात्पुरोधा नृपतेर्भवेत्
1,80,213,evamādiprayogāṃśca sādhayenmanunāmunā mantrarājamatho vakṣye daśārṇaṃ sarvasiddhidam,एवमादिप्रयोगांश्च साधयेन्मनुनामुना मन्त्रराजमथो वक्ष्ये दशार्णं सर्वसिद्धिदम्
1,80,214,smṛtiḥ sadyānvitā sākṣirlohito janavallabhā pavano 'gnipriyānto 'yaṃ daśārṇo mantra īritaḥ,स्मृतिः सद्यान्विता साक्षिर्लोहितो जनवल्लभा पवनो ऽग्निप्रियान्तो ऽयं दशार्णो मन्त्र ईरितः
1,80,215,nārado 'sya muniśchando virāṭ kṛṣṇo 'sya devatā kāmo bījaṃ vahnijāyā śaktiḥ proktā manīṣibhiḥ,नारदो ऽस्य मुनिश्छन्दो विराट् कृष्णो ऽस्य देवता कामो बीजं वह्निजाया शक्तिः प्रोक्ता मनीषिभिः
1,80,216,ācakraṃ ca vicakraṃ ca sucakraṃ tadanantaram trailokyarakṣaṇaṃ cakramasurāntakagacakrakam,आचक्रं च विचक्रं च सुचक्रं तदनन्तरम् त्रैलोक्यरक्षणं चक्रमसुरान्तकगचक्रकम्
1,80,217,etairṅeṭhadvayāntaiśca cakraiḥ pañcāṅgakaṃ manoḥ tatastārapuṭaṃ mantraṃ vyāpayya karayostriśaḥ,एतैर्ङेठद्वयान्तैश्च चक्रैः पञ्चाङ्गकं मनोः ततस्तारपुटं मन्त्रं व्यापय्य करयोस्त्रिशः
1,80,218,seṃdūnhṛdantānmantrārṇānpraṇavāntaritānnyaset dakṣāṅguṣṭhācca vāmāṅguṣṭhāntamaṅguliparvasu,सेंदून्हृदन्तान्मन्त्रार्णान्प्रणवान्तरितान्न्यसेत् दक्षाङ्गुष्ठाच्च वामाङ्गुष्ठान्तमङ्गुलिपर्वसु
1,80,219,sṛṣṭinyāso 'yamuditaḥ sthitinyāso 'dhunocyate nyasedvāmakaniṣṭhādikaniṣṭāntaṃ sthitau sudhīḥ,सृष्टिन्यासो ऽयमुदितः स्थितिन्यासो ऽधुनोच्यते न्यसेद्वामकनिष्ठादिकनिष्टान्तं स्थितौ सुधीः
1,80,220,vāmāṅguṣṭhānnyaseddakṣāṃ guṣṭhāntaṃ saṃhṛtau tathā saṃhṛtirdeṣasaṃghātahāriṇī parikīrtitā,वामाङ्गुष्ठान्न्यसेद्दक्षां गुष्ठान्तं संहृतौ तथा संहृतिर्देषसंघातहारिणी परिकीर्तिता
1,80,221,vidyāpradaśca sṛṣṭyanto varṇināṃ śuddhacetasām sthityantaḥ syādgṛhasthānāmevaṃ kāmyādirūpataḥ,विद्याप्रदश्च सृष्ट्यन्तो वर्णिनां शुद्धचेतसाम् स्थित्यन्तः स्याद्गृहस्थानामेवं काम्यादिरूपतः
1,80,222,saṃhārānte munīndrāṇāṃ viraktānāṃ ca sarvaśaḥ punaḥ sthitikrameṇārṇānmanoraṅguliṣu nyaset,संहारान्ते मुनीन्द्राणां विरक्तानां च सर्वशः पुनः स्थितिक्रमेणार्णान्मनोरङ्गुलिषु न्यसेत्
1,80,223,punaścakraiśca pūrvoktaiḥ pañcāgaṃ karayornyaset tato mūlena puṭitānmātṛkārṇānsabindukān,पुनश्चक्रैश्च पूर्वोक्तैः पञ्चागं करयोर्न्यसेत् ततो मूलेन पुटितान्मातृकार्णान्सबिन्दुकान्
1,80,224,vinyasenmātṛkānyāsasthāneṣu praṇataḥ sudhīḥ tatastārapuṭaṃ mūlaṃ vyāpakatvena vinyaset,विन्यसेन्मातृकान्यासस्थानेषु प्रणतः सुधीः ततस्तारपुटं मूलं व्यापकत्वेन विन्यसेत्
1,80,225,saṃhārasṛṣṭibhedena daśatattvāni vinyaset namontamūlamantrārṇapadāyāmyāni cātmane,संहारसृष्टिभेदेन दशतत्त्वानि विन्यसेत् नमोन्तमूलमन्त्रार्णपदायाम्यानि चात्मने
1,80,226,matyantāni ca tattvāni pṛthivyādyāni ca kramāt pṛthvī jalaṃ tathā vahnirvāyurākāśameva ca,मत्यन्तानि च तत्त्वानि पृथिव्याद्यानि च क्रमात् पृथ्वी जलं तथा वह्निर्वायुराकाशमेव च
1,80,227,ahṝṅkāro mahattatvaṃ prakṛtiṃ puruṣaṃ param pravinyasenmastake ca netrayoḥ śrotrayornasoḥ,अहॄङ्कारो महत्तत्वं प्रकृतिं पुरुषं परम् प्रविन्यसेन्मस्तके च नेत्रयोः श्रोत्रयोर्नसोः
1,80,228,vadane hṛdaye nābhau liṅge jānvośca pādayoḥ praṇavāntaritānvarṇānhṛdantānvijyasenmanoḥ,वदने हृदये नाभौ लिङ्गे जान्वोश्च पादयोः प्रणवान्तरितान्वर्णान्हृदन्तान्विज्यसेन्मनोः
1,80,229,sṛṣṭinyāso 'yamākhyātaḥ sthitinyāsaṃ śṛṇu dvija hṛdi nābhau dhvaje jānvoḥ pādayormastake punaḥ,सृष्टिन्यासो ऽयमाख्यातः स्थितिन्यासं शृणु द्विज हृदि नाभौ ध्वजे जान्वोः पादयोर्मस्तके पुनः
1,80,230,netrayoḥ karṇayorghrāṇe vadane vinyasetkramāt padorjānvorliṅgadeśe nābhau hṛdi mukhe nasoḥ,नेत्रयोः कर्णयोर्घ्राणे वदने विन्यसेत्क्रमात् पदोर्जान्वोर्लिङ्गदेशे नाभौ हृदि मुखे नसोः
1,80,231,karṇayornetrayormūrdhni saṃhārākhyo 'yamīritaḥ sṛṣṭyanto varṇināṃnyāsaḥ sthityantogṛhamedhinām,कर्णयोर्नेत्रयोर्मूर्ध्नि संहाराख्यो ऽयमीरितः सृष्ट्यन्तो वर्णिनांन्यासः स्थित्यन्तोगृहमेधिनाम्
1,80,232,yatervairāgyayuktasya saṃhārāntaḥ prakīrtitaḥ caturddhā varṇināṃ caiva gṛhasthānāṃ ca pañcadhā,यतेर्वैराग्ययुक्तस्य संहारान्तः प्रकीर्तितः चतुर्द्धा वर्णिनां चैव गृहस्थानां च पञ्चधा
1,80,233,yatīnāṃ ca tridhā nyāsaḥ prokto 'yaṃ kramataḥ śubhaḥ kecidvirakte gṛhage saṃhārāntaṃ vidurbudhāḥ,यतीनां च त्रिधा न्यासः प्रोक्तो ऽयं क्रमतः शुभः केचिद्विरक्ते गृहगे संहारान्तं विदुर्बुधाः
1,80,234,vibhūtipañjaraṃ nyāsaṃ kuryādiṣṭāptaye tataḥ manordaśāvṛttimayaṃ kṛṣṇasāṃnidhyakārakam,विभूतिपञ्जरं न्यासं कुर्यादिष्टाप्तये ततः मनोर्दशावृत्तिमयं कृष्णसांनिध्यकारकम्
1,80,235,ādhāre ca dhvaje nābhau hṛdi kaṇṭhe mukhe śaye ūrvośca kandharāyāṃ ca nābhau kukṣau tathā hṛdi,आधारे च ध्वजे नाभौ हृदि कण्ठे मुखे शये ऊर्वोश्च कन्धरायां च नाभौ कुक्षौ तथा हृदि
1,80,236,stanayoḥ pārśvayoḥ śroṇyormastakevadanetathā netrayoḥ karṇayornāsāpuṭayośca kapolayoḥ,स्तनयोः पार्श्वयोः श्रोण्योर्मस्तकेवदनेतथा नेत्रयोः कर्णयोर्नासापुटयोश्च कपोलयोः
1,80,237,evaṃ dakṣiṇadormūsasaṃdhyagreṣvaṅgulīṣu ca tataḥ śirasi tatpūrvādyāṃśāsu svakalāsu ca,एवं दक्षिणदोर्मूससंध्यग्रेष्वङ्गुलीषु च ततः शिरसि तत्पूर्वाद्यांशासु स्वकलासु च
1,80,238,doṣṇoḥ sakthnoḥ śirokṣyāsyakaṇṭhahṛjjaṭhareṣu ca mūlādhāre liṅgadeśe jānunoḥ pādayostathā,दोष्णोः सक्थ्नोः शिरोक्ष्यास्यकण्ठहृज्जठरेषु च मूलाधारे लिङ्गदेशे जानुनोः पादयोस्तथा
1,80,239,śrotragaṇḍāṃsavakṣojapārśvaliṅgeṣu vinyaset ūrvorjānvorjaṅghayośca pādayorvinyasetkramāt,श्रोत्रगण्डांसवक्षोजपार्श्वलिङ्गेषु विन्यसेत् ऊर्वोर्जान्वोर्जङ्घयोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात्
1,80,240,vibhūtipañjarākhyo 'yaṃ nyāsaḥ sarvārthasiddhidaḥ anena nyāsavaryeṇa sākṣātkṛṣṇatanurbhavet,विभूतिपञ्जराख्यो ऽयं न्यासः सर्वार्थसिद्धिदः अनेन न्यासवर्येण साक्षात्कृष्णतनुर्भवेत्
1,80,241,mūrti pañjaranāmānaṃ nyāsaṃ pūrvoditaṃ nyaset tato daśāṅgapañcāṅgau nyāsavaryauṃ nyase kramāt,मूर्ति पञ्जरनामानं न्यासं पूर्वोदितं न्यसेत् ततो दशाङ्गपञ्चाङ्गौ न्यासवर्यौं न्यसे क्रमात्
1,80,242,hṛdi mūrdhni śikhāyāṃ ca sarvāṅge dikṣu pārśvayoḥ kaṭyāṃ pṛṣṭhe tathā mūrdhni vinyasedvaiṣṇavottamaḥ,हृदि मूर्ध्नि शिखायां च सर्वाङ्गे दिक्षु पार्श्वयोः कट्यां पृष्ठे तथा मूर्ध्नि विन्यसेद्वैष्णवोत्तमः
1,80,243,pañcāṅgāni nyasedbhūyaścakraiḥ prāgvatsamāhitaḥ anyo 'pyaṣṭādaśārṇoktaḥ kartavyo nyāsasaṃcayaḥ,पञ्चाङ्गानि न्यसेद्भूयश्चक्रैः प्राग्वत्समाहितः अन्यो ऽप्यष्टादशार्णोक्तः कर्तव्यो न्याससंचयः
1,80,244,tataḥ kirīṭamantreṇa vyāpakaṃ racayetsudhīḥ veṇubilvādimudrāṃśca darśayetsādhakottamaḥ,ततः किरीटमन्त्रेण व्यापकं रचयेत्सुधीः वेणुबिल्वादिमुद्रांश्च दर्शयेत्साधकोत्तमः
1,80,245,sudarśanasya mantreṇa kuryāddigbandhanaṃ tataḥ anaṅguṣṭhāśca ṛjavaḥ karaśākhā bhavanti cet,सुदर्शनस्य मन्त्रेण कुर्याद्दिग्बन्धनं ततः अनङ्गुष्ठाश्च ऋजवः करशाखा भवन्ति चेत्
1,80,246,hṛnmudreyaṃ samākhyātā śiromudrā tathā bhavet adhoṅguṣṭhā tu yā muṣṭiḥ śikhāmudreyamīritā prasāritakarāṅgulyorvarmamudreyamīritā,हृन्मुद्रेयं समाख्याता शिरोमुद्रा तथा भवेत् अधोङ्गुष्ठा तु या मुष्टिः शिखामुद्रेयमीरिता प्रसारितकराङ्गुल्योर्वर्ममुद्रेयमीरिता
1,80,247,nārācamuṣṭyā dhṛtabāhuyugmaḥ aṅguṣṭhatarjanyudito dhvanistu viṣvagvimuktā kathitāstramudrā yatrākṣiṇī tarjanimadhyame ca,नाराचमुष्ट्या धृतबाहुयुग्मः अङ्गुष्ठतर्जन्युदितो ध्वनिस्तु विष्वग्विमुक्ता कथितास्त्रमुद्रा यत्राक्षिणी तर्जनिमध्यमे च
1,80,248,oṣṭhe vāmakarāṅguṣṭo lagnastasya kaniṣṭikā dakṣiṇāṅguṣṭasaṃsaktā tatkaniṣṭhā prasāritā,ओष्ठे वामकराङ्गुष्टो लग्नस्तस्य कनिष्टिका दक्षिणाङ्गुष्टसंसक्ता तत्कनिष्ठा प्रसारिता
1,80,249,tarjanī madhyamānāmā kiñcitsakuñcya cālitā veṇumudreyamuditā suguptā preyasī hareḥ nocyante tatra siddhatvānmālāśrīvatsakaustubhāḥ,तर्जनी मध्यमानामा किञ्चित्सकुञ्च्य चालिता वेणुमुद्रेयमुदिता सुगुप्ता प्रेयसी हरेः नोच्यन्ते तत्र सिद्धत्वान्मालाश्रीवत्सकौस्तुभाः
1,80,250,vāmāṅguṣṭhaṃ samudraṃ tamaparakarāṅguṣṭhakenātha baddhvā saṃpīḍyāgraṃ ca dakṣāṅgulibhirapi ca tāṃ vāmahastāṅgulībhiḥ gāḍhaṃ baddhvā svakīye hṛdayasarasije sthāpayetkāmabījaṃ proccāryaiṣā tu gopyā sakalasukhakarī vilvamudrā munīndraiḥ,वामाङ्गुष्ठं समुद्रं तमपरकराङ्गुष्ठकेनाथ बद्ध्वा संपीड्याग्रं च दक्षाङ्गुलिभिरपि च तां वामहस्ताङ्गुलीभिः गाढं बद्ध्वा स्वकीये हृदयसरसिजे स्थापयेत्कामबीजं प्रोच्चार्यैषा तु गोप्या सकलसुखकरी विल्वमुद्रा मुनीन्द्रैः
1,80,251,kāyena manasā vācā yatpāpaṃ samupārjitam mudrāyā jñāna mātreṇa sarvaṃ nāśamupaiṣyati,कायेन मनसा वाचा यत्पापं समुपार्जितम् मुद्राया ज्ञान मात्रेण सर्वं नाशमुपैष्यति
1,80,252,dhyānaṃ japastrikālārcā kāryā pūrvoditā manoḥ sarveṣvekaḥ kramaḥ prokto daśārṇāṣṭādaśārṇayoḥ,ध्यानं जपस्त्रिकालार्चा कार्या पूर्वोदिता मनोः सर्वेष्वेकः क्रमः प्रोक्तो दशार्णाष्टादशार्णयोः
1,80,253,evaṃ siddhe manau mantrī prayogānkartumarhati uddaṇḍabāhudordaṃhadhṛtagovarddhanācalam,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री प्रयोगान्कर्तुमर्हति उद्दण्डबाहुदोर्दंहधृतगोवर्द्धनाचलम्
1,80,254,anyahastāgulīvyaktasvaravaṃśārpitānanam dhyāyankṛṣṇaṃ japenmantraṃ vrajecchatraṃ vinā sudhīḥ,अन्यहस्तागुलीव्यक्तस्वरवंशार्पिताननम् ध्यायन्कृष्णं जपेन्मन्त्रं व्रजेच्छत्रं विना सुधीः
1,80,255,varṣavātāśanibhyo 'pi bhayaṃ tasya na jāyate moghamedhaughavrātādgagatendraṃ taṃ smaranhunet,वर्षवाताशनिभ्यो ऽपि भयं तस्य न जायते मोघमेधौघव्राताद्गगतेन्द्रं तं स्मरन्हुनेत्
1,80,256,loṇairayutasaṃkhyaiḥ syādanāvṛṣṭirna saṃśayaḥ krīḍantamarkajātīre majjanasnāpanādibhiḥ,लोणैरयुतसंख्यैः स्यादनावृष्टिर्न संशयः क्रीडन्तमर्कजातीरे मज्जनस्नापनादिभिः
1,80,257,tacchīkarajalāsāraiḥ sicyamānaṃ priyājanaiḥ dhyātvāyutaṃ payaḥ siktairhunedvā nīratarpaṇaiḥ,तच्छीकरजलासारैः सिच्यमानं प्रियाजनैः ध्यात्वायुतं पयः सिक्तैर्हुनेद्वा नीरतर्पणैः
1,80,258,vṛṣṭirbhavatyakāle 'pi mahatī nātra saṃśayaḥ sadāhamohairārtasya visphoṭakajvarādibhiḥ,वृष्टिर्भवत्यकाले ऽपि महती नात्र संशयः सदाहमोहैरार्तस्य विस्फोटकज्वरादिभिः
1,80,259,amumeva smaranmūrdhni japecchāntirbhavetkṣaṇāt athavā garuḍārūḍhaṃ pradyumnabalasaṃyutam,अमुमेव स्मरन्मूर्ध्नि जपेच्छान्तिर्भवेत्क्षणात् अथवा गरुडारूढं प्रद्युम्नबलसंयुतम्
1,80,260,nijajvaraniṣpiṣṭajvarābhiṣṭutamacyutam dhyātvā mūrdhni japenmantraṃ jvaramukto bhavejjvarī,निजज्वरनिष्पिष्टज्वराभिष्टुतमच्युतम् ध्यात्वा मूर्ध्नि जपेन्मन्त्रं ज्वरमुक्तो भवेज्ज्वरी
1,80,261,dhyātvaivamagnāvabhyarcya yathoktaiścaturaṅgulaiḥ juhuyādamṛtākhaṇḍairayutaṃ jvaraśāntaye,ध्यात्वैवमग्नावभ्यर्च्य यथोक्तैश्चतुरङ्गुलैः जुहुयादमृताखण्डैरयुतं ज्वरशान्तये
1,80,262,śilīmukhavinirbhinnabhīṣmatāpaharaṃ harim dhyātvā japetspṛśannārtaṃ pāṇibhyāṃ jvaraśāntaye,शिलीमुखविनिर्भिन्नभीष्मतापहरं हरिम् ध्यात्वा जपेत्स्पृशन्नार्तं पाणिभ्यां ज्वरशान्तये
1,80,263,sāṃdīpanāya dadataṃ putraṃ dhyātvāyutaṃ hunet yathoktairamṛtākhaṇḍairapamṛtyunivṛttaye,सांदीपनाय ददतं पुत्रं ध्यात्वायुतं हुनेत् यथोक्तैरमृताखण्डैरपमृत्युनिवृत्तये
1,80,264,sapārthaṃ mṛtaputrāyārpayantaṃ ca dvijanmane sutaṃ dhyātvā japellakṣaṃ putrapautrādivṛddhaye,सपार्थं मृतपुत्रायार्पयन्तं च द्विजन्मने सुतं ध्यात्वा जपेल्लक्षं पुत्रपौत्रादिवृद्धये
1,80,265,putrajīvaphalairhutvāyutaṃ madhurasaṃplutaiḥ tatkāṣṭhairedhite vahnau sutāndīrghāyuṣo labhet,पुत्रजीवफलैर्हुत्वायुतं मधुरसंप्लुतैः तत्काष्ठैरेधिते वह्नौ सुतान्दीर्घायुषो लभेत्
1,80,266,kṣīradruktvāthasaṃpūrṇamabhyarcya kalaśaṃ niśi prātarjjaptvāyutaṃ nārīmabhiṣiñceddiṣaḍdinam,क्षीरद्रुक्त्वाथसंपूर्णमभ्यर्च्य कलशं निशि प्रातर्ज्जप्त्वायुतं नारीमभिषिञ्चेद्दिषड्दिनम्
1,80,267,evaṃ kṛte tu vandhyāpi labhetputrāṃścirāyuṣaḥ prātarvācaṃyamāśvatthadalasaṃpuṭakaṃ jalam,एवं कृते तु वन्ध्यापि लभेत्पुत्रांश्चिरायुषः प्रातर्वाचंयमाश्वत्थदलसंपुटकं जलम्
1,80,268,aṣṭottaraśataṃ japtaṃ māsaṃ putrārthinī pibet sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ vandhyāpi labhate sutam,अष्टोत्तरशतं जप्तं मासं पुत्रार्थिनी पिबेत् सर्वलक्षणसंपन्नं वन्ध्यापि लभते सुतम्
1,80,269,jitvā kṛtyāṃ kāśirājapreṣitāṃ ca nijāriṇaḥ tejasā tasya nagaraṃ dahṝntaṃ bhāvayanharim,जित्वा कृत्यां काशिराजप्रेषितां च निजारिणः तेजसा तस्य नगरं दहॄन्तं भावयन्हरिम्
1,80,270,hunetsaptadinaṃ mantrī susnehāktaiśca sarṣapaiḥ kṛtyākartāramevāsmai kupitā nāśayeddhruvam,हुनेत्सप्तदिनं मन्त्री सुस्नेहाक्तैश्च सर्षपैः कृत्याकर्तारमेवास्मै कुपिता नाशयेद्ध्रुवम्
1,80,271,badarīdrumasaṃkīrṇe sthitaṃ divyāśrame śubhe spṛśantaṃ karapadmābhyāṃ ghaṇṭākarṇakalevaram,बदरीद्रुमसंकीर्णे स्थितं दिव्याश्रमे शुभे स्पृशन्तं करपद्माभ्यां घण्टाकर्णकलेवरम्
1,80,272,dhyātvaivaṃ juhuyāllakṣaṃ tilaistrimadhurāplutaiḥ mahāpāpayuto 'pyevaṃ pūto bhavati tatkṣaṇāt,ध्यात्वैवं जुहुयाल्लक्षं तिलैस्त्रिमधुराप्लुतैः महापापयुतो ऽप्येवं पूतो भवति तत्क्षणात्
1,80,273,dyūtāsaktau rukmibalau dveṣayantaṃ hariṃ smaran juhuyādiṣṭayordviṣṭyai gulikā gomayodbhavāḥ,द्यूतासक्तौ रुक्मिबलौ द्वेषयन्तं हरिं स्मरन् जुहुयादिष्टयोर्द्विष्ट्यै गुलिका गोमयोद्भवाः
1,80,274,nityaṃ sahasraṃ saptāhānmitho vidveṣayedarīn varṣantaṃ garuḍārūḍhaṃ jvaladagnimukhaiḥ śaraiḥ,नित्यं सहस्रं सप्ताहान्मिथो विद्वेषयेदरीन् वर्षन्तं गरुडारूढं ज्वलदग्निमुखैः शरैः
1,80,275,dhāvantaṃ ripusaṃghātamanudhāvatamacyutam dhyātvā saptasahasraṃ tu japenmantramananyadhīḥ,धावन्तं रिपुसंघातमनुधावतमच्युतम् ध्यात्वा सप्तसहस्रं तु जपेन्मन्त्रमनन्यधीः
1,80,276,uccāṭanaṃ bhavatyeva śatrūṇāṃ saptabhirdinaiḥ dhyāyannutkṣiptavatsaṃ tu kapitthaphalahāriṇam,उच्चाटनं भवत्येव शत्रूणां सप्तभिर्दिनैः ध्यायन्नुत्क्षिप्तवत्सं तु कपित्थफलहारिणम्
1,80,277,prajapedayutaṃ śatrumuñcāṭayati tatkṣaṇāt ātmānaṃ kaṃsamathanaṃ dhyāyanmañcānnipātitam,प्रजपेदयुतं शत्रुमुञ्चाटयति तत्क्षणात् आत्मानं कंसमथनं ध्यायन्मञ्चान्निपातितम्
1,80,278,kaṃsātmānaṃ vyakarṣantaṃ gatāsuṃ taṃ japenmanum ripujanmarkṣavṛkṣotthasamidbhirayutaṃ niśi,कंसात्मानं व्यकर्षन्तं गतासुं तं जपेन्मनुम् रिपुजन्मर्क्षवृक्षोत्थसमिद्भिरयुतं निशि
1,80,279,juhuyādevamugro 'pi sapatno nidhanaṃ vrajet athavā niṃbatailāktairhunedhobhirakṣajaiḥ,जुहुयादेवमुग्रो ऽपि सपत्नो निधनं व्रजेत् अथवा निंबतैलाक्तैर्हुनेधोभिरक्षजैः
1,80,280,ayutaṃ niyato rātrau mārayedacirādarīn niśādiṣṭadalavyoṣakārpāsāsthikarairniśi,अयुतं नियतो रात्रौ मारयेदचिरादरीन् निशादिष्टदलव्योषकार्पासास्थिकरैर्निशि
1,80,281,hunederaṇḍatailāktaiḥ śmaśāne ripuśāntaye na śastaṃ māraṇaṃ karma kuryyāñcedayutaṃ hunet,हुनेदेरण्डतैलाक्तैः श्मशाने रिपुशान्तये न शस्तं मारणं कर्म कुर्य्याञ्चेदयुतं हुनेत्
1,80,282,pāyasairvā hunettāvacchāntaye śāntamānasaḥ pārijātaharaṃ kṛṣṇaṃ dhyāyan lakṣaṃ japenmanum,पायसैर्वा हुनेत्तावच्छान्तये शान्तमानसः पारिजातहरं कृष्णं ध्यायन् लक्षं जपेन्मनुम्
1,80,283,sarvatraiva jayastasya na kadāpi parājayaḥ vyākhyāmudrākaraṃ kṛṣṇaṃ rathasthaṃ bhāvayañjapet,सर्वत्रैव जयस्तस्य न कदापि पराजयः व्याख्यामुद्राकरं कृष्णं रथस्थं भावयञ्जपेत्
1,80,284,pārthe diśantaṃ gītārthaṃ dharmavṛddhyai sumānavaḥ pāvāśapuṣpairmadhvaktairlakṣaṃ vidyāptayehunet,पार्थे दिशन्तं गीतार्थं धर्मवृद्ध्यै सुमानवः पावाशपुष्पैर्मध्वक्तैर्लक्षं विद्याप्तयेहुनेत्
1,80,285,rāṣṭrapūrgrāmavastūnāṃ śarīrasyāpi rakṣaṇe viśvarūpadhara prodyadbhānukoṭisamaprabham,राष्ट्रपूर्ग्रामवस्तूनां शरीरस्यापि रक्षणे विश्वरूपधर प्रोद्यद्भानुकोटिसमप्रभम्
1,80,286,agrīṣomātmakaṃ kṛṣṇaṃ drutacāmīkaraprabham arkāgnidyotitāsyāṅghriṃpraṅkaja divyabhūṣaṇam,अग्रीषोमात्मकं कृष्णं द्रुतचामीकरप्रभम् अर्काग्निद्योतितास्याङ्घ्रिंप्रङ्कज दिव्यभूषणम्
1,80,287,nānāyudhadharaṃ prāptaṃ viśvākāśāvakāśakam dhyātvā lakṣa japenmantraṃ rakṣaṇāya samāhitaḥ,नानायुधधरं प्राप्तं विश्वाकाशावकाशकम् ध्यात्वा लक्ष जपेन्मन्त्रं रक्षणाय समाहितः
1,80,288,raktairvanyaprasūnairyo dinādau pūjayeddharim dinamadhyoktavidhinā japedaṣṭottaraṃ śatam,रक्तैर्वन्यप्रसूनैर्यो दिनादौ पूजयेद्धरिम् दिनमध्योक्तविधिना जपेदष्टोत्तरं शतम्
1,80,289,sahasramaṇḍalānmantrī vaśayenmukharāndvijān jātipuṣpaiḥ kṣatriyāṃśca gopaveṣadharaṃ smaran,सहस्रमण्डलान्मन्त्री वशयेन्मुखरान्द्विजान् जातिपुष्पैः क्षत्रियांश्च गोपवेषधरं स्मरन्
1,80,290,dhyāyan krīḍārataṃ kṛṣṇaṃ raktairaśvāripuṣpakaiḥ vaśayedvaiśyajātīyān śūdrānnīlotpalaiḥ smaran,ध्यायन् क्रीडारतं कृष्णं रक्तैरश्वारिपुष्पकैः वशयेद्वैश्यजातीयान् शूद्रान्नीलोत्पलैः स्मरन्
1,80,291,gītanṛtyarataṃ śvetapuṣpaiḥ sājyaiśca tandulaiḥ hutvānvahaṃ saptadinaṃ bhasma bhāle ca mūrddhani,गीतनृत्यरतं श्वेतपुष्पैः साज्यैश्च तन्दुलैः हुत्वान्वहं सप्तदिनं भस्म भाले च मूर्द्धनि
1,80,292,dhārayanvaśayetkāntāṃ sāpi tadvatpatiṃ dhruvam tāṃbūlaṃ kusumaṃ vāsoṃ'janaṃ candanameva ca,धारयन्वशयेत्कान्तां सापि तद्वत्पतिं ध्रुवम् तांबूलं कुसुमं वासोंऽजनं चन्दनमेव च
1,80,293,sahasraṃ manunā japtaṃ dadyādyasmai narāya ca so 'cirādeṣa vaśagaḥ saputrapaśubāndhavaḥ,सहस्रं मनुना जप्तं दद्याद्यस्मै नराय च सो ऽचिरादेष वशगः सपुत्रपशुबान्धवः
1,80,294,vṛndāraṇyasthitaṃ dhyāyanballavīsaṃyutaṃ harim apāmārgasamidbhistu hutvā tu vaśayejjagat,वृन्दारण्यस्थितं ध्यायन्बल्लवीसंयुतं हरिम् अपामार्गसमिद्भिस्तु हुत्वा तु वशयेज्जगत्
1,80,295,saṃprāpya sadguror dīkṣāṃ kṛṣṇaṃ yo vidhināmunā arcayedvaiṣṇavaśreṣṭhaḥ so 'ṣṭasiddhīśvaro bhavet,संप्राप्य सद्गुरोर् दीक्षां कृष्णं यो विधिनामुना अर्चयेद्वैष्णवश्रेष्ठः सो ऽष्टसिद्धीश्वरो भवेत्
1,80,296,tasya darśanamātreṇa vādino niṣprabhāḥ smṛtāḥ vasetsarasvatī vakre gṛhe cāpi sabhāsadaḥ,तस्य दर्शनमात्रेण वादिनो निष्प्रभाः स्मृताः वसेत्सरस्वती वक्रे गृहे चापि सभासदः
1,80,297,bhuktvā nānāvidhānbhogānante viṣṇupadaṃ vrajet,भुक्त्वा नानाविधान्भोगानन्ते विष्णुपदं व्रजेत्
1,81,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge tṛtīyapāde kṛṣṇamantranirūpaṇaṃ nāmāśītitamo 'dhyāyaḥ śrīsanatkumāra uvāca atha kṛṣṇasya mantrāṇāṃ vakṣye bhedān munīśvara yānsamārādhya manujāḥ sādhayantīṣṭamātmanaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे तृतीयपादे कृष्णमन्त्रनिरूपणं नामाशीतितमो ऽध्यायः श्रीसनत्कुमार उवाच अथ कृष्णस्य मन्त्राणां वक्ष्ये भेदान् मुनीश्वर यान्समाराध्य मनुजाः साधयन्तीष्टमात्मनः
1,81,2,śaktiśrīmārapūrvaśca śrīśaktismarapūrvakaḥ māraśaktiramāpūrvo daśārṇā manavastrayaḥ,शक्तिश्रीमारपूर्वश्च श्रीशक्तिस्मरपूर्वकः मारशक्तिरमापूर्वो दशार्णा मनवस्त्रयः
1,81,3,muniḥ syānnā radacchando gāyatrī devatā punaḥ kṛṣṇo govindanāmātra sarvakāmaprado nṛṇām,मुनिः स्यान्ना रदच्छन्दो गायत्री देवता पुनः कृष्णो गोविन्दनामात्र सर्वकामप्रदो नृणाम्
1,81,4,cakraiḥ pūrvavadaṅgāni trayāṇāmapi kalpayet tataḥ kirīṭamanunāvyāpakaṃ hi samācaret,चक्रैः पूर्ववदङ्गानि त्रयाणामपि कल्पयेत् ततः किरीटमनुनाव्यापकं हि समाचरेत्
1,81,5,sudarśanasya manunā kuryāddigbandhanaṃ tathā viṃśatyarṇoktavatkuryādādye dhyānārcanādikam,सुदर्शनस्य मनुना कुर्याद्दिग्बन्धनं तथा विंशत्यर्णोक्तवत्कुर्यादाद्ये ध्यानार्चनादिकम्
1,81,6,dvitīye tu daśārṇoktaṃ dhyānapūjādikaṃ caret tṛtīye tu hariṃ dhyāyetsamāhitamanāḥ sudhīḥ,द्वितीये तु दशार्णोक्तं ध्यानपूजादिकं चरेत् तृतीये तु हरिं ध्यायेत्समाहितमनाः सुधीः
1,81,7,śakhacakradhanurbāṇapāśāṅkuśadharāruṇam dorbhyāṃ dhṛtaṃ dhamantaṃ ca veṇuṃ kṛṣṇadivākaram,शखचक्रधनुर्बाणपाशाङ्कुशधरारुणम् दोर्भ्यां धृतं धमन्तं च वेणुं कृष्णदिवाकरम्
1,81,8,evaṃ dhyātvā japenmantrānpañcalakṣaṃ pṛthak sudhīḥ juhuyāttaddaśāṃśena pāyasena sasarpiṣā,एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रान्पञ्चलक्षं पृथक् सुधीः जुहुयात्तद्दशांशेन पायसेन ससर्पिषा
1,81,9,evaṃ siddhe manau mantrī kuryātkāmyāni pūrvavat śrīśaktikāmaḥ kṛṣṇāya govindāyāgnisundarī,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री कुर्यात्काम्यानि पूर्ववत् श्रीशक्तिकामः कृष्णाय गोविन्दायाग्निसुन्दरी
1,81,10,ratryarṇo brahmagāyatrīkṛṣṇā ṛṣyādayo 'sya tu bījairamābdhiyugmārṇaiḥ ṣaḍaṅgāni prakalpayet,रत्र्यर्णो ब्रह्मगायत्रीकृष्णा ऋष्यादयो ऽस्य तु बीजैरमाब्धियुग्मार्णैः षडङ्गानि प्रकल्पयेत्
1,81,11,viṃśatyarṇoditajapadhyānahomārcanādikam kiṃ bahūktena mantro 'yaṃ sarvābhīṣṭaphalapradaḥ,विंशत्यर्णोदितजपध्यानहोमार्चनादिकम् किं बहूक्तेन मन्त्रो ऽयं सर्वाभीष्टफलप्रदः
1,81,12,śrīśaktismarapūrvogajanmā śaktiramāntikaḥ daśākṣaraḥ sa evādau proktaḥ śaktiramāyutaḥ,श्रीशक्तिस्मरपूर्वोगजन्मा शक्तिरमान्तिकः दशाक्षरः स एवादौ प्रोक्तः शक्तिरमायुतः
1,81,13,mantrau ṣoḍaśaravyārṇauṃ cakrairaṅgāni kalpayet varadābhayahastābhyāṃ śliṣyantaṃ svāṅgake priye,मन्त्रौ षोडशरव्यार्णौं चक्रैरङ्गानि कल्पयेत् वरदाभयहस्ताभ्यां श्लिष्यन्तं स्वाङ्गके प्रिये
1,81,14,padmotpalakare tābhyāṃ śliṣṭaṃ cakradarojvalam dhyātvaivaṃ prajapellakṣadaśakaṃ taddaśāṃśataḥ,पद्मोत्पलकरे ताभ्यां श्लिष्टं चक्रदरोज्वलम् ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षदशकं तद्दशांशतः
1,81,15,ājyairhutvā tataḥ siddhau bhavetāṃ mantranāyakau sarvakāmapradau sarvasaṃpatsaubhagāgyadau nṛṇām,आज्यैर्हुत्वा ततः सिद्धौ भवेतां मन्त्रनायकौ सर्वकामप्रदौ सर्वसंपत्सौभगाग्यदौ नृणाम्
1,81,16,aṣṭādaśārṇaḥ kāmānto manuḥ sutadhanapradaḥ nārado 'sya muniśchando gāyatrī devatā manoḥ,अष्टादशार्णः कामान्तो मनुः सुतधनप्रदः नारदो ऽस्य मुनिश्छन्दो गायत्री देवता मनोः
1,81,17,kṛṣṇaḥ kāmo bījamuktaṃ śaktirvahnipriyā matā ṣaḍvīryāḍhyena bījena ṣaḍaṅgāni samācaret,कृष्णः कामो बीजमुक्तं शक्तिर्वह्निप्रिया मता षड्वीर्याढ्येन बीजेन षडङ्गानि समाचरेत्
1,81,18,pāṇau pāyasapakvaṃ ca dakṣe haiyaṅgavīnakam vāme dadhaddivyadigaṃbaro gopīsuto 'vatu,पाणौ पायसपक्वं च दक्षे हैयङ्गवीनकम् वामे दधद्दिव्यदिगंबरो गोपीसुतो ऽवतु
1,81,19,dhyātvaivaṃ prajapenmantraṃ dvātriṃśallakṣamānataḥ daśāṃśaṃ juhuyādagnau sitāḍhyena payoṃ'dhasā,ध्यात्वैवं प्रजपेन्मन्त्रं द्वात्रिंशल्लक्षमानतः दशांशं जुहुयादग्नौ सिताढ्येन पयोंऽधसा
1,81,20,pūrvoktavaiṣṇave pīṭhe yajedaṣṭādaśārṇavat padmasthaṃ kṛṣṇamabhyarcya tarpayettanmukhāṃbuje,पूर्वोक्तवैष्णवे पीठे यजेदष्टादशार्णवत् पद्मस्थं कृष्णमभ्यर्च्य तर्पयेत्तन्मुखांबुजे
1,81,21,kṣīreṇa kadalīpakkairdadhnā haiyaṅgavena ca putrārthī tarpayedevaṃ vatsarāllabhate sutam,क्षीरेण कदलीपक्कैर्दध्ना हैयङ्गवेन च पुत्रार्थी तर्पयेदेवं वत्सराल्लभते सुतम्
1,81,22,yadyadicchati tatsarvaṃ tarpaṇādeva siddhyati vākkāmo ṅeyutaṃ kṛṣṇapadaṃ māyā tataḥ pagaram,यद्यदिच्छति तत्सर्वं तर्पणादेव सिद्ध्यति वाक्कामो ङेयुतं कृष्णपदं माया ततः पगरम्
1,81,23,govindāya ramā paścāddaśārṇaṃ ca samuddharet manusvarayutau sargayuktau bhṛgutadūrddhūgau,गोविन्दाय रमा पश्चाद्दशार्णं च समुद्धरेत् मनुस्वरयुतौ सर्गयुक्तौ भृगुतदूर्द्धूगौ
1,81,24,dvāviṃśatyakṣaro mantro vāgīśatvapradāyakaḥ ṛṣiḥ syānnāradaśchando gāyatrī devatā punaḥ,द्वाविंशत्यक्षरो मन्त्रो वागीशत्वप्रदायकः ऋषिः स्यान्नारदश्छन्दो गायत्री देवता पुनः
1,81,25,vidyāpradaśca gopālaḥ kāmo bījaṃ prakīrtitam śaktistu vāgbhavaṃ vidyāprāptaye viniyojanā,विद्याप्रदश्च गोपालः कामो बीजं प्रकीर्तितम् शक्तिस्तु वाग्भवं विद्याप्राप्तये विनियोजना
1,81,26,vāmorddhvahaste dadhataṃ vidyāpustakamuttamam akṣamālāṃ ca dakṣorddhvasphaāṭikīṃ mātṛkāmayīm,वामोर्द्ध्वहस्ते दधतं विद्यापुस्तकमुत्तमम् अक्षमालां च दक्षोर्द्ध्वस्फआटिकीं मातृकामयीम्
1,81,27,śabdabrahma mayaṃ veṇumadhaḥ pāṇidvaye punaḥ gāyatrīgītavasanaṃ śyāmalaṃ komalacchavim,शब्दब्रह्म मयं वेणुमधः पाणिद्वये पुनः गायत्रीगीतवसनं श्यामलं कोमलच्छविम्
1,81,28,barhāvataṃsaṃ sarvajñaṃ sevitaṃ munipuṅgavaiḥ dhyātvaivaṃ pramadāveśavilāsaṃ bhuvaneśvaram,बर्हावतंसं सर्वज्ञं सेवितं मुनिपुङ्गवैः ध्यात्वैवं प्रमदावेशविलासं भुवनेश्वरम्
1,81,29,vedalakṣaṃ japenmantraṃ kiṃśukaistaddaśāṃśataḥ hutvā tu pūjayenmantrī viṃśatyarṇavidhānataḥ,वेदलक्षं जपेन्मन्त्रं किंशुकैस्तद्दशांशतः हुत्वा तु पूजयेन्मन्त्री विंशत्यर्णविधानतः
1,81,30,evaṃ yo bhajate mantraṃ bhavedvāgīśvarastu saḥ adṛṣṭānyapi śāstrāṇi tasya gaṅgātaraṅgavat,एवं यो भजते मन्त्रं भवेद्वागीश्वरस्तु सः अदृष्टान्यपि शास्त्राणि तस्य गङ्गातरङ्गवत्
1,81,31,tāraḥ kṛṣṇayugaṃ paścānmahākṛṣṇa itīrayet sarvajña tvaṃpraśaṃśabdānte sīdame 'gniśca māram,तारः कृष्णयुगं पश्चान्महाकृष्ण इतीरयेत् सर्वज्ञ त्वंप्रशंशब्दान्ते सीदमे ऽग्निश्च मारम्
1,81,32,ṇānti vidyeśa vidyāmāśu prayaccha tataśca me trayastriṃśadakṣaro 'yaṃ mahāvidyāpradomanuḥ,णान्ति विद्येश विद्यामाशु प्रयच्छ ततश्च मे त्रयस्त्रिंशदक्षरो ऽयं महाविद्याप्रदोमनुः
1,81,33,nārado 'sya muniśchando 'nuṣṭum kṛṣṇo 'sya devatā pādaiḥ sarveṇa pañcāṅgaṃ kṛtvā dhyāyettato harim,नारदो ऽस्य मुनिश्छन्दो ऽनुष्टुम् कृष्णो ऽस्य देवता पादैः सर्वेण पञ्चाङ्गं कृत्वा ध्यायेत्ततो हरिम्
1,81,34,divyodyāne vivasvatpratimamaṇimaye maṇḍape yogapīṭhe madhye yaḥ sarvavedāntamayasurataroḥ saṃniviṣṭo mukundaḥ vedaiḥ kalpadrurūpaiḥ śikhariśatasamālaṃbikośaiścaturbhirnyāyaistarkaipurāṇaiḥ smṛtibhirabhivṛtastādṛśaiścāmarādyaiḥ,दिव्योद्याने विवस्वत्प्रतिममणिमये मण्डपे योगपीठे मध्ये यः सर्ववेदान्तमयसुरतरोः संनिविष्टो मुकुन्दः वेदैः कल्पद्रुरूपैः शिखरिशतसमालंबिकोशैश्चतुर्भिर्न्यायैस्तर्कैपुराणैः स्मृतिभिरभिवृतस्तादृशैश्चामराद्यैः
1,81,35,dadyādbibhratkarāgrairapi daramuralīpuṣpabāṇekṣucāpānakṣaspṛkpūrṇakuṃbhau smaralalitavapurdivyabhūṣāṅgarāgaḥ vyākhyāṃ vāme vitanvan sphuṭarucirapado veṇunā viśvamātre śabdabrahmodbhavena śriyamaruṇarucirballavīvallabho naḥ,दद्याद्बिभ्रत्कराग्रैरपि दरमुरलीपुष्पबाणेक्षुचापानक्षस्पृक्पूर्णकुंभौ स्मरललितवपुर्दिव्यभूषाङ्गरागः व्याख्यां वामे वितन्वन् स्फुटरुचिरपदो वेणुना विश्वमात्रे शब्दब्रह्मोद्भवेन श्रियमरुणरुचिर्बल्लवीवल्लभो नः
1,81,36,evaṃ dhyātvā japellakṣaṃ daśāṃśaṃ pāyasairhunet aṣṭādaśārṇavatkuryādyajanaṃ cāsya mantravit,एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं दशांशं पायसैर्हुनेत् अष्टादशार्णवत्कुर्याद्यजनं चास्य मन्त्रवित्
1,81,37,tāro namo bhagavate nandaputrāya saṃvadet ānandavapuṣe dadyādṛśārṇaṃ tadanantaram,तारो नमो भगवते नन्दपुत्राय संवदेत् आनन्दवपुषे दद्यादृशार्णं तदनन्तरम्
1,81,38,aṣṭāviṃśativarṇo 'yaṃ mantraḥ sarveṣṭadāyakaḥ nandaputrapadaṃ ṅeṃtaṃ śyāmalāṅgapadaṃ tathā,अष्टाविंशतिवर्णो ऽयं मन्त्रः सर्वेष्टदायकः नन्दपुत्रपदं ङेंतं श्यामलाङ्गपदं तथा
1,81,39,tathā bālavapuḥkṛṣṇaṃ govindaṃ ca tathā punaḥ daśārṇo 'to bhavenmantro dvātriṃśadakṣarānvitaḥ,तथा बालवपुःकृष्णं गोविन्दं च तथा पुनः दशार्णो ऽतो भवेन्मन्त्रो द्वात्रिंशदक्षरान्वितः
1,81,40,anayornāradaṛṣiśchandastūṣṇiganuṣṭubhau devatā nandaputrastu viniyogo 'khilāptaye,अनयोर्नारदऋषिश्छन्दस्तूष्णिगनुष्टुभौ देवता नन्दपुत्रस्तु विनियोगो ऽखिलाप्तये
1,81,41,cakraiḥ pañcāṅgamarcāsyādaṅgadikpālahetibhiḥ dakṣiṇe ratnacaṣakaṃ vāme sauvarṇanetrakam,चक्रैः पञ्चाङ्गमर्चास्यादङ्गदिक्पालहेतिभिः दक्षिणे रत्नचषकं वामे सौवर्णनेत्रकम्
1,81,42,kare dadhānaṃ devībhyāṃ śliṣṭaṃ saṃcintayedvibhum lakṣaṃ japo daśāṃśena juhuyātpāyasena tu,करे दधानं देवीभ्यां श्लिष्टं संचिन्तयेद्विभुम् लक्षं जपो दशांशेन जुहुयात्पायसेन तु
1,81,43,etābhyāṃ siddhamantrābhyāṃ mantrī kuryādyathepsitam praṇavaḥ kamalā māyā namo bhagavate tataḥ,एताभ्यां सिद्धमन्त्राभ्यां मन्त्री कुर्याद्यथेप्सितम् प्रणवः कमला माया नमो भगवते ततः
1,81,44,nandaputrāya tatpaścādbālānte vapuṣe padam ūnaviṃśativarṇo 'yaṃ munirbrahmā samīritaḥ,नन्दपुत्राय तत्पश्चाद्बालान्ते वपुषे पदम् ऊनविंशतिवर्णो ऽयं मुनिर्ब्रह्मा समीरितः
1,81,45,chando 'nuṣṭup devatā ca kṛṣṇo bālavapuḥ svayam mantro 'yaṃ sarvasaṃpattisiddhaye sevyate budhaiḥ,छन्दो ऽनुष्टुप् देवता च कृष्णो बालवपुः स्वयम् मन्त्रो ऽयं सर्वसंपत्तिसिद्धये सेव्यते बुधैः
1,81,46,tāro hyadbhagavānaṅeṃto rukmiṇīvallabhāya ca vahnijāyāvadhiḥ prokto mantraḥ ṣoḍaśavarṇavān,तारो ह्यद्भगवानङेंतो रुक्मिणीवल्लभाय च वह्निजायावधिः प्रोक्तो मन्त्रः षोडशवर्णवान्
1,81,47,nārado 'sya muniśchando 'nuṣṭup ca devatā manoḥ rukmiṇīvallabhaścandradṛgvedāṅgākṣivarṇakaiḥ pañcāṅgāni prakurvīta tato dhyāyetsureśvaram,नारदो ऽस्य मुनिश्छन्दो ऽनुष्टुप् च देवता मनोः रुक्मिणीवल्लभश्चन्द्रदृग्वेदाङ्गाक्षिवर्णकैः पञ्चाङ्गानि प्रकुर्वीत ततो ध्यायेत्सुरेश्वरम्
1,81,48,tāpicchacchaviraṅkagāṃ priyatamāṃ svarṇaprabhāmaṃbujaprodyaddāmabhujāṃ svavāmabhujayāśliṣyansvacittāśayā śliṣyantīṃ svayamanyahastavilatsauvarṇavetraściraṃ pāyānnaḥ suviśuddhapītavasano nānāvibhūṣo hariḥ,तापिच्छच्छविरङ्कगां प्रियतमां स्वर्णप्रभामंबुजप्रोद्यद्दामभुजां स्ववामभुजयाश्लिष्यन्स्वचित्ताशया श्लिष्यन्तीं स्वयमन्यहस्तविलत्सौवर्णवेत्रश्चिरं पायान्नः सुविशुद्धपीतवसनो नानाविभूषो हरिः
1,81,49,dhyātvaivaṃ prajapellakṣaṃ raktaiḥ padmairdaśāṃśataḥ,ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षं रक्तैः पद्मैर्दशांशतः
1,81,50,trimadhvaktairhunetpīṭhe pūrvokte pūjayeddharim aṅgairnāradamukhyaiśca lokeśaiśca tadāyudhaiḥ,त्रिमध्वक्तैर्हुनेत्पीठे पूर्वोक्ते पूजयेद्धरिम् अङ्गैर्नारदमुख्यैश्च लोकेशैश्च तदायुधैः
1,81,51,evaṃ siddho manurdadyātsarvānkāmāṃśca mantriṇe līlādaṇḍapadābjo 'pi janasaṃsaktadoḥ padam,एवं सिद्धो मनुर्दद्यात्सर्वान्कामांश्च मन्त्रिणे लीलादण्डपदाब्जो ऽपि जनसंसक्तदोः पदम्
1,81,52,daṇḍānte vā dharāvahniradhīśāḍhyo 'tha lohitaḥ meghaśyāmapadaṃ paścādbhagavān salilaṃsadṛk,दण्डान्ते वा धरावह्निरधीशाढ्यो ऽथ लोहितः मेघश्यामपदं पश्चाद्भगवान् सलिलंसदृक्
1,81,53,viṣṇo ityuktvā ṭhadvayaṃ syādekonatriṃśadarṇavān nārado 'sya muniśchando 'nuṣṭup ca devatā manoḥ,विष्णो इत्युक्त्वा ठद्वयं स्यादेकोनत्रिंशदर्णवान् नारदो ऽस्य मुनिश्छन्दो ऽनुष्टुप् च देवता मनोः
1,81,54,līlādaṇḍahariḥ prokto manvabdhadhiyugavahnibhiḥ vedaiḥ pañcāṃ gakaṃ bhāgairmantravarṇotthitaiḥ kramāt,लीलादण्डहरिः प्रोक्तो मन्वब्धधियुगवह्निभिः वेदैः पञ्चां गकं भागैर्मन्त्रवर्णोत्थितैः क्रमात्
1,81,55,saṃmohayaṃśca nijavāmakarasthalīlādaṇḍena gopayuvatīḥ parasuṃdarīśca diśyannijapriyasakhāṃsagandakṣahasto devaśriyaṃ nihatakaṃsa urukramo naḥ,संमोहयंश्च निजवामकरस्थलीलादण्डेन गोपयुवतीः परसुंदरीश्च दिश्यन्निजप्रियसखांसगन्दक्षहस्तो देवश्रियं निहतकंस उरुक्रमो नः
1,81,56,lakṣaṃ japo daśāṃśena juhuyāttilataṇḍulaiḥ trimadhvaktaistato 'bhyarcedaṅgaṃ dikpālahetibhiḥ,लक्षं जपो दशांशेन जुहुयात्तिलतण्डुलैः त्रिमध्वक्तैस्ततो ऽभ्यर्चेदङ्गं दिक्पालहेतिभिः
1,81,57,līlādaṇḍa hariṃ yo vai bhajate nityamādarāt sa sarvaiḥ pūjyate lokaistasya gehe sthirā ramā,लीलादण्ड हरिं यो वै भजते नित्यमादरात् स सर्वैः पूज्यते लोकैस्तस्य गेहे स्थिरा रमा
1,81,58,sadyārūḍhā smṛtistoyaṃ keśavāḍhyadharāyugam bhayāgnivallabhāmantraḥ saptārṇaḥ sarvasiddhidaḥ,सद्यारूढा स्मृतिस्तोयं केशवाढ्यधरायुगम् भयाग्निवल्लभामन्त्रः सप्तार्णः सर्वसिद्धिदः
1,81,59,ṛṣiḥ syānnāradaśchando uṣṇiggovallamasya tu devatāpūrvavaccakraiḥ pañcāṅgāni tu kalpayet,ऋषिः स्यान्नारदश्छन्दो उष्णिग्गोवल्लमस्य तु देवतापूर्ववच्चक्रैः पञ्चाङ्गानि तु कल्पयेत्
1,81,60,dhyeyo hariḥ sakapilāgaṇamadhyasaṃsthastā āhvayandadhaddakṣiṇadosthaveṇum pāśaṃ sayaṣṭimaparatra payodanīlaḥ pītāmbarāhiripupicchakṛtāvataṃsaḥ,ध्येयो हरिः सकपिलागणमध्यसंस्थस्ता आह्वयन्दधद्दक्षिणदोस्थवेणुम् पाशं सयष्टिमपरत्र पयोदनीलः पीताम्बराहिरिपुपिच्छकृतावतंसः
1,81,61,saptalakṣaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyāttataḥ godugdhaiḥ pūjayetpīṭhe syādaṅgaiḥ prathamāvṛtiḥ,सप्तलक्षं जपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयात्ततः गोदुग्धैः पूजयेत्पीठे स्यादङ्गैः प्रथमावृतिः
1,81,62,suvarṇapiṅgalāṃ gaurapiṅgalāṃ raktapiṅgalām guḍapiṅgāṃ babhruvarṇāṃ cottamāṃ kapilāṃ tathā,सुवर्णपिङ्गलां गौरपिङ्गलां रक्तपिङ्गलाम् गुडपिङ्गां बभ्रुवर्णां चोत्तमां कपिलां तथा
1,81,63,catuṣkapiṅgalāṃ pītapiṅgalāṃ cottamāṃ śubhām gogaṇāṣṭakamabhyarcya lokeśānuyudhairyutān,चतुष्कपिङ्गलां पीतपिङ्गलां चोत्तमां शुभाम् गोगणाष्टकमभ्यर्च्य लोकेशानुयुधैर्युतान्
1,81,64,saṃpūjyaivaṃ manau siddhe kuryātkāmyāni mantravit aṣṭottarasahasraṃ yaḥ payobhirdinaśo hunet,संपूज्यैवं मनौ सिद्धे कुर्यात्काम्यानि मन्त्रवित् अष्टोत्तरसहस्रं यः पयोभिर्दिनशो हुनेत्
1,81,65,pakṣātsagogaṇo mukto daśārṇe cāpyayaṃ vidhiḥ tāro hṛdbhagavān ṅeṃtaḥ śrīgovindastathā bhavet,पक्षात्सगोगणो मुक्तो दशार्णे चाप्ययं विधिः तारो हृद्भगवान् ङेंतः श्रीगोविन्दस्तथा भवेत्
1,81,66,dvādaśārṇo manuḥ prokto nārado 'sya munirmataḥ chandaḥ proktaṃ ca gāyatrī śrīgovindo 'sya devatā candrākṣiyugabhūtārṇaiḥ sarvaiḥ pañcāṅgakalpanam,द्वादशार्णो मनुः प्रोक्तो नारदो ऽस्य मुनिर्मतः छन्दः प्रोक्तं च गायत्री श्रीगोविन्दो ऽस्य देवता चन्द्राक्षियुगभूतार्णैः सर्वैः पञ्चाङ्गकल्पनम्
1,81,67,dhyāyetkalpadrumūlāśritamaṇivilasaddivyasiṃhāsanasthaṃ meghaśyāmaṃ piśaṅgāṃśukamatisubhagaṃ śaṅkharetre karābhyām,ध्यायेत्कल्पद्रुमूलाश्रितमणिविलसद्दिव्यसिंहासनस्थं मेघश्यामं पिशङ्गांशुकमतिसुभगं शङ्खरेत्रे कराभ्याम्
1,81,68,bibhrāṇaṃ gosahasrairvṛtamamarapatiṃ prauḍhahastaikakuṃbhapraścotatsaudhadhārāsnapitamabhinavāṃbhojapatrābhanetram,बिभ्राणं गोसहस्रैर्वृतममरपतिं प्रौढहस्तैककुंभप्रश्चोतत्सौधधारास्नपितमभिनवांभोजपत्राभनेत्रम्
1,81,69,ravilakṣaṃ japenmantraṃ dugdhairhutvā daśāṃśataḥ yajecca pūrvavadgoṣṭhasthitaṃ vā pratimādiṣu,रविलक्षं जपेन्मन्त्रं दुग्धैर्हुत्वा दशांशतः यजेच्च पूर्ववद्गोष्ठस्थितं वा प्रतिमादिषु
1,81,70,pūrvokte vaiṣṇave pīṭhe mūrtiṃ saṃkalpya mūlataḥ tatrāvāhya yajetkṛṣṇaṃ gurupūjanapūrvakam,पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः तत्रावाह्य यजेत्कृष्णं गुरुपूजनपूर्वकम्
1,81,71,rukmiṇīṃ satyabhāmāṃ ca pārśvayorindramagrataḥ pṛṣṭhataḥ surabhiṃ ceṣṭvā kesareṣvaṅgapūjanam,रुक्मिणीं सत्यभामां च पार्श्वयोरिन्द्रमग्रतः पृष्ठतः सुरभिं चेष्ट्वा केसरेष्वङ्गपूजनम्
1,81,72,kāliṃ dyādyā mahiṣyo 'ṣṭau vasupatreṣu saṃsthitāḥ pīṭhakoṇeṣu baddhvādikiṅkaṇīṃ ca tathā punaḥ,कालिं द्याद्या महिष्यो ऽष्टौ वसुपत्रेषु संस्थिताः पीठकोणेषु बद्ध्वादिकिङ्कणीं च तथा पुनः
1,81,73,dāmāni pṛṣṭhayorveṇuṃ puraḥ śrīvatsakaustubhau agrato vanamāsādirdikṣvaṣṭasu tathā sthitāḥ,दामानि पृष्ठयोर्वेणुं पुरः श्रीवत्सकौस्तुभौ अग्रतो वनमासादिर्दिक्ष्वष्टसु तथा स्थिताः
1,81,74,pāñcajanyaṃ gadā cakraṃ vasudevaśca devakī nandagopo yaśodā ca sagogopālagopikāḥ,पाञ्चजन्यं गदा चक्रं वसुदेवश्च देवकी नन्दगोपो यशोदा च सगोगोपालगोपिकाः
1,81,75,indrādyāśca sthitā bāhye vajrādyāśca tataḥ param kumudaḥ kumudākṣaśca puṇḍarīko 'tha vāmanaḥ,इन्द्राद्याश्च स्थिता बाह्ये वज्राद्याश्च ततः परम् कुमुदः कुमुदाक्षश्च पुण्डरीको ऽथ वामनः
1,81,76,śaṅkukarṇaḥ sarvanetraḥ sumukhaḥ supratiṣṭitaḥ viṣvaksenaśca saṃpūjyaḥ svātmā cārcyastataḥ param,शङ्कुकर्णः सर्वनेत्रः सुमुखः सुप्रतिष्टितः विष्वक्सेनश्च संपूज्यः स्वात्मा चार्च्यस्ततः परम्
1,81,77,ekakālaṃ trikālaṃ vā yo govindaṃ yajennaraḥ sa cirāyurnirātaṅko dhanadhānyapatirbhavet,एककालं त्रिकालं वा यो गोविन्दं यजेन्नरः स चिरायुर्निरातङ्को धनधान्यपतिर्भवेत्
1,81,78,smṛtiḥ sadyānvitā cakrī dakṣakarṇayutodharā nāthāya hṛdayānto 'yaṃ vasuvarṇo mahāmanuḥ,स्मृतिः सद्यान्विता चक्री दक्षकर्णयुतोधरा नाथाय हृदयान्तो ऽयं वसुवर्णो महामनुः
1,81,79,munirbrahmāsya gāyatrī chandaḥ kṛṣṇo 'sya devatā varṇadvandvaiśca sarveṇa pañcāṅgānyasya kalpayet,मुनिर्ब्रह्मास्य गायत्री छन्दः कृष्णो ऽस्य देवता वर्णद्वन्द्वैश्च सर्वेण पञ्चाङ्गान्यस्य कल्पयेत्
1,81,80,pañcavarṣamatilolamaṅgaṇe dhāvamānamaticañcalekṣaṇam kiṅkiṇīvalayahāranūpurai rañjitaṃ namata gopabālakam,पञ्चवर्षमतिलोलमङ्गणे धावमानमतिचञ्चलेक्षणम् किङ्किणीवलयहारनूपुरै रञ्जितं नमत गोपबालकम्
1,81,81,evaṃ dhyātvā japedaṣṭalakṣaṃ mantrī daśāṃśataḥ brahmavṛkṣasamidbhiśca juhuyātpāyasena vā,एवं ध्यात्वा जपेदष्टलक्षं मन्त्री दशांशतः ब्रह्मवृक्षसमिद्भिश्च जुहुयात्पायसेन वा
1,81,82,prāgukte vaiṣṇave pīṭhe mūrtiṃ saṃkalpya mūlataḥ tatrāvāhyārcayetkṛṣṇaṃ mantrī vai sthiramānasaḥ,प्रागुक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः तत्रावाह्यार्चयेत्कृष्णं मन्त्री वै स्थिरमानसः
1,81,83,kesareṣu caturdikṣu vidikṣvaṅgāni pūjayet vāsudevaṃ balaṃ dikṣu pradyumnamaniruddhakam,केसरेषु चतुर्दिक्षु विदिक्ष्वङ्गानि पूजयेत् वासुदेवं बलं दिक्षु प्रद्युम्नमनिरुद्धकम्
1,81,84,vidikṣu rukmiṇīsatyabhāme vai lakṣyaṇarkṣaje lokeśānsāyudhānbāhye evaṃ siddho bhavenmanuḥ,विदिक्षु रुक्मिणीसत्यभामे वै लक्ष्यणर्क्षजे लोकेशान्सायुधान्बाह्ये एवं सिद्धो भवेन्मनुः
1,81,85,tāraḥ śrībhuvanākāmo ṅeṃtaṃ śrīkṛṣṇamīrayet śrīgovindaṃ tataḥ procya gopījanapadaṃ tataḥ,तारः श्रीभुवनाकामो ङेंतं श्रीकृष्णमीरयेत् श्रीगोविन्दं ततः प्रोच्य गोपीजनपदं ततः
1,81,86,vallabhāya tataḥ padmātrayaṃ tatvākṣaro manuḥ munyādikaṃ ca pūrvoktaṃ siddhagopālakaṃ smaret,वल्लभाय ततः पद्मात्रयं तत्वाक्षरो मनुः मुन्यादिकं च पूर्वोक्तं सिद्धगोपालकं स्मरेत्
1,81,87,mādhavīmaṇḍapāsīnau garuḍenābhipālitau divyakrīḍāsu niratau rāmakṛṣṇau smaran japet,माधवीमण्डपासीनौ गरुडेनाभिपालितौ दिव्यक्रीडासु निरतौ रामकृष्णौ स्मरन् जपेत्
1,81,88,pūjanaṃ pūrvavaccāsya kartavyaṃ vaiṣṇavottamaiḥ cakrī munisvaropetaḥ sargī caikākṣaro manuḥ,पूजनं पूर्ववच्चास्य कर्तव्यं वैष्णवोत्तमैः चक्री मुनिस्वरोपेतः सर्गी चैकाक्षरो मनुः
1,81,89,kṛṣṇeti dvyakṣaraḥ proktaḥ kāmādiḥ syāttrivarṇakaḥ saiva ṅeṃto yugārṇaḥ syātkṛṣṇāya nama ityapi,कृष्णेति द्व्यक्षरः प्रोक्तः कामादिः स्यात्त्रिवर्णकः सैव ङेंतो युगार्णः स्यात्कृष्णाय नम इत्यपि
1,81,90,pañcākṣaraśca kṛṣṇāya kāmaruddhastathā paraḥ gopālāyāgnijāyānto rasavarṇaḥ prakīrtitaḥ,पञ्चाक्षरश्च कृष्णाय कामरुद्धस्तथा परः गोपालायाग्निजायान्तो रसवर्णः प्रकीर्तितः
1,81,91,kāmaḥ kṛṣṇapadaṃ ṅeṃtaṃ vahnijāyāntakaḥ paraḥ kṛṣṇagovindakau ṅeṃtau saptārṇaḥ sarvasiddhidaḥ,कामः कृष्णपदं ङेंतं वह्निजायान्तकः परः कृष्णगोविन्दकौ ङेंतौ सप्तार्णः सर्वसिद्धिदः
1,81,92,śrīśaktikāmāḥ kṛṣṇāya kāmaḥ saptākṣaraḥ paraḥ kṛṣṇagovindakau ṅeṃtau hṛdanto 'nyo navākṣaraḥ,श्रीशक्तिकामाः कृष्णाय कामः सप्ताक्षरः परः कृष्णगोविन्दकौ ङेंतौ हृदन्तो ऽन्यो नवाक्षरः
1,81,93,ṅeṃtau ca kṛṣṇagovindau tathā kāmaḥ puṭaḥ paraḥ kāmaḥ śārṅgī dharāsaṃstho manvindvāḍhyaśca manmathaḥ,ङेंतौ च कृष्णगोविन्दौ तथा कामः पुटः परः कामः शार्ङ्गी धरासंस्थो मन्विन्द्वाढ्यश्च मन्मथः
1,81,94,śyāmalāṅgāya hṛdayaṃ daśārṇaḥ sarvasiddhidaḥ bālānte vapuṣe kṛṣṇāyāgnijāyāntimo 'paraḥ,श्यामलाङ्गाय हृदयं दशार्णः सर्वसिद्धिदः बालान्ते वपुषे कृष्णायाग्निजायान्तिमो ऽपरः
1,81,95,dviṭhānte bālavapuṣe kāmaḥ kṛṣṇāya saṃvadet tato dhyāyansvahṛdaye gopījanamanoharam,द्विठान्ते बालवपुषे कामः कृष्णाय संवदेत् ततो ध्यायन्स्वहृदये गोपीजनमनोहरम्
1,81,96,śrīvṛndāvipinapratoliṣu namatsaṃphullavallītatiṣvantarjālavighaṭṭainaḥ surabhiṇā vātena saṃsevite kālindīpuline vihāriṇamatho rādhaikajīvātukaṃ vande nandakiśoraminduvadanaṃ snigdhāṃbudāḍaṃbaram,श्रीवृन्दाविपिनप्रतोलिषु नमत्संफुल्लवल्लीततिष्वन्तर्जालविघट्टैनः सुरभिणा वातेन संसेविते कालिन्दीपुलिने विहारिणमथो राधैकजीवातुकं वन्दे नन्दकिशोरमिन्दुवदनं स्निग्धांबुदाडंबरम्
1,81,97,pūrvāktavartmanā pūjā jñeyā hyeṣāṃ munīśvara devakīsutavarṇānte govindapadamuccaret,पूर्वाक्तवर्त्मना पूजा ज्ञेया ह्येषां मुनीश्वर देवकीसुतवर्णान्ते गोविन्दपदमुच्चरेत्
1,81,98,vāsudevapadaṃ procya saṃbṛddhyantaṃ jagatpatiṃm dehi me tanayaṃ paścātkṛṣṇa tvāmahamīrayet,वासुदेवपदं प्रोच्य संबृद्ध्यन्तं जगत्पतिंम् देहि मे तनयं पश्चात्कृष्ण त्वामहमीरयेत्
1,81,99,śaraṇaṃ gata ityanto mantro dvātriṃśadakṣaraḥ nārado 'sya muniśchando gāyatrī cāpyanuṣṭubham devaḥ sutapradaḥ kṛṣṇaḥ pādaiḥ sarveṇa cāṅgakam,शरणं गत इत्यन्तो मन्त्रो द्वात्रिंशदक्षरः नारदो ऽस्य मुनिश्छन्दो गायत्री चाप्यनुष्टुभम् देवः सुतप्रदः कृष्णः पादैः सर्वेण चाङ्गकम्
1,81,100,vijayena yuto rathasthitaḥ prasamānīya samudramadhyataḥ pradadattanayān dvijanmane smaraṇīyo vasudevanandanaḥ,विजयेन युतो रथस्थितः प्रसमानीय समुद्रमध्यतः प्रददत्तनयान् द्विजन्मने स्मरणीयो वसुदेवनन्दनः
1,81,101,lakṣaṃ japo 'yutaṃ homastalairmadhurasaṃplutaiḥ arcā pūrvodite pīṭhe aṅgalokeśvarāyudhaiḥ,लक्षं जपो ऽयुतं होमस्तलैर्मधुरसंप्लुतैः अर्चा पूर्वोदिते पीठे अङ्गलोकेश्वरायुधैः
1,81,102,evaṃ siddhe manau mantrī vandhyāyāmapi putravān tāro māyā tataḥ sāṃtaseṃduṣvāntaśca sarvavān,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री वन्ध्यायामपि पुत्रवान् तारो माया ततः सांतसेंदुष्वान्तश्च सर्ववान्
1,81,103,so 'haṃ vahnipriyānto 'yaṃ mantro vasvakṣaraḥ paraḥ pañcabrahmātmakasyāsya mantrasya muni sattamaḥ,सो ऽहं वह्निप्रियान्तो ऽयं मन्त्रो वस्वक्षरः परः पञ्चब्रह्मात्मकस्यास्य मन्त्रस्य मुनि सत्तमः
1,81,104,ṛṣirbrahmā ca paramā gāyatrīchanda īritam parañjyotiḥ paraṃ brahma devatā parikīrtitam,ऋषिर्ब्रह्मा च परमा गायत्रीछन्द ईरितम् परञ्ज्योतिः परं ब्रह्म देवता परिकीर्तितम्
1,81,105,praṇavo bījamākhyātaṃ svāhā śaktirudāhṛtā svāheti hṛdayaṃ proktaṃ so 'haṃ veti śiro matam,प्रणवो बीजमाख्यातं स्वाहा शक्तिरुदाहृता स्वाहेति हृदयं प्रोक्तं सो ऽहं वेति शिरो मतम्
1,81,106,haṃsaśceti śikhā proktā hṛllekhā kavacaṃ smṛtam praṇavo netramākhyātamastraṃ harihareti ca,हंसश्चेति शिखा प्रोक्ता हृल्लेखा कवचं स्मृतम् प्रणवो नेत्रमाख्यातमस्त्रं हरिहरेति च
1,81,107,sa brahmā sa śivo vipra sa hariḥ saiva devarāṭ sa sarvarūpaḥ sarvākhyaḥ so 'kṣaraḥ paramaḥ svarāṭ,स ब्रह्मा स शिवो विप्र स हरिः सैव देवराट् स सर्वरूपः सर्वाख्यः सो ऽक्षरः परमः स्वराट्
1,81,108,evaṃ dhyātvā japedaṣṭalakṣahomo daśāṃśataḥ pūjāpraṇavapīṭhe 'sya sāṃgāvaraṇakairmatā,एवं ध्यात्वा जपेदष्टलक्षहोमो दशांशतः पूजाप्रणवपीठे ऽस्य सांगावरणकैर्मता
1,81,109,evaṃ siddhe manau jñānaṃ sādhakendrasya nārada jāyate tattvamasyādivākyoktaṃ nirvikalpakam,एवं सिद्धे मनौ ज्ञानं साधकेन्द्रस्य नारद जायते तत्त्वमस्यादिवाक्योक्तं निर्विकल्पकम्
1,81,110,kāmo ṅeṃto hṛṣīkeśo hṛdayānto gajākṣaraḥ ṛṣirbrahmāsya gāyatrī chando gāyatramīritam,कामो ङेंतो हृषीकेशो हृदयान्तो गजाक्षरः ऋषिर्ब्रह्मास्य गायत्री छन्दो गायत्रमीरितम्
1,81,111,devatā tu hṛṣīkeśo viniyogo 'khilāptaye kāmo bījaṃ tathāyeti śaktirasya hyudāhṛtā,देवता तु हृषीकेशो विनियोगो ऽखिलाप्तये कामो बीजं तथायेति शक्तिरस्य ह्युदाहृता
1,81,112,bījenaiva ṣaḍaṅgāni kṛtvā dhyānaṃ samācaret puruṣottamamantroktaṃ sarvaṃ vāsya prakīrtitam,बीजेनैव षडङ्गानि कृत्वा ध्यानं समाचरेत् पुरुषोत्तममन्त्रोक्तं सर्वं वास्य प्रकीर्तितम्
1,81,113,lakṣaṃ japo 'yutaṃ homo ghṛtenaiva prakīrtitaḥ tarpaṇaṃ sarvakāmāptyai proktaṃ saṃmohinīsumaiḥ,लक्षं जपो ऽयुतं होमो घृतेनैव प्रकीर्तितः तर्पणं सर्वकामाप्त्यै प्रोक्तं संमोहिनीसुमैः
1,81,114,śrībījaṃ śaktirāpeti bījenaiva ṣaḍaṅkastathā trailokyamohanaḥ śabdo namoṃ'to manurīritaḥ,श्रीबीजं शक्तिरापेति बीजेनैव षडङ्कस्तथा त्रैलोक्यमोहनः शब्दो नमोंऽतो मनुरीरितः
1,81,115,ṛṣirbrahmā ca gāyatrī chandaḥ śrīdharadevatā śrībījaṃ śaktirāpeti bījenaiva ṣaḍaṅgakam,ऋषिर्ब्रह्मा च गायत्री छन्दः श्रीधरदेवता श्रीबीजं शक्तिरापेति बीजेनैव षडङ्गकम्
1,81,116,puruṣottamavaddhyānapūjādikamihoditaḥ lakṣaṃ japastathā homa ājyenaiva daśāṃśataḥ,पुरुषोत्तमवद्ध्यानपूजादिकमिहोदितः लक्षं जपस्तथा होम आज्येनैव दशांशतः
1,81,117,sugandhaśvetapuṣpaistu pūjāṃ homādikaṃ caret evaṃ kṛte tu viprendra sākṣātsyācchrīdharaḥ svayam,सुगन्धश्वेतपुष्पैस्तु पूजां होमादिकं चरेत् एवं कृते तु विप्रेन्द्र साक्षात्स्याच्छ्रीधरः स्वयम्
1,81,118,acyutānantagovindapadaṃ ṅeṃtaṃ namontimam mantro 'sya śaunakaṛṣirvirāṭ chandaḥ prakīrtitam,अच्युतानन्तगोविन्दपदं ङेंतं नमोन्तिमम् मन्त्रो ऽस्य शौनकऋषिर्विराट् छन्दः प्रकीर्तितम्
1,81,119,eṣāṃ parāśaravyāsanāradā ṛṣayaḥ smṛtāḥ virāṭ chandaḥ samākhyātaṃ parabrahmātmako hariḥ,एषां पराशरव्यासनारदा ऋषयः स्मृताः विराट् छन्दः समाख्यातं परब्रह्मात्मको हरिः
1,81,120,devatābījaśaktī tu pūrvokte sādhakairmate śaṅkhacakradharaṃ devaṃ caturbāhuṃ kirīṭinam,देवताबीजशक्ती तु पूर्वोक्ते साधकैर्मते शङ्खचक्रधरं देवं चतुर्बाहुं किरीटिनम्
1,81,121,sarvairapyāyudhairyuktaṃ garuḍopari saṃsthitam sanakādimunīndraistu sarvadevairupāsitam,सर्वैरप्यायुधैर्युक्तं गरुडोपरि संस्थितम् सनकादिमुनीन्द्रैस्तु सर्वदेवैरुपासितम्
1,81,122,śrībhūmisahitaṃ devamudayādityasannibham prātarudyatsahasrāṃśumaṇḍalopamakuṇḍalam,श्रीभूमिसहितं देवमुदयादित्यसन्निभम् प्रातरुद्यत्सहस्रांशुमण्डलोपमकुण्डलम्
1,81,123,sarvalokasya rakṣārthamanantaṃ nityameva hi abhayaṃ varadaṃ devaṃ prayacchantaṃ mudānvitam,सर्वलोकस्य रक्षार्थमनन्तं नित्यमेव हि अभयं वरदं देवं प्रयच्छन्तं मुदान्वितम्
1,81,124,evaṃ dhyātvār cayetpīṭhe vaiṣṇave susamāhitaḥ ādyāvaraṇasaṃgaiḥ syāccakraśaṅkhagadāsibhiḥ,एवं ध्यात्वार् चयेत्पीठे वैष्णवे सुसमाहितः आद्यावरणसंगैः स्याच्चक्रशङ्खगदासिभिः
1,81,125,muśalāḍhyadhanuḥ pāśāṅkuśaiḥ proktaṃ dvitīyakam sanakādikaśākteyavyāsanāradaśaunakaiḥ,मुशलाढ्यधनुः पाशाङ्कुशैः प्रोक्तं द्वितीयकम् सनकादिकशाक्तेयव्यासनारदशौनकैः
1,81,126,tṛtīyaṃ lokapālaistu caturthaṃ parikīrtitam lakṣaṃ japo daśāṃśena ghṛtena havanaṃ smṛtam,तृतीयं लोकपालैस्तु चतुर्थं परिकीर्तितम् लक्षं जपो दशांशेन घृतेन हवनं स्मृतम्
1,81,127,evaṃ siddhe manau mantrī prayogānapyupācaret śrīvṛkṣamūle deveśaṃ dhyāyanvairogiṇaṃ smaran,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री प्रयोगानप्युपाचरेत् श्रीवृक्षमूले देवेशं ध्यायन्वैरोगिणं स्मरन्
1,81,128,spṛṣṭvā japtvāyutaṃ sādhyaṃ smṛtvā vā manasā dvija rogiṇāṃ roganirmuktiṃ kuryānmantrī tu maṇḍalāt,स्पृष्ट्वा जप्त्वायुतं साध्यं स्मृत्वा वा मनसा द्विज रोगिणां रोगनिर्मुक्तिं कुर्यान्मन्त्री तु मण्डलात्
1,81,129,kanyārthī juhuyāllājairbilvaiścāpi dhanāptaye vastrārthī gandhakusumairārogyāya tilairhunet,कन्यार्थी जुहुयाल्लाजैर्बिल्वैश्चापि धनाप्तये वस्त्रार्थी गन्धकुसुमैरारोग्याय तिलैर्हुनेत्
1,81,130,ravivāre jale sthitvā nābhimātre japettu yaḥ aṣṭottarasahasraṃ vai sa jvaraṃ nāśayed dhruvam,रविवारे जले स्थित्वा नाभिमात्रे जपेत्तु यः अष्टोत्तरसहस्रं वै स ज्वरं नाशयेद् ध्रुवम्
1,81,131,vivāhārthaṃ japenmāsaṃ śaśimaṇḍalamadhyagam dhyātvā kṛṣṇaṃ labhetkanyāṃ vāñchitāṃ cāpi nārada,विवाहार्थं जपेन्मासं शशिमण्डलमध्यगम् ध्यात्वा कृष्णं लभेत्कन्यां वाञ्छितां चापि नारद
1,81,132,vasudevapadaṃ procya nigaḍacchedaśabdataḥ vāsudevāya varmāstre svāhānto manurīritaḥ,वसुदेवपदं प्रोच्य निगडच्छेदशब्दतः वासुदेवाय वर्मास्त्रे स्वाहान्तो मनुरीरितः
1,81,133,nārado 'sya ṛṣiśchando gāyatrī kṛṣṇadevatā varma bījaṃ śiraḥ śaktiranyatsarvaṃ daśārṇavat,नारदो ऽस्य ऋषिश्छन्दो गायत्री कृष्णदेवता वर्म बीजं शिरः शक्तिरन्यत्सर्वं दशार्णवत्
1,81,134,bālaḥ pavanadīrghaiduyukto jhiṇṭīśayurjalam atrirvyāsāya hṛdayaṃ manuraṣṭākṣaro 'vatu,बालः पवनदीर्घैदुयुक्तो झिण्टीशयुर्जलम् अत्रिर्व्यासाय हृदयं मनुरष्टाक्षरो ऽवतु
1,81,135,brāhmānuṣṭup muniśchando devaḥ satyavatīsutaḥ ādyaṃ bījaṃ namaḥ śaktidīrghāḍhyo nādināṅgakam,ब्राह्मानुष्टुप् मुनिश्छन्दो देवः सत्यवतीसुतः आद्यं बीजं नमः शक्तिदीर्घाढ्यो नादिनाङ्गकम्
1,81,136,vyākhyāmudrikayā lasatkaratalaṃ sadyogapīṭhasthitaṃ vāme jānutale dadhānamaparaṃ hastaṃ suvidyānidhim vipravrātavṛtaṃ prasannamanasaṃ pāthoruhāṅgadyutiṃ pārāśaryyamatīva puṇyacaritaṃ vyāsaṃ smaretsiddhaye,व्याख्यामुद्रिकया लसत्करतलं सद्योगपीठस्थितं वामे जानुतले दधानमपरं हस्तं सुविद्यानिधिम् विप्रव्रातवृतं प्रसन्नमनसं पाथोरुहाङ्गद्युतिं पाराशर्य्यमतीव पुण्यचरितं व्यासं स्मरेत्सिद्धये
1,81,137,japedaṣṭasahasrāṇi pāyasairhemamācaret pūrvoktapīṭhe vyāsasya pūrvamaṅgāni pūjayet,जपेदष्टसहस्राणि पायसैर्हेममाचरेत् पूर्वोक्तपीठे व्यासस्य पूर्वमङ्गानि पूजयेत्
1,81,138,prācyādiṣu yajetpailaṃ vaiśaṃpāyanajaiminī sumaṃptuṃ koṇabhāgeṣu śrīśukaṃ romaharṣaṇam,प्राच्यादिषु यजेत्पैलं वैशंपायनजैमिनी सुमंप्तुं कोणभागेषु श्रीशुकं रोमहर्षणम्
1,81,139,ugraśravasamanyāṃśca munīnseṃdrādikāyayudhān evaṃ siddhamanurmantrī kavitvaṃ śobhanāḥ prajāḥ,उग्रश्रवसमन्यांश्च मुनीन्सेंद्रादिकाययुधान् एवं सिद्धमनुर्मन्त्री कवित्वं शोभनाः प्रजाः
1,81,140,vyākhyānaśaktiṃ kīrtiṃ ca labhate saṃpadāṃ cayam nṛsiṃho mādhavo dṛṣṭo lohito nigamādimaḥ,व्याख्यानशक्तिं कीर्तिं च लभते संपदां चयम् नृसिंहो माधवो दृष्टो लोहितो निगमादिमः
1,81,141,kṛśānujāyā pañcārṇo manurviṣaharaḥ paraḥ anantapaṅktipakṣīndrā muniśchandaḥ surā matāḥ,कृशानुजाया पञ्चार्णो मनुर्विषहरः परः अनन्तपङ्क्तिपक्षीन्द्रा मुनिश्छन्दः सुरा मताः
1,81,142,tāravahnipriye bījaśaktī mantrasya kīrtite jvalajvala mahāmantrī svāhā hṛdayamīritam,तारवह्निप्रिये बीजशक्ती मन्त्रस्य कीर्तिते ज्वलज्वल महामन्त्री स्वाहा हृदयमीरितम्
1,81,143,garuḍeti padasyānte cūḍānanaśucipriyā śiromantro garuḍataḥ śikhe svāhā śikhā manuḥ,गरुडेति पदस्यान्ते चूडाननशुचिप्रिया शिरोमन्त्रो गरुडतः शिखे स्वाहा शिखा मनुः
1,81,144,garuḍeti padaṃ procya prabhañjayayugaṃ vadet prabhedayayugaṃ paścādvitrāsaya vimardaya,गरुडेति पदं प्रोच्य प्रभञ्जययुगं वदेत् प्रभेदययुगं पश्चाद्वित्रासय विमर्दय
1,81,145,pratyekaṃ dvistataḥ svāhā kavacasya manurmataḥ ugrarūpadharānte tu sarvaviṣahareti ca,प्रत्येकं द्विस्ततः स्वाहा कवचस्य मनुर्मतः उग्ररूपधरान्ते तु सर्वविषहरेति च
1,81,146,bhīṣayadvitayaṃ procya sarvaṃ dahadaheti ca bhasmīkuru tataḥ svāhā netramantro 'yamīritaḥ,भीषयद्वितयं प्रोच्य सर्वं दहदहेति च भस्मीकुरु ततः स्वाहा नेत्रमन्त्रो ऽयमीरितः
1,81,147,apratihatavarṇānte balāya prahateti ca śāsanānte tathā huṃ phaṭ svāhāstramanurīritaḥ,अप्रतिहतवर्णान्ते बलाय प्रहतेति च शासनान्ते तथा हुं फट् स्वाहास्त्रमनुरीरितः
1,81,148,pāde kaṭau hṛdi mukhe mūrdhniṃ varṇānpravinyaset,पादे कटौ हृदि मुखे मूर्ध्निं वर्णान्प्रविन्यसेत्
1,81,149,taptasvarṇanibhaṃ phaṇīndranikaraiḥkḷptāṅga bhūṣaṃprabhuṃ startṛāṇāṃ śamayantamugramakhilaṃ nṝṇāṃ viṣaṃ tatkṣaṇāt cañcvagrapracaladbhujaṅgamabhayaṃ pāṇyorvaraṃ bibhrataṃ pakṣoccāritasāmagītamamalaṃ śrīpakṣirājaṃ bhaje,तप्तस्वर्णनिभं फणीन्द्रनिकरैःकॢप्ताङ्ग भूषंप्रभुं स्तर्तृआणां शमयन्तमुग्रमखिलं नॄणां विषं तत्क्षणात् चञ्च्वग्रप्रचलद्भुजङ्गमभयं पाण्योर्वरं बिभ्रतं पक्षोच्चारितसामगीतममलं श्रीपक्षिराजं भजे
1,81,150,pañcalakṣaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyāttilaiḥ pūjayenmātṛkāpīṭhe garuḍaṃ vedavigraham,पञ्चलक्षं जपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयात्तिलैः पूजयेन्मातृकापीठे गरुडं वेदविग्रहम्
1,81,151,caturthyantaḥ pakṣirājaḥ svāhā pīṭhamanuḥ smṛtaḥ dṛṣṭvāṅgaṃ karṇikāmadhye nāgānyantreṣu pūjayet,चतुर्थ्यन्तः पक्षिराजः स्वाहा पीठमनुः स्मृतः दृष्ट्वाङ्गं कर्णिकामध्ये नागान्यन्त्रेषु पूजयेत्
1,81,152,tadbihirlokapālāṃśca vajrādyairvilasatkarān evaṃ siddhamanurmantrī nāśayedgaraladvayam dehānte labhate cāpiśrīviṣṇoḥ paramaṃ padam,तद्बिहिर्लोकपालांश्च वज्राद्यैर्विलसत्करान् एवं सिद्धमनुर्मन्त्री नाशयेद्गरलद्वयम् देहान्ते लभते चापिश्रीविष्णोः परमं पदम्
1,82,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde kṛṣṇādimantrabhedanirūpaṇaṃ nāmaikāśītitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca kiṃ tvaṃ nārada jānāsi pūrvajanmani yattvayā prāptaṃ bhagavataḥ sākṣācchūlino yugalātmakam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे कृष्णादिमन्त्रभेदनिरूपणं नामैकाशीतितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच किं त्वं नारद जानासि पूर्वजन्मनि यत्त्वया प्राप्तं भगवतः साक्षाच्छूलिनो युगलात्मकम्
1,82,2,kṛṣṇamantrarahasyaṃ ca smara vismṛtimāgatam sūta uvāca ityukto nārado viprāḥ kumāreṇa tu dhīmatā,कृष्णमन्त्ररहस्यं च स्मर विस्मृतिमागतम् सूत उवाच इत्युक्तो नारदो विप्राः कुमारेण तु धीमता
1,82,3,dhyāne vivedāśu ciraṃ caritaṃ pūrvajanmanaḥ tataściraṃ dhyānaparo nārado bhagavatpriyaḥ,ध्याने विवेदाशु चिरं चरितं पूर्वजन्मनः ततश्चिरं ध्यानपरो नारदो भगवत्प्रियः
1,82,4,jñātvā sarvaṃ suvṛttāntaṃ suprasannānano 'bravīt bhagavansarvavṛttāntaḥ pūrvakalpasamudbavaḥ,ज्ञात्वा सर्वं सुवृत्तान्तं सुप्रसन्नाननो ऽब्रवीत् भगवन्सर्ववृत्तान्तः पूर्वकल्पसमुद्बवः
1,82,5,mama smṛtimanuprāpto vinā yugalalaṃbhanam tacchrutvā vacanaṃ tasya nāradasya mahātmanaḥ,मम स्मृतिमनुप्राप्तो विना युगललंभनम् तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः
1,82,6,sanatkumāro bhagavān vyājahāra yathātatham sanatkumāra uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi yasmiñjanmani śūlinaḥ,सनत्कुमारो भगवान् व्याजहार यथातथम् सनत्कुमार उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यस्मिञ्जन्मनि शूलिनः
1,82,7,prāptaṃ kṛṣṇarahasyaṃ vai sāvadhāno bhavādhunā asmātsārasvatātkalpātpūrvasminpañcaviṃśake,प्राप्तं कृष्णरहस्यं वै सावधानो भवाधुना अस्मात्सारस्वतात्कल्पात्पूर्वस्मिन्पञ्चविंशके
1,82,8,kalpe tvaṃ kāśyapo jāto nārado nāma nāmataḥ tatraikadā tvaṃ kailāsaṃ prāptaḥ kṛṣṇasya yoginaḥ,कल्पे त्वं काश्यपो जातो नारदो नाम नामतः तत्रैकदा त्वं कैलासं प्राप्तः कृष्णस्य योगिनः
1,82,9,saṃpraṣṭuṃ paramaṃ tatvaṃ śivaṃ kailāsavāsinam tvayā pṛṣṭo mahādevo rahasyaṃ svaprakāśitam,संप्रष्टुं परमं तत्वं शिवं कैलासवासिनम् त्वया पृष्टो महादेवो रहस्यं स्वप्रकाशितम्
1,82,10,kathayāmāsa tatvena nityalīlānugaṃ hareḥ tatastadante tu punastvayā vijñāpito haraḥ,कथयामास तत्वेन नित्यलीलानुगं हरेः ततस्तदन्ते तु पुनस्त्वया विज्ञापितो हरः
1,82,11,nityāṃ līlāṃ harerdraṣṭuṃ tataḥ prāha sadāśivaḥ gopījanapadasyānte vallabheti padaṃ tataḥ,नित्यां लीलां हरेर्द्रष्टुं ततः प्राह सदाशिवः गोपीजनपदस्यान्ते वल्लभेति पदं ततः
1,82,12,caraṇāccharaṇaṃ paścātprapadye iti vai manuḥ mantrasyāsya ṛṣiḥ prokto surabhiśchanda eva ca,चरणाच्छरणं पश्चात्प्रपद्ये इति वै मनुः मन्त्रस्यास्य ऋषिः प्रोक्तो सुरभिश्छन्द एव च
1,82,13,gāyatrī devatā cāsya ballavīvallabho vibhuḥ prapanno 'smīti tadbhaktau viniyoga udāhṛtaḥ,गायत्री देवता चास्य बल्लवीवल्लभो विभुः प्रपन्नो ऽस्मीति तद्भक्तौ विनियोग उदाहृतः
1,82,14,nāsya siddhādikaṃ vipra śodhanaṃ nyāsakalpanam kevalaṃ cintanaṃ sadyo nityalīlāprakāśakam,नास्य सिद्धादिकं विप्र शोधनं न्यासकल्पनम् केवलं चिन्तनं सद्यो नित्यलीलाप्रकाशकम्
1,82,15,ābhyantarasya dharmasya sādhanaṃ vacmi sāṃpratam,आभ्यन्तरस्य धर्मस्य साधनं वच्मि सांप्रतम्
1,82,16,saṃgṛhya mantraṃ gurubhaktiyukto vicintya sarvaṃ manasā tadīhitam kṛpāṃ tadīyāṃ nijadharmasaṃstho vibhāvayannātmani toṣayedgurum,संगृह्य मन्त्रं गुरुभक्तियुक्तो विचिन्त्य सर्वं मनसा तदीहितम् कृपां तदीयां निजधर्मसंस्थो विभावयन्नात्मनि तोषयेद्गुरुम्
1,82,17,satāḥ śikṣeta vai dharmāṃnprapannānāṃ bhayāpahān aihikāmuṣmikīcintāvidhurān siddhidāyakān,सताः शिक्षेत वै धर्मांन्प्रपन्नानां भयापहान् ऐहिकामुष्मिकीचिन्ताविधुरान् सिद्धिदायकान्
1,82,18,sveṣṭadevadhiyā nityaṃ toṣayedvaiṣṇavāṃstathā bhartsanādikameteṣāṃ na kadācidvicintayet,स्वेष्टदेवधिया नित्यं तोषयेद्वैष्णवांस्तथा भर्त्सनादिकमेतेषां न कदाचिद्विचिन्तयेत्
1,82,19,pūrvakarmavaśādbhavyamaihikaṃ bhogyameva ca āyuṣyakaṃ tathā kṛṣṇaḥ svayameva kariṣyati,पूर्वकर्मवशाद्भव्यमैहिकं भोग्यमेव च आयुष्यकं तथा कृष्णः स्वयमेव करिष्यति
1,82,20,śrīkṛṣṇaṃ nityalīlāsthaṃ cintayetsvadhiyāniśam śrīmadarcāvatāreṇa kṛṣṇaṃ paricaretsadā,श्रीकृष्णं नित्यलीलास्थं चिन्तयेत्स्वधियानिशम् श्रीमदर्चावतारेण कृष्णं परिचरेत्सदा
1,82,21,ananyacintanīyo 'sau prapannaiḥ śaraṇārthibhiḥ stheyaṃ ca dehagehādāvudāsīnatayā budhaiḥ,अनन्यचिन्तनीयो ऽसौ प्रपन्नैः शरणार्थिभिः स्थेयं च देहगेहादावुदासीनतया बुधैः
1,82,22,guroravajñāṃ sādhūnāṃ nindāṃ bhedaṃ hare harau vedanindāṃ harernāmabalātpāpasamīhanam,गुरोरवज्ञां साधूनां निन्दां भेदं हरे हरौ वेदनिन्दां हरेर्नामबलात्पापसमीहनम्
1,82,23,arthavādaṃ harer nāmni pāṣaṇḍaṃ nāmasaṃgrahe alase nāstike caiva harināmopadeśanam,अर्थवादं हरेर् नाम्नि पाषण्डं नामसंग्रहे अलसे नास्तिके चैव हरिनामोपदेशनम्
1,82,24,nāmavismaraṇaṃ cāpi nāmnyanādarameva ca saṃtyajed dūrato vatsa doṣānetānsudāruṇān,नामविस्मरणं चापि नाम्न्यनादरमेव च संत्यजेद् दूरतो वत्स दोषानेतान्सुदारुणान्
1,82,25,prapanno 'smīti satataṃ cintayeddhṛdgataṃ harim sa eva pālanaṃ nityaṃ kariṣyati mameti ca,प्रपन्नो ऽस्मीति सततं चिन्तयेद्धृद्गतं हरिम् स एव पालनं नित्यं करिष्यति ममेति च
1,82,26,tavāsmi rādhikānātha karmaṇā manasā girā kṛṣṇakānteti caivāsmi yuvāmeva gatirmama,तवास्मि राधिकानाथ कर्मणा मनसा गिरा कृष्णकान्तेति चैवास्मि युवामेव गतिर्मम
1,82,27,dāsāḥ sakhāyaḥ pitaraḥ preyasyaśca hareriha sarve nityā muniśreṣṭha cintanīyā mahātmabhiḥ,दासाः सखायः पितरः प्रेयस्यश्च हरेरिह सर्वे नित्या मुनिश्रेष्ठ चिन्तनीया महात्मभिः
1,82,28,gamanāgamane nityakaroti vanagoṣṭayoḥ gocāraṇaṃ vayasyaiśca vināsuravighātanam,गमनागमने नित्यकरोति वनगोष्टयोः गोचारणं वयस्यैश्च विनासुरविघातनम्
1,82,29,sakhāyo dvādaśākhyātā hareḥ śrīdāmapūrvakāḥ rādhikāyāḥ suśīlādyāḥ sakhyo dvātriṃśadīritāḥ,सखायो द्वादशाख्याता हरेः श्रीदामपूर्वकाः राधिकायाः सुशीलाद्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः
1,82,30,ātmānaṃ cintayedvatsa tāsāṃ madhye manoramām rūpayauvanasaṃpannāṃ kiśorīṃ ca svalaṅkṛtām,आत्मानं चिन्तयेद्वत्स तासां मध्ये मनोरमाम् रूपयौवनसंपन्नां किशोरीं च स्वलङ्कृताम्
1,82,31,nānāśilpakalābhijñāṃ kṛṣṇabhogānurūpiṇīm tatsevanasukhāhlādabhāvenātisunirvṛtām,नानाशिल्पकलाभिज्ञां कृष्णभोगानुरूपिणीम् तत्सेवनसुखाह्लादभावेनातिसुनिर्वृताम्
1,82,32,brāhmaṃ muhūrtamārabhya yāvadardhaniśā bhavet tāvatparicarettau tu yathākālānusevayā,ब्राह्मं मुहूर्तमारभ्य यावदर्धनिशा भवेत् तावत्परिचरेत्तौ तु यथाकालानुसेवया
1,82,33,sahasraṃ ca tayornnāmnāṃ paṭhennityaṃ samāhitaḥ etasādhanamuddiṣṭaṃ prapannānāṃ munīśvara,सहस्रं च तयोर्न्नाम्नां पठेन्नित्यं समाहितः एतसाधनमुद्दिष्टं प्रपन्नानां मुनीश्वर
1,82,34,nākhyeyaṃ kasyacittubhyaṃ mayā tattvaṃ prakāśitam sanatkumāra uvāca tatastvaṃ nārada punaḥ pṛṣṭavānvai sadāśivam,नाख्येयं कस्यचित्तुभ्यं मया तत्त्वं प्रकाशितम् सनत्कुमार उवाच ततस्त्वं नारद पुनः पृष्टवान्वै सदाशिवम्
1,82,35,nāmnāṃ sahasraṃ taccāpi proktavāṃ stacchṛṇuṣva me dhyātvā vṛndāvane ramye yamunātīrasaṃgatam,नाम्नां सहस्रं तच्चापि प्रोक्तवां स्तच्छृणुष्व मे ध्यात्वा वृन्दावने रम्ये यमुनातीरसंगतम्
1,82,36,kalpavṛkṣaṃ samāśritya tiṣṭhantaṃ rādhikāyutam paṭhennāmasahasraṃ tu yugalākhyaṃ mahāmune,कल्पवृक्षं समाश्रित्य तिष्ठन्तं राधिकायुतम् पठेन्नामसहस्रं तु युगलाख्यं महामुने
1,82,37,devakīnandanaḥ śaurirvāsudevo balānujaḥ gadāgrajaḥ kaṃsamohaḥ kaṃsasevakamohanaḥ,देवकीनन्दनः शौरिर्वासुदेवो बलानुजः गदाग्रजः कंसमोहः कंससेवकमोहनः
1,82,38,bhinnargalaḥ bhinnalohaḥ pitṛbāhyaḥ pitṛstutaḥ mātṛstutaḥ śivadhyeyo yamunājalabhedanaḥ,भिन्नर्गलः भिन्नलोहः पितृबाह्यः पितृस्तुतः मातृस्तुतः शिवध्येयो यमुनाजलभेदनः
1,82,39,vrajavāsī vrajānandī nandabālo dayānidhiḥ līlābālaḥ padmanetro gokulotsava īśvaraḥ,व्रजवासी व्रजानन्दी नन्दबालो दयानिधिः लीलाबालः पद्मनेत्रो गोकुलोत्सव ईश्वरः
1,82,40,gopikānandanaḥ kṛṣṇo gopānandaḥ satāṃ gatiḥ bakaprāṇaharo viṣṇurbakamuktiprado hariḥ,गोपिकानन्दनः कृष्णो गोपानन्दः सतां गतिः बकप्राणहरो विष्णुर्बकमुक्तिप्रदो हरिः
1,82,41,baladolāśayaśayaḥ śyāmalaḥ sarvasuṃdaraḥ padmanābho hṛṣīkeśaḥ krīḍāmanujabālakaḥ,बलदोलाशयशयः श्यामलः सर्वसुंदरः पद्मनाभो हृषीकेशः क्रीडामनुजबालकः
1,82,42,līlāvidhvastaśakaṭo vedamantrābhiṣecitaḥ yaśodānandanaḥ kānto munikoṭiniṣevitaḥ,लीलाविध्वस्तशकटो वेदमन्त्राभिषेचितः यशोदानन्दनः कान्तो मुनिकोटिनिषेवितः
1,82,43,nityaṃ madhuvanāvāsī vaikuṇṭhaḥ saṃbhavaḥ kratuḥ ramāpatiryadupatirmurārirmadhusūdanaḥ,नित्यं मधुवनावासी वैकुण्ठः संभवः क्रतुः रमापतिर्यदुपतिर्मुरारिर्मधुसूदनः
1,82,44,mādhavo mānahārī ca śrīpatirbhūdharaḥ prabhuḥ bṛhadvanamahālīlo nandasūnurmahāsanaḥ,माधवो मानहारी च श्रीपतिर्भूधरः प्रभुः बृहद्वनमहालीलो नन्दसूनुर्महासनः
1,82,45,tṛṇāvartaprāṇahārī yaśodāvismayapradaḥ trailokyavaktraḥ padmākṣaḥ padmahastaḥ priyaṅkaraḥ,तृणावर्तप्राणहारी यशोदाविस्मयप्रदः त्रैलोक्यवक्त्रः पद्माक्षः पद्महस्तः प्रियङ्करः
1,82,46,brahmaṇyo dharmagoptā ca bhūpatiḥ śrīdharaḥ svarāṭ ajādhyakṣaḥ śivādhyakṣo dharmādhyakṣo maheśvaraḥ,ब्रह्मण्यो धर्मगोप्ता च भूपतिः श्रीधरः स्वराट् अजाध्यक्षः शिवाध्यक्षो धर्माध्यक्षो महेश्वरः
1,82,47,vedāntavedyo brahmasthaḥ prajāpatiramoghadṛk gopīkarāvalaṃbī ca gopabālakasupriyaḥ,वेदान्तवेद्यो ब्रह्मस्थः प्रजापतिरमोघदृक् गोपीकरावलंबी च गोपबालकसुप्रियः
1,82,48,bālānuyīyī balavān śrīdāmapriya ātmavān gopīgṛhāṅgaṇaratirbhadraḥ suślokamaṅgalaḥ,बालानुयीयी बलवान् श्रीदामप्रिय आत्मवान् गोपीगृहाङ्गणरतिर्भद्रः सुश्लोकमङ्गलः
1,82,49,navanītaharo bālo navanītapriyāśanaḥ bālavṛndī markavṛndī cakitākṣaḥ palāyitaḥ,नवनीतहरो बालो नवनीतप्रियाशनः बालवृन्दी मर्कवृन्दी चकिताक्षः पलायितः
1,82,50,yaśodātarjitaḥ kaṃpī māyāruditaśobhanaḥ dāmodaro 'prameyātmā dayālurbhaktavatsalaḥ,यशोदातर्जितः कंपी मायारुदितशोभनः दामोदरो ऽप्रमेयात्मा दयालुर्भक्तवत्सलः
1,82,51,subaddholūkhale namraśirā gopīkadarthitaḥ vṛkṣabhaṅgī śokabhaṅgī dhanadātmajamokṣaṇaḥ,सुबद्धोलूखले नम्रशिरा गोपीकदर्थितः वृक्षभङ्गी शोकभङ्गी धनदात्मजमोक्षणः
1,82,52,devarṣivacanaślāghī bhaktavātsalyasāgaraḥ vrajakolāhalakaro vrajānadavivarddhanaḥ,देवर्षिवचनश्लाघी भक्तवात्सल्यसागरः व्रजकोलाहलकरो व्रजानदविवर्द्धनः
1,82,53,gopātmā prerakaḥ sākṣī vṛndāvananivāsakṛt vatsapālo vatsapatirgopadārakamaṇḍanaḥ,गोपात्मा प्रेरकः साक्षी वृन्दावननिवासकृत् वत्सपालो वत्सपतिर्गोपदारकमण्डनः
1,82,54,bālakrīḍo bālaratirbālakaḥ kanakāṅgadī pītāmbaro hemamālī maṇimuktāvibhūṣaṇaḥ,बालक्रीडो बालरतिर्बालकः कनकाङ्गदी पीताम्बरो हेममाली मणिमुक्ताविभूषणः
1,82,55,kiṅkiṇīkaṭakī sūtrī nūpurī mudri kānvitaḥ vatsāsurapatidhvaṃsī bakāsuravināśanaḥ,किङ्किणीकटकी सूत्री नूपुरी मुद्रि कान्वितः वत्सासुरपतिध्वंसी बकासुरविनाशनः
1,82,56,aghāsuravināśī ca vinidrīkṛtabālakaḥ ādya ātmapradaḥ saṃgī yamunātīrabhojanaḥ,अघासुरविनाशी च विनिद्रीकृतबालकः आद्य आत्मप्रदः संगी यमुनातीरभोजनः
1,82,57,gopālamaṇḍalīmadhyaḥ sarvagopālabhūṣaṇaḥ kṛtahastatalagrāso vyañjanāśritaśākhikaḥ,गोपालमण्डलीमध्यः सर्वगोपालभूषणः कृतहस्ततलग्रासो व्यञ्जनाश्रितशाखिकः
1,82,58,kṛtabāhuśṛṅgayaṣṭiguñjālaṅkṛtakaṇṭhakaḥ mayūrapicchamukuṭo vanamālāvibhūṣitaḥ,कृतबाहुशृङ्गयष्टिगुञ्जालङ्कृतकण्ठकः मयूरपिच्छमुकुटो वनमालाविभूषितः
1,82,59,gairikācitritavapurnavameghavapuḥ smaraḥ koṭikandarpalāvaṇyo lasanmakarakuṇḍalaḥ,गैरिकाचित्रितवपुर्नवमेघवपुः स्मरः कोटिकन्दर्पलावण्यो लसन्मकरकुण्डलः
1,82,60,ājānubāhurbhagavānnidrārahitalocanaḥ koṭisāgaragābhīryaḥ kālakālaḥ sadāśivaḥ,आजानुबाहुर्भगवान्निद्रारहितलोचनः कोटिसागरगाभीर्यः कालकालः सदाशिवः
1,82,61,virañcimohanavapurgopavatsavapurddharaḥ brahmāṇḍakoṭijanako brahmamohavināśakaḥ,विरञ्चिमोहनवपुर्गोपवत्सवपुर्द्धरः ब्रह्माण्डकोटिजनको ब्रह्ममोहविनाशकः
1,82,62,brahmā brahmeḍitaḥ svāmī śakradarpādināśanaḥ giripūjopadeṣṭā ca dhṛtagovarddhanācalaḥ,ब्रह्मा ब्रह्मेडितः स्वामी शक्रदर्पादिनाशनः गिरिपूजोपदेष्टा च धृतगोवर्द्धनाचलः
1,82,63,purandareḍitaḥ pūjyaḥ kāmadhenuprapūjitaḥ sarvatīrthābhiṣiktaśca govindo goparakṣakaḥ,पुरन्दरेडितः पूज्यः कामधेनुप्रपूजितः सर्वतीर्थाभिषिक्तश्च गोविन्दो गोपरक्षकः
1,82,64,kāliyārtikaraḥ krūro nāgapatnīḍito virāṭ dhenukāriḥ pralaṃbārirvṛṣāsuravimardanaḥ,कालियार्तिकरः क्रूरो नागपत्नीडितो विराट् धेनुकारिः प्रलंबारिर्वृषासुरविमर्दनः
1,82,65,māyāsurātmajadhvaṃsī keśikaṇṭhavidārakaḥ gopagoptā dhenugoptā dāvāgnipariśoṣakaḥ,मायासुरात्मजध्वंसी केशिकण्ठविदारकः गोपगोप्ता धेनुगोप्ता दावाग्निपरिशोषकः
1,82,66,gopakanyāvastrahārī gopakanyāvarapradaḥ yajñapatnyannabhojī ca munimānāpahārakaḥ,गोपकन्यावस्त्रहारी गोपकन्यावरप्रदः यज्ञपत्न्यन्नभोजी च मुनिमानापहारकः
1,82,67,jaleśamānamathano nandagopālajīvanaḥ gandharvaśāpamoktā ca śaṅkhacūḍaśiroharaḥ,जलेशमानमथनो नन्दगोपालजीवनः गन्धर्वशापमोक्ता च शङ्खचूडशिरोहरः
1,82,68,vaṃśī vaṭī veṇuvādī gopīcintāpahārakaḥ sarvagoptā samāhvānaḥ sarvagopīmanorathaḥ,वंशी वटी वेणुवादी गोपीचिन्तापहारकः सर्वगोप्ता समाह्वानः सर्वगोपीमनोरथः
1,82,69,vyaṅgadharmapravaktā ca gopīmaṇḍalamohanaḥ rāsakrīḍārasāsvādī rasiko rādhikādhavaḥ,व्यङ्गधर्मप्रवक्ता च गोपीमण्डलमोहनः रासक्रीडारसास्वादी रसिको राधिकाधवः
1,82,70,kiśorīprāṇanāthaśca vṛṣabhānasutāpriyaḥ sarvagopījanānandī gopījanavimohanaḥ,किशोरीप्राणनाथश्च वृषभानसुताप्रियः सर्वगोपीजनानन्दी गोपीजनविमोहनः
1,82,71,gopikāgītacarito gopīnartanalālasaḥ gopīskandhāśritakaro gopikācuṃbanapriyaḥ,गोपिकागीतचरितो गोपीनर्तनलालसः गोपीस्कन्धाश्रितकरो गोपिकाचुंबनप्रियः
1,82,72,gopikāmārjitamukho gopīvyañjanavījitaḥ gopikākeśasaṃskārī gopikāpuṣpasaṃstaraḥ,गोपिकामार्जितमुखो गोपीव्यञ्जनवीजितः गोपिकाकेशसंस्कारी गोपिकापुष्पसंस्तरः
1,82,73,gopikāhṛdayālaṃbī gopīvahanatatparaḥ gopikāmadahārī ca gopikāparamārjitaḥ,गोपिकाहृदयालंबी गोपीवहनतत्परः गोपिकामदहारी च गोपिकापरमार्जितः
1,82,74,gopikākṛtasaṃnīlo gopikāsaṃsmṛtapriyaḥ gopikāvanditapado gopikāvaśavartanaḥ,गोपिकाकृतसंनीलो गोपिकासंस्मृतप्रियः गोपिकावन्दितपदो गोपिकावशवर्तनः
1,82,75,rādhā parājitaḥ śrīmānnikuñjesuvihāravān kuñjapriyaḥ kuñjavāsī vṛndāvanavikāsanaḥ,राधा पराजितः श्रीमान्निकुञ्जेसुविहारवान् कुञ्जप्रियः कुञ्जवासी वृन्दावनविकासनः
1,82,76,yamunājalasiktāṅgo yamunāsaukhyadāyakaḥ śaśisaṃstaṃbhanaḥ śūraḥ kāmī kāmavimohanaḥ,यमुनाजलसिक्ताङ्गो यमुनासौख्यदायकः शशिसंस्तंभनः शूरः कामी कामविमोहनः
1,82,77,kāmādyāḥ kāmanāthaśca kāmamānasabhedanaḥ kāmadaḥ kāmarūpaśca kāminīkāmasaṃcayaḥ,कामाद्याः कामनाथश्च काममानसभेदनः कामदः कामरूपश्च कामिनीकामसंचयः
1,82,78,nityakrīḍo mahālīlaḥ sarvaḥ sarvagatastathā paramātmā parādhīśaḥ sarvakāraṇakāraṇaḥ (m),नित्यक्रीडो महालीलः सर्वः सर्वगतस्तथा परमात्मा पराधीशः सर्वकारणकारणः (म्)
1,82,79,gṛhītanāradavacā hyakrūraparicintitaḥ akrūravanditapado gopikātoṣakārakaḥ,गृहीतनारदवचा ह्यक्रूरपरिचिन्तितः अक्रूरवन्दितपदो गोपिकातोषकारकः
1,82,80,akrūravākyasaṃgrāhī mathurāvāsakāraṇaḥ (m) akrūratāpaśamano rajakāyuḥpraṇāśanaḥ,अक्रूरवाक्यसंग्राही मथुरावासकारणः (म्) अक्रूरतापशमनो रजकायुःप्रणाशनः
1,82,81,mathurānandadāyī ca kaṃsavastraviluṇṭhanaḥ kaṃsavastraparīdhāno gopavastrapradāyakaḥ,मथुरानन्ददायी च कंसवस्त्रविलुण्ठनः कंसवस्त्रपरीधानो गोपवस्त्रप्रदायकः
1,82,82,sudāmagṛhagāmī ca sudāmaparipūjitaḥ tantuvāya kasaṃprītaḥ kubjācandanalepanaḥ,सुदामगृहगामी च सुदामपरिपूजितः तन्तुवाय कसंप्रीतः कुब्जाचन्दनलेपनः
1,82,83,kubjārūpaprado vijño mukundo viṣṭaraśravāḥ sarvajño mathurālokī sarvalokābhinandanaḥ,कुब्जारूपप्रदो विज्ञो मुकुन्दो विष्टरश्रवाः सर्वज्ञो मथुरालोकी सर्वलोकाभिनन्दनः
1,82,84,kṛpākaṭākṣadarśī ca daityārirdevapālakaḥ sarvaduḥkhapraśamano dhanubharṅgī mahotsavaḥ,कृपाकटाक्षदर्शी च दैत्यारिर्देवपालकः सर्वदुःखप्रशमनो धनुभर्ङ्गी महोत्सवः
1,82,85,kuvalayāpīḍahṝntā dantaskandhabalāgraṇīḥ kalparūpadharodhīro divyavastrānulepanaḥ,कुवलयापीडहॄन्ता दन्तस्कन्धबलाग्रणीः कल्परूपधरोधीरो दिव्यवस्त्रानुलेपनः
1,82,86,mallarūpo mahākālaḥ kāmarūpī balānvitaḥ kaṃsatrāsakaro bhīmo muṣṭikāntaśca kaṃsahā,मल्लरूपो महाकालः कामरूपी बलान्वितः कंसत्रासकरो भीमो मुष्टिकान्तश्च कंसहा
1,82,87,cāṇūraghno bhayaharaḥ śalāristośalāntakaḥ vaikuṇṭhavāsī kaṃsāriḥ sarvaduṣṭaniṣūdanaḥ,चाणूरघ्नो भयहरः शलारिस्तोशलान्तकः वैकुण्ठवासी कंसारिः सर्वदुष्टनिषूदनः
1,82,88,devadundubhinirghoṣī pitṛśokanivāraṇaḥ yādavendraḥ satāṃnātho yādavāripramarddanaḥ,देवदुन्दुभिनिर्घोषी पितृशोकनिवारणः यादवेन्द्रः सतांनाथो यादवारिप्रमर्द्दनः
1,82,89,śauriśokavināśī ca devakītāpanāśanaḥ ugrasenaparitrātā ugrasenābhipūjitaḥ,शौरिशोकविनाशी च देवकीतापनाशनः उग्रसेनपरित्राता उग्रसेनाभिपूजितः
1,82,90,ugrasenābhiṣekī ca ugrasenadayā paraḥ sarvasātvatasākṣī ca yadūnāmabhinandanaḥ,उग्रसेनाभिषेकी च उग्रसेनदया परः सर्वसात्वतसाक्षी च यदूनामभिनन्दनः
1,82,91,sarvamāthurasaṃsevyaḥ karuṇo bhaktabāndhavaḥ sarvagopāladhanado gopīgopālalālasaḥ,सर्वमाथुरसंसेव्यः करुणो भक्तबान्धवः सर्वगोपालधनदो गोपीगोपाललालसः
1,82,92,śauridattopavītī ca ugrasenadayākaraḥ gurubhakto brahmacārī nigamādhyayane rataḥ,शौरिदत्तोपवीती च उग्रसेनदयाकरः गुरुभक्तो ब्रह्मचारी निगमाध्ययने रतः
1,82,93,saṃkarṣaṇasahādhyāyī sudāmasuhṛdeva ca vidyānidhiḥ kalākośo mṛtaputradastathā,संकर्षणसहाध्यायी सुदामसुहृदेव च विद्यानिधिः कलाकोशो मृतपुत्रदस्तथा
1,82,94,cakrī pāñcajanī caiva sarvanārakimocanaḥ yamārcitaḥ paro devo nāmoccāravaso (śo)'cyutaḥ,चक्री पाञ्चजनी चैव सर्वनारकिमोचनः यमार्चितः परो देवो नामोच्चारवसो (शो)ऽच्युतः
1,82,95,kubjā vilāsī subhago dīnabandhuranūpamaḥ akrūragṛhagoptā ca pratijñāpālakaḥ śubhaḥ,कुब्जा विलासी सुभगो दीनबन्धुरनूपमः अक्रूरगृहगोप्ता च प्रतिज्ञापालकः शुभः
1,82,96,jarāsaṃdhajayī vidvān yavanānto dvijāśrayaḥ mucukundapriyakarojarāsaṃdhapalāyitaḥ,जरासंधजयी विद्वान् यवनान्तो द्विजाश्रयः मुचुकुन्दप्रियकरोजरासंधपलायितः
1,82,97,dvārakājanako gūḍho brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ līlādharaḥ priyakaro viśvakarmā yaśaḥpradaḥ,द्वारकाजनको गूढो ब्रह्मण्यः सत्यसंगरः लीलाधरः प्रियकरो विश्वकर्मा यशःप्रदः
1,82,98,rukmiṇīpriyasaṃdeśo rukmaśokavivarddhanaḥ caidyaśokālayaḥ śreṣṭho duṣṭarājanyanāśanaḥ,रुक्मिणीप्रियसंदेशो रुक्मशोकविवर्द्धनः चैद्यशोकालयः श्रेष्ठो दुष्टराजन्यनाशनः
1,82,99,rukmivairūpyakaraṇo rukmiṇīvacane rataḥ balabhadravacogrāhī muktarukmī janārdanaḥ,रुक्मिवैरूप्यकरणो रुक्मिणीवचने रतः बलभद्रवचोग्राही मुक्तरुक्मी जनार्दनः
1,82,100,rukmiṇīprāṇanāthaśca satyabhāmāpatiḥ svayam bhaktapakṣī bhaktivaśyo hyakrūramaṇidāyakaḥ,रुक्मिणीप्राणनाथश्च सत्यभामापतिः स्वयम् भक्तपक्षी भक्तिवश्यो ह्यक्रूरमणिदायकः
1,82,101,śatadhanvāprāṇahārī ṛkṣarājasutāpriyaḥ satrājittanayākānto mitravindāpahārakaḥ,शतधन्वाप्राणहारी ऋक्षराजसुताप्रियः सत्राजित्तनयाकान्तो मित्रविन्दापहारकः
1,82,102,satyāpatirlakṣmaṇājitpūjyo bhadrāpriyaṅkaraḥ narakā suraghātīṃ ca līlākanyāharo jayī,सत्यापतिर्लक्ष्मणाजित्पूज्यो भद्राप्रियङ्करः नरका सुरघातीं च लीलाकन्याहरो जयी
1,82,103,murārirmadaneśo 'pi dharitrīduḥkhanāśanaḥ vainateyī svargagāmī aditya kuṇḍalapradaḥ,मुरारिर्मदनेशो ऽपि धरित्रीदुःखनाशनः वैनतेयी स्वर्गगामी अदित्य कुण्डलप्रदः
1,82,104,indrārcito ramākānto vajribhāryāprapūjitaḥ pārijātāpahārī ca śakramānāpahārakaḥ,इन्द्रार्चितो रमाकान्तो वज्रिभार्याप्रपूजितः पारिजातापहारी च शक्रमानापहारकः
1,82,105,pradyumnajanakaḥ sāṃbatāto bahusuto vidhuḥ gargācāryaḥ satyagatirdharmādhāro dhāradharaḥ,प्रद्युम्नजनकः सांबतातो बहुसुतो विधुः गर्गाचार्यः सत्यगतिर्धर्माधारो धारधरः
1,82,106,dvārakāmaṇḍanaḥ ślokyaḥ suśloko nigamālayaḥ paiṇḍrakaprāṇahārī ca kāśīrājaśiroharaḥ,द्वारकामण्डनः श्लोक्यः सुश्लोको निगमालयः पैण्ड्रकप्राणहारी च काशीराजशिरोहरः
1,82,107,avaiṣṇavavipradāhī sudakṣiṇabhayābahaḥ jarāsaṃdhavidārīṃ ca dharmanandanayajñakṛt,अवैष्णवविप्रदाही सुदक्षिणभयाबहः जरासंधविदारीं च धर्मनन्दनयज्ञकृत्
1,82,108,śiśupālaśiraraścedī dantavakravināśanaḥ vidūrathāṃsakaḥ śrīśaḥ śrīdo dvividanāśanaḥ,शिशुपालशिररश्चेदी दन्तवक्रविनाशनः विदूरथांसकः श्रीशः श्रीदो द्विविदनाशनः
1,82,109,rukmiṇīmānahārī ca rukmiṇīmānavarddhanaḥ devarṣiśāpahartā ca draupadīvākyapālakaḥ,रुक्मिणीमानहारी च रुक्मिणीमानवर्द्धनः देवर्षिशापहर्ता च द्रौपदीवाक्यपालकः
1,82,110,durvāso bhayahāti va pāñcālīsmaraṇāgataḥ pārthadūtaḥ pārthamantrī pārthaduḥkhaudhanāśanaḥ,दुर्वासो भयहाति व पाञ्चालीस्मरणागतः पार्थदूतः पार्थमन्त्री पार्थदुःखौधनाशनः
1,82,111,pārthamānāpahārī ca pārthajīvanadāyakaḥ pāñcālī vastradātā ca viśvapālakapālakaḥ,पार्थमानापहारी च पार्थजीवनदायकः पाञ्चाली वस्त्रदाता च विश्वपालकपालकः
1,82,112,śvetāśvasārathiḥ satyaḥ satyasādhyo bhayāpahaḥ satyasaṃdhaḥ satyaratiḥ satyapriya udāradhīḥ,श्वेताश्वसारथिः सत्यः सत्यसाध्यो भयापहः सत्यसंधः सत्यरतिः सत्यप्रिय उदारधीः
1,82,113,mahāsenajayī caiva śivasainyavināśananaḥ bāṇāsurabhujacchettā bāṇabāhuvarapradaḥ,महासेनजयी चैव शिवसैन्यविनाशननः बाणासुरभुजच्छेत्ता बाणबाहुवरप्रदः
1,82,114,tārkṣyamānāpahārī ca tārkṣyatejovivarddhanaḥ rāmasvarūpadhārī ca satyabhāmāmudāvahaḥ,तार्क्ष्यमानापहारी च तार्क्ष्यतेजोविवर्द्धनः रामस्वरूपधारी च सत्यभामामुदावहः
1,82,115,ratnākarajalakrīḍo vrajalīlāpradarśakaḥ svapratijñāparidhvaṃsī bhīṣmājñāparipālakaḥ,रत्नाकरजलक्रीडो व्रजलीलाप्रदर्शकः स्वप्रतिज्ञापरिध्वंसी भीष्माज्ञापरिपालकः
1,82,116,vīrāyudhaharaḥ kālaḥ kālikeśo mahābalaḥ varvarīṣaśirohārī varvarīṣaśiraḥpradaḥ,वीरायुधहरः कालः कालिकेशो महाबलः वर्वरीषशिरोहारी वर्वरीषशिरःप्रदः
1,82,117,dharmaputrajayī śūraduryodhanamadāntakaḥ gopikāprītinirbandhanityakrīḍo vrajeśvaraḥ,धर्मपुत्रजयी शूरदुर्योधनमदान्तकः गोपिकाप्रीतिनिर्बन्धनित्यक्रीडो व्रजेश्वरः
1,82,118,rādhākuṇḍaratirdhanyaḥ sadāndolasamāśritaḥ sadāmadhuvanānandī sadāvṛndāvanapriyaḥ,राधाकुण्डरतिर्धन्यः सदान्दोलसमाश्रितः सदामधुवनानन्दी सदावृन्दावनप्रियः
1,82,119,aśokavanasannaddhaḥ sadātilakasaṃgataḥ sadāgovarddhanaratiḥ sadā gokulavallabhaḥ,अशोकवनसन्नद्धः सदातिलकसंगतः सदागोवर्द्धनरतिः सदा गोकुलवल्लभः
1,82,120,bhāṇḍīravaṭasaṃvāsī nityaṃ vaṃśīvaṭasthitaḥ nandagrāmakṛtāvāso vṛṣabhānugrahapriyaḥ,भाण्डीरवटसंवासी नित्यं वंशीवटस्थितः नन्दग्रामकृतावासो वृषभानुग्रहप्रियः
1,82,121,gṛhītakāminīrūpo nityaṃ rāsivilāsakṛt vallavījanasaṃgoptā vallavījanavallabhaḥ,गृहीतकामिनीरूपो नित्यं रासिविलासकृत् वल्लवीजनसंगोप्ता वल्लवीजनवल्लभः
1,82,122,devaśarmakṛpākartā kalpapādapasaṃsthitaḥ śilānugandhanilayaḥ pādacārī ghanacchaviḥ,देवशर्मकृपाकर्ता कल्पपादपसंस्थितः शिलानुगन्धनिलयः पादचारी घनच्छविः
1,82,123,atasīkusumaprakhyaḥ sadā lakṣmīkṛpākaraḥ tripurāripriyakaro hyugradhanvāparājitaḥ,अतसीकुसुमप्रख्यः सदा लक्ष्मीकृपाकरः त्रिपुरारिप्रियकरो ह्युग्रधन्वापराजितः
1,82,124,ṣaḍdhuradhvaṃsakartā ca nikuṃbhaprāṇahārakaḥ vajranābhapuradhvaṃsī paiṇḍrakaprāṇahārakaḥ,षड्धुरध्वंसकर्ता च निकुंभप्राणहारकः वज्रनाभपुरध्वंसी पैण्ड्रकप्राणहारकः
1,82,125,bahulāśvaprītikartā dvijavaryapriyaṅkaraḥ śivasaṃkaṭahārī ca vṛkāsuravināśanaḥ,बहुलाश्वप्रीतिकर्ता द्विजवर्यप्रियङ्करः शिवसंकटहारी च वृकासुरविनाशनः
1,82,126,bhṛgusatkārakārī ca śivasāttvikatāpradaḥ gokarṇapūjakaḥ sāṃbakuṣṭhavidhvaṃsakāraṇaḥ,भृगुसत्कारकारी च शिवसात्त्विकताप्रदः गोकर्णपूजकः सांबकुष्ठविध्वंसकारणः
1,82,127,vedastuto vedavettā yaduvaṃśavivarddhanaḥ yaduvaṃśavināśī ca uddhavoddhārakārakaḥ,वेदस्तुतो वेदवेत्ता यदुवंशविवर्द्धनः यदुवंशविनाशी च उद्धवोद्धारकारकः
1,82,128,rādhā ca rādhikā caiva ānandā vṛṣabhānujā vṛndāvaneśvarī puṇyā kṛṣṇamānasahāriṇī,राधा च राधिका चैव आनन्दा वृषभानुजा वृन्दावनेश्वरी पुण्या कृष्णमानसहारिणी
1,82,129,pragalbhā caturā kāmā kāminī harimohinī lalitā madhurā mādhvī kiśorī kanakaprabhā,प्रगल्भा चतुरा कामा कामिनी हरिमोहिनी ललिता मधुरा माध्वी किशोरी कनकप्रभा
1,82,130,jitacandrā jitamṛgā jitasiṃhā jitadvipā jitaraṃbhā jitapikā govindahṛdayodbhavā,जितचन्द्रा जितमृगा जितसिंहा जितद्विपा जितरंभा जितपिका गोविन्दहृदयोद्भवा
1,82,131,jitabiṃbā jitaśukā jitapadmā kumārikā śrīkṛṣṇākarṣaṇā devī nityaṃ yugmasvarūpiṇī,जितबिंबा जितशुका जितपद्मा कुमारिका श्रीकृष्णाकर्षणा देवी नित्यं युग्मस्वरूपिणी
1,82,132,nityaṃ vihāriṇī kāntā rasikā kṛṣṇavallabhā āmodinī modavatī nandanandanabhūṣitā,नित्यं विहारिणी कान्ता रसिका कृष्णवल्लभा आमोदिनी मोदवती नन्दनन्दनभूषिता
1,82,133,divyāṃbarā divyahārā muktāmaṇivibhūṣitā kuñjapriyā kuñjavāsā kuñjanāyakanāyikā,दिव्यांबरा दिव्यहारा मुक्तामणिविभूषिता कुञ्जप्रिया कुञ्जवासा कुञ्जनायकनायिका
1,82,134,cārurūpā cāruvaktrā cāruhemāṅgadā śubhā śrīkṛṣṇaveṇusaṃgītā muralīhāriṇī śivā,चारुरूपा चारुवक्त्रा चारुहेमाङ्गदा शुभा श्रीकृष्णवेणुसंगीता मुरलीहारिणी शिवा
1,82,135,bhadrā bhagavatī śāntā kumudā sundarī priyā kṛṣṇaratiḥ śrīkṛṣṇasahacāriṇī,भद्रा भगवती शान्ता कुमुदा सुन्दरी प्रिया कृष्णरतिः श्रीकृष्णसहचारिणी
1,82,136,vaṃśīvaṭapriyasthānā yugmāyugmasvarūpiṇī bhāṇḍīravāsinī śubhrā gopīnāthapriyā sakhī,वंशीवटप्रियस्थाना युग्मायुग्मस्वरूपिणी भाण्डीरवासिनी शुभ्रा गोपीनाथप्रिया सखी
1,82,137,śrutiniḥśvasitā divyā govindarasadāyinī śrīkṛṣṇaprārthanīśānā mahānandapradāyinī,श्रुतिनिःश्वसिता दिव्या गोविन्दरसदायिनी श्रीकृष्णप्रार्थनीशाना महानन्दप्रदायिनी
1,82,138,vaikuṇṭhajanasaṃsevyā koṭilakṣmī sukhāvahā koṭikandarpalāvaṇyā ratikoṭiratipradā,वैकुण्ठजनसंसेव्या कोटिलक्ष्मी सुखावहा कोटिकन्दर्पलावण्या रतिकोटिरतिप्रदा
1,82,139,bhaktigrāhyā bhaktirūpā lāvaṇyasarasī umā brahmarudrādisaṃrādhyā nityaṃ kautūhalānvitā,भक्तिग्राह्या भक्तिरूपा लावण्यसरसी उमा ब्रह्मरुद्रादिसंराध्या नित्यं कौतूहलान्विता
1,82,140,nityalīlā nityakāmā nityaśṛṅgārabhūṣitā nityavṛndāvanarasā nandanandanasaṃyutā,नित्यलीला नित्यकामा नित्यशृङ्गारभूषिता नित्यवृन्दावनरसा नन्दनन्दनसंयुता
1,82,141,gopagikāmaṇḍalīyuktā nityaṃ gopālasaṃgatā gorasakṣepaṇī śūrā sānandānandadāyinī,गोपगिकामण्डलीयुक्ता नित्यं गोपालसंगता गोरसक्षेपणी शूरा सानन्दानन्ददायिनी
1,82,142,mahālīlā prakṛṣṭā ca nāgarī nagacāriṇī nityamāghūrṇitā pūrṇā kastūrītilakānvitā,महालीला प्रकृष्टा च नागरी नगचारिणी नित्यमाघूर्णिता पूर्णा कस्तूरीतिलकान्विता
1,82,143,padmā śyāmā mṛgākṣī ca siddhirūpā rasāvahā koṭicandrānanā gaurī koṭikokilasusvarā,पद्मा श्यामा मृगाक्षी च सिद्धिरूपा रसावहा कोटिचन्द्रानना गौरी कोटिकोकिलसुस्वरा
1,82,144,śīlasaindaryanilayā nandanandanalālitā aśokavanasaṃvāsā bhāṇḍīravanasaṅgatā,शीलसैन्दर्यनिलया नन्दनन्दनलालिता अशोकवनसंवासा भाण्डीरवनसङ्गता
1,82,145,kalpadrumatalāviṣṭā kṛṣṇā viśvā haripriyā ajāgamyā bhavāgamyā govarddhanakṛtālayā,कल्पद्रुमतलाविष्टा कृष्णा विश्वा हरिप्रिया अजागम्या भवागम्या गोवर्द्धनकृतालया
1,82,146,yamunātīranilayā śaśvadgovindajalpinī śaśvanmānavatī snigdhā śrīkṛṣṇaparivanditā,यमुनातीरनिलया शश्वद्गोविन्दजल्पिनी शश्वन्मानवती स्निग्धा श्रीकृष्णपरिवन्दिता
1,82,147,kṛṣṇastutā kṛṣṇavṛtā śrīkṛṣṇahṛdayālayā devadrumaphalā sevyā vṛndāvanarasālayā,कृष्णस्तुता कृष्णवृता श्रीकृष्णहृदयालया देवद्रुमफला सेव्या वृन्दावनरसालया
1,82,148,koṭitīrthamayī satyā koṭitīrthaphalapradā koṭiyogasuduṣprāpyā koṭiyajñadurāśrayā,कोटितीर्थमयी सत्या कोटितीर्थफलप्रदा कोटियोगसुदुष्प्राप्या कोटियज्ञदुराश्रया
1,82,149,manasā śaśilekhā ca śrīkoṭisubhagānaghā koṭimuktasukhā saumyā lakṣmīkoṭivilāsinī,मनसा शशिलेखा च श्रीकोटिसुभगानघा कोटिमुक्तसुखा सौम्या लक्ष्मीकोटिविलासिनी
1,82,150,tilottamā trikālasthā trikālajñāpyadhīśvarī trivedajñā trilokajñā turīyāntanivāsinī,तिलोत्तमा त्रिकालस्था त्रिकालज्ञाप्यधीश्वरी त्रिवेदज्ञा त्रिलोकज्ञा तुरीयान्तनिवासिनी
1,82,151,durgārādhyā ramārādhyā viśvārādhyā cidātmikā devārādhyā parārādhyā brahmārādhyā parātmikā,दुर्गाराध्या रमाराध्या विश्वाराध्या चिदात्मिका देवाराध्या पराराध्या ब्रह्माराध्या परात्मिका
1,82,152,śivārādhyā premasādhyā bhaktārādhyā rasātmikā kṛṣṇaprāṇārpiṇī bhāmā śuddhapremavilāsinī,शिवाराध्या प्रेमसाध्या भक्ताराध्या रसात्मिका कृष्णप्राणार्पिणी भामा शुद्धप्रेमविलासिनी
1,82,153,kṛṣṇārādhyā bhaktisādhyā bhaktavṛndaniṣevitā viśvādhārā kṛpādhārā jīvadhārātināyikā,कृष्णाराध्या भक्तिसाध्या भक्तवृन्दनिषेविता विश्वाधारा कृपाधारा जीवधारातिनायिका
1,82,154,śuddhapremamayī lajjā nityasiddhā śiromaṇiḥ divyarūpā divyabhogā divyaveṣā mudānvitā,शुद्धप्रेममयी लज्जा नित्यसिद्धा शिरोमणिः दिव्यरूपा दिव्यभोगा दिव्यवेषा मुदान्विता
1,82,155,divyāṅganāvṛndasārā nityanūtanayauvanā parabrahmāvṛtā dhyeyā mahārūpā mahojjvalā,दिव्याङ्गनावृन्दसारा नित्यनूतनयौवना परब्रह्मावृता ध्येया महारूपा महोज्ज्वला
1,82,156,koṭisūryaprabhā koṭicandrabiṃbādhikacchaviḥ komalāmṛtavāgādyā vedādyā vedadurlabhā,कोटिसूर्यप्रभा कोटिचन्द्रबिंबाधिकच्छविः कोमलामृतवागाद्या वेदाद्या वेददुर्लभा
1,82,157,kṛṣṇāsaktā kṛṣṇabhaktā candrāvaliniṣevitā kalāṣoḍaśasaṃpūrṇā kṛṣṇadehārddhadhāriṇī,कृष्णासक्ता कृष्णभक्ता चन्द्रावलिनिषेविता कलाषोडशसंपूर्णा कृष्णदेहार्द्धधारिणी
1,82,158,kṛṣṇabuddhiḥ kṛṣṇasārākṛṣṇarūpavihāriṇī kṛṣṇakāntā kṛṣṇadhanā kṛṣṇamohanakāriṇī,कृष्णबुद्धिः कृष्णसाराकृष्णरूपविहारिणी कृष्णकान्ता कृष्णधना कृष्णमोहनकारिणी
1,82,159,kṛṣṇadṛṣṭiḥ kṛṣṇagotrī kṛṣṇadevī kulodvahā sarvabhūtasthitāvātmā sarvalokanamaskṛtā,कृष्णदृष्टिः कृष्णगोत्री कृष्णदेवी कुलोद्वहा सर्वभूतस्थितावात्मा सर्वलोकनमस्कृता
1,82,160,kṛṣṇadātrī premadhātrī svarṇagātrī manoramā nagadhātrī yaśoṭhātrī mahādevī śubhaṅkarī,कृष्णदात्री प्रेमधात्री स्वर्णगात्री मनोरमा नगधात्री यशोठात्री महादेवी शुभङ्करी
1,82,161,śrīśeṣadevajananī avatāragaṇaprasūḥ utpalāṅkāravindāṅkā prasādāṅkā dvitīyakā,श्रीशेषदेवजननी अवतारगणप्रसूः उत्पलाङ्कारविन्दाङ्का प्रसादाङ्का द्वितीयका
1,82,162,rathāṅkā kuñjarāṅkā ca kuṇḍalāṅkapadasthitā chatrāṅkā vidyudaṅkā ca puṣpamālāṅkitāpi ca,रथाङ्का कुञ्जराङ्का च कुण्डलाङ्कपदस्थिता छत्राङ्का विद्युदङ्का च पुष्पमालाङ्कितापि च
1,82,163,daṇḍāṅkā mukuṭāṅkā ca pūrṇacandrā śukāṅkitā kṛṣṇātrahārapākā ca vṛndākuñjavihāriṇī,दण्डाङ्का मुकुटाङ्का च पूर्णचन्द्रा शुकाङ्किता कृष्णात्रहारपाका च वृन्दाकुञ्जविहारिणी
1,82,164,kṛṣṇaprabodhanakarī kṛṣṇaśeṣānnabhojinī padmakesaramadhyasthā saṃgītāgamavedinī,कृष्णप्रबोधनकरी कृष्णशेषान्नभोजिनी पद्मकेसरमध्यस्था संगीतागमवेदिनी
1,82,165,koṭikalpāntabhrūbhaṅgā aprāptapralayācyutā sarvasattvanidhiḥ padmaśaṅkhādinidhisevitā,कोटिकल्पान्तभ्रूभङ्गा अप्राप्तप्रलयाच्युता सर्वसत्त्वनिधिः पद्मशङ्खादिनिधिसेविता
1,82,166,aṇimādiguṇaiśvaryā devavṛndavimohinī sasvānandapradā sarvā suvarṇalatikākṛtiḥ,अणिमादिगुणैश्वर्या देववृन्दविमोहिनी सस्वानन्दप्रदा सर्वा सुवर्णलतिकाकृतिः
1,82,167,kṛṣṇābhisārasaṃketā mālinī nṛtyapaṇḍitā gopīsiṃdhusakāśāhvāṃ gopamaṇḍapaśobhinī,कृष्णाभिसारसंकेता मालिनी नृत्यपण्डिता गोपीसिंधुसकाशाह्वां गोपमण्डपशोभिनी
1,82,168,śrīkṛṣṇaprītidā bhītā pratyaṅgapulakāñcitā śrīkṛṣṇāliṅganaratā govindavirahākṣamā,श्रीकृष्णप्रीतिदा भीता प्रत्यङ्गपुलकाञ्चिता श्रीकृष्णालिङ्गनरता गोविन्दविरहाक्षमा
1,82,169,anantaguṇasaṃpannā kṛṣṇakīrtanalālasā bījatrayamayī mūrtiḥ kṛṣṇānugrahavāñchitā,अनन्तगुणसंपन्ना कृष्णकीर्तनलालसा बीजत्रयमयी मूर्तिः कृष्णानुग्रहवाञ्छिता
1,82,170,vimalādiniṣevyā ca lalitādyārcitā satī padmavṛndasthitā hṛṣṭā tripurāparisevitā,विमलादिनिषेव्या च ललिताद्यार्चिता सती पद्मवृन्दस्थिता हृष्टा त्रिपुरापरिसेविता
1,82,171,vṛntāvatyarcitā śraddhā durjñeyā bhaktavallabhā durlabhā sāṃdrasaukhyātmā śreyohetuḥ subhogadā,वृन्तावत्यर्चिता श्रद्धा दुर्ज्ञेया भक्तवल्लभा दुर्लभा सांद्रसौख्यात्मा श्रेयोहेतुः सुभोगदा
1,82,172,sāraṅgā śāradā bodhā sadvṛndāvanacāriṇī brahmānandā cidānandā dhyānāndārddhamātrikā,सारङ्गा शारदा बोधा सद्वृन्दावनचारिणी ब्रह्मानन्दा चिदानन्दा ध्यानान्दार्द्धमात्रिका
1,82,173,gandharvā suratajñā ca govindaprāṇasaṃgamā kṛṣṇāṅgabhūṣaṇā ratnabhūṣaṇā svarṇabhūṣitā,गन्धर्वा सुरतज्ञा च गोविन्दप्राणसंगमा कृष्णाङ्गभूषणा रत्नभूषणा स्वर्णभूषिता
1,82,174,śrīkṛṣṇahṛdayāvāsamuktākanakanāli (si) kā sadratnakaṅkaṇayutā śrīmannīlagiristhitā,श्रीकृष्णहृदयावासमुक्ताकनकनालि (सि) का सद्रत्नकङ्कणयुता श्रीमन्नीलगिरिस्थिता
1,82,175,svarṇanūpurasaṃpannā svarṇakiṅkiṇimaṇḍitā aśeṣarāsakutukā raṃbhorūstanumadhyamā,स्वर्णनूपुरसंपन्ना स्वर्णकिङ्किणिमण्डिता अशेषरासकुतुका रंभोरूस्तनुमध्यमा
1,82,176,parākṛtiḥ pararānandā parasvargavihāriṇī prasūnakabarī citrā mahāsiṃdūrasundarī,पराकृतिः पररानन्दा परस्वर्गविहारिणी प्रसूनकबरी चित्रा महासिंदूरसुन्दरी
1,82,177,kaiśoravayasā bālā pramadākulaśekharā kṛṣṇādharasudhā svādā śyāmapremavinodinī,कैशोरवयसा बाला प्रमदाकुलशेखरा कृष्णाधरसुधा स्वादा श्यामप्रेमविनोदिनी
1,82,178,śikhipicchalasaccūḍā svarṇacaṃpakabhūṣitā kuṅkumālaktakastūrīmaṇḍitā cāparājitā,शिखिपिच्छलसच्चूडा स्वर्णचंपकभूषिता कुङ्कुमालक्तकस्तूरीमण्डिता चापराजिता
1,82,179,hemaharānvitāpuṣpā hārāḍhyā rasavatyapi mādhuryyamadhurā padmā padmahastā suviśrutā,हेमहरान्वितापुष्पा हाराढ्या रसवत्यपि माधुर्य्यमधुरा पद्मा पद्महस्ता सुविश्रुता
1,82,180,bhrūbhaṅgābhaṅgakodaṇḍakaṭākṣaśarasaṃdhinī śeṣadevāśirasthā ca nityasthalavihāriṇī,भ्रूभङ्गाभङ्गकोदण्डकटाक्षशरसंधिनी शेषदेवाशिरस्था च नित्यस्थलविहारिणी
1,82,181,kāruṇyajalamadhyasthā nityamattādhirohiṇī aṣṭabhāṣavatī cāṣṭanāyikā lakṣaṇānvitā,कारुण्यजलमध्यस्था नित्यमत्ताधिरोहिणी अष्टभाषवती चाष्टनायिका लक्षणान्विता
1,82,182,sunūtijñā śrutijñā ca sarvajñā duḥkhahāriṇī rajoguṇeśvarī caiva jaraccandranibhānanā,सुनूतिज्ञा श्रुतिज्ञा च सर्वज्ञा दुःखहारिणी रजोगुणेश्वरी चैव जरच्चन्द्रनिभानना
1,82,183,ketakīkusumābhāsā sadā siṃdhuvanasthitā hemapuṣpādhikakarā pañcaśaktimayī hitā,केतकीकुसुमाभासा सदा सिंधुवनस्थिता हेमपुष्पाधिककरा पञ्चशक्तिमयी हिता
1,82,184,stanakubhī narāḍhyā ca kṣīṇāpuṇyā yaśasvanī vairājasūyajananī śrīśā bhuvanamohinī,स्तनकुभी नराढ्या च क्षीणापुण्या यशस्वनी वैराजसूयजननी श्रीशा भुवनमोहिनी
1,82,185,mahāśobhā mahāmāyā mahākāntirmahāsmṛtiḥ mahāmohā mahāvidyā mahākīrrtiṃmahāratiḥ,महाशोभा महामाया महाकान्तिर्महास्मृतिः महामोहा महाविद्या महाकीर्र्तिंमहारतिः
1,82,186,mahādhairyā mahāvīryā mahāśaktirmahādyutiḥ mahāgaurī mahāsaṃpanmahābhogavilāsinī,महाधैर्या महावीर्या महाशक्तिर्महाद्युतिः महागौरी महासंपन्महाभोगविलासिनी
1,82,187,samayā bhaktidāśokā vātsalyarasadāyinī suhṛdbhaktipradā svacchā mādhuryarasavarṣiṇī,समया भक्तिदाशोका वात्सल्यरसदायिनी सुहृद्भक्तिप्रदा स्वच्छा माधुर्यरसवर्षिणी
1,82,188,bhāvabhaktipradā śuddhapremabhaktividhāyinī goparāmābhaghirāmā ca krīḍārāmā pareśvarī,भावभक्तिप्रदा शुद्धप्रेमभक्तिविधायिनी गोपरामाभघिरामा च क्रीडारामा परेश्वरी
1,82,189,nityarāmā cātmarāmā kṛṣṇarāmā rameśvarī ekānaikajagadvyāptā viśvalīlāprakāśinī,नित्यरामा चात्मरामा कृष्णरामा रमेश्वरी एकानैकजगद्व्याप्ता विश्वलीलाप्रकाशिनी
1,82,190,sarasvakatī śā durgeśā jagadīśā jagadvidhiḥ viṣṇuvaṃśanivāsā ca viṣṇuvaṃśasamudbhavā,सरस्वकती शा दुर्गेशा जगदीशा जगद्विधिः विष्णुवंशनिवासा च विष्णुवंशसमुद्भवा
1,82,191,viṣṇuvaṃśastutā kartrī viṣṇuvaṃśāvanī sadā ārāmasthā vanasthā ca sūryyaputryavagāhinī,विष्णुवंशस्तुता कर्त्री विष्णुवंशावनी सदा आरामस्था वनस्था च सूर्य्यपुत्र्यवगाहिनी
1,82,192,prītisthā nityayantrasthā golokasthā vibhūtidā svānubhūtisthitā vyaktā sarvalokanivāsinī,प्रीतिस्था नित्ययन्त्रस्था गोलोकस्था विभूतिदा स्वानुभूतिस्थिता व्यक्ता सर्वलोकनिवासिनी
1,82,193,amṛtā hyadbhutā śrīmannārāyaṇasamīḍitā akṣarāpi ca kūṭasthā mahāpuruṣasaṃbhavā,अमृता ह्यद्भुता श्रीमन्नारायणसमीडिता अक्षरापि च कूटस्था महापुरुषसंभवा
1,82,194,audāryabhāvasādhyā ca sthūlasūkṣmātirūpiṇī śirīṣapuṣpamṛdulā gāṅgeyamukuraprabhā,औदार्यभावसाध्या च स्थूलसूक्ष्मातिरूपिणी शिरीषपुष्पमृदुला गाङ्गेयमुकुरप्रभा
1,82,195,nīlotpalajitākṣī ca sadratnakavarānvitā premaparyakanilayā tejomaṇḍalamadhyagā,नीलोत्पलजिताक्षी च सद्रत्नकवरान्विता प्रेमपर्यकनिलया तेजोमण्डलमध्यगा
1,82,196,kṛṣṇāṅgagopanābhedā līlāvaraṇanāyikā sudhāsiṃdhusamullāsāmṛtāsyandavidhāyinī,कृष्णाङ्गगोपनाभेदा लीलावरणनायिका सुधासिंधुसमुल्लासामृतास्यन्दविधायिनी
1,82,197,kṛṣṇacittā rāsacittā premacittā haripriyā acintanaguṇagrāmā kṛṣṇalīlā malāpahā,कृष्णचित्ता रासचित्ता प्रेमचित्ता हरिप्रिया अचिन्तनगुणग्रामा कृष्णलीला मलापहा
1,82,198,rāsasiṃdhuśaśāṅkā ca rāsamaṇḍalamaṇḍīnī natavratā siṃharīcchā sumīrtiḥ sukhanditā,राससिंधुशशाङ्का च रासमण्डलमण्डीनी नतव्रता सिंहरीच्छा सुमीर्तिः सुखन्दिता
1,82,199,gopīcūḍāmaṇirgopīgaṇeḍyā virajādhikā gopapreṣṭhā gopakanyā gopanārī sugopikā,गोपीचूडामणिर्गोपीगणेड्या विरजाधिका गोपप्रेष्ठा गोपकन्या गोपनारी सुगोपिका
1,82,200,gopadhāmā sudāmāṃbā gopālī gopamohinī gopabhūṣā kṛṣṇabhūṣā śrīvṛndāvanacandrikā,गोपधामा सुदामांबा गोपाली गोपमोहिनी गोपभूषा कृष्णभूषा श्रीवृन्दावनचन्द्रिका
1,82,201,vīṇādighoṣaniratā rāsotsavavikāsinī kṛṣṇaceṣṭā parijñātā koṭikandarpamohinī,वीणादिघोषनिरता रासोत्सवविकासिनी कृष्णचेष्टा परिज्ञाता कोटिकन्दर्पमोहिनी
1,82,202,śrīkṛṣṇa guṇanāgāḍhyā devasuṃdarimohinī kṛṣṇacandramanojñā ca kṛṣṇadevasahodarī,श्रीकृष्ण गुणनागाढ्या देवसुंदरिमोहिनी कृष्णचन्द्रमनोज्ञा च कृष्णदेवसहोदरी
1,82,203,kṛṣṇābhilāṣiṇī kṛṣṇapremānugrahavāñchitā kṣemā ca madhurālāpā bhruvomāyā subhadrikā,कृष्णाभिलाषिणी कृष्णप्रेमानुग्रहवाञ्छिता क्षेमा च मधुरालापा भ्रुवोमाया सुभद्रिका
1,82,204,prakṛtiḥ paramānandā nīpadrumatalasthitā kṛpākaṭākṣā biṃboṣṭī raṃbhā cārunitaṃbinī,प्रकृतिः परमानन्दा नीपद्रुमतलस्थिता कृपाकटाक्षा बिंबोष्टी रंभा चारुनितंबिनी
1,82,205,smarakelinidhānā ca gaṇḍatāṭaṅkamaṇḍitā hemādrikāntirucirā premādyā madamantharā,स्मरकेलिनिधाना च गण्डताटङ्कमण्डिता हेमाद्रिकान्तिरुचिरा प्रेमाद्या मदमन्थरा
1,82,206,kṛṣṇacintā premacintā raticintā ca kṛṣṇadā rāsacintā bhāvacintā śuddhacantā mahārasā,कृष्णचिन्ता प्रेमचिन्ता रतिचिन्ता च कृष्णदा रासचिन्ता भावचिन्ता शुद्धचन्ता महारसा
1,82,207,kṛṣṇādṛṣṭitruṭiyugā dṛṣṭipakṣmivinindinī kandarpajananī mukhyā vaikuṇṭhagatidāyinī,कृष्णादृष्टित्रुटियुगा दृष्टिपक्ष्मिविनिन्दिनी कन्दर्पजननी मुख्या वैकुण्ठगतिदायिनी
1,82,208,rāsabhāvā priyāśliṣṭā preṣṭhā prathamanāyikā śuddhādehinī ca śrīrāmā rasamañjarī,रासभावा प्रियाश्लिष्टा प्रेष्ठा प्रथमनायिका शुद्धादेहिनी च श्रीरामा रसमञ्जरी
1,82,209,suprabhāvā śubhācārā svarṇadī narmadāṃbikā gomatī candrabhāgeḍyā sarayūstāmraparṇisūḥ,सुप्रभावा शुभाचारा स्वर्णदी नर्मदांबिका गोमती चन्द्रभागेड्या सरयूस्ताम्रपर्णिसूः
1,82,210,niṣkalaṅkacaritrā ca nirguṇā ca nirañjanā etannāmasahasraṃ tu yugmarūpasya nārada,निष्कलङ्कचरित्रा च निर्गुणा च निरञ्जना एतन्नामसहस्रं तु युग्मरूपस्य नारद
1,82,211,paṭhanīyaṃ prayatnena vṛndāvanarasāvahe mahāpāpapraśamanaṃ vandhyātvavinivartakam,पठनीयं प्रयत्नेन वृन्दावनरसावहे महापापप्रशमनं वन्ध्यात्वविनिवर्तकम्
1,82,212,dāridraya śamanaṃ roganāśanaṃ kāmadaṃ mahat pāpāpahaṃ vairiharaṃ rādhāmādhavabhaktidam,दारिद्रय शमनं रोगनाशनं कामदं महत् पापापहं वैरिहरं राधामाधवभक्तिदम्
1,82,213,namastasmai bhagavate kṛṣṇāyākuṇṭhamedhase rādhāsaṃgasudhāsiṃdhau namo nityavihāriṇe,नमस्तस्मै भगवते कृष्णायाकुण्ठमेधसे राधासंगसुधासिंधौ नमो नित्यविहारिणे
1,82,214,rādhādevī jagatkartrī jagatpālanatagatparā jagallayavidhātrī ca sarveśī sarvasūtikā,राधादेवी जगत्कर्त्री जगत्पालनतगत्परा जगल्लयविधात्री च सर्वेशी सर्वसूतिका
1,82,215,tasyā nāmasahasraṃ vai mayā proktaṃ munīśvara bhuktimuktipradaṃ divyaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi,तस्या नामसहस्रं वै मया प्रोक्तं मुनीश्वर भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
1,83,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde rādhākṛṣṇa sahasranāmakathanaṃ nāma vdyaśītitamo 'dhyāyaḥ śrīśaunaka uvāca sādhu sūta mahābhāgaḥ jagaduddhārakārakam mahātantravidhānaṃ naḥ kumāroktaṃ tvayoditam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे राधाकृष्ण सहस्रनामकथनं नाम व्द्यशीतितमो ऽध्यायः श्रीशौनक उवाच साधु सूत महाभागः जगदुद्धारकारकम् महातन्त्रविधानं नः कुमारोक्तं त्वयोदितम्
1,83,2,alabhyametattantreṣu purāṇeṣvapi mānada yadihoditamasmabhyaṃ tvayātikaruṇātmanā,अलभ्यमेतत्तन्त्रेषु पुराणेष्वपि मानद यदिहोदितमस्मभ्यं त्वयातिकरुणात्मना
1,83,3,nārado bhagavānsūta lokoddharaṇatatparaḥ bhūyaḥ papraccha kiṃ sādho kumāraṃ viduṣāṃ varam,नारदो भगवान्सूत लोकोद्धरणतत्परः भूयः पप्रच्छ किं साधो कुमारं विदुषां वरम्
1,83,4,sūta uvāca śrutvā sa nārado viprāḥ yugmanāmasahasrakam sanatkumāramapyāha praṇamya jñānināṃ varam,सूत उवाच श्रुत्वा स नारदो विप्राः युग्मनामसहस्रकम् सनत्कुमारमप्याह प्रणम्य ज्ञानिनां वरम्
1,83,5,nārada uvāca brahmaṃstvayā samākhyātā vidhayastantracoditāḥ tatrāpi kṛṣṇamantrāṇāṃ vaibhavaṃ hyuditaṃ mahat,नारद उवाच ब्रह्मंस्त्वया समाख्याता विधयस्तन्त्रचोदिताः तत्रापि कृष्णमन्त्राणां वैभवं ह्युदितं महत्
1,83,6,yā tatra rādhikādevī sarvādyā samudāhṛtā tasyā aṃśāvatārāṇāṃ caritaṃ mantrapūrvakam,या तत्र राधिकादेवी सर्वाद्या समुदाहृता तस्या अंशावताराणां चरितं मन्त्रपूर्वकम्
1,83,7,tantroktaṃ vada sarvajña tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ śaktestantrāṇyanekāni śivoktāni munīśvara,तन्त्रोक्तं वद सर्वज्ञ त्वामहं शरणं गतः शक्तेस्तन्त्राण्यनेकानि शिवोक्तानि मुनीश्वर
1,83,8,yāni tatsāramuddhṛtya sākalyenābhidhehi naḥ tacchrutvā vacanaṃ tasya nāradasya mahātmanaḥ,यानि तत्सारमुद्धृत्य साकल्येनाभिधेहि नः तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः
1,83,9,sanatkumāraḥ provāca smṛtvā rādhāpadāṃbujam sanatkumāra uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi rādhāṃśānāṃ samudbhavam,सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा राधापदांबुजम् सनत्कुमार उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि राधांशानां समुद्भवम्
1,83,10,śaktīnāṃ paramāścaryaṃ mantrasādhanapūrvakam yā tu rādhā mayā proktā kṛṣṇārddhāṅgasamudbhavā,शक्तीनां परमाश्चर्यं मन्त्रसाधनपूर्वकम् या तु राधा मया प्रोक्ता कृष्णार्द्धाङ्गसमुद्भवा
1,83,11,golokavāsinī sā tu nityā kṛṣṇasahāyinī tejomaṇḍalamadhyasthā dṛśyadṛśyasvarūpiṇī,गोलोकवासिनी सा तु नित्या कृष्णसहायिनी तेजोमण्डलमध्यस्था दृश्यदृश्यस्वरूपिणी
1,83,12,kadācittu tayā sārddhaṃ sthitasya munisattama kṛṣṇasya vāmabhāgāttu jāto nārāyaṇaḥ svayam,कदाचित्तु तया सार्द्धं स्थितस्य मुनिसत्तम कृष्णस्य वामभागात्तु जातो नारायणः स्वयम्
1,83,13,rādhikāyāśca vāmāṅgānmahālakṣmīrbabhūva ha tataḥ kṛṣṇo mahālakṣmīṃ dattvā nārāyaṇāya ca,राधिकायाश्च वामाङ्गान्महालक्ष्मीर्बभूव ह ततः कृष्णो महालक्ष्मीं दत्त्वा नारायणाय च
1,83,14,vaikuṇṭhe sthāpayāmāsa śaśvatpālanakarmaṇi atha golokanāthasya gomnāṃ vivarato mune,वैकुण्ठे स्थापयामास शश्वत्पालनकर्मणि अथ गोलोकनाथस्य गोम्नां विवरतो मुने
1,83,15,jātuścāsaṃkhyagopālāstejasā vayasā samāḥ prāṇatulyapriyāḥ sarve babhūvuḥ pārṣadā vibhoḥ,जातुश्चासंख्यगोपालास्तेजसा वयसा समाः प्राणतुल्यप्रियाः सर्वे बभूवुः पार्षदा विभोः
1,83,16,rādhāṅgalomakūpebhye babhūvurgopakanyakāḥ rādhātulyāḥ sarvataśca rādhādāsyaḥ priyaṃvadāḥ,राधाङ्गलोमकूपेभ्ये बभूवुर्गोपकन्यकाः राधातुल्याः सर्वतश्च राधादास्यः प्रियंवदाः
1,83,17,etasminnantare vipra sahasā kṛṣṇadehataḥ āvirbabhūva sā durgā viṣṇumāyā sanātanī,एतस्मिन्नन्तरे विप्र सहसा कृष्णदेहतः आविर्बभूव सा दुर्गा विष्णुमाया सनातनी
1,83,18,devīnāṃ bījarūpāṃ ca mūlaprakṛtirīśvarī paripūrṇatamā tejaḥ svarūpā triguṇātmikā,देवीनां बीजरूपां च मूलप्रकृतिरीश्वरी परिपूर्णतमा तेजः स्वरूपा त्रिगुणात्मिका
1,83,19,sahasrabhujasaṃyuktā nānāśastrā trilocanā yā tu saṃsāravṛkṣasya bījarūpā sanātanī,सहस्रभुजसंयुक्ता नानाशस्त्रा त्रिलोचना या तु संसारवृक्षस्य बीजरूपा सनातनी
1,83,20,ratnasiṃhāsanaṃ tasyai pradadau rādhikeśvaraḥ etasminnantare tatra sastrīkastu caturmukhaḥ,रत्नसिंहासनं तस्यै प्रददौ राधिकेश्वरः एतस्मिन्नन्तरे तत्र सस्त्रीकस्तु चतुर्मुखः
1,83,21,jñānināṃ pravaraḥ śrīmān pumānoṅkāramuccaran kamaṇḍaludharo jātastapasvī nābhito hareḥ,ज्ञानिनां प्रवरः श्रीमान् पुमानोङ्कारमुच्चरन् कमण्डलुधरो जातस्तपस्वी नाभितो हरेः
1,83,22,sa tu saṃstūya sarveśaṃ sāvitryā bhāryayā saha niṣasādāsane ramye vibhostasyājñayā mune,स तु संस्तूय सर्वेशं सावित्र्या भार्यया सह निषसादासने रम्ये विभोस्तस्याज्ञया मुने
1,83,23,atha kṛṣṇo mahābhāga dvidhārūpo babhūva ha vāmārddhāṅgo mahādevo dakṣārddho gopikāpatiḥ,अथ कृष्णो महाभाग द्विधारूपो बभूव ह वामार्द्धाङ्गो महादेवो दक्षार्द्धो गोपिकापतिः
1,83,24,pañcavaktrastrinetro 'sau vāmārddhāgo munīśvaḥ stutvā kṛṣṇaṃ samājñapto niṣasāda hareḥ puraḥ,पञ्चवक्त्रस्त्रिनेत्रो ऽसौ वामार्द्धागो मुनीश्वः स्तुत्वा कृष्णं समाज्ञप्तो निषसाद हरेः पुरः
1,83,25,atha kṛṣṇaścaturvaktraṃ prāha sṛṣṭiṃ kuru prabho satyaloke sthito nityaṅgaccha māṃsmara sarvadā,अथ कृष्णश्चतुर्वक्त्रं प्राह सृष्टिं कुरु प्रभो सत्यलोके स्थितो नित्यङ्गच्छ मांस्मर सर्वदा
1,83,26,evamuktastu hariṇā praṇamya jagadīśvaram jagāma bhāryayā sākaṃ sa tu sṛṣṭiṃ karoti vai,एवमुक्तस्तु हरिणा प्रणम्य जगदीश्वरम् जगाम भार्यया साकं स तु सृष्टिं करोति वै
1,83,27,pitāsmākaṃ muniśreṣṭha mānasīṃ kalpadaihikīm tataḥ paścātpañcavaktraṃ kṛṣṇaṃ prāha mahāmate,पितास्माकं मुनिश्रेष्ठ मानसीं कल्पदैहिकीम् ततः पश्चात्पञ्चवक्त्रं कृष्णं प्राह महामते
1,83,28,durgāṃ gṛhāṇa viśveśa śivaloke tapaśvara yāvatsṛṣṭistadante tu lokānsaṃhara sarvataḥ,दुर्गां गृहाण विश्वेश शिवलोके तपश्वर यावत्सृष्टिस्तदन्ते तु लोकान्संहर सर्वतः
1,83,29,so 'pi kṛṣṇaṃ namastṛtya śivalokaṃ jagāma ha tataḥ kālāntare brahmankṛṣṇasya paramātmanaḥ,सो ऽपि कृष्णं नमस्तृत्य शिवलोकं जगाम ह ततः कालान्तरे ब्रह्मन्कृष्णस्य परमात्मनः
1,83,30,vaktrātsarasvatī jātā bīṇāpustakadhāriṇī tāmādideśa bhaghagavān vaikuṇṭhaṃ gaccha mānade,वक्त्रात्सरस्वती जाता बीणापुस्तकधारिणी तामादिदेश भघगवान् वैकुण्ठं गच्छ मानदे
1,83,31,lakṣmīsamīpe tiṣṭha tvaṃ caturbhujasamāśrayā sāpi kṛṣṇaṃ namaskṛtya gatā nārāyaṇāntikam,लक्ष्मीसमीपे तिष्ठ त्वं चतुर्भुजसमाश्रया सापि कृष्णं नमस्कृत्य गता नारायणान्तिकम्
1,83,32,evaṃ pañcavidhā jātā sā rādhā sṛṣṭikāraṇam āsāṃ pūrṇasvarūpāṇāṃ mantradhyānārcanādikam,एवं पञ्चविधा जाता सा राधा सृष्टिकारणम् आसां पूर्णस्वरूपाणां मन्त्रध्यानार्चनादिकम्
1,83,33,vadāmi śṛṇu vipredraṃ lokānāṃ siddhidāyakam tāraḥ kriyāyuk pratiśṭhā prītyāḍhyā ca tataḥ param,वदामि शृणु विप्रेद्रं लोकानां सिद्धिदायकम् तारः क्रियायुक् प्रतिश्ठा प्रीत्याढ्या च ततः परम्
1,83,34,jñānāmṛtā kṣudhāyuktā vahnijāyāntakato manuḥ sutapāstu ṛṣiśchando gāyatrī devatā manoḥ,ज्ञानामृता क्षुधायुक्ता वह्निजायान्तकतो मनुः सुतपास्तु ऋषिश्छन्दो गायत्री देवता मनोः
1,83,35,rādhikā praṇavo bījaṃ svāhā śaktirudāhṛtā ṣaḍakṣaraiḥ ṣaḍaṅgāni kuryādvinduvibhūṣitaiḥ,राधिका प्रणवो बीजं स्वाहा शक्तिरुदाहृता षडक्षरैः षडङ्गानि कुर्याद्विन्दुविभूषितैः
1,83,36,tato dhyāyansvahṛdaye rādhikāṃ kṛṣṇabhāminīm śvetacaṃpakavarṇābhāṃ koṭicandrasamaprabhām,ततो ध्यायन्स्वहृदये राधिकां कृष्णभामिनीम् श्वेतचंपकवर्णाभां कोटिचन्द्रसमप्रभाम्
1,83,37,śaratpārvaṇacandrāsyāṃ nīlendīvaralocanām suśroṇīṃ sunitaṃbāṃ ca pakvabiṃbādharāṃbarām,शरत्पार्वणचन्द्रास्यां नीलेन्दीवरलोचनाम् सुश्रोणीं सुनितंबां च पक्वबिंबाधरांबराम्
1,83,38,muktākundābhadaśanāṃ vahniśuddhāṃśukānvitām ratnakeyūravalayahārakuṇḍalaśobhitām,मुक्ताकुन्दाभदशनां वह्निशुद्धांशुकान्विताम् रत्नकेयूरवलयहारकुण्डलशोभिताम्
1,83,39,gopībhiḥ supriyābhiśca sevitāṃ śvetacāmaraiḥ rāsamaṇḍalamadhyasthāṃ ratnasiṃhāsanasthitām,गोपीभिः सुप्रियाभिश्च सेवितां श्वेतचामरैः रासमण्डलमध्यस्थां रत्नसिंहासनस्थिताम्
1,83,40,dhyātvā puṣpāñjaliṃ kṣiptvā pūjayedupacārakaiḥ lakṣaṣaṭkaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ hunettilaiḥ,ध्यात्वा पुष्पाञ्जलिं क्षिप्त्वा पूजयेदुपचारकैः लक्षषट्कं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं हुनेत्तिलैः
1,83,41,ājyāktairmātṛkāpīṭhe pūjā cāvaraṇaiḥ saha ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgāni tadbāhye 'ṣṭadale yajet,आज्याक्तैर्मातृकापीठे पूजा चावरणैः सह षट्कोणेषु षडङ्गानि तद्बाह्ये ऽष्टदले यजेत्
1,83,42,mālāvatīṃ mādhavīṃ ca ratnamālāṃ suśīlikām tataḥ śaśikalāṃ pārijātāṃ padmāvatīṃ tathā,मालावतीं माधवीं च रत्नमालां सुशीलिकाम् ततः शशिकलां पारिजातां पद्मावतीं तथा
1,83,43,suṃdarīṃ ca kramātprācyāṃ digvidikṣu tato bahiḥ indrādyānsāyudhāniṣṭvā viniyogāṃstu sādhayet,सुंदरीं च क्रमात्प्राच्यां दिग्विदिक्षु ततो बहिः इन्द्राद्यान्सायुधानिष्ट्वा विनियोगांस्तु साधयेत्
1,83,44,rādhā kṛṣṇapriyā rāseśvarī gopīgaṇādhipā nirguṇā kṛṣṇapūjyā ca mūlaprakṛtirīśvarī,राधा कृष्णप्रिया रासेश्वरी गोपीगणाधिपा निर्गुणा कृष्णपूज्या च मूलप्रकृतिरीश्वरी
1,83,45,sarveśvarī sarvapūjyā vairājajananī tathā pūrvādyāśāsu rakṣantu pāntu māṃ sarvataḥ sadā,सर्वेश्वरी सर्वपूज्या वैराजजननी तथा पूर्वाद्याशासु रक्षन्तु पान्तु मां सर्वतः सदा
1,83,46,tvaṃ devi jagatāṃ mātā viṣṇumāyā sanātanī kṛṣṇamāyādidevī ca kṛṣṇaprāṇādhike śubhe,त्वं देवि जगतां माता विष्णुमाया सनातनी कृष्णमायादिदेवी च कृष्णप्राणाधिके शुभे
1,83,47,kaṣṇabhaktiprade rādhe namaste maṅgalaprade iti samprārthya sarveśīṃ stutvā hṛdi visarjayet,कष्णभक्तिप्रदे राधे नमस्ते मङ्गलप्रदे इति सम्प्रार्थ्य सर्वेशीं स्तुत्वा हृदि विसर्जयेत्
1,83,48,evaṃ yo bhajate rādhāṃ sarvādyāṃ sarvamaṅgalām bhuktveha bhogānakhilānso 'nte golokamāpnuyāt,एवं यो भजते राधां सर्वाद्यां सर्वमङ्गलाम् भुक्त्वेह भोगानखिलान्सो ऽन्ते गोलोकमाप्नुयात्
1,83,49,atha tubhyaṃ mahālakṣmyā vidhānaṃ vacmi nārada yadārādhanato bhūyātsādhako bhuktimuktimān,अथ तुभ्यं महालक्ष्म्या विधानं वच्मि नारद यदाराधनतो भूयात्साधको भुक्तिमुक्तिमान्
1,83,50,lakṣmīmāyākāmavāṇīpūrvā kamalavāsinī ṅeṃtā vahnipriyānto 'yaṃ mantrakalpadrumaḥ paraḥ,लक्ष्मीमायाकामवाणीपूर्वा कमलवासिनी ङेंता वह्निप्रियान्तो ऽयं मन्त्रकल्पद्रुमः परः
1,83,51,ṛṣirnārāyaṇaścāsya chando hi jagatī tathā devatā tu mahālakṣmīrdvidvivarṇaiḥ ṣaḍaṅgakam,ऋषिर्नारायणश्चास्य छन्दो हि जगती तथा देवता तु महालक्ष्मीर्द्विद्विवर्णैः षडङ्गकम्
1,83,52,śvetacaṃpakavarṇābhāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ bhaktānugrahakātarām,श्वेतचंपकवर्णाभां रत्नभूषणभूषिताम् ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां भक्तानुग्रहकातराम्
1,83,53,bibhratīṃ ratnamālāṃ ca koṭicandrasamaprabhām dhyātvā japedarkalakṣaṃ pāyasena daśāṃśataḥ,बिभ्रतीं रत्नमालां च कोटिचन्द्रसमप्रभाम् ध्यात्वा जपेदर्कलक्षं पायसेन दशांशतः
1,83,54,juhuyādedhite vahnau śrīdṛkāṣṭaiḥ samarcayet navaśaktiyute pīṭhe hyaṅgai rāvaraṇaiḥ saha,जुहुयादेधिते वह्नौ श्रीदृकाष्टैः समर्चयेत् नवशक्तियुते पीठे ह्यङ्गै रावरणैः सह
1,83,55,vibhūtirunnatiḥ kāntiḥ sṛṣṭiḥ kīrtiśca sannatiḥ vyāṣṭirutkṛṣṭirṛddhiśca saṃproktā nava śaktayaḥ,विभूतिरुन्नतिः कान्तिः सृष्टिः कीर्तिश्च सन्नतिः व्याष्टिरुत्कृष्टिरृद्धिश्च संप्रोक्ता नव शक्तयः
1,83,56,atrāvāhya ca mūlena mūrtiṃ saṃkalpya sādhakaḥ ṣaṭ koṇeṣu ṣaḍaṅgāni dakṣiṇe tu gajānanam,अत्रावाह्य च मूलेन मूर्तिं संकल्प्य साधकः षट् कोणेषु षडङ्गानि दक्षिणे तु गजाननम्
1,83,57,vāme kusumadhanvānaṃ vasupatre tato yajet umāṃ śrīṃ bhāratīṃ durgāṃ dharaṇīṃ vedamātaram,वामे कुसुमधन्वानं वसुपत्रे ततो यजेत् उमां श्रीं भारतीं दुर्गां धरणीं वेदमातरम्
1,83,58,devīmuṣāṃ ca pūrvādau digvidikṣu krameṇa hi jahnusūryasute pūjye pādaprakṣālanodyate,देवीमुषां च पूर्वादौ दिग्विदिक्षु क्रमेण हि जह्नुसूर्यसुते पूज्ये पादप्रक्षालनोद्यते
1,83,59,śaṅkhapadmanidhī pūjyau pārśvayorghṛtacāmarau dhṛtātapatraṃ varuṇaṃ pūjayetpaścime tataḥ,शङ्खपद्मनिधी पूज्यौ पार्श्वयोर्घृतचामरौ धृतातपत्रं वरुणं पूजयेत्पश्चिमे ततः
1,83,60,saṃpūjya rāśīnparito yathāsthānaṃ navagrahān caturdantairāvatādīn digvidikṣu tator'cayet,संपूज्य राशीन्परितो यथास्थानं नवग्रहान् चतुर्दन्तैरावतादीन् दिग्विदिक्षु ततोर्ऽचयेत्
1,83,61,tadbahirlokapālāṃśca tadastrāṇi ca tadbahiḥ dūrvābhirājyasiktābhirjuhuyādāyuṣe naraḥ,तद्बहिर्लोकपालांश्च तदस्त्राणि च तद्बहिः दूर्वाभिराज्यसिक्ताभिर्जुहुयादायुषे नरः
1,83,62,guḍūcīmājyasaṃsiktāṃ juhuyātsaptavāsaram aṣaaṭottarasahasraṃ yaḥ sa jīveccharadāṃ śatam,गुडूचीमाज्यसंसिक्तां जुहुयात्सप्तवासरम् अषअटोत्तरसहस्रं यः स जीवेच्छरदां शतम्
1,83,63,hutvā tilānghṛtābhyaktāndīrghamāyuṣyamāpnuyāt ārabhyārkadinaṃ mantrī daśāhaṃ ghṛtasaṃplutaḥ,हुत्वा तिलान्घृताभ्यक्तान्दीर्घमायुष्यमाप्नुयात् आरभ्यार्कदिनं मन्त्री दशाहं घृतसंप्लुतः
1,83,64,juhuyādarkasamidhaḥ śarīrārogyasiddhaye śālibhirjuhvato nityamaṣṭottarasahasrakam,जुहुयादर्कसमिधः शरीरारोग्यसिद्धये शालिभिर्जुह्वतो नित्यमष्टोत्तरसहस्रकम्
1,83,65,acirādeva mahatī lakṣmī saṃjāyate dhruvam uṣājā jīnālikerarajobhirgṛtamiśritaiḥ,अचिरादेव महती लक्ष्मी संजायते ध्रुवम् उषाजा जीनालिकेररजोभिर्गृतमिश्रितैः
1,83,66,hunedaṣṭottaraśataṃ pāyasāśī tu nityaśaḥ maṇḍalājjāyate so 'pi kubera iva mānavaḥ,हुनेदष्टोत्तरशतं पायसाशी तु नित्यशः मण्डलाज्जायते सो ऽपि कुबेर इव मानवः
1,83,67,haviṣā guḍamiśreṇa homato hyannavānbhavet japāpuṣpāṇi juhuyādaṣṭottarasahasrakam,हविषा गुडमिश्रेण होमतो ह्यन्नवान्भवेत् जपापुष्पाणि जुहुयादष्टोत्तरसहस्रकम्
1,83,68,tāṃbūlarasasaṃmiśraṃ tadbhasmatilakaṃ caret caturṇāmapi varṇānāṃ mohanāya dvijottamaḥ,तांबूलरससंमिश्रं तद्भस्मतिलकं चरेत् चतुर्णामपि वर्णानां मोहनाय द्विजोत्तमः
1,83,69,evaṃ yo bhajate lakṣmīṃ sādhakendro munīśvara sampadastasya jāyante mahālakṣmīḥ prasīdati,एवं यो भजते लक्ष्मीं साधकेन्द्रो मुनीश्वर सम्पदस्तस्य जायन्ते महालक्ष्मीः प्रसीदति
1,83,70,dehānte vaiṣṇavaṃ dhāma labhate nātra saṃśayaḥ yā tu durgā dvijaśreṣṭha śivalokaṃ gatā satī,देहान्ते वैष्णवं धाम लभते नात्र संशयः या तु दुर्गा द्विजश्रेष्ठ शिवलोकं गता सती
1,83,71,sā śivājñāmanuprāpya divyalokaṃ vinirmame devīloketi vikhyātaṃ sarvalokavilakṣaṇam,सा शिवाज्ञामनुप्राप्य दिव्यलोकं विनिर्ममे देवीलोकेति विख्यातं सर्वलोकविलक्षणम्
1,83,72,tatra sthitā jaganmātā taponiyamamāsthitā vividhān svāvatārānhi trikāle kurute 'niśam,तत्र स्थिता जगन्माता तपोनियममास्थिता विविधान् स्वावतारान्हि त्रिकाले कुरुते ऽनिशम्
1,83,73,māyādhikā hlādinīyuk candrāḍhyā sargiṇī punaḥ pratiṣṭhā smṛtisaṃyuktā kṣudhayā sahitā punaḥ,मायाधिका ह्लादिनीयुक् चन्द्राढ्या सर्गिणी पुनः प्रतिष्ठा स्मृतिसंयुक्ता क्षुधया सहिता पुनः
1,83,74,jñānāmṛtā vahnijāyāntastārādyo manurmataḥ ṛṣiḥ syādvāmadevo 'sya chando gāyatramīritam,ज्ञानामृता वह्निजायान्तस्ताराद्यो मनुर्मतः ऋषिः स्याद्वामदेवो ऽस्य छन्दो गायत्रमीरितम्
1,83,75,devatā jagatāmādirdurgā durgatināśinī tārādyekaikavarṇena hṛdayāditrayaṃ matam,देवता जगतामादिर्दुर्गा दुर्गतिनाशिनी ताराद्येकैकवर्णेन हृदयादित्रयं मतम्
1,83,76,tribhirvarmekṣaṇa dvābhyāṃ sarvairastramudīritam mahāmarakataprakhyāṃ sahasrabhujamaṇḍitām,त्रिभिर्वर्मेक्षण द्वाभ्यां सर्वैरस्त्रमुदीरितम् महामरकतप्रख्यां सहस्रभुजमण्डिताम्
1,83,77,nānāśastrāṇi dadhatīṃ trinetrāṃ śaśiśekharām kaṅkaṇāṅgadahārāḍhyāṃ kvaṇannūpurakānvitām,नानाशस्त्राणि दधतीं त्रिनेत्रां शशिशेखराम् कङ्कणाङ्गदहाराढ्यां क्वणन्नूपुरकान्विताम्
1,83,78,kirīṭakuṇḍaladharāṃ durgāṃ devīṃ vicintayet,किरीटकुण्डलधरां दुर्गां देवीं विचिन्तयेत्
1,83,79,vasulakṣaṃ japenmantraṃ tilaiḥ samadhurairhuneta payoṃ'dhasā vā sahasraṃ navapadmātmake yajet,वसुलक्षं जपेन्मन्त्रं तिलैः समधुरैर्हुनेत पयोंऽधसा वा सहस्रं नवपद्मात्मके यजेत्
1,83,80,prabhā māyā jayā sūkṣmā viśuddhānaṃ dinī punaḥ suprabhā vijayā sarvasiddhidā pīṭhaśaktayaḥ,प्रभा माया जया सूक्ष्मा विशुद्धानं दिनी पुनः सुप्रभा विजया सर्वसिद्धिदा पीठशक्तयः
1,83,81,adbhirhrasvatrayaklībarahitaiḥ pūjaye dimāḥ praṇavo vajranakhadaṃṣṭrāyudhāya mahāpadāt,अद्भिर्ह्रस्वत्रयक्लीबरहितैः पूजये दिमाः प्रणवो वज्रनखदंष्ट्रायुधाय महापदात्
1,83,82,siṃhāya varmāstraṃ hṛñca proktaḥ siṃhamanurmune dadyādāsanametena mūrtiṃ mūlena kalpayet,सिंहाय वर्मास्त्रं हृञ्च प्रोक्तः सिंहमनुर्मुने दद्यादासनमेतेन मूर्तिं मूलेन कल्पयेत्
1,83,83,aṅgāvṛrttiṃ purābhyārcya śaktīḥ patreṣu pūjayet jayā ca vijayā kīrtiḥ prītiḥ paścātprabhā punaḥ,अङ्गावृर्त्तिं पुराभ्यार्च्य शक्तीः पत्रेषु पूजयेत् जया च विजया कीर्तिः प्रीतिः पश्चात्प्रभा पुनः
1,83,84,śraddhā medhā śrutiścaivasvanāmādyakṣarādikāḥ patrāgreṣvarcayedaṣṭāvāyudhāni yathākramāt,श्रद्धा मेधा श्रुतिश्चैवस्वनामाद्यक्षरादिकाः पत्राग्रेष्वर्चयेदष्टावायुधानि यथाक्रमात्
1,83,85,śaṅkhacakragadākhaḍgapāśāṅkuśaśarāndhanuḥ lokeśvarāṃstato bāhye teṣāmastrāṇyanantaram,शङ्खचक्रगदाखड्गपाशाङ्कुशशरान्धनुः लोकेश्वरांस्ततो बाह्ये तेषामस्त्राण्यनन्तरम्
1,83,86,itthaṃ japādibhirmantrī mantre siddhe vidhānavit kuryātprayogānamunā yathā svasvamanīṣitān,इत्थं जपादिभिर्मन्त्री मन्त्रे सिद्धे विधानवित् कुर्यात्प्रयोगानमुना यथा स्वस्वमनीषितान्
1,83,87,pratiṣṭhāpya vidhānena kalaśānnavaśobhanān ratnahemādisaṃyuktānghaṭeṣu navasu sthitān,प्रतिष्ठाप्य विधानेन कलशान्नवशोभनान् रत्नहेमादिसंयुक्तान्घटेषु नवसु स्थितान्
1,83,88,madhyasthe pūjayeddevīmitareṣu jayādikāḥ saṃpūjya gandhapuṣpādyairabhiṣiñcennarādhipam,मध्यस्थे पूजयेद्देवीमितरेषु जयादिकाः संपूज्य गन्धपुष्पाद्यैरभिषिञ्चेन्नराधिपम्
1,83,89,rājā vijayate śatrūnyo 'dhiko vijayaśriyam prāpnotrogo dīrghāyuḥ sarvavyādhivivarjitaḥ,राजा विजयते शत्रून्यो ऽधिको विजयश्रियम् प्राप्नोत्रोगो दीर्घायुः सर्वव्याधिविवर्जितः
1,83,90,vandhyābhiṣiktā vidhinālabhate tanayaṃ varam mantreṇānena saṃjaptamājyaṃ kṣudragrahāpaham,वन्ध्याभिषिक्ता विधिनालभते तनयं वरम् मन्त्रेणानेन संजप्तमाज्यं क्षुद्रग्रहापहम्
1,83,91,garbhiṇīnāṃ viśeṣeṇa japtaṃ bhasmādikaṃ tathā jṛṃbhaśvāse tu kṛṣṇasya praviṣṭerādhikāmukham,गर्भिणीनां विशेषेण जप्तं भस्मादिकं तथा जृंभश्वासे तु कृष्णस्य प्रविष्टेराधिकामुखम्
1,83,92,yā tu devī samudbhūtā vīṇāpustakadhāriṇī tasyā vidhānaṃ viprendra śṛṇu lokopakārakam,या तु देवी समुद्भूता वीणापुस्तकधारिणी तस्या विधानं विप्रेन्द्र शृणु लोकोपकारकम्
1,83,93,praṇavo vāgbhavaṃ māyā śrīḥ kāmaḥ śaktirīritā sarasvatī caturthyantā svāhānto dvādaśākṣaraḥ,प्रणवो वाग्भवं माया श्रीः कामः शक्तिरीरिता सरस्वती चतुर्थ्यन्ता स्वाहान्तो द्वादशाक्षरः
1,83,94,manurnārāyaṇa ṛṣirvirāṭ chandaḥ samīritam mahāsarasvatī cāsya devatā parikīrtitā,मनुर्नारायण ऋषिर्विराट् छन्दः समीरितम् महासरस्वती चास्य देवता परिकीर्तिता
1,83,95,vāgbhavena ṣaḍaṅgāni kṛtvā varṇānnyased budhaḥ brahmarandhre nyasettāraṃ lajjāṃ bhrūmadhyagāṃ nyaset,वाग्भवेन षडङ्गानि कृत्वा वर्णान्न्यसेद् बुधः ब्रह्मरन्ध्रे न्यसेत्तारं लज्जां भ्रूमध्यगां न्यसेत्
1,83,96,mukhanāsādikarṇeṣu gudeṣu śrīmukhārṇakān tato vāgdevatāṃ dhyāyedvīṇāpustakadhāriṇīm,मुखनासादिकर्णेषु गुदेषु श्रीमुखार्णकान् ततो वाग्देवतां ध्यायेद्वीणापुस्तकधारिणीम्
1,83,97,karpūrakundadhavalāṃ pūrṇacandrojjvalānanām haṃsādhirūḍhāṃ bhālendudivyālaṅkāraśobhitām,कर्पूरकुन्दधवलां पूर्णचन्द्रोज्ज्वलाननाम् हंसाधिरूढां भालेन्दुदिव्यालङ्कारशोभिताम्
1,83,98,japeddvādaśalakṣāṇi tatsahasraṃ sitāṃbujaiḥ nāgacaṃpakapuṣpairvā juhuyātsādhakottamaḥ,जपेद्द्वादशलक्षाणि तत्सहस्रं सितांबुजैः नागचंपकपुष्पैर्वा जुहुयात्साधकोत्तमः
1,83,99,mātṛkokte yajetpīṭhe vakṣyamāṇakrameṇa tām varṇābjenāsanaṃ dadyānmūrtiṃ mūlena kalpayet,मातृकोक्ते यजेत्पीठे वक्ष्यमाणक्रमेण ताम् वर्णाब्जेनासनं दद्यान्मूर्तिं मूलेन कल्पयेत्
1,83,100,devyā dakṣiṇataḥ pūjyā saṃskṛtā vāṅmayī śubhā prākṛtā vāmataḥ pūjyā vāṅmayīsarvasiddhidā,देव्या दक्षिणतः पूज्या संस्कृता वाङ्मयी शुभा प्राकृता वामतः पूज्या वाङ्मयीसर्वसिद्धिदा
1,83,101,pūrvamaṅgāni ṣaṭkoṇe prajñādyāḥ prayajedbahiḥ prajñā medhā śrutiḥ śaktiḥ smṛtirvāgīśvarī matiḥ,पूर्वमङ्गानि षट्कोणे प्रज्ञाद्याः प्रयजेद्बहिः प्रज्ञा मेधा श्रुतिः शक्तिः स्मृतिर्वागीश्वरी मतिः
1,83,102,svastiśceti samākhyātā brahmādyāstadanantaram lokeśānarcayedbhūyastadastrāṇi ca tadbahiḥ,स्वस्तिश्चेति समाख्याता ब्रह्माद्यास्तदनन्तरम् लोकेशानर्चयेद्भूयस्तदस्त्राणि च तद्बहिः
1,83,103,evaṃ saṃpūjya vāgdevīṃ sākṣādvāgvallabho bhavet brahmacaryarataḥ śuddhaḥ śuddhadantanakhā dikaḥ,एवं संपूज्य वाग्देवीं साक्षाद्वाग्वल्लभो भवेत् ब्रह्मचर्यरतः शुद्धः शुद्धदन्तनखा दिकः
1,83,104,saṃsmaran sarvavanitāḥ satataṃ devatādhiyā kavitvaṃ labhate dhīmān māsairdvādaśabhirdhruvam,संस्मरन् सर्ववनिताः सततं देवताधिया कवित्वं लभते धीमान् मासैर्द्वादशभिर्ध्रुवम्
1,83,105,pītvā tanmantritaṃ toyaṃ sahasraṃ pratyahaṃ mune mahākavirbhavenmantrī vatsareṇa na saṃśayaḥ,पीत्वा तन्मन्त्रितं तोयं सहस्रं प्रत्यहं मुने महाकविर्भवेन्मन्त्री वत्सरेण न संशयः
1,83,106,uromātrodake sthitvā dhyāyanmārtaṇḍamaṇḍale sthitāṃ devīṃ pratidinaṃ trisahasraṃ japenmanum,उरोमात्रोदके स्थित्वा ध्यायन्मार्तण्डमण्डले स्थितां देवीं प्रतिदिनं त्रिसहस्रं जपेन्मनुम्
1,83,107,labhate maṇḍalātsiddhiṃ vācāmapratimāṃ bhuvi pālāśabilvakusumairjuhuyānmadhurokṣitaiḥ,लभते मण्डलात्सिद्धिं वाचामप्रतिमां भुवि पालाशबिल्वकुसुमैर्जुहुयान्मधुरोक्षितैः
1,83,108,samidbhirvā tadutthābhiryaśaḥ prāpnoti vākpateḥ rājavṛkṣasamudbhūtaiḥ prasūnairmadhurāplutaiḥ,समिद्भिर्वा तदुत्थाभिर्यशः प्राप्नोति वाक्पतेः राजवृक्षसमुद्भूतैः प्रसूनैर्मधुराप्लुतैः
1,83,109,satsamidbhiśca juhuyātkavitvamatulaṃ labhet atha pravakṣye viprendra sāvitrīṃ brahmaṇaḥ priyām,सत्समिद्भिश्च जुहुयात्कवित्वमतुलं लभेत् अथ प्रवक्ष्ये विप्रेन्द्र सावित्रीं ब्रह्मणः प्रियाम्
1,83,110,yāṃ samārādhya sasṛje brahmā lokāṃścarācarān lakṣmī māyā kāmapūrvā sāvitrī ṅesamanvitā,यां समाराध्य ससृजे ब्रह्मा लोकांश्चराचरान् लक्ष्मी माया कामपूर्वा सावित्री ङेसमन्विता
1,83,111,svāhānto manurākhyātaḥ sāvitryā vasuvarṇavān ṛṣirbrahmāsya gāyatrī chandaḥ proktaṃ ca devatā,स्वाहान्तो मनुराख्यातः सावित्र्या वसुवर्णवान् ऋषिर्ब्रह्मास्य गायत्री छन्दः प्रोक्तं च देवता
1,83,112,sāvitrī sarvadevānāṃ sāvitrī parikīrtitā hṛdantikairbrahma viṣṇurudreśvarasadāśivaiḥ,सावित्री सर्वदेवानां सावित्री परिकीर्तिता हृदन्तिकैर्ब्रह्म विष्णुरुद्रेश्वरसदाशिवैः
1,83,113,sarvātmanā ca ṅeyuktairaṅgānāṃ kalpanaṃ matam taptakāñcanavarṇābhāṃ jvalantīṃ brahmatejasā,सर्वात्मना च ङेयुक्तैरङ्गानां कल्पनं मतम् तप्तकाञ्चनवर्णाभां ज्वलन्तीं ब्रह्मतेजसा
1,83,114,grīṣmamadhyāhnamārtaṇḍasahasrasamavigrahām īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām,ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डसहस्रसमविग्रहाम् ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभूषणभूषिताम्
1,83,115,bahniśuddhāṃśukādhānāṃ bhaktānugrahakātarām sukhadāṃ muktidāṃ caiva sarvasaṃpatpradāṃ śivām,बह्निशुद्धांशुकाधानां भक्तानुग्रहकातराम् सुखदां मुक्तिदां चैव सर्वसंपत्प्रदां शिवाम्
1,83,116,vedabījasvarūpāṃ ca dhyāyedvedaprasūṃ satīm dhyātvaivaṃ maṇḍale vidvān trikoṇojjvalakarṇike,वेदबीजस्वरूपां च ध्यायेद्वेदप्रसूं सतीम् ध्यात्वैवं मण्डले विद्वान् त्रिकोणोज्ज्वलकर्णिके
1,83,117,saure pīṭhe yajeddevīṃ dīptādinavaśaktibhiḥ mūlamantreṇa kḷptāyāṃ mūrtauṃ devīṃ prapūjayet,सौरे पीठे यजेद्देवीं दीप्तादिनवशक्तिभिः मूलमन्त्रेण कॢप्तायां मूर्तौं देवीं प्रपूजयेत्
1,83,118,koṇeṣu triṣu saṃpūjyā brāhṛyādyāḥ śaktayo bahiḥ ādityādyāstataḥ pūjyā uṣādisahitāḥ kramāt,कोणेषु त्रिषु संपूज्या ब्राहृयाद्याः शक्तयो बहिः आदित्याद्यास्ततः पूज्या उषादिसहिताः क्रमात्
1,83,119,tatataḥ ṣaḍaṅgānyabhyarcya kesareṣu yathāvidhi prahlādinīṃ prabhāṃ paścānnityāṃ viśvaṃbharāṃ punaḥ,तततः षडङ्गान्यभ्यर्च्य केसरेषु यथाविधि प्रह्लादिनीं प्रभां पश्चान्नित्यां विश्वंभरां पुनः
1,83,120,vilāsinīprabhāvatyau jayāṃ śāntāṃ yajetpunaḥ kāntiṃ durgāsarasvatyau vidyārūpāṃ tataḥ param,विलासिनीप्रभावत्यौ जयां शान्तां यजेत्पुनः कान्तिं दुर्गासरस्वत्यौ विद्यारूपां ततः परम्
1,83,121,viśālasaṃjñitāmīśāṃ vyāpinīṃ vimalāṃ yajet tamopahāriṇīṃ sūkṣmāṃ viśvayoniṃ jayāvahām,विशालसंज्ञितामीशां व्यापिनीं विमलां यजेत् तमोपहारिणीं सूक्ष्मां विश्वयोनिं जयावहाम्
1,83,122,padnālayāṃ parāṃ śobhāṃ brahmarūpāṃ tator'cayet brāhmyādyāḥ śāraṇā bāhye pūjayetproktalakṣaṇāḥ,पद्नालयां परां शोभां ब्रह्मरूपां ततोर्ऽचयेत् ब्राह्म्याद्याः शारणा बाह्ये पूजयेत्प्रोक्तलक्षणाः
1,83,123,tato 'bhyarcyed grahānbāhye śakrādyānayudhaiḥ saha itthamāvaraṇairdevīḥ daśabhiḥ paripūjayet,ततो ऽभ्यर्च्येद् ग्रहान्बाह्ये शक्राद्यानयुधैः सह इत्थमावरणैर्देवीः दशभिः परिपूजयेत्
1,83,124,aṣṭalakṣaṃ japenmantraṃ tatsahasraṃ hunettilaiḥ sarvapāpuvinirmukto dīrghamāyuḥ sa vindati,अष्टलक्षं जपेन्मन्त्रं तत्सहस्रं हुनेत्तिलैः सर्वपापुविनिर्मुक्तो दीर्घमायुः स विन्दति
1,83,125,aruṇābjaistrimadhvaktairjuhuyādayutaṃ tataḥ mahālakṣmīrbhavettasya ṣaṇmāsānnātra saṃśayaḥ,अरुणाब्जैस्त्रिमध्वक्तैर्जुहुयादयुतं ततः महालक्ष्मीर्भवेत्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः
1,83,126,brahmavṛkṣaprasūnaistu juhuyādbāhyatejase bahunā kimihoktena yathāvatsādhitā satī,ब्रह्मवृक्षप्रसूनैस्तु जुहुयाद्बाह्यतेजसे बहुना किमिहोक्तेन यथावत्साधिता सती
1,83,127,sādhakānāmiyaṃ vidyā bhavetkāmadudhā mune atha te saṃpravakṣyāmi rahasyaṃ paramādbhutam,साधकानामियं विद्या भवेत्कामदुधा मुने अथ ते संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम्
1,83,128,sāvitrīpañjaraṃ nāma sarvarakṣākaraṃ nṛṇām vyomakeśārlakāsaktāṃ sukirīṭavirājitām,सावित्रीपञ्जरं नाम सर्वरक्षाकरं नृणाम् व्योमकेशार्लकासक्तां सुकिरीटविराजिताम्
1,83,129,meghabhrukuṭilākrāntāṃ vidhiviṣṇuśivānanām gurubhārgavakarṇāntāṃ somasūryāgnilocanām,मेघभ्रुकुटिलाक्रान्तां विधिविष्णुशिवाननाम् गुरुभार्गवकर्णान्तां सोमसूर्याग्निलोचनाम्
1,83,130,iḍāpiṅgalikāsūkṣmāvāyunāsāpuṭānvitām saṃdhyādvijoṣṭhapuṭitāṃ lasadvāgupajihvikām,इडापिङ्गलिकासूक्ष्मावायुनासापुटान्विताम् संध्याद्विजोष्ठपुटितां लसद्वागुपजिह्विकाम्
1,83,131,saṃdhyāsūryamaṇigrīvāṃ marudbāhusamanvitān parjanyadṛdayāsaktāṃ vasvākhyapratimaṇḍalām,संध्यासूर्यमणिग्रीवां मरुद्बाहुसमन्वितान् पर्जन्यदृदयासक्तां वस्वाख्यप्रतिमण्डलाम्
1,83,132,ākāśodaravibhrāntāṃ nābhyavāntaravīthikām prajāpatyākhyajaghanāṃ kaṭīndrāṇīsamāśritām,आकाशोदरविभ्रान्तां नाभ्यवान्तरवीथिकाम् प्रजापत्याख्यजघनां कटीन्द्राणीसमाश्रिताम्
1,83,133,ūrvormalayamerubhyāṃ śobhamānāṃ saridvarām sujānujahukuśikāṃ vaiśvadevākhyasaṃjñikām,ऊर्वोर्मलयमेरुभ्यां शोभमानां सरिद्वराम् सुजानुजहुकुशिकां वैश्वदेवाख्यसंज्ञिकाम्
1,83,134,pādāṅghrinakhalomākhyabhūnāgadrumalakṣitām graharāśyarkṣayogādimūrtāvayavasaṃjñikām,पादाङ्घ्रिनखलोमाख्यभूनागद्रुमलक्षिताम् ग्रहराश्यर्क्षयोगादिमूर्तावयवसंज्ञिकाम्
1,83,135,tithimāsartupakṣākhyaiḥ saṃketanimiṣātmikām māyākalpitavaicitryasaṃdhyākhyacchadanāvṛtām,तिथिमासर्तुपक्षाख्यैः संकेतनिमिषात्मिकाम् मायाकल्पितवैचित्र्यसंध्याख्यच्छदनावृताम्
1,83,136,jvalatkālānalaprakhyoṃ taḍitkīṭisamaprabhām koṭisūryapratīkāśāṃ śaśikoṭisuśītalām,ज्वलत्कालानलप्रख्यों तडित्कीटिसमप्रभाम् कोटिसूर्यप्रतीकाशां शशिकोटिसुशीतलाम्
1,83,137,sudhāmaṇḍalamadhyasthāṃ sāṃdrānandāmṛtātmikām vāgatītāṃ mano 'garmyā varadāṃ vedamātaram,सुधामण्डलमध्यस्थां सांद्रानन्दामृतात्मिकाम् वागतीतां मनो ऽगर्म्या वरदां वेदमातरम्
1,83,138,carācaramayīṃ nityāṃ brahmākṣarasamanvitām dhyātvā svātmāvibhedena sāvitrīpañjaraṃ nyaset,चराचरमयीं नित्यां ब्रह्माक्षरसमन्विताम् ध्यात्वा स्वात्माविभेदेन सावित्रीपञ्जरं न्यसेत्
1,83,139,pañcarasya ṛṣiḥ so 'haṃ chaṃndo vikṛtirucyate devatā ca paro haṃsaḥ parabrahmādidevatā,पञ्चरस्य ऋषिः सो ऽहं छंन्दो विकृतिरुच्यते देवता च परो हंसः परब्रह्मादिदेवता
1,83,140,dharmārthakāmamokṣāptyai viniyoga udāhṛtaḥ ṣaḍaṅgadevatāmantrairaṅganyāsaṃ samācaret,धर्मार्थकाममोक्षाप्त्यै विनियोग उदाहृतः षडङ्गदेवतामन्त्रैरङ्गन्यासं समाचरेत्
1,83,141,tridhāmūlena medhāvī vyāpakaṃ hi samācaret pūrvoktāṃ devātāṃ dhyāyetsākārāṃ guṇasaṃyutām,त्रिधामूलेन मेधावी व्यापकं हि समाचरेत् पूर्वोक्तां देवातां ध्यायेत्साकारां गुणसंयुताम्
1,83,142,tripadā harijā pūrvamukhī brahmāstrasaṃjñikā caturviśatitattvāḍhyā pātu prācīṃ diśaṃ mama,त्रिपदा हरिजा पूर्वमुखी ब्रह्मास्त्रसंज्ञिका चतुर्विशतितत्त्वाढ्या पातु प्राचीं दिशं मम
1,83,143,catuṣpadā brahmadaṇḍā brahmāṇī dakṣiṇānanā ṣaḍviṃśatattvasaṃyuktā pātu me dakṣiṇāṃ diśam,चतुष्पदा ब्रह्मदण्डा ब्रह्माणी दक्षिणानना षड्विंशतत्त्वसंयुक्ता पातु मे दक्षिणां दिशम्
1,83,144,pratyaṅmukhī pañcapadī pañcāśattattvarūpiṇī pātu pratīcīmaniśaṃ mama brahmaśirāeṅkitā,प्रत्यङ्मुखी पञ्चपदी पञ्चाशत्तत्त्वरूपिणी पातु प्रतीचीमनिशं मम ब्रह्मशिराएङ्किता
1,83,145,saumyāsyā brahmaturyāḍhyā sātharvāṅgirasātmikā udīcīṃ ṣaṭpadā pātu ṣaṣṭitattvakalātmikā,सौम्यास्या ब्रह्मतुर्याढ्या साथर्वाङ्गिरसात्मिका उदीचीं षट्पदा पातु षष्टितत्त्वकलात्मिका
1,83,146,pañcāśadvarṇaracitā navapādā śatākṣarī vyomā saṃpātu me vorddhvaśiro vedāntasaṃsthitā,पञ्चाशद्वर्णरचिता नवपादा शताक्षरी व्योमा संपातु मे वोर्द्ध्वशिरो वेदान्तसंस्थिता
1,83,147,vidyunnibhā brahmasandhyā mṛgārūḍhā caturbhujā cāpeṣucarmāsidharā pātu me pāvakīṃ diśam,विद्युन्निभा ब्रह्मसन्ध्या मृगारूढा चतुर्भुजा चापेषुचर्मासिधरा पातु मे पावकीं दिशम्
1,83,148,brahmī kumārī gāyatrī raktāṅgī haṃsavāhinī bibhratkamaṇḍaluṃ cākṣaṃ sruvasruvau pātu nairṛtim,ब्रह्मी कुमारी गायत्री रक्ताङ्गी हंसवाहिनी बिभ्रत्कमण्डलुं चाक्षं स्रुवस्रुवौ पातु नैरृतिम्
1,83,149,śuklavarṇā ca sāvitrī yuvatī vṛṣavāhanā kapālaśūlakākṣasragdhāriṇī pātu vāyavīm,शुक्लवर्णा च सावित्री युवती वृषवाहना कपालशूलकाक्षस्रग्धारिणी पातु वायवीम्
1,83,150,śyāmā sarasvatī vṛddhā vaiṣṇavī garuḍāsanā śaṅkhacakrābhayakarā pātu śaivīṃ diśaṃ mama,श्यामा सरस्वती वृद्धा वैष्णवी गरुडासना शङ्खचक्राभयकरा पातु शैवीं दिशं मम
1,83,151,caturbhujā devamātā gaurāṅgī siṃhavāhanā varābhayakhaḍgacarmabhujā pātvadharāṃ diśam,चतुर्भुजा देवमाता गौराङ्गी सिंहवाहना वराभयखड्गचर्मभुजा पात्वधरां दिशम्
1,83,152,tattatpārśve sthitāḥ svasvavāhanāyudhabhūṣaṇāḥ svasvadikṣusthitāḥ pātuṃ grahaśaktyaṅgasaṃyutāḥ,तत्तत्पार्श्वे स्थिताः स्वस्ववाहनायुधभूषणाः स्वस्वदिक्षुस्थिताः पातुं ग्रहशक्त्यङ्गसंयुताः
1,83,153,mantrādhidevatārūpā mudrādhiṣṭhātṛdevatāḥ vyāpakatvena pāntvasmānāpādatalamastakam,मन्त्राधिदेवतारूपा मुद्राधिष्ठातृदेवताः व्यापकत्वेन पान्त्वस्मानापादतलमस्तकम्
1,83,154,idaṃ te kathitaṃ satyaṃ sāvitrīpañjaraṃ mayā saṃdhyayoḥ pratyahaṃ bhaktyā japakāle viśeṣataḥ,इदं ते कथितं सत्यं सावित्रीपञ्जरं मया संध्ययोः प्रत्यहं भक्त्या जपकाले विशेषतः
1,83,155,paṭhanīyaṃ prayatnena bhuktiṃ muktiṃ samicchatā bhūtidā bhuvanā vāṇī mahāvasumatī mahī,पठनीयं प्रयत्नेन भुक्तिं मुक्तिं समिच्छता भूतिदा भुवना वाणी महावसुमती मही
1,83,156,hiraṇyajananī nandā savisargā tapasvinī yaśasvinī satī satyā vedaviccinmayī śubhā,हिरण्यजननी नन्दा सविसर्गा तपस्विनी यशस्विनी सती सत्या वेदविच्चिन्मयी शुभा
1,83,157,viśvā turyā vareṇyā ca nisṛṇī yamunā bhuvā modā devī variṣṭhā ca dhīśca śāntirmatī mahī,विश्वा तुर्या वरेण्या च निसृणी यमुना भुवा मोदा देवी वरिष्ठा च धीश्च शान्तिर्मती मही
1,83,158,dhiṣaṇā yoginī yuktā nadī prajñāpracodanī dayā ca yāminī padmā rohiṇī ramaṇī jayā,धिषणा योगिनी युक्ता नदी प्रज्ञाप्रचोदनी दया च यामिनी पद्मा रोहिणी रमणी जया
1,83,159,senāmukhī sāmamayī bagalā doṣavārjitā māyā prajñā parā dogdhrī māninī poṣiṇī kriyā,सेनामुखी साममयी बगला दोषवार्जिता माया प्रज्ञा परा दोग्ध्री मानिनी पोषिणी क्रिया
1,83,160,jyotsnā tīrthamayī ramyā saumyāmṛtamayā tathā brāhmī haimī bhujaṅgī ca vaśinī suṃdarī vanī,ज्योत्स्ना तीर्थमयी रम्या सौम्यामृतमया तथा ब्राह्मी हैमी भुजङ्गी च वशिनी सुंदरी वनी
1,83,161,oṅkārahasinī sarvā sudhā sā ṣaḍguṇāvatī māyā svadhā ramā tanvī ripughnī rakṣaṇaṇī satī,ओङ्कारहसिनी सर्वा सुधा सा षड्गुणावती माया स्वधा रमा तन्वी रिपुघ्नी रक्षणणी सती
1,83,162,haimī tārā vidhugatirviṣaghnī ca varānanā amarā tīrthadā dīkṣā durdharṣā rogahāriṇī,हैमी तारा विधुगतिर्विषघ्नी च वरानना अमरा तीर्थदा दीक्षा दुर्धर्षा रोगहारिणी
1,83,163,nānāpāpanṛśaṃsaghnī ṣaṭpadī vajriṇī raṇī yoginī vamalā satyā abalā baladā jayā,नानापापनृशंसघ्नी षट्पदी वज्रिणी रणी योगिनी वमला सत्या अबला बलदा जया
1,83,164,gomatī jāhnavī rajāvī tapanī jātavedasā acirā vṛṣṭidā jñeyā ṛtatantrā ṛtātmikā,गोमती जाह्नवी रजावी तपनी जातवेदसा अचिरा वृष्टिदा ज्ञेया ऋततन्त्रा ऋतात्मिका
1,83,165,sarvakāmadudhā saumyā bhavāhṝṅkāravarjitā dvipadā yā catuṣpadā tripadā yā ca ṣaṭpadā,सर्वकामदुधा सौम्या भवाहॄङ्कारवर्जिता द्विपदा या चतुष्पदा त्रिपदा या च षट्पदा
1,83,166,aṣṭāpadī navapadī sahasrākṣākṣarātmikā aṣṭottaraśataṃ nāmnāṃ sāvitryā yaḥ paṭhennaraḥ,अष्टापदी नवपदी सहस्राक्षाक्षरात्मिका अष्टोत्तरशतं नाम्नां सावित्र्या यः पठेन्नरः
1,83,167,sa cirāyuḥ sukhī putrī vijayī vinayī bhavet etatte kathitaṃ vipra pañcaprakṛtilakṣaṇam,स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् एतत्ते कथितं विप्र पञ्चप्रकृतिलक्षणम्
1,83,168,mantrārādhanapūrvaṃ ca viśvakāmaprapūraṇam,मन्त्राराधनपूर्वं च विश्वकामप्रपूरणम्
1,84,1,iti śrībṛhannāradīya purāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde pañcaprakṛtimantrādinirūpaṇaṃ nāma tryaśītitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca kalikalpāntare brahman brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ lokapadme tapasthasya sṛṣṭyarthaṃ saṃbabhūvatuḥ,इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे पञ्चप्रकृतिमन्त्रादिनिरूपणं नाम त्र्यशीतितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच कलिकल्पान्तरे ब्रह्मन् ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः लोकपद्मे तपस्थस्य सृष्ट्यर्थं संबभूवतुः
1,84,2,viṣṇukarṇamalodbhūtāvasurau madhukaiṭabhau tau jātamātrau payasi lokapralayalakṣaṇe,विष्णुकर्णमलोद्भूतावसुरौ मधुकैटभौ तौ जातमात्रौ पयसि लोकप्रलयलक्षणे
1,84,3,jānumātre sthitau dṛṣṭvā brahmaṇaṃ kamalasthitam pravṛttāvattumālakṣya tuṣṭāva jagadaṃbikām,जानुमात्रे स्थितौ दृष्ट्वा ब्रह्मणं कमलस्थितम् प्रवृत्तावत्तुमालक्ष्य तुष्टाव जगदंबिकाम्
1,84,4,tato devī jagatkartrī śaivī śaktiranuttamā nārāyaṇākṣisaṃsthānā nidrā prītā babhūva ha,ततो देवी जगत्कर्त्री शैवी शक्तिरनुत्तमा नारायणाक्षिसंस्थाना निद्रा प्रीता बभूव ह
1,84,5,tasyā mantrādikaṃ sarvaṃ kathayiṣyāmi tacchṛṇu sāruṇā krodhanī śāntiścandrālaṅkṛtaśekharā,तस्या मन्त्रादिकं सर्वं कथयिष्यामि तच्छृणु सारुणा क्रोधनी शान्तिश्चन्द्रालङ्कृतशेखरा
1,84,6,ekākṣarībīja mantraṛṣiḥ śaktirudāhṛtā gāyatrī ca bhavecchando devatā bhuvaneśvarī,एकाक्षरीबीज मन्त्रऋषिः शक्तिरुदाहृता गायत्री च भवेच्छन्दो देवता भुवनेश्वरी
1,84,7,ṣaḍdirghayuktabījena kuryādaṅgāni ṣaṭ kramāt saṃhārasṛṣṭimārgeṇa mātṛkānyastavigrahaḥ,षड्दिर्घयुक्तबीजेन कुर्यादङ्गानि षट् क्रमात् संहारसृष्टिमार्गेण मातृकान्यस्तविग्रहः
1,84,8,mantranyāsaṃ tataḥ kuryāddevatābhāvasiddhaye hṛllekhāṃ mūrdhni vadane gaganāṃ hṛdayāṃbuje,मन्त्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये हृल्लेखां मूर्ध्नि वदने गगनां हृदयांबुजे
1,84,9,raktāṃ karālikāṃ guhye mahocchuṣmāṃ padadvaye ūrddhvaprāgdakṣiṇodīcyapaścimeṣūttare 'pi ca,रक्तां करालिकां गुह्ये महोच्छुष्मां पदद्वये ऊर्द्ध्वप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषूत्तरे ऽपि च
1,84,10,sadyādihrasvabījādyānvastavyā bhūtasaprabhāḥ aṅgāni vinyasetpaścājjātiyuktāni ṣaṭ kramāt,सद्यादिह्रस्वबीजाद्यान्वस्तव्या भूतसप्रभाः अङ्गानि विन्यसेत्पश्चाज्जातियुक्तानि षट् क्रमात्
1,84,11,brahmāṇaṃ vinyasedbhāle gāyatryā saha saṃyutam sāvitryā sahitaṃ viṣṇuṃ kapole dakṣiṇe nyaset,ब्रह्माणं विन्यसेद्भाले गायत्र्या सह संयुतम् सावित्र्या सहितं विष्णुं कपोले दक्षिणे न्यसेत्
1,84,12,vāgīśvaryā samāyuktaṃ vāmagaṇḍe maheśvaram śriyā dhanapatiṃ nyasya vāmakarṇāgrake punaḥ,वागीश्वर्या समायुक्तं वामगण्डे महेश्वरम् श्रिया धनपतिं न्यस्य वामकर्णाग्रके पुनः
1,84,13,ratyā smaraṃ mukhe nyasya puṇyāgaṇapatiṃ nyaset savyakarṇopari nidhākarṇagaṇḍāntarālayoḥ,रत्या स्मरं मुखे न्यस्य पुण्यागणपतिं न्यसेत् सव्यकर्णोपरि निधाकर्णगण्डान्तरालयोः
1,84,14,nyastavyaṃ vadane mūlaṃ bhūpaścaitrāṃstato nyaset kaṇṭhamūle stanadvandve vāmāṃse hṛdayāṃbuje,न्यस्तव्यं वदने मूलं भूपश्चैत्रांस्ततो न्यसेत् कण्ठमूले स्तनद्वन्द्वे वामांसे हृदयांबुजे
1,84,15,savyāṃse pārśvayugale nābhideśe ca deśikaḥ bhālāṃśca pārśvajaṭhare pārśvāṃsāparake hṛdi,सव्यांसे पार्श्वयुगले नाभिदेशे च देशिकः भालांश्च पार्श्वजठरे पार्श्वांसापरके हृदि
1,84,16,brahmāṇyādyāstanau nyasya vidhinā proktalakṣaṇāḥ mūlena vyāpakaṃ dehe nyasya devīṃ vicintayet,ब्रह्माण्याद्यास्तनौ न्यस्य विधिना प्रोक्तलक्षणाः मूलेन व्यापकं देहे न्यस्य देवीं विचिन्तयेत्
1,84,17,udyaddivākaranibhāṃ tuṅgorojāṃ trilocanām smarāsyāmindumukuṭāṃ varapāśāṅkuśābhayām,उद्यद्दिवाकरनिभां तुङ्गोरोजां त्रिलोचनाम् स्मरास्यामिन्दुमुकुटां वरपाशाङ्कुशाभयाम्
1,84,18,radalakṣaṃ japenmantraṃ trimadhvaktairhunettataḥ aṣṭadravyairdaśāṃśena brahmavṛkṣasamidvaraiḥ,रदलक्षं जपेन्मन्त्रं त्रिमध्वक्तैर्हुनेत्ततः अष्टद्रव्यैर्दशांशेन ब्रह्मवृक्षसमिद्वरैः
1,84,19,drākṣākharjūravātādaśarkarānālikerakam tandulājyatilaṃ vipra dravyāṣṭakamudāhṛtam,द्राक्षाखर्जूरवातादशर्करानालिकेरकम् तन्दुलाज्यतिलं विप्र द्रव्याष्टकमुदाहृतम्
1,84,20,dadyādardhyaṃ dineśāya tatra saṃcintya pārvatīm padmamaṣṭadalaṃ bāhye vṛttaṃ ṣoḍaśabhirddalaiḥ,दद्यादर्ध्यं दिनेशाय तत्र संचिन्त्य पार्वतीम् पद्ममष्टदलं बाह्ये वृत्तं षोडशभिर्द्दलैः
1,84,21,vilikhetkaṇiṅkrāmadhyeṣaḍkoṇamatisundaram tataḥ saṃpūjayetpīṭhaṃ navaśaktisamanvitam,विलिखेत्कणिङ्क्रामध्येषड्कोणमतिसुन्दरम् ततः संपूजयेत्पीठं नवशक्तिसमन्वितम्
1,84,22,jayākhyā vijayā paścādajitāhvāparājitā nityā vilāsinī gogdhītyaghorā maṅgalā nava,जयाख्या विजया पश्चादजिताह्वापराजिता नित्या विलासिनी गोग्धीत्यघोरा मङ्गला नव
1,84,23,bījāḍhyamāsanaṃ dattvā mūrtiṃ tenaiva kalpayet tasyāṃ saṃpūjayeddevīmāvāhyāvaraṇaiḥ kramāt,बीजाढ्यमासनं दत्त्वा मूर्तिं तेनैव कल्पयेत् तस्यां संपूजयेद्देवीमावाह्यावरणैः क्रमात्
1,84,24,madheyapāgyāmyasaumyeṣu pūjayedaṅgadevatāḥ ṣaṭkoṇeṣu yajenmantrī paścānmithunadevatāḥ,मधेयपाग्याम्यसौम्येषु पूजयेदङ्गदेवताः षट्कोणेषु यजेन्मन्त्री पश्चान्मिथुनदेवताः
1,84,25,indrakoṇaṃ lasaddaṇḍakuṇḍikākṣaguṇābhayām gāyatrīṃ pūjayenmatrī brahmāṇamapi tādṛśam,इन्द्रकोणं लसद्दण्डकुण्डिकाक्षगुणाभयाम् गायत्रीं पूजयेन्मत्री ब्रह्माणमपि तादृशम्
1,84,26,rakṣaḥ koṇe śaṅkhacakragadāpaṅkajadhāriṇīm sāvitrīṃ pītavasanāṃ yajedviṇuṃ ca tādṛśam,रक्षः कोणे शङ्खचक्रगदापङ्कजधारिणीम् सावित्रीं पीतवसनां यजेद्विणुं च तादृशम्
1,84,27,vāyukoṇe paraśvakṣamālā bhayavarānvitām yajetsarasvatīmacchāṃ rudraṃ tādṛśalakṣaṇam,वायुकोणे परश्वक्षमाला भयवरान्विताम् यजेत्सरस्वतीमच्छां रुद्रं तादृशलक्षणम्
1,84,28,vahnikoṇe yajedratnakuṃbhaṃ maṇikaraṇḍakam karābhyāṃ bibhratīṃ pītāṃ tundilaṃ dhanadāyakam,वह्निकोणे यजेद्रत्नकुंभं मणिकरण्डकम् कराभ्यां बिभ्रतीं पीतां तुन्दिलं धनदायकम्
1,84,29,āliṅgya savyahastena vāme tāṃbūladhāriṇīm dhanadāṅkasamārūḍhāṃ mahālakṣmīṃ prapūjayet,आलिङ्ग्य सव्यहस्तेन वामे तांबूलधारिणीम् धनदाङ्कसमारूढां महालक्ष्मीं प्रपूजयेत्
1,84,30,paścime madanaṃ bāṇapāśāṅkuśaśarāsanām dhārayantaṃ japāraktaṃ pūjayedraktabhūṣaṇam,पश्चिमे मदनं बाणपाशाङ्कुशशरासनाम् धारयन्तं जपारक्तं पूजयेद्रक्तभूषणम्
1,84,31,savyena patimāśliṣya vāmenotpaladhāriṇīm pāṇinā ramaṇāṅkasthāṃ ratiṃ samyaksamarcayet,सव्येन पतिमाश्लिष्य वामेनोत्पलधारिणीम् पाणिना रमणाङ्कस्थां रतिं सम्यक्समर्चयेत्
1,84,32,aiśānye pūjayetsamyak vighnarājaṃ priyānvitam sṛṇipāśadharaṃ kāntaṃ varāṅgāsṛkkalāṅgulim,ऐशान्ये पूजयेत्सम्यक् विघ्नराजं प्रियान्वितम् सृणिपाशधरं कान्तं वराङ्गासृक्कलाङ्गुलिम्
1,84,33,mādhvīpūrṇakapālāḍhyaṃ vighnarājaṃ digaṃbaram puṣkare vigaladratnasphuraccaṣakadhāriṇam,माध्वीपूर्णकपालाढ्यं विघ्नराजं दिगंबरम् पुष्करे विगलद्रत्नस्फुरच्चषकधारिणम्
1,84,34,siṃdūrasadṛśākārāmuddāmamadavibhramām dhṛtaraktotpalāmanyapāṇinā tu dhvajaspṛśām,सिंदूरसदृशाकारामुद्दाममदविभ्रमाम् धृतरक्तोत्पलामन्यपाणिना तु ध्वजस्पृशाम्
1,84,35,āśliṣṭakāntāmaruṇāṃ puṣṭimarceddigaṃbarām karṇikāyāṃ nidhī pūjyau ṣaṭkoṇasyātha pārśvayoḥ,आश्लिष्टकान्तामरुणां पुष्टिमर्चेद्दिगंबराम् कर्णिकायां निधी पूज्यौ षट्कोणस्याथ पार्श्वयोः
1,84,36,aṅgāni kesareṣvetāḥ paścātpatreṣu pūjayet anaṅgakusumā paścāddvitīyānaṅgamekhalā,अङ्गानि केसरेष्वेताः पश्चात्पत्रेषु पूजयेत् अनङ्गकुसुमा पश्चाद्द्वितीयानङ्गमेखला
1,84,37,anaṅgagamanā tadvadanaṅgamadanāturā bhuvanapālā gaganavegā ṣaṣṭhī caiva tataḥ param,अनङ्गगमना तद्वदनङ्गमदनातुरा भुवनपाला गगनवेगा षष्ठी चैव ततः परम्
1,84,38,śaśilekhā gaganalekhā cetyaṣṭau yatra śaktayaḥ khaḍgakheṭakadhāriṇyaḥ śyāmāḥ pūjyāśca mātaraḥ,शशिलेखा गगनलेखा चेत्यष्टौ यत्र शक्तयः खड्गखेटकधारिण्यः श्यामाः पूज्याश्च मातरः
1,84,39,padmādbahiḥ samabhyarcyāḥ śaktayaḥ paricārikāḥ prathamānaṅgadvayāsyādanaṅgamadanā tataḥ,पद्माद्बहिः समभ्यर्च्याः शक्तयः परिचारिकाः प्रथमानङ्गद्वयास्यादनङ्गमदना ततः
1,84,40,madanāturā bhavanavegā tato bhuvanapālikā syātsarvaśiśirānaṅgavedanānaṅgamekhalā,मदनातुरा भवनवेगा ततो भुवनपालिका स्यात्सर्वशिशिरानङ्गवेदनानङ्गमेखला
1,84,41,caṣakaṃ tālavṛntaṃ ca tāṃbūlaṃ chatramujjvalam cāmare cāṃśukaṃ puṣpaṃ bibhrāṇāḥ karapaṅkajaiḥ,चषकं तालवृन्तं च तांबूलं छत्रमुज्ज्वलम् चामरे चांशुकं पुष्पं बिभ्राणाः करपङ्कजैः
1,84,42,sarvābharaṇasaṃdīptān lokapālānbahiryajet vajrādīnyapi tadbāhye devīmitthaṃ prapūjayet,सर्वाभरणसंदीप्तान् लोकपालान्बहिर्यजेत् वज्रादीन्यपि तद्बाह्ये देवीमित्थं प्रपूजयेत्
1,84,43,mantrī trimadhuropetairhutvāśvatthasamidvaraiḥ brāhmaṇānvaśayecchīghraṃ pārthivānpadmahomataḥ,मन्त्री त्रिमधुरोपेतैर्हुत्वाश्वत्थसमिद्वरैः ब्राह्मणान्वशयेच्छीघ्रं पार्थिवान्पद्महोमतः
1,84,44,palāśapuṣpaistatpatnīṃ mantriṇaḥ kusudairapi pañcaviṃśatidhā japtairjalaiḥ snānaṃ dine dine,पलाशपुष्पैस्तत्पत्नीं मन्त्रिणः कुसुदैरपि पञ्चविंशतिधा जप्तैर्जलैः स्नानं दिने दिने
1,84,45,ātmānamabhiṣiñcedyaḥ sarvasaubhāgyavānbhavet pañcaviṃśatidhā japtaṃ jalaṃ prātaḥ pibennaraḥ,आत्मानमभिषिञ्चेद्यः सर्वसौभाग्यवान्भवेत् पञ्चविंशतिधा जप्तं जलं प्रातः पिबेन्नरः
1,84,46,avāpya mahatīṃ prajñāṃ kavīnāmagraṇīrbhavet karpūrāgarusaṃyuktakuṅkumaṃ sādhu sādhitam,अवाप्य महतीं प्रज्ञां कवीनामग्रणीर्भवेत् कर्पूरागरुसंयुक्तकुङ्कुमं साधु साधितम्
1,84,47,gṛhītvā tilakaṃ kuryādrājavaśyamanuttamam śālipiṣṭamayīṃ kṛtvā puttalīṃ madhurānvitām,गृहीत्वा तिलकं कुर्याद्राजवश्यमनुत्तमम् शालिपिष्टमयीं कृत्वा पुत्तलीं मधुरान्विताम्
1,84,48,japtāṃ pratiṣṭhitaprāṇāṃ bhakṣayedravivāsare vaśaṃ nayati rājānaṃ nārīṃ vā narameva ca,जप्तां प्रतिष्ठितप्राणां भक्षयेद्रविवासरे वशं नयति राजानं नारीं वा नरमेव च
1,84,49,kaṇṭhamātrodake sthitvā vīkṣya toyodgataṃ ravim trisahasraṃ japenmantraṃ kanyāmiṣṭāṃ labhettataḥ,कण्ठमात्रोदके स्थित्वा वीक्ष्य तोयोद्गतं रविम् त्रिसहस्रं जपेन्मन्त्रं कन्यामिष्टां लभेत्ततः
1,84,50,annaṃ tanmantritaṃ mantrī bhuñjīta śrīprasiddhaye likhitāṃ bhasmanā māyāṃ sasādhyāṃ phalakādiṣu,अन्नं तन्मन्त्रितं मन्त्री भुञ्जीत श्रीप्रसिद्धये लिखितां भस्मना मायां ससाध्यां फलकादिषु
1,84,51,tatkālaṃ darśayedyantraṃ sukhaṃ sūyeta garbhiṇī bhuvaneśīyamākhyātā sahasrabhujasaṃbhavā,तत्कालं दर्शयेद्यन्त्रं सुखं सूयेत गर्भिणी भुवनेशीयमाख्याता सहस्रभुजसंभवा
1,84,52,bhuktimuktipradā nṝṇāṃ smartṛāṇāṃ dvijasattama tataḥ kalpāntare vipra kadācinmahiṣāsuraḥ,भुक्तिमुक्तिप्रदा नॄणां स्मर्तृआणां द्विजसत्तम ततः कल्पान्तरे विप्र कदाचिन्महिषासुरः
1,84,53,babhūva lokapālāṃstu jitvā bhuṅkte jagattrayam tatastpīḍitā devā vaikuṇṭhaṃ śaraṇaṃ yayuḥ,बभूव लोकपालांस्तु जित्वा भुङ्क्ते जगत्त्रयम् ततस्त्पीडिता देवा वैकुण्ठं शरणं ययुः
1,84,54,tato devī mahālakṣmīścakrādyāṅgotthatejasā śrīrbabhūvamuniśreṣṭha mūrtā vyāptajagattrayā,ततो देवी महालक्ष्मीश्चक्राद्याङ्गोत्थतेजसा श्रीर्बभूवमुनिश्रेष्ठ मूर्ता व्याप्तजगत्त्रया
1,84,55,svayaṃ sā mahiṣādīṃstu nihatya jagadīśvarī aravindavanaṃ prāptā bhajatāmiṣṭadāyinī,स्वयं सा महिषादींस्तु निहत्य जगदीश्वरी अरविन्दवनं प्राप्ता भजतामिष्टदायिनी
1,84,56,tasyāḥ samarcanaṃ vakṣye saṃkṣepeṇa śṛṇu dvija mṛtyukrodhena guruṇā bindubhūṣitamastakā,तस्याः समर्चनं वक्ष्ये संक्षेपेण शृणु द्विज मृत्युक्रोधेन गुरुणा बिन्दुभूषितमस्तका
1,84,57,bījamantraḥ śriyaḥ prokto bhajatāmiṣṭadāyakaḥ ṛṣirbhṛgurnivṛcchando devatā śrīḥ samīritā,बीजमन्त्रः श्रियः प्रोक्तो भजतामिष्टदायकः ऋषिर्भृगुर्निवृच्छन्दो देवता श्रीः समीरिता
1,84,58,ṣaḍdīrghayuktabījena kuryādaṅgāni ṣaṭ kramāt tato dhyāyejjagadvedyāṃ śriyaṃ saṃpattidāyinīm,षड्दीर्घयुक्तबीजेन कुर्यादङ्गानि षट् क्रमात् ततो ध्यायेज्जगद्वेद्यां श्रियं संपत्तिदायिनीम्
1,84,59,kāñcanābhāṃ gajaiḥ śvetaiścaturbhiḥ svakaroddhṛtaiḥ hiraṇmayāmṛtaghaṭaiḥ sicyamānāṃ sarojagām,काञ्चनाभां गजैः श्वेतैश्चतुर्भिः स्वकरोद्धृतैः हिरण्मयामृतघटैः सिच्यमानां सरोजगाम्
1,84,60,varābhayābjasragdhastāṃ kṣaumavastrāṃ kirīṭinīm siddhalakṣaṃ japenmantraṃ tatsahasraṃ hunettathā,वराभयाब्जस्रग्धस्तां क्षौमवस्त्रां किरीटिनीम् सिद्धलक्षं जपेन्मन्त्रं तत्सहस्रं हुनेत्तथा
1,84,61,sugandhakusumairiṣṭvā kamalairmadhuraplutaiḥ mahālakṣmyudite pīṭhe mūrtiṃ mūlena kalpayet,सुगन्धकुसुमैरिष्ट्वा कमलैर्मधुरप्लुतैः महालक्ष्म्युदिते पीठे मूर्तिं मूलेन कल्पयेत्
1,84,62,yajetpūrvavadaṅgāni digdaleṣvarcayettataḥ vāsudevaṃ saṃkarṣaṇaṃ pradyumnamaniruddhakam,यजेत्पूर्ववदङ्गानि दिग्दलेष्वर्चयेत्ततः वासुदेवं संकर्षणं प्रद्युम्नमनिरुद्धकम्
1,84,63,himapītatamālendranīlābhānpītavāsasaḥ śaṅkhacakragadāpadmadhāriṇastāṃścaturbhujān,हिमपीततमालेन्द्रनीलाभान्पीतवाससः शङ्खचक्रगदापद्मधारिणस्तांश्चतुर्भुजान्
1,84,64,vidiganteṣu patreṣu damakādīnyajedgajān damakaṃ puṇḍarīkaṃ ca guggulaṃ ca kuraṇṭakam,विदिगन्तेषु पत्रेषु दमकादीन्यजेद्गजान् दमकं पुण्डरीकं च गुग्गुलं च कुरण्टकम्
1,84,65,yajecchaṅkhanidhiṃ devyā dakṣiṇe pramadānvitam muktāmāṇikyasaṃkāśau kiñcitsmitamukhāṃbujau,यजेच्छङ्खनिधिं देव्या दक्षिणे प्रमदान्वितम् मुक्तामाणिक्यसंकाशौ किञ्चित्स्मितमुखांबुजौ
1,84,66,anyonyāliṅganaparau śaṅkhapaṅkajadhāriṇau vigaladratnavarṣābhyāṃ śaṅkhabhyā mūrdhni lāñchitau,अन्योन्यालिङ्गनपरौ शङ्खपङ्कजधारिणौ विगलद्रत्नवर्षाभ्यां शङ्खभ्या मूर्ध्नि लाञ्छितौ
1,84,67,tundilaṃ kaṃbukanidhiṃ vasudhārāṃ ghanastanīm vāmataḥ paṅkajanidhiṃ priyayā sahitaṃ yajet,तुन्दिलं कंबुकनिधिं वसुधारां घनस्तनीम् वामतः पङ्कजनिधिं प्रियया सहितं यजेत्
1,84,68,siṃdūrābhau bhujaśliṣṭau raktapadmotpalānvitau niḥsaradratnavarṣābhyāṃ padmābhyāṃ mūrdhni lāñchitau,सिंदूराभौ भुजश्लिष्टौ रक्तपद्मोत्पलान्वितौ निःसरद्रत्नवर्षाभ्यां पद्माभ्यां मूर्ध्नि लाञ्छितौ
1,84,69,tundilaṃ paṅkajanidhiṃ tattvāṃ vasumatīmapi dalāgreṣu yajedetābalākyādyāḥ samantataḥ,तुन्दिलं पङ्कजनिधिं तत्त्वां वसुमतीमपि दलाग्रेषु यजेदेताबलाक्याद्याः समन्ततः
1,84,70,balākī vimalā caiva kamalā vanamālikā vibhīṣikā mālikā ca śāṅkarī vasumālikā,बलाकी विमला चैव कमला वनमालिका विभीषिका मालिका च शाङ्करी वसुमालिका
1,84,71,paṅkajadvayadhāriṇyo muktāhārasamaprabhāḥ lokeśānpūjayedante vajrādyāstrāṇi tadbahiḥ,पङ्कजद्वयधारिण्यो मुक्ताहारसमप्रभाः लोकेशान्पूजयेदन्ते वज्राद्यास्त्राणि तद्बहिः
1,84,72,itthaṃ yo bhajate devīṃ vidhinā sādhakottamaḥ dhanadhānyasamṛddhaḥ syācchriyamāpnotyaninditām,इत्थं यो भजते देवीं विधिना साधकोत्तमः धनधान्यसमृद्धः स्याच्छ्रियमाप्नोत्यनिन्दिताम्
1,84,73,vakṣaḥpramāṇasalile sthitvā mantramimaṃ japet trilakṣamarkagaṃ dhyāyansa bhavetkamalālayaḥ,वक्षःप्रमाणसलिले स्थित्वा मन्त्रमिमं जपेत् त्रिलक्षमर्कगं ध्यायन्स भवेत्कमलालयः
1,84,74,viṣṇugehasthabilvasya mūle lakṣatrayaṃ japet sādhako yaḥ sa labhate vāñchitaṃ dhanasaṃcayam,विष्णुगेहस्थबिल्वस्य मूले लक्षत्रयं जपेत् साधको यः स लभते वाञ्छितं धनसंचयम्
1,84,75,aśokavahnāvājyāktaistaṇḍulairvaśayejjagat homenakhādire vahnau taṇḍulermadhurokṣitaiḥ,अशोकवह्नावाज्याक्तैस्तण्डुलैर्वशयेज्जगत् होमेनखादिरे वह्नौ तण्डुलेर्मधुरोक्षितैः
1,84,76,rājā vaśyo bhavecchīghraṃ mahālakṣmīśca varddhate bilvacchāyāmadhivasanbilvamiśrahaviṣyabhuk,राजा वश्यो भवेच्छीघ्रं महालक्ष्मीश्च वर्द्धते बिल्वच्छायामधिवसन्बिल्वमिश्रहविष्यभुक्
1,84,77,saṃvatsaratrayaṃ hutvā tatphalairathavāṃbujaiḥ sādhakendro mahālakṣmīṃ cakṣuṣā paśyati dhruvam,संवत्सरत्रयं हुत्वा तत्फलैरथवांबुजैः साधकेन्द्रो महालक्ष्मीं चक्षुषा पश्यति ध्रुवम्
1,84,78,atha kalpāntare brahmandevarājyaviluṃpakau jātau śubhaniśuṃbhau dvāvasurau lokakaṇṭakau,अथ कल्पान्तरे ब्रह्मन्देवराज्यविलुंपकौ जातौ शुभनिशुंभौ द्वावसुरौ लोककण्टकौ
1,84,79,tato bhraṣṭādhikāraistu śakrādyaiḥ saṃstutā mune mahāsarasvatī devī tadā cāvatatāra ha,ततो भ्रष्टाधिकारैस्तु शक्राद्यैः संस्तुता मुने महासरस्वती देवी तदा चावततार ह
1,84,80,himālaye mahāpuṇye śailoddeśe 'tiśobhane tataḥ śumbhādikānhatvā daivataiḥ paripūjitā,हिमालये महापुण्ये शैलोद्देशे ऽतिशोभने ततः शुम्भादिकान्हत्वा दैवतैः परिपूजिता
1,84,81,varaṃ dattvāviśaddevī mānasaṃ nāma vai saraḥ tasyā mantraṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvāvahito munane,वरं दत्त्वाविशद्देवी मानसं नाम वै सरः तस्या मन्त्रं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वावहितो मुनने
1,84,82,jñānāmṛtā śaśadharā krāntabhālopaśobhitā vāgbījaṃ tena cāṅgāni kalpayetsādhakottamaḥ,ज्ञानामृता शशधरा क्रान्तभालोपशोभिता वाग्बीजं तेन चाङ्गानि कल्पयेत्साधकोत्तमः
1,84,83,ṛṣiḥ sadāśivaścāsya chando 'nuṣṭubudāhṛtam devatā vāksamākhyātā bhajatāmiṣṭadāyinī,ऋषिः सदाशिवश्चास्य छन्दो ऽनुष्टुबुदाहृतम् देवता वाक्समाख्याता भजतामिष्टदायिनी
1,84,84,śvetāṃbarāṃ visaśvetāṃ vīṇāpustakadhāriṇīm divyairābharaṇairyuktāṃ dhyāyeddevīṃ nirantarām,श्वेतांबरां विसश्वेतां वीणापुस्तकधारिणीम् दिव्यैराभरणैर्युक्तां ध्यायेद्देवीं निरन्तराम्
1,84,85,mahāsarasvatīpīṭhe mūrtiṃ mūlena kalpayet devīṃ saṃpūjayettasyāmaṅgādyāvaraṇaiḥ saha,महासरस्वतीपीठे मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् देवीं संपूजयेत्तस्यामङ्गाद्यावरणैः सह
1,84,86,ādāvaṅgāvṛtiḥ paścādaṃbikādyāḥsamīritāḥ dvitīyā mātṛbhiḥ proktā tṛtīyādyaṣṭaśaktibhiḥ,आदावङ्गावृतिः पश्चादंबिकाद्याःसमीरिताः द्वितीया मातृभिः प्रोक्ता तृतीयाद्यष्टशक्तिभिः
1,84,87,caturthī pañcamī proktā dvātriṃśacchaktibhaghiḥ punaḥ catuḥṣaṣṭyā smṛtā ṣaṣṭhī śaktibhirlokanāyakaiḥ,चतुर्थी पञ्चमी प्रोक्ता द्वात्रिंशच्छक्तिभघिः पुनः चतुःषष्ट्या स्मृता षष्ठी शक्तिभिर्लोकनायकैः
1,84,88,saptamī punareteṣāmastraiḥ syādaṣṭamāvṛtiḥ evaṃ pūjyā jagaddhātrī śrīmatī vāgbhavābhidhā,सप्तमी पुनरेतेषामस्त्रैः स्यादष्टमावृतिः एवं पूज्या जगद्धात्री श्रीमती वाग्भवाभिधा
1,84,89,sthāneṣu pūrvamukteṣu yajedaṅgāni sādhakaḥ ambikā vāgbhavā durgā śrīśaktiścoktalakṣaṇā,स्थानेषु पूर्वमुक्तेषु यजेदङ्गानि साधकः अम्बिका वाग्भवा दुर्गा श्रीशक्तिश्चोक्तलक्षणा
1,84,90,brahmādyāśca tataḥ pūjyāḥ karālī vikarālyumā sarasvatī śrīrdurgā ca lakṣmīścaiva dhṛtiḥ smṛtiḥ,ब्रह्माद्याश्च ततः पूज्याः कराली विकराल्युमा सरस्वती श्रीर्दुर्गा च लक्ष्मीश्चैव धृतिः स्मृतिः
1,84,91,śraddhā medhā ratiḥ kāntirāryā ṣoḍaśa śaktayaḥ khaḍgakheṭakadhāriṇyaḥ śyāmāḥ pūjyāḥ svalaṅkṛtāḥ,श्रद्धा मेधा रतिः कान्तिरार्या षोडश शक्तयः खड्गखेटकधारिण्यः श्यामाः पूज्याः स्वलङ्कृताः
1,84,92,viṣaghnī puṣṭayaḥ prajñā sinīvālī kuhūḥ punaḥ rudravīryā prabhā nandā poṣaṇā vṛddhidā śubhā,विषघ्नी पुष्टयः प्रज्ञा सिनीवाली कुहूः पुनः रुद्रवीर्या प्रभा नन्दा पोषणा वृद्धिदा शुभा
1,84,93,kālarātrirmahārātrirbhadrakālī kapārdinī vikṛtirdaṇḍimuṇḍinyau seṃdukhaṇḍā śikhaṇḍinī,कालरात्रिर्महारात्रिर्भद्रकाली कपार्दिनी विकृतिर्दण्डिमुण्डिन्यौ सेंदुखण्डा शिखण्डिनी
1,84,94,niśumbhamathanī caṇḍamuṇḍavināśinī indrāṇī caiva rudrāṇī śaṅkarārddhaśarīriṇī,निशुम्भमथनी चण्डमुण्डविनाशिनी इन्द्राणी चैव रुद्राणी शङ्करार्द्धशरीरिणी
1,84,95,nārī nārāyaṇī caiva triśūlinyapi pālinī ambikā hradinī caiva dvātriṃśacchaktayaḥ sitāḥ,नारी नारायणी चैव त्रिशूलिन्यपि पालिनी अम्बिका ह्रदिनी चैव द्वात्रिंशच्छक्तयः सिताः
1,84,96,cakrahastāḥ piśācāsyāḥ saṃpūjyāścārubhūṣaṇāḥ piṅgalākṣī viśālākṣī samṛddhirbuddhireva ca,चक्रहस्ताः पिशाचास्याः संपूज्याश्चारुभूषणाः पिङ्गलाक्षी विशालाक्षी समृद्धिर्बुद्धिरेव च
1,84,97,śraddhā svāhā svadhā bhikṣā māyā saṃjñā vasuṃdharā trilokadhātrī gāyatrī sāvitrī tridaśeśvarī,श्रद्धा स्वाहा स्वधा भिक्षा माया संज्ञा वसुंधरा त्रिलोकधात्री गायत्री सावित्री त्रिदशेश्वरी
1,84,98,sarūpā bahurūpā ca skandamātā śrutapriyā vimalā kamalā paścādaruṇī punarāruṇī,सरूपा बहुरूपा च स्कन्दमाता श्रुतप्रिया विमला कमला पश्चादरुणी पुनरारुणी
1,84,99,prakṛtirvikṛtiḥ sṛṣṭiḥ sthitiḥ saṃhṛtireva ca sandhyā mātā satī haṃsī mardikā vajrikā parā,प्रकृतिर्विकृतिः सृष्टिः स्थितिः संहृतिरेव च सन्ध्या माता सती हंसी मर्दिका वज्रिका परा
1,84,100,devamātā bhagavatī devakī kamalāsanā trimukhī saptavadanā surāsuravimarddinī,देवमाता भगवती देवकी कमलासना त्रिमुखी सप्तवदना सुरासुरविमर्द्दिनी
1,84,101,laṃboṣṭhī corddvakeśī ca bahuśiśnā vṛkodarī ratharekhāhvayā paścācchaśirekhā tathāparā,लंबोष्ठी चोर्द्द्वकेशी च बहुशिश्ना वृकोदरी रथरेखाह्वया पश्चाच्छशिरेखा तथापरा
1,84,102,gaganavegā pavanavegā vegā ca tadanantaram tato bhuvanapālākhyā tataḥ syānmadanāturā,गगनवेगा पवनवेगा वेगा च तदनन्तरम् ततो भुवनपालाख्या ततः स्यान्मदनातुरा
1,84,103,anaṅgānaṅgavadanā tathaivānaṅgamekhalā anaṅgakusumā viśvarūpā surabhayaṅkarī,अनङ्गानङ्गवदना तथैवानङ्गमेखला अनङ्गकुसुमा विश्वरूपा सुरभयङ्करी
1,84,104,akṣobhyā saptavāhinyā vajrārūpā śucivratāḥ varadākhyātha vāgīśī catuḥṣaṣṭiḥsamīritāḥ,अक्षोभ्या सप्तवाहिन्या वज्रारूपा शुचिव्रताः वरदाख्याथ वागीशी चतुःषष्टिःसमीरिताः
1,84,105,cāpabāṇadharāḥ sarvā jvālājihvā mahāprabhāḥ daṃṣṭriṇyaścorddhvakeśyastā yuddhopakrāntamānasāḥ,चापबाणधराः सर्वा ज्वालाजिह्वा महाप्रभाः दंष्ट्रिण्यश्चोर्द्ध्वकेश्यस्ता युद्धोपक्रान्तमानसाः
1,84,106,sarvābharaṇasaṃdīptā pūjanīyāḥ prayatnataḥ lokeśāḥ pūrvavatpūjyāstadvadvajrādikānyapi,सर्वाभरणसंदीप्ता पूजनीयाः प्रयत्नतः लोकेशाः पूर्ववत्पूज्यास्तद्वद्वज्रादिकान्यपि
1,84,107,japetṣoḍaśalakṣaṃ ca taddaśāṃśaṃ hunetsudhīḥ ājyena khādire vahnau tataḥ siddho bhavenmanuḥ,जपेत्षोडशलक्षं च तद्दशांशं हुनेत्सुधीः आज्येन खादिरे वह्नौ ततः सिद्धो भवेन्मनुः
1,84,108,kamalairayutaṃ hutvā rājānaṃ vaśamānayet utpalairjuhvato nūnaṃ mahālakṣmīḥ prajāyate,कमलैरयुतं हुत्वा राजानं वशमानयेत् उत्पलैर्जुह्वतो नूनं महालक्ष्मीः प्रजायते
1,84,109,palāśakusumairhutvā vatsareṇa kaṃvirbhavet rājīlavaṇahomena vanitāṃ vaśamānayet,पलाशकुसुमैर्हुत्वा वत्सरेण कंविर्भवेत् राजीलवणहोमेन वनितां वशमानयेत्
1,84,110,bhūmau bhogāṃstu bhuktvānte viṣṇulokamavāpnuyāt vāṇībījajapāśakto nātra kāryā vicāraṇā,भूमौ भोगांस्तु भुक्त्वान्ते विष्णुलोकमवाप्नुयात् वाणीबीजजपाशक्तो नात्र कार्या विचारणा
1,85,1,iti śrībṛhannāradīcayapuraṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde devīmantranirūpaṇaṃ nāma caturaśītitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca vāgdevatā vatāro 'nyaḥ kāliketi prakīrtitā tasyā mantraṃ pravakṣyāmi bhuktimuktipradaṃ nṛṇām,इति श्रीबृहन्नारदीचयपुरणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे देवीमन्त्रनिरूपणं नाम चतुरशीतितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच वाग्देवता वतारो ऽन्यः कालिकेति प्रकीर्तिता तस्या मन्त्रं प्रवक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम्
1,85,2,sṛṣṭikriyānvitā śāntirbidvāḍhyā ca tridhā punaḥ aruṇākṣyādīpikā ca binduyuktā dvidhā tataḥ,सृष्टिक्रियान्विता शान्तिर्बिद्वाढ्या च त्रिधा पुनः अरुणाक्ष्यादीपिका च बिन्दुयुक्ता द्विधा ततः
1,85,3,māyādvayaṃ tataḥ paścāddakṣiṇe kālike padam punaśca saptabījāni svāhānto 'yaṃ manūttamaḥ,मायाद्वयं ततः पश्चाद्दक्षिणे कालिके पदम् पुनश्च सप्तबीजानि स्वाहान्तो ऽयं मनूत्तमः
1,85,4,bhairavo 'sya ṛṣiśchanda uṣṇikkālī tu devatā bījaṃ māyādīrghavartma śaktiruktā munīśvara,भैरवो ऽस्य ऋषिश्छन्द उष्णिक्काली तु देवता बीजं मायादीर्घवर्त्म शक्तिरुक्ता मुनीश्वर
1,85,5,ṣaḍdīrdhāḍhye bījena vidyāyā aṅgamīritam mātṛkārṇāndaśa daśa hṛdaye bhujayoḥ padoḥ,षड्दीर्धाढ्ये बीजेन विद्याया अङ्गमीरितम् मातृकार्णान्दश दश हृदये भुजयोः पदोः
1,85,6,vinyasya vyāpakaṃ kuryānmūlamantreṇa sādhakaḥ śiraḥ kṛpāṇamabhayaṃ varaṃ hastaiśca bibhratīm,विन्यस्य व्यापकं कुर्यान्मूलमन्त्रेण साधकः शिरः कृपाणमभयं वरं हस्तैश्च बिभ्रतीम्
1,85,7,muṇḍasraṅmastakāṃ muktakeśāṃ pitṛvanastitām sarvālaṅkṛtavarṇāṃ ca śyāmāṅgīṃ kālikāṃ smaret,मुण्डस्रङ्मस्तकां मुक्तकेशां पितृवनस्तिताम् सर्वालङ्कृतवर्णां च श्यामाङ्गीं कालिकां स्मरेत्
1,85,8,evaṃ dhyātvā japellakṣaṃ juhuyādayutaṃ tataḥ prasūnaiḥ karavīrotthaiḥ pūjāyantramathocyate,एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं जुहुयादयुतं ततः प्रसूनैः करवीरोत्थैः पूजायन्त्रमथोच्यते
1,85,9,vilikhya pūrvaṃ ṣaṭkoṇaṃ trikoṇatritayaṃ tataḥ padmamaṣṭadalaṃ bāhye bhūpuraṃ tatra pūjayet,विलिख्य पूर्वं षट्कोणं त्रिकोणत्रितयं ततः पद्ममष्टदलं बाह्ये भूपुरं तत्र पूजयेत्
1,85,10,jayā ca vijayā cāpi ajitā cāparājitā nityā vilāsinī vāpi dogdhyaghorā ca maṅgalā,जया च विजया चापि अजिता चापराजिता नित्या विलासिनी वापि दोग्ध्यघोरा च मङ्गला
1,85,11,pīṭhasya śaktayo māyātmane hṛtpīṭhamantrakaḥ śivarūpaśavaśthāṃ ca śivābhirdikṣu veṣṭitām,पीठस्य शक्तयो मायात्मने हृत्पीठमन्त्रकः शिवरूपशवश्थां च शिवाभिर्दिक्षु वेष्टिताम्
1,85,12,mahākālaratāsaktāṃ dhyātvāṅgānyarcayetpurā kālīṃ kapālinīṃ kullāṃ kurukullāṃ virodhinīm,महाकालरतासक्तां ध्यात्वाङ्गान्यर्चयेत्पुरा कालीं कपालिनीं कुल्लां कुरुकुल्लां विरोधिनीम्
1,85,13,vipracittāṃ ca ṣaṭkoṇe navakoṇe tator'cayet ugrāmuṣṇaprabhāṃ dīptāṃ nīlādhānāṃ balākikām,विप्रचित्तां च षट्कोणे नवकोणे ततोर्ऽचयेत् उग्रामुष्णप्रभां दीप्तां नीलाधानां बलाकिकाम्
1,85,14,mātrāṃ mudrāṃ tathā mitrāṃ pūjyāḥ patreṣu mātaraḥ padmasyāsya suyatnena brāhmī nārāyaṇītyapi,मात्रां मुद्रां तथा मित्रां पूज्याः पत्रेषु मातरः पद्मस्यास्य सुयत्नेन ब्राह्मी नारायणीत्यपि
1,85,15,māheśvarī ca cāmuṇḍā kaumārī cāparājitā vārāhī nārasiṃhā ca punaretāstu bhūpure,माहेश्वरी च चामुण्डा कौमारी चापराजिता वाराही नारसिंहा च पुनरेतास्तु भूपुरे
1,85,16,bhairavīṃ mahadādyāṃ tāṃ siṃhādyāṃ dhūmrapūrvikām bhīmonmattādikāṃ cāpi vaśīkaraṇabhairavīm,भैरवीं महदाद्यां तां सिंहाद्यां धूम्रपूर्विकाम् भीमोन्मत्तादिकां चापि वशीकरणभैरवीम्
1,85,17,mohanādyāṃ samārādhya śakrādīnyāyudhānyapi evamārādhitā kālī siddhā bhavati mantriṇām,मोहनाद्यां समाराध्य शक्रादीन्यायुधान्यपि एवमाराधिता काली सिद्धा भवति मन्त्रिणाम्
1,85,18,tataḥ prayogānkurvīta mahābhairavabhāṣitān ātmano vā parasyārthaṃ kṣiprasiddhipradāyakān,ततः प्रयोगान्कुर्वीत महाभैरवभाषितान् आत्मनो वा परस्यार्थं क्षिप्रसिद्धिप्रदायकान्
1,85,19,strīṇāṃ prahāraṃ nindāṃ ca kauṭilyaṃ vāpriyaṃ vacaḥ ātmano hitamanvicchan kālībhakto vivarjayet,स्त्रीणां प्रहारं निन्दां च कौटिल्यं वाप्रियं वचः आत्मनो हितमन्विच्छन् कालीभक्तो विवर्जयेत्
1,85,20,sudṛśo madanāvāsaṃ paśyanyaḥ prajapenmanum ayutaṃ so 'cirādeva vākpateḥ samatāmiyāt,सुदृशो मदनावासं पश्यन्यः प्रजपेन्मनुम् अयुतं सो ऽचिरादेव वाक्पतेः समतामियात्
1,85,21,digambaro muktakeśaḥ śmaśānastho 'dhiyāmini japedyo 'yutametasya bhaveyuḥ sarvasiddhayaḥ,दिगम्बरो मुक्तकेशः श्मशानस्थो ऽधियामिनि जपेद्यो ऽयुतमेतस्य भवेयुः सर्वसिद्धयः
1,85,22,śavasya hṛdaye sthitvā nirvāsāḥ pretabhūmigaḥ arkapuṣpasahasreṇābhyaktena svīyaretasā,शवस्य हृदये स्थित्वा निर्वासाः प्रेतभूमिगः अर्कपुष्पसहस्रेणाभ्यक्तेन स्वीयरेतसा
1,85,23,devīṃ yaḥ pūjayedbhaktyā japannekaikaśo manum so 'careṇaiva kālena dharaṇīprabhutāṃ vrajet,देवीं यः पूजयेद्भक्त्या जपन्नेकैकशो मनुम् सो ऽचरेणैव कालेन धरणीप्रभुतां व्रजेत्
1,85,24,rajaḥ kīrṇaṃ bhagaṃ nāryā dhyāyanyo hyayutaṃ japet sakavitvena ramyeṇa janānmohayati dhruvam,रजः कीर्णं भगं नार्या ध्यायन्यो ह्ययुतं जपेत् सकवित्वेन रम्येण जनान्मोहयति ध्रुवम्
1,85,25,tripañcāre mahāpīṭhe śivasya hṛdi saṃsthitām mahākālena devena mārayuddhaṃ prakurvatīm,त्रिपञ्चारे महापीठे शिवस्य हृदि संस्थिताम् महाकालेन देवेन मारयुद्धं प्रकुर्वतीम्
1,85,26,tāṃ dhyāyansmeravadanāṃ vidadhatsurataṃ svayam japetsahasramapi yaḥ sa śaṅkarasamo bhavet,तां ध्यायन्स्मेरवदनां विदधत्सुरतं स्वयम् जपेत्सहस्रमपि यः स शङ्करसमो भवेत्
1,85,27,asthilomatvacāyuktaṃ māṃsaṃ mārjārameṣayoḥ uṣṭrasya mahiṣasyāpi baliṃ yastu samarpayet,अस्थिलोमत्वचायुक्तं मांसं मार्जारमेषयोः उष्ट्रस्य महिषस्यापि बलिं यस्तु समर्पयेत्
1,85,28,bhūtāṣṭamyormadhyarātre vaśyāḥ syustasya jantavaḥ vidyālakṣmīyaśaḥputraiḥ sa ciraṃ sukhamedhate,भूताष्टम्योर्मध्यरात्रे वश्याः स्युस्तस्य जन्तवः विद्यालक्ष्मीयशःपुत्रैः स चिरं सुखमेधते
1,85,29,yo haviṣyāśanarato divā devīṃ smaran japet naktaṃ nidhuvanāsakto lakṣaṃ sa syāddharāpatiḥ,यो हविष्याशनरतो दिवा देवीं स्मरन् जपेत् नक्तं निधुवनासक्तो लक्षं स स्याद्धरापतिः
1,85,30,raktāṃbhojairhunenmantrī dhanairjayati vittapam bilvapatrairbhavedrājyaṃ raktapuṣpairvaśīkṛtiḥ,रक्तांभोजैर्हुनेन्मन्त्री धनैर्जयति वित्तपम् बिल्वपत्रैर्भवेद्राज्यं रक्तपुष्पैर्वशीकृतिः
1,85,31,asṛjī mahiṣādīnāṃ kālikāṃ yastu tarpayet tasya syuracirādeva karasthāḥ sarvasiddhayaḥ,असृजी महिषादीनां कालिकां यस्तु तर्पयेत् तस्य स्युरचिरादेव करस्थाः सर्वसिद्धयः
1,85,32,yo lakṣaṃ prajapenmantraṃ śavamāruhya mantravit tasya siddho manuḥ sadyaḥ sarvepsitaphalapradaḥ,यो लक्षं प्रजपेन्मन्त्रं शवमारुह्य मन्त्रवित् तस्य सिद्धो मनुः सद्यः सर्वेप्सितफलप्रदः
1,85,33,tenāśvamedhapramukhairyāgauriṣṭaṃ sujanmanā dattaṃ dānaṃ tapastaptaṃ upāste yastu kālikām,तेनाश्वमेधप्रमुखैर्यागौरिष्टं सुजन्मना दत्तं दानं तपस्तप्तं उपास्ते यस्तु कालिकाम्
1,85,34,brahmā viṣṇuḥ śivo gaurī lakṣmīrgaṇapatī raviḥ pūjitāḥ sakalā devā yaḥ kālīṃ pūjayetsadā,ब्रह्मा विष्णुः शिवो गौरी लक्ष्मीर्गणपती रविः पूजिताः सकला देवा यः कालीं पूजयेत्सदा
1,85,35,athāparaḥ sarasvatyā hyavatāro nigadyate yāṃ niṣevya narā loke kṛtārthāḥ syurna saṃśayaḥ,अथापरः सरस्वत्या ह्यवतारो निगद्यते यां निषेव्य नरा लोके कृतार्थाः स्युर्न संशयः
1,85,36,āpyāyinī candrayuktā māyā ca vadanāntare sakāmikā krudhā śāntiścandrālaṅkṛtamastakā,आप्यायिनी चन्द्रयुक्ता माया च वदनान्तरे सकामिका क्रुधा शान्तिश्चन्द्रालङ्कृतमस्तका
1,85,37,dīpikā sāsanā candrayugastraṃ manurīritaḥ munirakṣobhya uddiṣṭaśchandastu bṛhatī matam,दीपिका सासना चन्द्रयुगस्त्रं मनुरीरितः मुनिरक्षोभ्य उद्दिष्टश्छन्दस्तु बृहती मतम्
1,85,38,tārākhyā devatā bījaṃ dvitīyañca caturthakam śaktiḥ ṣaḍdīrghayuktena dvitīyenāṅgakalpanam,ताराख्या देवता बीजं द्वितीयञ्च चतुर्थकम् शक्तिः षड्दीर्घयुक्तेन द्वितीयेनाङ्गकल्पनम्
1,85,39,ṣoḍhā nyāsaṃ tataḥ kuryāttārāyāḥ sarvasiddhim śrīkaṇṭhādīnnyasedrudrānmātṛkāvarṇapūrvakān,षोढा न्यासं ततः कुर्यात्तारायाः सर्वसिद्धिम् श्रीकण्ठादीन्न्यसेद्रुद्रान्मातृकावर्णपूर्वकान्
1,85,40,mātṛkoktasthale māyā tṛtīyakrodhapūrvakān caturthīnamasāyuktānprathamo nyāsa īritaḥ,मातृकोक्तस्थले माया तृतीयक्रोधपूर्वकान् चतुर्थीनमसायुक्तान्प्रथमो न्यास ईरितः
1,85,41,śavapīṭhasamāsīnāṃ nīlakāntiṃ trilocanām arddhenduśekharāṃ nānābhūṣaṇāḍhyāṃ smarannyaset,शवपीठसमासीनां नीलकान्तिं त्रिलोचनाम् अर्द्धेन्दुशेखरां नानाभूषणाढ्यां स्मरन्न्यसेत्
1,85,42,dvitīye tu grahanyāsaṃ kuryāttāṃ samanusmaran tribījasvarapūrvaṃ tu raktasūya hṛdi nyaset,द्वितीये तु ग्रहन्यासं कुर्यात्तां समनुस्मरन् त्रिबीजस्वरपूर्वं तु रक्तसूय हृदि न्यसेत्
1,85,43,tathā pavargapūrvaṃ tu śuklaṃ lomaṃ bhruvodveye kavargapūrvaṃ raktābhaṃ maṅgalaṃ locanatrayam,तथा पवर्गपूर्वं तु शुक्लं लोमं भ्रुवोद्वेये कवर्गपूर्वं रक्ताभं मङ्गलं लोचनत्रयम्
1,85,44,cavargādyaṃ budhaṃ śyāmaṃ nyasedvakṣaghasthale budhaḥ ḍhavargādyaṃ pītavarṇaṃ kaṭhṇakūpe bṛhaspatim,चवर्गाद्यं बुधं श्यामं न्यसेद्वक्षघस्थले बुधः ढवर्गाद्यं पीतवर्णं कठ्णकूपे बृहस्पतिम्
1,85,45,tavargādyaṃ śvetavarṇaṃ ghaṭikāyāṃ tu bhārgavam nīlavarṇaṃ pavargādyaṃ nābhideśe śanaiścaram,तवर्गाद्यं श्वेतवर्णं घटिकायां तु भार्गवम् नीलवर्णं पवर्गाद्यं नाभिदेशे शनैश्चरम्
1,85,46,śavargādyaṃ dhūmravarṇaṃ dhyātvā rāhuṃ mukhe nyaset tribījapūrvakaścaivaṃ grahanyāsaḥ samīritaḥ,शवर्गाद्यं धूम्रवर्णं ध्यात्वा राहुं मुखे न्यसेत् त्रिबीजपूर्वकश्चैवं ग्रहन्यासः समीरितः
1,85,47,tṛtīyaṃ lokapālānāṃ nyāsaṃ kuryātprayatnataḥ māyādibījatritayapūrvakaṃ sarvasiddhaye,तृतीयं लोकपालानां न्यासं कुर्यात्प्रयत्नतः मायादिबीजत्रितयपूर्वकं सर्वसिद्धये
1,85,48,svamastake lalāṭādi dikṣvaṣṭasvadhaurddhvataḥ hrasvadīrghakādikāṣṭavargapūrvāndiśādhipān,स्वमस्तके ललाटादि दिक्ष्वष्टस्वधौर्द्ध्वतः ह्रस्वदीर्घकादिकाष्टवर्गपूर्वान्दिशाधिपान्
1,85,49,śivaśaktyabhidhe nyāsaṃ caturthe tu samācaret tribījapūrvakānnyasyetṣaṭśivāñchaktisaṃyutān,शिवशक्त्यभिधे न्यासं चतुर्थे तु समाचरेत् त्रिबीजपूर्वकान्न्यस्येत्षट्शिवाञ्छक्तिसंयुतान्
1,85,50,ādhārādiṣu cakreṣu svacakravarṇapūrvakān brahmāṇaṃ ḍākinīyuktaṃ vādisāṃtārṇapūrvakam,आधारादिषु चक्रेषु स्वचक्रवर्णपूर्वकान् ब्रह्माणं डाकिनीयुक्तं वादिसांतार्णपूर्वकम्
1,85,51,mūlādhāre vinyasecca caturddalasamanvitam śrīviṣṇuṃ rākiṇīyuktabādilāntārṇapūrvakam,मूलाधारे विन्यसेच्च चतुर्द्दलसमन्वितम् श्रीविष्णुं राकिणीयुक्तबादिलान्तार्णपूर्वकम्
1,85,52,svādhiṣṭhanābhidhe cakre liṅgasthe ṣaḍdale nyaset rudraṃ tu ḍākinīyuktaṃ ḍādiphaāntārṇapūrvakam,स्वाधिष्ठनाभिधे चक्रे लिङ्गस्थे षड्दले न्यसेत् रुद्रं तु डाकिनीयुक्तं डादिफआन्तार्णपूर्वकम्
1,85,53,cakre daśadale nyasyennābhisthe maṇipūrake īśvaraṃ kādiṭhāntārṇapūrvakaṃ śākinīyutam,चक्रे दशदले न्यस्येन्नाभिस्थे मणिपूरके ईश्वरं कादिठान्तार्णपूर्वकं शाकिनीयुतम्
1,85,54,vinyaseddvādaśadalehṛdayasthe tvanāhate sadāśivaṃ śākinīṃ ca ṣoḍaśasvarapūrvakam,विन्यसेद्द्वादशदलेहृदयस्थे त्वनाहते सदाशिवं शाकिनीं च षोडशस्वरपूर्वकम्
1,85,55,kaṇṭhasthe ṣoḍaśadale viśuddhākhye pravinyaset ājñācakre paraśivaṃ hākinīsaṃyutaṃ nyaset,कण्ठस्थे षोडशदले विशुद्धाख्ये प्रविन्यसेत् आज्ञाचक्रे परशिवं हाकिनीसंयुतं न्यसेत्
1,85,56,lakṣārṇapūvaṃ bhrūmadhyasaṃsthite 'timanohare tārādipañcamaṃ nyāsaṃ kuryātsarveṣṭasiddhaye,लक्षार्णपूवं भ्रूमध्यसंस्थिते ऽतिमनोहरे तारादिपञ्चमं न्यासं कुर्यात्सर्वेष्टसिद्धये
1,85,57,aṣṭau vargānsvaradvandvapūrvakān bījasaṃyutān tārādyā nyāsapūrvāśca prayojyā aṣṭaśaktayaḥ,अष्टौ वर्गान्स्वरद्वन्द्वपूर्वकान् बीजसंयुतान् ताराद्या न्यासपूर्वाश्च प्रयोज्या अष्टशक्तयः
1,85,58,tārāthogrā mahogrāpi vajrā kālī sarasvatī kāmeśvarī ca cāmuṇḍā ityaṣṭau tārikāḥ smṛtāḥ,ताराथोग्रा महोग्रापि वज्रा काली सरस्वती कामेश्वरी च चामुण्डा इत्यष्टौ तारिकाः स्मृताः
1,85,59,brahmarandhre lalāṭe ca bhrūmadhye kaṇṭhadeśataḥ hṛdi nābhau phale mūlādhāre cetāḥ kramānnyaset,ब्रह्मरन्ध्रे ललाटे च भ्रूमध्ये कण्ठदेशतः हृदि नाभौ फले मूलाधारे चेताः क्रमान्न्यसेत्
1,85,60,aṅganyāsaṃ tataḥ kuryātpīṭhākhyaṃ sarvasiddhidam ādhāre kāmarūpākhyaṃ bījaṃ hrasvārṇapūrvakam,अङ्गन्यासं ततः कुर्यात्पीठाख्यं सर्वसिद्धिदम् आधारे कामरूपाख्यं बीजं ह्रस्वार्णपूर्वकम्
1,85,61,hṛdi jālandharaṃ bījaṃ dīrghapūrvaṃ pravinyaset lalāṭe pūrṇagiryākhyaṃ kavargādyaṃ nyasetsudhīḥ,हृदि जालन्धरं बीजं दीर्घपूर्वं प्रविन्यसेत् ललाटे पूर्णगिर्याख्यं कवर्गाद्यं न्यसेत्सुधीः
1,85,62,uḍḍīyānaṃ cavargādyaṃ keśasandhau pravinyaset kaṇṭhe tu mathurāpīṭhaṃ daśama yādikaṃ nyaset,उड्डीयानं चवर्गाद्यं केशसन्धौ प्रविन्यसेत् कण्ठे तु मथुरापीठं दशम यादिकं न्यसेत्
1,85,63,ṣoḍhā nyāsastu tārāyāḥ prokto 'bhīṣṭapradāyakaḥ hṛdi śrīmadekajaṭāṃ tāriṇīṃ śirasi nyaset,षोढा न्यासस्तु तारायाः प्रोक्तो ऽभीष्टप्रदायकः हृदि श्रीमदेकजटां तारिणीं शिरसि न्यसेत्
1,85,64,vajrodake śikhāṃ pātu ugratārāṃ tu varmaṇi mahogrā vatsare netre piṅgāgraikajaṭāstrake,वज्रोदके शिखां पातु उग्रतारां तु वर्मणि महोग्रा वत्सरे नेत्रे पिङ्गाग्रैकजटास्त्रके
1,85,65,ṣaḍradīrgayuktamāyāyā etānyaṣṭau ṣaḍaṅgake aṅguṣṭhādiṣvaṅgulīṣu pūrvaṃ vinyasya yatnataḥ,षड्रदीर्गयुक्तमायाया एतान्यष्टौ षडङ्गके अङ्गुष्ठादिष्वङ्गुलीषु पूर्वं विन्यस्य यत्नतः
1,85,66,tarjanīmadhyamābhyāṃ tu kṛtvā tālatrayaṃ tataḥ choṭikāmudrāyā kuryāddigbandhaṃ devatāṃ smaran,तर्जनीमध्यमाभ्यां तु कृत्वा तालत्रयं ततः छोटिकामुद्राया कुर्याद्दिग्बन्धं देवतां स्मरन्
1,85,67,vidyayā tārapuṭayā vyāpakaṃ saptadhā caret ugratārāṃ tato dhyāyetsadyo vāde 'tisiddhidām,विद्यया तारपुटया व्यापकं सप्तधा चरेत् उग्रतारां ततो ध्यायेत्सद्यो वादे ऽतिसिद्धिदाम्
1,85,68,layābdhāvaṃbujanmasthāṃ nīlābhāṃ divyabhūṣaṇām kambuṃ khaḍgaṃ kapālaṃ ca nīlābjaṃ dadhatīṃ karaiḥ,लयाब्धावंबुजन्मस्थां नीलाभां दिव्यभूषणाम् कम्बुं खड्गं कपालं च नीलाब्जं दधतीं करैः
1,85,69,nāgaśreṣṭhālaṅkṛtāṅgīṃ raktanetratrayāṃ smaret japellakṣacatuṣkaṃ hi daśāṃśaṃ raktapadmakaiḥ,नागश्रेष्ठालङ्कृताङ्गीं रक्तनेत्रत्रयां स्मरेत् जपेल्लक्षचतुष्कं हि दशांशं रक्तपद्मकैः
1,85,70,hunetkṣīrājyasaṃmiśraiḥ śaṅkhaṃ saṃsthāpya saṃjapet nārīṃ paśyanspṛśangacchanmahāniśi baliṃ caret,हुनेत्क्षीराज्यसंमिश्रैः शङ्खं संस्थाप्य संजपेत् नारीं पश्यन्स्पृशन्गच्छन्महानिशि बलिं चरेत्
1,85,71,śmaśāne śūnyasadane devāgāre 'tha nirjane parvate vanamadhye vā śavamāruhya mantravit,श्मशाने शून्यसदने देवागारे ऽथ निर्जने पर्वते वनमध्ये वा शवमारुह्य मन्त्रवित्
1,85,72,samare śatrunihataṃ yadvā ṣāṇyāsikaṃ śiśum vidyāṃ sādhayataḥ śīghraṃ sādhitaivaṃ prasiddhyati,समरे शत्रुनिहतं यद्वा षाण्यासिकं शिशुम् विद्यां साधयतः शीघ्रं साधितैवं प्रसिद्ध्यति
1,85,73,medhā prajñā prabhā vidyā dhīvṛttismṛtibuddhayaḥ viśveśvarīti saṃproktāḥ pīṭhasya nava śaktayaḥ,मेधा प्रज्ञा प्रभा विद्या धीवृत्तिस्मृतिबुद्धयः विश्वेश्वरीति संप्रोक्ताः पीठस्य नव शक्तयः
1,85,74,bhṛgumanvindusaṃyuktaṃ meghavartma sarasvatī yogapīṭhātmane hārddaṃ pīṭhasya manurīritaḥ,भृगुमन्विन्दुसंयुक्तं मेघवर्त्म सरस्वती योगपीठात्मने हार्द्दं पीठस्य मनुरीरितः
1,85,75,dattvānenāsanaṃ mūrtiṃ mūlamantreṇa kalpayet pūjayedvidhivaddevīṃ tadvidhānamathocyate,दत्त्वानेनासनं मूर्तिं मूलमन्त्रेण कल्पयेत् पूजयेद्विधिवद्देवीं तद्विधानमथोच्यते
1,85,76,tāro māyā bhagaṃ brahmā jaṭe sūryaḥ sadīrghakam yakṣādhipataye tandrīsopanītaṃ baliṃ tataḥ,तारो माया भगं ब्रह्मा जटे सूर्यः सदीर्घकम् यक्षाधिपतये तन्द्रीसोपनीतं बलिं ततः
1,85,77,gṛhayugmaṃ śivā svāhā balimantro 'yamīritaḥ dadyānnityaṃ baliṃ tena madhyarātre catuṣpathe,गृहयुग्मं शिवा स्वाहा बलिमन्त्रो ऽयमीरितः दद्यान्नित्यं बलिं तेन मध्यरात्रे चतुष्पथे
1,85,78,jaladānādikaṃ mantrairvidadhyāddaśabhistataḥ dhruvo vajrodake varma phaṭsaptārṇo jalagrahe,जलदानादिकं मन्त्रैर्विदध्याद्दशभिस्ततः ध्रुवो वज्रोदके वर्म फट्सप्तार्णो जलग्रहे
1,85,79,tārādyā vahnijāyāntā māyā hi kṣālane matā tāro māyāḥ bhṛguḥ karṇoviśuddhaṃ dharmavarmataḥ,ताराद्या वह्निजायान्ता माया हि क्षालने मता तारो मायाः भृगुः कर्णोविशुद्धं धर्मवर्मतः
1,85,80,sarvapāpāni śāmyante cheto netrayutaṃ jalam kalpāntanayanasvāhā mantra ācamane mataḥ,सर्वपापानि शाम्यन्ते छेतो नेत्रयुतं जलम् कल्पान्तनयनस्वाहा मन्त्र आचमने मतः
1,85,81,dhruvo maṇidharītyante vajriṇyakṣiyutā mṛtiḥ kharividyāyugrijaśva sarvavānte bako 'bjavān,ध्रुवो मणिधरीत्यन्ते वज्रिण्यक्षियुता मृतिः खरिविद्यायुग्रिजश्व सर्ववान्ते बको ऽब्जवान्
1,85,82,kāriṇyante dīrghavarma astraṃ vahnipriyāntimaḥ trayoviṃśativarṇātmā śikhāyā bandhane manuḥ,कारिण्यन्ते दीर्घवर्म अस्त्रं वह्निप्रियान्तिमः त्रयोविंशतिवर्णात्मा शिखाया बन्धने मनुः
1,85,83,praṇavo rakṣayugalaṃ dīrghavarmāstraṭhadvayam navārṇenāmunā mantrī kuryādbhūmiviśodhanam,प्रणवो रक्षयुगलं दीर्घवर्मास्त्रठद्वयम् नवार्णेनामुना मन्त्री कुर्याद्भूमिविशोधनम्
1,85,84,nārānte sarvavighnānutsārayeti padaṃ tataḥ huṃ phaṭ svāhā guṇendvarṇo manurvighnanivāraṇam,नारान्ते सर्वविघ्नानुत्सारयेति पदं ततः हुं फट् स्वाहा गुणेन्द्वर्णो मनुर्विघ्ननिवारणम्
1,85,85,māyābījaṃ japāpuṣpanibhaṃ nābhau viciṃyet tadutthenāgninā dehaṃ dahetsāddhasvapāpmanā,मायाबीजं जपापुष्पनिभं नाभौ विचिंयेत् तदुत्थेनाग्निना देहं दहेत्साद्धस्वपाप्मना
1,85,86,tārābījaṃ suvarṇābhaṃ cintayeddhṛdi mantravit pavanena tadutthena pāpabhasma kṣipedbhuvi,ताराबीजं सुवर्णाभं चिन्तयेद्धृदि मन्त्रवित् पवनेन तदुत्थेन पापभस्म क्षिपेद्भुवि
1,85,87,turīyaṃ candrakundābhaṃ bījaṃ dhyātvālalāṭataḥ tadutthasudhayāde haṃ svayaṃ vai devatānibham,तुरीयं चन्द्रकुन्दाभं बीजं ध्यात्वाललाटतः तदुत्थसुधयादे हं स्वयं वै देवतानिभम्
1,85,88,anayā bhūtaśuddhyā tu devīsādṛśyamāpnuyāt tāro 'nanto bhaguḥ karṇo padmanābhayuto balī,अनया भूतशुद्ध्या तु देवीसादृश्यमाप्नुयात् तारो ऽनन्तो भगुः कर्णो पद्मनाभयुतो बली
1,85,89,khe vajrarekhe krodhākhyaṃ bījaṃ pāvakallabhā amunā dvādaśārṇena racayenmaṇḍalaṃ śubham,खे वज्ररेखे क्रोधाख्यं बीजं पावकल्लभा अमुना द्वादशार्णेन रचयेन्मण्डलं शुभम्
1,85,90,tāro yathāgatā nidrā sadṛkṣekabhṛgurviṣam sadīrghasmṛtirau sākṣau mahākālo bhagānvitaḥ,तारो यथागता निद्रा सदृक्षेकभृगुर्विषम् सदीर्घस्मृतिरौ साक्षौ महाकालो भगान्वितः
1,85,91,krodho 'straṃ manuvarṇo 'yaṃ manuḥ puṣpādiśodhane tāraḥ pāśaḥ parā svāhā pañcārṇaścittaśodhane,क्रोधो ऽस्त्रं मनुवर्णो ऽयं मनुः पुष्पादिशोधने तारः पाशः परा स्वाहा पञ्चार्णश्चित्तशोधने
1,85,92,manavo daśa saṃproktā ardhyasthāpanamucyate seṃdubhyāṃ māsato māyā bhuvaṃ saṃsṛjya bhūgṛham,मनवो दश संप्रोक्ता अर्ध्यस्थापनमुच्यते सेंदुभ्यां मासतो माया भुवं संसृज्य भूगृहम्
1,85,93,vṛtaṃ trikoṇasaṃyuktaṃ kuryānmaṇḍalamantrataḥ yajettatrādhāraśaktiṃ vahnimaṇḍalamadhyagām vahnimaṇḍalamabhyarcya mahāśaṅkhaṃ nidhāpayet,वृतं त्रिकोणसंयुक्तं कुर्यान्मण्डलमन्त्रतः यजेत्तत्राधारशक्तिं वह्निमण्डलमध्यगाम् वह्निमण्डलमभ्यर्च्य महाशङ्खं निधापयेत्
1,85,94,vāmakarṇenduyuktena phaḍantena vihāyasā prakṣālitaṃ bhṛgurdaṇḍī trimūrtīntuyutaṃ paṭhet,वामकर्णेन्दुयुक्तेन फडन्तेन विहायसा प्रक्षालितं भृगुर्दण्डी त्रिमूर्तीन्तुयुतं पठेत्
1,85,95,tator'cayenmahāśaṅkhaṃ japanmantracatuṣṭayam dīrghatrayānvitā māyā kālī sṛṣṭiḥ sadīrghasaḥ,ततोर्ऽचयेन्महाशङ्खं जपन्मन्त्रचतुष्टयम् दीर्घत्रयान्विता माया काली सृष्टिः सदीर्घसः
1,85,96,pratimāsaṃyutaṃ māsaṃ yavanaṃ hṛdayaṃ tataḥ ekādhaśārṇaḥ prathamo mahāśaṅkhārcane manuḥ,प्रतिमासंयुतं मासं यवनं हृदयं ततः एकाधशार्णः प्रथमो महाशङ्खार्चने मनुः
1,85,97,haṃso haribhujaṅgeśayukto dīrghantrayenduyuk tāriṇyante kapālāya namonto dvādaśākṣaraḥ,हंसो हरिभुजङ्गेशयुक्तो दीर्घन्त्रयेन्दुयुक् तारिण्यन्ते कपालाय नमोन्तो द्वादशाक्षरः
1,85,98,svaṃ dīrghatrayamanvāḍhyameṣo vāmadaganvitaḥ lokapālāya hṛdayaṃ tṛtīyo 'yaṃ śivākṣaraḥ,स्वं दीर्घत्रयमन्वाढ्यमेषो वामदगन्वितः लोकपालाय हृदयं तृतीयो ऽयं शिवाक्षरः
1,85,99,māyāstrībījamarddhaiduyutaṃ svaṃ svargakhādimaḥ pālāya sarvādhārāya sarvaḥ sarvodbhavastathā,मायास्त्रीबीजमर्द्धैदुयुतं स्वं स्वर्गखादिमः पालाय सर्वाधाराय सर्वः सर्वोद्भवस्तथा
1,85,100,sarvaśuddhimayaśceti ṅeṃtāḥ sarvāsurāntikam rudhirā ratidīrghā ca vāyuḥ śubhrānilaḥ surā,सर्वशुद्धिमयश्चेति ङेंताः सर्वासुरान्तिकम् रुधिरा रतिदीर्घा च वायुः शुभ्रानिलः सुरा
1,85,101,bhājanāya bhagī satyā vikapālāya hṛnmanuḥ turyo raseṣu varṇo 'yaṃ mahāśaṅkhaprapūjane,भाजनाय भगी सत्या विकपालाय हृन्मनुः तुर्यो रसेषु वर्णो ऽयं महाशङ्खप्रपूजने
1,85,102,navārkamaṇḍalaṃ ceṣṭvā salilaṃ mūlamantrataḥ prapūrayetsudhābuddhyā gandhapuṣpākṣatādibhiḥ,नवार्कमण्डलं चेष्ट्वा सलिलं मूलमन्त्रतः प्रपूरयेत्सुधाबुद्ध्या गन्धपुष्पाक्षतादिभिः
1,85,103,mudrāṃ trikhaṇḍāṃ saṃdarśya pūjayeccandramaṇḍalam vāksatyapadmāgagane rephaānugrahabinduyuk,मुद्रां त्रिखण्डां संदर्श्य पूजयेच्चन्द्रमण्डलम् वाक्सत्यपद्मागगने रेफआनुग्रहबिन्दुयुक्
1,85,104,mūlamantro vipaddhvaṃsamanusargasamanvitam aṣṭakṛtvo 'munā mantrī mantrayetprayato jalam,मूलमन्त्रो विपद्ध्वंसमनुसर्गसमन्वितम् अष्टकृत्वो ऽमुना मन्त्री मन्त्रयेत्प्रयतो जलम्
1,85,105,māyayā madiśaṃ kṣiptvā khaṃ yoniṃ ca pradarśayet tatra vṛttāṣṭaṣaṭkoṇaṃ dhyātvā devīṃ vicintayet,मायया मदिशं क्षिप्त्वा खं योनिं च प्रदर्शयेत् तत्र वृत्ताष्टषट्कोणं ध्यात्वा देवीं विचिन्तयेत्
1,85,106,pūrvoktāṃ pūjayettvenāṃ mūlenātha pratarpayet tarjanūmadhyamānāmākaniṣṭhābhirmaheśvarīm,पूर्वोक्तां पूजयेत्त्वेनां मूलेनाथ प्रतर्पयेत् तर्जनूमध्यमानामाकनिष्ठाभिर्महेश्वरीम्
1,85,107,sāṃguṣṭhāniścuturvāraṃ mahāśaṅkhasthite jale khaṃrephamanubindvāḍhyāṃ bhṛgumanvinduyuktayā,सांगुष्ठानिश्चुतुर्वारं महाशङ्खस्थिते जले खंरेफमनुबिन्द्वाढ्यां भृगुमन्विन्दुयुक्तया
1,85,108,dhruvādyena namontena tarpyādānandabhairavam tatastenārdhatoyena prokṣetpūjanasādhanam,ध्रुवाद्येन नमोन्तेन तर्प्यादानन्दभैरवम् ततस्तेनार्धतोयेन प्रोक्षेत्पूजनसाधनम्
1,85,109,yomimudrāṃ pradarśyāpi praṇamedbhavatāriṇīm vidhānamarghe saṃproktaṃ sarvasiddhipradāyakam,योमिमुद्रां प्रदर्श्यापि प्रणमेद्भवतारिणीम् विधानमर्घे संप्रोक्तं सर्वसिद्धिप्रदायकम्
1,85,110,pūrvokte pūjayetpīṭhe padme ṣaṭkoṇakarṇike dharāgṛhāvṛte ramye devīṃ ramyopacārakaiḥ,पूर्वोक्ते पूजयेत्पीठे पद्मे षट्कोणकर्णिके धरागृहावृते रम्ये देवीं रम्योपचारकैः
1,85,111,mahīgṛhe caturdikṣu gaṇeśādīnprapūjayet pāśāṅkuśau kapālaṃ ca triśūlaṃ dadhataṃ karaiḥ,महीगृहे चतुर्दिक्षु गणेशादीन्प्रपूजयेत् पाशाङ्कुशौ कपालं च त्रिशूलं दधतं करैः
1,85,112,alaṅkāracayopetaṃ gaṇeśaṃ prāktamarcayet kapālaśūle hastābhyāṃ dadhataṃ sarpabhūṣaṇam,अलङ्कारचयोपेतं गणेशं प्राक्तमर्चयेत् कपालशूले हस्ताभ्यां दधतं सर्पभूषणम्
1,85,113,svayūthaveṣṭitaṃ ramyaṃ baṭukaṃ dakṣiṇer'cayet asiśūlakapālāni ḍamaruṃ dadhataṃ karaiḥ,स्वयूथवेष्टितं रम्यं बटुकं दक्षिणेर्ऽचयेत् असिशूलकपालानि डमरुं दधतं करैः
1,85,114,kṛṣṇaṃ digaṃbaraṃ krūraṃ kṣetrapālaṃ ca paścime kapālaṃ ḍamaruṃ pāśaṃ liṅgaṃ śaṃbibhratīṃ karaiḥ,कृष्णं दिगंबरं क्रूरं क्षेत्रपालं च पश्चिमे कपालं डमरुं पाशं लिङ्गं शंबिभ्रतीं करैः
1,85,115,adhyākanyā raktavastrā yoginīruttare yajet akṣobhyaṃ prayajenmūrdhni devyā mantraṛṣiṃ śubham,अध्याकन्या रक्तवस्त्रा योगिनीरुत्तरे यजेत् अक्षोभ्यं प्रयजेन्मूर्ध्नि देव्या मन्त्रऋषिं शुभम्
1,85,116,akṣobhyaṃ vastrapuṣpaṃ ca pratīcchānavallabhā akṣobhyapūjane mantraḥ ṣaṭkogakam,अक्षोभ्यं वस्त्रपुष्पं च प्रतीच्छानवल्लभा अक्षोभ्यपूजने मन्त्रः षट्कोगकम्
1,85,117,vairācanaṃ cāmitābhaṃ padmanābhibhidhaṃ tathā śaṅkhaṃ pāṇḍurasaṃjñaṃ ca digdaleṣu prapūjayet,वैराचनं चामिताभं पद्मनाभिभिधं तथा शङ्खं पाण्डुरसंज्ञं च दिग्दलेषु प्रपूजयेत्
1,85,118,lābhakāṃ mānakāṃ caiva pāṇḍurāṃ tārakāṃ tathā vidiggatābjapatreṣu pūjayediṣṭasiddhaye,लाभकां मानकां चैव पाण्डुरां तारकां तथा विदिग्गताब्जपत्रेषु पूजयेदिष्टसिद्धये
1,85,119,bindunāmādivarṇādyāḥ saṃbuddhyantāstathābhidhāḥ vrajapuṣpaṃ pratīcchāgnipriyāntāḥ praṇavādikāḥ,बिन्दुनामादिवर्णाद्याः संबुद्ध्यन्तास्तथाभिधाः व्रजपुष्पं प्रतीच्छाग्निप्रियान्ताः प्रणवादिकाः
1,85,120,vairācanādi pūjāyāṃ manavaḥ parikīrtitāḥ bhūdharaśca caturdvārṣu padmāntakayamāntakau,वैराचनादि पूजायां मनवः परिकीर्तिताः भूधरश्च चतुर्द्वार्षु पद्मान्तकयमान्तकौ
1,85,121,vidyāntakābhidhaḥ paścānnarāntaka imānyajet śakrādīṃścaiva vajrādīnprajapettadanantaram,विद्यान्तकाभिधः पश्चान्नरान्तक इमान्यजेत् शक्रादींश्चैव वज्रादीन्प्रजपेत्तदनन्तरम्
1,85,122,evaṃ saṃpūjayandevīṃ pāṇḍityaṃ dhanamadbhutam putrānpautrāñchubhāṃ kīrtiṃ labhate janavaśyatām,एवं संपूजयन्देवीं पाण्डित्यं धनमद्भुतम् पुत्रान्पौत्राञ्छुभां कीर्तिं लभते जनवश्यताम्
1,85,123,tāro māyā śrīmadakajaṭe nīlasarasvatī mahopratāre devāsaḥ sanetro gadiyugmakam,तारो माया श्रीमदकजटे नीलसरस्वती महोप्रतारे देवासः सनेत्रो गदियुग्मकम्
1,85,124,sarvadevapiśākarmo dīrghogrirmarusānmasa abhragumama jāḍyaṃ ca chedayadvitayaṃ ramā,सर्वदेवपिशाकर्मो दीर्घोग्रिर्मरुसान्मस अभ्रगुमम जाड्यं च छेदयद्वितयं रमा
1,85,125,māyāstrāgnipriyānto 'yaṃ dvipañcāśallipirmanuḥ anena nityaṃ pūjati'nvahaṃ devyai baliṃ haret,मायास्त्राग्निप्रियान्तो ऽयं द्विपञ्चाशल्लिपिर्मनुः अनेन नित्यं पूजतिऽन्वहं देव्यै बलिं हरेत्
1,85,126,evaṃ siddhe manau mantrī prayogānvidadhāti ca jātamātrasya bālasya divasatritayādadhaḥ,एवं सिद्धे मनौ मन्त्री प्रयोगान्विदधाति च जातमात्रस्य बालस्य दिवसत्रितयादधः
1,85,127,jihvāyāṃ vilikhenmantraṃ madhvājyābhyāṃ śalākayā suvarṇa kṛtayā yadvā mantrī dhavaladūrvayā,जिह्वायां विलिखेन्मन्त्रं मध्वाज्याभ्यां शलाकया सुवर्ण कृतया यद्वा मन्त्री धवलदूर्वया
1,85,128,gate 'ṣṭame 'bde bālo 'pi jāyate kaviradbutam tathāparairajeyo 'pi bhūpasaṃghairddhanārcitaḥ,गते ऽष्टमे ऽब्दे बालो ऽपि जायते कविरद्बुतम् तथापरैरजेयो ऽपि भूपसंघैर्द्धनार्चितः
1,85,129,uparāge datānīva naradārusarojale nirmāya kīlakaṃ tena tailamadhvamṛtairlikhet,उपरागे दतानीव नरदारुसरोजले निर्माय कीलकं तेन तैलमध्वमृतैर्लिखेत्
1,85,130,sarojinīdale mantraṃ veṣṭayenmātṛkākṣaraiḥ nikhāya tadalaṃ kuṇḍe caturasre samekhale,सरोजिनीदले मन्त्रं वेष्टयेन्मातृकाक्षरैः निखाय तदलं कुण्डे चतुरस्रे समेखले
1,85,131,saṃsthāpya pāvakaṃ tatra juhuyānmanunāmunā sahasraṃ raktapadmānāṃ dhenudugdhajalāplutam,संस्थाप्य पावकं तत्र जुहुयान्मनुनामुना सहस्रं रक्तपद्मानां धेनुदुग्धजलाप्लुतम्
1,85,132,homānte vivadhai ratnaiḥ palairapi baliṃ haret baliṃ mantreṇa vidhivadbalimantraḥ prakāśyate,होमान्ते विवधै रत्नैः पलैरपि बलिं हरेत् बलिं मन्त्रेण विधिवद्बलिमन्त्रः प्रकाश्यते
1,85,133,tāraḥ padme yuga tandrī viyaddīrghaṃ ca lohitaḥ atrirviṣabhagārūḍho vadatpadmāvatīpadam,तारः पद्मे युग तन्द्री वियद्दीर्घं च लोहितः अत्रिर्विषभगारूढो वदत्पद्मावतीपदम्
1,85,134,jhiṇṭīśāḍhyonilasvāhā ṣoḍaśārṇo balermanuḥ tato niśīthe ca baliṃ pūrvoktamanunā haret,झिण्टीशाढ्योनिलस्वाहा षोडशार्णो बलेर्मनुः ततो निशीथे च बलिं पूर्वोक्तमनुना हरेत्
1,85,135,evaṃ kṛte paṇḍitānāṃ sa jayī kavirāḍ bhavet nivāso bhāratīlakṣmyorjanatārañjanakṣamaḥ,एवं कृते पण्डितानां स जयी कविराड् भवेत् निवासो भारतीलक्ष्म्योर्जनतारञ्जनक्षमः
1,85,136,śatābhijaptyā yo mantrī rocanāṃ mastāke dharet yaṃ yaṃ paśyati tasyāsau dāsavajjāyate kṣaṇāt,शताभिजप्त्या यो मन्त्री रोचनां मस्ताके धरेत् यं यं पश्यति तस्यासौ दासवज्जायते क्षणात्
1,85,137,śmaśānāṅgāramāśritya pūrvāyāṃ kujavāsare tena matreṇa saṃveṣṭya nibaddhaṃ raktatantubhiḥ,श्मशानाङ्गारमाश्रित्य पूर्वायां कुजवासरे तेन मत्रेण संवेष्ट्य निबद्धं रक्ततन्तुभिः
1,85,138,śatābhijaptaṃ mūlena nikṣipedvairiveśmani uccāṭayati saptāhātsakuṇṭubānvirodhinaḥ,शताभिजप्तं मूलेन निक्षिपेद्वैरिवेश्मनि उच्चाटयति सप्ताहात्सकुण्टुबान्विरोधिनः
1,85,139,kṣīrāḍhyayā niśāmantraṃ likhitvā pauruṣe 'sthani ravivāre niśīthinyāṃ sahasramabhimantrayet,क्षीराढ्यया निशामन्त्रं लिखित्वा पौरुषे ऽस्थनि रविवारे निशीथिन्यां सहस्रमभिमन्त्रयेत्
1,85,140,tatkṣiptaṃ śatrusadane maṇḍalādbhraṃśakaṃ bhavet kṣetre kṣiptaṃ sasyahānyojavahṛtturamālayet,तत्क्षिप्तं शत्रुसदने मण्डलाद्भ्रंशकं भवेत् क्षेत्रे क्षिप्तं सस्यहान्योजवहृत्तुरमालयेत्
1,85,141,ṣaṭkoṇāntarlikhenmūlaṃ sādhyārṇaṃ keśare svaraiḥ bāhye 'ṣṭavargayukpatraṃ padmabhūmiparāvṛtam,षट्कोणान्तर्लिखेन्मूलं साध्यार्णं केशरे स्वरैः बाह्ये ऽष्टवर्गयुक्पत्रं पद्मभूमिपरावृतम्
1,85,142,yantraṃ bhūrje jahurasairlikhetpūtāmbarāvṛtam paṭṭasūtreṇa sannaddhaṃ śiśukaṇṭhagataṃ dhruvam,यन्त्रं भूर्जे जहुरसैर्लिखेत्पूताम्बरावृतम् पट्टसूत्रेण सन्नद्धं शिशुकण्ठगतं ध्रुवम्
1,85,143,bhūtabhītiharaṃ vāmavāhau strīṇāṃ ca putradam nṛṇāṃ dakṣiṇabāhusthaṃ nirdhanānāṃ dhanapradam,भूतभीतिहरं वामवाहौ स्त्रीणां च पुत्रदम् नृणां दक्षिणबाहुस्थं निर्धनानां धनप्रदम्
1,85,144,jñānadaṃ jñānamicchūnāṃ rājñāṃ tu vijayapradam,ज्ञानदं ज्ञानमिच्छूनां राज्ञां तु विजयप्रदम्
1,86,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde yakṣiṇīmantrabhedanirūpaṇaṃ nāma pañcāśītitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca sarasvatyavatārāste kathitāḥ siddhidā nṛṇām atha lakṣmyavatārāṃste vakṣye sarvārthasiddhidān,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे यक्षिणीमन्त्रभेदनिरूपणं नाम पञ्चाशीतितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच सरस्वत्यवतारास्ते कथिताः सिद्धिदा नृणाम् अथ लक्ष्म्यवतारांस्ते वक्ष्ये सर्वार्थसिद्धिदान्
1,86,2,vāṇīmanmathaśaktyākhyaṃ bījatritayamīritam ṛṣiḥ syāddakṣiṇāmūrtiḥ paṅktiśchandaḥ prakīrtitam,वाणीमन्मथशक्त्याख्यं बीजत्रितयमीरितम् ऋषिः स्याद्दक्षिणामूर्तिः पङ्क्तिश्छन्दः प्रकीर्तितम्
1,86,3,devatā tripurā bālā madhyānte śaktibījake nābherāpādamādyaṃ tu nābhyantaṃ hṛdayātparam,देवता त्रिपुरा बाला मध्यान्ते शक्तिबीजके नाभेरापादमाद्यं तु नाभ्यन्तं हृदयात्परम्
1,86,4,mṛrdhno hradantaṃ tartīyaṃ kramāddeheṣu vinyaset ādyaṃ vāmakare dakṣakare tadubhayoḥ param,मृर्ध्नो ह्रदन्तं तर्तीयं क्रमाद्देहेषु विन्यसेत् आद्यं वामकरे दक्षकरे तदुभयोः परम्
1,86,5,punarbījatrayaṃ nyasya mūrdhni guhye ca vakṣasi nava yonpābhidhaṃ nyāse navakṛtvo manuṃ nyaset,पुनर्बीजत्रयं न्यस्य मूर्ध्नि गुह्ये च वक्षसि नव योन्पाभिधं न्यासे नवकृत्वो मनुं न्यसेत्
1,86,6,karṇayościbuke nyasyecchaṅkhayormukhapaṅkaje netrayornāsikāyāṃ ca skandhayorudare tathā,कर्णयोश्चिबुके न्यस्येच्छङ्खयोर्मुखपङ्कजे नेत्रयोर्नासिकायां च स्कन्धयोरुदरे तथा
1,86,7,nyasetkūrparayornābhau jānunorliṅgamastake pādayorapi guhye ca pārśvayorhṛdaye punaḥ,न्यसेत्कूर्परयोर्नाभौ जानुनोर्लिङ्गमस्तके पादयोरपि गुह्ये च पार्श्वयोर्हृदये पुनः
1,86,8,stanayoḥ kaṇṭhadeśe ca vāmāṅgādiṣu vinyaset vāgbhavādyāṃ ratiṃ guhye prītimatyādikāṃ hṛdi,स्तनयोः कण्ठदेशे च वामाङ्गादिषु विन्यसेत् वाग्भवाद्यां रतिं गुह्ये प्रीतिमत्यादिकां हृदि
1,86,9,kāmabījādikānpaśyedbhūmadhye tu manobhavām punarvāgakātmamādyāstisraeva ca vinyaset,कामबीजादिकान्पश्येद्भूमध्ये तु मनोभवाम् पुनर्वागकात्ममाद्यास्तिस्रएव च विन्यसेत्
1,86,10,amṛteśīṃ ca yogeśīṃ viśvayoniṃ tṛtīyakām mūrdhniṃ vaktre hṛdi nyasyedguhye caraṇayorapi,अमृतेशीं च योगेशीं विश्वयोनिं तृतीयकाम् मूर्ध्निं वक्त्रे हृदि न्यस्येद्गुह्ये चरणयोरपि
1,86,11,kāmeśī pañcabījāḍhyāṃ smarātpañcanyasetkramāt māyākāmau ca vāglakṣmī kāmeśī pañcabījakam,कामेशी पञ्चबीजाढ्यां स्मरात्पञ्चन्यसेत्क्रमात् मायाकामौ च वाग्लक्ष्मी कामेशी पञ्चबीजकम्
1,86,12,manobhavaśca makaradhvajakandarpamanmathāḥ kāmadevaḥ smaraḥ pañca kīrtitānyāsasiddhidāḥ,मनोभवश्च मकरध्वजकन्दर्पमन्मथाः कामदेवः स्मरः पञ्च कीर्तितान्याससिद्धिदाः
1,86,13,śiraḥpanmukhāguhyeṣu hṛdaye bāṇadevatāḥ drāviṇyādyāḥ kramānnyasyedvāṇeśībījapūrvakaḥ,शिरःपन्मुखागुह्येषु हृदये बाणदेवताः द्राविण्याद्याः क्रमान्न्यस्येद्वाणेशीबीजपूर्वकः
1,86,14,drāndrīṃ klīñjūṃsa iti vaibāṇeśabījakaṃ ca kam drāviṇī kṣobhiṇī vaśīkaraṇyāṅkarṣaṇī tathā,द्रान्द्रीं क्लीञ्जूंस इति वैबाणेशबीजकं च कम् द्राविणी क्षोभिणी वशीकरण्याङ्कर्षणी तथा
1,86,15,saṃmohanī ca bāṇānāṃ devatāḥ pañca kīrtitāḥ tārtīyavāgmadhyagena kāmena syātṣaḍaṅgakam,संमोहनी च बाणानां देवताः पञ्च कीर्तिताः तार्तीयवाग्मध्यगेन कामेन स्यात्षडङ्गकम्
1,86,16,ṣaḍdīrghasvarayuktena tato devīṃ vicintayet dhyāyedraktasarojasthāṃ raktavastrāṃ trilocanam,षड्दीर्घस्वरयुक्तेन ततो देवीं विचिन्तयेत् ध्यायेद्रक्तसरोजस्थां रक्तवस्त्रां त्रिलोचनम्
1,86,17,udyadarkanibhāṃ vidyāṃ mālābhayavarodvahām lakṣatrayaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ kiṃśukodbhavaiḥ,उद्यदर्कनिभां विद्यां मालाभयवरोद्वहाम् लक्षत्रयं जपेन्मन्त्रं दशांशं किंशुकोद्भवैः
1,86,18,puṣpairhayārijairvāpi juhuyānmadhurānvitaiḥ navayonyātmakaṃ yantraṃ bahiraṣṭadalāvṛtam,पुष्पैर्हयारिजैर्वापि जुहुयान्मधुरान्वितैः नवयोन्यात्मकं यन्त्रं बहिरष्टदलावृतम्
1,86,19,kesareṣu svarānnyasyedvargānaṣṭaudaleṣvapi dalāgreṣu triśūlāni padma tu mātṛkāvṛtam,केसरेषु स्वरान्न्यस्येद्वर्गानष्टौदलेष्वपि दलाग्रेषु त्रिशूलानि पद्म तु मातृकावृतम्
1,86,20,evaṃ vilikhite yantre pīṭhaśaktīḥ prapūjayet icchā jñānā kriyā caiva kāminī kāmadāyinī,एवं विलिखिते यन्त्रे पीठशक्तीः प्रपूजयेत् इच्छा ज्ञाना क्रिया चैव कामिनी कामदायिनी
1,86,21,ratī ratipriyā nandā manonmanyapi coditāḥ pīṭhaśaktīrimā iṣṭvā pīṭhaṃ tanmanunā diśet,रती रतिप्रिया नन्दा मनोन्मन्यपि चोदिताः पीठशक्तीरिमा इष्ट्वा पीठं तन्मनुना दिशेत्
1,86,22,vyomapūrve tu tārtīyaṃ sadāśivamahāpadam pretapadmāsanaṃ ṅeṃtaṃ namontaḥ pīṭhamantrakaḥ,व्योमपूर्वे तु तार्तीयं सदाशिवमहापदम् प्रेतपद्मासनं ङेंतं नमोन्तः पीठमन्त्रकः
1,86,23,ṣoḍaśārṇastato mūrtauṃ kḷptāyāṃ mūlamantrataḥ āvāhya prajapeddevīmupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ,षोडशार्णस्ततो मूर्तौं कॢप्तायां मूलमन्त्रतः आवाह्य प्रजपेद्देवीमुपचारैः पृथग्विधैः
1,86,24,devīmiṣṭvā madhyayonau trikoṇe ratipūrvikām vāmakoṇe ratiṃ dakṣe prītimagre manobhavām,देवीमिष्ट्वा मध्ययोनौ त्रिकोणे रतिपूर्विकाम् वामकोणे रतिं दक्षे प्रीतिमग्रे मनोभवाम्
1,86,25,yonyantarvahnikoṇādavaṅgānyagnervidikṣvapi madhyayomerhahiḥ pūrvādiṣu cāgre smarānapi,योन्यन्तर्वह्निकोणादवङ्गान्यग्नेर्विदिक्ष्वपि मध्ययोमेर्हहिः पूर्वादिषु चाग्रे स्मरानपि
1,86,26,vāṇadevīstadvadeva śaktīraṣṭasu yoniṣu subhagākhyā bhāgā paścāttṛtīyā bhagasarpiṇī,वाणदेवीस्तद्वदेव शक्तीरष्टसु योनिषु सुभगाख्या भागा पश्चात्तृतीया भगसर्पिणी
1,86,27,bhagamālā tathānaṅgā nagādyā kusumāparā anaṅgamekhalānaṅgamadanetyaṣṭaśaktayaḥ,भगमाला तथानङ्गा नगाद्या कुसुमापरा अनङ्गमेखलानङ्गमदनेत्यष्टशक्तयः
1,86,28,padmakeśaragā brāhmī mukhāḥ patreṣu bhairavāḥ dīrghādyā mātaraḥ pūjyā hrasvādyāścāṣṭabhairavāḥ,पद्मकेशरगा ब्राह्मी मुखाः पत्रेषु भैरवाः दीर्घाद्या मातरः पूज्या ह्रस्वाद्याश्चाष्टभैरवाः
1,86,29,dalāgreṣvaṣṭapīṭhāni kāmarūpākhyamādimam malayaṃ kollagiryyākhyaṃ cauhārākhyaṃ kulāntakam,दलाग्रेष्वष्टपीठानि कामरूपाख्यमादिमम् मलयं कोल्लगिर्य्याख्यं चौहाराख्यं कुलान्तकम्
1,86,30,jālandharaṃ tathonnāsaṃ koṭapīṭhamathāṣṭamam bhūgṛhe daśadikṣvarceddhetukaṃ tripurāntakam,जालन्धरं तथोन्नासं कोटपीठमथाष्टमम् भूगृहे दशदिक्ष्वर्चेद्धेतुकं त्रिपुरान्तकम्
1,86,31,vaitālamagni jihvaṃ ca kamalāntakālinau ekapādaṃ bhīmarūpaṃ vimalaṃ hāṭakeśvaram,वैतालमग्नि जिह्वं च कमलान्तकालिनौ एकपादं भीमरूपं विमलं हाटकेश्वरम्
1,86,32,śakrādyānāyudhaiḥ sārddhaṃ svasvadikṣu samarcayet tadbahirdikṣu baṭukaṃ yoginīṃ kṣetranāyakam,शक्राद्यानायुधैः सार्द्धं स्वस्वदिक्षु समर्चयेत् तद्बहिर्दिक्षु बटुकं योगिनीं क्षेत्रनायकम्
1,86,33,gaṇeśaṃ vidiśāsvarcedvasūnsūryācchivāṃstathā bhūtāṃścetthaṃ bhajanbālāmīśaḥ syāddhanavidyayoḥ,गणेशं विदिशास्वर्चेद्वसून्सूर्याच्छिवांस्तथा भूतांश्चेत्थं भजन्बालामीशः स्याद्धनविद्ययोः
1,86,34,raktāṃbhojairhuternāryovaśyāḥ syuḥ sarṣapairnṛpāḥ nandyāvartai rājavṛkṣaiḥ kundaiḥ pāṭalacaṃpakaiḥ,रक्तांभोजैर्हुतेर्नार्योवश्याः स्युः सर्षपैर्नृपाः नन्द्यावर्तै राजवृक्षैः कुन्दैः पाटलचंपकैः
1,86,35,puṣpairbilvaphalairvāpi homāllakṣmīḥ sthirā bhavet apamṛtyuṃ jayenmantrī guḍūcyā dugdhayuktayā,पुष्पैर्बिल्वफलैर्वापि होमाल्लक्ष्मीः स्थिरा भवेत् अपमृत्युं जयेन्मन्त्री गुडूच्या दुग्धयुक्तया
1,86,36,yathoktadūrvāhomena nīrogāyuḥ samaśnute jñānaṃ kavitvaṃ labhate candrāgurusurairhutaiḥ,यथोक्तदूर्वाहोमेन नीरोगायुः समश्नुते ज्ञानं कवित्वं लभते चन्द्रागुरुसुरैर्हुतैः
1,86,37,palāśapuṣpairvāksiddhirannāptiścānnahomataḥ surabhikṣīradadhyaktāṃllājānhutvā rujo jayet,पलाशपुष्पैर्वाक्सिद्धिरन्नाप्तिश्चान्नहोमतः सुरभिक्षीरदध्यक्तांल्लाजान्हुत्वा रुजो जयेत्
1,86,38,raktacandanakarpūrakarcūrāgururocanāḥ candanaṃ keśaraṃ māṃsīṃ kramādbhāgainiṃyojayet,रक्तचन्दनकर्पूरकर्चूरागुरुरोचनाः चन्दनं केशरं मांसीं क्रमाद्भागैनिंयोजयेत्
1,86,39,bhūmicandraikanandābdhidiksaptanigamonmitaiḥ śmaśāne kṛṣṇabhūtasya niśi nīhārapāthasā,भूमिचन्द्रैकनन्दाब्धिदिक्सप्तनिगमोन्मितैः श्मशाने कृष्णभूतस्य निशि नीहारपाथसा
1,86,40,kumāryā peṣayettāni mantreṇāthābhimantrya ca vidaddhyāttilakaṃ tena darśanādvaśayejjanān,कुमार्या पेषयेत्तानि मन्त्रेणाथाभिमन्त्र्य च विदद्ध्यात्तिलकं तेन दर्शनाद्वशयेज्जनान्
1,86,41,gajasiṃhādibhūtāni rākṣasāñchākinīrapi prayojanānāṃ siddhyai tu devyāḥ śāpaṃ nivartya ca,गजसिंहादिभूतानि राक्षसाञ्छाकिनीरपि प्रयोजनानां सिद्ध्यै तु देव्याः शापं निवर्त्य च
1,86,42,vidhāyotkīlitāṃ paścājjapamasya samācaret yo japedādime bīje varāhabhṛgupāvakān,विधायोत्कीलितां पश्चाज्जपमस्य समाचरेत् यो जपेदादिमे बीजे वराहभृगुपावकान्
1,86,43,madhyamādau nabhohaṃsau madhyamānte tu pāvakam ādāvante ca tārtūyakramātsvaṃ dhūmraketanam,मध्यमादौ नभोहंसौ मध्यमान्ते तु पावकम् आदावन्ते च तार्तूयक्रमात्स्वं धूम्रकेतनम्
1,86,44,evaṃ japtvā śataṃ vidyā śāpahīnā phalapradā yadvādye carame bīje naiva rephaṃ viyojayet,एवं जप्त्वा शतं विद्या शापहीना फलप्रदा यद्वाद्ये चरमे बीजे नैव रेफं वियोजयेत्
1,86,45,śāpoddhāraprakāro 'nyo yadvāyaṃ kīrtito budhaiḥ ādyamādyaṃ hi tārtīyaṃ kāmaḥ kāmo 'tha vāgbhavam,शापोद्धारप्रकारो ऽन्यो यद्वायं कीर्तितो बुधैः आद्यमाद्यं हि तार्तीयं कामः कामो ऽथ वाग्भवम्
1,86,46,antyamantthamanaṅgaśca navārṇaḥ kīrtito manuḥ japto 'yaṃ śatadhā śāpaṃ bālāyā vinivartayet,अन्त्यमन्त्थमनङ्गश्च नवार्णः कीर्तितो मनुः जप्तो ऽयं शतधा शापं बालाया विनिवर्तयेत्
1,86,47,caitanyāhlādinūmantrau japtau niṣkīlatākarau trisvarāścetanaṃ mantrī dharaḥ śāntiranugrahaḥ,चैतन्याह्लादिनूमन्त्रौ जप्तौ निष्कीलताकरौ त्रिस्वराश्चेतनं मन्त्री धरः शान्तिरनुग्रहः
1,86,48,tārādihṛdayāntaḥ syātkāma āhlādinīmanuḥ tathā trayāṇāṃ bījānāṃ dīpanairmanubhistribhiḥ,तारादिहृदयान्तः स्यात्काम आह्लादिनीमनुः तथा त्रयाणां बीजानां दीपनैर्मनुभिस्त्रिभिः
1,86,49,sudīptāni vidhāyādau japettānīṣṭasiddhaye vadayugmaṃ sadīrghāṃbu smṛtivālāvanaṅgatau,सुदीप्तानि विधायादौ जपेत्तानीष्टसिद्धये वदयुग्मं सदीर्घांबु स्मृतिवालावनङ्गतौ
1,86,50,satyaḥ sanetro nastādṛgvā vāgvarṇādyadīpinī klinne kledini vaikuṇṭho dīrghaṃ svaṃ sadyagontimaḥ,सत्यः सनेत्रो नस्तादृग्वा वाग्वर्णाद्यदीपिनी क्लिन्ने क्लेदिनि वैकुण्ठो दीर्घं स्वं सद्यगोन्तिमः
1,86,51,nidrā sacandrā kurvīta śivārṇā madhyadīpinī tāro mokṣaṃ ca kurute nāyaṃ varṇāsyadīpinī,निद्रा सचन्द्रा कुर्वीत शिवार्णा मध्यदीपिनी तारो मोक्षं च कुरुते नायं वर्णास्यदीपिनी
1,86,52,dīpinīmantarā bālā sādhitāpi na siddhyati vāgantyakāmān prajayedarīṇā kṣobhahetave,दीपिनीमन्तरा बाला साधितापि न सिद्ध्यति वागन्त्यकामान् प्रजयेदरीणा क्षोभहेतवे
1,86,53,kāmavāgantyabījāni trailokyasya vaśīkṛtau kāmāntyavāṇībījāni muktaye niyato japet,कामवागन्त्यबीजानि त्रैलोक्यस्य वशीकृतौ कामान्त्यवाणीबीजानि मुक्तये नियतो जपेत्
1,86,54,pūjāraṃbhe tu bālāyāstrividhānarcayedgurūn divyaughaścaiva siddhaugho mānavaugha iti tridhā,पूजारंभे तु बालायास्त्रिविधानर्चयेद्गुरून् दिव्यौघश्चैव सिद्धौघो मानवौघ इति त्रिधा
1,86,55,paraprakāśaḥ parame śānaḥ paraśivastathā kāmeśvarastato mokṣaḥ ṣaṣṭhaḥ kāmo 'mṛtoṃ'timaḥ,परप्रकाशः परमे शानः परशिवस्तथा कामेश्वरस्ततो मोक्षः षष्ठः कामो ऽमृतोंऽतिमः
1,86,56,ete daptaiva divyaughā ānandapadapaścimāḥ īśānākhyastatpuruṣo 'ghorākhyovāmadevakaḥ,एते दप्तैव दिव्यौघा आनन्दपदपश्चिमाः ईशानाख्यस्तत्पुरुषो ऽघोराख्योवामदेवकः
1,86,57,sadyojāta ime pañca siddhaudhākhyāḥ smṛtā mune mānavaughāḥ parijñeyāḥ svaguroḥ sampradāyataḥ,सद्योजात इमे पञ्च सिद्धौधाख्याः स्मृता मुने मानवौघाः परिज्ञेयाः स्वगुरोः सम्प्रदायतः
1,86,58,navayonyātmake yantre vilikhenmadhyayonitaḥ prādakṣiṇyena bījāni trivāraṃ sādhakottamaḥ,नवयोन्यात्मके यन्त्रे विलिखेन्मध्ययोनितः प्रादक्षिण्येन बीजानि त्रिवारं साधकोत्तमः
1,86,59,trīṃstrīnvarṇāṃstu gāyatryā aṣṭapatreṣu saṃlikhet bahirmātṛkayā'veṣṭya tadbahirbhūpuradvayam,त्रींस्त्रीन्वर्णांस्तु गायत्र्या अष्टपत्रेषु संलिखेत् बहिर्मातृकयाऽवेष्ट्य तद्बहिर्भूपुरद्वयम्
1,86,60,kāmabījalasatkoṇana vyatibhinnaṃ parasparam patre traipuramākhyātaṃ japasaṃpātasādhitam,कामबीजलसत्कोणन व्यतिभिन्नं परस्परम् पत्रे त्रैपुरमाख्यातं जपसंपातसाधितम्
1,86,61,bāhunā vidhṛte dadyāddhanaṃ kīrtiṃ sukhaṃ sutān kāmānte tripurā devī vidmahe kaviṣaṃ bhahim,बाहुना विधृते दद्याद्धनं कीर्तिं सुखं सुतान् कामान्ते त्रिपुरा देवी विद्महे कविषं भहिम्
1,86,62,bakaḥ khaḍgī samārūḍhaḥ sanetro 'gniśca dhīmahi tatra klinne pracodānte yādityeṣā prakīrtitā,बकः खड्गी समारूढः सनेत्रो ऽग्निश्च धीमहि तत्र क्लिन्ने प्रचोदान्ते यादित्येषा प्रकीर्तिता
1,86,63,gāyatrī traipurā sarsiddhidā surasevitā atha lakṣmyavatāro 'nyaḥ kīrtyate siddhido nṛṇām,गायत्री त्रैपुरा सर्सिद्धिदा सुरसेविता अथ लक्ष्म्यवतारो ऽन्यः कीर्त्यते सिद्धिदो नृणाम्
1,86,64,vedādirgirijā padmā manyatho hṛdayaṃ bhṛguḥ bhagavati māheśvarī ṅente 'nnapūrṇe dahanāṅganā,वेदादिर्गिरिजा पद्मा मन्यथो हृदयं भृगुः भगवति माहेश्वरी ङेन्ते ऽन्नपूर्णे दहनाङ्गना
1,86,65,proktā viṃśativarṇeyaṃ vidyā syāddruhiṇo muniḥ dhṛtiśchando 'nnapūrṇeśī devatā parikīrtitā,प्रोक्ता विंशतिवर्णेयं विद्या स्याद्द्रुहिणो मुनिः धृतिश्छन्दो ऽन्नपूर्णेशी देवता परिकीर्तिता
1,86,66,ṣaḍdīrghāḍhyena hṛllekhābī'jena syātṣaḍaṅgakam mukhanāsākṣikarṇāṃsagudeṣu navasu nyaset,षड्दीर्घाढ्येन हृल्लेखाबीऽजेन स्यात्षडङ्गकम् मुखनासाक्षिकर्णांसगुदेषु नवसु न्यसेत्
1,86,67,padāni nava tadvarṇasaṃkhyedānīmudīryate bhūmicandradharaikākṣivedābdhiyugabāhubhiḥ,पदानि नव तद्वर्णसंख्येदानीमुदीर्यते भूमिचन्द्रधरैकाक्षिवेदाब्धियुगबाहुभिः
1,86,68,padasaṃkhyāmitā varṇaistato dhyāyetsureśvarīm svarṇābhāṅgāṃ trinayanāṃ vastrālaṅkāraśobhitām,पदसंख्यामिता वर्णैस्ततो ध्यायेत्सुरेश्वरीम् स्वर्णाभाङ्गां त्रिनयनां वस्त्रालङ्कारशोभिताम्
1,86,69,bhūramāsaṃ yutāṃ devīṃ svarṇāmatrakarāṃbujām lakṣaṃ japo 'yutaṃ homo ghṛtāktacaruṇā tathā,भूरमासं युतां देवीं स्वर्णामत्रकरांबुजाम् लक्षं जपो ऽयुतं होमो घृताक्तचरुणा तथा
1,86,70,jayādinavaśaktayāḍhye pīṭhe pūjā samīritā trikoṇā vedapatrāṣṭapatraṣoḍaśapatrake,जयादिनवशक्तयाढ्ये पीठे पूजा समीरिता त्रिकोणा वेदपत्राष्टपत्रषोडशपत्रके
1,86,71,bhūpureṇa yute yantre pradadyānmāyayā manum agnyādikoṇatritaye śivavārāhamādhavān,भूपुरेण युते यन्त्रे प्रदद्यान्मायया मनुम् अग्न्यादिकोणत्रितये शिववाराहमाधवान्
1,86,72,acaryayetsvasvamantraistu procyante manavastu te praṇavo manucandrāḍhyaṃ gaganaṃ hṛdayaṃ śivā,अचर्ययेत्स्वस्वमन्त्रैस्तु प्रोच्यन्ते मनवस्तु ते प्रणवो मनुचन्द्राढ्यं गगनं हृदयं शिवा
1,86,73,mārutaḥ śivamantro 'yaṃ saptārṇaḥ śivapūjane vārāhanārāyaṇayormantrau pūrvamudīrayet,मारुतः शिवमन्त्रो ऽयं सप्तार्णः शिवपूजने वाराहनारायणयोर्मन्त्रौ पूर्वमुदीरयेत्
1,86,74,ṣaḍaṅgāni tato 'bhyarcya vāme dakṣe dharāṃ ramām yajetsvasvamanubhyāṃ tu tāvucyete munīśvara,षडङ्गानि ततो ऽभ्यर्च्य वामे दक्षे धरां रमाम् यजेत्स्वस्वमनुभ्यां तु तावुच्येते मुनीश्वर
1,86,75,annaṃ mahyannamityuktvā me dehyannādhiporṇakāḥ nayemamannaṃ prāṇānte dāpayānalasuṃdarī,अन्नं मह्यन्नमित्युक्त्वा मे देह्यन्नाधिपोर्णकाः नयेममन्नं प्राणान्ते दापयानलसुंदरी
1,86,76,dvāviṃśatyakṣaro mantro bhūmīṣṭau bhūmisaṃpuṭaḥ lakṣmīṣṭau śrīpuṭo vipra snṛtirlabhanucandrayuk,द्वाविंशत्यक्षरो मन्त्रो भूमीष्टौ भूमिसंपुटः लक्ष्मीष्टौ श्रीपुटो विप्र स्नृतिर्लभनुचन्द्रयुक्
1,86,77,bhuvo bījamiti proktaṃ śrībījaṃ prāgudāhṛtam mantrādisthacaturbījapūrvikāḥ paripūjayet,भुवो बीजमिति प्रोक्तं श्रीबीजं प्रागुदाहृतम् मन्त्रादिस्थचतुर्बीजपूर्विकाः परिपूजयेत्
1,86,78,śaktīścatasro vedāsre parā ca bhuvaneśvarī kamalā subhagā cati brāhmyādyā aṣṭapatragāḥ,शक्तीश्चतस्रो वेदास्रे परा च भुवनेश्वरी कमला सुभगा चति ब्राह्म्याद्या अष्टपत्रगाः
1,86,79,ṣoḍaśāre smṛte cava mānadātuṣṭipuṣṭayaḥ prītī ratirhnīḥ śrīścāpi svadhā svāhā daśamyatha,षोडशारे स्मृते चव मानदातुष्टिपुष्टयः प्रीती रतिर्ह्नीः श्रीश्चापि स्वधा स्वाहा दशम्यथ
1,86,80,jyotsnā haimavatī chāyā pūrṇimā saṃhatistathā amāvāsyeti saṃpūjyā mantreśe prāṇapūrvikā,ज्योत्स्ना हैमवती छाया पूर्णिमा संहतिस्तथा अमावास्येति संपूज्या मन्त्रेशे प्राणपूर्विका
1,86,81,bhūpure lokapālāḥ syustadastrāṇi tadagrataḥ itthaṃ japādibhiḥ siddhe mantre 'smindhanasaṃcayaiḥ,भूपुरे लोकपालाः स्युस्तदस्त्राणि तदग्रतः इत्थं जपादिभिः सिद्धे मन्त्रे ऽस्मिन्धनसंचयैः
1,86,82,kuberasadṛśo mantrī jāyate janavanditaḥ atha lakṣmyavatāro 'nyaḥ kīrtyate munisattama,कुबेरसदृशो मन्त्री जायते जनवन्दितः अथ लक्ष्म्यवतारो ऽन्यः कीर्त्यते मुनिसत्तम
1,86,83,praṇavaḥ śāntiraruṇākriyāḍhyācandrabhūṣitāḥ bagalāmukhasarvānte indhikāhrādinīyutā,प्रणवः शान्तिररुणाक्रियाढ्याचन्द्रभूषिताः बगलामुखसर्वान्ते इन्धिकाह्रादिनीयुता
1,86,84,pītājarāyukpratiṣṭhā punardīrdhodasaṃyutā vācaṃ mukhaṃ padaṃ staṃbhayānte jihvāpadaṃ vadet,पीताजरायुक्प्रतिष्ठा पुनर्दीर्धोदसंयुता वाचं मुखं पदं स्तंभयान्ते जिह्वापदं वदेत्
1,86,85,kīlayeti ca buddhiṃ vināśayānte svabījakam tāro 'gnisuṃdarī mantro bagalāyāḥ prakīrtitaḥ,कीलयेति च बुद्धिं विनाशयान्ते स्वबीजकम् तारो ऽग्निसुंदरी मन्त्रो बगलायाः प्रकीर्तितः
1,86,86,munistu nāradaśchado bṛhatī bagalāmukhī devatā netrapañceṣunavapañcadigarṇakaiḥ,मुनिस्तु नारदश्छदो बृहती बगलामुखी देवता नेत्रपञ्चेषुनवपञ्चदिगर्णकैः
1,86,87,aṅgāni kalpayitvā ca dhyāyetpītāmbarāṃ tataḥ svarṇāsanasthāṃ hemābhāṃ staṃbhinīminduśekharām,अङ्गानि कल्पयित्वा च ध्यायेत्पीताम्बरां ततः स्वर्णासनस्थां हेमाभां स्तंभिनीमिन्दुशेखराम्
1,86,88,dadhatīṃ mudgaraṃ pāśaṃ vajraṃ ca rasanāṃ karaiḥ evaṃ dhyātvājapellakṣamayutaṃ caṃpakodbhavaiḥ,दधतीं मुद्गरं पाशं वज्रं च रसनां करैः एवं ध्यात्वाजपेल्लक्षमयुतं चंपकोद्भवैः
1,86,89,kusumairjuhuyātpīṭhe bālāyāḥ pūjayedimām candanāgurucandrādyaiḥ pūjārthaṃ yantramālikhet,कुसुमैर्जुहुयात्पीठे बालायाः पूजयेदिमाम् चन्दनागुरुचन्द्राद्यैः पूजार्थं यन्त्रमालिखेत्
1,86,90,trikoṇaṣaḍdalāṣṭāsraṣoḍaśāre yajedimām maṅgalā staṃbhinī caiva jṛṃbhiṇī mohinī tathā,त्रिकोणषड्दलाष्टास्रषोडशारे यजेदिमाम् मङ्गला स्तंभिनी चैव जृंभिणी मोहिनी तथा
1,86,91,vaśyā calā balākā ca bhūdharā kalmaṣābhidhā dhātrī ca kalanā kālakarṣiṇī bhrāmikāpi ca,वश्या चला बलाका च भूधरा कल्मषाभिधा धात्री च कलना कालकर्षिणी भ्रामिकापि च
1,86,92,mandagāpi ca bhogasthā bhāvikā ṣoḍaśī smṛtā bhūgṛhasya caturdikṣu pūrvādiṣu yajetkramāt,मन्दगापि च भोगस्था भाविका षोडशी स्मृता भूगृहस्य चतुर्दिक्षु पूर्वादिषु यजेत्क्रमात्
1,86,93,gaṇeśaṃ baṭukaṃ cāpi yoginīḥ kṣetrapālakam indrādīṃśca tato bāhye nijāyudhasamanvitān,गणेशं बटुकं चापि योगिनीः क्षेत्रपालकम् इन्द्रादींश्च ततो बाह्ये निजायुधसमन्वितान्
1,86,94,itthaṃ siddhe manau mantrī staṃbhayeddevatādikān pītavastrapadāsīnaḥ pītamālyānulepanaḥ,इत्थं सिद्धे मनौ मन्त्री स्तंभयेद्देवतादिकान् पीतवस्त्रपदासीनः पीतमाल्यानुलेपनः
1,86,95,pītapuṣpairyajeddevīṃ haridrotthasrajā japet pītāṃ dhyāyanbhagavatīṃ payomadhye 'yutaṃ japet,पीतपुष्पैर्यजेद्देवीं हरिद्रोत्थस्रजा जपेत् पीतां ध्यायन्भगवतीं पयोमध्ये ऽयुतं जपेत्
1,86,96,trimadhvā jyatilairhemo nṝṇāṃ vaśyakaro mataḥ madhuratritayāktaiḥ syādākarṣo lavarṇairdhruvam,त्रिमध्वा ज्यतिलैर्हेमो नॄणां वश्यकरो मतः मधुरत्रितयाक्तैः स्यादाकर्षो लवर्णैर्ध्रुवम्
1,86,97,tailābhyaktairnimbapatrairhemo vidveṣakārakaḥ tālaloṇaharidrābhirdviṣāṃ saṃstaṃbhanaṃ bhavet,तैलाभ्यक्तैर्निम्बपत्रैर्हेमो विद्वेषकारकः ताललोणहरिद्राभिर्द्विषां संस्तंभनं भवेत्
1,86,98,āgāradhūmaṃ rājīśca māhiṣaṃ guggulaṃ niśi śmaśāne pāvake hutvā nāśayedacirādarīn,आगारधूमं राजीश्च माहिषं गुग्गुलं निशि श्मशाने पावके हुत्वा नाशयेदचिरादरीन्
1,86,99,garuto gṛdhrakākānāṃ kaṭutailaṃ vibhītakam gṛhadhūmaṃ citāvahnau hutvā proccāṭayedripūn,गरुतो गृध्रकाकानां कटुतैलं विभीतकम् गृहधूमं चितावह्नौ हुत्वा प्रोच्चाटयेद्रिपून्
1,86,100,dūvārguḍūcīlājānyo madhuratritayānvitān juhoti so 'khilān rogān śamayeddarśanādapi,दूवार्गुडूचीलाजान्यो मधुरत्रितयान्वितान् जुहोति सो ऽखिलान् रोगान् शमयेद्दर्शनादपि
1,86,101,parvatāgre mahāraṇye nadīsaṃge śivālaye brahmacaryarato lakṣaṃ japedakhilasiddhaye,पर्वताग्रे महारण्ये नदीसंगे शिवालये ब्रह्मचर्यरतो लक्षं जपेदखिलसिद्धये
1,86,102,eka varṇagavīdugdhaṃ śarkarāmadhusaṃyutam triśataṃ mantritaṃ pītaṃ hanyādviṣaparābhavam,एक वर्णगवीदुग्धं शर्करामधुसंयुतम् त्रिशतं मन्त्रितं पीतं हन्याद्विषपराभवम्
1,86,103,śvetapālaśakāṣṭhena racite ramyapādake alaktarañjite lakṣaṃ mantrayenmanunāmunā,श्वेतपालशकाष्ठेन रचिते रम्यपादके अलक्तरञ्जिते लक्षं मन्त्रयेन्मनुनामुना
1,86,104,tadārūḍhaḥ pumān gacchatkṣaṇena śatayojanam pāradaṃ ca śilāṃ tālaṃ piṣṭaṃ madhusamanvitam,तदारूढः पुमान् गच्छत्क्षणेन शतयोजनम् पारदं च शिलां तालं पिष्टं मधुसमन्वितम्
1,86,105,manunā mantrayellakṣaṃ liṃpettenākhilāṃ tanum adṛśyaḥ syānnṛṇāmeṣa āścaryyaṃ dṛśyatāmidam,मनुना मन्त्रयेल्लक्षं लिंपेत्तेनाखिलां तनुम् अदृश्यः स्यान्नृणामेष आश्चर्य्यं दृश्यतामिदम्
1,86,106,ṣaṭkoṇaṃ vilikhadbījaṃ sādhyanāmānvitaṃ manoḥ haritālaniśācūrṇairunmatturasasaṃyutaiḥ,षट्कोणं विलिखद्बीजं साध्यनामान्वितं मनोः हरितालनिशाचूर्णैरुन्मत्तुरससंयुतैः
1,86,107,śeṣākṣaraiḥ samānītaṃ dharāgehavirājitam tadyantraṃ sthāpitaprāṇaṃ pītasūtreṇa veṣṭayet,शेषाक्षरैः समानीतं धरागेहविराजितम् तद्यन्त्रं स्थापितप्राणं पीतसूत्रेण वेष्टयेत्
1,86,108,bhrāmyatkulālacakrasthāṃ gṛhītvā mṛttikāṃ tathā racayedṛṣabhaṃ ramyaṃ yantraṃ tanmadhyataḥ kṣipet,भ्राम्यत्कुलालचक्रस्थां गृहीत्वा मृत्तिकां तथा रचयेदृषभं रम्यं यन्त्रं तन्मध्यतः क्षिपेत्
1,86,109,haritālena saṃlipya vṛṣaṃ pratyahamarcayet staṃbhayedvidviṣāṃ vācaṃ gatiṃ kāryaparaṃparām,हरितालेन संलिप्य वृषं प्रत्यहमर्चयेत् स्तंभयेद्विद्विषां वाचं गतिं कार्यपरंपराम्
1,86,110,ādāya vāmahastena pretabhūsthitakarparam aṅgāreṇa citāsthena tatra yantraṃ samālikhet,आदाय वामहस्तेन प्रेतभूस्थितकर्परम् अङ्गारेण चितास्थेन तत्र यन्त्रं समालिखेत्
1,86,111,mantritaṃ nihitaṃ bhūmau ripūṇāṃ staṃbhayedgatim pretavastre likhedyantraṃ aṅgāreṇaiva tatpunaḥ,मन्त्रितं निहितं भूमौ रिपूणां स्तंभयेद्गतिम् प्रेतवस्त्रे लिखेद्यन्त्रं अङ्गारेणैव तत्पुनः
1,86,112,maṇḍūkavadane nyasyetpītasūtreṇa veṣṭitam pūjitaṃ pītapuṣpaistadvācaṃ saṃstaṃbhayeddviṣām,मण्डूकवदने न्यस्येत्पीतसूत्रेण वेष्टितम् पूजितं पीतपुष्पैस्तद्वाचं संस्तंभयेद्द्विषाम्
1,86,113,yadbhūmau bhavitā divyaṃ tatra yantraṃ samālikhet mārjitaṃ taddviṣāṃ pātrairdivyastambhanakṛdbhavet,यद्भूमौ भविता दिव्यं तत्र यन्त्रं समालिखेत् मार्जितं तद्द्विषां पात्रैर्दिव्यस्तम्भनकृद्भवेत्
1,86,114,indravāruṇikāmūlaṃ saptaśo manumantritam kṣiptaṃ jale divyakṛtaṃ jalastaṃbhanakārakam,इन्द्रवारुणिकामूलं सप्तशो मनुमन्त्रितम् क्षिप्तं जले दिव्यकृतं जलस्तंभनकारकम्
1,86,115,kiṃ bahūktyā sādhakena mantraḥ samyagupāsitaḥ śatrūṇāṃ gatibuddhyādeḥ staṃbhano nātra saṃśayaḥ,किं बहूक्त्या साधकेन मन्त्रः सम्यगुपासितः शत्रूणां गतिबुद्ध्यादेः स्तंभनो नात्र संशयः
1,87,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde yakṣiṇīmantrasādhananirūpaṇaṃ nāma ṣaḍaśītitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca avatāratrayaṃ lakṣmyāḥ kathita te dvijottama durgāyāścābhidhāsyāmi sarvalokopakārakān,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे यक्षिणीमन्त्रसाधननिरूपणं नाम षडशीतितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अवतारत्रयं लक्ष्म्याः कथित ते द्विजोत्तम दुर्गायाश्चाभिधास्यामि सर्वलोकोपकारकान्
1,87,2,praṇavaḥ śrīḥ śivāyugmaṃ vāṇīvairocanīpadam vajrādyaṃ kṣudhitā sūkṣmā mṛtā svāgnīndusaṃyutā,प्रणवः श्रीः शिवायुग्मं वाणीवैरोचनीपदम् वज्राद्यं क्षुधिता सूक्ष्मा मृता स्वाग्नीन्दुसंयुता
1,87,3,pratiṣṭhāpya śivā phaṭ ca svāhānto 'tyaṣṭivarṇavān bhairavo 'sya muniḥ samrāṭ chando mantrasya devatā,प्रतिष्ठाप्य शिवा फट् च स्वाहान्तो ऽत्यष्टिवर्णवान् भैरवो ऽस्य मुनिः सम्राट् छन्दो मन्त्रस्य देवता
1,87,4,chinnamastā ramā bījaṃ svāhā śaktirudīritā āṃ khaḍgāya hṛdākhyātamīṃ khaḍgāya śiraḥ smṛtam,छिन्नमस्ता रमा बीजं स्वाहा शक्तिरुदीरिता आं खड्गाय हृदाख्यातमीं खड्गाय शिरः स्मृतम्
1,87,5,oṃ vajrāya śikhā proktā aiṃ pāśāya tanucchadam aumaṅkuśāya netraṃ syādvisargo vasurakṣayuk,ॐ वज्राय शिखा प्रोक्ता ऐं पाशाय तनुच्छदम् औमङ्कुशाय नेत्रं स्याद्विसर्गो वसुरक्षयुक्
1,87,6,māyāyugmaṃ cāstramaṅgaṃ manavaḥ praṇavādikāḥ svāhāntāścaivamaṅgāni kṛtvā dhyāyedthāṃbikām,मायायुग्मं चास्त्रमङ्गं मनवः प्रणवादिकाः स्वाहान्ताश्चैवमङ्गानि कृत्वा ध्यायेद्थांबिकाम्
1,87,7,bhānumaṇḍalasaṃsthānāṃ pravikīrṇālakaṃ śiraḥ chinnaṃ svakaṃ sphaāramukhaṃ svaraktaṃ prapibadgalat,भानुमण्डलसंस्थानां प्रविकीर्णालकं शिरः छिन्नं स्वकं स्फआरमुखं स्वरक्तं प्रपिबद्गलत्
1,87,8,uparisthāṃ ratāsaktaratimanmathayornije ḍākinīvarṇinīsakhyau dṛṣṭvā modabharākulām,उपरिस्थां रतासक्तरतिमन्मथयोर्निजे डाकिनीवर्णिनीसख्यौ दृष्ट्वा मोदभराकुलाम्
1,87,9,dhyātvaivaṃ prajapellakṣacatuṣkaṃ taddaśāṃśataḥ pālāśairvilvajairvāpi juhuyātkusumaiḥ phalaiḥ,ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षचतुष्कं तद्दशांशतः पालाशैर्विल्वजैर्वापि जुहुयात्कुसुमैः फलैः
1,87,10,ādhāraśaktimārabhya paratattvāntapūjite pīṭhe jayākhyā vijayā jitā cāpi parājitā,आधारशक्तिमारभ्य परतत्त्वान्तपूजिते पीठे जयाख्या विजया जिता चापि पराजिता
1,87,11,nityā vilāsinī ṣaṣṭhī dogdhya ghorā ca maṅgalā dikṣu madhye ca saṃpūjyā nava pīṭhasya śaktayaḥ,नित्या विलासिनी षष्ठी दोग्ध्य घोरा च मङ्गला दिक्षु मध्ये च संपूज्या नव पीठस्य शक्तयः
1,87,12,sarvabuddhiprade varṇanīye sarvabhṛguḥ sadṛk siddhiprade ḍākinīye tāro vajraḥ sabhautikaḥ,सर्वबुद्धिप्रदे वर्णनीये सर्वभृगुः सदृक् सिद्धिप्रदे डाकिनीये तारो वज्रः सभौतिकः
1,87,13,khaḍgīśo rocanīyente bhagaṃ dhehi namontakaḥ tārādipīṭhamantro 'yaṃ vedarāmākṣaro mataḥ,खड्गीशो रोचनीयेन्ते भगं धेहि नमोन्तकः तारादिपीठमन्त्रो ऽयं वेदरामाक्षरो मतः
1,87,14,samarpyāsanametena tatra saṃpūjayecchivām trikoṇamadhyaṣaṭkoṇapadmabhūpuramadhyataḥ,समर्प्यासनमेतेन तत्र संपूजयेच्छिवाम् त्रिकोणमध्यषट्कोणपद्मभूपुरमध्यतः
1,87,15,bāhyāvaraṇamārabhya pūjayetpratilomataḥ bhūpure bāhyabhāgeṣu vajrādīni prapūjayet,बाह्यावरणमारभ्य पूजयेत्प्रतिलोमतः भूपुरे बाह्यभागेषु वज्रादीनि प्रपूजयेत्
1,87,16,tadantaḥ surarājādīnpūjayeddharitāṃ patīn bhūpurasya caturdvārṣu dvārapālānyajedatha,तदन्तः सुरराजादीन्पूजयेद्धरितां पतीन् भूपुरस्य चतुर्द्वार्षु द्वारपालान्यजेदथ
1,87,17,karālavikarālākhyāvatikālastṛtīyakaḥ mahākālaścaturthaḥ syādatha padmeṣṭaśaktayaḥ,करालविकरालाख्यावतिकालस्तृतीयकः महाकालश्चतुर्थः स्यादथ पद्मेष्टशक्तयः
1,87,18,ekaliṅgā yoginī ca ḍākinī bhairavī tathā mahābhairavakendrākṣī tvasitāṅgī tu saptamī,एकलिङ्गा योगिनी च डाकिनी भैरवी तथा महाभैरवकेन्द्राक्षी त्वसिताङ्गी तु सप्तमी
1,87,19,saṃhāriṇyaṣṭamī ceti ṣaṭkoṇeṣvaṅgamūrtayaḥ trikoṇagā chinnamastā pārśvayostu sakhīdvayam,संहारिण्यष्टमी चेति षट्कोणेष्वङ्गमूर्तयः त्रिकोणगा छिन्नमस्ता पार्श्वयोस्तु सखीद्वयम्
1,87,20,ḍākinīvarṇanīsaṃjñaṃ tārāvāgbhyāṃ prapūjayet evaṃ pūjādibhiḥ siddhe mantre mantrī manorathān,डाकिनीवर्णनीसंज्ञं तारावाग्भ्यां प्रपूजयेत् एवं पूजादिभिः सिद्धे मन्त्रे मन्त्री मनोरथान्
1,87,21,prāpnuyānnikhilānsadyo durlabhāṃstatprasādataḥ śrīpuṣpairlabhate lakṣmīṃ tatphailaśca samīhitam,प्राप्नुयान्निखिलान्सद्यो दुर्लभांस्तत्प्रसादतः श्रीपुष्पैर्लभते लक्ष्मीं तत्फैलश्च समीहितम्
1,87,22,vāksiddhiṃ mālatīpuṣpaiścaṃpakairhavanātsukham ghṛtāktaṃ chāgamāṃsaṃ yo juhuyātpratyahaṃ śatam,वाक्सिद्धिं मालतीपुष्पैश्चंपकैर्हवनात्सुखम् घृताक्तं छागमांसं यो जुहुयात्प्रत्यहं शतम्
1,87,23,māsamekaṃ tu vaśagāstasya syuḥ sarvapārthivāḥ karavīrasumaiḥ śvatairlakṣasaṃkhyairjuhoti yaḥ,मासमेकं तु वशगास्तस्य स्युः सर्वपार्थिवाः करवीरसुमैः श्वतैर्लक्षसंख्यैर्जुहोति यः
1,87,24,rogajālaṃ parābhūya sukhī jīvecchataṃ samāḥ raktau statsaṃkhyayā hutvā vaśayenmantriṇo nṛpān,रोगजालं पराभूय सुखी जीवेच्छतं समाः रक्तौ स्तत्संख्यया हुत्वा वशयेन्मन्त्रिणो नृपान्
1,87,25,phalairhutvāmuyāllakṣmīmuduṃbarapalāśajaiḥ gomāyumāṃsaistāmeva kavitāṃ pāyasāṃdhasā,फलैर्हुत्वामुयाल्लक्ष्मीमुदुंबरपलाशजैः गोमायुमांसैस्तामेव कवितां पायसांधसा
1,87,26,bandhūkakusumairbhāgyaṃ karmikāraiḥ samīhitam tilataṇḍulahomena vaśayennikhilāñjanān,बन्धूककुसुमैर्भाग्यं कर्मिकारैः समीहितम् तिलतण्डुलहोमेन वशयेन्निखिलाञ्जनान्
1,87,27,nārīrajobhirākṛṣṭairmṛgamāṃsaiḥ samīhitam staṃbhanaṃ māhiṣairmāṃsaiḥ paṅkajaiḥ saghṛtairapi,नारीरजोभिराकृष्टैर्मृगमांसैः समीहितम् स्तंभनं माहिषैर्मांसैः पङ्कजैः सघृतैरपि
1,87,28,citāgnau parabhṛtpakṣairjurhuyādarimṛtyave unmattakāṣṭhadīpte 'gnau tatphalaṃ vāyasacchadaiḥ,चिताग्नौ परभृत्पक्षैर्जुर्हुयादरिमृत्यवे उन्मत्तकाष्ठदीप्ते ऽग्नौ तत्फलं वायसच्छदैः
1,87,29,dyūte vane nṛpadvāre samare vairisaṃkaṭe vijayaṃ labhate mantrī dhyāyandevīṃ japanmanum,द्यूते वने नृपद्वारे समरे वैरिसंकटे विजयं लभते मन्त्री ध्यायन्देवीं जपन्मनुम्
1,87,30,bhuktyai muktyai sitāṃ dhyāyeduccāṭe nīlarociṣam raktāṃ vaśye mṛtau dhūmrāṃ staṃbhane kanakaprabhām,भुक्त्यै मुक्त्यै सितां ध्यायेदुच्चाटे नीलरोचिषम् रक्तां वश्ये मृतौ धूम्रां स्तंभने कनकप्रभाम्
1,87,31,niśi dadyādbaliṃ tasyai siddhaye madirādinā gopanīyaḥ prayogo 'ya procyate sarvasiddhidaḥ,निशि दद्याद्बलिं तस्यै सिद्धये मदिरादिना गोपनीयः प्रयोगो ऽय प्रोच्यते सर्वसिद्धिदः
1,87,32,bhūtāhe kṛṣṇapakṣasya madhyarātre tamoghane snāttvā raktāmbaradharo raktamālyānulepanaḥ,भूताहे कृष्णपक्षस्य मध्यरात्रे तमोघने स्नात्त्वा रक्ताम्बरधरो रक्तमाल्यानुलेपनः
1,87,33,ānīya pūjayennārīṃ chinnamastāsvarūpiṇīm sundarīṃ yauvanākrāntāṃ narapañcakagāminīm,आनीय पूजयेन्नारीं छिन्नमस्तास्वरूपिणीम् सुन्दरीं यौवनाक्रान्तां नरपञ्चकगामिनीम्
1,87,34,susmitāṃ muktakabīrīṃ bhūṣādānapratoṣitām vivastrāṃ pūjayitvaināmayutaṃ prajapenmanum,सुस्मितां मुक्तकबीरीं भूषादानप्रतोषिताम् विवस्त्रां पूजयित्वैनामयुतं प्रजपेन्मनुम्
1,87,35,baliṃ dattvā niśāṃ nītvā saṃpreṣya dhanatoṣitām bhojayedvividhairannairbrāhmaṇānbhojanādinā,बलिं दत्त्वा निशां नीत्वा संप्रेष्य धनतोषिताम् भोजयेद्विविधैरन्नैर्ब्राह्मणान्भोजनादिना
1,87,36,anena vidhinā lakṣmīṃ putrānpautrāndhanaṃ yaśaḥ nārīmāyuḥ sukhaṃ dharmamiṣṭaṃ ca samavāpnuyāt,अनेन विधिना लक्ष्मीं पुत्रान्पौत्रान्धनं यशः नारीमायुः सुखं धर्ममिष्टं च समवाप्नुयात्
1,87,37,tasyāṃ rātrau vrataṃ kāryaṃ vidyākāmena mantriṇā manoratheṣu cānyeṣu gacchettāṃ prajapanmanum,तस्यां रात्रौ व्रतं कार्यं विद्याकामेन मन्त्रिणा मनोरथेषु चान्येषु गच्छेत्तां प्रजपन्मनुम्
1,87,38,uṣasyutthāya śayyāyāmupaviṣṭo japecchatam ṣaṇmāsābhyantaremantrī kavitvena jayetkavim,उषस्युत्थाय शय्यायामुपविष्टो जपेच्छतम् षण्मासाभ्यन्तरेमन्त्री कवित्वेन जयेत्कविम्
1,87,39,śivena kīlitā ceyaṃ tadutkīlanamucyate māyāṃ tārapuṭāṃ mantrī japedaṣṭottaraṃ śatam,शिवेन कीलिता चेयं तदुत्कीलनमुच्यते मायां तारपुटां मन्त्री जपेदष्टोत्तरं शतम्
1,87,40,mantrasyādau tathaivānte bhavetsiddhipradā tu sā uditā chinnamasteyaṃ kalau śīghramabhīṣṭadā,मन्त्रस्यादौ तथैवान्ते भवेत्सिद्धिप्रदा तु सा उदिता छिन्नमस्तेयं कलौ शीघ्रमभीष्टदा
1,87,41,avatārāntaraṃ devyā vacmi te munisattama jñānāmṛtāruṇā śvetākrodhinīndusamanvitā,अवतारान्तरं देव्या वच्मि ते मुनिसत्तम ज्ञानामृतारुणा श्वेताक्रोधिनीन्दुसमन्विता
1,87,42,śāntistathāvidhā cāpi nīcasargānvitāstathā vāgbhavaṃ kāmarājākhyaṃ śaktibījāhvayaṃ tathā,शान्तिस्तथाविधा चापि नीचसर्गान्वितास्तथा वाग्भवं कामराजाख्यं शक्तिबीजाह्वयं तथा
1,87,43,tribhirbījaiḥ pañcakūṭātmikā tripurabhairavī ṛṣiḥ syāddakṣiṇāmūrtiśchandaḥ paṅktirudīritā,त्रिभिर्बीजैः पञ्चकूटात्मिका त्रिपुरभैरवी ऋषिः स्याद्दक्षिणामूर्तिश्छन्दः पङ्क्तिरुदीरिता
1,87,44,devatā deśikairuktā devī tripurabhairavī nābherācaraṇaṃ nyasya vāgbhavaṃ mantravitpunaḥ,देवता देशिकैरुक्ता देवी त्रिपुरभैरवी नाभेराचरणं न्यस्य वाग्भवं मन्त्रवित्पुनः
1,87,45,hṛdayānnābhiparyantaṃ kāmabījaṃ pravinyaset śiraso hṛtpradeśāntaṃ tārtīyaṃ vinyasettataḥ,हृदयान्नाभिपर्यन्तं कामबीजं प्रविन्यसेत् शिरसो हृत्प्रदेशान्तं तार्तीयं विन्यसेत्ततः
1,87,46,ādyaṃ dvitīyaṃ karayostārtīyamubhayaṃ nyaset mūlādhāre hṛdi nyasya bhūyo bījatrayaṃ kramāt,आद्यं द्वितीयं करयोस्तार्तीयमुभयं न्यसेत् मूलाधारे हृदि न्यस्य भूयो बीजत्रयं क्रमात्
1,87,47,navayonyātmakaṃ nyāsaṃ kuryādbījaistribhiḥ punaḥ bāloditaprakāreṇa mūrtinyāsamathācaret,नवयोन्यात्मकं न्यासं कुर्याद्बीजैस्त्रिभिः पुनः बालोदितप्रकारेण मूर्तिन्यासमथाचरेत्
1,87,48,svasvabījādikaṃ pūrvaṃ mūrdhnīśānamanobhavam nyasedvaktre tatpuruṣaṃ makaradhvajamātmavit,स्वस्वबीजादिकं पूर्वं मूर्ध्नीशानमनोभवम् न्यसेद्वक्त्रे तत्पुरुषं मकरध्वजमात्मवित्
1,87,49,hṛdyaghorakumārādikandarppaṃ tadanantaram guhyadeśe pravinyasyedvāmadevādimanmatham,हृद्यघोरकुमारादिकन्दर्प्पं तदनन्तरम् गुह्यदेशे प्रविन्यस्येद्वामदेवादिमन्मथम्
1,87,50,sadyojātaṃ kāmadevaṃ pādayorvinyasettataḥ ūrddhvaṃprāgdakṣiṇodīcyapaścimeṣu mukheṣu tān,सद्योजातं कामदेवं पादयोर्विन्यसेत्ततः ऊर्द्ध्वंप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु मुखेषु तान्
1,87,51,pravinyasedya dhāpūrva bhṛgurvyomāgnisaṃsthitaḥ sadyādipañcahrasvādyā bījameṣāṃ prakīrtitam,प्रविन्यसेद्य धापूर्व भृगुर्व्योमाग्निसंस्थितः सद्यादिपञ्चह्रस्वाद्या बीजमेषां प्रकीर्तितम्
1,87,52,ṣaḍdīrghayuktenādyena bījenāṅgakriyā matā pañcabāṇāṃstato nyasyenmantrī trailokyamohanān,षड्दीर्घयुक्तेनाद्येन बीजेनाङ्गक्रिया मता पञ्चबाणांस्ततो न्यस्येन्मन्त्री त्रैलोक्यमोहनान्
1,87,53,drāmādyāṃ drāviṇīṃ mūrdhniṃ drāmādyāṃ kṣobhaṇī pade klīṃvaśīkaraṇīṃ vaktre guhye bḷṃ bījapūrvikām,द्रामाद्यां द्राविणीं मूर्ध्निं द्रामाद्यां क्षोभणी पदे क्लींवशीकरणीं वक्त्रे गुह्ये बॢं बीजपूर्विकाम्
1,87,54,ākarṣaṇīṃ hṛdi punaḥ sarvāntabhṛgusaṃsthitām saṃmohanīṃ kramādevaṃ bāṇanyāso 'yamīritaḥ,आकर्षणीं हृदि पुनः सर्वान्तभृगुसंस्थिताम् संमोहनीं क्रमादेवं बाणन्यासो ऽयमीरितः
1,87,55,bhālabhrūmadhyavadane ghaṇṭikākaṇṭhahṛtsu ca nābhyadhiṣṭhānayoḥ pañca tārādyāḥ subhagādikāḥ,भालभ्रूमध्यवदने घण्टिकाकण्ठहृत्सु च नाभ्यधिष्ठानयोः पञ्च ताराद्याः सुभगादिकाः
1,87,56,mastakāvidhi nābheśca mantriṇā subhagā bhagā bhagasarpiṇyatha parā bhagamālinyanantaram,मस्तकाविधि नाभेश्च मन्त्रिणा सुभगा भगा भगसर्पिण्यथ परा भगमालिन्यनन्तरम्
1,87,57,anaṅgānaṅgakusumā bhūyaścānaṅgamekhalā anaṅgamadanā sarvā madavibhramamantharā,अनङ्गानङ्गकुसुमा भूयश्चानङ्गमेखला अनङ्गमदना सर्वा मदविभ्रममन्थरा
1,87,58,pradhānadevatā varṇabhūṣaṇādyairalaṅkṛtāḥ akṣasrakpustakābhītivaradāḍhyakarāṃbujāḥ,प्रधानदेवता वर्णभूषणाद्यैरलङ्कृताः अक्षस्रक्पुस्तकाभीतिवरदाढ्यकरांबुजाः
1,87,59,vākkāmablūṃ strīṃ sarānte tārāḥ pañca prakīrtitāḥ tataḥ kuryādbhūṣaṇākhyaṃ nyāsamuktadiśā mune,वाक्कामब्लूं स्त्रीं सरान्ते ताराः पञ्च प्रकीर्तिताः ततः कुर्याद्भूषणाख्यं न्यासमुक्तदिशा मुने
1,87,60,evaṃ nyastaśarīro 'sau dhyāyettripurabhairavīm sahasrabhānusaṃkāśāmaruṇakṣaumavāsasīm,एवं न्यस्तशरीरो ऽसौ ध्यायेत्त्रिपुरभैरवीम् सहस्रभानुसंकाशामरुणक्षौमवाससीम्
1,87,61,śiromālāmasṛgliptastanīṃ japavaṭīṃ karaiḥ vidyāmabhītiṃ ca varaṃ dadhatīṃ trīkṣaṇānanām,शिरोमालामसृग्लिप्तस्तनीं जपवटीं करैः विद्यामभीतिं च वरं दधतीं त्रीक्षणाननाम्
1,87,62,dīkṣāṃ prāpya japenmantraṃ tattvalakṣaṃ jitendriyaḥ puṣpairbhānusahasrāṇi juhuyādbahmavṛkṣajaiḥ,दीक्षां प्राप्य जपेन्मन्त्रं तत्त्वलक्षं जितेन्द्रियः पुष्पैर्भानुसहस्राणि जुहुयाद्बह्मवृक्षजैः
1,87,63,trimadhvaktaiḥ prasūnairvā karavīrasamudbhavaiḥ padmaṃ vasudalopetaṃ navayonyaṣṭakarṇikam,त्रिमध्वक्तैः प्रसूनैर्वा करवीरसमुद्भवैः पद्मं वसुदलोपेतं नवयोन्यष्टकर्णिकम्
1,87,64,icchādiśaktibhiryuktaṃ bhairavyāḥ pīṭhamarcayet icchā jñānā kriyā paścātkāminī kāmadāyinī,इच्छादिशक्तिभिर्युक्तं भैरव्याः पीठमर्चयेत् इच्छा ज्ञाना क्रिया पश्चात्कामिनी कामदायिनी
1,87,65,ratipriyā madānandā navamī syānmanonmanī varadābhayadhāriṇyaḥ saṃproktā nava śaktayaḥ,रतिप्रिया मदानन्दा नवमी स्यान्मनोन्मनी वरदाभयधारिण्यः संप्रोक्ता नव शक्तयः
1,87,66,vāgbhavaṃ lohito rāyai śrīkaṇṭho lohito 'nalaḥ dīrghavānyai parā paścādaparāyau hasau yutaḥ,वाग्भवं लोहितो रायै श्रीकण्ठो लोहितो ऽनलः दीर्घवान्यै परा पश्चादपरायौ हसौ युतः
1,87,67,sadāśivamahāpretaṅeṃtaṃ padmāsanaṃ namaḥ anena manunā dadyādāsanaṃ śrīgurukramam,सदाशिवमहाप्रेतङेंतं पद्मासनं नमः अनेन मनुना दद्यादासनं श्रीगुरुक्रमम्
1,87,68,prāṅmadhyayonyantarāle pūjayetkalpayettataḥ pañcabhiḥ praṇavairmūrtiṃ tasyāmāvāhya devatām,प्राङ्मध्ययोन्यन्तराले पूजयेत्कल्पयेत्ततः पञ्चभिः प्रणवैर्मूर्तिं तस्यामावाह्य देवताम्
1,87,69,pūjayedagamoktena vidhānena samāhitaḥ tārāvākchaktikamalā hasakhūphreṃ hasauḥ smṛtāḥ,पूजयेदगमोक्तेन विधानेन समाहितः तारावाक्छक्तिकमला हसखूफ्रें हसौः स्मृताः
1,87,70,vāmakoṇe yajeddevyā ratimindusamaprabhām sṛṇipāśadharāṃ saumyāṃ madavibhramavihvalām,वामकोणे यजेद्देव्या रतिमिन्दुसमप्रभाम् सृणिपाशधरां सौम्यां मदविभ्रमविह्वलाम्
1,87,71,prītiṃ takṣiṇakoṇasthāṃ taptakāñcanasannibhām aṅkuśaṃ praṇataṃ dobhyāṃ dhārayantīṃ samarcayet,प्रीतिं तक्षिणकोणस्थां तप्तकाञ्चनसन्निभाम् अङ्कुशं प्रणतं दोभ्यां धारयन्तीं समर्चयेत्
1,87,72,agre manobhavāṃ raktāṃ raktapuṣpādyalaṅkṛtām ikṣukārmukapuṣpeṣudhāriṇīṃ sasmitānanām,अग्रे मनोभवां रक्तां रक्तपुष्पाद्यलङ्कृताम् इक्षुकार्मुकपुष्पेषुधारिणीं सस्मिताननाम्
1,87,73,aṅgānyabhyarcayetpaścādyathāpūrvaṃ vidhānavit dikṣvagre ca nijairmantraiḥ pūjayedbāṇadevatāḥ,अङ्गान्यभ्यर्चयेत्पश्चाद्यथापूर्वं विधानवित् दिक्ष्वग्रे च निजैर्मन्त्रैः पूजयेद्बाणदेवताः
1,87,74,hastābjairdhṛtapuṣpeṣupraṇāmāmṛtasaprabhāḥ aṣṭayoniṣvaṣṭaśaktīḥ pūjayetsubhagādikāḥ,हस्ताब्जैर्धृतपुष्पेषुप्रणामामृतसप्रभाः अष्टयोनिष्वष्टशक्तीः पूजयेत्सुभगादिकाः
1,87,75,mātaro bhairavāṅkasthā madavibhramavihvalāḥ aṣṭapatreṣu saṃpūjyā yathāvatkusumādibhiḥ,मातरो भैरवाङ्कस्था मदविभ्रमविह्वलाः अष्टपत्रेषु संपूज्या यथावत्कुसुमादिभिः
1,87,76,lokapālāṃstato dikṣu teṣāmastrāṇi tadbahiḥ pūrvajanmakṛtaiḥ puṇyairjñātvaināṃ paradevatām,लोकपालांस्ततो दिक्षु तेषामस्त्राणि तद्बहिः पूर्वजन्मकृतैः पुण्यैर्ज्ञात्वैनां परदेवताम्
1,87,77,yo bhajeduktamārgeṇa sa bhavetsaṃpadāṃ padam evaṃ siddhamanurmantrī sādhayediṣṭamātmanaḥ,यो भजेदुक्तमार्गेण स भवेत्संपदां पदम् एवं सिद्धमनुर्मन्त्री साधयेदिष्टमात्मनः
1,87,78,juhuyādaruṇāṃbhoñjairadoṣairmadhurāplutaiḥ lakṣasaṃkhyaṃ tadarddhaṃ vā pratyahaṃ bhojayeddvijān,जुहुयादरुणांभोञ्जैरदोषैर्मधुराप्लुतैः लक्षसंख्यं तदर्द्धं वा प्रत्यहं भोजयेद्द्विजान्
1,87,79,vanitā yuvatī ramyāḥ prīṇayeddevatādhiyā homānte dhanadhānyādyaistoṣayedgurumātmanaḥ,वनिता युवती रम्याः प्रीणयेद्देवताधिया होमान्ते धनधान्याद्यैस्तोषयेद्गुरुमात्मनः
1,87,80,evaṃ kṛte jagadvaśyo ramāyā bhavanaṃ bhavet raktotpalaistrimadhvaktairaruṇairvā hayārijaiḥ,एवं कृते जगद्वश्यो रमाया भवनं भवेत् रक्तोत्पलैस्त्रिमध्वक्तैररुणैर्वा हयारिजैः
1,87,81,puṣpaiḥ payonnaiḥ saghṛtairhemādviśvaṃ vaśaṃ nayet vāksiddhaṃ labhate mantrī palāśakusumairhutaiḥ,पुष्पैः पयोन्नैः सघृतैर्हेमाद्विश्वं वशं नयेत् वाक्सिद्धं लभते मन्त्री पलाशकुसुमैर्हुतैः
1,87,82,karpūrāgurusaṃyuktaṃ guggulaṃ juhuyātsudhīḥ jñānaṃ divyamavāpnoti tenaiva sa bhavetkaviḥ,कर्पूरागुरुसंयुक्तं गुग्गुलं जुहुयात्सुधीः ज्ञानं दिव्यमवाप्नोति तेनैव स भवेत्कविः
1,87,83,kṣīrāktairamṛtākhaṇḍairhemaḥ sarvāpamṛtyujit dūrvābhaghirāyuṣe homaḥ kṣīrāktābhirdinatrayam,क्षीराक्तैरमृताखण्डैर्हेमः सर्वापमृत्युजित् दूर्वाभघिरायुषे होमः क्षीराक्ताभिर्दिनत्रयम्
1,87,84,girikarṇībhavaiḥ puṣpairbrāhmaṇānvaśayeddhutaiḥ kahlāraiḥ pārthivānpuṣpaistadvadhūḥ karṇikārajaiḥ,गिरिकर्णीभवैः पुष्पैर्ब्राह्मणान्वशयेद्धुतैः कह्लारैः पार्थिवान्पुष्पैस्तद्वधूः कर्णिकारजैः
1,87,85,mallikākusumairhutvā rājaputrānvaśaṃ nayet koraṇṭakusumairvaiṃśyānvṛṣalānpāṭalodbhavaiḥ,मल्लिकाकुसुमैर्हुत्वा राजपुत्रान्वशं नयेत् कोरण्टकुसुमैर्वैंश्यान्वृषलान्पाटलोद्भवैः
1,87,86,anulomāṃ vilomāntasthitasādhyāhvayānvitam mantramuccārya juhuyānmantrī madhuralolitaiḥ,अनुलोमां विलोमान्तस्थितसाध्याह्वयान्वितम् मन्त्रमुच्चार्य जुहुयान्मन्त्री मधुरलोलितैः
1,87,87,sarṣapairmadhusaṃmiśrairvaśayetpārthivān kṣaṇāt anenaiva vidhānena tatpatnīstatsutānapi,सर्षपैर्मधुसंमिश्रैर्वशयेत्पार्थिवान् क्षणात् अनेनैव विधानेन तत्पत्नीस्तत्सुतानपि
1,87,88,jātibilvabhavaiḥ puṣpairmadhuratrayasaṃyutaiḥ naranārīnarapatīnhomena vaśayetkramāt,जातिबिल्वभवैः पुष्पैर्मधुरत्रयसंयुतैः नरनारीनरपतीन्होमेन वशयेत्क्रमात्
1,87,89,mālatībakulodbhūtaiḥ puṣpaiścandanalolitaiḥ juhuyātkavitāṃ mantrī labhate vatsarāntare,मालतीबकुलोद्भूतैः पुष्पैश्चन्दनलोलितैः जुहुयात्कवितां मन्त्री लभते वत्सरान्तरे
1,87,90,madhuratraghayasaṃyuktaiḥ phalairbilvasamudbhavaiḥ juhuyādvāśayellokaṃ śriyaṃ prāpnoti vāñchitām,मधुरत्रघयसंयुक्तैः फलैर्बिल्वसमुद्भवैः जुहुयाद्वाशयेल्लोकं श्रियं प्राप्नोति वाञ्छिताम्
1,87,91,sājyamannaṃ prajuhuyādbhavedannasamṛddhimān kastūrīkuṅkumopetaṃ karpūraṃ juhuyādvaśī,साज्यमन्नं प्रजुहुयाद्भवेदन्नसमृद्धिमान् कस्तूरीकुङ्कुमोपेतं कर्पूरं जुहुयाद्वशी
1,87,92,kandarpādadhikaṃ sadyaḥ saindaryamadhigacchati lājānprajuhuyānmantrī dadhikṣīramadhuplutān,कन्दर्पादधिकं सद्यः सैन्दर्यमधिगच्छति लाजान्प्रजुहुयान्मन्त्री दधिक्षीरमधुप्लुतान्
1,87,93,vijitya rogānakhilānsa jīveccharadāṃ śatam pādadvayaṃ malayajaṃ pādaṃ kuṅkumakesaram,विजित्य रोगानखिलान्स जीवेच्छरदां शतम् पादद्वयं मलयजं पादं कुङ्कुमकेसरम्
1,87,94,pādaṃ gorocanāntāni trīṇi piṣṭvāhimāṃbhasā vidadhyāttilakaṃ bhāle yānpaśyedyairvilokyate,पादं गोरोचनान्तानि त्रीणि पिष्ट्वाहिमांभसा विदध्यात्तिलकं भाले यान्पश्येद्यैर्विलोक्यते
1,87,95,yānspṛśetspṛśyate yairvā vaśyāḥ syustasya te 'cirāt karpūrakapicorāṇi samabhāgāni kalpayet,यान्स्पृशेत्स्पृश्यते यैर्वा वश्याः स्युस्तस्य ते ऽचिरात् कर्पूरकपिचोराणि समभागानि कल्पयेत्
1,87,96,caturbhujā jaṭāmāṃsī tāvatī rocanā matā kuṅkumaṃ samabhāgaṃ syāddigbhātaṃ candanaṃ matam,चतुर्भुजा जटामांसी तावती रोचना मता कुङ्कुमं समभागं स्याद्दिग्भातं चन्दनं मतम्
1,87,97,agururnavabhāgaṃ syāditibhāgakrameṇa ca himādbhiḥ kanyayā piṣṭametatsarvaṃ susādhitam,अगुरुर्नवभागं स्यादितिभागक्रमेण च हिमाद्भिः कन्यया पिष्टमेतत्सर्वं सुसाधितम्
1,87,98,ādāya tilakaṃ bhāle kuryyādbhūmipatīnnarān vanitāmadagarvāḍhyā madonmattānmatandajān,आदाय तिलकं भाले कुर्य्याद्भूमिपतीन्नरान् वनितामदगर्वाढ्या मदोन्मत्तान्मतन्दजान्
1,87,99,siṃhavyāghrānmahāsarpānbhūtavetālarākṣasān darśanādeva vaśayettilakaṃ dhārayannaraḥ,सिंहव्याघ्रान्महासर्पान्भूतवेतालराक्षसान् दर्शनादेव वशयेत्तिलकं धारयन्नरः
1,87,100,ityeṣā bhairavī proktā hyavatārāntaraṃ śṛṇu vāṅmāyā kamalā tāro namonte bhagavatyatha,इत्येषा भैरवी प्रोक्ता ह्यवतारान्तरं शृणु वाङ्माया कमला तारो नमोन्ते भगवत्यथ
1,87,101,śrīmātaṅgeśvari vadetsarvajanamanohari sarvādisukharājyante sarvādisukharañjanī,श्रीमातङ्गेश्वरि वदेत्सर्वजनमनोहरि सर्वादिसुखराज्यन्ते सर्वादिसुखरञ्जनी
1,87,102,sarvarājavaśaṃ paścātkarisarvapadaṃ vadet strīpuruṣavaśaṃ sṛṣṭividyākrodhinikānvitā,सर्वराजवशं पश्चात्करिसर्वपदं वदेत् स्त्रीपुरुषवशं सृष्टिविद्याक्रोधिनिकान्विता
1,87,103,sarvaṃ duṣṭamṛgavaśaṃ karisarvapadaṃ tataḥ sarvasattvavaśaṅkarisarvalokaṃ tataḥ param,सर्वं दुष्टमृगवशं करिसर्वपदं ततः सर्वसत्त्ववशङ्करिसर्वलोकं ततः परम्
1,87,104,amukaṃ me vaśaṃ paścādānayānalasundarī aṣṭāśītyakṣaro mantro munyādyā bhairavīgatāḥ,अमुकं मे वशं पश्चादानयानलसुन्दरी अष्टाशीत्यक्षरो मन्त्रो मुन्याद्या भैरवीगताः
1,87,105,nyāsānmantrī tanau kuryādvakṣyamāṇānyathākramam śirolalāṭabhrūmadhye tālukaṇṭhagalorasi,न्यासान्मन्त्री तनौ कुर्याद्वक्ष्यमाणान्यथाक्रमम् शिरोललाटभ्रूमध्ये तालुकण्ठगलोरसि
1,87,106,anāhate bhujadvandve jaṭhare nābhimaṇḍale svādhiṣṭhāne guptadeśe pādayordakṣavāmayoḥ,अनाहते भुजद्वन्द्वे जठरे नाभिमण्डले स्वाधिष्ठाने गुप्तदेशे पादयोर्दक्षवामयोः
1,87,107,mūlādhāre gude nyasyetpadānyaṣṭādaśa kramāt guṇaikadvicatuḥ ṣaḍbhirvasuparvanavāṣṭabhiḥ,मूलाधारे गुदे न्यस्येत्पदान्यष्टादश क्रमात् गुणैकद्विचतुः षड्भिर्वसुपर्वनवाष्टभिः
1,87,108,nandapaṅktyaṣṭavedāgnicandrayugmaguṇā kṣibhiḥ yadukḷptiriyaṃ proktā mantravarṇairyathākramam,नन्दपङ्क्त्यष्टवेदाग्निचन्द्रयुग्मगुणा क्षिभिः यदुकॢप्तिरियं प्रोक्ता मन्त्रवर्णैर्यथाक्रमम्
1,87,109,ratyādyā mṛlahṛdayabhrumadhyeṣu vicakṣaṇaḥ vākśaktilakṣmībījādyā mātaṅgyantāḥ pravinyaset,रत्याद्या मृलहृदयभ्रुमध्येषु विचक्षणः वाक्शक्तिलक्ष्मीबीजाद्या मातङ्ग्यन्ताः प्रविन्यसेत्
1,87,110,śirovadanahṛdguhyapādeṣu vidhinā nyaset hṛllekhāṃ gaganāṃ raktāṃ bhūyo mantrī karālikām,शिरोवदनहृद्गुह्यपादेषु विधिना न्यसेत् हृल्लेखां गगनां रक्तां भूयो मन्त्री करालिकाम्
1,87,111,mahocchuṣmāṃ svanāmādivarṇabījapuraḥ sarāḥ mātaṅgyantāḥ ṣaḍaṅgāni tataḥ kurvīta sādhakaḥ,महोच्छुष्मां स्वनामादिवर्णबीजपुरः सराः मातङ्ग्यन्ताः षडङ्गानि ततः कुर्वीत साधकः
1,87,112,varṇaiścaturviṃśatibhirhṛttrayodaśabhiḥ śiraḥ śikhāṣṭādaśabhiḥ proktā varma tāvadbhirakṣaraiḥ,वर्णैश्चतुर्विंशतिभिर्हृत्त्रयोदशभिः शिरः शिखाष्टादशभिः प्रोक्ता वर्म तावद्भिरक्षरैः
1,87,113,syāttrayodaśabhirnetraṃ dvābhyāmastraṃ prakīrtitam bāṇanyāsaṃ tataḥ kuryādbhairavīproktavartmanā,स्यात्त्रयोदशभिर्नेत्रं द्वाभ्यामस्त्रं प्रकीर्तितम् बाणन्यासं ततः कुर्याद्भैरवीप्रोक्तवर्त्मना
1,87,114,mātaṅgīpadayoścānyaṃ manmathānvadanāṃśayoḥ pārsvakaṭyornābhideśe kaṭipārśvāṃśake punaḥ,मातङ्गीपदयोश्चान्यं मन्मथान्वदनांशयोः पार्स्वकट्योर्नाभिदेशे कटिपार्श्वांशके पुनः
1,87,115,bījatrayādikānmantrī manmathaṃ makaradhvajam madanaṃ puṣpadhanvānaṃ pañcamaṃ kusumāyudham,बीजत्रयादिकान्मन्त्री मन्मथं मकरध्वजम् मदनं पुष्पधन्वानं पञ्चमं कुसुमायुधम्
1,87,116,ṣaṣṭhaṃ kandarpanāmānaṃ manobhavaratipriyau mātaṅgyantāstato nyasyetsthāneṣveteṣu mantravit,षष्ठं कन्दर्पनामानं मनोभवरतिप्रियौ मातङ्ग्यन्तास्ततो न्यस्येत्स्थानेष्वेतेषु मन्त्रवित्
1,87,117,kusumā mekhalā caiva madanā madanā turā madanavegā sambhavā ca bhuvanapālendurekhikā,कुसुमा मेखला चैव मदना मदना तुरा मदनवेगा सम्भवा च भुवनपालेन्दुरेखिका
1,87,118,anaṅgapadapūrvāśca mātaṅgyantāḥ samīritāḥ vinyastavyāstato mūle 'dhiṣṭhāne maṇipūrake,अनङ्गपदपूर्वाश्च मातङ्ग्यन्ताः समीरिताः विन्यस्तव्यास्ततो मूले ऽधिष्ठाने मणिपूरके
1,87,119,hṛtkaṇṭhāsye bhruvormadhye mastake cāpi matriṇā ādye lakṣmīsarasvatyau ratiḥ prītiśca kṛttikā,हृत्कण्ठास्ये भ्रुवोर्मध्ये मस्तके चापि मत्रिणा आद्ये लक्ष्मीसरस्वत्यौ रतिः प्रीतिश्च कृत्तिका
1,87,120,śāntiḥ puṣṭiḥ punastuṣṭimārtagaṃpadaśekharā mūlamantraṃ pṛthaṅnyasyennijamūrddhani mantravit,शान्तिः पुष्टिः पुनस्तुष्टिमार्तगंपदशेखरा मूलमन्त्रं पृथङ्न्यस्येन्निजमूर्द्धनि मन्त्रवित्
1,87,121,ādhāradeśe 'dhiṣṭhāne nābhau paścādanāhate kaṇṭhadeśe bhravormadhye bindau bhūyaḥ kalā padoḥ,आधारदेशे ऽधिष्ठाने नाभौ पश्चादनाहते कण्ठदेशे भ्रवोर्मध्ये बिन्दौ भूयः कला पदोः
1,87,122,nirodhikāyāmarddhendunāde nādāntayoḥ punaḥ unnatāṃseṣu vaktre ca dhruvamaṇḍalake śive,निरोधिकायामर्द्धेन्दुनादे नादान्तयोः पुनः उन्नतांसेषु वक्त्रे च ध्रुवमण्डलके शिवे
1,87,123,mātaṅgyantāḥ pravinyasye dvāmāṃ jyeṣṭhamataḥ param raudrīṃ praśāntāṃ śraddhākhyāṃ punarmāheśvarīmatha,मातङ्ग्यन्ताः प्रविन्यस्ये द्वामां ज्येष्ठमतः परम् रौद्रीं प्रशान्तां श्रद्धाख्यां पुनर्माहेश्वरीमथ
1,87,124,kriyāśaktiṃ sulakṣmīṃ ca sṛṣṭiṃ saṃjñāṃ ca mohinīm pramathāśvāsinīṃ vidyullatāṃ cicchaktimapyatha,क्रियाशक्तिं सुलक्ष्मीं च सृष्टिं संज्ञां च मोहिनीम् प्रमथाश्वासिनीं विद्युल्लतां चिच्छक्तिमप्यथ
1,87,125,tataśca sundarīṃ nindāṃ nandabuddhimimāḥ kramāt śirobhālahṛdādhāreṣvetā bījatrayādhikāḥ,ततश्च सुन्दरीं निन्दां नन्दबुद्धिमिमाः क्रमात् शिरोभालहृदाधारेष्वेता बीजत्रयाधिकाः
1,87,126,mātaṅgyādyāḥ pravinyasyedyathāvaddeśikottamaḥ mātaṅgīṃ mahadādyāṃ tāṃ mahālakṣmīpadādikām,मातङ्ग्याद्याः प्रविन्यस्येद्यथावद्देशिकोत्तमः मातङ्गीं महदाद्यां तां महालक्ष्मीपदादिकाम्
1,87,127,siddhalakṣmīpadādyāṃ ca mūlamādhāramaṇḍalam nyasettenaiva kurvīta vyāpakaṃ deśikottamaḥ,सिद्धलक्ष्मीपदाद्यां च मूलमाधारमण्डलम् न्यसेत्तेनैव कुर्वीत व्यापकं देशिकोत्तमः
1,87,128,evaṃ nyastaśarīro 'sau cintayenmantradevatām śyāmāṃ śukoktiṃ śṛṇvantīṃ nyastaikāṅghriśiroruhām,एवं न्यस्तशरीरो ऽसौ चिन्तयेन्मन्त्रदेवताम् श्यामां शुकोक्तिं शृण्वन्तीं न्यस्तैकाङ्घ्रिशिरोरुहाम्
1,87,129,śaśikhaṇḍadharāṃ vīṇāṃ vādayantīṃ madhūnmadām raktāṃśukāṃ ca kahlāramālāśobhitacūlikām,शशिखण्डधरां वीणां वादयन्तीं मधून्मदाम् रक्तांशुकां च कह्लारमालाशोभितचूलिकाम्
1,87,130,śaṅkhapatrāṃ tu mātaṅgīṃ citrakodbhāsimastakām ayutaṃ prajapenmantraṃ taddaśāṃśaṃ madhūkajaiḥ,शङ्खपत्रां तु मातङ्गीं चित्रकोद्भासिमस्तकाम् अयुतं प्रजपेन्मन्त्रं तद्दशांशं मधूकजैः
1,87,131,puṣpaistrimadhuropetairjuhuyānmantrasiddhaye trikoṇakarṇikaṃ padmamaṣṭapatraṃ prakalpayet,पुष्पैस्त्रिमधुरोपेतैर्जुहुयान्मन्त्रसिद्धये त्रिकोणकर्णिकं पद्ममष्टपत्रं प्रकल्पयेत्
1,87,132,aṣṭapatrāvṛtaṃ bāhye vṛtaṃ ṣoḍaśabhirdalaiḥ caturasrīkṛtaṃ bāhye kāntyā dṛṣṭimanoharam,अष्टपत्रावृतं बाह्ये वृतं षोडशभिर्दलैः चतुरस्रीकृतं बाह्ये कान्त्या दृष्टिमनोहरम्
1,87,133,etasminpūjayetpīṭhe navaśaktīḥ kramādimāḥ vibhūtipūrvāḥ pūrvoktā mātaṅgīpadapaścimāḥ,एतस्मिन्पूजयेत्पीठे नवशक्तीः क्रमादिमाः विभूतिपूर्वाः पूर्वोक्ता मातङ्गीपदपश्चिमाः
1,87,134,sarvānte śaktikamalāsanāya nama ityatha vāksatyalakṣmī bījādya uktaḥ pīṭhārcane manuḥ,सर्वान्ते शक्तिकमलासनाय नम इत्यथ वाक्सत्यलक्ष्मी बीजाद्य उक्तः पीठार्चने मनुः
1,87,135,mūlena mūrtiṃ saṃkalpya tasyāmāvāhya devatām arcayedvidhinānena vakṣyamāṇena mantravit,मूलेन मूर्तिं संकल्प्य तस्यामावाह्य देवताम् अर्चयेद्विधिनानेन वक्ष्यमाणेन मन्त्रवित्
1,87,136,ratyādyāstriṣu koṇeṣu pūjayetpūrvavatsudhīḥ hṛhṛllekhāḥ pañcapūjyā madhye dikṣu ca mantriṇā,रत्याद्यास्त्रिषु कोणेषु पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः हृहृल्लेखाः पञ्चपूज्या मध्ये दिक्षु च मन्त्रिणा
1,87,137,pāśāṅkuśābhayābhīṣṭadhāriṇyo bhūtasaprabhāḥ aṅgāni pūjayetpaścādyathāpūrvaṃ vidhānavit,पाशाङ्कुशाभयाभीष्टधारिण्यो भूतसप्रभाः अङ्गानि पूजयेत्पश्चाद्यथापूर्वं विधानवित्
1,87,138,bāṇānabhyarcayeddikṣu pañcamaṃ purato yajet dalamadhye 'tha saṃpūjyā anaṅgakusumādikāḥ,बाणानभ्यर्चयेद्दिक्षु पञ्चमं पुरतो यजेत् दलमध्ये ऽथ संपूज्या अनङ्गकुसुमादिकाः
1,87,139,pāśāṅkuśābhayābhīṣṭadhāriṇyo 'ruṇavigrahāḥ patrāgreṣu punaḥ pūjyā lakṣmyādyā vallakīkarāḥ,पाशाङ्कुशाभयाभीष्टधारिण्यो ऽरुणविग्रहाः पत्राग्रेषु पुनः पूज्या लक्ष्म्याद्या वल्लकीकराः
1,87,140,bahiraṣṭadaleṣvarcyā manmathādyā madoddhatāḥ aparāṅgā niṣaṅgādyāḥ puṣpāstreṣudhanurddharāḥ,बहिरष्टदलेष्वर्च्या मन्मथाद्या मदोद्धताः अपराङ्गा निषङ्गाद्याः पुष्पास्त्रेषुधनुर्द्धराः
1,87,141,patrasthā mātaraḥ pūjyā brāhmādyāḥ proktalakṣaṇāḥ tadagreṣvarcayedvidvānasitāṅgādibhairavān,पत्रस्था मातरः पूज्या ब्राह्माद्याः प्रोक्तलक्षणाः तदग्रेष्वर्चयेद्विद्वानसिताङ्गादिभैरवान्
1,87,142,punaḥ ṣoḍaśa patreṣu pūjyāḥ ṣoḍaśa śaktayaḥ vāmādyāḥ kalavīṇābhirgāyantyaḥ śyāmavigrahāḥ,पुनः षोडश पत्रेषु पूज्याः षोडश शक्तयः वामाद्याः कलवीणाभिर्गायन्त्यः श्यामविग्रहाः
1,87,143,caturasre caturdikṣu catasraḥ pūjayetpunaḥ mātaṅgyādyāmadonmattā vīṇollasitapāṇayaḥ,चतुरस्रे चतुर्दिक्षु चतस्रः पूजयेत्पुनः मातङ्ग्याद्यामदोन्मत्ता वीणोल्लसितपाणयः
1,87,144,āgneyakoṇe vighneśaṃ durgāṃ naiśācareḥ yajet vāyavye baṭukān paścādīśāne kṣetrapaṃ yajet,आग्नेयकोणे विघ्नेशं दुर्गां नैशाचरेः यजेत् वायव्ये बटुकान् पश्चादीशाने क्षेत्रपं यजेत्
1,87,145,lokapālā bahiḥ pūjyā vajrādyairāyudhaiḥ saha mantre 'sminsaṃdhite mantrī sādhayediṣṭamātmanaḥ,लोकपाला बहिः पूज्या वज्राद्यैरायुधैः सह मन्त्रे ऽस्मिन्संधिते मन्त्री साधयेदिष्टमात्मनः
1,87,146,mallikājātipunnāgairhemādbhāgyālayo bhavet phalaurbilyasamudbhūtaistatpatrairvā hutādbhavet,मल्लिकाजातिपुन्नागैर्हेमाद्भाग्यालयो भवेत् फलौर्बिल्यसमुद्भूतैस्तत्पत्रैर्वा हुताद्भवेत्
1,87,147,rājaputrasya rājyāptiḥ paṅkajaiḥ śriyamāpnuyāt utpalairvaśayedviśvaṃ kṣārairmadhvāśritaiḥ striyam,राजपुत्रस्य राज्याप्तिः पङ्कजैः श्रियमाप्नुयात् उत्पलैर्वशयेद्विश्वं क्षारैर्मध्वाश्रितैः स्त्रियम्
1,87,148,vañjulasya samidbhomo vṛṣṭiṃ vitanute 'cirāt kṣīrāktairamṛtākhaṇḍairhemānnāśayati jvaram,वञ्जुलस्य समिद्भोमो वृष्टिं वितनुते ऽचिरात् क्षीराक्तैरमृताखण्डैर्हेमान्नाशयति ज्वरम्
1,87,149,dūrvābhirāyurāpnoti tandulairdhanavānbhavet kadaṃbairvaśyamāpnoti sarvaṃ trimadhuraplutam,दूर्वाभिरायुराप्नोति तन्दुलैर्धनवान्भवेत् कदंबैर्वश्यमाप्नोति सर्वं त्रिमधुरप्लुतम्
1,87,150,nandyāvartabhavaiḥ puṣpairhemo vāksiddhidāyakaḥ niṃbaprasūnairjuhuyādīpsitaśrīsamṛddhaye,नन्द्यावर्तभवैः पुष्पैर्हेमो वाक्सिद्धिदायकः निंबप्रसूनैर्जुहुयादीप्सितश्रीसमृद्धये
1,87,151,palāśakusumairhemāttejasvī jāyate naraḥ candanāgurukastūrī candrakuṅkumarocanāḥ,पलाशकुसुमैर्हेमात्तेजस्वी जायते नरः चन्दनागुरुकस्तूरी चन्द्रकुङ्कुमरोचनाः
1,87,152,vaśyāya ca priyatvāya hutāśca tilakīkṛtāḥ nirguṇḍīmūlahomena nigaḍānmucyate naraḥ,वश्याय च प्रियत्वाय हुताश्च तिलकीकृताः निर्गुण्डीमूलहोमेन निगडान्मुच्यते नरः
1,87,153,niṃbatailānvitairloṇairhemaḥ śatruvināśanaḥ haridrācūrṇasaṃmiśrairlavaṇaiḥ staṃbhayejjagat,निंबतैलान्वितैर्लोणैर्हेमः शत्रुविनाशनः हरिद्राचूर्णसंमिश्रैर्लवणैः स्तंभयेज्जगत्
1,87,154,mātaṅgīsiddhavidyaiṣā proktā te dvijasattama avatārāntaraṃ bhūyo varṇayāmi niśāmaya,मातङ्गीसिद्धविद्यैषा प्रोक्ता ते द्विजसत्तम अवतारान्तरं भूयो वर्णयामि निशामय
1,87,155,dīpakāprīticandrāḍhyā dvidhā cedrañjitāpunaḥ vativahnipriyāmantro dhūmāvatyā gajākṣaraḥ,दीपकाप्रीतिचन्द्राढ्या द्विधा चेद्रञ्जितापुनः वतिवह्निप्रियामन्त्रो धूमावत्या गजाक्षरः
1,87,156,pippalādo muniśchando nivṛddhūmāvatīśvarī bījena ṣaḍdīrghajātiyuktena parikalpayet,पिप्पलादो मुनिश्छन्दो निवृद्धूमावतीश्वरी बीजेन षड्दीर्घजातियुक्तेन परिकल्पयेत्
1,87,157,tato dhūmāvatīṃ dhyāyecchatrunigrahakāriṇīm vivarṇāṃ cañcalāṃ duṣṭāṃ dīrghāṃ ca malināṃbarām,ततो धूमावतीं ध्यायेच्छत्रुनिग्रहकारिणीम् विवर्णां चञ्चलां दुष्टां दीर्घां च मलिनांबराम्
1,87,158,vimuktakuntalāṃ sūkṣmāṃ vidhavāṃ viraladvijām kaṅkadhvajarathārūḍhāṃ pralaṃbitapayodharam,विमुक्तकुन्तलां सूक्ष्मां विधवां विरलद्विजाम् कङ्कध्वजरथारूढां प्रलंबितपयोधरम्
1,87,159,sūryahastāṃ nirukṣāṅkadhṛtahastāṃbarānvitām pravṛddhalomāṃ tu bhṛśaṃ kuṭilākuṭilekṣaṇām,सूर्यहस्तां निरुक्षाङ्कधृतहस्तांबरान्विताम् प्रवृद्धलोमां तु भृशं कुटिलाकुटिलेक्षणाम्
1,87,160,kṣutpipāsārditāṃ nityaṃ bhayadāṃ kalahapriyām evaṃvidhāṃ tu saṃcintya namaḥ svāhā phaḍantakam,क्षुत्पिपासार्दितां नित्यं भयदां कलहप्रियाम् एवंविधां तु संचिन्त्य नमः स्वाहा फडन्तकम्
1,87,161,bījaṃ sādhyopari nyasya tasminsthāpya śavaṃ japet avaṣṭabhya śavaṃ śatrunāmnātha prajapenmanum,बीजं साध्योपरि न्यस्य तस्मिन्स्थाप्य शवं जपेत् अवष्टभ्य शवं शत्रुनाम्नाथ प्रजपेन्मनुम्
1,87,162,soṣṇīṣakañcuko vidvānkṛṣṇe bhūte divāniśam upavāsī śmaśāne vā vipine śūnyamandire,सोष्णीषकञ्चुको विद्वान्कृष्णे भूते दिवानिशम् उपवासी श्मशाने वा विपिने शून्यमन्दिरे
1,87,163,mantrasya siddhyai yatavāgdhyāyandevīṃ nirantaram sahasrādūrddhūtaḥ śatrurjvareṇa parigṛhyate,मन्त्रस्य सिद्ध्यै यतवाग्ध्यायन्देवीं निरन्तरम् सहस्रादूर्द्धूतः शत्रुर्ज्वरेण परिगृह्यते
1,87,164,pañcagavyena śāntiḥ syājjvarasya payasāpi vā mantrādyā kṣaramālikhya śatrūnāma tataḥ param,पञ्चगव्येन शान्तिः स्याज्ज्वरस्य पयसापि वा मन्त्राद्या क्षरमालिख्य शत्रूनाम ततः परम्
1,87,165,dvitīyaṃ manuvarṇaṃ ca śatrunāmaivamālikhet sarvaṃ manudiksahasrajapācchavamṛtirbhavet,द्वितीयं मनुवर्णं च शत्रुनामैवमालिखेत् सर्वं मनुदिक्सहस्रजपाच्छवमृतिर्भवेत्
1,87,166,dagdhvā kaṅkaṃ śyaśānāgnau tadbhasmādāya mantravit virodhināmnāṣṭaśataṃ japtamuccāṭanaṃ ripoḥ,दग्ध्वा कङ्कं श्यशानाग्नौ तद्भस्मादाय मन्त्रवित् विरोधिनाम्नाष्टशतं जप्तमुच्चाटनं रिपोः
1,87,167,śmaśānabhasmanā kṛtvā śavaṃ tasyopari nyaset virodhināmasaṃruddhaṃ kṛṣṇe pakṣe samuccaret,श्मशानभस्मना कृत्वा शवं तस्योपरि न्यसेत् विरोधिनामसंरुद्धं कृष्णे पक्षे समुच्चरेत्
1,87,168,mahiṣīkṣīradhūpaṃ ca dadyācchatruvipatkaram evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ avatāracatuṣṭayam,महिषीक्षीरधूपं च दद्याच्छत्रुविपत्करम् एवं संक्षेपतः प्रोक्तं अवतारचतुष्टयम्
1,87,169,durgāyā jagadaṃbāyāḥ kiṃ punaḥ praṣṭumicchasi,दुर्गाया जगदंबायाः किं पुनः प्रष्टुमिच्छसि
1,88,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde durgāmantracatuṣṭayavarṇanaṃ nāma saptāśītitamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca śrutvetthaṃ yajanaṃ viprā mantradhyānapuraḥsaram sarvāsāmavatārāṇāṃ nārado devadarśanaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे दुर्गामन्त्रचतुष्टयवर्णनं नाम सप्ताशीतितमो ऽध्यायः सूत उवाच श्रुत्वेत्थं यजनं विप्रा मन्त्रध्यानपुरःसरम् सर्वासामवताराणां नारदो देवदर्शनः
1,88,2,sarvādyāyā jaganmātuḥ śrīrādhāyāḥ samarcanam avatārakalānāṃ hi papraccha vinayānvitaḥ,सर्वाद्याया जगन्मातुः श्रीराधायाः समर्चनम् अवतारकलानां हि पप्रच्छ विनयान्वितः
1,88,3,nārada uvāca dhanyo 'smikṛtakṛtyo 'smi jāto 'haṃ tvatprasādataḥ pajjaganmātṛmantrāṇāṃ vaibhavaṃ śrutavānmune,नारद उवाच धन्यो ऽस्मिकृतकृत्यो ऽस्मि जातो ऽहं त्वत्प्रसादतः पज्जगन्मातृमन्त्राणां वैभवं श्रुतवान्मुने
1,88,4,yathā lakṣmīmukhānāṃ tu avatārāḥ prakīrtitāḥ tathā rādhāvatārāṇāṃ śrotumicchāmi vaibhavam,यथा लक्ष्मीमुखानां तु अवताराः प्रकीर्तिताः तथा राधावताराणां श्रोतुमिच्छामि वैभवम्
1,88,5,yatsaṃkhyākāśca yadrūpā yatprabhāvā vidāṃvara rādhāvatārāstānsatyaṃ kīrtayāśeṣasiddhidān,यत्संख्याकाश्च यद्रूपा यत्प्रभावा विदांवर राधावतारास्तान्सत्यं कीर्तयाशेषसिद्धिदान्
1,88,6,etacchutvā vacastasya nāradasya vidheḥ sutaḥ sanatkumāraḥ provāca dhyātvā rādhāpadāṃbujam,एतच्छुत्वा वचस्तस्य नारदस्य विधेः सुतः सनत्कुमारः प्रोवाच ध्यात्वा राधापदांबुजम्
1,88,7,sanatkumāra uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi rahasyātirahasyakam rādhāvatāracaritaṃ bhajatāmiṣṭisiddhidam,सनत्कुमार उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम् राधावतारचरितं भजतामिष्टिसिद्धिदम्
1,88,8,candrāvalī ca lalitā dve sakhyau supriye sadā mālāvatīmukhāṣṭānāṃ candrāvalyadhipāsmṛtā,चन्द्रावली च ललिता द्वे सख्यौ सुप्रिये सदा मालावतीमुखाष्टानां चन्द्रावल्यधिपास्मृता
1,88,9,kalāvatīmukhāṣṭānāmīśvarī lalitā matā rādhācaraṇapūjāyāmuktā mālāvatīmukhāḥ,कलावतीमुखाष्टानामीश्वरी ललिता मता राधाचरणपूजायामुक्ता मालावतीमुखाः
1,88,10,lalitādhīśvarīṇāṃ tu nāmāni śṛṇu sāṃpratam kalāvatī madhumatī viśākhā śyāmalābhidhā,ललिताधीश्वरीणां तु नामानि शृणु सांप्रतम् कलावती मधुमती विशाखा श्यामलाभिधा
1,88,11,śaibyā vṛndā śrīdharākhyā sarvāstuttulyavigrahāḥ suśīlāpramukhā ścānyāḥ sakhyo dvātriṃśadīritāḥ,शैब्या वृन्दा श्रीधराख्या सर्वास्तुत्तुल्यविग्रहाः सुशीलाप्रमुखा श्चान्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः
1,88,12,tāḥ śṛṇuṣva mahābhāga nāmataḥ pravadāmi te suśīlāṃ śaśilekhā ca yamunā mādhavī ratiḥ,ताः शृणुष्व महाभाग नामतः प्रवदामि ते सुशीलां शशिलेखा च यमुना माधवी रतिः
1,88,13,kadambamālā kuntī ca jāhnavī ca svayaṃprabhā candrānanā padmamukhī sāvitrī ca sudhāmukhī,कदम्बमाला कुन्ती च जाह्नवी च स्वयंप्रभा चन्द्रानना पद्ममुखी सावित्री च सुधामुखी
1,88,14,śubhā padmā pārijātā gauriṇī sarvamaṅgalā kālikā kamalā durgā virajā bhāratī surā,शुभा पद्मा पारिजाता गौरिणी सर्वमङ्गला कालिका कमला दुर्गा विरजा भारती सुरा
1,88,15,gaṅgā madhumatī caiva sundarī candanā satī aparṇā manasānandā dvātriṃśadrādhikāpriyāḥ,गङ्गा मधुमती चैव सुन्दरी चन्दना सती अपर्णा मनसानन्दा द्वात्रिंशद्राधिकाप्रियाः
1,88,16,kadācidchalilā devī puṃrūpā kṛṣṇavigrahā sasarja ṣoḍaśakalāstāḥ sarvāstatsamaprabhāḥ,कदाचिद्छलिला देवी पुंरूपा कृष्णविग्रहा ससर्ज षोडशकलास्ताः सर्वास्तत्समप्रभाः
1,88,17,tāsā mantraṃ tathā dhyānaṃ yantrārcādikramaṃ tathā varṇaye sarvatantreṣu rahasyaṃ munisattama,तासा मन्त्रं तथा ध्यानं यन्त्रार्चादिक्रमं तथा वर्णये सर्वतन्त्रेषु रहस्यं मुनिसत्तम
1,88,18,vāto maruccāgrivahnī dharākṣme jalacāriṇī vimukhaṃ caraśucivibhū vanasvaśaktayaḥ svarāḥ,वातो मरुच्चाग्रिवह्नी धराक्ष्मे जलचारिणी विमुखं चरशुचिविभू वनस्वशक्तयः स्वराः
1,88,19,prāṇastejaḥ sthirā vāyurvāyuścāpi prabhā tathā jyakumabhraṃ tathā nādo dāvakaḥ pātha ityatha,प्राणस्तेजः स्थिरा वायुर्वायुश्चापि प्रभा तथा ज्यकुमभ्रं तथा नादो दावकः पाथ इत्यथ
1,88,20,vyomarayaḥ śikhī gotrā toyaṃ śūnyajavīdyutiḥ bhūmī raso namo vyāptaṃ dāhaścāpi rasāṃbu ca,व्योमरयः शिखी गोत्रा तोयं शून्यजवीद्युतिः भूमी रसो नमो व्याप्तं दाहश्चापि रसांबु च
1,88,21,viyatsparśaśca hṛddhaṃsahalāgrāso halātmikāḥ candrāvalī ca lalitā haṃselā nāyake mate,वियत्स्पर्शश्च हृद्धंसहलाग्रासो हलात्मिकाः चन्द्रावली च ललिता हंसेला नायके मते
1,88,22,grāsasthitā svayaṃ rādhā svayaṃ śaktisvarūpiṇī śeṣāstu ṣoḍaśakalā dvātriṃśattatkalāḥ smṛtāḥ,ग्रासस्थिता स्वयं राधा स्वयं शक्तिस्वरूपिणी शेषास्तु षोडशकला द्वात्रिंशत्तत्कलाः स्मृताः
1,88,23,vāṅmayaṃ nikhilaṃ vyāptamābhireva munīśvara lalitāpramukhāṇāṃ tu ṣoḍaśītvamupāgatā,वाङ्मयं निखिलं व्याप्तमाभिरेव मुनीश्वर ललिताप्रमुखाणां तु षोडशीत्वमुपागता
1,88,24,śrīrādhā sundarī devī tāntrikaiḥ parikīrtyate kurukullā ca vārāhī candrālilalite ubhe,श्रीराधा सुन्दरी देवी तान्त्रिकैः परिकीर्त्यते कुरुकुल्ला च वाराही चन्द्रालिललिते उभे
1,88,25,saṃbhūte mantravargaṃ te 'bhidhāsye 'haṃ yathātatham hṛtprāṇelāhaṃsadāvahnisvairlaliteritā,संभूते मन्त्रवर्गं ते ऽभिधास्ये ऽहं यथातथम् हृत्प्राणेलाहंसदावह्निस्वैर्ललितेरिता
1,88,26,trividhā haṃsabhedeva śṛṇu tāṃ ca yathākramam haṃsādyayādyā madhyā syādādimadhyasthahaṃsayā,त्रिविधा हंसभेदेव शृणु तां च यथाक्रमम् हंसाद्ययाद्या मध्या स्यादादिमध्यस्थहंसया
1,88,27,tṛtīyā prakṛtiḥ saiva turyā tairantyamāyayā āsu turyābhavanmuktyai tisro 'nyāḥ syuścasaṃpade,तृतीया प्रकृतिः सैव तुर्या तैरन्त्यमायया आसु तुर्याभवन्मुक्त्यै तिस्रो ऽन्याः स्युश्चसंपदे
1,88,28,iti tripurasuṃdaryā vidyā sarumatasamīritā dāhabhūmīrasākṣmāsvairvaśinībījamīritam,इति त्रिपुरसुंदर्या विद्या सरुमतसमीरिता दाहभूमीरसाक्ष्मास्वैर्वशिनीबीजमीरितम्
1,88,29,prāṇo rasāśaktiyutaḥ kāmeśvaryakṣaraṃ mahat śūnyamaṃburasāvahnisvayogānmohanīmanuḥ,प्राणो रसाशक्तियुतः कामेश्वर्यक्षरं महत् शून्यमंबुरसावह्निस्वयोगान्मोहनीमनुः
1,88,30,vyāptaṃ rasākṣmāsvayutaṃ vimalābījamīritam jyānabhodāhavahnisvayogaiḥ syādaruṇāmanuḥ,व्याप्तं रसाक्ष्मास्वयुतं विमलाबीजमीरितम् ज्यानभोदाहवह्निस्वयोगैः स्यादरुणामनुः
1,88,31,jayinyāstu samuddiṣṭaḥ sarvatra jayadāyakaḥ kaṃ nabhodāhasahitaṃ vyāptakṣmāsvayutaṃ manuḥ,जयिन्यास्तु समुद्दिष्टः सर्वत्र जयदायकः कं नभोदाहसहितं व्याप्तक्ष्मास्वयुतं मनुः
1,88,32,sarveśvaryāḥ samākhyātaḥ sarvasiddhikaraḥ paraḥ grāso nabhodāhavahnisvairyuktaḥ kaulinīmanuḥ,सर्वेश्वर्याः समाख्यातः सर्वसिद्धिकरः परः ग्रासो नभोदाहवह्निस्वैर्युक्तः कौलिनीमनुः
1,88,33,etairmanubhiraṣṭābhiḥ śaktibhirvargasaṃyuktaiḥ vāgdevatāntairnyāsaḥ syādyena devyātmako bhavet,एतैर्मनुभिरष्टाभिः शक्तिभिर्वर्गसंयुक्तैः वाग्देवतान्तैर्न्यासः स्याद्येन देव्यात्मको भवेत्
1,88,34,randhre bhāle tathājñāyāṃ gale hṛdi tathā nyaset nābhāvādhārake pādadvaye mūlāgrakāvadhi,रन्ध्रे भाले तथाज्ञायां गले हृदि तथा न्यसेत् नाभावाधारके पादद्वये मूलाग्रकावधि
1,88,35,ṣaḍdīrghāḍhyena bījena kuryāścaiva ṣaḍaṅgakam lohitāṃ lalitāṃ bāṇacāpapāśasṛṇīḥ karaiḥ,षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कुर्याश्चैव षडङ्गकम् लोहितां ललितां बाणचापपाशसृणीः करैः
1,88,36,dadhānāṃ kāmarājāṅke yantrītāṃ mudutāṃ smaret madhyasthadevī tvekaiva ṣoḍaśākārataḥ sthātā,दधानां कामराजाङ्के यन्त्रीतां मुदुतां स्मरेत् मध्यस्थदेवी त्वेकैव षोडशाकारतः स्थाता
1,88,37,yatastasmāttanau tasyāstvanyāḥ pañcadaśārcayet ṛṣiḥ śivaśchanda uktā devatā lalitādikāḥ,यतस्तस्मात्तनौ तस्यास्त्वन्याः पञ्चदशार्चयेत् ऋषिः शिवश्छन्द उक्ता देवता ललितादिकाः
1,88,38,sarvāsāmapi nityānāmāvṛtīrnāmasaṃcaye paṭale tu prayogāṃśca vakṣyāmyagre savistaram,सर्वासामपि नित्यानामावृतीर्नामसंचये पटले तु प्रयोगांश्च वक्ष्याम्यग्रे सविस्तरम्
1,88,39,atha ṣoḍaśanityāsu dvitīyā yā samīritā kāmeśvarīti tāṃ sarvakāmadāṃ śṛṇu nārada,अथ षोडशनित्यासु द्वितीया या समीरिता कामेश्वरीति तां सर्वकामदां शृणु नारद
1,88,40,śuciḥ svena yutastvādyo lalitā syāddvitīyakaḥ śūnyamagniyutaṃ paścādrayovyāptena saṃyutam,शुचिः स्वेन युतस्त्वाद्यो ललिता स्याद्द्वितीयकः शून्यमग्नियुतं पश्चाद्रयोव्याप्तेन संयुतम्
1,88,41,prāṇo rasāgnisahitaḥ śūnyayugmaṃ carānvitam nabhogotrā punaścaiṣāṃ dāhena samayojitā,प्राणो रसाग्निसहितः शून्ययुग्मं चरान्वितम् नभोगोत्रा पुनश्चैषां दाहेन समयोजिता
1,88,42,aṃbu syāccarasaṃyuktaṃ navaśaktiyutaṃ ca hṛt eṣā kāmeśvarī nityā kāmadaikādaśākṣarī,अंबु स्याच्चरसंयुक्तं नवशक्तियुतं च हृत् एषा कामेश्वरी नित्या कामदैकादशाक्षरी
1,88,43,mūlavidyākṣaraireva kuryādaṅgāni ṣaṭ kramāt ekena hṛdayaṃ śīrṣaṃ tāvatātho dvayaṃ dvayāt,मूलविद्याक्षरैरेव कुर्यादङ्गानि षट् क्रमात् एकेन हृदयं शीर्षं तावताथो द्वयं द्वयात्
1,88,44,caturbhirnayanaṃ tadvadastramekena kīrtitam dṛkśrotranāsādvitaye jihvāhṛnnābhiguhyake,चतुर्भिर्नयनं तद्वदस्त्रमेकेन कीर्तितम् दृक्श्रोत्रनासाद्वितये जिह्वाहृन्नाभिगुह्यके
1,88,45,vyāpakatvena sarvāṅge mūrddhādiprapadāvadhi nyasedvidyākṣarāṇyeṣu sthāneṣu tadanantaram,व्यापकत्वेन सर्वाङ्गे मूर्द्धादिप्रपदावधि न्यसेद्विद्याक्षराण्येषु स्थानेषु तदनन्तरम्
1,88,46,samastena vyāpakaṃ tu kuryāduktakrameṇa tu atha dhyānaṃ pravakṣyāmi nityapūjāsu coditam,समस्तेन व्यापकं तु कुर्यादुक्तक्रमेण तु अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि नित्यपूजासु चोदितम्
1,88,47,yena devī suprasannā dadātīṣṭamayatnataḥ bālārkakoṭisaṃkāśāṃ māṇikyamukuṭojjvalām,येन देवी सुप्रसन्ना ददातीष्टमयत्नतः बालार्ककोटिसंकाशां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम्
1,88,48,hāragraiveyakāñcībhirūrmikānūpurādibhiḥ maṇḍitāṃ raktavasanāṃ ratnābharaṇaśobhitām,हारग्रैवेयकाञ्चीभिरूर्मिकानूपुरादिभिः मण्डितां रक्तवसनां रत्नाभरणशोभिताम्
1,88,49,ṣaḍbhujāṃ trīkṣaṇāmindukalākalitamaulikām pañcāṣṭaṣoḍaśadvandvaṣaṭkoṇacaturasragām,षड्भुजां त्रीक्षणामिन्दुकलाकलितमौलिकाम् पञ्चाष्टषोडशद्वन्द्वषट्कोणचतुरस्रगाम्
1,88,50,mandasmitalasadvaktrāṃ dayāmantharavīkṣaṇām pāśāṅkuśau ca puṇḍrekṣucāpaṃ puṣpaśilīmukham,मन्दस्मितलसद्वक्त्रां दयामन्थरवीक्षणाम् पाशाङ्कुशौ च पुण्ड्रेक्षुचापं पुष्पशिलीमुखम्
1,88,51,ratnapātraṃ sīdhupūrṇaṃ varadaṃ bibhratīṃ karaiḥ tataḥ prayogānkurvīta siddhe matre tu sādhakaḥ,रत्नपात्रं सीधुपूर्णं वरदं बिभ्रतीं करैः ततः प्रयोगान्कुर्वीत सिद्धे मत्रे तु साधकः
1,88,52,tṛtīyāmatha vakṣyāmi nāmnā tu bhagamālinī kāmeśvaryādirādiḥ syādrasaścāpasthirārasaḥ,तृतीयामथ वक्ष्यामि नाम्ना तु भगमालिनी कामेश्वर्यादिरादिः स्याद्रसश्चापस्थिरारसः
1,88,53,dharāyuksacarā paścātsthirā paścādrasaḥ smṛtaḥ sthirāśūnye 'gnisaṃyukte rasaḥ syāttadanantaram,धरायुक्सचरा पश्चात्स्थिरा पश्चाद्रसः स्मृतः स्थिराशून्ये ऽग्निसंयुक्ते रसः स्यात्तदनन्तरम्
1,88,54,sthirā bhūsahitā gotrā sadāho 'gnirasaḥ sthirā nabhaśca marutā yuktaṃ rasavarṇasamanvitam,स्थिरा भूसहिता गोत्रा सदाहो ऽग्निरसः स्थिरा नभश्च मरुता युक्तं रसवर्णसमन्वितम्
1,88,55,tato rasaḥ sthirā paścānmarutā saha yojitā aṃbahaṃsacaro 'thikto raso 'tha syātsthirā punaḥ,ततो रसः स्थिरा पश्चान्मरुता सह योजिता अंबहंसचरो ऽथिक्तो रसो ऽथ स्यात्स्थिरा पुनः
1,88,56,sthirādharānvitā haṃso vyāptena ca careṇa ca rasaḥ sthirā tato vyāptaṃ bhūyutaṃ śūnyamagniyuk,स्थिराधरान्विता हंसो व्याप्तेन च चरेण च रसः स्थिरा ततो व्याप्तं भूयुतं शून्यमग्नियुक्
1,88,57,rasaḥ sthirā tataḥ sāgniśūnyaṃ taviyuto marut rayaḥ śūnyaṃ cāgniyutaṃ hṛdāhaṃsācca tatparam,रसः स्थिरा ततः साग्निशून्यं तवियुतो मरुत् रयः शून्यं चाग्नियुतं हृदाहंसाच्च तत्परम्
1,88,58,rasaḥ sthirāṃbu ca viyatsvayutaṃ prāṇa eva ca dāho 'griyugrasastasmāsthirākṣmā dāhasaṃyutā sacaraḥ syājjavīpūrvavidyā tartīyataḥ kramāt,रसः स्थिरांबु च वियत्स्वयुतं प्राण एव च दाहो ऽग्रियुग्रसस्तस्मास्थिराक्ष्मा दाहसंयुता सचरः स्याज्जवीपूर्वविद्या तर्तीयतः क्रमात्
1,88,59,catuṣṭayamathārṇānāṃ rasastadanu ca sthirā hṛdaṃbuyuk kṣmayā dāhaḥ sacaraḥ syājjavī ca hṛt,चतुष्टयमथार्णानां रसस्तदनु च स्थिरा हृदंबुयुक् क्ष्मया दाहः सचरः स्याज्जवी च हृत्
1,88,60,dāho 'ṃbumarutā yukto vyomni sāgnirasastutaḥ sthirā tu marutā yuktā śūnyaṃ sāgninabhaścarau,दाहो ऽंबुमरुता युक्तो व्योम्नि साग्निरसस्तुतः स्थिरा तु मरुता युक्ता शून्यं साग्निनभश्चरौ
1,88,61,haṃso vyāptamarudyuktaḥ śūnyaṃ vyāptamatoṃ'bu ca dāho gotrācarayutā tathā dāhastathā rayaḥ,हंसो व्याप्तमरुद्युक्तः शून्यं व्याप्तमतोंऽबु च दाहो गोत्राचरयुता तथा दाहस्तथा रयः
1,88,62,hṛddharāsahitaṃ dāharayau carasamanvitau rasaḥ sthirā tataḥ prāṇo rasāgnisahito bhavet,हृद्धरासहितं दाहरयौ चरसमन्वितौ रसः स्थिरा ततः प्राणो रसाग्निसहितो भवेत्
1,88,63,śūnyayugmaṃ carayutaṃ tataḥ pūrvamataḥ param śūnyayugmaṃ ca gotrā syādvāhayuktāṃbunā caraḥ,शून्ययुग्मं चरयुतं ततः पूर्वमतः परम् शून्ययुग्मं च गोत्रा स्याद्वाहयुक्तांबुना चरः
1,88,64,prāṇo rasā carayuto gotravyasimataḥ param gotrādāhamarudyuktā tvaṃbunyāsamato bhavet,प्राणो रसा चरयुतो गोत्रव्यसिमतः परम् गोत्रादाहमरुद्युक्ता त्वंबुन्यासमतो भवेत्
1,88,65,yuktonāṃbhaśca bhūyuktaṃ vāścareṇa samanvitam grāso dharāyutaḥ paścādrasaḥ śaktyā samanvitaḥ,युक्तोनांभश्च भूयुक्तं वाश्चरेण समन्वितम् ग्रासो धरायुतः पश्चाद्रसः शक्त्या समन्वितः
1,88,66,grāso bhūsahito vipra raso vyāptaṃ tataśca hṛt dāhonāṃbu ca hṛtpaścādrayeṃ'bumarudanvitaḥ,ग्रासो भूसहितो विप्र रसो व्याप्तं ततश्च हृत् दाहोनांबु च हृत्पश्चाद्रयेंऽबुमरुदन्वितः
1,88,67,śūnyaṃ ca kevalaṃ caiva rasaśca sacarasthirā viyadaṃbuyutaṃ dāhastvagniyuksayutaḥ śuciḥ,शून्यं च केवलं चैव रसश्च सचरस्थिरा वियदंबुयुतं दाहस्त्वग्नियुक्सयुतः शुचिः
1,88,68,bhūmī rasākṣmāsvayutā pañcaikāntaritāḥ sthirāḥ tadantarita bījāni svasaṃyuktāni pañca vai,भूमी रसाक्ष्मास्वयुता पञ्चैकान्तरिताः स्थिराः तदन्तरित बीजानि स्वसंयुक्तानि पञ्च वै
1,88,69,tāni kramājjyāsacaro raso bhūśca nabhoyutā haṃsaścarayuto dviḥ syāttataḥ prāṇo rasāgniyuk,तानि क्रमाज्ज्यासचरो रसो भूश्च नभोयुता हंसश्चरयुतो द्विः स्यात्ततः प्राणो रसाग्नियुक्
1,88,70,śūnyayugmaṃ carayutaṃ hṛddāho 'mbumarudyutaḥ vyomāgnisahitaṃ paścādrasaśca marutā sthirā,शून्ययुग्मं चरयुतं हृद्दाहो ऽम्बुमरुद्युतः व्योमाग्निसहितं पश्चाद्रसश्च मरुता स्थिरा
1,88,71,śūnyaṃ sāgninabhaścaiva careṇa sahitaṃ tathā aṃbu paścādviyattasmānnabhaśca marudanvitam,शून्यं साग्निनभश्चैव चरेण सहितं तथा अंबु पश्चाद्वियत्तस्मान्नभश्च मरुदन्वितम्
1,88,72,śūnyaṃ vyāptaṃ ca dadyuktaṃ rayadāhasvavahnibhiḥ haṃsaḥ sadāho 'mbagurasā carasvaiḥ saṃyuto bhavet,शून्यं व्याप्तं च दद्युक्तं रयदाहस्ववह्निभिः हंसः सदाहो ऽम्बगुरसा चरस्वैः संयुतो भवेत्
1,88,73,haṃsaḥ sadāhavahnisvairyuktamantyamudīritam saptatriṃśacchatārṇaiḥ syānnityā saubhāgamālinī,हंसः सदाहवह्निस्वैर्युक्तमन्त्यमुदीरितम् सप्तत्रिंशच्छतार्णैः स्यान्नित्या सौभागमालिनी
1,88,74,aṅgāni mantravarṇaiḥ syurādyena hṛdudīritam tataścatṛrbhiḥ śīrṣaṃ syācchikhā tribhirudīritā,अङ्गानि मन्त्रवर्णैः स्युराद्येन हृदुदीरितम् ततश्चतृर्भिः शीर्षं स्याच्छिखा त्रिभिरुदीरिता
1,88,75,guṇavedākṣaraiḥ śeṣāṇyaṅgāni ṣaḍiti kramāt aruṇāmaruṇākalpāṃ suṃdarīṃ susmitānanām,गुणवेदाक्षरैः शेषाण्यङ्गानि षडिति क्रमात् अरुणामरुणाकल्पां सुंदरीं सुस्मिताननाम्
1,88,76,trinetrāṃ bāhubhiḥ ṣaḍbhirupetāṃ kamalāsanām kahlārapāśapuṇḍrekṣukodaṇḍānvāmabāhubhiḥ,त्रिनेत्रां बाहुभिः षड्भिरुपेतां कमलासनाम् कह्लारपाशपुण्ड्रेक्षुकोदण्डान्वामबाहुभिः
1,88,77,dadhānāṃ dakṣiṇaiḥ padmamaṅkuśaṃ puṣpasāyakam tathāvidhābhiḥ parito yutāṃ śaktigaṇaiḥ stutaiḥ,दधानां दक्षिणैः पद्ममङ्कुशं पुष्पसायकम् तथाविधाभिः परितो युतां शक्तिगणैः स्तुतैः
1,88,78,akṣaroktābhiranyābhiḥ smaronmādamadātmabhiḥ eṣā tṛtīyā kathitā vanitā janamohinī,अक्षरोक्ताभिरन्याभिः स्मरोन्मादमदात्मभिः एषा तृतीया कथिता वनिता जनमोहिनी
1,88,79,caturthīṃ śṛṇu viprendra nityaklinnāsamāhvayām haṃsastu dāhavahnisvairyuktaḥ prathamamucyate,चतुर्थीं शृणु विप्रेन्द्र नित्यक्लिन्नासमाह्वयाम् हंसस्तु दाहवह्निस्वैर्युक्तः प्रथममुच्यते
1,88,80,kāmeśvaryāstṛtīyādivarṇānāmaṣṭakaṃ bhavet hṛdaṃbumarutā yuktaḥ sa evaikādaśākṣaraḥ,कामेश्वर्यास्तृतीयादिवर्णानामष्टकं भवेत् हृदंबुमरुता युक्तः स एवैकादशाक्षरः
1,88,81,ekādaśākṣarī ceyaṃ vidyārṇairaṅgakalpanam ādyena mantravarṇena hṛdayaṃ samudīritam,एकादशाक्षरी चेयं विद्यार्णैरङ्गकल्पनम् आद्येन मन्त्रवर्णेन हृदयं समुदीरितम्
1,88,82,dvābhyāṃ dvābhyāṃ tu śeṣāṇi aṅgāni parikalpayet nyasedaṅguṣṭhamūlādikaniṣṭhāgrāntamūrddhvagam,द्वाभ्यां द्वाभ्यां तु शेषाणि अङ्गानि परिकल्पयेत् न्यसेदङ्गुष्ठमूलादिकनिष्ठाग्रान्तमूर्द्ध्वगम्
1,88,83,śeṣaṃ tadvalaye nyasya hṛddṛkchrotre nasordvayoḥ tvaci dhvaje ca pāyau ca pādayo rarṇakānnyaset,शेषं तद्वलये न्यस्य हृद्दृक्छ्रोत्रे नसोर्द्वयोः त्वचि ध्वजे च पायौ च पादयो रर्णकान्न्यसेत्
1,88,84,aruṇāmaruṇākalpāmaruṇāṃśukadhāriṇīm aruṇasragvilepāṃ tāṃ cārusmeramukhāṃbujām,अरुणामरुणाकल्पामरुणांशुकधारिणीम् अरुणस्रग्विलेपां तां चारुस्मेरमुखांबुजाम्
1,88,85,netratrayollasadvaktrāṃ bhālegharmāṃbumauktike virājamānāṃ mukuṭalasadarddhenduśekharām,नेत्रत्रयोल्लसद्वक्त्रां भालेघर्मांबुमौक्तिके विराजमानां मुकुटलसदर्द्धेन्दुशेखराम्
1,88,86,caturbhirbāhubhiḥ pāśamaṅkuśaṃ pānapātrakam abhayaṃ bibhratīṃ padmamadhyāsīnāṃ madālasām,चतुर्भिर्बाहुभिः पाशमङ्कुशं पानपात्रकम् अभयं बिभ्रतीं पद्ममध्यासीनां मदालसाम्
1,88,87,dhyātvaivaṃ pūjayennityakkinnāṃ nityāṃ svaśaktibhiḥ puṇyā caturthī gaditā nityākkinnāhvayā mune,ध्यात्वैवं पूजयेन्नित्यक्किन्नां नित्यां स्वशक्तिभिः पुण्या चतुर्थी गदिता नित्याक्किन्नाह्वया मुने
1,88,88,vanitā navanītasya dāvikāgnirjayādinā bhūḥ svena yuktā prathamaṃ prāṇo dāhena tadyutaḥ,वनिता नवनीतस्य दाविकाग्निर्जयादिना भूः स्वेन युक्ता प्रथमं प्राणो दाहेन तद्युतः
1,88,89,raso dāhena tadyuktaṃ prabhādāhena tadyutā jyā ca dāhena tadyuktā nityāklinnāntagadvayam,रसो दाहेन तद्युक्तं प्रभादाहेन तद्युता ज्या च दाहेन तद्युक्ता नित्याक्लिन्नान्तगद्वयम्
1,88,90,eṣā navākṣarī nityā bheruṇḍā sarvasiddhidā praṇavaṃ ṭhadvayaṃ tyaktvā madhyasthaiḥ ṣaḍbhirakṣaraiḥ,एषा नवाक्षरी नित्या भेरुण्डा सर्वसिद्धिदा प्रणवं ठद्वयं त्यक्त्वा मध्यस्थैः षड्भिरक्षरैः
1,88,91,ṣaḍaṅgāni prakurvīta varṇanyāsaṃ tataḥ param randhrādyāmukhakaṇṭheṣu hannābhyāṃ dhārayadvayam,षडङ्गानि प्रकुर्वीत वर्णन्यासं ततः परम् रन्ध्राद्यामुखकण्ठेषु हन्नाभ्यां धारयद्वयम्
1,88,92,nyasenmantrārṇanavakaṃ mātṛkānyāsapūrvakam atha dhyānaṃ pravakṣyāmi devyāḥ sarvārthasiddhidam,न्यसेन्मन्त्रार्णनवकं मातृकान्यासपूर्वकम् अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि देव्याः सर्वार्थसिद्धिदम्
1,88,93,taptakāñcanasaṃkāśadehāṃ netratrayānvitām cārusmitāṃ citamukhīṃ divyālaṅkārabhūṣitām,तप्तकाञ्चनसंकाशदेहां नेत्रत्रयान्विताम् चारुस्मितां चितमुखीं दिव्यालङ्कारभूषिताम्
1,88,94,tāṭaṅkahārakeyūraratnastabakamaṇḍitām rasanānūpurormyādibhūṣaṇairatisundarīm,ताटङ्कहारकेयूररत्नस्तबकमण्डिताम् रसनानूपुरोर्म्यादिभूषणैरतिसुन्दरीम्
1,88,95,pāśāṅkuśau carmakhaṅgau gadāvahnidhanuḥśarān karairdadhānāmāsīnā pūjāyāṃ matpasasthitām,पाशाङ्कुशौ चर्मखङ्गौ गदावह्निधनुःशरान् करैर्दधानामासीना पूजायां मत्पसस्थिताम्
1,88,96,śaktīśca tatsamākāratejohetibhiranvitāḥ pūjayettadvadabhitaḥ smitāsyā vijayādikāḥ,शक्तीश्च तत्समाकारतेजोहेतिभिरन्विताः पूजयेत्तद्वदभितः स्मितास्या विजयादिकाः
1,88,97,pañcamīya samākhyātā bheruṇḍākhyā munīśvara yasyāḥ smaraṇato naśyedgaralaṃ trividhaṃ kṣaṇāt,पञ्चमीय समाख्याता भेरुण्डाख्या मुनीश्वर यस्याः स्मरणतो नश्येद्गरलं त्रिविधं क्षणात्
1,88,98,yā tu ṣaṣṭhī dvijaśreṣṭha sā nityā vahnivāsinī tadvidhānaṃ śṛṇuṣvādya sādhakānāṃ susiddhidam,या तु षष्ठी द्विजश्रेष्ठ सा नित्या वह्निवासिनी तद्विधानं शृणुष्वाद्य साधकानां सुसिद्धिदम्
1,88,99,bheruṇḍādyamihādyaṃ syānnityaklinnādyanantaram tatoṃ'buśūnye haṃsāgnihyuttamaṃbumarudyutam,भेरुण्डाद्यमिहाद्यं स्यान्नित्यक्लिन्नाद्यनन्तरम् ततोंऽबुशून्ये हंसाग्निह्युत्तमंबुमरुद्युतम्
1,88,100,hṛdagninā yutaṃ śūnyaṃ vyāptena śucinā ca yuk śūnyaṃ nabhaḥ śaktiyutaṃ navārṇeyamudāhṛtā,हृदग्निना युतं शून्यं व्याप्तेन शुचिना च युक् शून्यं नभः शक्तियुतं नवार्णेयमुदाहृता
1,88,101,vidyā dvitīyabījena svarāndīrghānniyojayet māyāntānṣaḍbhirevāṃ gānyācaretsakarāṅgayoḥ,विद्या द्वितीयबीजेन स्वरान्दीर्घान्नियोजयेत् मायान्तान्षड्भिरेवां गान्याचरेत्सकराङ्गयोः
1,88,102,navākṣarāṇi vidyāyā navarandhreṣu vinyaset vyāpakaṃ ca samastena kuryādevātmasiddhaye,नवाक्षराणि विद्याया नवरन्ध्रेषु विन्यसेत् व्यापकं च समस्तेन कुर्यादेवात्मसिद्धये
1,88,103,sarvāsvapi ca vidyāsu vyāpakanyāsamācaret taptakāñcanasaṃkāśāṃ navayauvanasundarīm,सर्वास्वपि च विद्यासु व्यापकन्यासमाचरेत् तप्तकाञ्चनसंकाशां नवयौवनसुन्दरीम्
1,88,104,cārusmeramukhāṃbhojāṃ vilasannayanatrayām aṣṭābhirbāhubhiryuktāṃ māṇikyābharaṇojjvalām,चारुस्मेरमुखांभोजां विलसन्नयनत्रयाम् अष्टाभिर्बाहुभिर्युक्तां माणिक्याभरणोज्ज्वलाम्
1,88,105,padmarāgakirīṭāṃśusaṃbhedāruṇitāṃbarām pītakauśeyavasanāṃ ratnamañjīramekhalām,पद्मरागकिरीटांशुसंभेदारुणितांबराम् पीतकौशेयवसनां रत्नमञ्जीरमेखलाम्
1,88,106,raktamauktikasakaṃbhinnastabakābharaṇojjvalām ratnābjakaṃbupuṇḍrekṣucāpapūrṇendumaṇḍalam,रक्तमौक्तिकसकंभिन्नस्तबकाभरणोज्ज्वलाम् रत्नाब्जकंबुपुण्ड्रेक्षुचापपूर्णेन्दुमण्डलम्
1,88,107,dadhānāṃ bāhubhirvāmaiḥ kahlāraṃ hemaśṛṅgakam puṣpeṣuṃ mātuliṅgaṃ ca dadhānāṃ dakṣiṇaiḥ karaiḥ,दधानां बाहुभिर्वामैः कह्लारं हेमशृङ्गकम् पुष्पेषुं मातुलिङ्गं च दधानां दक्षिणैः करैः
1,88,108,svasvanāmābhirabhitaḥ śaktibhiḥ parivāritām evaṃ dhyātvārcayedvahnivāsinīṃ vahnivigraham,स्वस्वनामाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् एवं ध्यात्वार्चयेद्वह्निवासिनीं वह्निविग्रहम्
1,88,109,yasyāḥ smarapato vaśyaṃ jāyate bhuvanatrayam atha yā saptamī nityā mahāvajreśvarī mune,यस्याः स्मरपतो वश्यं जायते भुवनत्रयम् अथ या सप्तमी नित्या महावज्रेश्वरी मुने
1,88,110,tasyā vidyāṃ pravakṣyāmi sādhakānāṃ susiddhidām dvitīyaṃ vahvivāsinyā nityaklinnā caturthakam,तस्या विद्यां प्रवक्ष्यामि साधकानां सुसिद्धिदाम् द्वितीयं वह्विवासिन्या नित्यक्लिन्ना चतुर्थकम्
1,88,111,pañcamaṃ bhagamālādyaṃ bheruṇḍāyā dvitīyakam nityaklinnādvitīyaṃ ca tṛtīyaṃ ṣaṣṭhasaptamau,पञ्चमं भगमालाद्यं भेरुण्डाया द्वितीयकम् नित्यक्लिन्नाद्वितीयं च तृतीयं षष्ठसप्तमौ
1,88,112,aṣṭamaṃ navamaṃ cāpi pūrvaṃ syādantimaṃ punaḥ dvayamekaikamatha ca dvayadvayamatha dvayam,अष्टमं नवमं चापि पूर्वं स्यादन्तिमं पुनः द्वयमेकैकमथ च द्वयद्वयमथ द्वयम्
1,88,113,māyayā puṭitaṃ kṛtvā kuryādaṅgāni ṣaṭ kramāt pratyekaṃ śaktipuṭutairmantrārṇairdaśabhirnyaset,मायया पुटितं कृत्वा कुर्यादङ्गानि षट् क्रमात् प्रत्येकं शक्तिपुटुतैर्मन्त्रार्णैर्दशभिर्न्यसेत्
1,88,114,dṛkchrotranāsāvāgvakṣonābhiguhyeṣu ca kramāt raktāṃ raktāṃbarāṃ raktagaṅghamālāvibhūṣaṇām,दृक्छ्रोत्रनासावाग्वक्षोनाभिगुह्येषु च क्रमात् रक्तां रक्तांबरां रक्तगङ्घमालाविभूषणाम्
1,88,115,caturbhujāṃ trinayanāṃ māṇikyamukuṭojjvalām pāśāṅkuśāmikṣucāpaṃ dāḍimīśāyakaṃ tathā,चतुर्भुजां त्रिनयनां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् पाशाङ्कुशामिक्षुचापं दाडिमीशायकं तथा
1,88,116,dadhānāṃ bāhubhirnetrairdayāsuprītiśītalaiḥ paśyantī sādhake astraṣaṭkoṇābjamahīpure,दधानां बाहुभिर्नेत्रैर्दयासुप्रीतिशीतलैः पश्यन्ती साधके अस्त्रषट्कोणाब्जमहीपुरे
1,88,117,cakramadhye sukhāsīnāṃ smeravaktrasaroruhām śaktibhiḥ svasvarūpābhirāvṛtāṃ pītamadhyagām,चक्रमध्ये सुखासीनां स्मेरवक्त्रसरोरुहाम् शक्तिभिः स्वस्वरूपाभिरावृतां पीतमध्यगाम्
1,88,118,siṃhāsane 'bhitaḥ preṅkhatpotasthābhiśca śaktibhiḥ vṛtāṃ tābhirvinodāni yātāyātādibhiḥ sadā,सिंहासने ऽभितः प्रेङ्खत्पोतस्थाभिश्च शक्तिभिः वृतां ताभिर्विनोदानि यातायातादिभिः सदा
1,88,119,kurvāṇāmaruṇāṃbhodhau cintayenmantranāyakam eṣā tu saptamīproktā dūtiṃ cāpyaṣṭamīṃ śṛṇu,कुर्वाणामरुणांभोधौ चिन्तयेन्मन्त्रनायकम् एषा तु सप्तमीप्रोक्ता दूतिं चाप्यष्टमीं शृणु
1,88,120,vajreśvaryādyamādyaṃ syādviyadagniyutaṃ tataḥ aṃbu syānmarutā yuktaṃ gotrā kṣmāsaṃyutā tataḥ,वज्रेश्वर्याद्यमाद्यं स्याद्वियदग्नियुतं ततः अंबु स्यान्मरुता युक्तं गोत्रा क्ष्मासंयुता ततः
1,88,121,rayovyāsena śucinā yutaḥ syāttadanantaram atyārṇāṃ vahnivāsinyā dūtī nityā samīritāḥ,रयोव्यासेन शुचिना युतः स्यात्तदनन्तरम् अत्यार्णां वह्निवासिन्या दूती नित्या समीरिताः
1,88,122,ṣaḍdīrghasvarayuktena vidyāyāḥ syātṣaḍaṅgakam tenaiva puṭitairarṇairnyasecchrotrādipañcasu,षड्दीर्घस्वरयुक्तेन विद्यायाः स्यात्षडङ्गकम् तेनैव पुटितैरर्णैर्न्यसेच्छ्रोत्रादिपञ्चसु
1,88,123,ṣaṣṭhakaṃ nasi vinyasya vyāpakaṃ vidyayā nyaset nidāghakālamadhyāhnadivākarasamaprabhām,षष्ठकं नसि विन्यस्य व्यापकं विद्यया न्यसेत् निदाघकालमध्याह्नदिवाकरसमप्रभाम्
1,88,124,navaratnakirīṭāṃ ca trīkṣaṇāmaruṇāṃbarām nānābharaṇasaṃbhinnadehakāntivirājitām,नवरत्नकिरीटां च त्रीक्षणामरुणांबराम् नानाभरणसंभिन्नदेहकान्तिविराजिताम्
1,88,125,śucismitāmaṣṭabhujā stūyamānāṃ maharṣibhiḥ pāśaṃ kheṭaṃ gadāṃ ratnacaṣakaṃ vāmabāhubhiḥ,शुचिस्मितामष्टभुजा स्तूयमानां महर्षिभिः पाशं खेटं गदां रत्नचषकं वामबाहुभिः
1,88,126,dakṣiṇairaṅkuśaṃ khaḍgaṃ kaṭṭāraṃ kamalaṃ tathā dadhānāṃ sādhakābhīṣṭadānodyamasamanvitām,दक्षिणैरङ्कुशं खड्गं कट्टारं कमलं तथा दधानां साधकाभीष्टदानोद्यमसमन्विताम्
1,88,127,dhyātvaivaṃ pṛnayeddevīṃ dūtīṃ durnnītināśinīm ityeṣā kathitā tubhyaṃ samastāpannivāriṇī,ध्यात्वैवं पृनयेद्देवीं दूतीं दुर्न्नीतिनाशिनीम् इत्येषा कथिता तुभ्यं समस्तापन्निवारिणी
1,88,128,śrīkarī śivatāvāsakāriṇī sarvasiddhidā atha te navamīṃ nityāṃ tvaritāṃ nāma nārada,श्रीकरी शिवतावासकारिणी सर्वसिद्धिदा अथ ते नवमीं नित्यां त्वरितां नाम नारद
1,88,129,pravakṣyāmi yaśovidyādhanārogyasukhapradām ādyaṃ tu vahnivāsinyā dūtyādistadanantaram,प्रवक्ष्यामि यशोविद्याधनारोग्यसुखप्रदाम् आद्यं तु वह्निवासिन्या दूत्यादिस्तदनन्तरम्
1,88,130,haṃso dharā svayaṃ yuktastejaścarasamanvitam vāyuḥ prabhācarayutā grāsaśaktisamanvitaḥ,हंसो धरा स्वयं युक्तस्तेजश्चरसमन्वितम् वायुः प्रभाचरयुता ग्रासशक्तिसमन्वितः
1,88,131,hṛdāra yeṇa dāhena vahnisvāṣṭamaṃ tathā haṃsaḥ kṣmākhaṃyuto grāsaścarayukto dvitīyakaḥ,हृदार येण दाहेन वह्निस्वाष्टमं तथा हंसः क्ष्माखंयुतो ग्रासश्चरयुक्तो द्वितीयकः
1,88,132,dvitirnādayutā nityā tvaritā dvādaśākṣarī vidyā caturthavarṇādisaptabhistvakṣaraistathā,द्वितिर्नादयुता नित्या त्वरिता द्वादशाक्षरी विद्या चतुर्थवर्णादिसप्तभिस्त्वक्षरैस्तथा
1,88,133,kuryādaṅgāni yugmārṇaiḥ ṣaṭkrameṇa karāṅgayoḥ śirolalāṭakaṇṭheṣu hṛnnābhyādhārake tathā,कुर्यादङ्गानि युग्मार्णैः षट्क्रमेण कराङ्गयोः शिरोललाटकण्ठेषु हृन्नाभ्याधारके तथा
1,88,134,ūruyugme tathā jānudvaye jaṅghādvaye tathā pādayugme tathā varṇānmantrajāndaśa vinyaset,ऊरुयुग्मे तथा जानुद्वये जङ्घाद्वये तथा पादयुग्मे तथा वर्णान्मन्त्रजान्दश विन्यसेत्
1,88,135,dvitīyopāntyamadhyasthairmantrārṇairitarairapi tārādyaiḥ śṛṇu taddhyānaṃ sarvasiddhividhāyakam,द्वितीयोपान्त्यमध्यस्थैर्मन्त्रार्णैरितरैरपि ताराद्यैः शृणु तद्ध्यानं सर्वसिद्धिविधायकम्
1,88,136,śyāmavarṇaśubhākārāṃ navayauvanaśobhitām dvidvikramādaṣṭanāgaiḥ kalpitābharaṇojjvalaiḥ,श्यामवर्णशुभाकारां नवयौवनशोभिताम् द्विद्विक्रमादष्टनागैः कल्पिताभरणोज्ज्वलैः
1,88,137,tāṭaṅkamaṅgadaṃ tadvadrasanā nūpuraṃ ca taiḥ viprakṣatriyaviṭśūdrajātibhirbhīmavigrahaiḥ,ताटङ्कमङ्गदं तद्वद्रसना नूपुरं च तैः विप्रक्षत्रियविट्शूद्रजातिभिर्भीमविग्रहैः
1,88,138,pallavāṃśukasaṃvītāṃ śikhipicchakṛtaiḥ śubhaiḥ valayairbhūṣitabhujāṃ māṇikyamukuṭojjvalām,पल्लवांशुकसंवीतां शिखिपिच्छकृतैः शुभैः वलयैर्भूषितभुजां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम्
1,88,139,barhibarhikṛtāpīḍāṃ tacchatrāṃ tatpatākinīm guñjāguṇalasadvakṣaḥ kucakuṅkumamaṇḍalām,बर्हिबर्हिकृतापीडां तच्छत्रां तत्पताकिनीम् गुञ्जागुणलसद्वक्षः कुचकुङ्कुममण्डलाम्
1,88,140,trinetrāṃ cāruvadanāṃ mandasmitamukhāṃbujām pāśāṅkuśavarābhītilasadbhujacatuṣṭayām,त्रिनेत्रां चारुवदनां मन्दस्मितमुखांबुजाम् पाशाङ्कुशवराभीतिलसद्भुजचतुष्टयाम्
1,88,141,dhyātvaivaṃ totalāṃ devīṃ pūjayecchaktibhirvṛtām tadagrasthā lu phaṭkārī śaracāpakarojjvalā,ध्यात्वैवं तोतलां देवीं पूजयेच्छक्तिभिर्वृताम् तदग्रस्था लु फट्कारी शरचापकरोज्ज्वला
1,88,142,prasīdetphaladāne ca sādhakānāṃ tvarānvitāṃ eṣā tu navamī nityā tvaritoktā munīśvara,प्रसीदेत्फलदाने च साधकानां त्वरान्वितां एषा तु नवमी नित्या त्वरितोक्ता मुनीश्वर
1,88,143,vidhnaduḥsvapraśamanī sarvābhīṣṭapradāyinī śuciḥ svena yutastvādyo rasāvahnisamanvitaḥ,विध्नदुःस्वप्रशमनी सर्वाभीष्टप्रदायिनी शुचिः स्वेन युतस्त्वाद्यो रसावह्निसमन्वितः
1,88,144,prāṇo dvitīyaḥ svayuto vanaducchaktibhiḥ paraḥ itīritā tryakṣarākhyā nityeyaṃ kulasuṃdarī,प्राणो द्वितीयः स्वयुतो वनदुच्छक्तिभिः परः इतीरिता त्र्यक्षराख्या नित्येयं कुलसुंदरी
1,88,145,yasyāḥ smaraṇa mātreṇa sarvajñatvaṃ prajāyate tribhistairuditairmūlavarṇaiḥ kuryyātṣaḍaṅgakam,यस्याः स्मरण मात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रजायते त्रिभिस्तैरुदितैर्मूलवर्णैः कुर्य्यात्षडङ्गकम्
1,88,146,ādimadhyāvasāneṣu pūjājapavidhikramāt pratyeka taistribhirbījairdīrghasvarasamanvitaiḥ,आदिमध्यावसानेषु पूजाजपविधिक्रमात् प्रत्येक तैस्त्रिभिर्बीजैर्दीर्घस्वरसमन्वितैः
1,88,147,kuryātkarāṅgavaktrāṇāṃ nyāsaṃ proktaṃ yathāvidhi ūrddhvaprāgdakṣiṇodakca paścimādhasnāgnabhiḥ,कुर्यात्कराङ्गवक्त्राणां न्यासं प्रोक्तं यथाविधि ऊर्द्ध्वप्राग्दक्षिणोदक्च पश्चिमाधस्नाग्नभिः
1,88,148,suvinadyantarasthaistannadātmasu yathākramam ādhārarandhrahṛtsvekaṃ dvitīyaṃ locanatraye,सुविनद्यन्तरस्थैस्तन्नदात्मसु यथाक्रमम् आधाररन्ध्रहृत्स्वेकं द्वितीयं लोचनत्रये
1,88,149,tṛtīyaṃ śrotracibuke caturthaṃ ghrāṇatāluṣu pañcamaṃ cāṃsanābhīṣu tataḥ pāṇipadadvaye,तृतीयं श्रोत्रचिबुके चतुर्थं घ्राणतालुषु पञ्चमं चांसनाभीषु ततः पाणिपदद्वये
1,88,150,mūlamadhyāgrato nyasyennavadhā mūlavarṇakaiḥ lohitāṃ lohitākāraśaktiṃbṛdaniṣevitām,मूलमध्याग्रतो न्यस्येन्नवधा मूलवर्णकैः लोहितां लोहिताकारशक्तिंबृदनिषेविताम्
1,88,151,lohitāṃśukabhūṣāsraglepanāṃ ṣaṇmukhāṃbujām anardhyaratnaghaṭitamāṇikyamukuṭojvalām,लोहितांशुकभूषास्रग्लेपनां षण्मुखांबुजाम् अनर्ध्यरत्नघटितमाणिक्यमुकुटोज्वलाम्
1,88,152,ratnastabakasaṃbhinnalasadvakṣaḥsthalāṃ śubhām kāruṇyānandaparamā maruṇāṃbujaviṣṭarām,रत्नस्तबकसंभिन्नलसद्वक्षःस्थलां शुभाम् कारुण्यानन्दपरमा मरुणांबुजविष्टराम्
1,88,153,bhujairdvādaśabhiryuktāṃ sarveṣāṃ sarvavāḍhmayīm pravālākṣasrajaṃ padmaṃ kuṇḍikāṃ ratnanirmitām,भुजैर्द्वादशभिर्युक्तां सर्वेषां सर्ववाढ्मयीम् प्रवालाक्षस्रजं पद्मं कुण्डिकां रत्ननिर्मिताम्
1,88,154,ratnapūrṇaṃ tu caṣakaṃ luṅgīṃ vyākhyānamudrikām dadhānāṃ dakṣiṇairvāmaiḥ pustakaṃ cāruṇotpalam,रत्नपूर्णं तु चषकं लुङ्गीं व्याख्यानमुद्रिकाम् दधानां दक्षिणैर्वामैः पुस्तकं चारुणोत्पलम्
1,88,155,haimīṃ ca lekhanīṃ ratnamālāṃ kaṃbuvaraṃ bhujaiḥ abhitaḥ stūyamānāṃ ca devagandharvakinnaraiḥ,हैमीं च लेखनीं रत्नमालां कंबुवरं भुजैः अभितः स्तूयमानां च देवगन्धर्वकिन्नरैः
1,88,156,yakṣarākṣasadaityarṣisiddhavidyādharādibhiḥ dhyātvaivamarcannityāṃ vāglakṣmīkāntisiddhaye,यक्षराक्षसदैत्यर्षिसिद्धविद्याधरादिभिः ध्यात्वैवमर्चन्नित्यां वाग्लक्ष्मीकान्तिसिद्धये
1,88,157,sitāṃ kevalavāksiddhyai lakṣmyai hemaprabhāmapi dhūmābhāṃ vairividviṣṭyai mṛtaye nigrahāya ca,सितां केवलवाक्सिद्ध्यै लक्ष्म्यै हेमप्रभामपि धूमाभां वैरिविद्विष्ट्यै मृतये निग्रहाय च
1,88,158,nīlāṃ ca mūkīkaraṇe smarettattadapekṣayā ityeṣā daśamī nityāproktā te kulasundarī,नीलां च मूकीकरणे स्मरेत्तत्तदपेक्षया इत्येषा दशमी नित्याप्रोक्ता ते कुलसुन्दरी
1,88,159,nityānityāṃ tu daśamīṃ trikuṭāṃ vacmi sāṃpratam haṃsaśca hṛtprāṇarasādāhakarṇaiḥ samanvitaḥ,नित्यानित्यां तु दशमीं त्रिकुटां वच्मि सांप्रतम् हंसश्च हृत्प्राणरसादाहकर्णैः समन्वितः
1,88,160,vidyayā kulasuṃdaryā yojitaḥ saṃpradāyataḥ nityānityatrivarṇeyaṃ ṣaḍbhiḥ kūṭākṣarairyutā,विद्यया कुलसुंदर्या योजितः संप्रदायतः नित्यानित्यत्रिवर्णेयं षड्भिः कूटाक्षरैर्युता
1,88,161,pratilomādibhī rūpairdvisaptatibhidā matā yasyā bhajanataḥ siddho naraḥ syātkhecaraḥ sukhī,प्रतिलोमादिभी रूपैर्द्विसप्ततिभिदा मता यस्या भजनतः सिद्धो नरः स्यात्खेचरः सुखी
1,88,162,nigrahānugrahau kartuṃ kṣamaḥ syādbhuvanatraye dīrghasvarasametābhyāṃ haṃsahṛbhdyāṃ ṣaḍaṅgakam,निग्रहानुग्रहौ कर्तुं क्षमः स्याद्भुवनत्रये दीर्घस्वरसमेताभ्यां हंसहृभ्द्यां षडङ्गकम्
1,88,163,bhrūmadhye kaṇṭhahṛnnābhiguhyādhāreṣu ca kramāt vidyākṣarāṇi kramaśo nyasedvinduyutāni ca,भ्रूमध्ये कण्ठहृन्नाभिगुह्याधारेषु च क्रमात् विद्याक्षराणि क्रमशो न्यसेद्विन्दुयुतानि च
1,88,164,vyāpakaṃ ca samastena vidhāya vidhinā punaḥ dhyāyetsamastasaṃpattihetoḥ sarvātmikāṃ śivām,व्यापकं च समस्तेन विधाय विधिना पुनः ध्यायेत्समस्तसंपत्तिहेतोः सर्वात्मिकां शिवाम्
1,88,165,udyadbhāskarabiṃbābhāṃ māṇikyamukuṭojjvalām padmarāgakṛtākalpāmaruṇāṃśukadhāriṇīm,उद्यद्भास्करबिंबाभां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् पद्मरागकृताकल्पामरुणांशुकधारिणीम्
1,88,166,cārusmitalasadvaktraṣaṭsarojavirājitām prativaktraṃ trinayanāṃ bhujairdvādaśabhiryutām,चारुस्मितलसद्वक्त्रषट्सरोजविराजिताम् प्रतिवक्त्रं त्रिनयनां भुजैर्द्वादशभिर्युताम्
1,88,167,pāśākṣaguṇapuṇḍrekṣucāpakheṭatriśūlakān karairvāmairdadhānāṃ ca aṅkuśaṃ pustakaṃ tathā,पाशाक्षगुणपुण्ड्रेक्षुचापखेटत्रिशूलकान् करैर्वामैर्दधानां च अङ्कुशं पुस्तकं तथा
1,88,168,puṣpeṣumaṃbujaṃ caiva nṛkapālābhaye tathā dadhānāṃ dakṣiṇairhastairdhyāyeddevīmananyadhīḥ,पुष्पेषुमंबुजं चैव नृकपालाभये तथा दधानां दक्षिणैर्हस्तैर्ध्यायेद्देवीमनन्यधीः
1,88,169,ityeṣaikā daśī proktā dvādaśīṃ śṛṇu nārada tvaritoyāntyamādyaṃ syādyutidohacarasvayuk,इत्येषैका दशी प्रोक्ता द्वादशीं शृणु नारद त्वरितोयान्त्यमाद्यं स्याद्युतिदोहचरस्वयुक्
1,88,170,hṛñca dāhakṣmāsvayutaṃ vajreśīpañcamaṃ tathā marutsvayukto madhyāḍhyo daśamyāḥ parataḥ punaḥ,हृञ्च दाहक्ष्मास्वयुतं वज्रेशीपञ्चमं तथा मरुत्स्वयुक्तो मध्याढ्यो दशम्याः परतः पुनः
1,88,171,bhūmī rasākṣmāsvayutā vajreśītyaṣṭamaḥ kramāt ṣaḍakṣarāṇi tvaritā tṛtīyaṃ tadanantaram,भूमी रसाक्ष्मास्वयुता वज्रेशीत्यष्टमः क्रमात् षडक्षराणि त्वरिता तृतीयं तदनन्तरम्
1,88,172,dyutirdāhacarasvena asyā ādyamanantaram uktā nīlapatākākhyā nityā saptadaśākṣarī,द्युतिर्दाहचरस्वेन अस्या आद्यमनन्तरम् उक्ता नीलपताकाख्या नित्या सप्तदशाक्षरी
1,88,173,dvidvipakṣākṣiṣaḍvarṇairmantrotthairaṅgakalpanam śrotrādināsāyugale vāci kaṇṭhe hṛdi kramāt,द्विद्विपक्षाक्षिषड्वर्णैर्मन्त्रोत्थैरङ्गकल्पनम् श्रोत्रादिनासायुगले वाचि कण्ठे हृदि क्रमात्
1,88,174,nābhāvādhārake 'thāpi pādasaṃdhiṣu ca kramāt mantrākṣarāṇi kramaśo nyasetsaptadaśāpi ca,नाभावाधारके ऽथापि पादसंधिषु च क्रमात् मन्त्राक्षराणि क्रमशो न्यसेत्सप्तदशापि च
1,88,175,vyāpakaṃ ca samastena vidadhyāñca yathāvidhi indranīlanibhāṃ bhāsvanmaṇimaulivirājitām,व्यापकं च समस्तेन विदध्याञ्च यथाविधि इन्द्रनीलनिभां भास्वन्मणिमौलिविराजिताम्
1,88,176,pañcavaktrāṃ trinayanāmaruṇāṃśukadhāriṇīm daśahastāṃ lasanmuktāmaṇyābharaṇamaṇḍitām,पञ्चवक्त्रां त्रिनयनामरुणांशुकधारिणीम् दशहस्तां लसन्मुक्तामण्याभरणमण्डिताम्
1,88,177,ratnastabakasaṃpannadehāṃ cārusmitānanām pāśaṃ patākāṃ carmāpi śārṅgacāpaṃ varaṃ karaiḥ,रत्नस्तबकसंपन्नदेहां चारुस्मिताननाम् पाशं पताकां चर्मापि शार्ङ्गचापं वरं करैः
1,88,178,dadhānāṃ vāmapārśvasthaiḥ sarvābharaṇabhūṣitaiḥ aṅkuśe ca tathā śarkti khaṅgaṃ bāṇaṃ tathābhayam,दधानां वामपार्श्वस्थैः सर्वाभरणभूषितैः अङ्कुशे च तथा शर्क्ति खङ्गं बाणं तथाभयम्
1,88,179,dadhānāṃ dakṣiṇairhastairāsīnāṃ padmaviṣṭare svākāravarṇaveṣāsyapāṇyāyudhavibhūṣaṇaiḥ,दधानां दक्षिणैर्हस्तैरासीनां पद्मविष्टरे स्वाकारवर्णवेषास्यपाण्यायुधविभूषणैः
1,88,180,śaktivṛndairvṛtāṃ dhyāyeddevīṃ nityārcanakrame triṣaṭkoṇayutaṃ padmamaṣṭapatraṃ tato bahiḥ,शक्तिवृन्दैर्वृतां ध्यायेद्देवीं नित्यार्चनक्रमे त्रिषट्कोणयुतं पद्ममष्टपत्रं ततो बहिः
1,88,181,aṣṭāsraṃ bhūpuradvandvāvṛtaṃ tatpurayugmakam caturdvārayutaṃ dikṣu śākhābhiśca samanvitam,अष्टास्रं भूपुरद्वन्द्वावृतं तत्पुरयुग्मकम् चतुर्द्वारयुतं दिक्षु शाखाभिश्च समन्वितम्
1,88,182,kṛtvā nāmāvṛtāṃ śaktiṃ gaṇaistatrārcayecchivām eṣā te dvādaśī nityā proktā nīlapatākinī,कृत्वा नामावृतां शक्तिं गणैस्तत्रार्चयेच्छिवाम् एषा ते द्वादशी नित्या प्रोक्ता नीलपताकिनी
1,88,183,samare vijayaṃ khaṅgapādukāñjanasiddhidā vetālayakṣiṇīceṭapiśācādiprasādhinī,समरे विजयं खङ्गपादुकाञ्जनसिद्धिदा वेतालयक्षिणीचेटपिशाचादिप्रसाधिनी
1,88,184,nidhānabilasiddhānnasādhinī kāmacoditā atha trayodeśīṃ nityāṃ vakṣyāmi śṛṇu nārada,निधानबिलसिद्धान्नसाधिनी कामचोदिता अथ त्रयोदेशीं नित्यां वक्ष्यामि शृणु नारद
1,88,185,raso nabhastathā dāho vyāptakṣmāvanapūrvikā khena yuktā bhavennityā vijayaikākṣarā mune,रसो नभस्तथा दाहो व्याप्तक्ष्मावनपूर्विका खेन युक्ता भवेन्नित्या विजयैकाक्षरा मुने
1,88,186,vidyāyā vyañjanairdīrghasvarayuktaiścatuṣṭayam śeṣābhyāṃ ca dvayaṃ kuryātṣaḍaṅgāni karāṅgayoḥ,विद्याया व्यञ्जनैर्दीर्घस्वरयुक्तैश्चतुष्टयम् शेषाभ्यां च द्वयं कुर्यात्षडङ्गानि कराङ्गयोः
1,88,187,jñānendriyeṣu śrotrādiṣvatha citte ca vinyaset akṣarāṇi kramādbinduyutānyanyattu pūrvavat,ज्ञानेन्द्रियेषु श्रोत्रादिष्वथ चित्ते च विन्यसेत् अक्षराणि क्रमाद्बिन्दुयुतान्यन्यत्तु पूर्ववत्
1,88,188,pañca vaktrāṃ daśabhujāṃ prativaktraṃ trilocanām bhāsvanmukuṭavinyāsacandralekhāvirājitām,पञ्च वक्त्रां दशभुजां प्रतिवक्त्रं त्रिलोचनाम् भास्वन्मुकुटविन्यासचन्द्रलेखाविराजिताम्
1,88,189,sarvābharaṇasaṃyuktāṃ pītāṃbarasamujjvalām udyadbhāsvadbiṃbatulyadehakāntiṃ śucismitām,सर्वाभरणसंयुक्तां पीतांबरसमुज्ज्वलाम् उद्यद्भास्वद्बिंबतुल्यदेहकान्तिं शुचिस्मिताम्
1,88,190,śaṅkhaṃ pāśaṃ kheṭacāpau kahlāraṃ vāmabāhubhiḥ cakraṃ tathāṅkuśaṃ khaṅgaṃ sāyakaṃ mātuluṃ gakam,शङ्खं पाशं खेटचापौ कह्लारं वामबाहुभिः चक्रं तथाङ्कुशं खङ्गं सायकं मातुलुं गकम्
1,88,191,dadhānāṃ dakṣiṇairhastaiḥ prayoge bhīmadarśanām upāsaneti saumyāṃ ca siṃhopari kṛtāsanām,दधानां दक्षिणैर्हस्तैः प्रयोगे भीमदर्शनाम् उपासनेति सौम्यां च सिंहोपरि कृतासनाम्
1,88,192,vyāghrārūḍhābhirabhitaḥ śaktibhiḥ parivāritām samare pūjane 'nyeṣu prayogeṣu sukhāsanām,व्याघ्रारूढाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् समरे पूजने ऽन्येषु प्रयोगेषु सुखासनाम्
1,88,193,śaktayaścāpi pūjāyāṃ sukhāsanasamanvitāḥ sarvā devyāḥ samākāramukhapāṇyāyudhā api,शक्तयश्चापि पूजायां सुखासनसमन्विताः सर्वा देव्याः समाकारमुखपाण्यायुधा अपि
1,88,194,caturasradvayaṃ kṛtvā caturdvāropaśobhitam śākhaṣṭakasamopetaṃ tatra prāgvatsamarcayet,चतुरस्रद्वयं कृत्वा चतुर्द्वारोपशोभितम् शाखष्टकसमोपेतं तत्र प्राग्वत्समर्चयेत्
1,88,195,tadantarvṛtayugmāntaraṣṭakoṇaṃ vidhāya tu tadantaśca tathā padmaṃ ṣoḍaśacchadasaṃyutam,तदन्तर्वृतयुग्मान्तरष्टकोणं विधाय तु तदन्तश्च तथा पद्मं षोडशच्छदसंयुतम्
1,88,196,tathaivāṣṭacchada padmaṃ vidhāyāvāhya tatra tām tattacchaktyā vṛtāṃ samyagupacāraistathārcayet,तथैवाष्टच्छद पद्मं विधायावाह्य तत्र ताम् तत्तच्छक्त्या वृतां सम्यगुपचारैस्तथार्चयेत्
1,88,197,eṣā traghayodaśī proktā vādeyuddhe jayapradā caturdaśīṃ pravakṣye 'tha nityāṃ vai sarvamaṅgalām,एषा त्रघयोदशी प्रोक्ता वादेयुद्धे जयप्रदा चतुर्दशीं प्रवक्ष्ये ऽथ नित्यां वै सर्वमङ्गलाम्
1,88,198,hṛdaṃbuvanayuktaṃ khaṃ nityā syātsarvamaṅgalā,हृदंबुवनयुक्तं खं नित्या स्यात्सर्वमङ्गला
1,88,199,ekākṣaryanayā siddho jāyate khecaraḥ kṣaṇāt ṣaḍdīrghāḍhyāṃ mūlavidyāṃ ṣaḍaṅgeṣu pravinyaset,एकाक्षर्यनया सिद्धो जायते खेचरः क्षणात् षड्दीर्घाढ्यां मूलविद्यां षडङ्गेषु प्रविन्यसेत्
1,88,200,tāṃ nityāṃ jātarūpābhāṃ muktāmāṇikyabhūṣaṇām māṇikyamukuṭāṃ netradvayapreṅkhaddayāparām,तां नित्यां जातरूपाभां मुक्तामाणिक्यभूषणाम् माणिक्यमुकुटां नेत्रद्वयप्रेङ्खद्दयापराम्
1,88,201,dvibhujāṃ śāsanāṃ padme tvaṣṭaṣoḍaśataddvayaiḥ patrairupete sacatudvāraṃbhūsadmayugmake,द्विभुजां शासनां पद्मे त्वष्टषोडशतद्द्वयैः पत्रैरुपेते सचतुद्वारंभूसद्मयुग्मके
1,88,202,mātuluṅgaphalaṃ dakṣe dadhānāṃ karapaṅkaje vāmena nijabhaktānāṃ prayacchantīṃ dhanādikam,मातुलुङ्गफलं दक्षे दधानां करपङ्कजे वामेन निजभक्तानां प्रयच्छन्तीं धनादिकम्
1,88,203,svasamānābhirabhitaḥ śaktibhiḥ parivāritām ṣaṭsaptātībhiranyābhirapsarotthābhiranvitām,स्वसमानाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् षट्सप्तातीभिरन्याभिरप्सरोत्थाभिरन्विताम्
1,88,204,prayogeṣvanyadā nityaṃ saparyāsūktaśaktikām eṣā caturdaśī proktā tathā pañcadaśīṃ śṛṇu,प्रयोगेष्वन्यदा नित्यं सपर्यासूक्तशक्तिकाम् एषा चतुर्दशी प्रोक्ता तथा पञ्चदशीं शृणु
1,88,205,bhūḥ śūnyaṃ nabhasā bhūśca rasaścātha sthirāṃbu ca rayogninā yutījyāṃbumarudyuktārasā marut,भूः शून्यं नभसा भूश्च रसश्चाथ स्थिरांबु च रयोग्निना युतीज्यांबुमरुद्युक्तारसा मरुत्
1,88,206,nabhaśca marutā yuktaṃ rasā śūnye 'pi saṃyute gotrā careṇa sahitā aṃbupūrvākṣarastathā,नभश्च मरुता युक्तं रसा शून्ये ऽपि संयुते गोत्रा चरेण सहिता अंबुपूर्वाक्षरस्तथा
1,88,207,aṃbvagnī hṛñca dāhāṃburasakṣmārayahṛtsvayuk haṃsaśca marutā dāhaḥ prāṇaśca marutā yutaḥ,अंब्वग्नी हृञ्च दाहांबुरसक्ष्मारयहृत्स्वयुक् हंसश्च मरुता दाहः प्राणश्च मरुता युतः
1,88,208,dāhaḥ sāgniprāṇacarau jyāmarutsahitārayaḥ careṇāṃbu ca gotrāhṛtsāgnirjyāṃburasā svayuk,दाहः साग्निप्राणचरौ ज्यामरुत्सहितारयः चरेणांबु च गोत्राहृत्साग्निर्ज्यांबुरसा स्वयुक्
1,88,209,rayaḥ sāgnirjyāṃburasā punarete javī tataḥ dāhenānena te dviḥ syādbhasvo dāhamarutsvayuk,रयः साग्निर्ज्यांबुरसा पुनरेते जवी ततः दाहेनानेन ते द्विः स्याद्भस्वो दाहमरुत्स्वयुक्
1,88,210,haṃsaḥ sadāhavahnisvo dāhakṣmāsvayutaśca saḥ saptadāhāstato 'syāḥ syuraṣṭamādyāstu pañca te,हंसः सदाहवह्निस्वो दाहक्ष्मास्वयुतश्च सः सप्तदाहास्ततो ऽस्याः स्युरष्टमाद्यास्तु पञ्च ते
1,88,211,upāntyādhaḥ sthitaṃ nīlapatākāyā anantaram tvaritā tvaṃ ca bheruṇḍāṣṭamaṃ ca navanaṃ tathā,उपान्त्याधः स्थितं नीलपताकाया अनन्तरम् त्वरिता त्वं च भेरुण्डाष्टमं च नवनं तथा
1,88,212,sā jvālāmālinīnityā triṣaṣṭyarṇā samīritā ekadvayacatuḥpañcacatuṣṭayadaśākṣaraiḥ,सा ज्वालामालिनीनित्या त्रिषष्ट्यर्णा समीरिता एकद्वयचतुःपञ्चचतुष्टयदशाक्षरैः
1,88,213,kuryādaṅgāni mūlārṇairāditaḥ ṣaṭkarāṅgayoḥ śeṣaistu vyāpakaṃ kuryāttato dhyāyetsanātanīm,कुर्यादङ्गानि मूलार्णैरादितः षट्कराङ्गयोः शेषैस्तु व्यापकं कुर्यात्ततो ध्यायेत्सनातनीम्
1,88,214,jvalajjvalanasaṃkāśāṃ māṇikyamukuṭojjvalām ṣaḍvaktrāṃ dvādaśabhujāṃ sarvābharaṇabhūṣitām,ज्वलज्ज्वलनसंकाशां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् षड्वक्त्रां द्वादशभुजां सर्वाभरणभूषिताम्
1,88,215,pāśāṅkuśau khaṅgakheṭau cāpabāṇau gadādarau śūlavahnī varābhītī dadhānāṃ kapapaṅkajaiḥ,पाशाङ्कुशौ खङ्गखेटौ चापबाणौ गदादरौ शूलवह्नी वराभीती दधानां कपपङ्कजैः
1,88,216,svapramāṇābhirabhitaḥ śaktibhiḥ parivāritām cārusmitalasadvaktra sarojāṃ trīkṣaṇānvatām,स्वप्रमाणाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् चारुस्मितलसद्वक्त्र सरोजां त्रीक्षणान्वताम्
1,88,217,dhyātvaivamupacāraistairarcayettāṃ tu nityaśaḥ caturasradvayaṃ kṛtvā caturdvārasamanvitam,ध्यात्वैवमुपचारैस्तैरर्चयेत्तां तु नित्यशः चतुरस्रद्वयं कृत्वा चतुर्द्वारसमन्वितम्
1,88,218,saśākhamaṣṭapatrābjamantarā tryasrakaṃ tataḥ ṣaṭkoṇaṃ madhyatastryasraṃ vidhāyātra śivāṃ jayet,सशाखमष्टपत्राब्जमन्तरा त्र्यस्रकं ततः षट्कोणं मध्यतस्त्र्यस्रं विधायात्र शिवां जयेत्
1,88,219,eṣā pañcadaśī proktā ṣoḍaśīṃ śṛṇu nārada vāyupraṇavatattvaistu citrāsyādakṣaradvayā,एषा पञ्चदशी प्रोक्ता षोडशीं शृणु नारद वायुप्रणवतत्त्वैस्तु चित्रास्यादक्षरद्वया
1,88,220,yā siddhā dhanadhānyātmanidhilābhāya kalpyate vidyādyavāyunā kuryāddīrghasvarayujā kramāt,या सिद्धा धनधान्यात्मनिधिलाभाय कल्प्यते विद्याद्यवायुना कुर्याद्दीर्घस्वरयुजा क्रमात्
1,88,221,ṣaḍaṅgāni yathāpūrvaṃ mātṛkāṃ vidyayā nyaset udyadādityabiṃbābhāṃ navaratnavibhūṣaṇām,षडङ्गानि यथापूर्वं मातृकां विद्यया न्यसेत् उद्यदादित्यबिंबाभां नवरत्नविभूषणाम्
1,88,222,navaratnakirīṭāṃ ca citrapaṭṭāṃśukojjvalām caturbhujāṃ trinayanāṃ śucismitalasanmukhīm,नवरत्नकिरीटां च चित्रपट्टांशुकोज्ज्वलाम् चतुर्भुजां त्रिनयनां शुचिस्मितलसन्मुखीम्
1,88,223,sarvānandamayīṃ nityāṃ samastepsitadāyinīm caturbhujeṣu vai pāśamaṅkuśaṃ varadābhaye,सर्वानन्दमयीं नित्यां समस्तेप्सितदायिनीम् चतुर्भुजेषु वै पाशमङ्कुशं वरदाभये
1,88,224,dadhānāṃ maṅgalāṃ padmakarṇikāyonimadhyagām tacchaktibhiśca taccakre tathaivārcanamīritam,दधानां मङ्गलां पद्मकर्णिकायोनिमध्यगाम् तच्छक्तिभिश्च तच्चक्रे तथैवार्चनमीरितम्
1,88,225,prāṇadāhau dharāyukto punarādyaṃ rase marut vyāsaṃ marucchaktiyutaṃ bhūḥ svayuktā tatastrayam,प्राणदाहौ धरायुक्तो पुनराद्यं रसे मरुत् व्यासं मरुच्छक्तियुतं भूः स्वयुक्ता ततस्त्रयम्
1,88,226,asyā ādyāṃ rasāyugmaṃ caraṇena prayojitam dāhena vahniśaktibhyāṃ yuto haṃsastataḥ param,अस्या आद्यां रसायुग्मं चरणेन प्रयोजितम् दाहेन वह्निशक्तिभ्यां युतो हंसस्ततः परम्
1,88,227,nabhodirhṛtsadāhāṃbujyā śūnyaṃ svena saṃyutam aṃbu paścādviṣayuktaṃ marutā tu nabhoyutam,नभोदिर्हृत्सदाहांबुज्या शून्यं स्वेन संयुतम् अंबु पश्चाद्विषयुक्तं मरुता तु नभोयुतम्
1,88,228,śūnyaṃ vyāptaṃ bhuvā haṃsaḥ pūrvāntyau syānmanutrayam asyāḥ ṣaṣṭhādipañcārṇā daityāsyādādya īritaḥ,शून्यं व्याप्तं भुवा हंसः पूर्वान्त्यौ स्यान्मनुत्रयम् अस्याः षष्ठादिपञ्चार्णा दैत्यास्यादाद्य ईरितः
1,88,229,ekādaśākṣarādantyā dvitīyaḥ khaṇḍa īritaḥ tṛtīyaḥ pañcaviṃśārṇaḥ proktā mantrā iti kramāt,एकादशाक्षरादन्त्या द्वितीयः खण्ड ईरितः तृतीयः पञ्चविंशार्णः प्रोक्ता मन्त्रा इति क्रमात्
1,88,230,bālā bījatrayādyairdvistribhirmantraiḥ ṣaḍagaṅkam vikīrṇakuntalāṃ nagrāṃ raktāmānandavigrahām,बाला बीजत्रयाद्यैर्द्विस्त्रिभिर्मन्त्रैः षडगङ्कम् विकीर्णकुन्तलां नग्रां रक्तामानन्दविग्रहाम्
1,88,231,dadhānāṃ cintayedbāṇacāpapāśasṛṇīkaraiḥ tatsamānāyudhākāravarṇā devyāstu vā,दधानां चिन्तयेद्बाणचापपाशसृणीकरैः तत्समानायुधाकारवर्णा देव्यास्तु वा
1,88,232,ṛtusrātāḥ sphuradyonyaḥ sadānandāruṇekṣaṇāḥ ityeṣā kurukullānte proktā candrāvalīsvayam,ऋतुस्राताः स्फुरद्योन्यः सदानन्दारुणेक्षणाः इत्येषा कुरुकुल्लान्ते प्रोक्ता चन्द्रावलीस्वयम्
1,88,233,vārāhīmabhidhāsyāmi lalitāyāḥ parā tanuḥ śuciḥ svenātha śūnyaṃ syānnabhasābhrarasisthirā,वाराहीमभिधास्यामि ललितायाः परा तनुः शुचिः स्वेनाथ शून्यं स्यान्नभसाभ्ररसिस्थिरा
1,88,234,aṃbu paścādrayaḥ sāgnirmarutāṃburayau tathā ilasāyuto 'gniretāni punaraṃbumarudyutam,अंबु पश्चाद्रयः साग्निर्मरुतांबुरयौ तथा इलसायुतो ऽग्निरेतानि पुनरंबुमरुद्युतम्
1,88,235,dāhāṃbumarutāhaṃsastvagninaitattrayaṃ punaḥ ambudāhau marudyuktau haṃso 'tha dharayā nabhaḥ,दाहांबुमरुताहंसस्त्वग्निनैतत्त्रयं पुनः अम्बुदाहौ मरुद्युक्तौ हंसो ऽथ धरया नभः
1,88,236,tejogninā punaḥ pañca vātaḥ svena samāyutaḥ toyaṃ careṇa tatpūrvaṃ toyamagniyutaṃ tataḥ,तेजोग्निना पुनः पञ्च वातः स्वेन समायुतः तोयं चरेण तत्पूर्वं तोयमग्नियुतं ततः
1,88,237,śūnyaṃ vyāptena śucinā śūnyaṃ śaktyā nabho yutam dāho dharā svasaharitastoyaṃ carasamanvitam,शून्यं व्याप्तेन शुचिना शून्यं शक्त्या नभो युतम् दाहो धरा स्वसहरितस्तोयं चरसमन्वितम्
1,88,238,etatpūrvamadhuḥ proktaṃ catuṣṭayamataḥ param jyākhyena yuktā sacaro rabhaścaitasya pūrvakam,एतत्पूर्वमधुः प्रोक्तं चतुष्टयमतः परम् ज्याख्येन युक्ता सचरो रभश्चैतस्य पूर्वकम्
1,88,239,raso 'gninā punaḥ proktaṃ catuṣkā apayaṃ tataḥ śubhobhratā careṇāpi haṃsaḥ svena sapūrvakam,रसो ऽग्निना पुनः प्रोक्तं चतुष्का अपयं ततः शुभोभ्रता चरेणापि हंसः स्वेन सपूर्वकम्
1,88,240,haṃso 'gninā prāk tritayaṃ hṛdayaṃ svasamāyutam rasaścareṇa tatpūrvamagninā ca raso yutaḥ,हंसो ऽग्निना प्राक् त्रितयं हृदयं स्वसमायुतम् रसश्चरेण तत्पूर्वमग्निना च रसो युतः
1,88,241,paścāduktastrayaṃ vāto dharayā ca nabhonvitam prāṇaḥ svena yutaḥ paścāddhṛdayasvayutaṃ rasaḥ,पश्चादुक्तस्त्रयं वातो धरया च नभोन्वितम् प्राणः स्वेन युतः पश्चाद्धृदयस्वयुतं रसः
1,88,242,vyāptametattrayaṃ paścāddāhenāṃbu samanvitam gotrābharāyutā sparśo nādayukto javīyutaḥ,व्याप्तमेतत्त्रयं पश्चाद्दाहेनांबु समन्वितम् गोत्राभरायुता स्पर्शो नादयुक्तो जवीयुतः
1,88,243,dāhena pūrvapūrvaṃ ca pūrvaṃ ca marutā yutam śūnyaṃ marutsvasahitaṃ hṛddāhenāṃbunā caraḥ,दाहेन पूर्वपूर्वं च पूर्वं च मरुता युतम् शून्यं मरुत्स्वसहितं हृद्दाहेनांबुना चरः
1,88,244,sparśo marutsvasahito hṛddāhenāṃbusaṃyutam jyāgniḥ svasaṃyuto haṃsastathāṃbu marutā saha,स्पर्शो मरुत्स्वसहितो हृद्दाहेनांबुसंयुतम् ज्याग्निः स्वसंयुतो हंसस्तथांबु मरुता सह
1,88,245,hṛdrūpreṇa svena yutaṃ rasaśca svena saṃyutaḥ prāṇadāhau dharāyuktau punastau vahninā viyat,हृद्रूप्रेण स्वेन युतं रसश्च स्वेन संयुतः प्राणदाहौ धरायुक्तौ पुनस्तौ वह्निना वियत्
1,88,246,vārddāhayuktamaṃbu syādiṣaṣṭyāsasvasaṃyutam pūrvadviruktavarṇau ca śuddhiḥ svena yutastathā,वार्द्दाहयुक्तमंबु स्यादिषष्ट्यासस्वसंयुतम् पूर्वद्विरुक्तवर्णौ च शुद्धिः स्वेन युतस्तथा
1,88,247,sthirā rasā vatasvena dāvau haṃsau dharā svayuk yutirnādavatī paścāddhṛdaṃbumarutā yutam,स्थिरा रसा वतस्वेन दावौ हंसौ धरा स्वयुक् युतिर्नादवती पश्चाद्धृदंबुमरुता युतम्
1,88,248,haṃsaśca marutā vidyaḥ daśottaraśatākṣarī vārāhī pañcamī viśvavijayā bhadrakaumudī,हंसश्च मरुता विद्यः दशोत्तरशताक्षरी वाराही पञ्चमी विश्वविजया भद्रकौमुदी
1,88,249,vārtālīti ca vikhyātā staṃbhanādyakhileṣṭadā aṅgāni kuryānmantrārṇaiḥ saptabhiṣaḍbhireva ca,वार्तालीति च विख्याता स्तंभनाद्यखिलेष्टदा अङ्गानि कुर्यान्मन्त्रार्णैः सप्तभिषड्भिरेव च
1,88,250,daśabhiḥ saptabhiḥ saptasaṃkhyairjātibhirditāḥ trikoṇavṛttaṣaṭkoṇavṛttadvayasamanvitam,दशभिः सप्तभिः सप्तसंख्यैर्जातिभिर्दिताः त्रिकोणवृत्तषट्कोणवृत्तद्वयसमन्वितम्
1,88,251,vidhāya cakraṃ tatraiva svanāmālikhyapūjayet dhyāyecca devīṃ kīlāsyāṃ tataḥ kāñcanasannibhām,विधाय चक्रं तत्रैव स्वनामालिख्यपूजयेत् ध्यायेच्च देवीं कीलास्यां ततः काञ्चनसन्निभाम्
1,88,252,ākaṇṭhaṃ vanitārūpāṃ jvalatpiṅgasaroruhām trinetrāmaṣṭahastāṃ ca cakraṃ śaṅkhamathāṅkuśam,आकण्ठं वनितारूपां ज्वलत्पिङ्गसरोरुहाम् त्रिनेत्रामष्टहस्तां च चक्रं शङ्खमथाङ्कुशम्
1,88,253,pāśaṃ ca muśalaṃ śīrṣamabhayaṃ varadaṃ tathā dadhānāṃ garuḍaskandhe sukhāsīnāṃ vicintayet,पाशं च मुशलं शीर्षमभयं वरदं तथा दधानां गरुडस्कन्धे सुखासीनां विचिन्तयेत्
1,88,254,nityapūjāsu tacchaktīstatsamānāḥ smarenmune prayogeṣu smareddevīṃ siṃhasthāṃ vyāghragāmapi,नित्यपूजासु तच्छक्तीस्तत्समानाः स्मरेन्मुने प्रयोगेषु स्मरेद्देवीं सिंहस्थां व्याघ्रगामपि
1,88,255,gajārūḍhāṃ hayārūḍhāṃ tarśyārūḍhāṃ ca śaktibhiḥ śyāmāmapyaruṇāṃ pītāmasitāṃbhojavigrahām,गजारूढां हयारूढां तर्श्यारूढां च शक्तिभिः श्यामामप्यरुणां पीतामसितांभोजविग्रहाम्
1,88,256,tattattprayogeṣu tathā dhyāyettattadavāptaye aruṇāṃ pañcamīṃ vaśye pītāṃ staṃbhanake smaret,तत्तत्त्प्रयोगेषु तथा ध्यायेत्तत्तदवाप्तये अरुणां पञ्चमीं वश्ये पीतां स्तंभनके स्मरेत्
1,88,257,śyāmāṃ ca durgame mārge sitāṃ yuddhe 'rinaṣṭaye dhūmrāmuccāṭane dhyāyetsādhako dvijasattamaḥ,श्यामां च दुर्गमे मार्गे सितां युद्धे ऽरिनष्टये धूम्रामुच्चाटने ध्यायेत्साधको द्विजसत्तमः
1,88,258,etāḥ ṣoḍaśa nityāste saṃkṣapātsamudīritāḥ bhajatāmiṣṭadāḥ sadyaḥ sarvapāpakṣayaṅkarāḥ,एताः षोडश नित्यास्ते संक्षपात्समुदीरिताः भजतामिष्टदाः सद्यः सर्वपापक्षयङ्कराः
1,89,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde rādhādimantranirūpaṇaṃ nāmāṣṭāśītitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca athāsāmāvṛtisthānāṃ śaktīnāṃ samayena ca nāmnāṃ sahasraṃ vakṣyāmi gurudhyānapuraḥ saram,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे राधादिमन्त्रनिरूपणं नामाष्टाशीतितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथासामावृतिस्थानां शक्तीनां समयेन च नाम्नां सहस्रं वक्ष्यामि गुरुध्यानपुरः सरम्
1,89,2,nāthā nava prakāśādyāḥ subhagāntāḥ prakīrtitāḥ bhūmyādīniśivāntāni viddhi tattvāni nārada,नाथा नव प्रकाशाद्याः सुभगान्ताः प्रकीर्तिताः भूम्यादीनिशिवान्तानि विद्धि तत्त्वानि नारद
1,89,3,gurujanmādiparvāṇi darśāntāni ca sapta vai etāni prāhamanovṛttyā cintayetsādhakottamaḥ,गुरुजन्मादिपर्वाणि दर्शान्तानि च सप्त वै एतानि प्राहमनोवृत्त्या चिन्तयेत्साधकोत्तमः
1,89,4,gurustotraṃ japeccāpi tadgatenāntarātmanā namaste nātha bhagavañśivāya gururūpiṇe,गुरुस्तोत्रं जपेच्चापि तद्गतेनान्तरात्मना नमस्ते नाथ भगवञ्शिवाय गुरुरूपिणे
1,89,5,vidyāvatārasaṃsiddhyai svaukṛtānekavigraha navāya navarūpāya paramārthaikarūpiṇe,विद्यावतारसंसिद्ध्यै स्वौकृतानेकविग्रह नवाय नवरूपाय परमार्थैकरूपिणे
1,89,6,sarvājñānatamobhedabhānave ciddhanāya te svatantrāya dayākḷptavigrahāya śivātmane,सर्वाज्ञानतमोभेदभानवे चिद्धनाय ते स्वतन्त्राय दयाकॢप्तविग्रहाय शिवात्मने
1,89,7,paratantrāya bhaktānāṃ bhavyānāṃ bhavyarūpiṇe vivekināṃ vivekāya vimarśāya vimarśinām,परतन्त्राय भक्तानां भव्यानां भव्यरूपिणे विवेकिनां विवेकाय विमर्शाय विमर्शिनाम्
1,89,8,prakāśānāṃ prakāśāya jñānināṃ jñānarūpiṇe purastātpārśvayoḥ pṛṣṭhe namaḥ kuryāmuparyadhaḥ,प्रकाशानां प्रकाशाय ज्ञानिनां ज्ञानरूपिणे पुरस्तात्पार्श्वयोः पृष्ठे नमः कुर्यामुपर्यधः
1,89,9,sadā mañcittasadane vidhehi bhavadāsanam iti stutvā guruṃ bhaktyā parāṃ devīṃ vicintayet,सदा मञ्चित्तसदने विधेहि भवदासनम् इति स्तुत्वा गुरुं भक्त्या परां देवीं विचिन्तयेत्
1,89,10,gaṇeśagrahanakṣatrayoginīrāśirūpiṇīm devīṃ mantramayīṃ naumi mātṛkāpīṭharūpiṇīm,गणेशग्रहनक्षत्रयोगिनीराशिरूपिणीम् देवीं मन्त्रमयीं नौमि मातृकापीठरूपिणीम्
1,89,11,praṇamāmi mahādevīṃ mātṛkāṃ parameśvarīm kālahṛlloholollohakalānāśanakāriṇīm,प्रणमामि महादेवीं मातृकां परमेश्वरीम् कालहृल्लोहोलोल्लोहकलानाशनकारिणीम्
1,89,12,yadakṣarai kamātre 'pi saṃsiddhe sparddhate naraḥ ravitārkṣyendukandarpaiḥ śaṅkarānalaviṣṇubhiḥ,यदक्षरै कमात्रे ऽपि संसिद्धे स्पर्द्धते नरः रवितार्क्ष्येन्दुकन्दर्पैः शङ्करानलविष्णुभिः
1,89,13,yadakṣaraśaśijyotsnāmaṇḍitaṃ bhuvanatrayam vande sarveśvarīṃ devīṃ mahāśrīsiddhamātṛkām,यदक्षरशशिज्योत्स्नामण्डितं भुवनत्रयम् वन्दे सर्वेश्वरीं देवीं महाश्रीसिद्धमातृकाम्
1,89,14,yadakṣaramahāsūtraprotametajjagattrayam brahmāṇḍādikaṭāhāntaṃ tāṃ vande siddhamātṛkām,यदक्षरमहासूत्रप्रोतमेतज्जगत्त्रयम् ब्रह्माण्डादिकटाहान्तं तां वन्दे सिद्धमातृकाम्
1,89,15,yadekādaśamādhāraṃ bījaṃ koṇatrayodbhavam brahmāṇḍādikaṭāhāntaṃ jagadadyāpi dṛśyate,यदेकादशमाधारं बीजं कोणत्रयोद्भवम् ब्रह्माण्डादिकटाहान्तं जगदद्यापि दृश्यते
1,89,16,akacādiṭatonnaddhapayaśākṣaravargiṇīm jyeṣṭhāṅgabāhuhṛtkaṇṭhakaṭipādanivāsinīm,अकचादिटतोन्नद्धपयशाक्षरवर्गिणीम् ज्येष्ठाङ्गबाहुहृत्कण्ठकटिपादनिवासिनीम्
1,89,17,naumīkārākṣaroddhārāṃ sārātsārāṃ parātparām praṇamāmi mahādevīṃ paramānandarūpiṇīm,नौमीकाराक्षरोद्धारां सारात्सारां परात्पराम् प्रणमामि महादेवीं परमानन्दरूपिणीम्
1,89,18,athāpi yasyā jānanti na manāgapi devatāḥ keyaṃ kasmātkva keneti sarūpārūpabhāvanām,अथापि यस्या जानन्ति न मनागपि देवताः केयं कस्मात्क्व केनेति सरूपारूपभावनाम्
1,89,19,vande tāmahamakṣayyāṃ kṣakārākṣararūpiṇīm devīṃ kulakalollolaprollasantīṃ śivāṃ parām,वन्दे तामहमक्षय्यां क्षकाराक्षररूपिणीम् देवीं कुलकलोल्लोलप्रोल्लसन्तीं शिवां पराम्
1,89,20,vargānukramayogena yasyākhyomāṣṭakaṃ sthitam vande tāmaṣṭavargotthamahāsiddhyādikeśvarīm,वर्गानुक्रमयोगेन यस्याख्योमाष्टकं स्थितम् वन्दे तामष्टवर्गोत्थमहासिद्ध्यादिकेश्वरीम्
1,89,21,kāmapūrṇajakārākhya supīṭhāntarnnivāsinīm caturājñākośabhūtāṃ naumi śrītripurāmaham,कामपूर्णजकाराख्य सुपीठान्तर्न्निवासिनीम् चतुराज्ञाकोशभूतां नौमि श्रीत्रिपुरामहम्
1,89,22,etatstotraṃ tu nityānāṃ yaḥ paṭhetsusamāhitaḥ pūjādau tasya sarvātā varadāḥ syurna saṃśayaḥ,एतत्स्तोत्रं तु नित्यानां यः पठेत्सुसमाहितः पूजादौ तस्य सर्वाता वरदाः स्युर्न संशयः
1,89,23,atha te kavacaṃ devyā vakṣye navaratātmakam yena devāsuranarajayī syātsādhakaḥ sadā,अथ ते कवचं देव्या वक्ष्ये नवरतात्मकम् येन देवासुरनरजयी स्यात्साधकः सदा
1,89,24,sarvataḥ sarvadātmānaṃ lalitā pātu sarvagā kāmeśī purataḥ pātu bhagamālī tvanantaram,सर्वतः सर्वदात्मानं ललिता पातु सर्वगा कामेशी पुरतः पातु भगमाली त्वनन्तरम्
1,89,25,diśaṃ pātu tathā dakṣapārśvaṃ me pātu sarvadā nityaklinnāthaṃ bheruṇḍādiśaṃ me pātu kauṇapīm,दिशं पातु तथा दक्षपार्श्वं मे पातु सर्वदा नित्यक्लिन्नाथं भेरुण्डादिशं मे पातु कौणपीम्
1,89,26,tathaiva paścimaṃ bhāgaṃ rakṣatādvahnivāsinī mahāvajreśvarī nityā vāyavye māṃ sadāvatu,तथैव पश्चिमं भागं रक्षताद्वह्निवासिनी महावज्रेश्वरी नित्या वायव्ये मां सदावतु
1,89,27,vāmapārśvaṃ sadā pātu itīmelaritā tataḥ māheśvarī diśaṃ pātu tvaritaṃ siddhidāyinī,वामपार्श्वं सदा पातु इतीमेलरिता ततः माहेश्वरी दिशं पातु त्वरितं सिद्धिदायिनी
1,89,28,pātu māmūrdhvataḥ śaścaddaivatākulasuṃdarī adho nīlapatākākhyā vijayā sarvataśca mām,पातु मामूर्ध्वतः शश्चद्दैवताकुलसुंदरी अधो नीलपताकाख्या विजया सर्वतश्च माम्
1,89,29,karotu me maṅgalāni sarvadā sarvamaṅgalā dehṝndriyamanaḥ prāṇāñjvālāmālinivigrahā,करोतु मे मङ्गलानि सर्वदा सर्वमङ्गला देहॄन्द्रियमनः प्राणाञ्ज्वालामालिनिविग्रहा
1,89,30,pālayatvaniśaṃ cittā cittaṃ me sarvadāvatu kāmātkrodhāttathā lobhānmohānmānānmadādapi,पालयत्वनिशं चित्ता चित्तं मे सर्वदावतु कामात्क्रोधात्तथा लोभान्मोहान्मानान्मदादपि
1,89,31,pāpānmāṃ sarvataḥ śokātsaṃkṣayātsarvataḥ sadā asatyātkrūracintātohiṃsātaścauratastathā staimityācca sadā pāntu prerayantyaḥ śubhaṃ prati,पापान्मां सर्वतः शोकात्संक्षयात्सर्वतः सदा असत्यात्क्रूरचिन्तातोहिंसातश्चौरतस्तथा स्तैमित्याच्च सदा पान्तु प्रेरयन्त्यः शुभं प्रति
1,89,32,nityāḥ ṣoḍaśa māṃ pāntu gajārūḍhāḥ svaśaktibhiḥ tathā hayasamārūḍhāḥ pāntu māṃ sarvataḥ sadā,नित्याः षोडश मां पान्तु गजारूढाः स्वशक्तिभिः तथा हयसमारूढाः पान्तु मां सर्वतः सदा
1,89,33,siṃhārūḍhāstathā pāntu pāntu ṛkṣagatā api rathārūḍhāśca māṃ pāntu sarvataḥ sarvadā raṇe,सिंहारूढास्तथा पान्तु पान्तु ऋक्षगता अपि रथारूढाश्च मां पान्तु सर्वतः सर्वदा रणे
1,89,34,tārkṣyārūḍhāśca māṃ pāntu tathā vyomagatāśca tāḥ bhūtagāḥ sarvagāḥ pāntu pāntu devyaśca sarvadā,तार्क्ष्यारूढाश्च मां पान्तु तथा व्योमगताश्च ताः भूतगाः सर्वगाः पान्तु पान्तु देव्यश्च सर्वदा
1,89,35,bhūtapretapiśācāśca parakṛtyādikān gadān drāvayantu svaśaktīnāṃ bhūṣaṇairāyudhairmama,भूतप्रेतपिशाचाश्च परकृत्यादिकान् गदान् द्रावयन्तु स्वशक्तीनां भूषणैरायुधैर्मम
1,89,36,gajāśvadvīpipañcāsyatārkṣyārūḍhākhilāyudhāḥ asaṃkhyāḥ śaktayo devyaḥ pāntu māṃ sarvataḥ sadā,गजाश्वद्वीपिपञ्चास्यतार्क्ष्यारूढाखिलायुधाः असंख्याः शक्तयो देव्यः पान्तु मां सर्वतः सदा
1,89,37,sāyaṃ prātarjapannityākavacaṃ sarvarakṣakam kadācinnāśubhaṃ paśyetsarvadānandamāsthitaḥ,सायं प्रातर्जपन्नित्याकवचं सर्वरक्षकम् कदाचिन्नाशुभं पश्येत्सर्वदानन्दमास्थितः
1,89,38,ityetatkavacaṃ proktaṃ lalitāyāḥ śubhāvaham yasya śandhāraṇānmartyo nirbhayo vijayī sukhī,इत्येतत्कवचं प्रोक्तं ललितायाः शुभावहम् यस्य शन्धारणान्मर्त्यो निर्भयो विजयी सुखी
1,89,39,atha nāmnāṃ sahasraṃ te vakṣye sāvaraṇārcanam ṣoḍaśānāmapi mune svasvakramagatātmakam,अथ नाम्नां सहस्रं ते वक्ष्ये सावरणार्चनम् षोडशानामपि मुने स्वस्वक्रमगतात्मकम्
1,89,40,lalitā cāpi vā kāmeśvarī ca bhagamālinī nityaklinnā ca bheruṇḍā kīrtitā vahnivāsinī,ललिता चापि वा कामेश्वरी च भगमालिनी नित्यक्लिन्ना च भेरुण्डा कीर्तिता वह्निवासिनी
1,89,41,vajreśvarī tathā dūtī tvaritā kulasuṃdarī nityā saṃvittathā nīlapatākā vijayāhvayā,वज्रेश्वरी तथा दूती त्वरिता कुलसुंदरी नित्या संवित्तथा नीलपताका विजयाह्वया
1,89,42,sarvamaṅgalikā cāpi jvālāmālinisaṃjñitā citrā ceti kramānnityāḥ ṣoḍaśapīṣṭavigrahāḥ,सर्वमङ्गलिका चापि ज्वालामालिनिसंज्ञिता चित्रा चेति क्रमान्नित्याः षोडशपीष्टविग्रहाः
1,89,43,kurukullā ca vārāhī dve ete ceṣṭavigrahe vaśinī cāpi kāmeśī mohinī vimalāruṇā,कुरुकुल्ला च वाराही द्वे एते चेष्टविग्रहे वशिनी चापि कामेशी मोहिनी विमलारुणा
1,89,44,tapinī ca tathā sarveśvarī cāpyatha kaulinī mudrāṇantanuriṣvarṇarūpā cāpārṇavigrahā,तपिनी च तथा सर्वेश्वरी चाप्यथ कौलिनी मुद्राणन्तनुरिष्वर्णरूपा चापार्णविग्रहा
1,89,45,pāśavarṇaśarīrā cākurvarṇasuvapurddharā trikhaṇḍā sthāpanī sannirodhanī cāvaguṇṭhanī,पाशवर्णशरीरा चाकुर्वर्णसुवपुर्द्धरा त्रिखण्डा स्थापनी सन्निरोधनी चावगुण्ठनी
1,89,46,sannidhāneṣu cāpākhyā tathā pāśāṅkuśābhidhā namaskṛtistathā saṃkṣobhaṇī vidrāvaṇī tathā,सन्निधानेषु चापाख्या तथा पाशाङ्कुशाभिधा नमस्कृतिस्तथा संक्षोभणी विद्रावणी तथा
1,89,47,ākarṣaṇī ca vikhyātā tathaivāve śakāriṇī unmādinī mahāpūrvā kuśātho khecarī matā,आकर्षणी च विख्याता तथैवावे शकारिणी उन्मादिनी महापूर्वा कुशाथो खेचरी मता
1,89,48,bījā śaktyutthāpanā ca sthūlasūkṣmaparābhidhā aṇimā laghimā caiva mahimā garimā tathā,बीजा शक्त्युत्थापना च स्थूलसूक्ष्मपराभिधा अणिमा लघिमा चैव महिमा गरिमा तथा
1,89,49,prāptiḥ prakāmitā cāpi ceśitā vaśitā tathā bhuktiḥ siddhistathaivecchā siddhirūpā ca kīrtitā,प्राप्तिः प्रकामिता चापि चेशिता वशिता तथा भुक्तिः सिद्धिस्तथैवेच्छा सिद्धिरूपा च कीर्तिता
1,89,50,brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā vārāhīndrāṇī cāmuṇḍā mahālakṣmīsvarūpiṇī,ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा वाराहीन्द्राणी चामुण्डा महालक्ष्मीस्वरूपिणी
1,89,51,kāmā buddhirahṝṅkāraśabdasparśasvarūpiṇī rūparūpā rasāhvā ca gandhavittadhṛtistathā,कामा बुद्धिरहॄङ्कारशब्दस्पर्शस्वरूपिणी रूपरूपा रसाह्वा च गन्धवित्तधृतिस्तथा
1,89,52,nābhabījāmṛtākhyā ca smṛtidehātmarūpiṇī kusumā mekhalā cāpi madanā madanāturā,नाभबीजामृताख्या च स्मृतिदेहात्मरूपिणी कुसुमा मेखला चापि मदना मदनातुरा
1,89,53,rekhā saṃveginī caiva hyaṅkuśā mālinīti ca saṃkṣobhiṇī tathā vidrāviṇyākarṣaṇarūpiṇī,रेखा संवेगिनी चैव ह्यङ्कुशा मालिनीति च संक्षोभिणी तथा विद्राविण्याकर्षणरूपिणी
1,89,54,āhlādinīti ca proktā tathā samohinīti ca staṃbhinījaṃbhinīcaiva vaśaṅkaryatha rañjinī,आह्लादिनीति च प्रोक्ता तथा समोहिनीति च स्तंभिनीजंभिनीचैव वशङ्कर्यथ रञ्जिनी
1,89,55,unmādinī tathaivārthasādhinīti prakīrtitā saṃpattipūrṇā sā mantramayī dvandvakṣayaṅkarī,उन्मादिनी तथैवार्थसाधिनीति प्रकीर्तिता संपत्तिपूर्णा सा मन्त्रमयी द्वन्द्वक्षयङ्करी
1,89,56,siddhiḥ saṃpatpradācaiva priyamaṅgalakāriṇī kāmapradā nigaditā tathā duḥkhavimocinī,सिद्धिः संपत्प्रदाचैव प्रियमङ्गलकारिणी कामप्रदा निगदिता तथा दुःखविमोचिनी
1,89,57,mṛtyupraśamanīcaiva tathā vighnanivāriṇī aṅgasuṃdarikā caiva tathā saubhāgyadāyinī,मृत्युप्रशमनीचैव तथा विघ्ननिवारिणी अङ्गसुंदरिका चैव तथा सौभाग्यदायिनी
1,89,58,jñānaiśvaryapradā jñānamayī caiva ca pañcamī vindhyavāsanakā ghorasvarūpā pāpahāriṇī,ज्ञानैश्वर्यप्रदा ज्ञानमयी चैव च पञ्चमी विन्ध्यवासनका घोरस्वरूपा पापहारिणी
1,89,59,tathānandamayī rakṣā rūpepsitaphalapradā jayinī vimalā cātha kāmeśī vajriṇī bhahagā,तथानन्दमयी रक्षा रूपेप्सितफलप्रदा जयिनी विमला चाथ कामेशी वज्रिणी भहगा
1,89,60,trailokyamohanā sthānā sarvāśāparipūraṇī sarvasakṣobhaṇagatā saubhāgyapradasaṃsthitā,त्रैलोक्यमोहना स्थाना सर्वाशापरिपूरणी सर्वसक्षोभणगता सौभाग्यप्रदसंस्थिता
1,89,61,sarvārthasādhakāgārā sarvarogaharāsthitā sarvarakṣākarāsthānā sarvasiddhipradasthitā,सर्वार्थसाधकागारा सर्वरोगहरास्थिता सर्वरक्षाकरास्थाना सर्वसिद्धिप्रदस्थिता
1,89,62,sarvānandamayādhārabindusthānaśivātmikā prakṛṣṭā ca tathā guptā jñeyā guptatarāpi ca,सर्वानन्दमयाधारबिन्दुस्थानशिवात्मिका प्रकृष्टा च तथा गुप्ता ज्ञेया गुप्ततरापि च
1,89,63,saṃpradāyasvarūpā ca kulakaulanigarbhagā rahasyāparāparaprākṛttathaivātirahasyakā,संप्रदायस्वरूपा च कुलकौलनिगर्भगा रहस्यापरापरप्राकृत्तथैवातिरहस्यका
1,89,64,tripurā tripureśī ca tathaiva puravāsinī śrīmālinī ca siddhāntā mahātripurasuṃdarī,त्रिपुरा त्रिपुरेशी च तथैव पुरवासिनी श्रीमालिनी च सिद्धान्ता महात्रिपुरसुंदरी
1,89,65,navaratnamayadvīpanavakhaṇḍavirājitā kalpakodyānasaṃsthā ca ṛturūpendriyārcakā,नवरत्नमयद्वीपनवखण्डविराजिता कल्पकोद्यानसंस्था च ऋतुरूपेन्द्रियार्चका
1,89,66,kālamudrā mātṛkākhyā ratnadeśopadeśikā tattvāgrahagābhidhā mūrtistathaiva viṣayadvipā,कालमुद्रा मातृकाख्या रत्नदेशोपदेशिका तत्त्वाग्रहगाभिधा मूर्तिस्तथैव विषयद्विपा
1,89,67,deśakālākāraśabdarūpā saṃgītayoginī samastaguptaprakaṭasiddhayoginicakrayuk,देशकालाकारशब्दरूपा संगीतयोगिनी समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनिचक्रयुक्
1,89,68,vahnisūryendubhūtāhvā tathātmāṣṭākṣarāhvayā pañcadhāryāsvarūpā ca nānāvratasamāhvayā,वह्निसूर्येन्दुभूताह्वा तथात्माष्टाक्षराह्वया पञ्चधार्यास्वरूपा च नानाव्रतसमाह्वया
1,89,69,niṣiddhācārarahitā siddhacihnasvarūpiṇī caturddhā kūrmabhāgasthā nityādyarcāsvarūpiṇī,निषिद्धाचाररहिता सिद्धचिह्नस्वरूपिणी चतुर्द्धा कूर्मभागस्था नित्याद्यर्चास्वरूपिणी
1,89,70,damanādisamabhyarcā ṣaṭkarmasiddhidāyinī tithivārapṛthagdravyasamarcanaśubhāvahā,दमनादिसमभ्यर्चा षट्कर्मसिद्धिदायिनी तिथिवारपृथग्द्रव्यसमर्चनशुभावहा
1,89,71,vāyośyanaṅgakusumā tathaivānaṅgamekhalā anaṅgamadanānaṅgamadanāturasāhvayā,वायोश्यनङ्गकुसुमा तथैवानङ्गमेखला अनङ्गमदनानङ्गमदनातुरसाह्वया
1,89,72,madadeginīkā caiva tathā bhuvanapālinī śaśilekhā samuddiṣṭā gatilekhāhvayā matā,मददेगिनीका चैव तथा भुवनपालिनी शशिलेखा समुद्दिष्टा गतिलेखाह्वया मता
1,89,73,śraddhā prīti ratiścaiva dhṛtiḥ kāntirmanoramā manoharā samākhyātā tathaiva hi manorathā,श्रद्धा प्रीति रतिश्चैव धृतिः कान्तिर्मनोरमा मनोहरा समाख्याता तथैव हि मनोरथा
1,89,74,madanonmādinī caiva modinī śaṅkhinī tathā śoṣiṇī caiva śaṅkārī siṃjinī subhagā tathā,मदनोन्मादिनी चैव मोदिनी शङ्खिनी तथा शोषिणी चैव शङ्कारी सिंजिनी सुभगा तथा
1,89,75,pūṣācedvāsumanasā ratiḥ prītirdhṛtistathā ṛddhiḥ saumyā marīciśca tathaiva hyaṃśumālinī,पूषाचेद्वासुमनसा रतिः प्रीतिर्धृतिस्तथा ऋद्धिः सौम्या मरीचिश्च तथैव ह्यंशुमालिनी
1,89,76,śaśinī cāṅgirā chāyā tathā saṃpūrṇamaṇḍalā tuṣṭistathāmṛtākhyā ca ḍākinī sātha lokapā,शशिनी चाङ्गिरा छाया तथा संपूर्णमण्डला तुष्टिस्तथामृताख्या च डाकिनी साथ लोकपा
1,89,77,baṭukebhāsvarūpā ca durgā kṣetreśarūpiṇī kāmarājasvarūpā ca tathā manmatharūpiṇī,बटुकेभास्वरूपा च दुर्गा क्षेत्रेशरूपिणी कामराजस्वरूपा च तथा मन्मथरूपिणी
1,89,78,kandarpparūpiṇī caiva tathā makaraketanā manobhavasvarūpā ca bhāratī varṇarūpiṇī,कन्दर्प्परूपिणी चैव तथा मकरकेतना मनोभवस्वरूपा च भारती वर्णरूपिणी
1,89,79,madanā mohinī līlā jaṃbhinī codyamā śubhā hlādinī drāviṇī prītī ratī raktā manoramā,मदना मोहिनी लीला जंभिनी चोद्यमा शुभा ह्लादिनी द्राविणी प्रीती रती रक्ता मनोरमा
1,89,80,sarvonmādā sarvamukhā hyabhaṅgā cāmitodyamā analpāvyaktavibhavā vividhākṣobhavigrahā,सर्वोन्मादा सर्वमुखा ह्यभङ्गा चामितोद्यमा अनल्पाव्यक्तविभवा विविधाक्षोभविग्रहा
1,89,81,rāgaśaktirdveṣaśaktistathā śabdādirūpiṇī nityā nirañjanā klinnā kledenī madanāturā,रागशक्तिर्द्वेषशक्तिस्तथा शब्दादिरूपिणी नित्या निरञ्जना क्लिन्ना क्लेदेनी मदनातुरा
1,89,82,madadravā drāviṇī ca draviṇī caiti kīrtitā madāvilā maṅgalā ca manmathānī manasvinī,मदद्रवा द्राविणी च द्रविणी चैति कीर्तिता मदाविला मङ्गला च मन्मथानी मनस्विनी
1,89,83,mohā modā mānamayī māyā mandā mitāvatī vijayā vimalā caiva śubhā viśvā tathaiva ca,मोहा मोदा मानमयी माया मन्दा मितावती विजया विमला चैव शुभा विश्वा तथैव च
1,89,84,vibhūtirvinatā caiva vividhā vinatā kramāt kamalā kāminī caiva kirātā kīrtirūpiṇī,विभूतिर्विनता चैव विविधा विनता क्रमात् कमला कामिनी चैव किराता कीर्तिरूपिणी
1,89,85,kuṭṭinī ca samuddiṣṭā tathaiva kulasuṃdarī kalyāṇī kālakolā ca ḍākinī śākinī tathā,कुट्टिनी च समुद्दिष्टा तथैव कुलसुंदरी कल्याणी कालकोला च डाकिनी शाकिनी तथा
1,89,86,lākinī kākinī caiva rākinī kākinī tathā icchājñānā kriyākhyā cāpyāyudhāṣṭakadhāriṇī,लाकिनी काकिनी चैव राकिनी काकिनी तथा इच्छाज्ञाना क्रियाख्या चाप्यायुधाष्टकधारिणी
1,89,87,kapardinī samuddiṣṭā tathaiva kulasuṃdarī jvālinī visphuliṅgā ca maṅgalā sumanoharā,कपर्दिनी समुद्दिष्टा तथैव कुलसुंदरी ज्वालिनी विस्फुलिङ्गा च मङ्गला सुमनोहरा
1,89,88,kanakā kinavā vidyā vividhā ca prakīrtitā meṣā vṛṣāhvayā caiva mithunā karkaṭā tathā,कनका किनवा विद्या विविधा च प्रकीर्तिता मेषा वृषाह्वया चैव मिथुना कर्कटा तथा
1,89,89,siṃhā kanyā tulā kīṭā cāpā ca makarā tathā kumbhā mīnā ca sārā ca sarvabhakṣā tathaiva ca,सिंहा कन्या तुला कीटा चापा च मकरा तथा कुम्भा मीना च सारा च सर्वभक्षा तथैव च
1,89,90,viśvātmā vividhodbhūtacitrarūpā ca kīrtitā niḥsapatnā nirātaṅkā yācanācintyavaibhavā,विश्वात्मा विविधोद्भूतचित्ररूपा च कीर्तिता निःसपत्ना निरातङ्का याचनाचिन्त्यवैभवा
1,89,91,raktā caiva tataḥ proktāvidyāprāptisvapiṇī hṛllekhā kledinī klinnā kṣobhiṇī madanāturā,रक्ता चैव ततः प्रोक्ताविद्याप्राप्तिस्वपिणी हृल्लेखा क्लेदिनी क्लिन्ना क्षोभिणी मदनातुरा
1,89,92,nipandanā rāgavatī tathaiva madanāvatī mekhalā drāviṇī vegavatī caiva prakīrtitā,निपन्दना रागवती तथैव मदनावती मेखला द्राविणी वेगवती चैव प्रकीर्तिता
1,89,93,kamalā kāminī kalpā kalā ca kalitādbhutā kiratā ca tathā kālā kadanā kauśikā tathā,कमला कामिनी कल्पा कला च कलिताद्भुता किरता च तथा काला कदना कौशिका तथा
1,89,94,kaṃbuvādanikā caiva kātarā kapaṭā tathā kīrtiścāpi kumārī ca kuṅkumā parikīrtitā,कंबुवादनिका चैव कातरा कपटा तथा कीर्तिश्चापि कुमारी च कुङ्कुमा परिकीर्तिता
1,89,95,bhañjinī veginī nāgā capalā peśalā satī ratiḥ śraddhā bhogalolā madonmattā manasvinī,भञ्जिनी वेगिनी नागा चपला पेशला सती रतिः श्रद्धा भोगलोला मदोन्मत्ता मनस्विनी
1,89,96,vihvalā karṣiṇī lolā tathā madanamālinī vinodā kautukā puṇyā purāṇā parikīrtitā,विह्वला कर्षिणी लोला तथा मदनमालिनी विनोदा कौतुका पुण्या पुराणा परिकीर्तिता
1,89,97,vāgīśī varadā viśvā vibhavāvighnakāriṇī bījavighnaharā vidyā sumukhī suṃdarī tathā,वागीशी वरदा विश्वा विभवाविघ्नकारिणी बीजविघ्नहरा विद्या सुमुखी सुंदरी तथा
1,89,98,sārā ca sumanā caiva tathā proktā sarasvatī samayā sarvagā viddhā śivā vāṇī ca kīrtitā,सारा च सुमना चैव तथा प्रोक्ता सरस्वती समया सर्वगा विद्धा शिवा वाणी च कीर्तिता
1,89,99,dūrasiddhā tathā proktātho vigrahagavatī matā nādā manonmanī prāṇapratiṣṭhāruṇavaibhavā,दूरसिद्धा तथा प्रोक्ताथो विग्रहगवती मता नादा मनोन्मनी प्राणप्रतिष्ठारुणवैभवा
1,89,100,prāṇāpānā samānā ca vyānodānā ca kīrtitā nāgā kūrmā taca kṛkalā devadattā dhanañjayā,प्राणापाना समाना च व्यानोदाना च कीर्तिता नागा कूर्मा तच कृकला देवदत्ता धनञ्जया
1,89,101,phaṭkārī kiṅkarārādhyā jayā ca vijayā tathā huṅkārī kheṭacarī caṇḍāchedinī kṣapiṇī tathā,फट्कारी किङ्कराराध्या जया च विजया तथा हुङ्कारी खेटचरी चण्डाछेदिनी क्षपिणी तथा
1,89,102,strīhuṅkārī kṣemakārī caturakṣararūpiṇī śrīvidyāmatavarṇāṅgī kālī yāmyā nṛpārṇakā,स्त्रीहुङ्कारी क्षेमकारी चतुरक्षररूपिणी श्रीविद्यामतवर्णाङ्गी काली याम्या नृपार्णका
1,89,103,bhāṣā sarasvatī vāṇī saṃskṛtā parā bahurūpā cittarūpā ramyānandā ca kautukā,भाषा सरस्वती वाणी संस्कृता परा बहुरूपा चित्तरूपा रम्यानन्दा च कौतुका
1,89,104,trayākhyā paramātmākhyāpyameyavibhavā tathā vāksvarūpā bindusargarūpā viśvātmikā tathā,त्रयाख्या परमात्माख्याप्यमेयविभवा तथा वाक्स्वरूपा बिन्दुसर्गरूपा विश्वात्मिका तथा
1,89,105,tathā traipurakandākhyā jñātrāditrividhātmikā āyurlakṣmīkīrtibhogasaindaryārogyadāyikā,तथा त्रैपुरकन्दाख्या ज्ञात्रादित्रिविधात्मिका आयुर्लक्ष्मीकीर्तिभोगसैन्दर्यारोग्यदायिका
1,89,106,aihikāmuṣmikajñānamayī ca parikīrtitā jīvākhyā vijayākhyā ca tathaiva viśvavinmayī,ऐहिकामुष्मिकज्ञानमयी च परिकीर्तिता जीवाख्या विजयाख्या च तथैव विश्वविन्मयी
1,89,107,hṛdādividyā rūpādibhāmurūpāḥ jagadūpuḥ viśvamo hanikā caiva tripurāmṛtasaṃjñikā,हृदादिविद्या रूपादिभामुरूपाः जगदूपुः विश्वमो हनिका चैव त्रिपुरामृतसंज्ञिका
1,89,108,sarvāpyāyanarūpā ca mohinī kṣobhaṇī tathā kledinī ca samākhyātā tathaiva ca mahodayā,सर्वाप्यायनरूपा च मोहिनी क्षोभणी तथा क्लेदिनी च समाख्याता तथैव च महोदया
1,89,109,saṃpatkarī halakṣārṇā sīmāmātṛtanū ratiḥ prītirmanobhavā vāpi proktā vārādhipā tathā,संपत्करी हलक्षार्णा सीमामातृतनू रतिः प्रीतिर्मनोभवा वापि प्रोक्ता वाराधिपा तथा
1,89,110,trikūṭā cāpi ṣaṭkūṭā pañcakūṭā viśuddhagā anāhata gatā caiva maṇipūrakasaṃsthitā,त्रिकूटा चापि षट्कूटा पञ्चकूटा विशुद्धगा अनाहत गता चैव मणिपूरकसंस्थिता
1,89,111,svādhiṣṭhānasamāsīnādhārasthājñāsamāsthitā ṣaṭtriṃśatkūṭarūpā ca pañcāśanmithunātmikā,स्वाधिष्ठानसमासीनाधारस्थाज्ञासमास्थिता षट्त्रिंशत्कूटरूपा च पञ्चाशन्मिथुनात्मिका
1,89,112,pādukādikasiddhīśā tathā vijayadāyinī kāmarūpapradā vetālarūpā ca piśācikā,पादुकादिकसिद्धीशा तथा विजयदायिनी कामरूपप्रदा वेतालरूपा च पिशाचिका
1,89,113,vicitrā vibhramā haṃsī bhīṣaṇī janarañjikā viśālā madanā tuṣṭā kālakaṇṭhī mahābhayā,विचित्रा विभ्रमा हंसी भीषणी जनरञ्जिका विशाला मदना तुष्टा कालकण्ठी महाभया
1,89,114,māhendrī śaṅkhinī caindrī maṅgalā vaṭavāsinī mekhalā sakalā lakṣmīrmālinīviśvanāyikā,माहेन्द्री शङ्खिनी चैन्द्री मङ्गला वटवासिनी मेखला सकला लक्ष्मीर्मालिनीविश्वनायिका
1,89,115,sulocanā suśobhā ca kāmadā ca vilāsinī kāmeśvarī nandinī ca svarṇarekhā manoharā,सुलोचना सुशोभा च कामदा च विलासिनी कामेश्वरी नन्दिनी च स्वर्णरेखा मनोहरा
1,89,116,pramodā rāgiṇī siddhā padminī ca ratipriyā kalyāṇadā kalādakṣā tataśca surasundarī,प्रमोदा रागिणी सिद्धा पद्मिनी च रतिप्रिया कल्याणदा कलादक्षा ततश्च सुरसुन्दरी
1,89,117,vibhramā vāhakā vīrā vikalā korakākaviḥ siṃhanādā mahānādā sugrīvā markaṭā śaṭhā,विभ्रमा वाहका वीरा विकला कोरकाकविः सिंहनादा महानादा सुग्रीवा मर्कटा शठा
1,89,118,biḍālākṣā biḍālāsyā kumārī khecarī bhavā mayūrā maṅgalā bhīmā dvipavaktrā kharānanā,बिडालाक्षा बिडालास्या कुमारी खेचरी भवा मयूरा मङ्गला भीमा द्विपवक्त्रा खरानना
1,89,119,mātaṅgī ca niśācārā vṛṣagrāhā vṛkānanā sairibhāsyā gajamukhā paśuvaktrā mṛgānanā,मातङ्गी च निशाचारा वृषग्राहा वृकानना सैरिभास्या गजमुखा पशुवक्त्रा मृगानना
1,89,120,kṣobhakā maṇibhadrā ca krīḍakā siṃhacakrakā mahodarā sthūlaśikhā vikṛtāsyā varānanā,क्षोभका मणिभद्रा च क्रीडका सिंहचक्रका महोदरा स्थूलशिखा विकृतास्या वरानना
1,89,121,capalā kukkuṭāsyā ca pāvinī madanālasā manoharā dīrghajaṅghā sthūladantā daśānanā,चपला कुक्कुटास्या च पाविनी मदनालसा मनोहरा दीर्घजङ्घा स्थूलदन्ता दशानना
1,89,122,sumukhā paṇḍitā kruddhā varāhāsyā saṭāmukhā kapaṭā kautukā kālā kiṅkarā kitavā khalā,सुमुखा पण्डिता क्रुद्धा वराहास्या सटामुखा कपटा कौतुका काला किङ्करा कितवा खला
1,89,123,bhakṣakā bhayadā siddhā sarvagā ca prakīrtitā jayā ca vijayā durgā bhadrā bhadrakarī tathā,भक्षका भयदा सिद्धा सर्वगा च प्रकीर्तिता जया च विजया दुर्गा भद्रा भद्रकरी तथा
1,89,124,ambikā vāmadevī ca mahāmāyāsvarūpiṇī vidārikā viśvamayī viśvā viśvavibhañjitā,अम्बिका वामदेवी च महामायास्वरूपिणी विदारिका विश्वमयी विश्वा विश्वविभञ्जिता
1,89,125,vīrā vikṣobhiṇī vidyā vinodā bījavigrahā vītaśokā viṣagrīvā vipulā vijayapradā,वीरा विक्षोभिणी विद्या विनोदा बीजविग्रहा वीतशोका विषग्रीवा विपुला विजयप्रदा
1,89,126,vibhavā vividhā viprā tathaiva parikīrtitā manoharā maṅgalī ca madotsiktā manasvinī,विभवा विविधा विप्रा तथैव परिकीर्तिता मनोहरा मङ्गली च मदोत्सिक्ता मनस्विनी
1,89,127,māninī madhurā māyā mohinī ca tathā smṛtā bhadrā bhavānī bhavyā ca viśālākṣī śucismitā,मानिनी मधुरा माया मोहिनी च तथा स्मृता भद्रा भवानी भव्या च विशालाक्षी शुचिस्मिता
1,89,128,kakubhā kamalā kalpā kalātho pūraṇī tathā nityā cāpyamṛtā caiva jīvitā ca tathā dayā,ककुभा कमला कल्पा कलाथो पूरणी तथा नित्या चाप्यमृता चैव जीविता च तथा दया
1,89,129,aśokā hyamalā pūrṇā pūrṇā bhāgyodyatā tathā vivekā vibhavā viśvā vitatā ca prakīrtitā,अशोका ह्यमला पूर्णा पूर्णा भाग्योद्यता तथा विवेका विभवा विश्वा वितता च प्रकीर्तिता
1,89,130,kāminī khecarī garvā purāṇāparameśvarī gaurī śivā hyameyā ca vimalā vijayā parā,कामिनी खेचरी गर्वा पुराणापरमेश्वरी गौरी शिवा ह्यमेया च विमला विजया परा
1,89,131,pavitrā padminī vidyā viśveśī śivavallabhā aśeṣarūpā hyānandāṃbujākṣī cāpyaninditā,पवित्रा पद्मिनी विद्या विश्वेशी शिववल्लभा अशेषरूपा ह्यानन्दांबुजाक्षी चाप्यनिन्दिता
1,89,132,varadā vākyadā vāṇī vividhā vedavigrahā vidyā vāgīśvarī satyā saṃyatā ca sarasvatī,वरदा वाक्यदा वाणी विविधा वेदविग्रहा विद्या वागीश्वरी सत्या संयता च सरस्वती
1,89,133,nirmalānandarūpā ca hyamṛtā manidā tathā pūṣā caiva tathā puṣṭistuṣṭiścāpi ratirdhṛtiḥ,निर्मलानन्दरूपा च ह्यमृता मनिदा तथा पूषा चैव तथा पुष्टिस्तुष्टिश्चापि रतिर्धृतिः
1,89,134,śaśinī caidrikā kāntijyotsnā śrīḥ prītiraṅgagadā pūrṇā pūrṇāmṛtā kāmadāyinīndukalātmikā,शशिनी चैद्रिका कान्तिज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरङ्गगदा पूर्णा पूर्णामृता कामदायिनीन्दुकलात्मिका
1,89,135,tapinī tāpinī dhūmrā marīcirjvālinī ruciḥ suṣumṇā bhogadā viśvā bādhinī dhārinī dhāriṇī kṣamā,तपिनी तापिनी धूम्रा मरीचिर्ज्वालिनी रुचिः सुषुम्णा भोगदा विश्वा बाधिनी धारिनी धारिणी क्षमा
1,89,136,dhūmrārcirūṣmā jvalinī jvālinī visphuliṅginī suśrīḥ svarūpā kapilā havyakavyavahā tathā,धूम्रार्चिरूष्मा ज्वलिनी ज्वालिनी विस्फुलिङ्गिनी सुश्रीः स्वरूपा कपिला हव्यकव्यवहा तथा
1,89,137,ghasmarā viśvakavalā lolākṣī lolajihvikā sarvabhakṣā sahasrākṣī niḥsaṃgā ca gatipriyā,घस्मरा विश्वकवला लोलाक्षी लोलजिह्विका सर्वभक्षा सहस्राक्षी निःसंगा च गतिप्रिया
1,89,138,arcityācāprameyā ca pūrṇarūpā durāsadā sarvā saṃsiddhirūpā ca pāvanītyekarūpiṇī,अर्चित्याचाप्रमेया च पूर्णरूपा दुरासदा सर्वा संसिद्धिरूपा च पावनीत्येकरूपिणी
1,89,139,tathā yāmalavedhākhyā śākte vedasvarūpiṇī tathā śāṃbhavavedhā ca bhāvanāsiddhisṛcinī,तथा यामलवेधाख्या शाक्ते वेदस्वरूपिणी तथा शांभववेधा च भावनासिद्धिसृचिनी
1,89,140,vahnirūpā tathā dasrā hyamāvighnā bhujaṅgamā ṣaṇmukhā ravirūpā ca mātā durgā diśā tathā,वह्निरूपा तथा दस्रा ह्यमाविघ्ना भुजङ्गमा षण्मुखा रविरूपा च माता दुर्गा दिशा तथा
1,89,141,dhanadā keśavā cāpi yamī caiva harā śaśā aśvinī ca yamī vahni rūpā dhātrīti kīrtitā,धनदा केशवा चापि यमी चैव हरा शशा अश्विनी च यमी वह्नि रूपा धात्रीति कीर्तिता
1,89,142,candrā śivāditirjīvā sarpiṇī pitṛrūpiṇī aryamṇā ca bhagā sūryā tvāṣṭrimārutisaṃjñikā,चन्द्रा शिवादितिर्जीवा सर्पिणी पितृरूपिणी अर्यम्णा च भगा सूर्या त्वाष्ट्रिमारुतिसंज्ञिका
1,89,143,indrāgnirūpā mitrā cāpīndrāṇī nirṛtirjalā vaiśvadevī haritabhūrvāsavī varuṇā jayā,इन्द्राग्निरूपा मित्रा चापीन्द्राणी निरृतिर्जला वैश्वदेवी हरितभूर्वासवी वरुणा जया
1,89,144,ahirbudhnyā pūṣaṇī ca tathā kāraskarāmalā uduṃbarā jaṃbukā ca khadirā kṛṣṇārūpiṇī,अहिर्बुध्न्या पूषणी च तथा कारस्करामला उदुंबरा जंबुका च खदिरा कृष्णारूपिणी
1,89,145,vaṃśā ca pippalā nāgā rohiṇā ca palāśakā pakṣakā ca tathāmbaṣṭhā bilvācārjunarūpiṇī,वंशा च पिप्पला नागा रोहिणा च पलाशका पक्षका च तथाम्बष्ठा बिल्वाचार्जुनरूपिणी
1,89,146,vikaṅkatā ca kakubhā saralā cāpi sarjikā vañjulā panasārkā ca śamī halipriyāmrakā,विकङ्कता च ककुभा सरला चापि सर्जिका वञ्जुला पनसार्का च शमी हलिप्रियाम्रका
1,89,147,nimbā madhūkasaṃjñā cāpyaśvatthā ca gajāhvayā nāginī sarpiṇī caiva śunī cāpi biḍālikī,निम्बा मधूकसंज्ञा चाप्यश्वत्था च गजाह्वया नागिनी सर्पिणी चैव शुनी चापि बिडालिकी
1,89,148,chāgī mārjārikā mūṣī vṛṣabhā māhiṣī tathā śārdūlī sairibhī vyāghrī hariṇī ca mṛgī śunī,छागी मार्जारिका मूषी वृषभा माहिषी तथा शार्दूली सैरिभी व्याघ्री हरिणी च मृगी शुनी
1,89,149,kapirūpā ca goghaṇṭā vānarī ca narāśvinī nagā gaurhastinī ceti tathā ṣaṭcakravāsinī,कपिरूपा च गोघण्टा वानरी च नराश्विनी नगा गौर्हस्तिनी चेति तथा षट्चक्रवासिनी
1,89,150,trikhaṇḍā tīrapālākhyā bhrāmaṇī draviṇī tathā somā sūryā tithirvārā yogārkṣā karaṇātmikā,त्रिखण्डा तीरपालाख्या भ्रामणी द्रविणी तथा सोमा सूर्या तिथिर्वारा योगार्क्षा करणात्मिका
1,89,151,yakṣiṇī tāraṇā vyomaśabdādyāprāṃṇinī ca dhīḥ krodhinī staṃbhinī caṇḍoñcaṇḍā brāhmādirūpiṇī,यक्षिणी तारणा व्योमशब्दाद्याप्रांणिनी च धीः क्रोधिनी स्तंभिनी चण्डोञ्चण्डा ब्राह्मादिरूपिणी
1,89,152,siṃhasthā vyāghragā caiva gajāśvagaruḍasthitā bhaumāpyā taijasīvāyurūpīṇī nābhasā tathā,सिंहस्था व्याघ्रगा चैव गजाश्वगरुडस्थिता भौमाप्या तैजसीवायुरूपीणी नाभसा तथा
1,89,153,ekāvaktrā caturvaktrā navaktrā navavaktrā kalānanā pañcaviṃśativaktrā ca ṣaḍviṃśadvadanā tathā,एकावक्त्रा चतुर्वक्त्रा नवक्त्रा नववक्त्रा कलानना पञ्चविंशतिवक्त्रा च षड्विंशद्वदना तथा
1,89,154,ūnapañcāśadāsyā ca catuḥṣaṣṭi mukhā tathā ekāśītimukhā caiva śatānanasamanvitā,ऊनपञ्चाशदास्या च चतुःषष्टि मुखा तथा एकाशीतिमुखा चैव शताननसमन्विता
1,89,155,sthūlarūpā sūkṣmarūpā tejovigrahadhāriṇī vṛṇāvṛttisvarūpā ca nāthāvṛttisvarūpiṇī,स्थूलरूपा सूक्ष्मरूपा तेजोविग्रहधारिणी वृणावृत्तिस्वरूपा च नाथावृत्तिस्वरूपिणी
1,89,156,tattvāvṛttisvarūpāpi nityāvṛttivapurddharā,तत्त्वावृत्तिस्वरूपापि नित्यावृत्तिवपुर्द्धरा
1,89,157,aṅgāvṛttisvarūpā cāpyāyudhāvṛttirūpiṇī gurupaṅktisvarūpā ca vidyāvṛttitanustathā,अङ्गावृत्तिस्वरूपा चाप्यायुधावृत्तिरूपिणी गुरुपङ्क्तिस्वरूपा च विद्यावृत्तितनुस्तथा
1,89,158,brahmādyāvṛttirūpā ca parā paśyatikā tathā madhyamā vaikharī śīrṣakaṇṭhatālvoṣṭhadantagā,ब्रह्माद्यावृत्तिरूपा च परा पश्यतिका तथा मध्यमा वैखरी शीर्षकण्ठताल्वोष्ठदन्तगा
1,89,159,jihvāmūlagatā nāsāgatoraḥ sthalagāminī padavākyasvarūpā ca vedabhāṣāsvarūpiṇī,जिह्वामूलगता नासागतोरः स्थलगामिनी पदवाक्यस्वरूपा च वेदभाषास्वरूपिणी
1,89,160,sekākhyā vīkṣaṇākhyā copadeśākhyā tathaiva ca vyākulākṣarasaṃketā gāyatrī praṇavādikā,सेकाख्या वीक्षणाख्या चोपदेशाख्या तथैव च व्याकुलाक्षरसंकेता गायत्री प्रणवादिका
1,89,161,japahomārcanadhyānayantratarpaṇarūpiṇī siddhasārasvatā mṛtyuñjayā ca tripurā tathā,जपहोमार्चनध्यानयन्त्रतर्पणरूपिणी सिद्धसारस्वता मृत्युञ्जया च त्रिपुरा तथा
1,89,162,gāruḍā cānnapūrṇā cāpyaśvarūḍhā navātmikā gaurī ca devī hṛdayā lakṣadā ca mataṅginī,गारुडा चान्नपूर्णा चाप्यश्वरूढा नवात्मिका गौरी च देवी हृदया लक्षदा च मतङ्गिनी
1,89,163,niṣkatrayapadā ceṣṭā vādinī ca prakīrtitā rājalakṣmīrmahālakṣmīḥ siddhalakṣmīrgavānanā,निष्कत्रयपदा चेष्टा वादिनी च प्रकीर्तिता राजलक्ष्मीर्महालक्ष्मीः सिद्धलक्ष्मीर्गवानना
1,89,164,ityevaṃ lalitādevyā divyaṃ nāmasahasrakam sarvārthasiddhidaṃ proktaṃ caturvargaphalapradam,इत्येवं ललितादेव्या दिव्यं नामसहस्रकम् सर्वार्थसिद्धिदं प्रोक्तं चतुर्वर्गफलप्रदम्
1,89,165,etannityamuṣaḥkāle yo japecchuddhamānasaḥ sa yo gī brahmavijjñānī śivayogī tathātmavit,एतन्नित्यमुषःकाले यो जपेच्छुद्धमानसः स यो गी ब्रह्मविज्ज्ञानी शिवयोगी तथात्मवित्
1,89,166,dvirāvṛttyā prajapato hyāyurārogyasaṃpadaḥ lokānurañjanaṃ nārīnṛpāvarjanakarma ca,द्विरावृत्त्या प्रजपतो ह्यायुरारोग्यसंपदः लोकानुरञ्जनं नारीनृपावर्जनकर्म च
1,89,167,apṛthaktvena siddhyanti sādhakasyāsya niścitam trirāvṛttyāsya vai puṃso viśvaṃ bhūyādvaśe 'khilam,अपृथक्त्वेन सिद्ध्यन्ति साधकस्यास्य निश्चितम् त्रिरावृत्त्यास्य वै पुंसो विश्वं भूयाद्वशे ऽखिलम्
1,89,168,caturāvṛttitaścāsya samīhitamanāratam phalatyeva prayogārhe lokarakṣākaro bhavet,चतुरावृत्तितश्चास्य समीहितमनारतम् फलत्येव प्रयोगार्हे लोकरक्षाकरो भवेत्
1,89,169,pañcāvṛttyā narā nāryo nṛpā devāśca jantavaḥ bhajantyenaṃ sādhakaṃ ca devyāmāhitacetasaḥ,पञ्चावृत्त्या नरा नार्यो नृपा देवाश्च जन्तवः भजन्त्येनं साधकं च देव्यामाहितचेतसः
1,89,170,ṣaḍāvṛttyā tanmayaḥ syātsādhakaścāsya siddhayaḥ acireṇaiva devīnāṃ prasādātsaṃbhavanti ca,षडावृत्त्या तन्मयः स्यात्साधकश्चास्य सिद्धयः अचिरेणैव देवीनां प्रसादात्संभवन्ति च
1,89,171,saptāvṛttyārirogādikṛtyāpasmāranāśanam aṣṭāvṛttyā naro bhūpānnigrahānugrahakṣamaḥ,सप्तावृत्त्यारिरोगादिकृत्यापस्मारनाशनम् अष्टावृत्त्या नरो भूपान्निग्रहानुग्रहक्षमः
1,89,172,navāvṛttyā manmathābho vikṣobhayati bhūtalam daśāvṛttyā paṭhennityaṃ vāglakṣmīkāntisiddhaye,नवावृत्त्या मन्मथाभो विक्षोभयति भूतलम् दशावृत्त्या पठेन्नित्यं वाग्लक्ष्मीकान्तिसिद्धये
1,89,173,rudrāvṛttyākhilarddhiśca tadāyattaṃ jagadbhavet arkāvṛttyā siddhibhiḥ syāddigbhirmartyo haropamaḥ,रुद्रावृत्त्याखिलर्द्धिश्च तदायत्तं जगद्भवेत् अर्कावृत्त्या सिद्धिभिः स्याद्दिग्भिर्मर्त्यो हरोपमः
1,89,174,viśvāvṛttyā tu vijayī sarvataḥ syātsukhī naraḥ śakrāvṛttyākhileṣṭāptiḥ sarvato maṅgalaṃ bhavet,विश्वावृत्त्या तु विजयी सर्वतः स्यात्सुखी नरः शक्रावृत्त्याखिलेष्टाप्तिः सर्वतो मङ्गलं भवेत्
1,89,175,tithyāvṛttyākhilāniṣṭānayantādāpnuyānnaraḥ ṣoḍaśāvṛttito bhūyānnaraḥ sākṣānmaheśvaraḥ,तिथ्यावृत्त्याखिलानिष्टानयन्तादाप्नुयान्नरः षोडशावृत्तितो भूयान्नरः साक्षान्महेश्वरः
1,89,176,viśvaṃ sraṣṭuṃ pālayituṃ saṃhatu ca kṣamo bhavet maṇḍalaṃ māsamātraṃ vā yo japedyadyadāśayaḥ,विश्वं स्रष्टुं पालयितुं संहतु च क्षमो भवेत् मण्डलं मासमात्रं वा यो जपेद्यद्यदाशयः
1,89,177,tattadevāpnuyātsatyaṃ śivasya vacanaṃ yathā ityetatkathitaṃ vipra nityāvṛttyarcanāśritam,तत्तदेवाप्नुयात्सत्यं शिवस्य वचनं यथा इत्येतत्कथितं विप्र नित्यावृत्त्यर्चनाश्रितम्
1,89,178,nāmnāṃ sahasraṃ manaso 'bhīṣṭasaṃpādanakṣamam,नाम्नां सहस्रं मनसो ऽभीष्टसंपादनक्षमम्
1,90,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde lalitāstotra kavacasahasranāmakathanaṃ nāmaikonanavatitamo 'dhyāyāḥ 89 sanatkumāra uvāca athāto vipra nityānāṃ prayogādisamanvitam paṭalaṃ te 'bhidhāsyāmi nityābhyarcanadīpakam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे ललितास्तोत्र कवचसहस्रनामकथनं नामैकोननवतितमो ऽध्यायाः ८९ सनत्कुमार उवाच अथातो विप्र नित्यानां प्रयोगादिसमन्वितम् पटलं ते ऽभिधास्यामि नित्याभ्यर्चनदीपकम्
1,90,2,lalitāyāstribhivarṇaiḥ sakalārtho 'bhidhīyate śeṣeṇa devīrūpeṇa tena syādidamīritam,ललितायास्त्रिभिवर्णैः सकलार्थो ऽभिधीयते शेषेण देवीरूपेण तेन स्यादिदमीरितम्
1,90,3,aśeṣato jagatkṛtsnaṃ hṛllekhātmakamucyate tasyāścārthastu kathitaḥ sarvatantreṣu gopitaḥ,अशेषतो जगत्कृत्स्नं हृल्लेखात्मकमुच्यते तस्याश्चार्थस्तु कथितः सर्वतन्त्रेषु गोपितः
1,90,4,vyomnā prakāśamānatvaṃ grasamānatvamagninā tayorvimarśa īkāro bindunā tanniphaālanam,व्योम्ना प्रकाशमानत्वं ग्रसमानत्वमग्निना तयोर्विमर्श ईकारो बिन्दुना तन्निफआलनम्
1,90,5,piṇḍakartari bījākhyā mantrā mālābhidhāḥ kramāt ekārṇavanto dvyarṇāśca tridiṅmukhārṇakāḥ,पिण्डकर्तरि बीजाख्या मन्त्रा मालाभिधाः क्रमात् एकार्णवन्तो द्व्यर्णाश्च त्रिदिङ्मुखार्णकाः
1,90,6,vṛttijārṇāṃllikhedaṅkairvyatyastakramayogataḥ tairbhedayo janaṃ kuryātsaṃdarbhāṇāmaśeṣataḥ,वृत्तिजार्णांल्लिखेदङ्कैर्व्यत्यस्तक्रमयोगतः तैर्भेदयो जनं कुर्यात्संदर्भाणामशेषतः
1,90,7,devyātmakaṃ samudayaṃ viśrāntiṃ ca śivātmakam ubhayātmakamapyātmasvarūpaṃ taiśca bhāvayet,देव्यात्मकं समुदयं विश्रान्तिं च शिवात्मकम् उभयात्मकमप्यात्मस्वरूपं तैश्च भावयेत्
1,90,8,kālenānyañca duḥkhārttivāsanānāśano dhruvam parāhṝntāmayaṃ sarvasvarūpaṃ cātmavigraham,कालेनान्यञ्च दुःखार्त्तिवासनानाशनो ध्रुवम् पराहॄन्तामयं सर्वस्वरूपं चात्मविग्रहम्
1,90,9,sadātmakaṃ sphuratākhyamaroṣopādhivarjitam prakāśarūpamātmatve vastu tadbhāsate param,सदात्मकं स्फुरताख्यमरोषोपाधिवर्जितम् प्रकाशरूपमात्मत्वे वस्तु तद्भासते परम्
1,90,10,yata evamato loke nāstyamantraṃ yadakṣaram yadvidyeti samākhyātaṃ sarvathā sarvataḥ sadā,यत एवमतो लोके नास्त्यमन्त्रं यदक्षरम् यद्विद्येति समाख्यातं सर्वथा सर्वतः सदा
1,90,11,vāsareṣu tu teṣvevaṃ sarvāpattārakaṃ bhavet tadvidhānaṃ ca vakṣyāmi samyagāsavakalpanam,वासरेषु तु तेष्वेवं सर्वापत्तारकं भवेत् तद्विधानं च वक्ष्यामि सम्यगासवकल्पनम्
1,90,12,gauḍī paiṣṭī tathā mādhvītyevaṃ tattrividhaṃ smṛtam gatuḍamuṣṇodake kṣiptvā samāloḍya vinikṣipet,गौडी पैष्टी तथा माध्वीत्येवं तत्त्रिविधं स्मृतम् गतुडमुष्णोदके क्षिप्त्वा समालोड्य विनिक्षिपेत्
1,90,13,ghaṭe kācamaye tasmin dhātakīsumanorajaḥ khātvā bhūmau saṃdhyayostu karaiḥ saṃkṣobhya bhūyasā,घटे काचमये तस्मिन् धातकीसुमनोरजः खात्वा भूमौ संध्ययोस्तु करैः संक्षोभ्य भूयसा
1,90,14,māsamātre gate tasminnimagne rajasi drutam saṃśodhya pūjayettena gauḍī sā guḍayogataḥ,मासमात्रे गते तस्मिन्निमग्ने रजसि द्रुतम् संशोध्य पूजयेत्तेन गौडी सा गुडयोगतः
1,90,15,evaṃ madhusamāyogānmādhvī paiṣṭīṃ śṛṇu priya adhyarddhadviguṇe toye śrapayettandulaṃ śanaiḥ,एवं मधुसमायोगान्माध्वी पैष्टीं शृणु प्रिय अध्यर्द्धद्विगुणे तोये श्रपयेत्तन्दुलं शनैः
1,90,16,dinatrayoṣite tasmindhātryaṅkurarajaḥ kṣipet dinamekaṃ dhṛte vāte nivāte sthāpayettataḥ,दिनत्रयोषिते तस्मिन्धात्र्यङ्कुररजः क्षिपेत् दिनमेकं धृते वाते निवाते स्थापयेत्ततः
1,90,17,udakairlilitaṃ paścādgalitaṃ paiṣṭikaṃ madhu vṛkṣajaṃ phalajaṃ ceti dvividhaṃ kriyate madhu,उदकैर्लिलितं पश्चाद्गलितं पैष्टिकं मधु वृक्षजं फलजं चेति द्विविधं क्रियते मधु
1,90,18,tannirmāṇaṃ śṛṇuṣvādya yadāsvādānmanolayaḥ mṛdvīkāṃvātha kharjūraphalaṃ puṣpamathāpi vā,तन्निर्माणं शृणुष्वाद्य यदास्वादान्मनोलयः मृद्वीकांवाथ खर्जूरफलं पुष्पमथापि वा
1,90,19,madhūkasyāṃbhasi kṣiptvā śatṛmarddhāvaśeṣitam prāksṛtāsavaleśena militaṃ divasadvayāt,मधूकस्यांभसि क्षिप्त्वा शतृमर्द्धावशेषितम् प्राक्सृतासवलेशेन मिलितं दिवसद्वयात्
1,90,20,gālitaṃ svādu pūjārhaṃ manolayakaraṃ śubham vārkṣaṃ tu nālikeraṃ syāddhintālasyātha tālataḥ,गालितं स्वादु पूजार्हं मनोलयकरं शुभम् वार्क्षं तु नालिकेरं स्याद्धिन्तालस्याथ तालतः
1,90,21,phalakāṇḍātsnutaṃ dugdhaṃ nītaṃ sadyo rasāvaham nālike raphalāntasthasalile śaśinā yute,फलकाण्डात्स्नुतं दुग्धं नीतं सद्यो रसावहम् नालिके रफलान्तस्थसलिले शशिना युते
1,90,22,arddhapūgaphalotthaṃ tu ramaṃ saṃkṣipya tāpayet ātape sadya evaitadāsavaṃ devatāpriyām,अर्द्धपूगफलोत्थं तु रमं संक्षिप्य तापयेत् आतपे सद्य एवैतदासवं देवताप्रियाम्
1,90,23,āsavairebhiruditairardhyaṃ devyai nivedayet devaiḥ kṛtvā tataḥ sadyo dadyāttatsiddhaye dvayam,आसवैरेभिरुदितैरर्ध्यं देव्यै निवेदयेत् देवैः कृत्वा ततः सद्यो दद्यात्तत्सिद्धये द्वयम्
1,90,24,sādhako niyatāhāraḥ samādhisthaḥ pibetsadā na kadācitpibotsiddho devyarthamaniveditam,साधको नियताहारः समाधिस्थः पिबेत्सदा न कदाचित्पिबोत्सिद्धो देव्यर्थमनिवेदितम्
1,90,25,pānaṃ ca tāvatkurvīta yāvatā syānmanolayaḥ tataḥ karoti cetsadyaḥ pātakī bhavati dhruvam,पानं च तावत्कुर्वीत यावता स्यान्मनोलयः ततः करोति चेत्सद्यः पातकी भवति ध्रुवम्
1,90,26,devatāguruśiṣṭānyaṃ pibannāsavamāśayā pātakī rājadaṇḍyaśca rikthopāsaka eva,देवतागुरुशिष्टान्यं पिबन्नासवमाशया पातकी राजदण्ड्यश्च रिक्थोपासक एव
1,90,27,sādhyasādhakayoretatkāmya eva samīritam siddhasya sarvadā proktaṃ yato 'sau tanmayo bhavet,साध्यसाधकयोरेतत्काम्य एव समीरितम् सिद्धस्य सर्वदा प्रोक्तं यतो ऽसौ तन्मयो भवेत्
1,90,28,pūjayetproktarūpastu proktarūpāśca tāḥ kramāt upacārairāsavaiśca matsyairmāṃsaistu saṃskṛtaiḥ,पूजयेत्प्रोक्तरूपस्तु प्रोक्तरूपाश्च ताः क्रमात् उपचारैरासवैश्च मत्स्यैर्मांसैस्तु संस्कृतैः
1,90,29,atha kāmyārcanaṃ vakṣye prayogāṃścāpi nārada yeṣāmācaraṇātsiddhiṃ sādhako labhate dhruvam,अथ काम्यार्चनं वक्ष्ये प्रयोगांश्चापि नारद येषामाचरणात्सिद्धिं साधको लभते ध्रुवम्
1,90,30,caitre damanakairarcetpūrṇāyāṃ madanotsavam vaiśākhe māsi pūrṇāyāṃ pūjayeddhemapuṣpakaiḥ,चैत्रे दमनकैरर्चेत्पूर्णायां मदनोत्सवम् वैशाखे मासि पूर्णायां पूजयेद्धेमपुष्पकैः
1,90,31,jyaiṣṭhyāṃ phalairyajenddevīṃ kadalīpanasāmnajaiḥ āṣāḍhyāṃ candanairelājātīkaṅkolakuṅkumaiḥ,ज्यैष्ठ्यां फलैर्यजेन्द्देवीं कदलीपनसाम्नजैः आषाढ्यां चन्दनैरेलाजातीकङ्कोलकुङ्कुमैः
1,90,32,śrāvaṇyāmāgamoktena vidhinārcetpavitrakaiḥ prauṣṭhapadyāṃ gandhapuṣpairyajedvā ketakīsumaiḥ,श्रावण्यामागमोक्तेन विधिनार्चेत्पवित्रकैः प्रौष्ठपद्यां गन्धपुष्पैर्यजेद्वा केतकीसुमैः
1,90,33,āśvāyujyāṃ kanyakārcā bhūṣāvastradhanādibhiḥ kārtikyāṃ kuṅkumaiścaiva niśi dīpagaṇairapi,आश्वायुज्यां कन्यकार्चा भूषावस्त्रधनादिभिः कार्तिक्यां कुङ्कुमैश्चैव निशि दीपगणैरपि
1,90,34,sacandrairmārgaśīrṣyāṃ tu nālikerairapūpakaiḥ pauṣyāṃ saśarkaraguḍairgavāṃ dugdhaiḥ samarcayet,सचन्द्रैर्मार्गशीर्ष्यां तु नालिकेरैरपूपकैः पौष्यां सशर्करगुडैर्गवां दुग्धैः समर्चयेत्
1,90,35,svarṇaraupyaiḥ paṅkajaistu māghyāṃ saugandhikādibhiḥ phaālgunyāṃ vividhairdravyaiḥ phalaiḥ puṣpaiḥ sugandhibhiḥ,स्वर्णरौप्यैः पङ्कजैस्तु माघ्यां सौगन्धिकादिभिः फआल्गुन्यां विविधैर्द्रव्यैः फलैः पुष्पैः सुगन्धिभिः
1,90,36,parvatāgre yajeddevīṃ palāśakusumairniśi siddhadravyaiśca saptāhātkhecarīmelanaṃ bhavet,पर्वताग्रे यजेद्देवीं पलाशकुसुमैर्निशि सिद्धद्रव्यैश्च सप्ताहात्खेचरीमेलनं भवेत्
1,90,37,araṇye vaṭamūle vā kuñje vā dharaṇībhṛtām kadambagajātipuṣpābhyāṃ siddhadravyaiḥ śivāṃ yajet,अरण्ये वटमूले वा कुञ्जे वा धरणीभृताम् कदम्बगजातिपुष्पाभ्यां सिद्धद्रव्यैः शिवां यजेत्
1,90,38,māsena siddhā yakṣiṇyaḥ pratyakṣā vāñchitapradāḥ ketakīkusumaiḥ siddhāśceṭakā vāridhestaṭe,मासेन सिद्धा यक्षिण्यः प्रत्यक्षा वाञ्छितप्रदाः केतकीकुसुमैः सिद्धाश्चेटका वारिधेस्तटे
1,90,39,ājñāmabhīṣṭāṃ kurvanti raṇe māyāṃ mahādbhutām vasūni mālāṃ bhūṣāṃ ca dadyurasyehayāniśam,आज्ञामभीष्टां कुर्वन्ति रणे मायां महाद्भुताम् वसूनि मालां भूषां च दद्युरस्येहयानिशम्
1,90,40,pīṭhamṛkṣadrumaiḥ kṛtvā tatra devīṃ yajenniśi śālmalaiḥ kusumaiḥ siddhadravyairmāsaṃ tu nirbhayam,पीठमृक्षद्रुमैः कृत्वा तत्र देवीं यजेन्निशि शाल्मलैः कुसुमैः सिद्धद्रव्यैर्मासं तु निर्भयम्
1,90,41,śyaśānadeśe viprendra siddhyantyasya piśācakāḥ aśmapātaprahārādyairjīyādābhirdviṣaściram,श्यशानदेशे विप्रेन्द्र सिद्ध्यन्त्यस्य पिशाचकाः अश्मपातप्रहाराद्यैर्जीयादाभिर्द्विषश्चिरम्
1,90,42,nirjane vipine rātrau māsamātraṃ tu nirbhayaḥ yajeddevīṃ cakragatāṃ siddhadravyasamanvitām,निर्जने विपिने रात्रौ मासमात्रं तु निर्भयः यजेद्देवीं चक्रगतां सिद्धद्रव्यसमन्विताम्
1,90,43,mālatījātapunnāgaketakīmarubhiḥ kramāt tena siddhyanti vetālāstānāruhyecchayā caret,मालतीजातपुन्नागकेतकीमरुभिः क्रमात् तेन सिद्ध्यन्ति वेतालास्तानारुह्येच्छया चरेत्
1,90,44,śmaśāne caṇḍikāgehe nirjane vipine 'pi vā madhyarātre yajeddevīṃ kṛṣṇavastravibhūṣaṇaiḥ,श्मशाने चण्डिकागेहे निर्जने विपिने ऽपि वा मध्यरात्रे यजेद्देवीं कृष्णवस्त्रविभूषणैः
1,90,45,kṛṣṇacakre 'tikṛṣṇāṃ tāmatikruddhāśayo yajet sādhya yoniṃ tadagre tu baliṃ chindannivedayet,कृष्णचक्रे ऽतिकृष्णां तामतिक्रुद्धाशयो यजेत् साध्य योनिं तदग्रे तु बलिं छिन्दन्निवेदयेत्
1,90,46,siddhadravyasametaṃ tu māsāttadbhālalocanāt jāyante bhīṣaṇāḥ kṛtyāstābhyaḥ siddhiṃ nivedayet,सिद्धद्रव्यसमेतं तु मासात्तद्भाललोचनात् जायन्ते भीषणाः कृत्यास्ताभ्यः सिद्धिं निवेदयेत्
1,90,47,viśvasaṃhārasaṃtuṣṭāḥ punaretya nijecchayā devyā lalāṭanetre syuḥ prārthite tu tirohitāḥ,विश्वसंहारसंतुष्टाः पुनरेत्य निजेच्छया देव्या ललाटनेत्रे स्युः प्रार्थिते तु तिरोहिताः
1,90,48,raktabhūṣāṃbarālepamālābhūṣitavigrahāḥ udyāne nirjane devīṃ cakre saṃcintya pūjayet,रक्तभूषांबरालेपमालाभूषितविग्रहाः उद्याने निर्जने देवीं चक्रे संचिन्त्य पूजयेत्
1,90,49,kahlāracaṃpakāśokapāṭalāśatapatrakaiḥ siddhadravyasamopetairmāyāḥ siddhyanti māsataḥ,कह्लारचंपकाशोकपाटलाशतपत्रकैः सिद्धद्रव्यसमोपेतैर्मायाः सिद्ध्यन्ति मासतः
1,90,50,yāsāṃ prasādalābhena kāmarūpo bhavennaraḥ yābhirviśvajayī viśvacārī viśvavinodavān,यासां प्रसादलाभेन कामरूपो भवेन्नरः याभिर्विश्वजयी विश्वचारी विश्वविनोदवान्
1,90,51,ṣaḍādhārābjamadhye tu cakraṃ saṃchitya pūjayet candracandanakastūrīmṛganābhimahodayaiḥ,षडाधाराब्जमध्ये तु चक्रं संछित्य पूजयेत् चन्द्रचन्दनकस्तूरीमृगनाभिमहोदयैः
1,90,52,trikālajño bhaveddevīṃ teṣu samyagvicintayet pūrṇapratītau bhavyāni vikale 'bhavyamīritam,त्रिकालज्ञो भवेद्देवीं तेषु सम्यग्विचिन्तयेत् पूर्णप्रतीतौ भव्यानि विकले ऽभव्यमीरितम्
1,90,53,devīṃ cakreṇa sahitāṃ smaredbhaktiyuto naraḥ vivekā vibhavā viśvā vitatā ca prakīrtitā,देवीं चक्रेण सहितां स्मरेद्भक्तियुतो नरः विवेका विभवा विश्वा वितता च प्रकीर्तिता
1,90,54,kāminī khecarī garvā purāṇā parameśvarī gaurī śivā hyameyā ca vimalā vijayā parā,कामिनी खेचरी गर्वा पुराणा परमेश्वरी गौरी शिवा ह्यमेया च विमला विजया परा
1,90,55,pavitrā pīḍanī vidyā viśveśī śivavallabhā aśeṣarūpā svānandāṃbujākṣī cāpyaninditā,पवित्रा पीडनी विद्या विश्वेशी शिववल्लभा अशेषरूपा स्वानन्दांबुजाक्षी चाप्यनिन्दिता
1,90,56,varadā vākyadā vāṇī vividhā vedavigrahā vidyā vāgīśvarī satyā saṃyatā ca sarasvatī,वरदा वाक्यदा वाणी विविधा वेदविग्रहा विद्या वागीश्वरी सत्या संयता च सरस्वती
1,90,57,nirmalānandarūpā ca hyamṛtā mānadā tathā pūṣā caiva tathā tuṣṭiḥ puṣṭiścāpi ratirdhṛtiḥ,निर्मलानन्दरूपा च ह्यमृता मानदा तथा पूषा चैव तथा तुष्टिः पुष्टिश्चापि रतिर्धृतिः
1,90,58,śāśinī candrikā kāntirjyotsnā śrīḥ prītiraṅgadā devīnāmāni caitāni culuke salile smaran,शाशिनी चन्द्रिका कान्तिर्ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरङ्गदा देवीनामानि चैतानि चुलुके सलिले स्मरन्
1,90,59,mātṛkāsahitāṃ vignāṃ trirāvṛttyāmṛtātmikām tāḍīṃ sārasvatīṃ jihvāṃ dīpākārāṃ smaranpibet,मातृकासहितां विग्नां त्रिरावृत्त्यामृतात्मिकाम् ताडीं सारस्वतीं जिह्वां दीपाकारां स्मरन्पिबेत्
1,90,60,abdāñcaturvidhaṃ tasya pāṇḍityaṃ bhuvi jāyate evaṃ nityamuṣaḥ kāle yaḥ kuryācchuddhamānasaḥ,अब्दाञ्चतुर्विधं तस्य पाण्डित्यं भुवि जायते एवं नित्यमुषः काले यः कुर्याच्छुद्धमानसः
1,90,61,sa yogī brahmavijñānī śivayogī tathātmavit anugrahoktacakrasthāṃ devīṃ tābhirvṛtāsmaret,स योगी ब्रह्मविज्ञानी शिवयोगी तथात्मवित् अनुग्रहोक्तचक्रस्थां देवीं ताभिर्वृतास्मरेत्
1,90,62,caṃpakendīvarairmāsādārogyamupajāyate jvarabhūtagrahonmādaśītakākāmalākṣihṛt,चंपकेन्दीवरैर्मासादारोग्यमुपजायते ज्वरभूतग्रहोन्मादशीतकाकामलाक्षिहृत्
1,90,63,dantakarṇajvaraśiraḥ śūlagulmādi kukṣijāḥ vraṇapramehacchardyarśograhaṇyāmatridoṣajāḥ,दन्तकर्णज्वरशिरः शूलगुल्मादि कुक्षिजाः व्रणप्रमेहच्छर्द्यर्शोग्रहण्यामत्रिदोषजाः
1,90,64,sarve tathā śamaṃ yānti pūjayā parameśvarī dravyaṃ cakrasya nirmāṇe kāśmīraṃ samudī ritam,सर्वे तथा शमं यान्ति पूजया परमेश्वरी द्रव्यं चक्रस्य निर्माणे काश्मीरं समुदी रितम्
1,90,65,siṃdūraṃ gairikaṃ lākṣā daradaṃ candanadvayam biladvāre likhettryasraṃ ṣoḍaśatryasrasaṃyutam,सिंदूरं गैरिकं लाक्षा दरदं चन्दनद्वयम् बिलद्वारे लिखेत्त्र्यस्रं षोडशत्र्यस्रसंयुतम्
1,90,66,daradenāsya madhyasthāṃ pūjayetparameśvarīm tābhistacchaktibhiḥ sākaṃ siddhadravyaiḥ sugandhibhiḥ,दरदेनास्य मध्यस्थां पूजयेत्परमेश्वरीम् ताभिस्तच्छक्तिभिः साकं सिद्धद्रव्यैः सुगन्धिभिः
1,90,67,kusumairmāsamātreṇa nāgakanyāsamanvitam pātālādiṣu lokeṣu ramayatyaniśaṃ ciram,कुसुमैर्मासमात्रेण नागकन्यासमन्वितम् पातालादिषु लोकेषु रमयत्यनिशं चिरम्
1,90,68,yakṣarākṣasagandharvasiddhavidyādharāṅganāḥ piśācā guhyakā vīrāḥ kinnirā bhujagāstathā,यक्षराक्षसगन्धर्वसिद्धविद्याधराङ्गनाः पिशाचा गुह्यका वीराः किन्निरा भुजगास्तथा
1,90,69,siddhyanti pūjanāttatra tathā tatproktakālataḥ kiṃśukairbhūṣaṇāvāptau pāṭalairgajasiddhaye,सिद्ध्यन्ति पूजनात्तत्र तथा तत्प्रोक्तकालतः किंशुकैर्भूषणावाप्तौ पाटलैर्गजसिद्धये
1,90,70,raktotpalairaśvasiddhau kumudaiścarasiddhaye utpalairuṣṭrasaṃsiddhyai tagaraiḥ paśusiddhaye,रक्तोत्पलैरश्वसिद्धौ कुमुदैश्चरसिद्धये उत्पलैरुष्ट्रसंसिद्ध्यै तगरैः पशुसिद्धये
1,90,71,jaṃbīrairmahiṣāvāptyai lakucairajasiddhaye dāḍimairnidhisaṃsiddhyai madhukairgānasiddhaye,जंबीरैर्महिषावाप्त्यै लकुचैरजसिद्धये दाडिमैर्निधिसंसिद्ध्यै मधुकैर्गानसिद्धये
1,90,72,bakulairaṅganāsiddhyai kahlāraiḥ putrasiddhaye śatapatrairjayāvāptyai ketakairvāhanāptaye,बकुलैरङ्गनासिद्ध्यै कह्लारैः पुत्रसिद्धये शतपत्रैर्जयावाप्त्यै केतकैर्वाहनाप्तये
1,90,73,saurabhāḍhyaiḥ prasūnaistu nityaṃ saubhāgyasiddhaye pūjayenmāsamātraṃ vā dviguṇaṃ triguṇaṃ tu vā,सौरभाढ्यैः प्रसूनैस्तु नित्यं सौभाग्यसिद्धये पूजयेन्मासमात्रं वा द्विगुणं त्रिगुणं तु वा
1,90,74,yāvatphalāvāptikāṅkṣī śarkarāghṛtapāyasaiḥ sacakraparivārāṃ tāṃ devīṃ salilamadhyagām,यावत्फलावाप्तिकाङ्क्षी शर्कराघृतपायसैः सचक्रपरिवारां तां देवीं सलिलमध्यगाम्
1,90,75,tarppayetkusumaiḥ sārdhyaiḥ sarvopadravaśāntaye ghṛtaiḥ pūrṇāyuṣaḥ siddhyai kṣauddraiḥ saubhāgyasiddhaye,तर्प्पयेत्कुसुमैः सार्ध्यैः सर्वोपद्रवशान्तये घृतैः पूर्णायुषः सिद्ध्यै क्षौद्द्रैः सौभाग्यसिद्धये
1,90,76,dugdhairārogyasaṃsiddhyai tribhiraiśvaryasiddhaye nālikerodakaiḥ prītyai himatoyairnṛpāptaye sarvārthasiddhaya tauryairabhiṣiñcenmaheśvarīm,दुग्धैरारोग्यसंसिद्ध्यै त्रिभिरैश्वर्यसिद्धये नालिकेरोदकैः प्रीत्यै हिमतोयैर्नृपाप्तये सर्वार्थसिद्धय तौर्यैरभिषिञ्चेन्महेश्वरीम्
1,90,77,pūgodyāne yajeddevīṃ siddhadravyairdivāniśam nivasaṃstatra tatpuṣpairjāyate manmathopamaḥ,पूगोद्याने यजेद्देवीं सिद्धद्रव्यैर्दिवानिशम् निवसंस्तत्र तत्पुष्पैर्जायते मन्मथोपमः
1,90,78,pūrṇāsu niyattaṃ devīṃ kanyakāyāṃ samarcayan kṛtyāḥ pareritā mantrā vimukhāṃstān grasaṃti vai,पूर्णासु नियत्तं देवीं कन्यकायां समर्चयन् कृत्याः परेरिता मन्त्रा विमुखांस्तान् ग्रसंति वै
1,90,79,liṅgatrayamayīṃ devīṃ cakrasthābhiśca śaktibhiḥ pūjayanniṣṭamakhilaṃ labhate 'tra paratra ca,लिङ्गत्रयमयीं देवीं चक्रस्थाभिश्च शक्तिभिः पूजयन्निष्टमखिलं लभते ऽत्र परत्र च
1,90,80,śatamānakṛtaiḥ svarṇapuṣpaiḥ saurabhyavāsitaiḥ pūjayanmāsamātreṇa prāgjanmādyairvimucyate,शतमानकृतैः स्वर्णपुष्पैः सौरभ्यवासितैः पूजयन्मासमात्रेण प्राग्जन्माद्यैर्विमुच्यते
1,90,81,tathā ratnaiśca navabhirmāsaṃ tu yadi pūjayet vimuktasarvapāpaughaistāṃ ca paśyati cakṣuṣā,तथा रत्नैश्च नवभिर्मासं तु यदि पूजयेत् विमुक्तसर्वपापौघैस्तां च पश्यति चक्षुषा
1,90,82,aṃśukairarcayeddevīṃ māsamātraṃ sugandhibhiḥ mucyate pāpakṛtyādiduḥkhaughairitarairapi,अंशुकैरर्चयेद्देवीं मासमात्रं सुगन्धिभिः मुच्यते पापकृत्यादिदुःखौघैरितरैरपि
1,90,83,devīrūpaṃ svamātmānaṃ cakraṃ śaktīḥ samantataḥ bhāvayanviṣayaiḥ puṣpaiḥ pūjayaṃstanmayo bhavet,देवीरूपं स्वमात्मानं चक्रं शक्तीः समन्ततः भावयन्विषयैः पुष्पैः पूजयंस्तन्मयो भवेत्
1,90,84,ṣoḍaśānāṃ tu nityānāṃ pratyeka tithayaḥ kramāt tattittithau tadbhajanaṃ japahomādikaṃ caret,षोडशानां तु नित्यानां प्रत्येक तिथयः क्रमात् तत्तित्तिथौ तद्भजनं जपहोमादिकं चरेत्
1,90,85,ghṛtaṃ ca śarkarā dugdhamapūpaṃ kadalīpalam kṣaudraṃ guḍaṃ nālikeraphalaṃ lājā tilaṃ dadhi,घृतं च शर्करा दुग्धमपूपं कदलीपलम् क्षौद्रं गुडं नालिकेरफलं लाजा तिलं दधि
1,90,86,pṛthukaṃ caṇakaṃ mudgapāyasaṃ ca nivedayet kāmeśvaryādiśaktīnāṃ sarvāsāmapi coditam,पृथुकं चणकं मुद्गपायसं च निवेदयेत् कामेश्वर्यादिशक्तीनां सर्वासामपि चोदितम्
1,90,87,ādyāyā lalitāyāstu sarvāṇyetāni sarvadā nivedayeñca juhuyādvahnau dadyānnṛṇāmapi,आद्याया ललितायास्तु सर्वाण्येतानि सर्वदा निवेदयेञ्च जुहुयाद्वह्नौ दद्यान्नृणामपि
1,90,88,tattadvidyākṣaraproktamauṣadhaṃ tatpramāṇataḥ saṃpiṣya guṭikīkṛtya tābhiḥ sarvaṃ ca sādhayet,तत्तद्विद्याक्षरप्रोक्तमौषधं तत्प्रमाणतः संपिष्य गुटिकीकृत्य ताभिः सर्वं च साधयेत्
1,90,89,ravivāre 'ruṇāṃbhojaiḥ kumudaiḥ somavārake bhaume raktotpalaiḥ saumye vāre tagarasaṃbhavaiḥ,रविवारे ऽरुणांभोजैः कुमुदैः सोमवारके भौमे रक्तोत्पलैः सौम्ये वारे तगरसंभवैः
1,90,90,guruvāre sukahlāraiḥ śukravāre sitāṃbujaiḥ nīlotpalairmandavāre pūjayediṣṭamādarāt,गुरुवारे सुकह्लारैः शुक्रवारे सितांबुजैः नीलोत्पलैर्मन्दवारे पूजयेदिष्टमादरात्
1,90,91,nivedayetkramātteṣu ravivārādiṣu kramāt pāyasaṃ dugdhakadalīnavanītasitāghṛtam,निवेदयेत्क्रमात्तेषु रविवारादिषु क्रमात् पायसं दुग्धकदलीनवनीतसिताघृतम्
1,90,92,evamiṣṭaṃ samārādhya devīṃ gandhādibhiryajet grahapīḍāṃ vijityāśusukhāni ca samaśnute,एवमिष्टं समाराध्य देवीं गन्धादिभिर्यजेत् ग्रहपीडां विजित्याशुसुखानि च समश्नुते
1,90,93,ardharātre tu sādhyāṃ strīṃ smaranmadanavahninā dahyamānāṃ hṛtasvāntāṃ mastakasthāpitāñjalim,अर्धरात्रे तु साध्यां स्त्रीं स्मरन्मदनवह्निना दह्यमानां हृतस्वान्तां मस्तकस्थापिताञ्जलिम्
1,90,94,vikīrṇakeśīmālolalocanāmaruṇāruṇām vāyupreṅkhatpatākāsthapadā padmakalevarām,विकीर्णकेशीमालोललोचनामरुणारुणाम् वायुप्रेङ्खत्पताकास्थपदा पद्मकलेवराम्
1,90,95,vivekavidhurāṃ mattāṃ mānalajjābhayātigām cintayannarcayeñcakraṃ madhye devīṃ digaṃbarām,विवेकविधुरां मत्तां मानलज्जाभयातिगाम् चिन्तयन्नर्चयेञ्चक्रं मध्ये देवीं दिगंबराम्
1,90,96,japādāḍimabandhūkakiṃśukādyaiḥ samarcayet anyaiḥ sugandhiśephaālīkusumādyaiḥ samarcayet,जपादाडिमबन्धूककिंशुकाद्यैः समर्चयेत् अन्यैः सुगन्धिशेफआलीकुसुमाद्यैः समर्चयेत्
1,90,97,trisaptarātrādāyāti proktarūpā madākulā yāvaccharīrapātaḥ syācchāpo vānapagāsya sā,त्रिसप्तरात्रादायाति प्रोक्तरूपा मदाकुला यावच्छरीरपातः स्याच्छापो वानपगास्य सा
1,90,98,padmairaktaistrimadhvaktairhemāllakṣmīmavāpnuyāt tathaiva kairavai raktairaṅganāḥ svavaśaṃ nayet,पद्मैरक्तैस्त्रिमध्वक्तैर्हेमाल्लक्ष्मीमवाप्नुयात् तथैव कैरवै रक्तैरङ्गनाः स्ववशं नयेत्
1,90,99,samānarūpavatsāyāḥ śuklāyā goḥ payaḥplutaiḥ mallikāmālatījātīśatapatrairhutairbhavet,समानरूपवत्सायाः शुक्लाया गोः पयःप्लुतैः मल्लिकामालतीजातीशतपत्रैर्हुतैर्भवेत्
1,90,100,kīrtividyādhanārogyasaubhāgyavittapādikam āragvadhaprasūnaistu kṣaudrāktairhavanādbhavet,कीर्तिविद्याधनारोग्यसौभाग्यवित्तपादिकम् आरग्वधप्रसूनैस्तु क्षौद्राक्तैर्हवनाद्भवेत्
1,90,101,svarṇādistaṃ bhanaṃ śatrornṛpādīnāṃ krudho 'pi ca ājyāktaiḥ karavīrotthaiḥ prasūnairaruṇairhutaiḥ,स्वर्णादिस्तं भनं शत्रोर्नृपादीनां क्रुधो ऽपि च आज्याक्तैः करवीरोत्थैः प्रसूनैररुणैर्हुतैः
1,90,102,raktāṃbarāṇi vanitā bhūpāmātyavaśaṃ tathā bhūṣāvāhanavāṇijyasiddhayaścāsya vāñchitāḥ,रक्तांबराणि वनिता भूपामात्यवशं तथा भूषावाहनवाणिज्यसिद्धयश्चास्य वाञ्छिताः
1,90,103,lavaṇaiḥ sarṣarpairairitarairvātha homataḥ satailāktairniśāmadhye tvānayedvāñchitāṃ vadhūm,लवणैः सर्षर्पैरैरितरैर्वाथ होमतः सतैलाक्तैर्निशामध्ये त्वानयेद्वाञ्छितां वधूम्
1,90,104,tailāktairjuhuyātkṛṣṇadarapuṣpairniśātare māsādarātestasyārtirjvareṇa bhavati dhruvam,तैलाक्तैर्जुहुयात्कृष्णदरपुष्पैर्निशातरे मासादरातेस्तस्यार्तिर्ज्वरेण भवति ध्रुवम्
1,90,105,āruṣkarairdhṛtābhyaktaistadbījairniśi homataḥ śatrorddāhavraṇāni syurduḥsādhyāni cikitsakaiḥ,आरुष्करैर्धृताभ्यक्तैस्तद्बीजैर्निशि होमतः शत्रोर्द्दाहव्रणानि स्युर्दुःसाध्यानि चिकित्सकैः
1,90,106,tathā tattailasaṃsiktairbījairaṅkolakairapi maricaiḥ sarṣapājyāktaunaśi homānusārataḥ,तथा तत्तैलसंसिक्तैर्बीजैरङ्कोलकैरपि मरिचैः सर्षपाज्याक्तौनशि होमानुसारतः
1,90,107,vāñchitāṃ vanitāṃ kāmajvarārtāmānayeddrutam śālibhiścājyasaṃsiktairhemācchālīnavāpnuyāt,वाञ्छितां वनितां कामज्वरार्तामानयेद्द्रुतम् शालिभिश्चाज्यसंसिक्तैर्हेमाच्छालीनवाप्नुयात्
1,90,108,mudgairmudgaṃ ghṛtairājyaṃ siddhairitthaṃ hutairbhavet sādhyarkṣavṛkṣasaṃbhūtāṃ piṣṭapādarajaḥkṛtām,मुद्गैर्मुद्गं घृतैराज्यं सिद्धैरित्थं हुतैर्भवेत् साध्यर्क्षवृक्षसंभूतां पिष्टपादरजःकृताम्
1,90,109,rājīmarīciloṇotthāṃ puttalīṃ juhuyānniśi prapadābhyāṃ ca jaṅghābhyāṃ jānubhyāmuruyugmataḥ,राजीमरीचिलोणोत्थां पुत्तलीं जुहुयान्निशि प्रपदाभ्यां च जङ्घाभ्यां जानुभ्यामुरुयुग्मतः
1,90,110,nābheradhastāddhṛdayādbhinnenākaṇṭhastathā śirasā ca sutīkṣṇena cchitvā śastreṇa vai kramāt,नाभेरधस्ताद्धृदयाद्भिन्नेनाकण्ठस्तथा शिरसा च सुतीक्ष्णेन च्छित्वा शस्त्रेण वै क्रमात्
1,90,111,evaṃ dvādaśadhā homānnaranārīnarādhipāḥ vaśyā bhavanti saptāḍājjvarārttīścāsya vāñchayā,एवं द्वादशधा होमान्नरनारीनराधिपाः वश्या भवन्ति सप्ताडाज्ज्वरार्त्तीश्चास्य वाञ्छया
1,90,112,piṣṭena guḍayuktena maricairjīrakairyutām kṛtvā puttalikāṃ sādhyanāmayuktāmatho hṛdi,पिष्टेन गुडयुक्तेन मरिचैर्जीरकैर्युताम् कृत्वा पुत्तलिकां साध्यनामयुक्तामथो हृदि
1,90,113,sanāmahomasaṃpātaghṛtepācyatāṃ punaḥ spṛśannijakarāgreṇa sahasraṃ prajapenmanum,सनामहोमसंपातघृतेपाच्यतां पुनः स्पृशन्निजकराग्रेण सहस्रं प्रजपेन्मनुम्
1,90,114,abhyarcya tad ghṛtābhyaktaṃ bhakṣayettaddhiyā japan naranārīnṛpāstasya vaśyāḥ syurmaraṇāvadhiṃ,अभ्यर्च्य तद् घृताभ्यक्तं भक्षयेत्तद्धिया जपन् नरनारीनृपास्तस्य वश्याः स्युर्मरणावधिं
1,90,115,śaktayaṣṭagandhaṃ saṃpiṣya kanyayā śiśire jale tena vai tilakaṃ bhāle dhārayanvaśayejjagat,शक्तयष्टगन्धं संपिष्य कन्यया शिशिरे जले तेन वै तिलकं भाले धारयन्वशयेज्जगत्
1,90,116,śālitandulamādāya prasthaṃ bhāṇḍe nave bhipet samānavarṇevatsāyā raktāyā goḥ payastathā,शालितन्दुलमादाय प्रस्थं भाण्डे नवे भिपेत् समानवर्णेवत्साया रक्ताया गोः पयस्तथा
1,90,117,dvuguṇaṃ tatra nikṣipya śrapayetsaṃskṛte 'nale ghṛtena siktaṃ sikthaṃ tu kṛtvā tatsasitaṃ kare,द्वुगुणं तत्र निक्षिप्य श्रपयेत्संस्कृते ऽनले घृतेन सिक्तं सिक्थं तु कृत्वा तत्ससितं करे
1,90,118,vidhāya vidyāmaṣṭorddhūśataṃ jasvā hunettataḥ evaṃ homo mahālakṣmīmāvahetpratipatkṛtaḥ,विधाय विद्यामष्टोर्द्धूशतं जस्वा हुनेत्ततः एवं होमो महालक्ष्मीमावहेत्प्रतिपत्कृतः
1,90,119,śukravāreṣvapi tathā varṣānnṛpasamo bhavet pañcamyāṃ tu viśeṣeṇa prāgvaddhomaṃ samācaret,शुक्रवारेष्वपि तथा वर्षान्नृपसमो भवेत् पञ्चम्यां तु विशेषेण प्राग्वद्धोमं समाचरेत्
1,90,120,tasyāṃ tithau trimadhvaktairmallikādyaiḥ sitairhunet annājyābhyāṃ ca niyataṃ hutvānnāḍhyo bhavennaraḥ,तस्यां तिथौ त्रिमध्वक्तैर्मल्लिकाद्यैः सितैर्हुनेत् अन्नाज्याभ्यां च नियतं हुत्वान्नाढ्यो भवेन्नरः
1,90,121,yadyaddhi vāñchitaṃ vastu tattatsarvaṃ tu sarvadā ghṛtahomādavāpnoti tathaiva tilatandulaiḥ,यद्यद्धि वाञ्छितं वस्तु तत्तत्सर्वं तु सर्वदा घृतहोमादवाप्नोति तथैव तिलतन्दुलैः
1,90,122,aruṇaiḥ paṅkajairhemaṃ kurvaṃstrimadhurāplutaiḥ maṇḍalāllabhate lakṣmīṃ mahatīṃ ślādhyavigrahām,अरुणैः पङ्कजैर्हेमं कुर्वंस्त्रिमधुराप्लुतैः मण्डलाल्लभते लक्ष्मीं महतीं श्लाध्यविग्रहाम्
1,90,123,kahlāraiḥ kṣaudrasaṃsiktaiḥ pūrṇādyaṃ taddināvadhi juhuyānnityaśo bhaktyā sahasraṃ vikacaiḥ śubhaiḥ,कह्लारैः क्षौद्रसंसिक्तैः पूर्णाद्यं तद्दिनावधि जुहुयान्नित्यशो भक्त्या सहस्रं विकचैः शुभैः
1,90,124,sa tu kīrtiṃ dhanaṃ putrānprāpnuyānnātra saṃśayaḥ caṃpakaiḥ kṣaudrasaṃsiktaiḥ sahasrahavanāddhruvam,स तु कीर्तिं धनं पुत्रान्प्राप्नुयान्नात्र संशयः चंपकैः क्षौद्रसंसिक्तैः सहस्रहवनाद्ध्रुवम्
1,90,125,labhate svarṇaniṣkāṇāṃ śataṃ māsena nārada pāṭalairghṛtasaṃsiktaistrisahasraṃ hutaistathā,लभते स्वर्णनिष्काणां शतं मासेन नारद पाटलैर्घृतसंसिक्तैस्त्रिसहस्रं हुतैस्तथा
1,90,126,darśādimāsāllabhate citrāṇi vasanāni ca karpūracandanādyāni sugandhāni tu māsataḥ,दर्शादिमासाल्लभते चित्राणि वसनानि च कर्पूरचन्दनाद्यानि सुगन्धानि तु मासतः
1,90,127,vastūni labhate hṛdyairanyairbhogopayogibhiḥ śālibhiḥ kṣīrasiktābhiḥ saptamīṣu śataṃ hutam,वस्तूनि लभते हृद्यैरन्यैर्भोगोपयोगिभिः शालिभिः क्षीरसिक्ताभिः सप्तमीषु शतं हुतम्
1,90,128,tena śālisamṛddhiḥ syājmāsaiḥ ṣaḍrabhirasaṃśayam tilairhutaistu divasairvarṣādārogyamāpnuyāt,तेन शालिसमृद्धिः स्याज्मासैः षड्रभिरसंशयम् तिलैर्हुतैस्तु दिवसैर्वर्षादारोग्यमाप्नुयात्
1,90,129,svajanmarkṣatriṣu tathā dūrvābhirjjuhuyānnaraḥ nirātaṅko mahābhogaḥ śataṃ varṣāṇi jīvati,स्वजन्मर्क्षत्रिषु तथा दूर्वाभिर्ज्जुहुयान्नरः निरातङ्को महाभोगः शतं वर्षाणि जीवति
1,90,130,guḍūcītiladūrvābhistriṣu janmasu vā hunet tenāyuḥśrīyaśobhogapuṇyanidhyādimānbhavet,गुडूचीतिलदूर्वाभिस्त्रिषु जन्मसु वा हुनेत् तेनायुःश्रीयशोभोगपुण्यनिध्यादिमान्भवेत्
1,90,131,ghṛtapāyasadugdhaistu hutaisteṣu triṣu kramāt āyurārogyavibhavairnṛpāmātyo bhavettathā,घृतपायसदुग्धैस्तु हुतैस्तेषु त्रिषु क्रमात् आयुरारोग्यविभवैर्नृपामात्यो भवेत्तथा
1,90,132,saptamyāṃ kadalīhomātsaubhāgyaṃ labhate 'nvaham dūrvātrikaistu prādeśamānaistrisvādusaṃyutaiḥ,सप्तम्यां कदलीहोमात्सौभाग्यं लभते ऽन्वहम् दूर्वात्रिकैस्तु प्रादेशमानैस्त्रिस्वादुसंयुतैः
1,90,133,juhuyāddinaśo ghore sannipātajvare tathā taddineṣu japedvidyāṃ nityaśaḥ salilaṃ spṛśan,जुहुयाद्दिनशो घोरे सन्निपातज्वरे तथा तद्दिनेषु जपेद्विद्यां नित्यशः सलिलं स्पृशन्
1,90,134,sahasravāraṃ tattoyaiḥ snānaṃ pānaṃ samācaret pākādyamapi tairava kuryādrogavimuktaye,सहस्रवारं तत्तोयैः स्नानं पानं समाचरेत् पाकाद्यमपि तैरव कुर्याद्रोगविमुक्तये
1,90,135,sādhyarkṣavṛkṣasaṃcūrṇaṃ tryūṣaṇaṃ sarṣapaṃ tilam piṣṭaṃ ca sādhyapādottharajasā ca samanvitam,साध्यर्क्षवृक्षसंचूर्णं त्र्यूषणं सर्षपं तिलम् पिष्टं च साध्यपादोत्थरजसा च समन्वितम्
1,90,136,kṛtvā puttalikāṃ samyagdhṛdaye nāmasaṃyutām prāgvacchitvāyasaistīkṣṇaiḥ śastraiḥ puttalikāṃ hanet,कृत्वा पुत्तलिकां सम्यग्धृदये नामसंयुताम् प्राग्वच्छित्वायसैस्तीक्ष्णैः शस्त्रैः पुत्तलिकां हनेत्
1,90,137,evaṃ dinaiḥ saptabhistu sādhyo vaśyo bhaveddṛḍham tathāvidhāṃ puttalikāṃ kuṇḍamadhye nikhanya ca,एवं दिनैः सप्तभिस्तु साध्यो वश्यो भवेद्दृढम् तथाविधां पुत्तलिकां कुण्डमध्ये निखन्य च
1,90,138,uparyagniṃ nidhāyātha vidyayā dinaśo hunet trisahasraṃ triyamāyāṃ sarṣapaistadrasāplutaiḥ,उपर्यग्निं निधायाथ विद्यया दिनशो हुनेत् त्रिसहस्रं त्रियमायां सर्षपैस्तद्रसाप्लुतैः
1,90,139,śatayojanadūrādapyānayedvanitāṃ balāt vaśayedvanitāṃ hāeṃmātkauśikairmadhumiśritaiḥ,शतयोजनदूरादप्यानयेद्वनितां बलात् वशयेद्वनितां हाएंमात्कौशिकैर्मधुमिश्रितैः
1,90,140,nālikeraphalope tairguḍairlakṣmīmavāpnuyāt tathājyasiktaiḥ kahlāraiḥ kṣīrāktairaruṇotpalaiḥ,नालिकेरफलोपे तैर्गुडैर्लक्ष्मीमवाप्नुयात् तथाज्यसिक्तैः कह्लारैः क्षीराक्तैररुणोत्पलैः
1,90,141,trimadhvaktaiścaṃparkaśca prasūnairbakulodbhavaiḥ madhūkajaiḥ prasūnaiśca hutaiḥ kanyāmavāpnuyāt,त्रिमध्वक्तैश्चंपर्कश्च प्रसूनैर्बकुलोद्भवैः मधूकजैः प्रसूनैश्च हुतैः कन्यामवाप्नुयात्
1,90,142,punnāgajairhutairvastrāṇyājyairiṣṭamavāpnuyāt māhiṣairmahiṣīrājairajān gavyaiśca gāstathā,पुन्नागजैर्हुतैर्वस्त्राण्याज्यैरिष्टमवाप्नुयात् माहिषैर्महिषीराजैरजान् गव्यैश्च गास्तथा
1,90,143,avāpnoti hutairājyaiḥ ratnai ratnaṃ ca sādhakaḥ śālipiṣṭamayīṃ kṛtvā puttalīṃ sasitāṃ tataḥ,अवाप्नोति हुतैराज्यैः रत्नै रत्नं च साधकः शालिपिष्टमयीं कृत्वा पुत्तलीं ससितां ततः
1,90,144,hṛddeśanyastanāmārṇāṃ pacettailājyayorniśi tanmanāśca divārātrau vidyājaptāṃ tu bhakṣayet,हृद्देशन्यस्तनामार्णां पचेत्तैलाज्ययोर्निशि तन्मनाश्च दिवारात्रौ विद्याजप्तां तु भक्षयेत्
1,90,145,saptarātraprayogeṇa naro nārī nṛpo 'pi vā dāsavadvaśamāyāti cittaprāṇādi cārpayet,सप्तरात्रप्रयोगेण नरो नारी नृपो ऽपि वा दासवद्वशमायाति चित्तप्राणादि चार्पयेत्
1,90,146,hayāripuṣpairaruṇaiḥ sitairvā juhuyāttathā trisaptarātrānmahatīmavāpnoti śriyannaraḥ,हयारिपुष्पैररुणैः सितैर्वा जुहुयात्तथा त्रिसप्तरात्रान्महतीमवाप्नोति श्रियन्नरः
1,90,147,chāgamāṃsaistrimadhvaktairhemātsvarṇamavāpnuyāt kṣīrāktaiḥ sasyasaṃpannāṃ bhuvamāpnoti maṇḍalāt,छागमांसैस्त्रिमध्वक्तैर्हेमात्स्वर्णमवाप्नुयात् क्षीराक्तैः सस्यसंपन्नां भुवमाप्नोति मण्डलात्
1,90,148,padmākṣairhavanāllakṣmīmavāpnoti tribhirdinaiḥ bilvairdaśāṃśaṃ juhuyānmantrādyaiḥ sādhane jape,पद्माक्षैर्हवनाल्लक्ष्मीमवाप्नोति त्रिभिर्दिनैः बिल्वैर्दशांशं जुहुयान्मन्त्राद्यैः साधने जपे
1,90,149,evaṃ saṃsiddhamantrastu mantritaiśculukodakaiḥ phaṇidaṣṭamṛtānāṃ tu mukhe saṃtāḍya jīvayet,एवं संसिद्धमन्त्रस्तु मन्त्रितैश्चुलुकोदकैः फणिदष्टमृतानां तु मुखे संताड्य जीवयेत्
1,90,150,tatkarṇayorjapanvidyāṃ yaṣṭyā vā japasiddhayā saṃtāḍyaśīrṣaṃ sahasā mṛtamutthāpayediti,तत्कर्णयोर्जपन्विद्यां यष्ट्या वा जपसिद्धया संताड्यशीर्षं सहसा मृतमुत्थापयेदिति
1,90,151,kṛtvā yoniṃ kuṇḍamadhye tatrāgnau vidhivaddhrunet tilasarṣapagodhūmaśālidhānyayavairhunet,कृत्वा योनिं कुण्डमध्ये तत्राग्नौ विधिवद्ध्रुनेत् तिलसर्षपगोधूमशालिधान्ययवैर्हुनेत्
1,90,152,trimadhvaktairekaśo vā sametairvā samṛddhaye bakulaiścaṃpakairabjaiḥ kahlārairaruṇotpalaiḥ,त्रिमध्वक्तैरेकशो वा समेतैर्वा समृद्धये बकुलैश्चंपकैरब्जैः कह्लारैररुणोत्पलैः
1,90,153,kairavairmallikākundamadhūkairindirāptaye aśokaiḥ pāṭalairvilvairjātīvikaṅkataiḥ sitaiḥ,कैरवैर्मल्लिकाकुन्दमधूकैरिन्दिराप्तये अशोकैः पाटलैर्विल्वैर्जातीविकङ्कतैः सितैः
1,90,154,navanīlotpalairaśvaripujaiḥ karṇikārajaiḥ homāllakṣmīṃ ca saubhāgyaṃ nidhimāyuryaśo labhet,नवनीलोत्पलैरश्वरिपुजैः कर्णिकारजैः होमाल्लक्ष्मीं च सौभाग्यं निधिमायुर्यशो लभेत्
1,90,155,dūrvāṃ guḍūcīmaśvatthaṃ vaṭamāragvadhaṃ tathā sitārkaplakṣajaṃ hutvā cirānmucyeta rogataḥ,दूर्वां गुडूचीमश्वत्थं वटमारग्वधं तथा सितार्कप्लक्षजं हुत्वा चिरान्मुच्येत रोगतः
1,90,156,ikṣujaṃbūnālikeramocāguḍasitāyutaiḥ acalāṃ labhate lakṣmīṃ bhoktā ca bhavati dhruvam,इक्षुजंबूनालिकेरमोचागुडसितायुतैः अचलां लभते लक्ष्मीं भोक्ता च भवति ध्रुवम्
1,90,157,sarṣapājyairhute mṛtyuḥ kāṣṭhāgnau vairimṛtyave caturaṅgulajairhemāñcaturaṅgabale ripoḥ,सर्षपाज्यैर्हुते मृत्युः काष्ठाग्नौ वैरिमृत्यवे चतुरङ्गुलजैर्हेमाञ्चतुरङ्गबले रिपोः
1,90,158,saptāhādrogaduḥkhārtirbhavatyeva na saṃśayaḥ nityaṃ nityārcanaṃ kuryāttathā homaṃ ghṛtena vai,सप्ताहाद्रोगदुःखार्तिर्भवत्येव न संशयः नित्यं नित्यार्चनं कुर्यात्तथा होमं घृतेन वै
1,90,159,vidyābhimantritaṃ toyaṃ pibetprātastadāptaye candanośīrakarpūrakastūrīrocanānvitaiḥ,विद्याभिमन्त्रितं तोयं पिबेत्प्रातस्तदाप्तये चन्दनोशीरकर्पूरकस्तूरीरोचनान्वितैः
1,90,160,kāśmīrakālāgurubhirmṛgasvedamayairapi pūjayecca śivāmetairgandhaiḥ sarvārthasiddhaye,काश्मीरकालागुरुभिर्मृगस्वेदमयैरपि पूजयेच्च शिवामेतैर्गन्धैः सर्वार्थसिद्धये
1,90,161,sarvābhirapi nityābhiḥ prātarmātṛkayā samam trijaptābhiḥ pibettoyaṃ tathā vāksidvaye śivam,सर्वाभिरपि नित्याभिः प्रातर्मातृकया समम् त्रिजप्ताभिः पिबेत्तोयं तथा वाक्सिद्वये शिवम्
1,90,162,vidadhyātsādhanaṃ prāgvadvarṇalakṣaṃ payovrataḥ trisvādusiktairaruṇairaṃbujairhavanaṃ caret,विदध्यात्साधनं प्राग्वद्वर्णलक्षं पयोव्रतः त्रिस्वादुसिक्तैररुणैरंबुजैर्हवनं चरेत्
1,90,163,japatarpaṇahomārcāsekasiddhamanurnaraḥ kuryāduktānprayogāṃśca na cettanmanudevatāḥ,जपतर्पणहोमार्चासेकसिद्धमनुर्नरः कुर्यादुक्तान्प्रयोगांश्च न चेत्तन्मनुदेवताः
1,90,164,prāṇāṃstasya grasaṃtyeva kupitāstatkṣaṇānmune anayā vidyayā loke yadasādhyaṃ na tatkvacit,प्राणांस्तस्य ग्रसंत्येव कुपितास्तत्क्षणान्मुने अनया विद्यया लोके यदसाध्यं न तत्क्वचित्
1,90,165,araṇyavaṭamūle ca parvatāgraguhāsu ca udyānamadhyakāntāre mātṛpādapamūlataḥ,अरण्यवटमूले च पर्वताग्रगुहासु च उद्यानमध्यकान्तारे मातृपादपमूलतः
1,90,166,siṃdhutīre vane caitā yakṣiṇīḥ sādhayennaraḥ kamalaiḥ kairavai raktaiḥ sitaiḥ saugandhikotpalaiḥ,सिंधुतीरे वने चैता यक्षिणीः साधयेन्नरः कमलैः कैरवै रक्तैः सितैः सौगन्धिकोत्पलैः
1,90,167,sugandhiśiphaālikayā trimadhvaktairyathāvidhi homātsaptasu vāreṣu tanmaṇḍalata eva vai,सुगन्धिशिफआलिकया त्रिमध्वक्तैर्यथाविधि होमात्सप्तसु वारेषु तन्मण्डलत एव वै
1,90,168,vijayaṃ samavāproti samare dvandvayuddhake mallayuddhe śastrayuddhe vāde dyūtahnaye 'pi ca,विजयं समवाप्रोति समरे द्वन्द्वयुद्धके मल्लयुद्धे शस्त्रयुद्धे वादे द्यूतह्नये ऽपि च
1,90,169,vyavahāreṣu sarvatra jayamāpnoti niścitam caturaṅgulajaiḥ puppairhemātsaṃstaṃbhayedarīn,व्यवहारेषु सर्वत्र जयमाप्नोति निश्चितम् चतुरङ्गुलजैः पुप्पैर्हेमात्संस्तंभयेदरीन्
1,90,170,tathaiva karṇikārotthaiḥ punnāgotthairnamerujaiḥ caṃpakaiḥ ketakai rājavṛkṣajairmādhavodbhavaiḥ,तथैव कर्णिकारोत्थैः पुन्नागोत्थैर्नमेरुजैः चंपकैः केतकै राजवृक्षजैर्माधवोद्भवैः
1,90,171,prāgvaddāreṣu juhuyātkramātpuṣpaistu saptabhiḥ prokteṣu staṃbhanaṃ śatrorbhaṅgo vā bhavati dhruvam,प्राग्वद्दारेषु जुहुयात्क्रमात्पुष्पैस्तु सप्तभिः प्रोक्तेषु स्तंभनं शत्रोर्भङ्गो वा भवति ध्रुवम्
1,90,172,śatrornakṣatravṛkṣāgnau tatsamiddhistu homataḥ sarṣapājyaplutābhiste praṇamantyeva pādayoḥ,शत्रोर्नक्षत्रवृक्षाग्नौ तत्समिद्धिस्तु होमतः सर्षपाज्यप्लुताभिस्ते प्रणमन्त्येव पादयोः
1,90,173,mṛtyukāṣṭhānale mṛtyupatrapuṣpaphalairapi samidbhirjuhuyātsamyagvāre śārcanapūrvakam,मृत्युकाष्ठानले मृत्युपत्रपुष्पफलैरपि समिद्भिर्जुहुयात्सम्यग्वारे शार्चनपूर्वकम्
1,90,174,arāteścaturaṅgaṃ tu balaṃ rogārdditaṃ bhavet tenāsya vijayo bhūyānnidhanenāpi vā punaḥ,अरातेश्चतुरङ्गं तु बलं रोगार्द्दितं भवेत् तेनास्य विजयो भूयान्निधनेनापि वा पुनः
1,90,175,arkavārer'kajairidhmaiḥ samiddhe 'gnau tadudbhavaiḥ patraiḥ puṣpaiḥ phalaiḥ kāṇḍairmūlaiścāpi hunetkramāt,अर्कवारेर्ऽकजैरिध्मैः समिद्धे ऽग्नौ तदुद्भवैः पत्रैः पुष्पैः फलैः काण्डैर्मूलैश्चापि हुनेत्क्रमात्
1,90,176,savarṇāruṇavatsāyā ghṛtasiktaistu maṇḍalāt arātidiṅmukho bhūtvā kuṇḍe tryasre vidhānataḥ,सवर्णारुणवत्साया घृतसिक्तैस्तु मण्डलात् अरातिदिङ्मुखो भूत्वा कुण्डे त्र्यस्रे विधानतः
1,90,177,palāyate vā rogārtaḥ praṇamedvā bhayānvitaḥ palāśedhmānale tasya pañcāṅgaistadghṛtāplutaiḥ,पलायते वा रोगार्तः प्रणमेद्वा भयान्वितः पलाशेध्मानले तस्य पञ्चाङ्गैस्तद्घृताप्लुतैः
1,90,178,homena somavāre ca bhavetprāgvanna saṃśayaḥ khādiredhmānale tasya pañcāṅgaistadghṛtāplutaiḥ,होमेन सोमवारे च भवेत्प्राग्वन्न संशयः खादिरेध्मानले तस्य पञ्चाङ्गैस्तद्घृताप्लुतैः
1,90,179,vāre bhaumasya havanāttadāpnoti suniścitam apāmārgasya saumye 'hni pippalasya gurordine,वारे भौमस्य हवनात्तदाप्नोति सुनिश्चितम् अपामार्गस्य सौम्ये ऽह्नि पिप्पलस्य गुरोर्दिने
1,90,180,uduṃbarasya bhṛguje śamyā mānde 'hni goghṛtaiḥ śubhrapītasitaśyāmavarṇādyāḥ pūrvavattathā,उदुंबरस्य भृगुजे शम्या मान्दे ऽह्नि गोघृतैः शुभ्रपीतसितश्यामवर्णाद्याः पूर्ववत्तथा
1,90,181,tatphalaṃ samavāpnoti tatsamiddīpite 'nale pratipattithimārabhya pañcamyantaṃ krameṇa vai,तत्फलं समवाप्नोति तत्समिद्दीपिते ऽनले प्रतिपत्तिथिमारभ्य पञ्चम्यन्तं क्रमेण वै
1,90,182,śālīcaṇakamudgaiśca yavamāṣaiśca homataḥ māhiṣājyaplutaistābhistithibhiḥ samavāpnuyāt,शालीचणकमुद्गैश्च यवमाषैश्च होमतः माहिषाज्यप्लुतैस्ताभिस्तिथिभिः समवाप्नुयात्
1,90,183,ṣaṣṭhyādisaptamyantaṃ tu cājābhavaghṛtaistathā prāguktairnistuṣairhemātprāguktaphalamāpnuyāt,षष्ठ्यादिसप्तम्यन्तं तु चाजाभवघृतैस्तथा प्रागुक्तैर्निस्तुषैर्हेमात्प्रागुक्तफलमाप्नुयात्
1,90,184,tadvarddhaṃ pañcake tvetaiḥ samastaiśca tiladvayaiḥ sitānnaiḥ pāyasaiḥ siktairāvikaistu ghṛtaistathā,तद्वर्द्धं पञ्चके त्वेतैः समस्तैश्च तिलद्वयैः सितान्नैः पायसैः सिक्तैराविकैस्तु घृतैस्तथा
1,90,185,havanāttadavāpnoti yadādau phalamīritam evaṃ nakṣatravṛkṣotthavahnau taistairmadhuplutaiḥ,हवनात्तदवाप्नोति यदादौ फलमीरितम् एवं नक्षत्रवृक्षोत्थवह्नौ तैस्तैर्मधुप्लुतैः
1,90,186,havanādapi tatprāptirbhavatyeva na saṃśayaḥ vidyāṃ saṃsādhya pūrvaṃ tu paścāduktānaśeṣataḥ,हवनादपि तत्प्राप्तिर्भवत्येव न संशयः विद्यां संसाध्य पूर्वं तु पश्चादुक्तानशेषतः
1,90,187,prayogānsādhayeddhīmān maṅgalāyāḥ prasādataḥ saṃpūjya devatāṃ viprakumārīṃ kanyakāṃ tu vā,प्रयोगान्साधयेद्धीमान् मङ्गलायाः प्रसादतः संपूज्य देवतां विप्रकुमारीं कन्यकां तु वा
1,90,188,saśubhāvayavāṃ mugdhāṃ snātāṃ dhautāṃbarāṃ śubhām tathāvidhaṃ kumāraṃ vā saṃsthāpyabhyarcya vidyayā,सशुभावयवां मुग्धां स्नातां धौतांबरां शुभाम् तथाविधं कुमारं वा संस्थाप्यभ्यर्च्य विद्यया
1,90,189,spṛṣṭaśīrṣo japedvidyāṃ śatavāraṃ tathārcayet prasūnairaruṇaiḥ śubhraiḥ saurabhāḍhyairathāpi vā,स्पृष्टशीर्षो जपेद्विद्यां शतवारं तथार्चयेत् प्रसूनैररुणैः शुभ्रैः सौरभाढ्यैरथापि वा
1,90,190,dadyādgugguladhūpaṃ ca yāvatkarmāvasānakam tato devyā samāviṣṭe tasminsaṃpūjya bhaktitaḥ,दद्याद्गुग्गुलधूपं च यावत्कर्मावसानकम् ततो देव्या समाविष्टे तस्मिन्संपूज्य भक्तितः
1,90,191,tatastāmupacāraistaiḥ prāguktairvidyayā vratī prajapaṃstāṃ tataḥ pṛcchedabhīṣṭaṃ kathayecca sā,ततस्तामुपचारैस्तैः प्रागुक्तैर्विद्यया व्रती प्रजपंस्तां ततः पृच्छेदभीष्टं कथयेच्च सा
1,90,192,bhūtaṃ bhavadbhaviṣyaṃ ca yadanyanmanasi sthitam janmāntarāṇyatītāni sarvaṃ sā pūjitā vadet,भूतं भवद्भविष्यं च यदन्यन्मनसि स्थितम् जन्मान्तराण्यतीतानि सर्वं सा पूजिता वदेत्
1,90,193,tatastāṃ prāgvadabhyarcya svātmanyudvāsya tāṃ japet sahasravāraṃ sthiradhīḥ pūrṇātmā vicaretsukhī,ततस्तां प्राग्वदभ्यर्च्य स्वात्मन्युद्वास्य तां जपेत् सहस्रवारं स्थिरधीः पूर्णात्मा विचरेत्सुखी
1,90,194,madhuratrayasaṃsiktairaruṇairaṃbajaiḥ śriyam prāpnoti maṇḍalaṃ homātsitaiśca mahadyaśaḥ,मधुरत्रयसंसिक्तैररुणैरंबजैः श्रियम् प्राप्नोति मण्डलं होमात्सितैश्च महद्यशः
1,90,195,kṣaudrāktairuptalai raktairhavanātproktakālataḥ suvarṇaṃ samavāpnoti nidhiṃ vā vasudhāṃ tu vā,क्षौद्राक्तैरुप्तलै रक्तैर्हवनात्प्रोक्तकालतः सुवर्णं समवाप्नोति निधिं वा वसुधां तु वा
1,90,196,kṣīrāktaiḥ kairavairhemātproktaṃ kāmamavāpnuyāt dhānyāni vividhānyāśu subhagaḥ sa bhavennaraḥ,क्षीराक्तैः कैरवैर्हेमात्प्रोक्तं काममवाप्नुयात् धान्यानि विविधान्याशु सुभगः स भवेन्नरः
1,90,197,ājyāktairutpalairhemādvāñchitaṃ samavāpnuyāt tadaktairapi kahlārairhavanādrājavallabhaḥ,आज्याक्तैरुत्पलैर्हेमाद्वाञ्छितं समवाप्नुयात् तदक्तैरपि कह्लारैर्हवनाद्राजवल्लभः
1,90,198,palāśapuṣpaistrisvāduyuktaistatkālahomataḥ caturvidhaṃ tu pāṇḍityaṃ bhavatyeva na saṃśayaḥ,पलाशपुष्पैस्त्रिस्वादुयुक्तैस्तत्कालहोमतः चतुर्विधं तु पाण्डित्यं भवत्येव न संशयः
1,90,199,lājaistrimadhuropetaistatkālahavanena vai kanyakāṃ labhate patnīṃ samastaguṇasaṃyutām,लाजैस्त्रिमधुरोपेतैस्तत्कालहवनेन वै कन्यकां लभते पत्नीं समस्तगुणसंयुताम्
1,90,200,nālikeraphalakṣodaṃ sasitaṃ saguḍaṃ tu vā kṣaudrākṣaṃ juhuyāttadvadayatnāddhanadopamaḥ,नालिकेरफलक्षोदं ससितं सगुडं तु वा क्षौद्राक्षं जुहुयात्तद्वदयत्नाद्धनदोपमः
1,90,201,tathaivānnājyahomena satandulatilairapi prasūnairaruṇaistadvattathā bandhūkasaṃbhavaiḥ,तथैवान्नाज्यहोमेन सतन्दुलतिलैरपि प्रसूनैररुणैस्तद्वत्तथा बन्धूकसंभवैः
1,90,202,sitaiḥ prasūnarvāksiddhiṃ havanātsamavāpnuyāt sitaraktaistumilitairāyurārogyamāpnuyāt,सितैः प्रसूनर्वाक्सिद्धिं हवनात्समवाप्नुयात् सितरक्तैस्तुमिलितैरायुरारोग्यमाप्नुयात्
1,90,203,dūrvātrikaistrimadhvaktairhavanāttu jayecca tān tathā guḍūcyā homena pāyasena tilena ca,दूर्वात्रिकैस्त्रिमध्वक्तैर्हवनात्तु जयेच्च तान् तथा गुडूच्या होमेन पायसेन तिलेन च
1,90,204,śrīkhaṇḍapaṅkakarpūramilitaiḥ śatapatrakaiḥ havanācchriyamāpnoti yāvadanvayagā bhavet,श्रीखण्डपङ्ककर्पूरमिलितैः शतपत्रकैः हवनाच्छ्रियमाप्नोति यावदन्वयगा भवेत्
1,90,205,kuṅkumaṃ himatoyena piṣṭvā karpūrasaṃyutam tatpaṅka mardditairhemātkahlārairvikacaiḥ sumaiḥ,कुङ्कुमं हिमतोयेन पिष्ट्वा कर्पूरसंयुतम् तत्पङ्क मर्द्दितैर्हेमात्कह्लारैर्विकचैः सुमैः
1,90,206,rājakalpaḥ śriyā bhūyājjīvedvarṣaśataṃ bhuvi niḥsapatno nirātaṅko nirdrando nirmalāśayaḥ,राजकल्पः श्रिया भूयाज्जीवेद्वर्षशतं भुवि निःसपत्नो निरातङ्को निर्द्रन्दो निर्मलाशयः
1,90,207,ikṣukāṇḍasya śakalairhavanādvastramāpnuyāt tathaiva karavīrotthaiḥ prasūnairaruṇaiḥ sitaiḥ,इक्षुकाण्डस्य शकलैर्हवनाद्वस्त्रमाप्नुयात् तथैव करवीरोत्थैः प्रसूनैररुणैः सितैः
1,90,208,kṣaudrāktaiḥ pāṭalāpuṣpairhavanādvaśayedvadhūḥ tathaiva paṅkajairhemādrūpājīvāṃ vaśaṃ nayet,क्षौद्राक्तैः पाटलापुष्पैर्हवनाद्वशयेद्वधूः तथैव पङ्कजैर्हेमाद्रूपाजीवां वशं नयेत्
1,90,209,sarūpavatsāsitagokṣīrāktasitahomataḥ labhate 'nupamāṃ lakṣmīmapi pāpiṣṭhacetanaḥ,सरूपवत्सासितगोक्षीराक्तसितहोमतः लभते ऽनुपमां लक्ष्मीमपि पापिष्ठचेतनः
1,90,210,sauvīrāktaistu kārpāsabījastatkālahomataḥ arddhendukuṇḍe niyataṃ vaśagā ripavo mune,सौवीराक्तैस्तु कार्पासबीजस्तत्कालहोमतः अर्द्धेन्दुकुण्डे नियतं वशगा रिपवो मुने
1,90,211,ariṣṭapatraistadbījaistadvahnau taistathā hutaiḥ mṛtyubījairnimbatailasiktairhemānnihṝnti tān,अरिष्टपत्रैस्तद्बीजैस्तद्वह्नौ तैस्तथा हुतैः मृत्युबीजैर्निम्बतैलसिक्तैर्हेमान्निहॄन्ति तान्
1,90,212,rogārtāṃsturagāṃstadvatpañcagavyairhutairdhruvam akṣabījaistu tailāktairhemaḥ sarvavināśanaḥ,रोगार्तांस्तुरगांस्तद्वत्पञ्चगव्यैर्हुतैर्ध्रुवम् अक्षबीजैस्तु तैलाक्तैर्हेमः सर्वविनाशनः
1,90,213,karañjabījaiḥ saṃsiktairhemādvairī piśācavān tathaivākṣatarūdbhūtapañcāṅgahavanādapi,करञ्जबीजैः संसिक्तैर्हेमाद्वैरी पिशाचवान् तथैवाक्षतरूद्भूतपञ्चाङ्गहवनादपि
1,90,214,niṃbatailānvitairakṣadrumabījaistu homataḥ taddine syādapasmārī vairī bhavati niścitam,निंबतैलान्वितैरक्षद्रुमबीजैस्तु होमतः तद्दिने स्यादपस्मारी वैरी भवति निश्चितम्
1,90,215,arāterjanmanakṣatravṛkṣendhanagate 'nale tadyonipiśitaistaiśca havanānmṛtyukṛdripoḥ,अरातेर्जन्मनक्षत्रवृक्षेन्धनगते ऽनले तद्योनिपिशितैस्तैश्च हवनान्मृत्युकृद्रिपोः
1,90,216,padmākṣabījaiḥ sarṣapatailāktairhavanāttathā jāyante vairiṇaḥ kuṣṭharogā dehavilopakāḥ,पद्माक्षबीजैः सर्षपतैलाक्तैर्हवनात्तथा जायन्ते वैरिणः कुष्ठरोगा देहविलोपकाः
1,90,217,maricaiḥ sarṣapairhemāttailāktairmadhyarājake dāhajvareṇa grastaḥ syādarātistaddine dhruvam,मरिचैः सर्षपैर्हेमात्तैलाक्तैर्मध्यराजके दाहज्वरेण ग्रस्तः स्यादरातिस्तद्दिने ध्रुवम्
1,90,218,evaṃ nigrahahomeṣu svarakṣāyai tathānvaham snigdhaiḥ saṃprāptasadvidyairjapahomādi kārayet,एवं निग्रहहोमेषु स्वरक्षायै तथान्वहम् स्निग्धैः संप्राप्तसद्विद्यैर्जपहोमादि कारयेत्
1,90,219,mṛtyuñjayena vā tattatprayogasthābhireva vā vidyābhiranyathāsiddhamantramasyāśu nāśayet,मृत्युञ्जयेन वा तत्तत्प्रयोगस्थाभिरेव वा विद्याभिरन्यथासिद्धमन्त्रमस्याशु नाशयेत्
1,90,220,lakṣatrayaṃ kṛte proktaṃ tretāyāṃ dviguṇaṃ tathā dvāpare triguṇaṃ proktaṃ kalautattu caturguṇam,लक्षत्रयं कृते प्रोक्तं त्रेतायां द्विगुणं तथा द्वापरे त्रिगुणं प्रोक्तं कलौतत्तु चतुर्गुणम्
1,90,221,daśāṃśaṃ havanaṃ kāryaṃ tarpaṇaṃ taddaśāṃśataḥ taddaśāṃśaṃ mārjanaṃ syāddaśāṃśaṃ dvijabhojanam,दशांशं हवनं कार्यं तर्पणं तद्दशांशतः तद्दशांशं मार्जनं स्याद्दशांशं द्विजभोजनम्
1,90,222,evaṃ krameṇa sarvāsāṃ yā yā saṃkhyā japasya sā kāryā siddhyai tu vidyāyāstataḥ kuryātprayogakān,एवं क्रमेण सर्वासां या या संख्या जपस्य सा कार्या सिद्ध्यै तु विद्यायास्ततः कुर्यात्प्रयोगकान्
1,90,223,dviguṇo hi japaḥ kāryaḥ kāmeśvaryā munīśvara siddhe mantre prayogāṃstu vidadhīta yathā tathā,द्विगुणो हि जपः कार्यः कामेश्वर्या मुनीश्वर सिद्धे मन्त्रे प्रयोगांस्तु विदधीत यथा तथा
1,90,224,japo lakṣaṃ samākhyāto homādistaddhaśāṃśataḥ kartavyo bhagamālāyā vidyāsiddhyaimunīśvara,जपो लक्षं समाख्यातो होमादिस्तद्धशांशतः कर्तव्यो भगमालाया विद्यासिद्ध्यैमुनीश्वर
1,90,225,nityaklinnājapaḥ prokto lakṣaṃ homo haśāṃśataḥ kāryaḥ siddhyai tu vidyāyāḥ prayogānsādhayettataḥ,नित्यक्लिन्नाजपः प्रोक्तो लक्षं होमो हशांशतः कार्यः सिद्ध्यै तु विद्यायाः प्रयोगान्साधयेत्ततः
1,90,226,tato maunī payobhakṣaḥ prajapennavalakṣakam bheruḍāmantramuktaṃ tu śeṣaṃ kuryātprayatnataḥ,ततो मौनी पयोभक्षः प्रजपेन्नवलक्षकम् भेरुडामन्त्रमुक्तं तु शेषं कुर्यात्प्रयत्नतः
1,90,227,lakṣatrayaṃ japo vahnivāsinyāḥ samudīritaḥ anyatsarvaṃ purāvacca kāryyaṃ sādhakasattamaiḥ,लक्षत्रयं जपो वह्निवासिन्याः समुदीरितः अन्यत्सर्वं पुरावच्च कार्य्यं साधकसत्तमैः
1,90,228,mahāvajreśvarīvidyājapo lakṣatrayo mataḥ havanādi daśāṃśena kāryaṃ proktakrameṇa hi,महावज्रेश्वरीविद्याजपो लक्षत्रयो मतः हवनादि दशांशेन कार्यं प्रोक्तक्रमेण हि
1,90,229,atandrito japellakṣamitaṃ dūtīmanuṃ mune taddaśāṃśakrameṇaiva homādiḥ proktamārgataḥ,अतन्द्रितो जपेल्लक्षमितं दूतीमनुं मुने तद्दशांशक्रमेणैव होमादिः प्रोक्तमार्गतः
1,90,230,tvaritāṃ prajapellakṣapramitāṃ taddaśāṃśataḥ kṛtvā homādikaṃ sarvaṃ vidyāsiddhiyaimunīśvara,त्वरितां प्रजपेल्लक्षप्रमितां तद्दशांशतः कृत्वा होमादिकं सर्वं विद्यासिद्धियैमुनीश्वर
1,90,231,japo lakṣaṃ samākhyāto homādistaddaśāṃśataḥ vidyāyāḥ kulasundaryāḥ kartavyo dvijasattama,जपो लक्षं समाख्यातो होमादिस्तद्दशांशतः विद्यायाः कुलसुन्दर्याः कर्तव्यो द्विजसत्तम
1,90,232,nityānityājapo vipratrilakṣapramito mataḥ homādistaddaśāṃśena proktaḥ proktavidhānataḥ,नित्यानित्याजपो विप्रत्रिलक्षप्रमितो मतः होमादिस्तद्दशांशेन प्रोक्तः प्रोक्तविधानतः
1,90,233,tripañcāśallakṣamukto niyamena munīśvara japo nityapatākāyā homādistaddaśāṃśataḥ,त्रिपञ्चाशल्लक्षमुक्तो नियमेन मुनीश्वर जपो नित्यपताकाया होमादिस्तद्दशांशतः
1,90,234,vijayāyā jayaḥ prokto lakṣamānena nārada anyatpūrvavadākhyātaṃ vidyāsiddhyai tu sādhanam,विजयाया जयः प्रोक्तो लक्षमानेन नारद अन्यत्पूर्ववदाख्यातं विद्यासिद्ध्यै तु साधनम्
1,90,235,dantalakṣapramāṇena sarvamaṅgālikāṃ japet taddaśāṃśakrameṇaiva homādi samudīritam,दन्तलक्षप्रमाणेन सर्वमङ्गालिकां जपेत् तद्दशांशक्रमेणैव होमादि समुदीरितम्
1,90,236,aṣṭalakṣaṃ haviṣyāśī jvālāmālinikāṃ japet homādistaddaśāṃśena proktadravyaiḥ samīritaḥ,अष्टलक्षं हविष्याशी ज्वालामालिनिकां जपेत् होमादिस्तद्दशांशेन प्रोक्तद्रव्यैः समीरितः
1,90,237,citrāyā bhūpalakṣaṃ tu japo homādikastataḥ proktena vidhinā kāryo vidyāsiddhyai munīśvara,चित्राया भूपलक्षं तु जपो होमादिकस्ततः प्रोक्तेन विधिना कार्यो विद्यासिद्ध्यै मुनीश्वर
1,90,238,etatsaṃkṣepataḥ proktaṃ nityāpaṭalamādita jñātavyaṃ sarvamevātra yantrasādhanapūrvakam,एतत्संक्षेपतः प्रोक्तं नित्यापटलमादित ज्ञातव्यं सर्वमेवात्र यन्त्रसाधनपूर्वकम्
1,91,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde nityāpaṭalakathanaṃ nāma navatitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca atha vakṣye maheśasya mantraṃ sarvārthasādhakam yaṃ samārādhya manujo bhuktiṃ muktiṃ ca vindati,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे नित्यापटलकथनं नाम नवतितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथ वक्ष्ये महेशस्य मन्त्रं सर्वार्थसाधकम् यं समाराध्य मनुजो भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति
1,91,2,hṛdayaṃ sabakaḥ sūkṣmo lānto 'nantānvito marut pañcākṣaro manuḥ proktastārādyo 'yaṃ ṣaḍakṣaraḥ,हृदयं सबकः सूक्ष्मो लान्तो ऽनन्तान्वितो मरुत् पञ्चाक्षरो मनुः प्रोक्तस्ताराद्यो ऽयं षडक्षरः
1,91,3,vāmadevī munīśchandaḥ paṅktirīśo 'sya devatā ṣaḍbhirvarṇaiḥ ṣaḍaṅgāni kuryānmantreṇa deśikaḥ,वामदेवी मुनीश्छन्दः पङ्क्तिरीशो ऽस्य देवता षड्भिर्वर्णैः षडङ्गानि कुर्यान्मन्त्रेण देशिकः
1,91,4,mantravarṇādikānnyasyenmantramūrtiryathākramam tarjanīmadhyayorantyānāmikāṅguṣṭhake punaḥ,मन्त्रवर्णादिकान्न्यस्येन्मन्त्रमूर्तिर्यथाक्रमम् तर्जनीमध्ययोरन्त्यानामिकाङ्गुष्ठके पुनः
1,91,5,tāḥ syustatpuruṣāghorabhavavāmeśasaṃjñikāḥ vaktrahṛtpādaguhyeṣu nijamūrddhani tāḥ punaḥ,ताः स्युस्तत्पुरुषाघोरभववामेशसंज्ञिकाः वक्त्रहृत्पादगुह्येषु निजमूर्द्धनि ताः पुनः
1,91,6,prāgyāmyavāruṇodīcyamadhyavaktreṣu pañcasu mantrāṅgāninyasetpaścājjātiyuktāni ṣaṭ kramāt,प्राग्याम्यवारुणोदीच्यमध्यवक्त्रेषु पञ्चसु मन्त्राङ्गानिन्यसेत्पश्चाज्जातियुक्तानि षट् क्रमात्
1,91,7,kurvīta golakanyāsaṃ rakṣāyai tadanantaram hṛdi vaktreṃ'sayorūrvoḥ kaṇṭhe nābhau dvipārśvayoḥ,कुर्वीत गोलकन्यासं रक्षायै तदनन्तरम् हृदि वक्त्रेंऽसयोरूर्वोः कण्ठे नाभौ द्विपार्श्वयोः
1,91,8,pṛṣṭhe hṛdi tathā mūrdhni vadane netrayornasoḥ doḥpatsaṃdhiṣu sāgreṣu vinyasettadanantaram,पृष्ठे हृदि तथा मूर्ध्नि वदने नेत्रयोर्नसोः दोःपत्संधिषु साग्रेषु विन्यसेत्तदनन्तरम्
1,91,9,śirovadanahṛtkukṣisorupādadvaye punaḥ hṛdi vaktrāṃbuje ṭaṅkamṛgā bhayavareṣvatha,शिरोवदनहृत्कुक्षिसोरुपादद्वये पुनः हृदि वक्त्रांबुजे टङ्कमृगा भयवरेष्वथ
1,91,10,vaktrāṃsahṛtsapādorujaṭhareṣu kramānnyaset mūlamantrasya ṣaḍa varṇānyathāvaddeśikottamaḥ,वक्त्रांसहृत्सपादोरुजठरेषु क्रमान्न्यसेत् मूलमन्त्रस्य षड वर्णान्यथावद्देशिकोत्तमः
1,91,11,mūrdhni bhālodarāṃseṣu hṛdaye tāḥ punarnyaset paścādanena mantreṇa kurvīta vyāpakaṃ sudhīḥ,मूर्ध्नि भालोदरांसेषु हृदये ताः पुनर्न्यसेत् पश्चादनेन मन्त्रेण कुर्वीत व्यापकं सुधीः
1,91,12,namostvanantarūpāya jyotirliṅgāmṛtātmane caturmūrtivapuśchāyābhāsitāṅgāya śaṃbhave,नमोस्त्वनन्तरूपाय ज्योतिर्लिङ्गामृतात्मने चतुर्मूर्तिवपुश्छायाभासिताङ्गाय शंभवे
1,91,13,evaṃ nyastaśarīro 'sau cintayetpārvatīpatim dhyāyennityaṃ maheśānaṃ raupyaparvatasannibham,एवं न्यस्तशरीरो ऽसौ चिन्तयेत्पार्वतीपतिम् ध्यायेन्नित्यं महेशानं रौप्यपर्वतसन्निभम्
1,91,14,cārucandrāvataṃsaṃ ca ratnākalpojjvalāṅgakam paraśvadhavarābhītimṛgahastaṃ śubhānanam,चारुचन्द्रावतंसं च रत्नाकल्पोज्ज्वलाङ्गकम् परश्वधवराभीतिमृगहस्तं शुभाननम्
1,91,15,padmāsīnaṃ samantāttu stutaṃ sumanasāṃ gaṇaiḥ vyāghrakṛtiṃ vasānaṃ ca viśvādyaṃ viśvarūpakam,पद्मासीनं समन्तात्तु स्तुतं सुमनसां गणैः व्याघ्रकृतिं वसानं च विश्वाद्यं विश्वरूपकम्
1,91,16,trinetraṃ pañcavaktraṃ ca sarvabhītiharaṃ śivam tattvalakṣaṃ japenmantraṃ dīkṣitaḥ śaivavartmanā,त्रिनेत्रं पञ्चवक्त्रं च सर्वभीतिहरं शिवम् तत्त्वलक्षं जपेन्मन्त्रं दीक्षितः शैववर्त्मना
1,91,17,tāvatsaṃkhyasahasrāṇi juhuyātpāyasaiḥ śubhaiḥ tataḥ siddho bhavenmantraḥ sādhakābhīṣṭasiddhidaḥ,तावत्संख्यसहस्राणि जुहुयात्पायसैः शुभैः ततः सिद्धो भवेन्मन्त्रः साधकाभीष्टसिद्धिदः
1,91,18,devaṃ saṃpūjayetpīṭhe vāmādinavaśaktike vāmā jyeṣṭhā tathā raudrī kālī kalapadādikā,देवं संपूजयेत्पीठे वामादिनवशक्तिके वामा ज्येष्ठा तथा रौद्री काली कलपदादिका
1,91,19,vikāriṇyāhvayā proktā balādyā vikariṇyatha balapramathanī paścātsarvabhūtadamanyatha,विकारिण्याह्वया प्रोक्ता बलाद्या विकरिण्यथ बलप्रमथनी पश्चात्सर्वभूतदमन्यथ
1,91,20,manonmanīti saṃproktāḥ śaivapīṭhasya śaktayaḥ namo bhagavate paścātsakalādi vadettataḥ,मनोन्मनीति संप्रोक्ताः शैवपीठस्य शक्तयः नमो भगवते पश्चात्सकलादि वदेत्ततः
1,91,21,guṇātmaśaktibhaktāya tato 'nantāya tatparam yogapīṭhātmane bhūyo namastārādiko manuḥ,गुणात्मशक्तिभक्ताय ततो ऽनन्ताय तत्परम् योगपीठात्मने भूयो नमस्तारादिको मनुः
1,91,22,amunā manunā dadyādāsanaṃ girijāpateḥ mūrtiṃ mūlena saṃkalpya tatrāvāhya yajecchivam,अमुना मनुना दद्यादासनं गिरिजापतेः मूर्तिं मूलेन संकल्प्य तत्रावाह्य यजेच्छिवम्
1,91,23,karṇikāyāṃ yajenmūrtirīśamīśānadiggajam śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ dikṣu tatpuruṣādikā,कर्णिकायां यजेन्मूर्तिरीशमीशानदिग्गजम् शुद्धस्फटिकसंकाशं दिक्षु तत्पुरुषादिका
1,91,24,pītāñjanaśvetaraktāḥ pradhānasadṛśāyudhāḥ caturvaktrasamāyuktā yathāvattāḥ prapūjayet,पीताञ्जनश्वेतरक्ताः प्रधानसदृशायुधाः चतुर्वक्त्रसमायुक्ता यथावत्ताः प्रपूजयेत्
1,91,25,koṇeṣvarcennivṛttyādyāstejorūpāḥ kalāḥ kramāt aṅgāni kesarasthāni vighneśānpannagānyajet,कोणेष्वर्चेन्निवृत्त्याद्यास्तेजोरूपाः कलाः क्रमात् अङ्गानि केसरस्थानि विघ्नेशान्पन्नगान्यजेत्
1,91,26,anantaṃ sukhanāmānaṃ śivottamamanantaram ekanetramekarudraṃ trimūrtiṃ tadanantaram,अनन्तं सुखनामानं शिवोत्तममनन्तरम् एकनेत्रमेकरुद्रं त्रिमूर्तिं तदनन्तरम्
1,91,27,paścācchīkaṇṭhanāmānaṃ śikhaṇḍinamiti kramāt raktapītasitāraktakṛṣṇaraktāñjanāsitān,पश्चाच्छीकण्ठनामानं शिखण्डिनमिति क्रमात् रक्तपीतसितारक्तकृष्णरक्ताञ्जनासितान्
1,91,28,kirīṭārpitabālendūnpadmasthānbhūṣaṇānvitān trinetrāñchūlavajrāstracāpahastānmanoramān,किरीटार्पितबालेन्दून्पद्मस्थान्भूषणान्वितान् त्रिनेत्राञ्छूलवज्रास्त्रचापहस्तान्मनोरमान्
1,91,29,uttarādi yajetpaścādrudraṃ caṇḍeśvaraṃ punaḥ tato nandimahākālau gaṇeśaṃ vṛṣabhaṃ punaḥ,उत्तरादि यजेत्पश्चाद्रुद्रं चण्डेश्वरं पुनः ततो नन्दिमहाकालौ गणेशं वृषभं पुनः
1,91,30,atha bhṛṅgiṃ riṭiṃ skandametānpadmāsanasthitān svarṇatoyāruṇaśyāmamuktendusitapāṭalān,अथ भृङ्गिं रिटिं स्कन्दमेतान्पद्मासनस्थितान् स्वर्णतोयारुणश्याममुक्तेन्दुसितपाटलान्
1,91,31,indrādayastataḥ pūjyā vajrādyāyudhasaṃyutāḥ itthaṃ saṃpūjayeddevaṃ sahasraṃ nityaśo japet,इन्द्रादयस्ततः पूज्या वज्राद्यायुधसंयुताः इत्थं संपूजयेद्देवं सहस्रं नित्यशो जपेत्
1,91,32,sarvapāpavinirmuktaḥ prāpnuyādvāñchitaṃ śriyam dvisahasraṃ japan rogānmucyate nātra saṃśayaḥ,सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नुयाद्वाञ्छितं श्रियम् द्विसहस्रं जपन् रोगान्मुच्यते नात्र संशयः
1,91,33,trisanmantraṃ japanmantraṃ dīrghamāyuravāpnuyāt sahasravṛddhayā prajapansarvakāmānavāpnuyāt,त्रिसन्मन्त्रं जपन्मन्त्रं दीर्घमायुरवाप्नुयात् सहस्रवृद्धया प्रजपन्सर्वकामानवाप्नुयात्
1,91,34,ājyānvitaistilaiḥ śuddhairjuhuyāllakṣamādarāt utpātajanitān kleśānnāśayennātra saṃśayaḥ,आज्यान्वितैस्तिलैः शुद्धैर्जुहुयाल्लक्षमादरात् उत्पातजनितान् क्लेशान्नाशयेन्नात्र संशयः
1,91,35,śatalakṣaṃ japansākṣācchivo bhavati mānavaḥ ṣaḍakṣaraḥ śaktiruddhaḥ kathito 'ṣṭākṣaro manuḥ,शतलक्षं जपन्साक्षाच्छिवो भवति मानवः षडक्षरः शक्तिरुद्धः कथितो ऽष्टाक्षरो मनुः
1,91,36,ṛṣiśchandaḥ purā prokto devatā syādumāpatiḥ aṅgāni pūrvamuktāni saumyamīśaṃ vicintayet,ऋषिश्छन्दः पुरा प्रोक्तो देवता स्यादुमापतिः अङ्गानि पूर्वमुक्तानि सौम्यमीशं विचिन्तयेत्
1,91,37,bandhūkābhaṃ trinetraṃ ca śaśikhaṇḍadharaṃ vibhum smerāsyaṃ svakaraiḥ śūlaṃ kaṃpālaṃ varadābhaye,बन्धूकाभं त्रिनेत्रं च शशिखण्डधरं विभुम् स्मेरास्यं स्वकरैः शूलं कंपालं वरदाभये
1,91,38,vahṝntaṃ cārubhūpāḍhyaṃ vāmorusthādrikanyayā bhujenāśliṣṭadehaṃ taṃ cintayenmanasā hṛdi,वहॄन्तं चारुभूपाढ्यं वामोरुस्थाद्रिकन्यया भुजेनाश्लिष्टदेहं तं चिन्तयेन्मनसा हृदि
1,91,39,manulakṣaṃ japenmantraṃ tatsahasraṃ yathāvidhi juhuyānmānmadhusasiktairāragvadhasamidvaraiḥ,मनुलक्षं जपेन्मन्त्रं तत्सहस्रं यथाविधि जुहुयान्मान्मधुससिक्तैरारग्वधसमिद्वरैः
1,91,40,prākprokte pūjayetpīṭhe gandhapuṣpairumāpatim aṅgāvṛtairbahiḥ pūjyā hṛllekhādyā yathāpurā,प्राक्प्रोक्ते पूजयेत्पीठे गन्धपुष्पैरुमापतिम् अङ्गावृतैर्बहिः पूज्या हृल्लेखाद्या यथापुरा
1,91,41,madhyaprāgdakṣiṇodīcyapaścimeṣu vidhānataḥ yajetpūrvādipatreṣu vṛṣabhādyānanukramāt,मध्यप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु विधानतः यजेत्पूर्वादिपत्रेषु वृषभाद्याननुक्रमात्
1,91,42,śūlaṭaṅkākṣavalayakamaṇḍalulasatkaram raktākāraṃ trinayanaṃ caṇḍeśamatha pūjayet,शूलटङ्काक्षवलयकमण्डलुलसत्करम् रक्ताकारं त्रिनयनं चण्डेशमथ पूजयेत्
1,91,43,cakraśaṅkhābhayābhīṣṭakarāṃ marakataprabhām durgāṃ prapūjayetsaumyāṃ trinetrāṃ cārubhūṣaṇām,चक्रशङ्खाभयाभीष्टकरां मरकतप्रभाम् दुर्गां प्रपूजयेत्सौम्यां त्रिनेत्रां चारुभूषणाम्
1,91,44,kalpaśākhāntare ghaṇṭāṃ dadhānaṃ dvādaśekṣaṇam bālārkābhaṃ śiśuṃ kāntaṃṣaṇmukhaṃ pūjayettataḥ,कल्पशाखान्तरे घण्टां दधानं द्वादशेक्षणम् बालार्काभं शिशुं कान्तंषण्मुखं पूजयेत्ततः
1,91,45,nanditaṃ ca yajetsaumyāṃ ratnabhūṣaṇamaṇḍitam paraśvadhavarābhītiṭaṅkinaṃ śyāmavigraham,नन्दितं च यजेत्सौम्यां रत्नभूषणमण्डितम् परश्वधवराभीतिटङ्किनं श्यामविग्रहम्
1,91,46,pāśāṅkuśavarābhīṣṭadhāriṇaṃ kuṅkumaprabham vighnanāyakamabhyarceccandrārddhakṛtaśekharam,पाशाङ्कुशवराभीष्टधारिणं कुङ्कुमप्रभम् विघ्ननायकमभ्यर्चेच्चन्द्रार्द्धकृतशेखरम्
1,91,47,śyāmaṃ raktotpalakaraṃ vāmāṅkanyastatatkaram dvinetraṃ raktavastrāḍhyaṃ senāpatimathārcayet,श्यामं रक्तोत्पलकरं वामाङ्कन्यस्ततत्करम् द्विनेत्रं रक्तवस्त्राढ्यं सेनापतिमथार्चयेत्
1,91,48,tato 'ṣṭamātaraḥ pūjyā brāhmādyāḥ proktalakṣaṇāḥ indrādikānlokapālānsvasvadikṣu samarcayet,ततो ऽष्टमातरः पूज्या ब्राह्माद्याः प्रोक्तलक्षणाः इन्द्रादिकान्लोकपालान्स्वस्वदिक्षु समर्चयेत्
1,91,49,vajrādīni tadastrāṇi tadbahiḥ kramator'cayet evaṃ yo bhajate mantrī devaṃ śaṃbhumumāpatim,वज्रादीनि तदस्त्राणि तद्बहिः क्रमतोर्ऽचयेत् एवं यो भजते मन्त्री देवं शंभुमुमापतिम्
1,91,50,sa bhavetsarvalokānāṃ saubhāgyaśreyasāṃ padam sāṃtasadyāntasaṃyukto bindubhūṣitamastakaḥ,स भवेत्सर्वलोकानां सौभाग्यश्रेयसां पदम् सांतसद्यान्तसंयुक्तो बिन्दुभूषितमस्तकः
1,91,51,prāsādākhyo manuḥ prokto bhajatāṃ sarvasiddhidaḥ ṣaḍdīrghayuktabījena ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ,प्रासादाख्यो मनुः प्रोक्तो भजतां सर्वसिद्धिदः षड्दीर्घयुक्तबीजेन षडङ्गविधिरीरितः
1,91,52,ṣaḍarṇavattu munyādyāḥ proktāścāsyāpi nārada īśānādyā nyasenmūrtīraṅguṣṭhādiṣu deśikaḥ,षडर्णवत्तु मुन्याद्याः प्रोक्ताश्चास्यापि नारद ईशानाद्या न्यसेन्मूर्तीरङ्गुष्ठादिषु देशिकः
1,91,53,īśānākhyaṃ tatpuruṣamaghoraṃ tadanantaram vāmadevāhvayaṃ sadyojātabījaṃ kramādviduḥ,ईशानाख्यं तत्पुरुषमघोरं तदनन्तरम् वामदेवाह्वयं सद्योजातबीजं क्रमाद्विदुः
1,91,54,ukārādyaiḥ pañcahrasvaurvilomānsaṃyutaṃ ca yat tattadaṅgulibhirbhūyastattadikānnyaset,उकाराद्यैः पञ्चह्रस्वौर्विलोमान्संयुतं च यत् तत्तदङ्गुलिभिर्भूयस्तत्तदिकान्न्यसेत्
1,91,55,śirovadanahṛdguhyapādadeśe yathākramāt urddhaprāgdakṣiṇodīcyapaścimeṣu mukheṣu ca,शिरोवदनहृद्गुह्यपाददेशे यथाक्रमात् उर्द्धप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु मुखेषु च
1,91,56,tataḥ pravinyasedvidvānaṣṭatriṃśatkalāstanau īśānādyā ṛcaḥ samyagaṅgulīṣu yathākramāt,ततः प्रविन्यसेद्विद्वानष्टत्रिंशत्कलास्तनौ ईशानाद्या ऋचः सम्यगङ्गुलीषु यथाक्रमात्
1,91,57,aṅguṣṭhādikaniṣṭhāntaṃ nyaseddeśikasattamaḥ mūrddhāsyahṛdayāṃbhojaguhyapāde tu tāḥ punaḥ,अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं न्यसेद्देशिकसत्तमः मूर्द्धास्यहृदयांभोजगुह्यपादे तु ताः पुनः
1,91,58,vaktre mūrdhādiṣu nyasya bhūyo 'ṅgāni prakalpayet tārapañcakamuccārya sarvajñāya hṛdīritam,वक्त्रे मूर्धादिषु न्यस्य भूयो ऽङ्गानि प्रकल्पयेत् तारपञ्चकमुच्चार्य सर्वज्ञाय हृदीरितम्
1,91,59,amṛte tejo mālini tṛptāyeti padaṃ punaḥ tadante brahmaśiḥse śirogaṃ jvalitaṃ tataḥ,अमृते तेजो मालिनि तृप्तायेति पदं पुनः तदन्ते ब्रह्मशिःसे शिरोगं ज्वलितं ततः
1,91,60,śikhiṃ śikhāya parato 'nādibodhāya tacchikhā vajriṇe vajrahastāya svatantrāya tanucchadam,शिखिं शिखाय परतो ऽनादिबोधाय तच्छिखा वज्रिणे वज्रहस्ताय स्वतन्त्राय तनुच्छदम्
1,91,61,saiṃ saiṃ haumiti saṃbhāṣya parato toṃ guhyaśaktaye netramuktaṃ ślīpaśuṃ huṃ phaḍante netraṃ śaktaye,सैं सैं हौमिति संभाष्य परतो तों गुह्यशक्तये नेत्रमुक्तं श्लीपशुं हुं फडन्ते नेत्रं शक्तये
1,91,62,astramuktaṃ ṣaḍaṅgāni kuryādevaṃ samāhitaḥ pūrvadakṣiṇapaścātprāksaumyamadhyeṣu pañcasu,अस्त्रमुक्तं षडङ्गानि कुर्यादेवं समाहितः पूर्वदक्षिणपश्चात्प्राक्सौम्यमध्येषु पञ्चसु
1,91,63,vaktreṣu pañca vinyasyedīśānasya kalāḥ kramāt īśānaḥ sarvavidyānāṃ śaśinī prathamā kalā,वक्त्रेषु पञ्च विन्यस्येदीशानस्य कलाः क्रमात् ईशानः सर्वविद्यानां शशिनी प्रथमा कला
1,91,64,īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ maṅgalā tadanantaram brahmādhipatiḥ śabdānte brahmaṇo 'dhipatiḥ punaḥ,ईश्वरः सर्वभूतानां मङ्गला तदनन्तरम् ब्रह्माधिपतिः शब्दान्ते ब्रह्मणो ऽधिपतिः पुनः
1,91,65,brahmeṣṭadā tṛtīyāsyācchivo me astu tatparā marīciḥ kathitā vipra caturthī ca sadāśive,ब्रह्मेष्टदा तृतीयास्याच्छिवो मे अस्तु तत्परा मरीचिः कथिता विप्र चतुर्थी च सदाशिवे
1,91,66,aṃśumālinyatha parā praṇavādyā namonvitāḥ pūrvapaścimayāmyodagvaktreṣu tadanantaram,अंशुमालिन्यथ परा प्रणवाद्या नमोन्विताः पूर्वपश्चिमयाम्योदग्वक्त्रेषु तदनन्तरम्
1,91,67,catasro vinyasenmantrī puruṣasya kalāḥ kramāt ādyā tatpurupāyeti vidmahe śāntirīritā,चतस्रो विन्यसेन्मन्त्री पुरुषस्य कलाः क्रमात् आद्या तत्पुरुपायेति विद्महे शान्तिरीरिता
1,91,68,mahādevāya śabdānte dhīmahi syāttataḥ param vidyā dvitīyā kathitā tanno rudraḥ padaṃ tataḥ,महादेवाय शब्दान्ते धीमहि स्यात्ततः परम् विद्या द्वितीया कथिता तन्नो रुद्रः पदं ततः
1,91,69,pratiṣṭhā kathitā paścāttṛtīyā syātpracodayāt nivṛttistatparā sarvā praṇavādyā namonvitā,प्रतिष्ठा कथिता पश्चात्तृतीया स्यात्प्रचोदयात् निवृत्तिस्तत्परा सर्वा प्रणवाद्या नमोन्विता
1,91,70,hṛdi cāṃsadvaye nābhikukṣau pṛṣṭhe 'tha vakṣasi athorasi kalā nyasyedaṣṭau mantrī yathāvidhi,हृदि चांसद्वये नाभिकुक्षौ पृष्ठे ऽथ वक्षसि अथोरसि कला न्यस्येदष्टौ मन्त्री यथाविधि
1,91,71,aghorebhyastathā pūrvamīritā prathamā kalā atha ghorebhya ityante mohāsyāttadanantaram,अघोरेभ्यस्तथा पूर्वमीरिता प्रथमा कला अथ घोरेभ्य इत्यन्ते मोहास्यात्तदनन्तरम्
1,91,72,aghorānte kṣamā paścāttṛtīyā parikīrtitā ghoratarebhyo nidrā syātsarvebhyaḥ sarvatatparā,अघोरान्ते क्षमा पश्चात्तृतीया परिकीर्तिता घोरतरेभ्यो निद्रा स्यात्सर्वेभ्यः सर्वतत्परा
1,91,73,vyādhistu pañcamī proktā śarvebhyastadanantaram mṛtyurnigaditā ṣaṣṭhī namaste astu tatparam,व्याधिस्तु पञ्चमी प्रोक्ता शर्वेभ्यस्तदनन्तरम् मृत्युर्निगदिता षष्ठी नमस्ते अस्तु तत्परम्
1,91,74,kṣudhā syātsaptamī rudrarūpebhyaḥ kathitā tṛṣā aṣṭamī kathitā etādhruvādyā namasānvitāḥ,क्षुधा स्यात्सप्तमी रुद्ररूपेभ्यः कथिता तृषा अष्टमी कथिता एताध्रुवाद्या नमसान्विताः
1,91,75,guhyayugmoruyugmeṣu jānujaṅghāsphijoḥ punaḥ kaṭyāṃ pārśvadvaye vāmakalā nyasyettrayodaśa,गुह्ययुग्मोरुयुग्मेषु जानुजङ्घास्फिजोः पुनः कट्यां पार्श्वद्वये वामकला न्यस्येत्त्रयोदश
1,91,76,prathamā vāmadevāya namonte syādrujā kalā syājjyeṣṭhāya namo rakṣā dvitīyā parikīrtitā,प्रथमा वामदेवाय नमोन्ते स्याद्रुजा कला स्याज्ज्येष्ठाय नमो रक्षा द्वितीया परिकीर्तिता
1,91,77,kalakāmā pañcamī syāttato vikaraṇāya ca namaḥ saṃyamanī ṣaṣṭhī kathitā tadanantaram,कलकामा पञ्चमी स्यात्ततो विकरणाय च नमः संयमनी षष्ठी कथिता तदनन्तरम्
1,91,78,balakriyā saptamīṣṭā kalā vikaraṇāya ca namo vṛddhistvaṣṭamī syādbalānte ca sthirā kalā,बलक्रिया सप्तमीष्टा कला विकरणाय च नमो वृद्धिस्त्वष्टमी स्याद्बलान्ते च स्थिरा कला
1,91,79,paścātpramathanāyānte namo rātrirudīritā sarvabhūtadamanāya namonte bhrāmaṇī kalā,पश्चात्प्रमथनायान्ते नमो रात्रिरुदीरिता सर्वभूतदमनाय नमोन्ते भ्रामणी कला
1,91,80,namonte mohinī proktā mantrajñairdvādaśī kalā manonmanyai namaḥ paścājjvarā proktā trayodaśī,नमोन्ते मोहिनी प्रोक्ता मन्त्रज्ञैर्द्वादशी कला मनोन्मन्यै नमः पश्चाज्ज्वरा प्रोक्ता त्रयोदशी
1,91,81,praṇavādyāścaturthyantā namontāstu prakīrtitāḥ pādadostananāsāsu mūrdhni bāhuyuge nyaset,प्रणवाद्याश्चतुर्थ्यन्ता नमोन्तास्तु प्रकीर्तिताः पाददोस्तननासासु मूर्ध्नि बाहुयुगे न्यसेत्
1,91,82,sadyojātabhavāḥ samyagaṣṭau mantrāḥ kalāḥ kramāt sadyojātaṃ prapadyāmi siddhiḥ syātprathamā kalā,सद्योजातभवाः सम्यगष्टौ मन्त्राः कलाः क्रमात् सद्योजातं प्रपद्यामि सिद्धिः स्यात्प्रथमा कला
1,91,83,sadyojātāya vai bhūyo namaḥ syād vṛddhirīritā bhavedyutistṛtīyā syādabhave tadanandaram,सद्योजाताय वै भूयो नमः स्याद् वृद्धिरीरिता भवेद्युतिस्तृतीया स्यादभवे तदनन्दरम्
1,91,84,lakṣmī caturthī kathitā tato nātibhavepadam medhā syātpañcamī proktā kalābhūyo bhavasva mām,लक्ष्मी चतुर्थी कथिता ततो नातिभवेपदम् मेधा स्यात्पञ्चमी प्रोक्ता कलाभूयो भवस्व माम्
1,91,85,prājñā samīritā ṣaṣṭhī bhavānte syātprabhā kalā udbhavāya namaḥ paścātsudhā syādaṣṭamī kalā,प्राज्ञा समीरिता षष्ठी भवान्ते स्यात्प्रभा कला उद्भवाय नमः पश्चात्सुधा स्यादष्टमी कला
1,91,86,praṇavādyāścaturthyantā kalāḥ sarvā namonvitāḥ aṣṭātriṃśatkalāḥ proktāḥ pañca brahmapadādikāḥ,प्रणवाद्याश्चतुर्थ्यन्ता कलाः सर्वा नमोन्विताः अष्टात्रिंशत्कलाः प्रोक्ताः पञ्च ब्रह्मपदादिकाः
1,91,87,iti vinyastadeho 'sau bhavedgaṅgādharaḥ svayam tataḥ samāhito bhūtvā dhyāyedevaṃ sadāśivam,इति विन्यस्तदेहो ऽसौ भवेद्गङ्गाधरः स्वयम् ततः समाहितो भूत्वा ध्यायेदेवं सदाशिवम्
1,91,88,sitapītāsitaśvetajapābhaiḥ pañcabhirmukhaiḥ akṣairyutaṃ glaumukuṭaṃ koṭipūrṇendusaṃprabham,सितपीतासितश्वेतजपाभैः पञ्चभिर्मुखैः अक्षैर्युतं ग्लौमुकुटं कोटिपूर्णेन्दुसंप्रभम्
1,91,89,śūlaṃ ṭaṅkaṃ kṛpāṇaṃ ca vajrāgnyahipatīnkaraiḥ dadhānaṃbhūṣaṇoddīptaṃ ghaṇṭāpāśavarābhayān,शूलं टङ्कं कृपाणं च वज्राग्न्यहिपतीन्करैः दधानंभूषणोद्दीप्तं घण्टापाशवराभयान्
1,91,90,evaṃ dhyātvā japenmantraṃ pañcalakṣaṃ madhuplutaiḥ prasūnaiḥ karavīrotthairjuhuyāttahṛśāṃśataḥ,एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं पञ्चलक्षं मधुप्लुतैः प्रसूनैः करवीरोत्थैर्जुहुयात्तहृशांशतः
1,91,91,pūrvodite yajetpīṭhe martiṃ mūlena kalpayet āvāhya pūjayettasyāṃ mūrtāvāvaraṇaiḥ saha,पूर्वोदिते यजेत्पीठे मर्तिं मूलेन कल्पयेत् आवाह्य पूजयेत्तस्यां मूर्तावावरणैः सह
1,91,92,śaktiṃ ḍamarukābhītivarānsaṃdadhataṃ karaiḥ īśānaṃ trīkṣaṇaṃ śubhramaiśānyāṃ diśi pūjayet,शक्तिं डमरुकाभीतिवरान्संदधतं करैः ईशानं त्रीक्षणं शुभ्रमैशान्यां दिशि पूजयेत्
1,91,93,paraśveṇavarābhītīrdadhānaṃ vidyudujjvalam caturmukhaṃ tatpuruṣaṃ trinetraṃ pūrvantor'cayet,परश्वेणवराभीतीर्दधानं विद्युदुज्ज्वलम् चतुर्मुखं तत्पुरुषं त्रिनेत्रं पूर्वन्तोर्ऽचयेत्
1,91,94,akṣasrajaṃ vedapāśau ṛṣiṇḍamarukaṃ tataḥ khaṭvāṅgaṃ niśitaṃ śūlaṃ kapālaṃ bibhrataṃ karaiḥ,अक्षस्रजं वेदपाशौ ऋषिण्डमरुकं ततः खट्वाङ्गं निशितं शूलं कपालं बिभ्रतं करैः
1,91,95,añjanābhaṃ caturvaktraṃ bhīmadantaṃ bhayāvaham aghoraṃ trīkṣaṇaṃ yāmye pūjayenmantravittamaḥ,अञ्जनाभं चतुर्वक्त्रं भीमदन्तं भयावहम् अघोरं त्रीक्षणं याम्ये पूजयेन्मन्त्रवित्तमः
1,91,96,kuṅkumābhacaturvaktraṃ vāmadevaṃ trilocanam hariṇākṣaguṇābhītivarahastaṃ caturmukham,कुङ्कुमाभचतुर्वक्त्रं वामदेवं त्रिलोचनम् हरिणाक्षगुणाभीतिवरहस्तं चतुर्मुखम्
1,91,97,bālenduśekharollāsimukuṭaṃ paścime yajet karpūredunibhaṃ saumyaṃ sadyojātaṃ trilocanam,बालेन्दुशेखरोल्लासिमुकुटं पश्चिमे यजेत् कर्पूरेदुनिभं सौम्यं सद्योजातं त्रिलोचनम्
1,91,98,varābhayākṣavalayakuṭhārāndadhataṃ karaiḥ vilāsinaṃ smeravaktraṃ saumye samyaksamarcayet,वराभयाक्षवलयकुठारान्दधतं करैः विलासिनं स्मेरवक्त्रं सौम्ये सम्यक्समर्चयेत्
1,91,99,koṇeṣvarcennivṛttyādyāstejorūpāḥ kalāḥ kramāt vighneśvarānanantādyānpatreṣu parito yajet,कोणेष्वर्चेन्निवृत्त्याद्यास्तेजोरूपाः कलाः क्रमात् विघ्नेश्वराननन्ताद्यान्पत्रेषु परितो यजेत्
1,91,100,umādikāstato bāhye śakrādyānāyudhaiḥ saha iti saṃpūjya deveśaṃ bhaktyā paramayā yutaḥ,उमादिकास्ततो बाह्ये शक्राद्यानायुधैः सह इति संपूज्य देवेशं भक्त्या परमया युतः
1,91,101,praṇīyennṛtyagītādyaiḥ stotramairtrīṃ manoharaiḥ tāro māyāviyadbindumanusvarasamanvitaḥ,प्रणीयेन्नृत्यगीताद्यैः स्तोत्रमैर्त्रीं मनोहरैः तारो मायावियद्बिन्दुमनुस्वरसमन्वितः
1,91,102,pañcākṣarasamāyukto vasuvarṇo manurmataḥ pañcākṣaroktavatkuryādaṅganyāsādikaṃ budhaḥ,पञ्चाक्षरसमायुक्तो वसुवर्णो मनुर्मतः पञ्चाक्षरोक्तवत्कुर्यादङ्गन्यासादिकं बुधः
1,91,103,siṃdūrābhaṃ lasadratnamukuṭaṃ candramaulinam divyabhūṣāṅgarāgaṃ ca nāgayajñopavītinam,सिंदूराभं लसद्रत्नमुकुटं चन्द्रमौलिनम् दिव्यभूषाङ्गरागं च नागयज्ञोपवीतिनम्
1,91,104,vāmorusthapriyorojanyastahastaṃ ca bibhratam vedaṭaṅkeṣmabhayaṃ dhyāyetsarveśvaraṃ śivam,वामोरुस्थप्रियोरोजन्यस्तहस्तं च बिभ्रतम् वेदटङ्केष्मभयं ध्यायेत्सर्वेश्वरं शिवम्
1,91,105,aṣṭalakṣaṃ japenmantraṃ tatsahasraṃ ghṛtānvitaiḥ pāyasairjuhuyātpīṭhemūrtiṃ saṃkalpya mūlataḥ,अष्टलक्षं जपेन्मन्त्रं तत्सहस्रं घृतान्वितैः पायसैर्जुहुयात्पीठेमूर्तिं संकल्प्य मूलतः
1,91,106,aṅgairāvaraṇaṃ pūrvamanantādyairanantaram umādibhiḥ samuddiṣṭaṃ tṛtīyaṃ lokanāyakaiḥ,अङ्गैरावरणं पूर्वमनन्ताद्यैरनन्तरम् उमादिभिः समुद्दिष्टं तृतीयं लोकनायकैः
1,91,107,caturthaṃ pañcamaṃ teṣāmāyudhaiḥ parikīrtitam evaṃ pratidinaṃ devaṃ pūjayetsādhakottamaḥ,चतुर्थं पञ्चमं तेषामायुधैः परिकीर्तितम् एवं प्रतिदिनं देवं पूजयेत्साधकोत्तमः
1,91,108,putrapautrādigāṃ lakṣmīṃ saṃprāpyahyatra modate tāraḥ sthirā sakarṇendurbhaghṛguḥ sargasamanvitaḥ,पुत्रपौत्रादिगां लक्ष्मीं संप्राप्यह्यत्र मोदते तारः स्थिरा सकर्णेन्दुर्भघृगुः सर्गसमन्वितः
1,91,109,akṣarātmā nigadito mantro mṛtyuñjayātmakaḥ ṛṣaiḥ kaholo devyādigāyatrī chanda īritam,अक्षरात्मा निगदितो मन्त्रो मृत्युञ्जयात्मकः ऋषैः कहोलो देव्यादिगायत्री छन्द ईरितम्
1,91,110,mṛtyuñjayo mahādevo devatāsya samīritaḥ bhṛguṇā dīrghayuktena ṣaḍaṅgāni samācaret,मृत्युञ्जयो महादेवो देवतास्य समीरितः भृगुणा दीर्घयुक्तेन षडङ्गानि समाचरेत्
1,91,111,candrārkahutabhuṅnetraṃ smitāsyaṃ yugmapadmagam mudrāpāśaiṇākṣasūtralasatpāṇiṃ śaśiprabham,चन्द्रार्कहुतभुङ्नेत्रं स्मितास्यं युग्मपद्मगम् मुद्रापाशैणाक्षसूत्रलसत्पाणिं शशिप्रभम्
1,91,112,bhālenduvigalantpīyūṣaplutāṅgamalaṅkṛtam hārādyairnijakāntyā tu dhyāyedviśvavimohanam,भालेन्दुविगलन्त्पीयूषप्लुताङ्गमलङ्कृतम् हाराद्यैर्निजकान्त्या तु ध्यायेद्विश्वविमोहनम्
1,91,113,guṇalakṣaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ hunetsudhīḥ amṛtāśakalaiḥ śuddhadugdhājyasamabhiplutaiḥ,गुणलक्षं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं हुनेत्सुधीः अमृताशकलैः शुद्धदुग्धाज्यसमभिप्लुतैः
1,91,114,śaive saṃpūjayetpīṭhe mūrtiṃ saṃkalpamūlataḥ aṅgāvaraṇamārādhyapaścāllokeśvarānyajet,शैवे संपूजयेत्पीठे मूर्तिं संकल्पमूलतः अङ्गावरणमाराध्यपश्चाल्लोकेश्वरान्यजेत्
1,91,115,tadastrāṇi tato bāhye pūjayetsādhakottamaḥ japapūjādibhiḥ siddhe mantre 'sminmunisattama,तदस्त्राणि ततो बाह्ये पूजयेत्साधकोत्तमः जपपूजादिभिः सिद्धे मन्त्रे ऽस्मिन्मुनिसत्तम
1,91,116,kuryātprayogānkalyoktānabhīṣṭaphalasiddhaye dugdhasiktaiḥ sudhākhaṇḍairhutvā pratyahamādarāt,कुर्यात्प्रयोगान्कल्योक्तानभीष्टफलसिद्धये दुग्धसिक्तैः सुधाखण्डैर्हुत्वा प्रत्यहमादरात्
1,91,117,sahasramāsaparyantaṃ labhedāyurdhanaṃ sutān sudhāvaṭatitānpūrvā payaḥ sarpiḥ payo haviḥ,सहस्रमासपर्यन्तं लभेदायुर्धनं सुतान् सुधावटतितान्पूर्वा पयः सर्पिः पयो हविः
1,91,118,sapta dravyāṇi vāreṣu kramāddaśaśataṃ hunet saptādhikān dvijānnityaṃ bhojayenmadhurānvitam,सप्त द्रव्याणि वारेषु क्रमाद्दशशतं हुनेत् सप्ताधिकान् द्विजान्नित्यं भोजयेन्मधुरान्वितम्
1,91,119,ṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ dadyādaruṇāṃ gāṃ payasvinīm guruṃ saṃprīṇayetpaścāddhanādyairdevatādhiyā,ऋत्विग्भ्यो दक्षिणां दद्यादरुणां गां पयस्विनीम् गुरुं संप्रीणयेत्पश्चाद्धनाद्यैर्देवताधिया
1,91,120,anena vidhinā sādhyaḥ kṛtyādrohajvaṃrādibhiḥ vimuktaḥ suciraṃ jīveccharadāṃ śatamañjasā,अनेन विधिना साध्यः कृत्याद्रोहज्वंरादिभिः विमुक्तः सुचिरं जीवेच्छरदां शतमञ्जसा
1,91,121,abhicāre jvare staṃbhaghoronmāde śirogade asādhyaroge kṣveḍārtauṃ mohe dāhe mahābhaye,अभिचारे ज्वरे स्तंभघोरोन्मादे शिरोगदे असाध्यरोगे क्ष्वेडार्तौं मोहे दाहे महाभये
1,91,122,homo 'yaṃ śāntidaḥ proktaḥ sarvābhayapradāyakaḥ dravyairetaiḥ prajuhuyāttrijanmasu yathāvidhi,होमो ऽयं शान्तिदः प्रोक्तः सर्वाभयप्रदायकः द्रव्यैरेतैः प्रजुहुयात्त्रिजन्मसु यथाविधि
1,91,123,bhojayenmadhurairbhojyairbrāhmaṇānvedapāragān dīrghamāyuravāpnoti vāñchitāṃ vindati śriyam,भोजयेन्मधुरैर्भोज्यैर्ब्राह्मणान्वेदपारगान् दीर्घमायुरवाप्नोति वाञ्छितां विन्दति श्रियम्
1,91,124,ekādaśāhutīrnityaṃ dūrvābhirjuhuyād budhaḥ apamṛtyujideva syādāyurārogyavarddhanam,एकादशाहुतीर्नित्यं दूर्वाभिर्जुहुयाद् बुधः अपमृत्युजिदेव स्यादायुरारोग्यवर्द्धनम्
1,91,125,trijanmasu sudhāvallīkāśmīrībakulodbhavaiḥ samidvaraiḥ kṛto homaḥ sarvamṛtyugadāpahaḥ,त्रिजन्मसु सुधावल्लीकाश्मीरीबकुलोद्भवैः समिद्वरैः कृतो होमः सर्वमृत्युगदापहः
1,91,126,siddhārthairvihito homo mahājvaravināśanaḥ apāmārgasamiddhomaḥ sarvāmayaniṣūdanaḥ,सिद्धार्थैर्विहितो होमो महाज्वरविनाशनः अपामार्गसमिद्धोमः सर्वामयनिषूदनः
1,91,127,dakṣiṇāmūrtaye pūrvaṃ tubhyaṃ padamanantaram vaṭamūlapadasyānte pravadecca nivāsine,दक्षिणामूर्तये पूर्वं तुभ्यं पदमनन्तरम् वटमूलपदस्यान्ते प्रवदेच्च निवासिने
1,91,128,dhyānaikaniratāṅgāya paścād brūyānnamaḥ padam rudrāya śaṃbhave tāraśaktiruddho 'yamīritaḥ,ध्यानैकनिरताङ्गाय पश्चाद् ब्रूयान्नमः पदम् रुद्राय शंभवे तारशक्तिरुद्धो ऽयमीरितः
1,91,129,ṣaṭtriṃśadakṣaro mantraḥ sarvakāmaphalapradaḥ muniḥ śukaḥ samuddiṣṭaśchando 'nuṣṭupprakīrtitam,षट्त्रिंशदक्षरो मन्त्रः सर्वकामफलप्रदः मुनिः शुकः समुद्दिष्टश्छन्दो ऽनुष्टुप्प्रकीर्तितम्
1,91,130,devatā dakṣiṇāmūrtirnāmnā śaṃbhurudīritaḥ tāraśaktiyuktaiḥ pūrvaṃ hrīmādyantaiśca mantrajaiḥ,देवता दक्षिणामूर्तिर्नाम्ना शंभुरुदीरितः तारशक्तियुक्तैः पूर्वं ह्रीमाद्यन्तैश्च मन्त्रजैः
1,91,131,ṣaṭṣaṣṭhāṣṭeṣu vahnyarṇairhṛdayādyaṅgakalpanam mūrdhni bhāle dṛśoḥ śrotre gaṇḍayugme sanāsike,षट्षष्ठाष्टेषु वह्न्यर्णैर्हृदयाद्यङ्गकल्पनम् मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गण्डयुग्मे सनासिके
1,91,132,āsyadoḥsaṃdhiṣu gale stanahṛnnābhimaṇḍale kaṭyāṃ guhye punaḥ pādasaṃdhiṣvarṇānnyasenmanoḥ,आस्यदोःसंधिषु गले स्तनहृन्नाभिमण्डले कट्यां गुह्ये पुनः पादसंधिष्वर्णान्न्यसेन्मनोः
1,91,133,vyāpakaṃ tāraśaktibhyāṃ kuryāddehe tataḥ param himācalataṭe ramye siddhikinnarasevite,व्यापकं तारशक्तिभ्यां कुर्याद्देहे ततः परम् हिमाचलतटे रम्ये सिद्धिकिन्नरसेविते
1,91,134,vividhadrumaśākhābhiḥ sarvato vāritātape supuṣpitairlatājālairāśliṣṭakusumadrume,विविधद्रुमशाखाभिः सर्वतो वारितातपे सुपुष्पितैर्लताजालैराश्लिष्टकुसुमद्रुमे
1,91,135,śilāvivaranirgacchannirjharānilaśītale gāyaddevāṅganāsaṃghe nṛtyadbarhi kadambake,शिलाविवरनिर्गच्छन्निर्झरानिलशीतले गायद्देवाङ्गनासंघे नृत्यद्बर्हि कदम्बके
1,91,136,kūjatkokilasaṃghena mukharīkṛtadiṅmukhe parasparavinirmuktamātsaryamṛgasevite,कूजत्कोकिलसंघेन मुखरीकृतदिङ्मुखे परस्परविनिर्मुक्तमात्सर्यमृगसेविते
1,91,137,jalajaiḥ sthalajaiḥ puṣpairāmodibhiralaṅkṛte ādyaiḥ śukādyairmunibhirajasrasukhasevite,जलजैः स्थलजैः पुष्पैरामोदिभिरलङ्कृते आद्यैः शुकाद्यैर्मुनिभिरजस्रसुखसेविते
1,91,138,purandaramukhairdevaiḥ sāṃganādyairvilokite vaṭavṛkṣaṃ mahocchrāyaṃ padmarāgaphalojjlam,पुरन्दरमुखैर्देवैः सांगनाद्यैर्विलोकिते वटवृक्षं महोच्छ्रायं पद्मरागफलोज्ज्लम्
1,91,139,gārutmatamayaiḥ patrairnibiḍairupaśobhitam navaratnamayākalpairlaṃbamānairalaṅkṛtam,गारुत्मतमयैः पत्रैर्निबिडैरुपशोभितम् नवरत्नमयाकल्पैर्लंबमानैरलङ्कृतम्
1,91,140,saṃsāratāpavicchedakuśalacchāyamadbhutam tasya mūle susaṃkḷptaratnasiṃhāsane śubhe,संसारतापविच्छेदकुशलच्छायमद्भुतम् तस्य मूले सुसंकॢप्तरत्नसिंहासने शुभे
1,91,141,āsīnamasitākalpaṃ śaraccandranibhānanam kailāsādrinibhaṃ tryakṣaṃ candrāṅkitakapardakam,आसीनमसिताकल्पं शरच्चन्द्रनिभाननम् कैलासाद्रिनिभं त्र्यक्षं चन्द्राङ्कितकपर्दकम्
1,91,142,nāsāgrālokanaparaṃ vīrāsanasamāsthitam bhadrāṭake kuraṅgāḍhyajānusthakarapallavam,नासाग्रालोकनपरं वीरासनसमास्थितम् भद्राटके कुरङ्गाढ्यजानुस्थकरपल्लवम्
1,91,143,kakṣābaddhabhujaṅgaṃ ca suprasannaṃ haraṃ smaret ayutadvayasaṃyuktaguṇalakṣaṃ japenmanum,कक्षाबद्धभुजङ्गं च सुप्रसन्नं हरं स्मरेत् अयुतद्वयसंयुक्तगुणलक्षं जपेन्मनुम्
1,91,144,taddaśāṃśaṃ tilaiḥ śuddhairjuhuyātkṣīrasaṃyutaiḥ pañcākṣarodite pīṭhe tadvidhānena pūjayet,तद्दशांशं तिलैः शुद्धैर्जुहुयात्क्षीरसंयुतैः पञ्चाक्षरोदिते पीठे तद्विधानेन पूजयेत्
1,91,145,bhikṣāhāro japenmāsaṃ manumenaṃ jitendriyaḥ nityaṃ sahasramaṣṭārddhaṃ parāṃ vindati vākchriyam,भिक्षाहारो जपेन्मासं मनुमेनं जितेन्द्रियः नित्यं सहस्रमष्टार्द्धं परां विन्दति वाक्छ्रियम्
1,91,146,trivāraṃ japtametena payastu manunā pibet dakṣiṇāmūrtiṃsaṃdhyānācchāstravyākhyānakṛdbhavet,त्रिवारं जप्तमेतेन पयस्तु मनुना पिबेत् दक्षिणामूर्तिंसंध्यानाच्छास्त्रव्याख्यानकृद्भवेत्
1,91,147,praṇavo hṛdayaṃ paścādvadedbhagavatepadam ṅeyutaṃ dakṣiṇāmūrtiṃ mahyaṃmedhāmudīrayet,प्रणवो हृदयं पश्चाद्वदेद्भगवतेपदम् ङेयुतं दक्षिणामूर्तिं मह्यंमेधामुदीरयेत्
1,91,148,prayaccha ṭhadvayānto 'yaṃ dvāviṃśatyakṣaro manuḥ muniścaturmukhaśchando gāyatrī devatoditā,प्रयच्छ ठद्वयान्तो ऽयं द्वाविंशत्यक्षरो मनुः मुनिश्चतुर्मुखश्छन्दो गायत्री देवतोदिता
1,91,149,tāraruddhaiḥ svarairdīrghaiḥ ṣaḍbhiraṅgāni kalpayet padairmantrabhavairvāpidhyānādyaṃ pūrvavanmatam,ताररुद्धैः स्वरैर्दीर्घैः षड्भिरङ्गानि कल्पयेत् पदैर्मन्त्रभवैर्वापिध्यानाद्यं पूर्ववन्मतम्
1,91,150,lohitogryāsanaḥ sadyo bindumānprathamaṃ tataḥ dvitīyaṃ vahnibījasthā dīrghā śāntīndubhūṣitā,लोहितोग्र्यासनः सद्यो बिन्दुमान्प्रथमं ततः द्वितीयं वह्निबीजस्था दीर्घा शान्तीन्दुभूषिता
1,91,151,tṛtīyā lāṅgalīśārṇamantro bījatrayānvitaḥ nīlakaṇṭhātmakaḥ prokto viṣadvayaharaḥ paraḥ,तृतीया लाङ्गलीशार्णमन्त्रो बीजत्रयान्वितः नीलकण्ठात्मकः प्रोक्तो विषद्वयहरः परः
1,91,152,haradvayaṃ vahnijāyā hṛdayaṃ parikīrtitam kaparddine padayugaṃ śiromantra udāhṛtaḥ,हरद्वयं वह्निजाया हृदयं परिकीर्तितम् कपर्द्दिने पदयुगं शिरोमन्त्र उदाहृतः
1,91,153,nīlakaṇṭhāya ṭhadvandvaṃ śikhāmantro 'yamīritaḥ kālakūṭapadasyānte viṣabhakṣaṇaṅeyutam,नीलकण्ठाय ठद्वन्द्वं शिखामन्त्रो ऽयमीरितः कालकूटपदस्यान्ते विषभक्षणङेयुतम्
1,91,154,huṃ phaṭ kavacamuddiṣṭaṃ nīlakaṇṭhina ityataḥ svāhāntamastrametāni pañcāgāni manorviduḥ,हुं फट् कवचमुद्दिष्टं नीलकण्ठिन इत्यतः स्वाहान्तमस्त्रमेतानि पञ्चागानि मनोर्विदुः
1,91,155,mūrdhni kaṇṭhe hṛdaṃbhoje kramādvījatrayaṃ nyaset bālārkāyutavarcaskaṃ jaṭājūṭenduśobhitam,मूर्ध्नि कण्ठे हृदंभोजे क्रमाद्वीजत्रयं न्यसेत् बालार्कायुतवर्चस्कं जटाजूटेन्दुशोभितम्
1,91,156,nāgābhūṣaṃ japavaṭīṃ śūlaṃ brahmakapālakam khaṭvāṅgaṃ dadhataṃ dorbhistrinetraṃ cintayeddharam,नागाभूषं जपवटीं शूलं ब्रह्मकपालकम् खट्वाङ्गं दधतं दोर्भिस्त्रिनेत्रं चिन्तयेद्धरम्
1,91,157,lakṣatrayaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ sasarpiṣā haviṣā juhuyātsamyaksaṃskṛte havyavāhane,लक्षत्रयं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं ससर्पिषा हविषा जुहुयात्सम्यक्संस्कृते हव्यवाहने
1,91,158,śaivaṃ pīṭhe yajeddevaṃ nīlakaṇṭhaṃ samāhitaḥ mṛtyuṃ jayavidhānena viṣadvayavināśanam,शैवं पीठे यजेद्देवं नीलकण्ठं समाहितः मृत्युं जयविधानेन विषद्वयविनाशनम्
1,91,159,agniḥ saṃvartakādityarānilau ṣaṣṭibindumān cintāmaṇiriti khyātaṃ bījaṃ sarvasamṛddhidam,अग्निः संवर्तकादित्यरानिलौ षष्टिबिन्दुमान् चिन्तामणिरिति ख्यातं बीजं सर्वसमृद्धिदम्
1,91,160,kaśyapo munirākhyātaśchando 'nuṣṭubudāhṛtam arddhanārīśvaraḥ prokto devatā jagatāṃ patiḥ,कश्यपो मुनिराख्यातश्छन्दो ऽनुष्टुबुदाहृतम् अर्द्धनारीश्वरः प्रोक्तो देवता जगतां पतिः
1,91,161,rephaādivyañjanaiḥ ṣaḍbhiḥ kuryādaṅgāni ṣaṭ kramāt trinetraṃ nīlamaṇibhaṃ śūlapāśaṃ kapālakam,रेफआदिव्यञ्जनैः षड्भिः कुर्यादङ्गानि षट् क्रमात् त्रिनेत्रं नीलमणिभं शूलपाशं कपालकम्
1,91,162,raktotpalaṃ ca hastābjairdadhataṃ cārubhūṣaṇam bālendubaddhamukuṭamarddhanārīśvaraṃ smaret,रक्तोत्पलं च हस्ताब्जैर्दधतं चारुभूषणम् बालेन्दुबद्धमुकुटमर्द्धनारीश्वरं स्मरेत्
1,91,163,ekalakṣaṃ japenmantraṃ triśataṃ madhurāplutaiḥ tilairhunedyajetpīṭhe śaiveṅgāvaraṇaiḥ saha,एकलक्षं जपेन्मन्त्रं त्रिशतं मधुराप्लुतैः तिलैर्हुनेद्यजेत्पीठे शैवेङ्गावरणैः सह
1,91,164,vṛṣādyairmātṛbhiḥ paścāllokapālaistadāyudhaiḥ prāsādādyaṃ japenmantramayutaṃ rogaśāntaye,वृषाद्यैर्मातृभिः पश्चाल्लोकपालैस्तदायुधैः प्रासादाद्यं जपेन्मन्त्रमयुतं रोगशान्तये
1,91,165,svāhāvṛttamidaṃ bījaṃ vigalatparamāmṛtam candrabiṃbasthitaṃ mūrdhni dhyātaṃ kṣveḍagadāpaham,स्वाहावृत्तमिदं बीजं विगलत्परमामृतम् चन्द्रबिंबस्थितं मूर्ध्नि ध्यातं क्ष्वेडगदापहम्
1,91,166,pratilomasvarāḍhyā ca bījaṃ vahnigṛhe sthitam rephaādivyañjanollāsiṣaṭkoṇābhivṛtaṃ bahiḥ,प्रतिलोमस्वराढ्या च बीजं वह्निगृहे स्थितम् रेफआदिव्यञ्जनोल्लासिषट्कोणाभिवृतं बहिः
1,91,167,bhūtārtasya smṛtaṃ mūrdhni bhūtamāśu vināśayet pīḍitāṅge smṛtaṃ tattatpīḍāṃ śamayati dhruvam,भूतार्तस्य स्मृतं मूर्ध्नि भूतमाशु विनाशयेत् पीडिताङ्गे स्मृतं तत्तत्पीडां शमयति ध्रुवम्
1,91,168,praṇavo hṛdayaṃ paścān ṅeṃtaḥ paśupatiḥ punaḥ tāro namo bhūtapadaṃ tato 'dhipataye dhruvam,प्रणवो हृदयं पश्चान् ङेंतः पशुपतिः पुनः तारो नमो भूतपदं ततो ऽधिपतये ध्रुवम्
1,91,169,namorudrāya yugalaṃ khaḍgarāvaṇa śabdataḥ viharadvitayaṃ paścānnarīnṛtyayugaṃ pṛthak,नमोरुद्राय युगलं खड्गरावण शब्दतः विहरद्वितयं पश्चान्नरीनृत्ययुगं पृथक्
1,91,170,śmaśānabhasmācitānte śaraṇyāya tataḥ param ghaṇṭākapālamālādidharāyeti padaṃ punaḥ,श्मशानभस्माचितान्ते शरण्याय ततः परम् घण्टाकपालमालादिधरायेति पदं पुनः
1,91,171,vyāghracarmapadasyānte paridhānāya tatparam śaśāṅkakṛtaśabdānte śekharāya tataḥ param,व्याघ्रचर्मपदस्यान्ते परिधानाय तत्परम् शशाङ्ककृतशब्दान्ते शेखराय ततः परम्
1,91,172,kṛṣṇasarpapadātpaścādvadedyajñopavītine balayugmaṃ calāyugmamanivartakapāline,कृष्णसर्पपदात्पश्चाद्वदेद्यज्ञोपवीतिने बलयुग्मं चलायुग्ममनिवर्तकपालिने
1,91,173,hanuyugmaṃ tato bhūtāṃstrāsayadvitayaṃ punaḥ bhūyo maṇḍalamadhye syātkaṭayugmaṃ tataḥ param,हनुयुग्मं ततो भूतांस्त्रासयद्वितयं पुनः भूयो मण्डलमध्ये स्यात्कटयुग्मं ततः परम्
1,91,174,rudrāṅkuśena śamaya praveśayayugaṃ tataḥ āveśayayugaṃ paścāñcaṇḍāsipadamīrayet,रुद्राङ्कुशेन शमय प्रवेशययुगं ततः आवेशययुगं पश्चाञ्चण्डासिपदमीरयेत्
1,91,175,dhārādhipatirudro 'yaṃ jñāpayatyagnisuṃdarī khaḍgarāvaṇamantro 'yaṃ saptatyūrddhaśatākṣaraḥ,धाराधिपतिरुद्रो ऽयं ज्ञापयत्यग्निसुंदरी खड्गरावणमन्त्रो ऽयं सप्तत्यूर्द्धशताक्षरः
1,91,176,bhūtādhipataye svāhā pūjāmantro 'yamīritaḥ siddhamantro 'yamudito japādeva prasiddhyati,भूताधिपतये स्वाहा पूजामन्त्रो ऽयमीरितः सिद्धमन्त्रो ऽयमुदितो जपादेव प्रसिद्ध्यति
1,91,177,ayutadvitayātpaścādbhūtādigrahaṇe kṣamaḥ māyā sphuradvayaṃ bhūyaḥ prasphuradvitayaṃ punaḥ,अयुतद्वितयात्पश्चाद्भूतादिग्रहणे क्षमः माया स्फुरद्वयं भूयः प्रस्फुरद्वितयं पुनः
1,91,178,ghātayadvitayaṃ varmaphaḍantaḥ samudīritaḥ ekapañcāśadarṇo 'yamaghorāstraṃ mahāmanuḥ,घातयद्वितयं वर्मफडन्तः समुदीरितः एकपञ्चाशदर्णो ऽयमघोरास्त्रं महामनुः
1,91,179,aghoro 'sya nuniḥ proktastrivṛcchandaṃ udāhṛtam aghorarudraḥ saṃdiṣṭo devatā mantranāyakaḥ,अघोरो ऽस्य नुनिः प्रोक्तस्त्रिवृच्छन्दं उदाहृतम् अघोररुद्रः संदिष्टो देवता मन्त्रनायकः
1,91,180,hṛdayaṃ pañcabhiḥ proktaṃ śiraḥ ṣaḍbhirudāhṛtam śikhā daśabhirākhyātā navabhiḥ kavacaṃ matam,हृदयं पञ्चभिः प्रोक्तं शिरः षड्भिरुदाहृतम् शिखा दशभिराख्याता नवभिः कवचं मतम्
1,91,181,vasuvarṇaiḥ smṛtaṃ netraṃ daśārṇairastramīritam mūrdhni netrāsyakaṇṭheṣu hṛnnābhyāmūruṣu kramāt,वसुवर्णैः स्मृतं नेत्रं दशार्णैरस्त्रमीरितम् मूर्ध्नि नेत्रास्यकण्ठेषु हृन्नाभ्यामूरुषु क्रमात्
1,91,182,jānujaṅghāpadadvandve rudrabhinnākṣarairnyaset pañcaṣaṭkāṣṭavedāṅgadvivdyabdhirasalocanaiḥ,जानुजङ्घापदद्वन्द्वे रुद्रभिन्नाक्षरैर्न्यसेत् पञ्चषट्काष्टवेदाङ्गद्विव्द्यब्धिरसलोचनैः
1,91,183,śyāmaṃ trinetraṃ sapārḍhyaṃ raktavastrāṅgarāṅgakam nānāśastradharaṃ dhyāyenadaghorākhyaṃ sadāśivam,श्यामं त्रिनेत्रं सपार्ढ्यं रक्तवस्त्राङ्गराङ्गकम् नानाशस्त्रधरं ध्यायेनदघोराख्यं सदाशिवम्
1,91,184,bhūtavetālakādīnāṃ kṣayo 'yaṃ nigrahe manuḥ tāro vānto dharāsaṃstho vāmanetrendubhūṣitaḥ,भूतवेतालकादीनां क्षयो ऽयं निग्रहे मनुः तारो वान्तो धरासंस्थो वामनेत्रेन्दुभूषितः
1,91,185,pāśī bakaḥ karṇanetravarmāstrāntaḥ ṣaḍakṣaraḥ manuḥ pāśupatāstrākhyo grahakṣudranivāraṇaḥ,पाशी बकः कर्णनेत्रवर्मास्त्रान्तः षडक्षरः मनुः पाशुपतास्त्राख्यो ग्रहक्षुद्रनिवारणः
1,91,186,ṣaḍbhirvarṇaiḥ ṣaḍaṅgāni huṃphaḍantaiḥ sajātibhiḥ madhyāhnārkaprabhaṃ bhīmaṃ tryakṣaṃ pannagabhūṣaṇam,षड्भिर्वर्णैः षडङ्गानि हुंफडन्तैः सजातिभिः मध्याह्नार्कप्रभं भीमं त्र्यक्षं पन्नगभूषणम्
1,91,187,nānāśastraṃ caturvaktraṃ smaretpaśupatiṃ haram varṇalakṣaṃ japenmantraṃ juhuyāttaddaśāṃśataḥ,नानाशस्त्रं चतुर्वक्त्रं स्मरेत्पशुपतिं हरम् वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं जुहुयात्तद्दशांशतः
1,91,188,gavyena sarpiṣā mantro saṃskṛte havyavāhane śaive pīṭhe yajedaṅgamātṛlokeśvarāyudhaiḥ,गव्येन सर्पिषा मन्त्रो संस्कृते हव्यवाहने शैवे पीठे यजेदङ्गमातृलोकेश्वरायुधैः
1,91,189,anena mantritaṃ toyaṃ bhūtagrastamukhe kṣipet sadyaḥ sa muñcati krandānmahāmantraprabhāvataḥ,अनेन मन्त्रितं तोयं भूतग्रस्तमुखे क्षिपेत् सद्यः स मुञ्चति क्रन्दान्महामन्त्रप्रभावतः
1,91,190,anena mantritānbāṇānvisṛjedyudhi yo naraḥ jayetkṣaṇena nikhilāñchatrūnpārtha ivāparaḥ,अनेन मन्त्रितान्बाणान्विसृजेद्युधि यो नरः जयेत्क्षणेन निखिलाञ्छत्रून्पार्थ इवापरः
1,91,191,varṇāntimo binduyutaḥ kṣetrapālāya hṛnmanuḥ,वर्णान्तिमो बिन्दुयुतः क्षेत्रपालाय हृन्मनुः
1,91,192,tārādyo vasuvarṇo 'yaṃ kṣetrapālasya kīrtitaḥ ṣaḍdīrghayuktabījena ṣaḍaṅgaṃ nyasya cintayet,ताराद्यो वसुवर्णो ऽयं क्षेत्रपालस्य कीर्तितः षड्दीर्घयुक्तबीजेन षडङ्गं न्यस्य चिन्तयेत्
1,91,193,nīlācalābhaṃ digvastraṃ sarpabhūṣaṃ trilocanam piṅgordhvakeśāndadhataṃ kapālaṃ ca gadāṃ smaret,नीलाचलाभं दिग्वस्त्रं सर्पभूषं त्रिलोचनम् पिङ्गोर्ध्वकेशान्दधतं कपालं च गदां स्मरेत्
1,91,194,lakṣamekaṃ japenmantraṃ juhuyāttaddaśāṃśataḥ caruṇā ghṛtasiktena tataḥ kṣetre samarcayet,लक्षमेकं जपेन्मन्त्रं जुहुयात्तद्दशांशतः चरुणा घृतसिक्तेन ततः क्षेत्रे समर्चयेत्
1,91,195,dharmādikalpite pīṭhe sāṃgāvaraṇamādarāt tasmai saparivārāya balimetena nirharet,धर्मादिकल्पिते पीठे सांगावरणमादरात् तस्मै सपरिवाराय बलिमेतेन निर्हरेत्
1,91,196,pūrvamehidvayaṃ paścādvidviṣaṃ puruṣaṃ dvayam bhañjayadvitayaṃ bhūyo nartayadvitayaṃ punaḥ,पूर्वमेहिद्वयं पश्चाद्विद्विषं पुरुषं द्वयम् भञ्जयद्वितयं भूयो नर्तयद्वितयं पुनः
1,91,197,tato vighnapadadvandvaṃ mahābhairava tatparam kṣetrapālabaliṃ gṛhṇadvayaṃ pāvakasundarī,ततो विघ्नपदद्वन्द्वं महाभैरव तत्परम् क्षेत्रपालबलिं गृह्णद्वयं पावकसुन्दरी
1,91,198,balimantro 'yamākhyātaḥ sarvakāmaphalapradaḥ sopadeśaṃ bṛhatpiṇḍe kṛtvā rātriṣu sādhakaḥ,बलिमन्त्रो ऽयमाख्यातः सर्वकामफलप्रदः सोपदेशं बृहत्पिण्डे कृत्वा रात्रिषु साधकः
1,91,199,smṛtvā yathoktaṃ kṣetreśaṃ tasya haste baliṃ haret balinānena santuṣṭaḥ kṣetrapālaḥ prayacchati,स्मृत्वा यथोक्तं क्षेत्रेशं तस्य हस्ते बलिं हरेत् बलिनानेन सन्तुष्टः क्षेत्रपालः प्रयच्छति
1,91,200,kāntiṃ medhāṃ balāyogyaṃ tejaḥ puṣṭiṃ yaśaḥ śriyam uddharedbaṭukaṃ ṅeṃtamāpaduddhāraṇaṃ tathā,कान्तिं मेधां बलायोग्यं तेजः पुष्टिं यशः श्रियम् उद्धरेद्बटुकं ङेंतमापदुद्धारणं तथा
1,91,201,kurudvayaṃ tataḥ paścādvaṭukaṃ ṅeṃtamuccaret śaktiruddho dhruvādiśca dvāviṃśatyakṣaro manuḥ,कुरुद्वयं ततः पश्चाद्वटुकं ङेंतमुच्चरेत् शक्तिरुद्धो ध्रुवादिश्च द्वाविंशत्यक्षरो मनुः
1,91,202,dvicatuḥsaptavedābdhicandrārṇairaṅgakaṃ manoḥ bālaṃ sphaṭikasaṃkāśaṃ tallolalasitānanam,द्विचतुःसप्तवेदाब्धिचन्द्रार्णैरङ्गकं मनोः बालं स्फटिकसंकाशं तल्लोललसिताननम्
1,91,203,divyākalpaiḥ pradīptāṅgaṃ tryakṣaṃ daṇḍatriśūlinam suprasannaṃ smareddhaktyā bhaktānāmabhayaṅkaram,दिव्याकल्पैः प्रदीप्ताङ्गं त्र्यक्षं दण्डत्रिशूलिनम् सुप्रसन्नं स्मरेद्धक्त्या भक्तानामभयङ्करम्
1,91,204,varṇalakṣaṃ japenmantraṃ haviṣyāśī jitendriyaḥ taddaśāṃśaṃ prajuhuyānttilairmadhurasaṃyutaiḥ,वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं हविष्याशी जितेन्द्रियः तद्दशांशं प्रजुहुयान्त्तिलैर्मधुरसंयुतैः
1,91,205,dharmādikalpite pīṭhe paṅkaje cātiśobhane ṣaṭkoṇāntastrikoṇasthavyomapaṅkajasaṃyute,धर्मादिकल्पिते पीठे पङ्कजे चातिशोभने षट्कोणान्तस्त्रिकोणस्थव्योमपङ्कजसंयुते
1,91,206,baṭukaṃ pūjayeddevaṃ sāṃgāvaraṇakaṃ kramāt śatrupakṣasya rudhiraṃ piśinta ca dinedine bhakṣayasva gaṇaiḥ sārddhaṃ sārameyasamanvitaḥ,बटुकं पूजयेद्देवं सांगावरणकं क्रमात् शत्रुपक्षस्य रुधिरं पिशिन्त च दिनेदिने भक्षयस्व गणैः सार्द्धं सारमेयसमन्वितः
1,91,207,balimantro 'yamākhyātaḥ śatrunāmnā vidarbhitaḥ anena balinā hṛṣṭo baṭukaḥ parasainyakam,बलिमन्त्रो ऽयमाख्यातः शत्रुनाम्ना विदर्भितः अनेन बलिना हृष्टो बटुकः परसैन्यकम्
1,91,208,chitvā gaṇebhyo vibhajedāmiṣaṃ kruddhamānasaḥ aṅkaśo vahniśikharo lāntadānta itīritaḥ,छित्वा गणेभ्यो विभजेदामिषं क्रुद्धमानसः अङ्कशो वह्निशिखरो लान्तदान्त इतीरितः
1,91,209,phaḍantaścaṇḍamantro 'yaṃ trivarṇātmā samīritaḥ asya trito muniḥ proktaśchando 'nuṣṭubudāhṛtam,फडन्तश्चण्डमन्त्रो ऽयं त्रिवर्णात्मा समीरितः अस्य त्रितो मुनिः प्रोक्तश्छन्दो ऽनुष्टुबुदाहृतम्
1,91,210,caṇḍeśo devatā proktā vakṣyateṃ'gaprakalpanam hṛdayaṃ dīptaphaṭ proktaṃ jvalaphaṭ śira īritam,चण्डेशो देवता प्रोक्ता वक्ष्यतेंऽगप्रकल्पनम् हृदयं दीप्तफट् प्रोक्तं ज्वलफट् शिर ईरितम्
1,91,211,śikhājvālini phaṭ proktā vahaphaṭ kavacaṃ matam halaphaṭ netramākhyātaṃ sarvajvāniniphaṭ param,शिखाज्वालिनि फट् प्रोक्ता वहफट् कवचं मतम् हलफट् नेत्रमाख्यातं सर्वज्वानिनिफट् परम्
1,91,212,vinyasyaivaṃ ṣaḍaṅgāni tato devaṃ vicintayet caṇḍeśvaraṃ raktatanuntryakṣaṃ raktāṃbarāvṛtam,विन्यस्यैवं षडङ्गानि ततो देवं विचिन्तयेत् चण्डेश्वरं रक्ततनुन्त्र्यक्षं रक्तांबरावृतम्
1,91,213,dadhataṃ ca triśūlākṣamālāṭaṃ kakamaṇḍalūn varṇalakṣaṃ japenmantraṃ homaṃ kuryāddaśāṃśataḥ,दधतं च त्रिशूलाक्षमालाटं ककमण्डलून् वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं होमं कुर्याद्दशांशतः
1,91,214,madhuratrayasaṃyuktairviśuddhaistilataṇḍulaiḥ pañcākṣarodite pīṭhe mūrtiṃ mūlena kalpayet,मधुरत्रयसंयुक्तैर्विशुद्धैस्तिलतण्डुलैः पञ्चाक्षरोदिते पीठे मूर्तिं मूलेन कल्पयेत्
1,91,215,kūrmeśo bindusaṃyuktastataścaṇḍeśvarāya ca hṛdayaṃ manurākhyātaścaṇḍeśasya prapūjane,कूर्मेशो बिन्दुसंयुक्तस्ततश्चण्डेश्वराय च हृदयं मनुराख्यातश्चण्डेशस्य प्रपूजने
1,91,216,aṅgairmātṛbhirāśeśairvajrādyairāvṛtirbhavet śaivamantreṣu niṣṇātaścaṇḍeśvaramanuṃ japet,अङ्गैर्मातृभिराशेशैर्वज्राद्यैरावृतिर्भवेत् शैवमन्त्रेषु निष्णातश्चण्डेश्वरमनुं जपेत्
1,91,217,sarvānkāmānavāpnoti paratreha ca nandati śṛṇu nārada vakṣyāmi divyaṃ māheśvaraṃ stavam,सर्वान्कामानवाप्नोति परत्रेह च नन्दति शृणु नारद वक्ष्यामि दिव्यं माहेश्वरं स्तवम्
1,91,218,yasya pāṭhena pūjāyāṃ siddhyanti manavo 'khilāḥ,यस्य पाठेन पूजायां सिद्ध्यन्ति मनवो ऽखिलाः
1,91,219,dharāmbvagnimaruvdyomamakheśendvarkamūrtaye sarvabhūtāntarasthāya śaṅkarāya namonamaḥ,धराम्ब्वग्निमरुव्द्योममखेशेन्द्वर्कमूर्तये सर्वभूतान्तरस्थाय शङ्कराय नमोनमः
1,91,220,śrutyaṃ takṛtavāsāya śrutaye śrutijanmane atīndriyāya mahase śāśvatāya namonamaḥ,श्रुत्यं तकृतवासाय श्रुतये श्रुतिजन्मने अतीन्द्रियाय महसे शाश्वताय नमोनमः
1,91,221,sthūlasūkṣmavibhāgābhyāmanirdeśyāya śaṃbhave bhavāya bhavasaṃbhūtaduḥkhahantre namonamaḥ,स्थूलसूक्ष्मविभागाभ्यामनिर्देश्याय शंभवे भवाय भवसंभूतदुःखहन्त्रे नमोनमः
1,91,222,tarkamārgātidūrāya tapasāṃ phaladāyine caturvargavadānyāya sarvajñāya namonamaḥ,तर्कमार्गातिदूराय तपसां फलदायिने चतुर्वर्गवदान्याय सर्वज्ञाय नमोनमः
1,91,223,ādimadhyāntaśūnyāya nirastāśeṣabhītaye yogidhyeyāya mahate nirguṇāya namonamaḥ,आदिमध्यान्तशून्याय निरस्ताशेषभीतये योगिध्येयाय महते निर्गुणाय नमोनमः
1,91,224,viśvātmane viviktāya vilasaccandramaulaye kandarppadarppanāśāya kālahṝntre namonamaḥ,विश्वात्मने विविक्ताय विलसच्चन्द्रमौलये कन्दर्प्पदर्प्पनाशाय कालहॄन्त्रे नमोनमः
1,91,225,viṣāśanāya viharadvṛṣaskandhamupeyuṣe sariddāmasamābaddhakapadārya namonamaḥ,विषाशनाय विहरद्वृषस्कन्धमुपेयुषे सरिद्दामसमाबद्धकपदार्य नमोनमः
1,91,226,śuddhāya śuddhabhāvā śuddhānāmantarātmane purāntakāya pūrṇāya puṇyanāmno namonamaḥ,शुद्धाय शुद्धभावा शुद्धानामन्तरात्मने पुरान्तकाय पूर्णाय पुण्यनाम्नो नमोनमः
1,91,227,bhaktāya nijabhaktānāṃ bhuktimuktipradāyine vivāsase nivāsāya viśveṣāṃ pataye namaḥ,भक्ताय निजभक्तानां भुक्तिमुक्तिप्रदायिने विवाससे निवासाय विश्वेषां पतये नमः
1,91,228,trimūrtimūlabhūtāya trinetrāya triśūline tridhāmne dhāmarūpāya janmadāya namonamaḥ,त्रिमूर्तिमूलभूताय त्रिनेत्राय त्रिशूलिने त्रिधाम्ने धामरूपाय जन्मदाय नमोनमः
1,91,229,devāsuraśiroratnakirīṭāruṇitāṅghraye kāntāya nijakāntāyai dattārddhāya namonamaḥ,देवासुरशिरोरत्नकिरीटारुणिताङ्घ्रये कान्ताय निजकान्तायै दत्तार्द्धाय नमोनमः
1,91,230,etatstotraṃ maheśasya proktaṃ sarvāghanāśanam śivasānnidhyadaṃ vipra sarpatantraprakāśakam,एतत्स्तोत्रं महेशस्य प्रोक्तं सर्वाघनाशनम् शिवसान्निध्यदं विप्र सर्पतन्त्रप्रकाशकम्
1,91,231,etatte sumahattantreṃ sarvadevaprakāśakam lokābhilāṣasaṃpūrtikriyāsādhanasaṃgatam,एतत्ते सुमहत्तन्त्रें सर्वदेवप्रकाशकम् लोकाभिलाषसंपूर्तिक्रियासाधनसंगतम्
1,91,232,ye tu sāmānyataḥ proktāstantre 'sminmanavo dvija te tu lokopakārāya jñātavyāḥ siddhidāyakāḥ,ये तु सामान्यतः प्रोक्तास्तन्त्रे ऽस्मिन्मनवो द्विज ते तु लोकोपकाराय ज्ञातव्याः सिद्धिदायकाः
1,91,233,viśeṣato vaiṣṇavā ye mantrāḥ sarvottamottamāḥ ta eva sādhanīyāḥ syuścaturvargaphalāptaye,विशेषतो वैष्णवा ये मन्त्राः सर्वोत्तमोत्तमाः त एव साधनीयाः स्युश्चतुर्वर्गफलाप्तये
1,91,234,rāmamantrāḥ kṛṣṇamantrāḥ sāṃgā rāseśimantrakāḥ śāktāḥ saurāśca gāṇeśāḥ śaivāḥ proktāḥ śubhāvahāḥ,राममन्त्राः कृष्णमन्त्राः सांगा रासेशिमन्त्रकाः शाक्ताः सौराश्च गाणेशाः शैवाः प्रोक्ताः शुभावहाः
1,91,235,teṣu svātmaprakāśāya bhajenmuktiphalapradān etatte sarvamākhyātaṃ yattvayābhyarthitaṃ mune devatārādhanaṃ bhaktyā kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi,तेषु स्वात्मप्रकाशाय भजेन्मुक्तिफलप्रदान् एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वयाभ्यर्थितं मुने देवताराधनं भक्त्या किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
1,92,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde maheśamantrakathanaṃ nāmaikanavatitamo 'dhyāyaḥ iti tṛtīyaḥ pādaḥ sūta uvāca etacchrutvā nāradastu kumārasya vaco mudā punarapyāha suprīto jijñāsuḥ śreya uttamam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे महेशमन्त्रकथनं नामैकनवतितमो ऽध्यायः इति तृतीयः पादः सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा नारदस्तु कुमारस्य वचो मुदा पुनरप्याह सुप्रीतो जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम्
1,92,2,nārada uvāca sādhu sādhu mahābhāga sarvalokopakārakam mahātantraṃ tvayā proktaṃ sarvatantrottamottamam,नारद उवाच साधु साधु महाभाग सर्वलोकोपकारकम् महातन्त्रं त्वया प्रोक्तं सर्वतन्त्रोत्तमोत्तमम्
1,92,3,adhunā śrotumicchāmi purāṇākhyānamuttamam yasminyasminpurāṇe tu yadyadākhyānakaṃ mune tatsarvaṃ me samācakṣva sarvajñastvaṃ yato mataḥ,अधुना श्रोतुमिच्छामि पुराणाख्यानमुत्तमम् यस्मिन्यस्मिन्पुराणे तु यद्यदाख्यानकं मुने तत्सर्वं मे समाचक्ष्व सर्वज्ञस्त्वं यतो मतः
1,92,4,sūta uvāca tacchrutvā vacanaṃ viprā nāradasya śubhāvaham purāṇākhyānasaṃpraśnaṃ kumāraḥ pratyuvāca ha,सूत उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रा नारदस्य शुभावहम् पुराणाख्यानसंप्रश्नं कुमारः प्रत्युवाच ह
1,92,5,sanatkumāra uvāca pārāṇākhyānakaṃ vipra nānākalpasamudbhavam nānākathāsamāyuktamadbhutaṃ bahuvistaram,सनत्कुमार उवाच पाराणाख्यानकं विप्र नानाकल्पसमुद्भवम् नानाकथासमायुक्तमद्भुतं बहुविस्तरम्
1,92,6,ṛṣiḥ sanātanaścāyaṃ yathā veda tathāparaḥ na veda tasmātpṛccha tvaṃ bahukalpavidāṃ varam,ऋषिः सनातनश्चायं यथा वेद तथापरः न वेद तस्मात्पृच्छ त्वं बहुकल्पविदां वरम्
1,92,7,śrutvetthaṃ nārado vākyaṃ kumārasya mahātmanaḥ praṇamya vinayopetaḥ sanātanamathābravīt,श्रुत्वेत्थं नारदो वाक्यं कुमारस्य महात्मनः प्रणम्य विनयोपेतः सनातनमथाब्रवीत्
1,92,8,nārada uvāca brahmanpurāṇavicchreṣṭha jñānavijñānatatpara purāṇānāṃ vibhāgaṃ me sākalye nānukīrtaya,नारद उवाच ब्रह्मन्पुराणविच्छ्रेष्ठ ज्ञानविज्ञानतत्पर पुराणानां विभागं मे साकल्ये नानुकीर्तय
1,92,9,yasmiñ śrute śrutaṃ sarvaṃ jñātaṃ kṛte kṛtam,यस्मिञ् श्रुते श्रुतं सर्वं ज्ञातं कृते कृतम्
1,92,10,varṇāśramācāradharmaṃ sākṣātkāramupaiṣyati kiyanti ca purāṇāni kiyatsaṃkhyāni mānataḥ,वर्णाश्रमाचारधर्मं साक्षात्कारमुपैष्यति कियन्ति च पुराणानि कियत्संख्यानि मानतः
1,92,11,kiṅkimākhyānayuktāni tadvadasva mama prabho cāturvarṇyāśrayā nānāvratādīnāṃ kathāstathā,किङ्किमाख्यानयुक्तानि तद्वदस्व मम प्रभो चातुर्वर्ण्याश्रया नानाव्रतादीनां कथास्तथा
1,92,12,sṛṣṭikrameṇa vaṃśānāṃ kathāḥ samyakprakāśaya tvatto 'dhiko na cānyo 'sti purāṇākhyānavitprabho,सृष्टिक्रमेण वंशानां कथाः सम्यक्प्रकाशय त्वत्तो ऽधिको न चान्यो ऽस्ति पुराणाख्यानवित्प्रभो
1,92,13,tasmādākhyāhi mahyaṃ tvaṃ sarvasandehabhañjanam sūta uvāca tataḥ sanātano viprāḥ śrutvā nāradabhāṣitam,तस्मादाख्याहि मह्यं त्वं सर्वसन्देहभञ्जनम् सूत उवाच ततः सनातनो विप्राः श्रुत्वा नारदभाषितम्
1,92,14,nārāyaṇaṃ kṣaṇaṃ dhyātvā provācātha vidāṃ varaḥ sanātana uvāca sādhu sādhu muniśreṣṭha sarvalokopakārikā,नारायणं क्षणं ध्यात्वा प्रोवाचाथ विदां वरः सनातन उवाच साधु साधु मुनिश्रेष्ठ सर्वलोकोपकारिका
1,92,15,purāṇākhyānavijñāne yajjātā neṣṭhikī matiḥ tubhyaṃ samabhidhāsyāmi yatproktaṃ brahmaṇā purā,पुराणाख्यानविज्ञाने यज्जाता नेष्ठिकी मतिः तुभ्यं समभिधास्यामि यत्प्रोक्तं ब्रह्मणा पुरा
1,92,16,marīcyādiṛṣibhyastu putrasnehāvṛtātmanā ekadā brahmaṇaḥ putro marīcirnāma viśrutaḥ,मरीच्यादिऋषिभ्यस्तु पुत्रस्नेहावृतात्मना एकदा ब्रह्मणः पुत्रो मरीचिर्नाम विश्रुतः
1,92,17,svādhyāyaśrutasaṃpanno vedavedāgapāragaḥ upasṛtya svapitaraṃ brahmaṇaṃ lokabhāvanam,स्वाध्यायश्रुतसंपन्नो वेदवेदागपारगः उपसृत्य स्वपितरं ब्रह्मणं लोकभावनम्
1,92,18,praṇamya bhaktyā papraccha idameva muniśvara purāṇākhyānamamalaṃ yattvaṃ pṛcchasi mānada,प्रणम्य भक्त्या पप्रच्छ इदमेव मुनिश्वर पुराणाख्यानममलं यत्त्वं पृच्छसि मानद
1,92,19,marīciruvāca bhagavandevadeveśa lokānāṃ prabhavāpyaya sarvajña sarvakalyāṇa sarvādhyakṣa namo 'stu te,मरीचिरुवाच भगवन्देवदेवेश लोकानां प्रभवाप्यय सर्वज्ञ सर्वकल्याण सर्वाध्यक्ष नमो ऽस्तु ते
1,92,20,purāṇabījamākhyahi mahyaṃ śuśrūṣave pitaḥ lakṣaṇaṃ ca pramāṇaṃ ca pramāṇaṃ caṃ vaktāraṃ pṛcchakaṃ tathā,पुराणबीजमाख्यहि मह्यं शुश्रूषवे पितः लक्षणं च प्रमाणं च प्रमाणं चं वक्तारं पृच्छकं तथा
1,92,21,brahmovāca śṛṇu vatsa pravakṣyāmi purāṇānāṃ samuccayam yasmiñjñāte bhavejjñātaṃ vāṅmayaṃ sacarācaram,ब्रह्मोवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणानां समुच्चयम् यस्मिञ्ज्ञाते भवेज्ज्ञातं वाङ्मयं सचराचरम्
1,92,22,purāṇamekamevāsītsarvakalpeṣu mānada caturvargasya bījaṃ ca śatakoṭipravistaram,पुराणमेकमेवासीत्सर्वकल्पेषु मानद चतुर्वर्गस्य बीजं च शतकोटिप्रविस्तरम्
1,92,23,pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇādabhavattataḥ kālenāgrahaṇaṃ dṛṣṭvā purāmasya mahāmatiḥ,प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणादभवत्ततः कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुरामस्य महामतिः
1,92,24,harirvyāsasvarūpeṇa jāyate ca yuge yuge caturlakṣapramāṇena dvāpare dvāpare sadā,हरिर्व्यासस्वरूपेण जायते च युगे युगे चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा
1,92,25,tadaṣṭādaśadhā kṛtvā bhūrloke nirddiśatyapi adyāpi devaloke tu śatakoṭipravistaram,तदष्टादशधा कृत्वा भूर्लोके निर्द्दिशत्यपि अद्यापि देवलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम्
1,92,26,astyeva tasya sārastu caturlakṣeṇa varṇyate brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca vāyavīyaṃ tathaiva ca,अस्त्येव तस्य सारस्तु चतुर्लक्षेण वर्ण्यते ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च वायवीयं तथैव च
1,92,27,bhāgavataṃ nāradīyaṃ mārkaṇḍeyaṃ ca kīrtitam āgneyaṃ ca bhaviṣyaṃ ca brahmavaivarttaliṅgake,भागवतं नारदीयं मार्कण्डेयं च कीर्तितम् आग्नेयं च भविष्यं च ब्रह्मवैवर्त्तलिङ्गके
1,92,28,vārāhaṃ ca tathā skāndaṃ vāmanaṃ kūrmasaṃjñakam mātsyaṃ ca gāruḍaṃ tadvadbrahmāṇḍākhyamiti triṣaṭ,वाराहं च तथा स्कान्दं वामनं कूर्मसंज्ञकम् मात्स्यं च गारुडं तद्वद्ब्रह्माण्डाख्यमिति त्रिषट्
1,92,29,ekaṃ kathānakaṃ sūtraṃ vaktuḥ śrotuḥ samāhvayam pravakṣyāmi samāsena niśāmaya samāhitaḥ,एकं कथानकं सूत्रं वक्तुः श्रोतुः समाह्वयम् प्रवक्ष्यामि समासेन निशामय समाहितः
1,92,30,brahmaṃ purāṇaṃ tatrādau sarvalokahitāya vai vyāsena vedaviduṣā samākhyātaṃ mahātmanā,ब्रह्मं पुराणं तत्रादौ सर्वलोकहिताय वै व्यासेन वेदविदुषा समाख्यातं महात्मना
1,92,31,tadvai sarvapurāṇāgryaṃ dharmakāmārthamokṣadam nānākhyānetihāsāḍhyaṃ daśasāhasramucyate,तद्वै सर्वपुराणाग्र्यं धर्मकामार्थमोक्षदम् नानाख्यानेतिहासाढ्यं दशसाहस्रमुच्यते
1,92,32,devānāṃ ca surāṇāṃ ca yatrotpattiḥ prakīrtitā prajāpatīnāṃ ca tathā dakṣādīnāṃ munīśvara,देवानां च सुराणां च यत्रोत्पत्तिः प्रकीर्तिता प्रजापतीनां च तथा दक्षादीनां मुनीश्वर
1,92,33,tato lokeśvarasyātra sūryasya paramātmanaḥ vaṃśānukīrtanaṃ puṇyaṃ mahāpātakanāśanam,ततो लोकेश्वरस्यात्र सूर्यस्य परमात्मनः वंशानुकीर्तनं पुण्यं महापातकनाशनम्
1,92,34,yatrāvatāraḥ kathitaḥ paramānandarūpiṇaḥ śrīmato rāmacandrasya caturvyūhāvatāriṇaḥ,यत्रावतारः कथितः परमानन्दरूपिणः श्रीमतो रामचन्द्रस्य चतुर्व्यूहावतारिणः
1,92,35,tataśca somavaṃśasyaṃ kīrtanaṃ yatra varṇitam kṛṣṇasya jagadīśasya caritaṃ kalmaṣāpaham,ततश्च सोमवंशस्यं कीर्तनं यत्र वर्णितम् कृष्णस्य जगदीशस्य चरितं कल्मषापहम्
1,92,36,dvīpānāṃ caiva sarveṣāṃ varṣāṇāṃ cāpyaśeṣataḥ varṇanaṃ yatra pātālasvargāṇāṃ ca pradṛśyate,द्वीपानां चैव सर्वेषां वर्षाणां चाप्यशेषतः वर्णनं यत्र पातालस्वर्गाणां च प्रदृश्यते
1,92,37,narakāṇāṃ samākhyānaṃ sūryastutikathānakam pārvatyāśca tathā janma vivāhaśca nigadyate,नरकाणां समाख्यानं सूर्यस्तुतिकथानकम् पार्वत्याश्च तथा जन्म विवाहश्च निगद्यते
1,92,38,dakṣākhyānaṃ tataḥ proktamekāmrakṣetravarṇanam pūrvabhāgo 'yamuditaḥ purāṇasyāsya nārada,दक्षाख्यानं ततः प्रोक्तमेकाम्रक्षेत्रवर्णनम् पूर्वभागो ऽयमुदितः पुराणस्यास्य नारद
1,92,39,asyottare vibhāge tu puruṣottamavarṇanam vistareṇa samākhyātaṃ tīrthayātrāvidhānataḥ,अस्योत्तरे विभागे तु पुरुषोत्तमवर्णनम् विस्तरेण समाख्यातं तीर्थयात्राविधानतः
1,92,40,atraiva kṛṣṇacaritaṃ vistarātsamudīritam varṇanaṃ yamalokasya pitṛśrāddhavidhistathā,अत्रैव कृष्णचरितं विस्तरात्समुदीरितम् वर्णनं यमलोकस्य पितृश्राद्धविधिस्तथा
1,92,41,varṇāśramāṇāṃ dharmāśca kīrtitā yatra vistarāt viṣṇudharmayugākhyānaṃ pralayasya ca varṇanam,वर्णाश्रमाणां धर्माश्च कीर्तिता यत्र विस्तरात् विष्णुधर्मयुगाख्यानं प्रलयस्य च वर्णनम्
1,92,42,yogānāṃ ca samākhyānaṃ sāṃkhyānāṃ cāpi varṇanam brahmavādasamuddeśaḥ purāṇasya praśaṃsanam,योगानां च समाख्यानं सांख्यानां चापि वर्णनम् ब्रह्मवादसमुद्देशः पुराणस्य प्रशंसनम्
1,92,43,etadbrahmapurāṇaṃ tu bhāgadvayasamanvitam varṇitaṃ sarvapāpaghnaṃ sarvasaukhyapradāyakam,एतद्ब्रह्मपुराणं तु भागद्वयसमन्वितम् वर्णितं सर्वपापघ्नं सर्वसौख्यप्रदायकम्
1,92,44,sūtaśaunakasaṃvādaṃ bhuktimuktipradāyakam likhitvetatpurāṇaṃ yo vaiśākhyāṃ hemasaṃyutam,सूतशौनकसंवादं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् लिखित्वेतत्पुराणं यो वैशाख्यां हेमसंयुतम्
1,92,45,jaladhenuyutaṃ cāpi bhaktyā dadyāddvijātaye paurāṇikāya saṃpūjya vastrabhojyavibhūṣaṇaiḥ,जलधेनुयुतं चापि भक्त्या दद्याद्द्विजातये पौराणिकाय संपूज्य वस्त्रभोज्यविभूषणैः
1,92,46,sa vasedbrahmaṇo loke yāvaccandrārkatārakam yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi brāhmānukramaṇīṃ dvija,स वसेद्ब्रह्मणो लोके यावच्चन्द्रार्कतारकम् यः पठेच्छृणुयाद्वापि ब्राह्मानुक्रमणीं द्विज
1,92,47,so 'pi sarvapurāṇasya śroturvaktuḥ phalaṃ labhet śṛṇoti yaḥ purāṇaṃ tu brahmaṃ sarvaṃ jitendriyaḥ,सो ऽपि सर्वपुराणस्य श्रोतुर्वक्तुः फलं लभेत् शृणोति यः पुराणं तु ब्रह्मं सर्वं जितेन्द्रियः
1,92,48,haviṣyāśī ca niyamātsa labhedbrahmaṇaḥ padam kimatra bahunoktena yadyadicchati mānavaḥ tatsarvaṃ labhate vatsa purāṇasyāsya kīrtanāt,हविष्याशी च नियमात्स लभेद्ब्रह्मणः पदम् किमत्र बहुनोक्तेन यद्यदिच्छति मानवः तत्सर्वं लभते वत्स पुराणस्यास्य कीर्तनात्
1,93,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde brāhmapurāṇetihāsakathanaṃ nāma dvinavatitamo 'dhyāyaḥ brahmovāca śṛṇu putra pravakṣyāmi purāṇaṃ padmasaṃjñakam mahatpuṇyapradaṃ nṝṇāṃ śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ mudā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ब्राह्मपुराणेतिहासकथनं नाम द्विनवतितमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि पुराणं पद्मसंज्ञकम् महत्पुण्यप्रदं नॄणां शृण्वतां पठतां मुदा
1,93,2,yathā cañcendriyaḥ sarvaḥ śarīrīti nigadyate tathedaṃ pañcabhiḥ khaṇḍairuditaṃ pāpanāśanam,यथा चञ्चेन्द्रियः सर्वः शरीरीति निगद्यते तथेदं पञ्चभिः खण्डैरुदितं पापनाशनम्
1,93,3,pulastyena tu bhīṣmāya sṛṣṭyādikramato dvija nānākhyānetihāsādyairyatrokto dharmavistaraḥ,पुलस्त्येन तु भीष्माय सृष्ट्यादिक्रमतो द्विज नानाख्यानेतिहासाद्यैर्यत्रोक्तो धर्मविस्तरः
1,93,4,puṣkarasya ca māhātmyaṃ vistareṇa prakīrtitam brahmayajñavidhānaṃ ca vedapāṭhādilakṣaṇam,पुष्करस्य च माहात्म्यं विस्तरेण प्रकीर्तितम् ब्रह्मयज्ञविधानं च वेदपाठादिलक्षणम्
1,93,5,dānānāṃ kīrtanaṃ yatra vratānāṃ ca pṛthakpṛthak vivāhaḥ śailajāyāścatārakākhyānakaṃ mahat,दानानां कीर्तनं यत्र व्रतानां च पृथक्पृथक् विवाहः शैलजायाश्चतारकाख्यानकं महत्
1,93,6,māhātmyaṃ ca gavādīnāṃ kīrtitaṃ sarvapuṇyadam kālakeyādidaityānāṃ vadho yatra pṛthakpṛthak,माहात्म्यं च गवादीनां कीर्तितं सर्वपुण्यदम् कालकेयादिदैत्यानां वधो यत्र पृथक्पृथक्
1,93,7,grahāṇāmarcanaṃ dānaṃ yatra proktaṃ dvijottama tatsṛṣṭikhaṇḍamuddiṣṭaṃ vyāsena sumahātmanā,ग्रहाणामर्चनं दानं यत्र प्रोक्तं द्विजोत्तम तत्सृष्टिखण्डमुद्दिष्टं व्यासेन सुमहात्मना
1,93,8,pitṛmātrādipūjyatve śivaśarmakathā purā suvratasya kathā paścādvṛtrasya ca vadhastathā,पितृमात्रादिपूज्यत्वे शिवशर्मकथा पुरा सुव्रतस्य कथा पश्चाद्वृत्रस्य च वधस्तथा
1,93,9,pṛthorvainasya cākhyānaṃ sunūthāyāḥ kathā tathā sukalākhyānakaṃ caiva dharmākhyānaṃ tataḥ param,पृथोर्वैनस्य चाख्यानं सुनूथायाः कथा तथा सुकलाख्यानकं चैव धर्माख्यानं ततः परम्
1,93,10,pitṛśuśrūṣaṇākhyānaṃ nahuṣasya kathā tataḥ yayāticaritaṃ caiva gurutīrthanirūpaṇam,पितृशुश्रूषणाख्यानं नहुषस्य कथा ततः ययातिचरितं चैव गुरुतीर्थनिरूपणम्
1,93,11,rājñā jaiminisaṃvādo bahvāścaryyakathāyutaḥ kathā hyaśokasuṃdaryāhuṇḍadaityavadhānvitā,राज्ञा जैमिनिसंवादो बह्वाश्चर्य्यकथायुतः कथा ह्यशोकसुंदर्याहुण्डदैत्यवधान्विता
1,93,12,kāmodākhyānakaṃ tatra vihuṇḍavadhasaṃyutam kuñjalasya ca saṃvādaścyavanena mahātmanā,कामोदाख्यानकं तत्र विहुण्डवधसंयुतम् कुञ्जलस्य च संवादश्च्यवनेन महात्मना
1,93,13,siddhākhyānaṃ tataḥ proktaṃ khaṇḍasyāsya phalohanam sūtaśaunakasaṃvādaṃ bhūmikhaṇḍamidaṃ smṛtam,सिद्धाख्यानं ततः प्रोक्तं खण्डस्यास्य फलोहनम् सूतशौनकसंवादं भूमिखण्डमिदं स्मृतम्
1,93,14,brahmāṇḍotpattiruditā yatrarṣibhiśca sautinā sabhūmilokasaṃsthānaṃ tīrthākhyānaṃ tataḥ param,ब्रह्माण्डोत्पत्तिरुदिता यत्रर्षिभिश्च सौतिना सभूमिलोकसंस्थानं तीर्थाख्यानं ततः परम्
1,93,15,narmadotpattikathanaṃ tattīrthānāṃ kathāḥ pṛthak kurukṣetrāditīrthānāṃ kathā puṇyā prakīrtitā,नर्मदोत्पत्तिकथनं तत्तीर्थानां कथाः पृथक् कुरुक्षेत्रादितीर्थानां कथा पुण्या प्रकीर्तिता
1,93,16,kālindīpuṇyakathanaṃ kāśīmāhātmyavarṇanam gayāyāścaiva māhātmyaṃ prayāgasya ca puṇyakam,कालिन्दीपुण्यकथनं काशीमाहात्म्यवर्णनम् गयायाश्चैव माहात्म्यं प्रयागस्य च पुण्यकम्
1,93,17,varṇāśramānurodhena karmayoganirūpaṇam vyāsajaminisaṃvādaḥ puṇyakarmakathānvitaḥ,वर्णाश्रमानुरोधेन कर्मयोगनिरूपणम् व्यासजमिनिसंवादः पुण्यकर्मकथान्वितः
1,93,18,samudramathanākhyānaṃ vratākhyānaṃ tataḥ param ūrjjapañcāhamāhāmyaṃ stotraṃ sarvāparādhanut,समुद्रमथनाख्यानं व्रताख्यानं ततः परम् ऊर्ज्जपञ्चाहमाहाम्यं स्तोत्रं सर्वापराधनुत्
1,93,19,etatsvargābhidhaṃ vipra sarvapātakanāśanam rāmāśvamedhaṃ prathamaṃ rāmarājyābhiṣecanam,एतत्स्वर्गाभिधं विप्र सर्वपातकनाशनम् रामाश्वमेधं प्रथमं रामराज्याभिषेचनम्
1,93,20,agastyādyāgamaścaiva paulastyānvayakīrttanam aśvamedhopadeśaśca hayacaryā tataḥ param,अगस्त्याद्यागमश्चैव पौलस्त्यान्वयकीर्त्तनम् अश्वमेधोपदेशश्च हयचर्या ततः परम्
1,93,21,nānārājakathāḥ puṇyā jagannāthānuvarṇanam vṛndāvanasya māhātmyaṃ sarvapāpapraṇāśanam,नानाराजकथाः पुण्या जगन्नाथानुवर्णनम् वृन्दावनस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्
1,93,22,nityalīlānukathanaṃ yatra kṛṣṇāvatāriṇaḥ mādhavasnānamāhātmyaṃ snānadānārcane phalam,नित्यलीलानुकथनं यत्र कृष्णावतारिणः माधवस्नानमाहात्म्यं स्नानदानार्चने फलम्
1,93,23,dharāvarāhasaṃvādo yamabrahmaṇayoḥ kathā saṃvādo rājadūtānāṃ kṛṣṇastotranirūpaṇam,धरावराहसंवादो यमब्रह्मणयोः कथा संवादो राजदूतानां कृष्णस्तोत्रनिरूपणम्
1,93,24,śivaśaṃbhusamāyogī dadhīcākhyānakaṃ tataḥ bhasmamāhātmyamatulaṃ śivamāhātmyamuttamam,शिवशंभुसमायोगी दधीचाख्यानकं ततः भस्ममाहात्म्यमतुलं शिवमाहात्म्यमुत्तमम्
1,93,25,devarātasutākhyānaṃ purāṇajñapraśaṃsanam gautamākhyānakaṃ caiva śivagītā tataḥ smṛtā,देवरातसुताख्यानं पुराणज्ञप्रशंसनम् गौतमाख्यानकं चैव शिवगीता ततः स्मृता
1,93,26,kalpāntare rānakathā bhāradvājāśramasthitā pātālakhaṇḍametaddhi śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ sadā,कल्पान्तरे रानकथा भारद्वाजाश्रमस्थिता पातालखण्डमेतद्धि शृण्वतां पठतां सदा
1,93,27,sarvapāpapraśamanaṃ sarvābhīṣṭaphalapradam parvatākhyānakaṃ pūrvaṃ gaurthai proktaṃ śivena vai,सर्वपापप्रशमनं सर्वाभीष्टफलप्रदम् पर्वताख्यानकं पूर्वं गौर्थै प्रोक्तं शिवेन वै
1,93,28,jālandharakathā paścācchrīśailādyanukīrtanam sagarasya kathā puṇyā tataḥ paramudīritam,जालन्धरकथा पश्चाच्छ्रीशैलाद्यनुकीर्तनम् सगरस्य कथा पुण्या ततः परमुदीरितम्
1,93,29,gaṅgāprayāgakāśīnāṃ gayāyāścādhipuṇyakam annādi dānamāhātmyaṃ tanmahādvādaśīvratam,गङ्गाप्रयागकाशीनां गयायाश्चाधिपुण्यकम् अन्नादि दानमाहात्म्यं तन्महाद्वादशीव्रतम्
1,93,30,caturviṃśaikādaśīnāṃ māhātmyaṃ pṛthagīritam viṣṇudharmasamākhyānaṃ viṣṇunāmasahasrakam,चतुर्विंशैकादशीनां माहात्म्यं पृथगीरितम् विष्णुधर्मसमाख्यानं विष्णुनामसहस्रकम्
1,93,31,kārtikavratamāhātmyaṃ māghasnānaphalaṃ tataḥ jambṛdvīpasya tīrthānāṃ māhātmyaṃ pāpanāśanam,कार्तिकव्रतमाहात्म्यं माघस्नानफलं ततः जम्बृद्वीपस्य तीर्थानां माहात्म्यं पापनाशनम्
1,93,32,sābhramatyāśca māhātmyaṃ nṛsiṃhotpattivarṇanam devaśarmādikākhyānaṃ gītāmāhātmyavarṇanam,साभ्रमत्याश्च माहात्म्यं नृसिंहोत्पत्तिवर्णनम् देवशर्मादिकाख्यानं गीतामाहात्म्यवर्णनम्
1,93,33,bhaktyākhyānaṃ ca māhātmyaṃ śrīmadbhāgavatasya ha indraprasthasya māhātmyaṃ bahutīrthakathānvitam,भक्त्याख्यानं च माहात्म्यं श्रीमद्भागवतस्य ह इन्द्रप्रस्थस्य माहात्म्यं बहुतीर्थकथान्वितम्
1,93,34,mantraratnābhidhānaṃ ca tripādbhūtyanuvarṇanam avatārakathāḥ puṇyā matsyādīnāmataḥ param,मन्त्ररत्नाभिधानं च त्रिपाद्भूत्यनुवर्णनम् अवतारकथाः पुण्या मत्स्यादीनामतः परम्
1,93,35,rāmanāmaśataṃ divyaṃ tanmāhātmyaṃ ca vāḍava parīkṣaṇaṃ ca bhṛguṇā śrīviṣṇorvaibhavasya ca,रामनामशतं दिव्यं तन्माहात्म्यं च वाडव परीक्षणं च भृगुणा श्रीविष्णोर्वैभवस्य च
1,93,36,ityetaduttaraṃ khaṇḍaṃ pañcamaṃ sarvapuṇyadam pañcakhaṇḍayutaṃ pādmaṃ yaḥ śṛṇoti narottamaḥ,इत्येतदुत्तरं खण्डं पञ्चमं सर्वपुण्यदम् पञ्चखण्डयुतं पाद्मं यः शृणोति नरोत्तमः
1,93,37,sa labhedvaiṣṇavaṃ dhāma bhuktvā bhogānihepsitān etadvai pañcapañcāśatsahasraṃ padmasaṃjñakam,स लभेद्वैष्णवं धाम भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् एतद्वै पञ्चपञ्चाशत्सहस्रं पद्मसंज्ञकम्
1,93,38,purāṇaṃ lekhayitvā vai jyeṣṭhyāṃ svarṇābjasaṃyutam yaḥ pradadyātsusatkṛtya purāṇajñāya mānada,पुराणं लेखयित्वा वै ज्येष्ठ्यां स्वर्णाब्जसंयुतम् यः प्रदद्यात्सुसत्कृत्य पुराणज्ञाय मानद
1,93,39,sa yāti vaiṣṇavaṃ dhāma sarvadevanamaskṛtaḥ padmānukramaṇīmetāṃ yaḥ paṭhecchṛṇuyāttathā,स याति वैष्णवं धाम सर्वदेवनमस्कृतः पद्मानुक्रमणीमेतां यः पठेच्छृणुयात्तथा
1,93,40,so 'pi padmapurāṇasya labhecchravaṇajaṃ phalam,सो ऽपि पद्मपुराणस्य लभेच्छ्रवणजं फलम्
1,94,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde padmapurāṇānukramaṇikāvarṇanaṃ nāma trinavatitamo 'dhyāyaḥ śrībrahmovāca śṛṇu vatsa pravakṣyāmi purāṇaṃ vaiṣṇavaṃ mahat trayoviṃśatisahasraṃ sarvapātakanāśanam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पद्मपुराणानुक्रमणिकावर्णनं नाम त्रिनवतितमो ऽध्यायः श्रीब्रह्मोवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं वैष्णवं महत् त्रयोविंशतिसहस्रं सर्वपातकनाशनम्
1,94,2,yatrādibhāge nirviṣṭāḥ ṣaḍaṃśāḥ śaktijena ha maitreyāyādime tatra purāṇasyāvatārikām,यत्रादिभागे निर्विष्टाः षडंशाः शक्तिजेन ह मैत्रेयायादिमे तत्र पुराणस्यावतारिकाम्
1,94,3,ādikāraṇasargaśca devādīnāṃ ca saṃbhavaḥ samudramathanākhyānaṃ dakṣādīnāṃ tato 'nvayaḥ,आदिकारणसर्गश्च देवादीनां च संभवः समुद्रमथनाख्यानं दक्षादीनां ततो ऽन्वयः
1,94,4,dhruvasya caritaṃ caiva pṛthoścaritameva ca pracetasaṃ tathākhyānaṃ prahlādasya kathānakam,ध्रुवस्य चरितं चैव पृथोश्चरितमेव च प्रचेतसं तथाख्यानं प्रह्लादस्य कथानकम्
1,94,5,pṛthagrājyādhikārākhyā prathamoṃ'śaitīritaḥ priyavratānvayākhyākhyānaṃ dvīpavarṣanirūpaṇam,पृथग्राज्याधिकाराख्या प्रथमोंऽशैतीरितः प्रियव्रतान्वयाख्याख्यानं द्वीपवर्षनिरूपणम्
1,94,6,pātālanarakākhyānaṃ saptasvarganirūpaṇam sūryādivārakathanaṃ pṛthaglakṣaṇasaṃyutam,पातालनरकाख्यानं सप्तस्वर्गनिरूपणम् सूर्यादिवारकथनं पृथग्लक्षणसंयुतम्
1,94,7,caritaṃ bharatasyātha muktimārganidarśanam nidāghaṛbhusaṃvādo dvitīyoṃśa udāhṛtaḥ,चरितं भरतस्याथ मुक्तिमार्गनिदर्शनम् निदाघऋभुसंवादो द्वितीयोंश उदाहृतः
1,94,8,manvantarasamākhyānaṃ vedavyāsāvatārakam narakoddhārakaṃ karma gaditaṃ ca tataḥ param,मन्वन्तरसमाख्यानं वेदव्यासावतारकम् नरकोद्धारकं कर्म गदितं च ततः परम्
1,94,9,sagarasyaurvasaṃvāde sarvadharmanirūpaṇam śrāddhakalpaṃ tathoddiṣṭaṃ varṇāśramanibandhanam,सगरस्यौर्वसंवादे सर्वधर्मनिरूपणम् श्राद्धकल्पं तथोद्दिष्टं वर्णाश्रमनिबन्धनम्
1,94,10,sadācāraśca kathito māyāmohakathā tataḥ tṛtīyoṃ'śo 'yamuditaḥ sarvapāpapraṇāśanaḥ,सदाचारश्च कथितो मायामोहकथा ततः तृतीयोंऽशो ऽयमुदितः सर्वपापप्रणाशनः
1,94,11,sūryavaṃśakatha puṇyā somavaṃśānukīrtanam caturtheṃ'śemuniśreṣṭha nānārājakathānvitam,सूर्यवंशकथ पुण्या सोमवंशानुकीर्तनम् चतुर्थेंऽशेमुनिश्रेष्ठ नानाराजकथान्वितम्
1,94,12,kṛṣṇāvatārasaṃpraśno gokulīyā kathā tataḥ pūtanādivadho bālye kaumāre 'ghādihiṃsanam,कृष्णावतारसंप्रश्नो गोकुलीया कथा ततः पूतनादिवधो बाल्ये कौमारे ऽघादिहिंसनम्
1,94,13,kaiśore kaṃsahananaṃ māthuraṃ caritaṃ tathā tatastu yauvane proktā līlā dvāravatībhavā,कैशोरे कंसहननं माथुरं चरितं तथा ततस्तु यौवने प्रोक्ता लीला द्वारवतीभवा
1,94,14,sarvadaityavadho yatra vivāhāśca pṛthagvidhāḥ yatra sthitvājagannāthaḥ kṛṣṇo yogeśvareśvaraḥ,सर्वदैत्यवधो यत्र विवाहाश्च पृथग्विधाः यत्र स्थित्वाजगन्नाथः कृष्णो योगेश्वरेश्वरः
1,94,15,bhūbhāraharaṇaṃ cakre pareṣāṃ hananādibhiḥ aṣṭāvakrīyamākhyānaṃ pañcamoṃ'śa itīritaḥ,भूभारहरणं चक्रे परेषां हननादिभिः अष्टावक्रीयमाख्यानं पञ्चमोंऽश इतीरितः
1,94,16,kalijaṃ caritaṃ proktaṃ cāturvidhyaṃ layasya ca brahmajñānasamuddeśaḥ khāṇḍikyasya nirūpitaḥ,कलिजं चरितं प्रोक्तं चातुर्विध्यं लयस्य च ब्रह्मज्ञानसमुद्देशः खाण्डिक्यस्य निरूपितः
1,94,17,keśidhvajena cetyeṣa ṣaṣṭhāeṃ'śaḥ parikīrtitaḥ ataḥ paraṃ tu sūtena śaunakādibhirādarāt,केशिध्वजेन चेत्येष षष्ठाएंऽशः परिकीर्तितः अतः परं तु सूतेन शौनकादिभिरादरात्
1,94,18,pṛṣṭena coditāḥ śaśvadviṣṇudharmottarāhvayāḥ nānādharmakathāḥ puṇyā vratāni niyamā yamāḥ,पृष्टेन चोदिताः शश्वद्विष्णुधर्मोत्तराह्वयाः नानाधर्मकथाः पुण्या व्रतानि नियमा यमाः
1,94,19,dharmaśāstraṃ cārthaśāstraṃ vedāntaṃ jyotiṣaṃ tathā vaṃśākhyānaṃ prakaraṇāt stotrāṇi manavastathā,धर्मशास्त्रं चार्थशास्त्रं वेदान्तं ज्योतिषं तथा वंशाख्यानं प्रकरणात् स्तोत्राणि मनवस्तथा
1,94,20,nānāvidyāstathā proktāḥ sarvalokopakārikāḥ etadviṣṇupurāṇaṃ vai sarvaśāstrārthasaṃgraham,नानाविद्यास्तथा प्रोक्ताः सर्वलोकोपकारिकाः एतद्विष्णुपुराणं वै सर्वशास्त्रार्थसंग्रहम्
1,94,21,vārāhakalpavṛttāntaṃ vyāsena kathitaṃ tviha yo naraḥ paṭhate bhaktyā yaḥ śṛṇoti ca sādaram,वाराहकल्पवृत्तान्तं व्यासेन कथितं त्विह यो नरः पठते भक्त्या यः शृणोति च सादरम्
1,94,22,tāvubhau viṣṇulokaṃ hi vrajetāṃ bhuktabhogakau tallikhitvā ca yo dadyādāṣāḍhyāṃ ghṛtadhenunā,तावुभौ विष्णुलोकं हि व्रजेतां भुक्तभोगकौ तल्लिखित्वा च यो दद्यादाषाढ्यां घृतधेनुना
1,94,23,sahitaṃ viṇubhaktāya purāṇārthavidedvija sa yāti vaiṣṇavaṃ dhāma vimānenārkavarcasā,सहितं विणुभक्ताय पुराणार्थविदेद्विज स याति वैष्णवं धाम विमानेनार्कवर्चसा
1,94,24,yaśca viṣṇupurāṇasya samanukramaṇīṃ dvija kathayecchṛṇuyādvāpi sa purāṇaphalaṃ labhet,यश्च विष्णुपुराणस्य समनुक्रमणीं द्विज कथयेच्छृणुयाद्वापि स पुराणफलं लभेत्
1,95,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde viṣṇupurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāma caturnavatitamo 'dhyāyaḥ brahmovāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi purāṇaṃ vāyavīyakam yasmiñcchrute labhaddhāma rudrasya paramātmanaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे विष्णुपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम चतुर्नवतितमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पुराणं वायवीयकम् यस्मिञ्च्छ्रुते लभद्धाम रुद्रस्य परमात्मनः
1,95,2,caturviṃśatisāhasraṃ tatpurāṇaṃ prakīrtitam śvetakalpaprasaṃgena dharmānatrāha mārutaḥ,चतुर्विंशतिसाहस्रं तत्पुराणं प्रकीर्तितम् श्वेतकल्पप्रसंगेन धर्मानत्राह मारुतः
1,95,3,tadbāyavīyanuditaṃ bhāgadvayasamanvitam sargādilakṣaṇaṃ yatra proktaṃ vipra savistaram,तद्बायवीयनुदितं भागद्वयसमन्वितम् सर्गादिलक्षणं यत्र प्रोक्तं विप्र सविस्तरम्
1,95,4,manvantareṣu vaṃśāśca rājñāṃ ye yatra kīrtitāḥ gayāsurasya hananaṃ vistarādyatra kīrtitam,मन्वन्तरेषु वंशाश्च राज्ञां ये यत्र कीर्तिताः गयासुरस्य हननं विस्तराद्यत्र कीर्तितम्
1,95,5,māsānāṃ caiva māhātmyaṃ māghasyoktaṃ phalādhikam dānadharmā rājadharmā vistareṇoditā stathā,मासानां चैव माहात्म्यं माघस्योक्तं फलाधिकम् दानधर्मा राजधर्मा विस्तरेणोदिता स्तथा
1,95,6,bhūpātālakakubvyomacāriṇāṃ yatra nirṇayaḥ vratādīnāṃ ca pūrvo 'yaṃ vibhāgaḥ samudāhṛtaḥ,भूपातालककुब्व्योमचारिणां यत्र निर्णयः व्रतादीनां च पूर्वो ऽयं विभागः समुदाहृतः
1,95,7,uttare tasya bhāgetu narmadātīrthavarṇanam śivasya saṃhitoktā vai vistareṇa munīśvara,उत्तरे तस्य भागेतु नर्मदातीर्थवर्णनम् शिवस्य संहितोक्ता वै विस्तरेण मुनीश्वर
1,95,8,yo devaḥ sarvadevānāṃ durvijñeyaḥ sanātanaḥ sa tu sarvātmanā yasyāstīre tiṣṭhati saṃtatam,यो देवः सर्वदेवानां दुर्विज्ञेयः सनातनः स तु सर्वात्मना यस्यास्तीरे तिष्ठति संततम्
1,95,9,idaṃ brahmā hārīridaṃ sākṣāccedaṃ paro haraḥ idaṃ brahma nirākāraṃ kaivalyaṃ narmadājalam,इदं ब्रह्मा हारीरिदं साक्षाच्चेदं परो हरः इदं ब्रह्म निराकारं कैवल्यं नर्मदाजलम्
1,95,10,dhruvaṃ lokahitārthāya śivena svaśarīrataḥ śaktiḥ kāpi saridṛpā reveyamavatāritā,ध्रुवं लोकहितार्थाय शिवेन स्वशरीरतः शक्तिः कापि सरिदृपा रेवेयमवतारिता
1,95,11,ye vasaṃtyuttare kūle rudrasyānucarā hi te vasaṃti yāmyatīre ye lokaṃ te yānti vaiṣṇavam,ये वसंत्युत्तरे कूले रुद्रस्यानुचरा हि ते वसंति याम्यतीरे ये लोकं ते यान्ति वैष्णवम्
1,95,12,oṅkāreśvaramārabhyayāvatpaścimasāgaraḥ saṃgamāḥ pañca ca triṃśannadīnāṃ pāpanāśanī,ओङ्कारेश्वरमारभ्ययावत्पश्चिमसागरः संगमाः पञ्च च त्रिंशन्नदीनां पापनाशनी
1,95,13,daśaikamuttare tīre trayoviṃśatirdakṣiṇe pañcatriṃśattamaḥ prokto revāsāgarasagamaḥ,दशैकमुत्तरे तीरे त्रयोविंशतिर्दक्षिणे पञ्चत्रिंशत्तमः प्रोक्तो रेवासागरसगमः
1,95,14,saṃgamaiḥ sahitānyeva revātīradvaye 'pi ca catuḥśatāni tīrthāni prasiddhāni ca saṃti hi,संगमैः सहितान्येव रेवातीरद्वये ऽपि च चतुःशतानि तीर्थानि प्रसिद्धानि च संति हि
1,95,15,ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyo munīśvara saṃti cānyāni revāyāstīrayugme pade pade,षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यो मुनीश्वर संति चान्यानि रेवायास्तीरयुग्मे पदे पदे
1,95,16,saṃhiteyaṃ mahāpuṇyā śivasya paramātmanaḥ narmadācaritaṃ yatra vāyunā parikīrtitam,संहितेयं महापुण्या शिवस्य परमात्मनः नर्मदाचरितं यत्र वायुना परिकीर्तितम्
1,95,17,likhitvedaṃ purāṇaṃ tu guḍadhenusamanvitam śrāvaṇyāṃ yo dadedbhaktyā brāhmaṇāya kuṭuṃbine,लिखित्वेदं पुराणं तु गुडधेनुसमन्वितम् श्रावण्यां यो ददेद्भक्त्या ब्राह्मणाय कुटुंबिने
1,95,18,rudraloke vasetso 'pi yāvadindrāścaturddaśa yaḥ śrāvayedvā śṛṇuyādvāyavīyamidaṃ naraḥ,रुद्रलोके वसेत्सो ऽपि यावदिन्द्राश्चतुर्द्दश यः श्रावयेद्वा शृणुयाद्वायवीयमिदं नरः
1,95,19,niyamena haviṣyāśī sa rudro nātra saṃśayaḥ yaścānukramaṇīmetāṃ śṛṇoti śrāvayettathā,नियमेन हविष्याशी स रुद्रो नात्र संशयः यश्चानुक्रमणीमेतां शृणोति श्रावयेत्तथा
1,95,20,so 'pi sarvapurāṇasya phalaṃ śravaṇajaṃ labhet,सो ऽपि सर्वपुराणस्य फलं श्रवणजं लभेत्
1,96,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde vāyupurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāma pañcanavatitamo 'dhyāyaḥ brahmovāca marīce śṛṇu vakṣyāmi vedavyāsena yatkṛtam śrīmadbhāgavataṃ nāma purāṇaṃ brahmasaṃmitam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वायुपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम पञ्चनवतितमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच मरीचे शृणु वक्ष्यामि वेदव्यासेन यत्कृतम् श्रीमद्भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसंमितम्
1,96,2,tadaṣṭādaśasāhasraṃ kīrtitaṃ pāpanāśanam surapādaparūpo 'yaṃ skandhairdvādaśabhiryutaḥ,तदष्टादशसाहस्रं कीर्तितं पापनाशनम् सुरपादपरूपो ऽयं स्कन्धैर्द्वादशभिर्युतः
1,96,3,bhagavāneva viprendra viśvarūpīsamīritaḥ tatra tu prathamaskandhe sūtarṣīṇāṃ samāgame,भगवानेव विप्रेन्द्र विश्वरूपीसमीरितः तत्र तु प्रथमस्कन्धे सूतर्षीणां समागमे
1,96,4,vyāsasya caritaṃ puṇyaṃ pāṇḍavānāṃ tathaiva ca parīkṣitamupākhyānamitīdaṃ samudāhṛtam,व्यासस्य चरितं पुण्यं पाण्डवानां तथैव च परीक्षितमुपाख्यानमितीदं समुदाहृतम्
1,96,5,parīkṣicchukasaṃvāde sṛṣṭidvayanirūpaṇam brahmanāradasaṃvāde devatācaritāmṛtam,परीक्षिच्छुकसंवादे सृष्टिद्वयनिरूपणम् ब्रह्मनारदसंवादे देवताचरितामृतम्
1,96,6,purāṇalakṣaṇaṃ caiva sṛṣṭikāraṇasaṃbhavaḥ dvitīyo 'yaṃ samuditaḥ skandho vyāsena dhīmatā,पुराणलक्षणं चैव सृष्टिकारणसंभवः द्वितीयो ऽयं समुदितः स्कन्धो व्यासेन धीमता
1,96,7,caritaṃ vidurasyātha maitreyeṇāsya saṃgamaḥ sṛṣṭiprakaraṇaṃ paścādbahmaṇaḥ paramātmanaḥ,चरितं विदुरस्याथ मैत्रेयेणास्य संगमः सृष्टिप्रकरणं पश्चाद्बह्मणः परमात्मनः
1,96,8,kāpilaṃ sāṃkhyamapyatra tṛtīyo 'yamudāhṛtaḥ satyāścaritamādau tu dhruvasya caritaṃ tataḥ,कापिलं सांख्यमप्यत्र तृतीयो ऽयमुदाहृतः सत्याश्चरितमादौ तु ध्रुवस्य चरितं ततः
1,96,9,pṛthoḥ puṇyasamākhyānaṃ tataḥ prācīnabarhiṣam ityeṣa turyo gadito visarge skandha uttamaḥ,पृथोः पुण्यसमाख्यानं ततः प्राचीनबर्हिषम् इत्येष तुर्यो गदितो विसर्गे स्कन्ध उत्तमः
1,96,10,priyavratasya caritaṃ tadvaṃśyānāṃ ca puṇyadam brahmāṇḍāntargatānāṃ ca lokānāṃ varṇanaṃ tataḥ,प्रियव्रतस्य चरितं तद्वंश्यानां च पुण्यदम् ब्रह्माण्डान्तर्गतानां च लोकानां वर्णनं ततः
1,96,11,narakasthitirityeṣa saṃsthāne pañcamo mataḥ ajāmilasya caritaṃ dakṣasṛṣṭinirūpaṇam,नरकस्थितिरित्येष संस्थाने पञ्चमो मतः अजामिलस्य चरितं दक्षसृष्टिनिरूपणम्
1,96,12,vṛtrākhyānaṃ tataḥ paścānmarutāṃ janma puṇyadam ṣaṣṭho 'yamuditaḥ skandhovyāsena paripoṣaṇe,वृत्राख्यानं ततः पश्चान्मरुतां जन्म पुण्यदम् षष्ठो ऽयमुदितः स्कन्धोव्यासेन परिपोषणे
1,96,13,prahlādacaritaṃ puṇyaṃ varṇāśramanirūpaṇam saptamo gadito vatsa vāsanākarmakīrtane,प्रह्लादचरितं पुण्यं वर्णाश्रमनिरूपणम् सप्तमो गदितो वत्स वासनाकर्मकीर्तने
1,96,14,gajendramokṣaṇākhyānaṃ manvantaranirūpaṇe samudramathanaṃ caiva balivaibhavabandhanam,गजेन्द्रमोक्षणाख्यानं मन्वन्तरनिरूपणे समुद्रमथनं चैव बलिवैभवबन्धनम्
1,96,15,matsyāktāracaritamaṣṭamo 'yaṃ prakīrtitaḥ sūryavaṃśasamākhyānaṃ somavaṃśanirūpaṇam,मत्स्याक्तारचरितमष्टमो ऽयं प्रकीर्तितः सूर्यवंशसमाख्यानं सोमवंशनिरूपणम्
1,96,16,vaṃśyānucarite prokto navamo 'yaṃ mahāmate kṛṣṇasya bālacaritaṃ kaumāraṃ ca vrajasthitiḥ,वंश्यानुचरिते प्रोक्तो नवमो ऽयं महामते कृष्णस्य बालचरितं कौमारं च व्रजस्थितिः
1,96,17,kaiśoraṃ mathurāsthānaṃ yauvanaṃ dvārakāsthitiḥ bhūbhāraharaṇaṃ cātra nirodhe daśamaḥ smṛtaḥ,कैशोरं मथुरास्थानं यौवनं द्वारकास्थितिः भूभारहरणं चात्र निरोधे दशमः स्मृतः
1,96,18,nāradena tu saṃvādo vasudevasya kīrtitaḥ yadośca dattātreyeṇa śrīkṛṣṇonoddhavasya ca,नारदेन तु संवादो वसुदेवस्य कीर्तितः यदोश्च दत्तात्रेयेण श्रीकृष्णोनोद्धवस्य च
1,96,19,yādavānāṃ mithontaśca muktāvekādaśaḥ smṛtaḥ bhaviṣyakalinirddeśo mokṣo rājñaḥ parīkṣitaḥ,यादवानां मिथोन्तश्च मुक्तावेकादशः स्मृतः भविष्यकलिनिर्द्देशो मोक्षो राज्ञः परीक्षितः
1,96,20,vedaśākhāpraṇayanaṃ mārkaṇḍeyatapaḥkriyā saurī vibhūtiruditā sātvatī ca tataḥ param,वेदशाखाप्रणयनं मार्कण्डेयतपःक्रिया सौरी विभूतिरुदिता सात्वती च ततः परम्
1,96,21,purāṇasaṃkhyākathanamāśraye dvādaśo hyayam ityevaṃ kathitaṃ vatsa śrīmadbhāgavataṃ tava,पुराणसंख्याकथनमाश्रये द्वादशो ह्ययम् इत्येवं कथितं वत्स श्रीमद्भागवतं तव
1,96,22,vaktuḥ śrotuścopadeṣṭuranumoditureva ca sāhāyyakarturgaditaṃ bhaktibhuktivimuktidam,वक्तुः श्रोतुश्चोपदेष्टुरनुमोदितुरेव च साहाय्यकर्तुर्गदितं भक्तिभुक्तिविमुक्तिदम्
1,96,23,prauṣṭhapadyāṃ pūrṇimāyāṃ hemasiṃhasamanvitam deyaṃ bhāgavatāyedaṃ dvijāyaprītipūrvakam,प्रौष्ठपद्यां पूर्णिमायां हेमसिंहसमन्वितम् देयं भागवतायेदं द्विजायप्रीतिपूर्वकम्
1,96,24,saṃpūjya vastrahemādyairbhagavadbhaktimicchatā yo 'pyanukramaṇīmetāṃ śrāvayecchṛṇuyāttathā sa purāṇaśravaṇajaṃ prāpnoti phalamuttamam,संपूज्य वस्त्रहेमाद्यैर्भगवद्भक्तिमिच्छता यो ऽप्यनुक्रमणीमेतां श्रावयेच्छृणुयात्तथा स पुराणश्रवणजं प्राप्नोति फलमुत्तमम्
1,97,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde śrīmadbhāgavatānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāma ṣaṇṇavatitamo 'dhyāyaḥ śrībrahmovāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi purāṇaṃ nāradīyakam pañcaviṃśatisāhasraṃ bṛhatkalpakathāśrayam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे श्रीमद्भागवतानुक्रमणीनिरूपणं नाम षण्णवतितमो ऽध्यायः श्रीब्रह्मोवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पुराणं नारदीयकम् पञ्चविंशतिसाहस्रं बृहत्कल्पकथाश्रयम्
1,97,2,sūtaśaunakasaṃvādaḥ sṛṣṭisaṃkṣepavarṇanam nānādharmakathāḥ puṇyāḥ pravṛtte samudāhṛtāḥ,सूतशौनकसंवादः सृष्टिसंक्षेपवर्णनम् नानाधर्मकथाः पुण्याः प्रवृत्ते समुदाहृताः
1,97,3,prāgbhāge prathame pāde sanakena mahātmanā dvitīye mokṣadharmākhye mokṣopāyanirūpaṇam,प्राग्भागे प्रथमे पादे सनकेन महात्मना द्वितीये मोक्षधर्माख्ये मोक्षोपायनिरूपणम्
1,97,4,vedāṅgānāṃ ca kathanaṃ śukotpattiśca vistarāt sanandanena gaditā nāradāya mahātmane,वेदाङ्गानां च कथनं शुकोत्पत्तिश्च विस्तरात् सनन्दनेन गदिता नारदाय महात्मने
1,97,5,mahātantre samuddiṣṭaṃ paśupāśavimokṣaṇam mantrāṇāṃ śodhanaṃ dīkṣāmantroddhāraśca pūjanam,महातन्त्रे समुद्दिष्टं पशुपाशविमोक्षणम् मन्त्राणां शोधनं दीक्षामन्त्रोद्धारश्च पूजनम्
1,97,6,prayogāḥ kavacaṃ nāmasahasraṃ stotrameva ca gaṇeśasūryaviṣṇūnāṃ śivaśaktyoranukramāt,प्रयोगाः कवचं नामसहस्रं स्तोत्रमेव च गणेशसूर्यविष्णूनां शिवशक्त्योरनुक्रमात्
1,97,7,sanatkumāramuninā nāradāya tṛtīyake purāṇalakṣaṇaṃ caiva pramāṇaṃ dānameva ca,सनत्कुमारमुनिना नारदाय तृतीयके पुराणलक्षणं चैव प्रमाणं दानमेव च
1,97,8,pṛthakpṛthak samuddiṣṭaṃ dānakālapuraḥsaram caitrādisarvamāseṣu tithīnāñcapṛthakpṛthak,पृथक्पृथक् समुद्दिष्टं दानकालपुरःसरम् चैत्रादिसर्वमासेषु तिथीनाञ्चपृथक्पृथक्
1,97,9,proktaṃ pratipadādīnāṃ vrataṃ sarvāghanāśanam sanātanena muninā nāradāya caturthake,प्रोक्तं प्रतिपदादीनां व्रतं सर्वाघनाशनम् सनातनेन मुनिना नारदाय चतुर्थके
1,97,10,pūrvabhāgo 'yamudito bṛhadākhyānasaṃjñitaḥ asyottare vibhāge tu praśna ekādaśīvrate,पूर्वभागो ऽयमुदितो बृहदाख्यानसंज्ञितः अस्योत्तरे विभागे तु प्रश्न एकादशीव्रते
1,97,11,vasiṣṭhenātha saṃvādo māndhātuḥ parikīrtitaḥ rukmāṅgadakathā puṇyāmohinyutpattikarma ca,वसिष्ठेनाथ संवादो मान्धातुः परिकीर्तितः रुक्माङ्गदकथा पुण्यामोहिन्युत्पत्तिकर्म च
1,97,12,vasuśāpaśca mohinyai paścāduddharaṇakriyā gaṅgākathā puṇyatamā gayāyātrānukīrtanam,वसुशापश्च मोहिन्यै पश्चादुद्धरणक्रिया गङ्गाकथा पुण्यतमा गयायात्रानुकीर्तनम्
1,97,13,kāśyā māhātmyamatulaṃ puruṣottamavarṇanam yātrāvidhānaṃ kṣetrasya bahvākhyānasamanvitam,काश्या माहात्म्यमतुलं पुरुषोत्तमवर्णनम् यात्राविधानं क्षेत्रस्य बह्वाख्यानसमन्वितम्
1,97,14,prayāgasyātha māhātmyaṃ kurukṣetrasya tatparam haridvārasya cākhyānaṃ kāmodākhyānakaṃ tathā,प्रयागस्याथ माहात्म्यं कुरुक्षेत्रस्य तत्परम् हरिद्वारस्य चाख्यानं कामोदाख्यानकं तथा
1,97,15,badarītīrthamāhātmyaṃ kāmākṣāyāstathaiva ca prabhāsasya ca māhātmyaṃ puṣkarākhyānakaṃ tataḥ,बदरीतीर्थमाहात्म्यं कामाक्षायास्तथैव च प्रभासस्य च माहात्म्यं पुष्कराख्यानकं ततः
1,97,16,gautamākhyānakaṃ paścādvedapādastavastataḥ gokarṇakṣetramāhātmyaṃ lakṣmaṇākhyānakaṃ tathā,गौतमाख्यानकं पश्चाद्वेदपादस्तवस्ततः गोकर्णक्षेत्रमाहात्म्यं लक्ष्मणाख्यानकं तथा
1,97,17,setumāhātmyakathanaṃ narmadātīrthavarṇanam avantyāścaiva māhātmyaṃ madhurāyāstataḥ param,सेतुमाहात्म्यकथनं नर्मदातीर्थवर्णनम् अवन्त्याश्चैव माहात्म्यं मधुरायास्ततः परम्
1,97,18,bṛndāvanasya mahimā paśorbrahmāntike gatiḥ mohinīcaritaṃ paścādevaṃ paścādevaṃ vai nāradīyakam,बृन्दावनस्य महिमा पशोर्ब्रह्मान्तिके गतिः मोहिनीचरितं पश्चादेवं पश्चादेवं वै नारदीयकम्
1,97,19,yaḥ śṛṇoti naro bhaktyāśrāvayedvā samāhitaḥ sa yāti brahmaṇo dhāma nātra kāryā vicāraṇā,यः शृणोति नरो भक्त्याश्रावयेद्वा समाहितः स याति ब्रह्मणो धाम नात्र कार्या विचारणा
1,97,20,yastvetadiṣupūrṇāyāṃ dhenūnāṃ saptakānvitam pradadyāddijarṃyāya saṃlabhenmokṣameva ca,यस्त्वेतदिषुपूर्णायां धेनूनां सप्तकान्वितम् प्रदद्याद्दिजर्ंयाय संलभेन्मोक्षमेव च
1,97,21,yaścānukramaṇīmetāṃ nāradīyasya varṇayet śṛṇuyadvaikacittena so 'pi svargagatiṃ labhet,यश्चानुक्रमणीमेतां नारदीयस्य वर्णयेत् शृणुयद्वैकचित्तेन सो ऽपि स्वर्गगतिं लभेत्
1,98,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde nāradīyapurāṇānukramaṇīkathanaṃ nāma saptanavatitamo 'dhyāyaḥ śrībrahmovāca atha te saṃpravakṣyāmi mārkaṇḍeyābhidhaṃ mune purāṇaṃ sumahatpuṇyaṃ paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ sadā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे नारदीयपुराणानुक्रमणीकथनं नाम सप्तनवतितमो ऽध्यायः श्रीब्रह्मोवाच अथ ते संप्रवक्ष्यामि मार्कण्डेयाभिधं मुने पुराणं सुमहत्पुण्यं पठतां शृण्वतां सदा
1,98,2,yatrādhikṛtya śakunīnsarvadharmanirūpaṇam mārkaṇḍeyapurāṇaṃ tannavasāhasramīritam,यत्राधिकृत्य शकुनीन्सर्वधर्मनिरूपणम् मार्कण्डेयपुराणं तन्नवसाहस्रमीरितम्
1,98,3,mārkaṇḍeyamuneḥ praśno jaimineḥ prāksamīritaḥ pakṣiṇāṃ dharmasaṃjñānaṃ tato janmanirūpaṇam,मार्कण्डेयमुनेः प्रश्नो जैमिनेः प्राक्समीरितः पक्षिणां धर्मसंज्ञानं ततो जन्मनिरूपणम्
1,98,4,pūrvajanmakathā caiṣāṃ vikriyā cā divaspateḥ tīrthayātrā balasyātha draupadeyakathānakam,पूर्वजन्मकथा चैषां विक्रिया चा दिवस्पतेः तीर्थयात्रा बलस्याथ द्रौपदेयकथानकम्
1,98,5,hariścandrakathā puṇyā yuddhamāḍībakābhidham pitāputrasamākhyānaṃ dattātreyakatha tataḥ,हरिश्चन्द्रकथा पुण्या युद्धमाडीबकाभिधम् पितापुत्रसमाख्यानं दत्तात्रेयकथ ततः
1,98,6,haihasasyātha caritaṃ mahākhyānasamanvitam madālakasākathā proktā hyalarkacaritānvitā,हैहसस्याथ चरितं महाख्यानसमन्वितम् मदालकसाकथा प्रोक्ता ह्यलर्कचरितान्विता
1,98,7,sṛṣṭisaṃkīrtanaṃ puṇyaṃ navadhāpārikīrtitam kalpāntakālanirdeśo yakṣasṛṣṭinirūpaṇam,सृष्टिसंकीर्तनं पुण्यं नवधापारिकीर्तितम् कल्पान्तकालनिर्देशो यक्षसृष्टिनिरूपणम्
1,98,8,rudrādisṛṣṭirapyuktā dvīpacaryānukīrtanam manūnāṃ ca kathā nānākīrtitāḥ pāpahārikāḥ,रुद्रादिसृष्टिरप्युक्ता द्वीपचर्यानुकीर्तनम् मनूनां च कथा नानाकीर्तिताः पापहारिकाः
1,98,9,tāsu durgākathātyantaṃ puṇyadā cāṣṭameṃ'tare tatpaścātpraṇavotpattistrayītejaḥ samudbhavā,तासु दुर्गाकथात्यन्तं पुण्यदा चाष्टमेंऽतरे तत्पश्चात्प्रणवोत्पत्तिस्त्रयीतेजः समुद्भवा
1,98,10,mārtaṇḍasya ca janmākhyātanmāhātmyasamanvitā vaivasvatānvayaścāpi vatsaprīścaritaṃ tataḥ,मार्तण्डस्य च जन्माख्यातन्माहात्म्यसमन्विता वैवस्वतान्वयश्चापि वत्सप्रीश्चरितं ततः
1,98,11,khanitrasya tataḥ proktā kathā puṇyā mahātmanaḥ avikṣiccaritaṃ caiva kimicchavratakīrttanam,खनित्रस्य ततः प्रोक्ता कथा पुण्या महात्मनः अविक्षिच्चरितं चैव किमिच्छव्रतकीर्त्तनम्
1,98,12,nariṣyantasya caritaṃ ikṣvākucaritaṃ tataḥ nalasya caritaṃ paścādrāmacandrasya satkathā,नरिष्यन्तस्य चरितं इक्ष्वाकुचरितं ततः नलस्य चरितं पश्चाद्रामचन्द्रस्य सत्कथा
1,98,13,kuśavaṃśasamākhyānaṃ somavaṃśānukīrttanam pururavaḥ kathā puṇyā nahuṣasya kathādbhutā,कुशवंशसमाख्यानं सोमवंशानुकीर्त्तनम् पुरुरवः कथा पुण्या नहुषस्य कथाद्भुता
1,98,14,yayāticaritaṃ puṇyaṃ yaduvaṃśānukīrttanam śrīkṛṣṇabālacaritaṃ māthuraṃ caritaṃ tataḥ,ययातिचरितं पुण्यं यदुवंशानुकीर्त्तनम् श्रीकृष्णबालचरितं माथुरं चरितं ततः
1,98,15,dvārakācaritaṃ cātha kathā sarvāvatārajā tataḥ sāṃkhyasamuddeśaḥ prapañcāsattvakīrtanam,द्वारकाचरितं चाथ कथा सर्वावतारजा ततः सांख्यसमुद्देशः प्रपञ्चासत्त्वकीर्तनम्
1,98,16,mārkaṇḍeyasya caritaṃ purāṇaśravaṇe phalam yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā purāṇamidamādarāt,मार्कण्डेयस्य चरितं पुराणश्रवणे फलम् यः शृणोति नरो भक्त्या पुराणमिदमादरात्
1,98,17,mārkaṇḍeyābhidhaṃ vatsa sa labhetparamāṃ gatim yastu vyākurute caitacchaivaṃ sa labhate padam,मार्कण्डेयाभिधं वत्स स लभेत्परमां गतिम् यस्तु व्याकुरुते चैतच्छैवं स लभते पदम्
1,98,18,tatprayacchellikhitvā yaḥ sauvarṇakarisaṃyutam kārtikyāṃ dvijavaryāya sa labhendbrahmaṇaḥ padam,तत्प्रयच्छेल्लिखित्वा यः सौवर्णकरिसंयुतम् कार्तिक्यां द्विजवर्याय स लभेन्द्ब्रह्मणः पदम्
1,98,19,śṛṇoti śrāvayedvāpi yaścānukramaṇīmimām mārkaṇḍeyapurāṇasya sa labhedvāñchitaṃ phalam,शृणोति श्रावयेद्वापि यश्चानुक्रमणीमिमाम् मार्कण्डेयपुराणस्य स लभेद्वाञ्छितं फलम्
1,99,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde mārkaṇḍeyapurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāmāṣṭanavatitamo 'dhyāyaḥ śrībrahmovāca athātaḥ saṃpravakṣyāmi tavāgneyapurāṇakam īśānakalpavṛttāntaṃ vasiṣṭhāyānalo 'bravīt,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे मार्कण्डेयपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नामाष्टनवतितमो ऽध्यायः श्रीब्रह्मोवाच अथातः संप्रवक्ष्यामि तवाग्नेयपुराणकम् ईशानकल्पवृत्तान्तं वसिष्ठायानलो ऽब्रवीत्
1,99,2,tatpañcadaśasāhasraṃ nānā caritamadbhutam paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpaharaṃ nṛṇām,तत्पञ्चदशसाहस्रं नाना चरितमद्भुतम् पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापहरं नृणाम्
1,99,3,praśnaḥ pūrvaṃ purāṇasya kathā sarvāvatārajā sṛṣṭiprakaraṇaṃ cātha viṣṇupūjādikaṃ tataḥ,प्रश्नः पूर्वं पुराणस्य कथा सर्वावतारजा सृष्टिप्रकरणं चाथ विष्णुपूजादिकं ततः
1,99,4,agnikāryaṃ tataḥ paścānmantramudrādilakṣaṇam sarvadīkṣāvidhānaṃ ca abhiṣekanirūpaṇam,अग्निकार्यं ततः पश्चान्मन्त्रमुद्रादिलक्षणम् सर्वदीक्षाविधानं च अभिषेकनिरूपणम्
1,99,5,lakṣaṇaṃ maṇḍalādīnāṃ kuśāpāmārjanaṃ tataḥ pavitrāropaṇavidhirdevālayavidhistataḥ,लक्षणं मण्डलादीनां कुशापामार्जनं ततः पवित्रारोपणविधिर्देवालयविधिस्ततः
1,99,6,śālagrāmādipūjā ca mūrtilakṣma pṛthakpṛthak nyāsādīnāṃ vidhānaṃ ca pratiṣṭhāpūrtakaṃ tataḥ,शालग्रामादिपूजा च मूर्तिलक्ष्म पृथक्पृथक् न्यासादीनां विधानं च प्रतिष्ठापूर्तकं ततः
1,99,7,vināyakādipūjā ca nānādīkṣāvidhiḥ param pratiṣṭhā sarvadevānāṃ brahmaṇḍasya nirūpaṇam,विनायकादिपूजा च नानादीक्षाविधिः परम् प्रतिष्ठा सर्वदेवानां ब्रह्मण्डस्य निरूपणम्
1,99,8,gaṅgāditīrthamāhātmyaṃ dvīpavarṣānuvarṇanam ūrddhvādholokaracanā jyotiścakranirūpaṇam,गङ्गादितीर्थमाहात्म्यं द्वीपवर्षानुवर्णनम् ऊर्द्ध्वाधोलोकरचना ज्योतिश्चक्रनिरूपणम्
1,99,9,jyotiṣaṃ ca tataḥ proktaṃ śāstraṃ yuddhajayārṇavam ṣaṭkarma ca tataḥ proktaṃ mantramantrauṣadhīgaṇaḥ,ज्योतिषं च ततः प्रोक्तं शास्त्रं युद्धजयार्णवम् षट्कर्म च ततः प्रोक्तं मन्त्रमन्त्रौषधीगणः
1,99,10,kubjikādisamarcatvaṃ ṣoḍhā nyāsavidhistathā koṭihomavidhānaṃ ca manvantaranirūpaṇam,कुब्जिकादिसमर्चत्वं षोढा न्यासविधिस्तथा कोटिहोमविधानं च मन्वन्तरनिरूपणम्
1,99,11,brahmacaryādidharmāṃśca śrāddhakalpavidhistataḥ grahayajñastataḥ proktovaidikasmārtakarma ca,ब्रह्मचर्यादिधर्मांश्च श्राद्धकल्पविधिस्ततः ग्रहयज्ञस्ततः प्रोक्तोवैदिकस्मार्तकर्म च
1,99,12,prāyaścittānukathanaṃ tithīnāṃ ca vratādikam vāravratānukathanaṃ nakṣatravratakīrtanam,प्रायश्चित्तानुकथनं तिथीनां च व्रतादिकम् वारव्रतानुकथनं नक्षत्रव्रतकीर्तनम्
1,99,13,māsikavratanirddeśo dīpadānavidhistathā navavyūhārcanaṃ proktaṃ narakāṇāṃ nirūpaṇam,मासिकव्रतनिर्द्देशो दीपदानविधिस्तथा नवव्यूहार्चनं प्रोक्तं नरकाणां निरूपणम्
1,99,14,vratānāṃ cāpi dānānāṃ nirūpaṇamihoditam nāḍīcakrasamuddeśaḥ saṃdhyāvidhiranuttamaḥ,व्रतानां चापि दानानां निरूपणमिहोदितम् नाडीचक्रसमुद्देशः संध्याविधिरनुत्तमः
1,99,15,gāyatryarthasya nirddeśo liṅgastotraṃ tataḥ param rājyābhiṣekamantroktirddharmakṛtyaṃ ca bhūbhujām,गायत्र्यर्थस्य निर्द्देशो लिङ्गस्तोत्रं ततः परम् राज्याभिषेकमन्त्रोक्तिर्द्धर्मकृत्यं च भूभुजाम्
1,99,16,svapnādhyāyastataḥ proktaḥ śakunādinirūpaṇam maṇḍalādikanirddeṃśo ratnadīkṣāvidhistataḥ,स्वप्नाध्यायस्ततः प्रोक्तः शकुनादिनिरूपणम् मण्डलादिकनिर्द्देंशो रत्नदीक्षाविधिस्ततः
1,99,17,rāmoktanītinirddeśo ratnānāṃ lakṣaṇaṃ tataḥ dhanurvidyā tataḥ proktā vyavahārapradarśanam,रामोक्तनीतिनिर्द्देशो रत्नानां लक्षणं ततः धनुर्विद्या ततः प्रोक्ता व्यवहारप्रदर्शनम्
1,99,18,devāsuravimardākhyā hyāyurvedanirūpaṇam gajādīnāṃ cikitsā ca teṣāṃ śāntistataḥ param,देवासुरविमर्दाख्या ह्यायुर्वेदनिरूपणम् गजादीनां चिकित्सा च तेषां शान्तिस्ततः परम्
1,99,19,gonarādicikitsā ca nānāpūjāstataḥ param śāntayaścāpi vividhāśchandaḥ śāstramataḥ param,गोनरादिचिकित्सा च नानापूजास्ततः परम् शान्तयश्चापि विविधाश्छन्दः शास्त्रमतः परम्
1,99,20,sāhityaṃ ca tataḥ paścādekārṇādisamāhvayāḥ siddhaśabdānuśiṣṭiścakośaḥ sargādivargakaḥ,साहित्यं च ततः पश्चादेकार्णादिसमाह्वयाः सिद्धशब्दानुशिष्टिश्चकोशः सर्गादिवर्गकः
1,99,21,pralayānāṃ lakṣaṇaṃ ca śārīrakanirūpaṇam varṇanaṃ narakāṇāṃ ca yogāśtramataḥ param,प्रलयानां लक्षणं च शारीरकनिरूपणम् वर्णनं नरकाणां च योगाश्त्रमतः परम्
1,99,22,brahmajñānaṃ tataḥ paścātpurāṇaśravaṇe phalam etadāgneyakaṃ vipra purāṇaṃ parikīrtitam,ब्रह्मज्ञानं ततः पश्चात्पुराणश्रवणे फलम् एतदाग्नेयकं विप्र पुराणं परिकीर्तितम्
1,99,23,tallikhitvā tu yo dadyātsuvarṇakalamānvitam tiladhenu yutaṃ cāpi mārgaśīrṣyāṃ vidhānataḥ,तल्लिखित्वा तु यो दद्यात्सुवर्णकलमान्वितम् तिलधेनु युतं चापि मार्गशीर्ष्यां विधानतः
1,99,24,purāṇārthavide so 'tha svargaloke mahīyate eṣānukramaṇī proktā tavāgneyasya muktidā,पुराणार्थविदे सो ऽथ स्वर्गलोके महीयते एषानुक्रमणी प्रोक्ता तवाग्नेयस्य मुक्तिदा
1,99,25,śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ caiva nṛṇāṃ ceha paratra ca,शृण्वतां पठतां चैव नृणां चेह परत्र च
1,100,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde 'gnipurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāmaikonaśatatamo 'dhyāyaḥ śrībrahmovāca atha te saṃpravakṣyāmi purāṇaṃ sarvasiddhidam bhaviṣyaṃ bhavataḥ sarvalokābhīṣṭapradāyakam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ऽग्निपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नामैकोनशततमो ऽध्यायः श्रीब्रह्मोवाच अथ ते संप्रवक्ष्यामि पुराणं सर्वसिद्धिदम् भविष्यं भवतः सर्वलोकाभीष्टप्रदायकम्
1,100,2,yatrāhaṃ sarvadevānāmādikartā samudgataḥ sṛṣṭyarthaṃ tatra saṃjāto manuḥ svāryabhuvaḥ purā,यत्राहं सर्वदेवानामादिकर्ता समुद्गतः सृष्ट्यर्थं तत्र संजातो मनुः स्वार्यभुवः पुरा
1,100,3,sa māṃ praṇamya papraccha dharmaṃ sarvāthasādhakam ahaṃ tasmai tadā prītaḥ prāvocaṃ dharmasaṃhitām,स मां प्रणम्य पप्रच्छ धर्मं सर्वाथसाधकम् अहं तस्मै तदा प्रीतः प्रावोचं धर्मसंहिताम्
1,100,4,purāṇānāṃ yadā vyāso vyāsaṃ caktre mahāmatiḥ tadā tāṃ saṃhitāṃ sarvāṃ pañcadhā vyabhajanmuniḥ,पुराणानां यदा व्यासो व्यासं चक्त्रे महामतिः तदा तां संहितां सर्वां पञ्चधा व्यभजन्मुनिः
1,100,5,adhorakalpavṛttāntaṃ nānāścaryakathanvitam tatrādimaṃ smṛtaṃ parvaṃ brāhmaṃ yatrāstyupakramaḥ,अधोरकल्पवृत्तान्तं नानाश्चर्यकथन्वितम् तत्रादिमं स्मृतं पर्वं ब्राह्मं यत्रास्त्युपक्रमः
1,100,6,sūtaśaunakasaṃvāde purāṇapraśnasaṃkramaḥ ādityacaritaprāyaḥ sarvākhyānasamanvitaḥ,सूतशौनकसंवादे पुराणप्रश्नसंक्रमः आदित्यचरितप्रायः सर्वाख्यानसमन्वितः
1,100,7,sṛṣṭyādilakṣaṇopetaḥ śāstrasarvasvarūpakaḥ pustalekhakalekhānāṃ lakṣaṇaṃ ca tataḥ param,सृष्ट्यादिलक्षणोपेतः शास्त्रसर्वस्वरूपकः पुस्तलेखकलेखानां लक्षणं च ततः परम्
1,100,8,saṃskārāṇāṃ ca sarveṣāṃ lakṣaṇaṃ cātra kīrtitam pakṣasyāditithīnāṃ ca kalpāḥ sapta ca kīrtitāḥ,संस्काराणां च सर्वेषां लक्षणं चात्र कीर्तितम् पक्षस्यादितिथीनां च कल्पाः सप्त च कीर्तिताः
1,100,9,aṣṭamyādyāḥ śeṣakalpā vaiṣṇave parvaṇi smṛtāḥ śaive ca kāyato bhinnāḥ saure cāntyakathānvayaḥ,अष्टम्याद्याः शेषकल्पा वैष्णवे पर्वणि स्मृताः शैवे च कायतो भिन्नाः सौरे चान्त्यकथान्वयः
1,100,10,pratisargāhvayaṃ paścānnānākhyānasamanvitam purāṇasyopasaṃhārasahitaṃ parva pañcamam,प्रतिसर्गाह्वयं पश्चान्नानाख्यानसमन्वितम् पुराणस्योपसंहारसहितं पर्व पञ्चमम्
1,100,11,eṣu pañcasu pūrvasmin brahmaṇo mahimādhikāḥ dharme kāme ca mokṣe tu viṣṇoścāpi śivasya ca,एषु पञ्चसु पूर्वस्मिन् ब्रह्मणो महिमाधिकाः धर्मे कामे च मोक्षे तु विष्णोश्चापि शिवस्य च
1,100,12,dvitīyaṃ ca tṛtīye ca saure vargacatuṣṭaye pratisargāhvayaṃ tvantyaṃ proktaṃ sarvakathānvitam,द्वितीयं च तृतीये च सौरे वर्गचतुष्टये प्रतिसर्गाह्वयं त्वन्त्यं प्रोक्तं सर्वकथान्वितम्
1,100,13,sabhaviṣyaṃ vinirddiṣṭaṃ parva vyāsena dhīmatā caturddaśasahasraṃ tu purāṇaṃ parikīrtitam,सभविष्यं विनिर्द्दिष्टं पर्व व्यासेन धीमता चतुर्द्दशसहस्रं तु पुराणं परिकीर्तितम्
1,100,14,bhaviṣyaṃ sarvadevānāṃ sāmyaṃ yatra prakīrtitam guṇānāṃ tāratamyena samaṃ brahmeti hi śrutiḥ,भविष्यं सर्वदेवानां साम्यं यत्र प्रकीर्तितम् गुणानां तारतम्येन समं ब्रह्मेति हि श्रुतिः
1,100,15,taṃ likhitvā tu yo dadyātpauṣyāṃ vidvānvimatsaraḥ guḍadhenuyutaṃ hemavastramālyavibhūṣaṇaiḥ,तं लिखित्वा तु यो दद्यात्पौष्यां विद्वान्विमत्सरः गुडधेनुयुतं हेमवस्त्रमाल्यविभूषणैः
1,100,16,vācakaṃ pustakaṃ cāpi pūjayitvā vidhānataḥ gandhādyairbhojyabhakṣyaiśca kṛtvā nīrājanādikam,वाचकं पुस्तकं चापि पूजयित्वा विधानतः गन्धाद्यैर्भोज्यभक्ष्यैश्च कृत्वा नीराजनादिकम्
1,100,17,yo vai jitendriyo bhūtvā sopavāsaḥ samāhitaḥ atha vaikahaviṣyāśī kīrtayecchṛṇuyādapi,यो वै जितेन्द्रियो भूत्वा सोपवासः समाहितः अथ वैकहविष्याशी कीर्तयेच्छृणुयादपि
1,100,18,sa muktaḥ pātakairghoraiḥ prayāti brahmaṇaḥ padam yo 'pyanukramaṇīmetāṃ bhaviṣyasya nirūpitām,स मुक्तः पातकैर्घोरैः प्रयाति ब्रह्मणः पदम् यो ऽप्यनुक्रमणीमेतां भविष्यस्य निरूपिताम्
1,100,19,paṭhedvā śṛṇuyāccaitāṃ bhuktiṃ muktiṃ ca vindati,पठेद्वा शृणुयाच्चैतां भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति
1,101,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde bhaviṣyapurāṇānukramaṇī nirūpaṇaṃ nāma śatatamo 'dhyāyaḥ śrībrahmovāca śṛṇu vatsa pravakṣyāmi purāṇaṃ daśamaṃ tava brahmavaivartakaṃ nāma vedamārgānudarśakam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे भविष्यपुराणानुक्रमणी निरूपणं नाम शततमो ऽध्यायः श्रीब्रह्मोवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं दशमं तव ब्रह्मवैवर्तकं नाम वेदमार्गानुदर्शकम्
1,101,2,sāvarṇiryatra bhagavānsākṣāddevarṣaye sthitaḥ nāradāya purāṇārthaṃ prāha sarvamalaukikam,सावर्णिर्यत्र भगवान्साक्षाद्देवर्षये स्थितः नारदाय पुराणार्थं प्राह सर्वमलौकिकम्
1,101,3,dharmārthakāmamokṣāṇāṃ sāraḥ prītirharau hare tayorabhedasiddhyarthaṃ brahmavaivartamuttamam,धर्मार्थकाममोक्षाणां सारः प्रीतिर्हरौ हरे तयोरभेदसिद्ध्यर्थं ब्रह्मवैवर्तमुत्तमम्
1,101,4,rathantarasya kalpasya vṛttāntaṃ yanmayoditam śatakoṭipurāṇe tatsaṃkṣipya prāha vedavit,रथन्तरस्य कल्पस्य वृत्तान्तं यन्मयोदितम् शतकोटिपुराणे तत्संक्षिप्य प्राह वेदवित्
1,101,5,vyāsaścaturddhā saṃvyasya brahmavaivartasaṃjñite aṣṭādaśasahasraṃ tatpurāṇaṃ parikīrtitam,व्यासश्चतुर्द्धा संव्यस्य ब्रह्मवैवर्तसंज्ञिते अष्टादशसहस्रं तत्पुराणं परिकीर्तितम्
1,101,6,brahmaprakṛtivighneśakṛṣṇakhaṇḍasamanvitam tatra sūtarṣisaṃvāde purāṇopakramastataḥ,ब्रह्मप्रकृतिविघ्नेशकृष्णखण्डसमन्वितम् तत्र सूतर्षिसंवादे पुराणोपक्रमस्ततः
1,101,7,sṛṣṭiprakaraṇaṃ tvādyaṃ tato nāradavedhasoḥ vivādaḥ sumahānyatra dvayorāsītparābhavaḥ,सृष्टिप्रकरणं त्वाद्यं ततो नारदवेधसोः विवादः सुमहान्यत्र द्वयोरासीत्पराभवः
1,101,8,śivalokagatiḥ paścājjñānalābhaḥ śivātmane śivavākyena tatpaścānmarīcernāradasya tu,शिवलोकगतिः पश्चाज्ज्ञानलाभः शिवात्मने शिववाक्येन तत्पश्चान्मरीचेर्नारदस्य तु
1,101,9,gamanaṃ caiva sāvarṇerjñānārthaṃ siddhasevite āśrame sumahāpuṇye trailokyāścaryakāriṇī,गमनं चैव सावर्णेर्ज्ञानार्थं सिद्धसेविते आश्रमे सुमहापुण्ये त्रैलोक्याश्चर्यकारिणी
1,101,10,etaddhi brahmakhaṇḍaṃ hi śrutaṃ pāpavināśanam tataḥ sāvarṇisaṃvādo nāradasya samīritaḥ,एतद्धि ब्रह्मखण्डं हि श्रुतं पापविनाशनम् ततः सावर्णिसंवादो नारदस्य समीरितः
1,101,11,kṛṣṇamāhātmyasaṃyukto nānākhyānakathottaram prakṛteraṃśabhūtānāṃ kalānāṃ cāpi varṇitam,कृष्णमाहात्म्यसंयुक्तो नानाख्यानकथोत्तरम् प्रकृतेरंशभूतानां कलानां चापि वर्णितम्
1,101,12,māhātmyaṃ pūjanādyaṃ ca vistareṇa yathāsthitam etatprakṛtikhaṇḍaṃ hi śrutaṃ bhūtividhāyakam,माहात्म्यं पूजनाद्यं च विस्तरेण यथास्थितम् एतत्प्रकृतिखण्डं हि श्रुतं भूतिविधायकम्
1,101,13,gaṇeśajanmasaṃpraśnaḥ sapuṇyakamahāvratam pārvatyāḥ kārtikeyena saha vighneśasaṃbhavam,गणेशजन्मसंप्रश्नः सपुण्यकमहाव्रतम् पार्वत्याः कार्तिकेयेन सह विघ्नेशसंभवम्
1,101,14,caritaṃ kārtavīryasya jāmadagryasya cādbhutam vivādaḥ sumahānāsījjāmadagryagaṇeśayoḥ,चरितं कार्तवीर्यस्य जामदग्र्यस्य चाद्भुतम् विवादः सुमहानासीज्जामदग्र्यगणेशयोः
1,101,15,etadvighneśakhaṇḍaṃ hi sarvavighnavināśanam śrīkṛṣṇajanmasaṃpraśno janmākhyānaṃ tato 'dbhutam,एतद्विघ्नेशखण्डं हि सर्वविघ्नविनाशनम् श्रीकृष्णजन्मसंप्रश्नो जन्माख्यानं ततो ऽद्भुतम्
1,101,16,gokule gamanaṃ gaścātpūtanādivadādbhūtāḥ bālyakaumārajā līlā vividhāstatra varṇitāḥ,गोकुले गमनं गश्चात्पूतनादिवदाद्भूताः बाल्यकौमारजा लीला विविधास्तत्र वर्णिताः
1,101,17,rāsakrīḍā ca gopībhiḥ śāradī samudāhṛtā rahasye rādhayā krīḍā varṇitā bahuvistarā,रासक्रीडा च गोपीभिः शारदी समुदाहृता रहस्ये राधया क्रीडा वर्णिता बहुविस्तरा
1,101,18,sahākrūreṇa tatpaścānmathurāgamanaṃ hareḥ kaṃsādīnāṃ vadhe vṛtte kṛṣṇasya dvijasaṃskṛtiḥ,सहाक्रूरेण तत्पश्चान्मथुरागमनं हरेः कंसादीनां वधे वृत्ते कृष्णस्य द्विजसंस्कृतिः
1,101,19,kāśyasāṃdīpaneḥ paścādvidyopādānamadbhutam yavanasya vadhaḥ paścāddvārakāgamanaṃ hareḥ,काश्यसांदीपनेः पश्चाद्विद्योपादानमद्भुतम् यवनस्य वधः पश्चाद्द्वारकागमनं हरेः
1,101,20,narakādivadhastatra kṛṣṇena vihito 'dbhutaḥ kṛṣṇakhaṇḍamidaṃ vipra nṛṇāṃ saṃsārakhaṇḍanam,नरकादिवधस्तत्र कृष्णेन विहितो ऽद्भुतः कृष्णखण्डमिदं विप्र नृणां संसारखण्डनम्
1,101,21,paṭhitaṃ ca śrutaṃ dhyātaṃ pūjitaṃ cābhivanditam ityetadbrahmavaivartapurāṇaṃ cātyalaukikam,पठितं च श्रुतं ध्यातं पूजितं चाभिवन्दितम् इत्येतद्ब्रह्मवैवर्तपुराणं चात्यलौकिकम्
1,101,22,vyāsoktaṃ cādi saṃbhūtaṃ paṭhañchṛṇvanvimucyate vijñānājñānaśamanāddhorātsaṃsārasāgarāt,व्यासोक्तं चादि संभूतं पठञ्छृण्वन्विमुच्यते विज्ञानाज्ञानशमनाद्धोरात्संसारसागरात्
1,101,23,likhitvedaṃ ca yo dadyānmādhyāṃ dhenusamanvitam brahmalokamavāpnoti sa mukto 'jñānabandhanāt,लिखित्वेदं च यो दद्यान्माध्यां धेनुसमन्वितम् ब्रह्मलोकमवाप्नोति स मुक्तो ऽज्ञानबन्धनात्
1,101,24,yaścānukramaṇīṃ cāpi paṭhedvā śṛṇuyādapi so 'pi kṛṣṇaprasādena labhate vāñchitaṃ phalam,यश्चानुक्रमणीं चापि पठेद्वा शृणुयादपि सो ऽपि कृष्णप्रसादेन लभते वाञ्छितं फलम्
1,102,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne brahmavaivartapurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāmaikottaraśatatamo 'dhyāyāḥ 101 brahmovāca śṛṇu putra pravakṣyāmi purāṇaṃ liṅgasaṃjñitam paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva bhuktimuktipradāyakam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने ब्रह्मवैवर्तपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नामैकोत्तरशततमो ऽध्यायाः १०१ ब्रह्मोवाच शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि पुराणं लिङ्गसंज्ञितम् पठतां शृण्वतां चैव भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्
1,102,2,yacca liṅgābhidhaṃ tiṣṭhanvahniliṅge haro 'bhyadhāt mahyaṃ dharmādisiddhyarthaṃ magnikalpakathāśrayam,यच्च लिङ्गाभिधं तिष्ठन्वह्निलिङ्गे हरो ऽभ्यधात् मह्यं धर्मादिसिद्ध्यर्थं मग्निकल्पकथाश्रयम्
1,102,3,tadeva vyāsadevena bhāgadvayasamanvitam purāṇaṃ liṅgamuditaṃ bahvākhyānavicitritam,तदेव व्यासदेवेन भागद्वयसमन्वितम् पुराणं लिङ्गमुदितं बह्वाख्यानविचित्रितम्
1,102,4,tadekādaśasāhasraṃ haramāhātmyasūcakam paraṃ sarvapurāṇānāṃ sārabhūtaṃ jagattraye,तदेकादशसाहस्रं हरमाहात्म्यसूचकम् परं सर्वपुराणानां सारभूतं जगत्त्रये
1,102,5,purāṇopakrame praśnaḥ sṛṣṭiḥ saṃkṣepataḥ purā yogākhyānaṃ tataḥ proktaṃ kalpākhyānaṃ tataḥ param,पुराणोपक्रमे प्रश्नः सृष्टिः संक्षेपतः पुरा योगाख्यानं ततः प्रोक्तं कल्पाख्यानं ततः परम्
1,102,6,liṅgodbhavastadaṃbā ca kīrtitā hi tataḥ param sanatkumāraśailādisaṃvādaścātha pāvanaḥ,लिङ्गोद्भवस्तदंबा च कीर्तिता हि ततः परम् सनत्कुमारशैलादिसंवादश्चाथ पावनः
1,102,7,tato dādhīcacaritaṃ yugadharmanirūpaṇam tato bhuvana kośākhyā sūryasomānvayastataḥ,ततो दाधीचचरितं युगधर्मनिरूपणम् ततो भुवन कोशाख्या सूर्यसोमान्वयस्ततः
1,102,8,tataśca vistarātsargastripurākhyānakaṃ tathā liṅgapratiṣṭhā ca tataḥ paśupāśavimokṣaṇam,ततश्च विस्तरात्सर्गस्त्रिपुराख्यानकं तथा लिङ्गप्रतिष्ठा च ततः पशुपाशविमोक्षणम्
1,102,9,śivavratāni ca tathā sadācāranirūpaṇam prāyaścitānyariṣṭāni kāśīśrīśailavarṇanam,शिवव्रतानि च तथा सदाचारनिरूपणम् प्रायश्चितान्यरिष्टानि काशीश्रीशैलवर्णनम्
1,102,10,andhakākhyānakaṃ paścādvārāhacaritaṃ punaḥ nṛsiṃhacaritaṃ paścājjalandharavadhastataḥ,अन्धकाख्यानकं पश्चाद्वाराहचरितं पुनः नृसिंहचरितं पश्चाज्जलन्धरवधस्ततः
1,102,11,śaivaṃ sahasranāmātha dakṣayajñavināśanam kāmasya dahanaṃ paścādgirijāyāḥ karagrahaḥ,शैवं सहस्रनामाथ दक्षयज्ञविनाशनम् कामस्य दहनं पश्चाद्गिरिजायाः करग्रहः
1,102,12,tato vināyakākhyānaṃ nṛpākhyānaṃ śivasya ca upamanyukathā cāpi pūrvabhāga itīritaḥ,ततो विनायकाख्यानं नृपाख्यानं शिवस्य च उपमन्युकथा चापि पूर्वभाग इतीरितः
1,102,13,viṣṇumāhātmyakathanamaṃbarīṣakathā tataḥ sanatkumāranandīśasaṃvādaśca punarmune,विष्णुमाहात्म्यकथनमंबरीषकथा ततः सनत्कुमारनन्दीशसंवादश्च पुनर्मुने
1,102,14,śivamāhā tmyaseyuktaḥ strānayāgādikaṃ tataḥ sūryapūjāvidhiścaiva śivapūjā ca muktidā,शिवमाहा त्म्यसेयुक्तः स्त्रानयागादिकं ततः सूर्यपूजाविधिश्चैव शिवपूजा च मुक्तिदा
1,102,15,dānāni bahudhāktāni śrāddhaprakaraṇaṃ tataḥ pratiṣṭhātaṃ tramuditaṃ tato 'ghorasya kīrtanam,दानानि बहुधाक्तानि श्राद्धप्रकरणं ततः प्रतिष्ठातं त्रमुदितं ततो ऽघोरस्य कीर्तनम्
1,102,16,vajreśvarī mahāvidyā gāyatrīmahimā tataḥ tryaṃbakasya ca māhātmyaṃ purāṇaśravaṇasya ca,वज्रेश्वरी महाविद्या गायत्रीमहिमा ततः त्र्यंबकस्य च माहात्म्यं पुराणश्रवणस्य च
1,102,17,evaṃ coparibhāgaste laiṅgasya kathito mayā vyāsena hi nibaddhasya rudrāmāhātmyasūcitaḥ,एवं चोपरिभागस्ते लैङ्गस्य कथितो मया व्यासेन हि निबद्धस्य रुद्रामाहात्म्यसूचितः
1,102,18,likhitvaitatpurāṇaṃ tu tiladhenusamanvitam phaālgunyāṃ pūrṇimāyāṃ yo dadyādbhaktyā dvijātaye,लिखित्वैतत्पुराणं तु तिलधेनुसमन्वितम् फआल्गुन्यां पूर्णिमायां यो दद्याद्भक्त्या द्विजातये
1,102,19,sa labhecchivasāyujyaṃ jarāmaraṇavarjitam yaḥ paṭecchṛṇuyādvāpi laiṅgaṃ pāpāpahaṃ naraḥ,स लभेच्छिवसायुज्यं जरामरणवर्जितम् यः पटेच्छृणुयाद्वापि लैङ्गं पापापहं नरः
1,102,20,sa bhuktabhogo loke 'sminnante śivapuraṃ vrajet liṅgānukramaṇīmetāṃ paṭhedyaḥ śṛṇuyāttathā,स भुक्तभोगो लोके ऽस्मिन्नन्ते शिवपुरं व्रजेत् लिङ्गानुक्रमणीमेतां पठेद्यः शृणुयात्तथा
1,102,21,tāvubhau śivabhaktau tu lokadvitayabhoginau jāyatāṃ girijābhartuḥ prasādānnātra saṃśayaḥ,तावुभौ शिवभक्तौ तु लोकद्वितयभोगिनौ जायतां गिरिजाभर्तुः प्रसादान्नात्र संशयः
1,103,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde liṅgapurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāma dvyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca śṛṇu vatsa pravakṣyāmi vārāhaṃ vai purāṇakam bhāgadvayayutaṃ śaśvadviṣṇumāhātmyasūcakam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे लिङ्गपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम द्व्युत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि वाराहं वै पुराणकम् भागद्वययुतं शश्वद्विष्णुमाहात्म्यसूचकम्
1,103,2,mānavasya tu kalpasya prasaṃgaṃ matkṛtaṃ purā nibabandha purāṇe 'smiṃścaturviṃśasahasrake,मानवस्य तु कल्पस्य प्रसंगं मत्कृतं पुरा निबबन्ध पुराणे ऽस्मिंश्चतुर्विंशसहस्रके
1,103,3,vyāso hi viduṣāṃ śreṣṭhaḥ sākṣānnārāyaṇo bhuvi tatrādau śubhasaṃvādaḥ smṛtobhūmivarāhayoḥ,व्यासो हि विदुषां श्रेष्ठः साक्षान्नारायणो भुवि तत्रादौ शुभसंवादः स्मृतोभूमिवराहयोः
1,103,4,athādikṛtavṛttānte raṃbhasya caritaṃ tataḥ durjayasya ca tatpaścācchrāddhakalpa udīritaḥ,अथादिकृतवृत्तान्ते रंभस्य चरितं ततः दुर्जयस्य च तत्पश्चाच्छ्राद्धकल्प उदीरितः
1,103,5,mahātapasa ākhyānaṃ gauryutpattistataḥ parā vināyakasya nāgānāṃ senānyādityayorapi,महातपस आख्यानं गौर्युत्पत्तिस्ततः परा विनायकस्य नागानां सेनान्यादित्ययोरपि
1,103,6,gaṇānāṃ ca tathā devyā dhanadasya vṛṣasya ca ākhyānaṃ satyatapaso vratākhyānasamanvitam,गणानां च तथा देव्या धनदस्य वृषस्य च आख्यानं सत्यतपसो व्रताख्यानसमन्वितम्
1,103,7,agastyagītā tatpaścādrudragītā prakīrtitā mahiṣāsuravidhvaṃsamāhātmyaṃ ca triśaktijam,अगस्त्यगीता तत्पश्चाद्रुद्रगीता प्रकीर्तिता महिषासुरविध्वंसमाहात्म्यं च त्रिशक्तिजम्
1,103,8,parvādhyāyastataḥ śvetopākhyānaṃ gopradānikam ityādi kṛtavṛttāntaṃ prathame darśitaṃ mayā,पर्वाध्यायस्ततः श्वेतोपाख्यानं गोप्रदानिकम् इत्यादि कृतवृत्तान्तं प्रथमे दर्शितं मया
1,103,9,bhagavaddharmake paścādvatatīrthakathānakam dvātriṃśadaparādhānāṃ prāyaścittaṃ śarīragam,भगवद्धर्मके पश्चाद्वततीर्थकथानकम् द्वात्रिंशदपराधानां प्रायश्चित्तं शरीरगम्
1,103,10,tīrthānāṃ cāpi sarveṣāṃ māhātmyaṃ pṛthagīritam mathurāyā viśeṣeṇa śrāddhādīnāṃ vidhistataḥ,तीर्थानां चापि सर्वेषां माहात्म्यं पृथगीरितम् मथुराया विशेषेण श्राद्धादीनां विधिस्ततः
1,103,11,varṇanaṃ yamalokasya ṛṣiputraprasaṃgataḥ vipākaḥ karmaṇāṃ caiva viṣṇuvratanirūpaṇam,वर्णनं यमलोकस्य ऋषिपुत्रप्रसंगतः विपाकः कर्मणां चैव विष्णुव्रतनिरूपणम्
1,103,12,gokarṇasya ca māhātmyaṃ kīrtitaṃ pāpanāśanam ityevaṃ pūrvabhāgo 'yaṃ purāṇasya nirūpitaḥ,गोकर्णस्य च माहात्म्यं कीर्तितं पापनाशनम् इत्येवं पूर्वभागो ऽयं पुराणस्य निरूपितः
1,103,13,uttare pravibhāge tu pulastyakururājayoḥ saṃvāde sarvatīrthānāṃ māhātmyaṃ vistarātpṛthak,उत्तरे प्रविभागे तु पुलस्त्यकुरुराजयोः संवादे सर्वतीर्थानां माहात्म्यं विस्तरात्पृथक्
1,103,14,aśeṣadharmāścākhyātāḥ pauṣkaraṃ puṇyaparva ca ityevaṃ tava vārāhaṃ proktaṃ pāpavināśanam,अशेषधर्माश्चाख्याताः पौष्करं पुण्यपर्व च इत्येवं तव वाराहं प्रोक्तं पापविनाशनम्
1,103,15,paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva bhagavadbhaktivardhanam kāñcanaṃ garuḍa kṛtvā tiladhenusamanvitam,पठतां शृण्वतां चैव भगवद्भक्तिवर्धनम् काञ्चनं गरुड कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम्
1,103,16,likhitvaitacca yo dadyāccaitryāṃ viprāya bhaktitaḥ sa labhedvaiṣṇavaṃ dhāma devarṣigaṇavanditaḥ,लिखित्वैतच्च यो दद्याच्चैत्र्यां विप्राय भक्तितः स लभेद्वैष्णवं धाम देवर्षिगणवन्दितः
1,103,17,yo vānukramaṇīmentāṃ śṛṇotyapi paṭhatyapi so 'pi bhaktiṃ labhedviṣṇau saṃsārocchedakāriṇīm,यो वानुक्रमणीमेन्तां शृणोत्यपि पठत्यपि सो ऽपि भक्तिं लभेद्विष्णौ संसारोच्छेदकारिणीम्
1,104,1,iti śrībṛhannāradīya purāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde vārāhapurāṇānukramaṇīvarṇanaṃ nāma tryuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca śṛṇu vatsa pravakṣyāmi purāṇaṃ skandasaṃjñakam yasminpratipadaṃ sākṣānmahādevo vyavasthitaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वाराहपुराणानुक्रमणीवर्णनं नाम त्र्युत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं स्कन्दसंज्ञकम् यस्मिन्प्रतिपदं साक्षान्महादेवो व्यवस्थितः
1,104,2,purāṇe śatakoṭo tu yacchaivaṃ varṇitaṃ mayā lakṣaṃ tasyārthaṃ jātasya sāro vyāsena kīrtitaḥ,पुराणे शतकोटो तु यच्छैवं वर्णितं मया लक्षं तस्यार्थं जातस्य सारो व्यासेन कीर्तितः
1,104,3,skandāhvayastatra khaṇḍāḥ saptaiva parikalpitāḥ ekāśītisahasraṃ tu skāndaṃ sarvoghakṛtaṃnam,स्कन्दाह्वयस्तत्र खण्डाः सप्तैव परिकल्पिताः एकाशीतिसहस्रं तु स्कान्दं सर्वोघकृतंनम्
1,104,4,yaḥ śṛṇoti paṭhedvāpi sa tu sākṣācchivaḥ sthitaḥ yatra māheśvarā dharmāḥ ṣaṇmukhena prakāśitāḥ,यः शृणोति पठेद्वापि स तु साक्षाच्छिवः स्थितः यत्र माहेश्वरा धर्माः षण्मुखेन प्रकाशिताः
1,104,5,kalpe tatpuruṣe vṛttāḥ sarvasiddhividhāyakāḥ tasya māheśvaraścātha khaṇḍaḥ pāpapraṇāśanaḥ,कल्पे तत्पुरुषे वृत्ताः सर्वसिद्धिविधायकाः तस्य माहेश्वरश्चाथ खण्डः पापप्रणाशनः
1,104,6,kiñcinnyūnārkasāhasro bahupuṇyo bṛhatkathaḥ sucaritraśatairyuktaḥ skandamāhātmyasūcakaḥ,किञ्चिन्न्यूनार्कसाहस्रो बहुपुण्यो बृहत्कथः सुचरित्रशतैर्युक्तः स्कन्दमाहात्म्यसूचकः
1,104,7,yatra kedāramāhātmye purāṇopakramaḥ purā dakṣayajñakathā paścācchivaliṅgārcane phalam,यत्र केदारमाहात्म्ये पुराणोपक्रमः पुरा दक्षयज्ञकथा पश्चाच्छिवलिङ्गार्चने फलम्
1,104,8,samudramathanākhyānaṃ devendracaritaṃ tataḥ pārvatyāḥ samupākhyānaṃ vivāhastadanantaram,समुद्रमथनाख्यानं देवेन्द्रचरितं ततः पार्वत्याः समुपाख्यानं विवाहस्तदनन्तरम्
1,104,9,kumārotpattikathanaṃ tatastārakasaṃgaraḥ tataḥ pāśupatākhyānaṃ caṇḍākhyānasamanvitam,कुमारोत्पत्तिकथनं ततस्तारकसंगरः ततः पाशुपताख्यानं चण्डाख्यानसमन्वितम्
1,104,10,dyūtapravartanākhyānaṃ nāradena samāgamaḥ tataḥ kumāramāhātmye pañcatīrthakathānakam,द्यूतप्रवर्तनाख्यानं नारदेन समागमः ततः कुमारमाहात्म्ये पञ्चतीर्थकथानकम्
1,104,11,dharmavarmanṛpākhyānaṃ nadīsāgarakīrtanam indradyumnakathā paścānnāḍījaṅghakathānvitam,धर्मवर्मनृपाख्यानं नदीसागरकीर्तनम् इन्द्रद्युम्नकथा पश्चान्नाडीजङ्घकथान्वितम्
1,104,12,prādurbhāvastato mahyāḥ kathā damanakasya ca mahīsāgarasaṃyogaḥ kumāreśakathā tataḥ,प्रादुर्भावस्ततो मह्याः कथा दमनकस्य च महीसागरसंयोगः कुमारेशकथा ततः
1,104,13,tatastārakayuddhaṃ ca nānākhyānasamanvitam vadhaśca tārakasyātha pañcaliṅganiveśanam,ततस्तारकयुद्धं च नानाख्यानसमन्वितम् वधश्च तारकस्याथ पञ्चलिङ्गनिवेशनम्
1,104,14,dvīpākhyānaṃ tataḥ puṇyamūrddhalokavyavasthitiḥ brahmāṇḍasthitimānaṃ ca varkareśakathānakam,द्वीपाख्यानं ततः पुण्यमूर्द्धलोकव्यवस्थितिः ब्रह्माण्डस्थितिमानं च वर्करेशकथानकम्
1,104,15,mahākālasamudbhūtiḥ kathā cāsya mahādbhutā vāsudevasya māhātmyaṃ koṭitīrthaṃ tataḥ param,महाकालसमुद्भूतिः कथा चास्य महाद्भुता वासुदेवस्य माहात्म्यं कोटितीर्थं ततः परम्
1,104,16,nānātīrthasamākhyānaṃ guptakṣetre prakīrtitam pāṇḍavānāṃ kathā puṇyā mahāvidyāprasādhanam,नानातीर्थसमाख्यानं गुप्तक्षेत्रे प्रकीर्तितम् पाण्डवानां कथा पुण्या महाविद्याप्रसाधनम्
1,104,17,tīrthayātrāsamāptiśca kaumāramidamadbhutam aruṇācalamāhātmyaṃ sanakabrahmasaṃkathā,तीर्थयात्रासमाप्तिश्च कौमारमिदमद्भुतम् अरुणाचलमाहात्म्यं सनकब्रह्मसंकथा
1,104,18,gaurītapaḥ samākhyānaṃ tattattīrthanirūpaṇam māhiṣāsuramākhyānaṃ vadhaścāsya mahādbhutaḥ,गौरीतपः समाख्यानं तत्तत्तीर्थनिरूपणम् माहिषासुरमाख्यानं वधश्चास्य महाद्भुतः
1,104,19,droṇācale śivāsthānaṃ nityadāparikīrtitam ityeṣa kathitaḥ skānde khaṇḍo māheśvaro 'dbhutaḥ,द्रोणाचले शिवास्थानं नित्यदापरिकीर्तितम् इत्येष कथितः स्कान्दे खण्डो माहेश्वरो ऽद्भुतः
1,104,20,dvitīyo vaiṣṇavaḥ khaṇḍastasyākhyānāni me śuṇu prathamaṃ bhūmivārāhasamākhyānaṃ prakīrtitam,द्वितीयो वैष्णवः खण्डस्तस्याख्यानानि मे शुणु प्रथमं भूमिवाराहसमाख्यानं प्रकीर्तितम्
1,104,21,yatra veṅkaṭakudhrasya māhātmyaṃ pāpanāśanam kamalāyāḥ kathā puṇyā śrīnivāsasthitistataḥ,यत्र वेङ्कटकुध्रस्य माहात्म्यं पापनाशनम् कमलायाः कथा पुण्या श्रीनिवासस्थितिस्ततः
1,104,22,kulā lākhyānakaṃ cātra suvarṇamukharī kathā nānākhyānasamāyuktā bhāradvājakathādbhutā,कुला लाख्यानकं चात्र सुवर्णमुखरी कथा नानाख्यानसमायुक्ता भारद्वाजकथाद्भुता
1,104,23,mataṅgāñjanasaṃvādaḥ kīrtitaḥ pāpanāśanaḥ puruṣottamamāhātmyaṃ kīrtitaṃ cotkale tataḥ,मतङ्गाञ्जनसंवादः कीर्तितः पापनाशनः पुरुषोत्तममाहात्म्यं कीर्तितं चोत्कले ततः
1,104,24,mārkaṇḍeyasamākhyānamaṃbarīṣasya bhūpateḥ indradyumnasya cākhyānaṃ vidyāpatikathā śubhā,मार्कण्डेयसमाख्यानमंबरीषस्य भूपतेः इन्द्रद्युम्नस्य चाख्यानं विद्यापतिकथा शुभा
1,104,25,jaimineḥ samupākhyānaṃ nāradasyāpi vāḍava nīlakaṇṭhasamākhyānaṃ narasiṃhopavarṇanam,जैमिनेः समुपाख्यानं नारदस्यापि वाडव नीलकण्ठसमाख्यानं नरसिंहोपवर्णनम्
1,104,26,aśvamedhakathā rājño brahmalokagatistathā rathayāvrāvidhiḥ paścājjanmasthānavidhistathā,अश्वमेधकथा राज्ञो ब्रह्मलोकगतिस्तथा रथयाव्राविधिः पश्चाज्जन्मस्थानविधिस्तथा
1,104,27,dakṣiṇāmūrtyupākhyānaṃ guṇḍivākhyānakaṃ tataḥ ratharakṣāvidhānaṃ ca śayanotsavakīrtanam,दक्षिणामूर्त्युपाख्यानं गुण्डिवाख्यानकं ततः रथरक्षाविधानं च शयनोत्सवकीर्तनम्
1,104,28,śvetopākhyānamatroktaṃ pṛthutsavanirūpaṇam dolotsavo bhagavato vrataṃ sāṃvatsarābhidham,श्वेतोपाख्यानमत्रोक्तं पृथुत्सवनिरूपणम् दोलोत्सवो भगवतो व्रतं सांवत्सराभिधम्
1,104,29,pūjā cākāmikā viṣṇoruddālakaniyogataḥ yogasādhanamatroktaṃ nānāyoganirūpaṇam,पूजा चाकामिका विष्णोरुद्दालकनियोगतः योगसाधनमत्रोक्तं नानायोगनिरूपणम्
1,104,30,daśāvatārakathanaṃ srānādiparikīrtanam tato badarikāyāśca māhātmyaṃ pāpanāśanam,दशावतारकथनं स्रानादिपरिकीर्तनम् ततो बदरिकायाश्च माहात्म्यं पापनाशनम्
1,104,31,agnyāditīrthamāhātmyaṃ vainateyaśilābhavam kāraṇaṃ bhagavadvāse tīrthaṃ kāpālamocanam,अग्न्यादितीर्थमाहात्म्यं वैनतेयशिलाभवम् कारणं भगवद्वासे तीर्थं कापालमोचनम्
1,104,32,pañcadhārābhidhaṃ tīrthaṃ merusaṃsthāpanaṃ tathā tataḥ kārtikamāhātmye māhātmyaṃ madanālasam,पञ्चधाराभिधं तीर्थं मेरुसंस्थापनं तथा ततः कार्तिकमाहात्म्ये माहात्म्यं मदनालसम्
1,104,33,dhūmrakeśasamākhyānaṃ dinakṛtyāni kartike pañcabhīṣmavratākhyānaṃ kīrtitaṃ bhuktimuktidam,धूम्रकेशसमाख्यानं दिनकृत्यानि कर्तिके पञ्चभीष्मव्रताख्यानं कीर्तितं भुक्तिमुक्तिदम्
1,104,34,tato mārgasya māhātmye vidhānaṃ snānajaṃ tathā puṇḍrādikīrtanaṃ cātra mālādhāraṇapuṇyakam,ततो मार्गस्य माहात्म्ये विधानं स्नानजं तथा पुण्ड्रादिकीर्तनं चात्र मालाधारणपुण्यकम्
1,104,35,pañcāmṛtasnānapuṇyaṃ ghaṇṭānādādijaṃ phalam nānāpuṣpārcanaphalaṃ tulasīdalajaṃ phalam,पञ्चामृतस्नानपुण्यं घण्टानादादिजं फलम् नानापुष्पार्चनफलं तुलसीदलजं फलम्
1,104,36,naivedyasya ca māhātmyaṃ harivāsarakīrtanam akhaṇḍaikādaśīpuṇyaṃ tathā jāgaraṇasya ca,नैवेद्यस्य च माहात्म्यं हरिवासरकीर्तनम् अखण्डैकादशीपुण्यं तथा जागरणस्य च
1,104,37,yasyotsavavidhānaṃ ca nāmamāhātmyakīrtanam dhyānādipuṇyakathanaṃ māhātmyaṃ mathurābhavam,यस्योत्सवविधानं च नाममाहात्म्यकीर्तनम् ध्यानादिपुण्यकथनं माहात्म्यं मथुराभवम्
1,104,38,mathurātīrthamāhātmyaṃ pṛthaguktaṃ tataḥ param vanānāṃ dvādaśānāṃ ca māhātmyaṃ kīrtitaṃ tataḥ,मथुरातीर्थमाहात्म्यं पृथगुक्तं ततः परम् वनानां द्वादशानां च माहात्म्यं कीर्तितं ततः
1,104,39,śrīmadbhāgavatasyātra māhātmyaṃ kīrtitaṃ param vajraśāṇḍilyasaṃvāda antarlīlāprakāśakam,श्रीमद्भागवतस्यात्र माहात्म्यं कीर्तितं परम् वज्रशाण्डिल्यसंवाद अन्तर्लीलाप्रकाशकम्
1,104,40,tato māghasya māhātmyaṃ snānadānajapodbhavam nānākhyānasamāyuktaṃ daśādhyāyairnirūpitam,ततो माघस्य माहात्म्यं स्नानदानजपोद्भवम् नानाख्यानसमायुक्तं दशाध्यायैर्निरूपितम्
1,104,41,tato vaiṣṇavamāhātmye śayyādānādijaṃ phalam jaladā nādividhayaḥ kāmākhyānamataḥ param,ततो वैष्णवमाहात्म्ये शय्यादानादिजं फलम् जलदा नादिविधयः कामाख्यानमतः परम्
1,104,42,śrutadevasya caritaṃ vyādhopākhyānamadbhutam tathākṣayatṛtīyāderviśeṣātpuṇyakīrtanam,श्रुतदेवस्य चरितं व्याधोपाख्यानमद्भुतम् तथाक्षयतृतीयादेर्विशेषात्पुण्यकीर्तनम्
1,104,43,tatastvayodhyāmāhātmye cakrabrahmāhvatīrthake surāpāpavimokṣākhye tathādhārasahasrakam,ततस्त्वयोध्यामाहात्म्ये चक्रब्रह्माह्वतीर्थके सुरापापविमोक्षाख्ये तथाधारसहस्रकम्
1,104,44,svargadvāraṃ candraharidharmaharyupavarṇanam svarṇavṛṣṭerupākhyānaṃ tilodāsarayūyutiḥ,स्वर्गद्वारं चन्द्रहरिधर्महर्युपवर्णनम् स्वर्णवृष्टेरुपाख्यानं तिलोदासरयूयुतिः
1,104,45,sītākuṇḍaṃ guptaharisaraṃyughargharānvayaḥ gopratāraṃ ca dugdhodaṃ gurukuṇḍādipañcakam,सीताकुण्डं गुप्तहरिसरंयुघर्घरान्वयः गोप्रतारं च दुग्धोदं गुरुकुण्डादिपञ्चकम्
1,104,46,somārkā dīni tīrthāni trayodaśa tataḥ param gayākūpasya māhātmyaṃ sarvāghavinivartakam,सोमार्का दीनि तीर्थानि त्रयोदश ततः परम् गयाकूपस्य माहात्म्यं सर्वाघविनिवर्तकम्
1,104,47,māṇḍavyāśramapūrvāṇi tīrthāni tadanantaram ajitādi mānasāditīrthāni gaditāni ca,माण्डव्याश्रमपूर्वाणि तीर्थानि तदनन्तरम् अजितादि मानसादितीर्थानि गदितानि च
1,104,48,ityeṣa vaiṣṇavaḥ khaṇḍo dvitīyaḥ parikīrtitaḥ ataḥ paraṃ brahmakhaṇḍaṃ marīce śṛṇu puṇyadam,इत्येष वैष्णवः खण्डो द्वितीयः परिकीर्तितः अतः परं ब्रह्मखण्डं मरीचे शृणु पुण्यदम्
1,104,49,yatra vai setumāhātmye phalaṃ snāne kṣaṇodbhavam gālavasya tapaścaryā rākṣasākhyānakaṃ tataḥ,यत्र वै सेतुमाहात्म्ये फलं स्नाने क्षणोद्भवम् गालवस्य तपश्चर्या राक्षसाख्यानकं ततः
1,104,50,cakratīrthādimāhātmyaṃ devīpattanasaṃyute vetālatīrthamahimā pāpanāśādikīrtanam,चक्रतीर्थादिमाहात्म्यं देवीपत्तनसंयुते वेतालतीर्थमहिमा पापनाशादिकीर्तनम्
1,104,51,maṅgalādikamāhātmyaṃ brahmakuṇḍādivarṇanam hanumatkuṇḍamahimāgastyatīrthabhavaṃ phalam,मङ्गलादिकमाहात्म्यं ब्रह्मकुण्डादिवर्णनम् हनुमत्कुण्डमहिमागस्त्यतीर्थभवं फलम्
1,104,52,rāmatīrthādikathanaṃ lakṣmītīrthanirūpaṇam śaṅkhāditīrthamahimā tathā sādhyāmṛtādijaḥ,रामतीर्थादिकथनं लक्ष्मीतीर्थनिरूपणम् शङ्खादितीर्थमहिमा तथा साध्यामृतादिजः
1,104,53,dhanuṣkoṭyādimāhātmyaṃ kṣīrakuṇḍādijaṃ tathā gāyatryādikatīrthānāṃ māhātmyaṃ cātra kīrtitam,धनुष्कोट्यादिमाहात्म्यं क्षीरकुण्डादिजं तथा गायत्र्यादिकतीर्थानां माहात्म्यं चात्र कीर्तितम्
1,104,54,rāmanāthasya mahimā tattvajñānopadeśanam yātrāvidhānakathanaṃ setai muktipradaṃ nṛṇām,रामनाथस्य महिमा तत्त्वज्ञानोपदेशनम् यात्राविधानकथनं सेतै मुक्तिप्रदं नृणाम्
1,104,55,dharmāraṇyasya māhātmyaṃ tataḥ paramudīritam sthāṇuḥ skandāya bhagavānyatra tattvamupādiśat,धर्मारण्यस्य माहात्म्यं ततः परमुदीरितम् स्थाणुः स्कन्दाय भगवान्यत्र तत्त्वमुपादिशत्
1,104,56,dharmāraṇyasusaṃbhūtistatpuṇyaparikīrttanam karṃmasiddheḥ samākhyānaṃ ṛṣivaṃśanirūpaṇam,धर्मारण्यसुसंभूतिस्तत्पुण्यपरिकीर्त्तनम् कर्ंमसिद्धेः समाख्यानं ऋषिवंशनिरूपणम्
1,104,57,apsarastīrthamukhyānāṃ māhātmyaṃ yatra kīrtitam varṇānāmāśramāṇāṃ ca dharmatattvanirūpaṇam,अप्सरस्तीर्थमुख्यानां माहात्म्यं यत्र कीर्तितम् वर्णानामाश्रमाणां च धर्मतत्त्वनिरूपणम्
1,104,58,divaḥ sthānavibhāgaśca bakulārkakathā śubhā chatrānandā tathā śāntā śrīmātā ca mataṅginī,दिवः स्थानविभागश्च बकुलार्ककथा शुभा छत्रानन्दा तथा शान्ता श्रीमाता च मतङ्गिनी
1,104,59,puṇyadā ca samākhyātā yatra devyaḥ samāsthitāḥ indreśvarādimāhātmyaṃ dvārakādinirūpaṇam,पुण्यदा च समाख्याता यत्र देव्यः समास्थिताः इन्द्रेश्वरादिमाहात्म्यं द्वारकादिनिरूपणम्
1,104,60,lohāsurasamākhyānaṃ gaṅgākūpanirūpaṇam śrīrāmacaritaṃ caiva satyamandiravarṇanam,लोहासुरसमाख्यानं गङ्गाकूपनिरूपणम् श्रीरामचरितं चैव सत्यमन्दिरवर्णनम्
1,104,61,jīrṇoddhā rasya kathanamāsanapratipādanam jātibhedaprakathanaṃ smṛtidharmanirūpaṇam,जीर्णोद्धा रस्य कथनमासनप्रतिपादनम् जातिभेदप्रकथनं स्मृतिधर्मनिरूपणम्
1,104,62,tatastu vaiṣṇavā dharmā nānākhyānairudīritāḥ cāturmāsye tataḥ puṇye sarvadhamanirūpaṇam,ततस्तु वैष्णवा धर्मा नानाख्यानैरुदीरिताः चातुर्मास्ये ततः पुण्ये सर्वधमनिरूपणम्
1,104,63,dānapraśaṃsā tatpaścādvratasya mahimā tataḥ tapaścaiva pūjāyāḥ sacchidrakathanaṃ tataḥ,दानप्रशंसा तत्पश्चाद्व्रतस्य महिमा ततः तपश्चैव पूजायाः सच्छिद्रकथनं ततः
1,104,64,tadvṛttīnāṃ bhidākhyānaṃ śālagrāmanirūpaṇam bhārakasya vadhopāyo vṛkṣācāmahimā tathā,तद्वृत्तीनां भिदाख्यानं शालग्रामनिरूपणम् भारकस्य वधोपायो वृक्षाचामहिमा तथा
1,104,65,viṣṇoḥ śāpaśca vṛkṣatvaṃ pārvatyanutapastataḥ harasya tāṇḍavaṃ nṛtyaṃ rāmanāmanirūpaṇam,विष्णोः शापश्च वृक्षत्वं पार्वत्यनुतपस्ततः हरस्य ताण्डवं नृत्यं रामनामनिरूपणम्
1,104,66,harasya liṅgapatanaṃ kathā baijavanasya ca pārvatījanmacaritaṃ tārakasya vadho 'dbhutaḥ,हरस्य लिङ्गपतनं कथा बैजवनस्य च पार्वतीजन्मचरितं तारकस्य वधो ऽद्भुतः
1,104,67,praṇavaiśvaryakathanaṃ tārakācaritaṃ punaḥ dakṣayajñasamāptiśca dvādaśākṣarabhūṣaṇam,प्रणवैश्वर्यकथनं तारकाचरितं पुनः दक्षयज्ञसमाप्तिश्च द्वादशाक्षरभूषणम्
1,104,68,jñānayogasamākhyānaṃ mahimā dvādaśākṣareḥ śravaṇādikapuṇyaṃ ca kīrtitaṃ śarmadaṃ nṛṇām,ज्ञानयोगसमाख्यानं महिमा द्वादशाक्षरेः श्रवणादिकपुण्यं च कीर्तितं शर्मदं नृणाम्
1,104,69,tato brāhmottare bhāge śivasya mahimādbhutaḥ pañcākṣarasya mahimā gokarṇamahimā tataḥ,ततो ब्राह्मोत्तरे भागे शिवस्य महिमाद्भुतः पञ्चाक्षरस्य महिमा गोकर्णमहिमा ततः
1,104,70,śivarātraiśca mahimā pradoṣavra takīrtanam somavāravrataṃ cāpi sīmantinyāḥ kathānakam,शिवरात्रैश्च महिमा प्रदोषव्र तकीर्तनम् सोमवारव्रतं चापि सीमन्तिन्याः कथानकम्
1,104,71,bhadrāyutpattikathanaṃ sadācāranirūpaṇam śivavarmasamuddeśo bhadrāyūdvāhavarṇanam,भद्रायुत्पत्तिकथनं सदाचारनिरूपणम् शिववर्मसमुद्देशो भद्रायूद्वाहवर्णनम्
1,104,72,bhadrāyumahimā cāpi bhasmamāhātmyakīrtanam śabarākhyānakaṃ caiva umāmāheśvaraṃ vratam,भद्रायुमहिमा चापि भस्ममाहात्म्यकीर्तनम् शबराख्यानकं चैव उमामाहेश्वरं व्रतम्
1,104,73,rudrākṣasya ca māhātmyaṃ rudrādhyāyasya puṇyakam śravaṇādikapuṇyaṃ ca brahmakhaṇḍo 'yamīritaḥ,रुद्राक्षस्य च माहात्म्यं रुद्राध्यायस्य पुण्यकम् श्रवणादिकपुण्यं च ब्रह्मखण्डो ऽयमीरितः
1,104,74,ataḥ paraṃ caturthaṃ tu kāśīkhaṇḍamanuttamam vindhyanāradayoryatra saṃvādaḥ parikīrtitaḥ,अतः परं चतुर्थं तु काशीखण्डमनुत्तमम् विन्ध्यनारदयोर्यत्र संवादः परिकीर्तितः
1,104,75,satyalokaprabhāvaścāgastyāvāse surāgamaḥ pativratācaritraṃ ca tīrthayātrā praśaṃsanam,सत्यलोकप्रभावश्चागस्त्यावासे सुरागमः पतिव्रताचरित्रं च तीर्थयात्रा प्रशंसनम्
1,104,76,tataśca saptapuryākhyā saṃyaminyā nirūpaṇam budhasya ca tathendrāgnyorlokāptiḥ śivaśarmaṇaḥ,ततश्च सप्तपुर्याख्या संयमिन्या निरूपणम् बुधस्य च तथेन्द्राग्न्योर्लोकाप्तिः शिवशर्मणः
1,104,77,agneḥ samudbhavaścaiva kravyādvaruṇasaṃbhavaḥ gandhavatyalakāpuryorīśvaryāśca samudbhavaḥ,अग्नेः समुद्भवश्चैव क्रव्याद्वरुणसंभवः गन्धवत्यलकापुर्योरीश्वर्याश्च समुद्भवः
1,104,78,candrārkabudhalokānāṃ kujejyārkabhuvāṃ kramāt mama viṣṇordhruvasyāpi tapolokasya varṇanam,चन्द्रार्कबुधलोकानां कुजेज्यार्कभुवां क्रमात् मम विष्णोर्ध्रुवस्यापि तपोलोकस्य वर्णनम्
1,104,79,dhruvalokakathā puṇyā satyalokanirīkṣaṇam skandāgastyasamālāpo maṇikarṇīsamudbhavaḥ,ध्रुवलोककथा पुण्या सत्यलोकनिरीक्षणम् स्कन्दागस्त्यसमालापो मणिकर्णीसमुद्भवः
1,104,80,prabhāvaścāpi gaṅgāyā gaṅgānāmasahasrakam vārāṇasīpraśaṃsā ca bhairavāvirbhavastataḥ,प्रभावश्चापि गङ्गाया गङ्गानामसहस्रकम् वाराणसीप्रशंसा च भैरवाविर्भवस्ततः
1,104,81,daṇḍapāṇijñānavāpyorudbhavaḥ samanantaram tataḥ kalāvatyākhyānaṃ sadācāranirūpaṇam,दण्डपाणिज्ञानवाप्योरुद्भवः समनन्तरम् ततः कलावत्याख्यानं सदाचारनिरूपणम्
1,104,82,brahmacārisamākhyānaṃ tataḥ strīlakṣaṇāni ca kṛtyākṛtyavinirdeśo hyavimukteśavarṇanam,ब्रह्मचारिसमाख्यानं ततः स्त्रीलक्षणानि च कृत्याकृत्यविनिर्देशो ह्यविमुक्तेशवर्णनम्
1,104,83,gṛhasthayogino dharmāḥ kālajñānaṃ tataḥ param divodāsakathā puṇyā kāśikāvarṇanaṃ tataḥ,गृहस्थयोगिनो धर्माः कालज्ञानं ततः परम् दिवोदासकथा पुण्या काशिकावर्णनं ततः
1,104,84,māyāgaṇapateścātha bhuvi prādurbhavastataḥ viṣṇumāyāprapañco 'tha divodāsavimokṣaṇam,मायागणपतेश्चाथ भुवि प्रादुर्भवस्ततः विष्णुमायाप्रपञ्चो ऽथ दिवोदासविमोक्षणम्
1,104,85,tataḥ pañcanadotparttirbindumādhavasaṃbhavaḥ tato vaiṣṇavatīrthākhyā śūlinaḥ kāśikāgamaḥ,ततः पञ्चनदोत्पर्त्तिर्बिन्दुमाधवसंभवः ततो वैष्णवतीर्थाख्या शूलिनः काशिकागमः
1,104,86,jaigīṣavyena saṃvādo jyeṣṭheśākhyā maheśituḥ kṣetrākhyānaṃ kandukeśaḥ vyāghreśvarasamudbhavaḥ,जैगीषव्येन संवादो ज्येष्ठेशाख्या महेशितुः क्षेत्राख्यानं कन्दुकेशः व्याघ्रेश्वरसमुद्भवः
1,104,87,śaileśaratneśvarayoḥ kṛttivāsasya codbhavaḥ devatānāmadhiṣṭānaṃ durgāsuraparākramaḥ,शैलेशरत्नेश्वरयोः कृत्तिवासस्य चोद्भवः देवतानामधिष्टानं दुर्गासुरपराक्रमः
1,104,88,durgāyā vijayaścātha oṅkāreśasya varṇanam punarāeṅkāra māhātmya triloconasamudbhavaḥ,दुर्गाया विजयश्चाथ ओङ्कारेशस्य वर्णनम् पुनराएङ्कार माहात्म्य त्रिलोचोनसमुद्भवः
1,104,89,kedārākhyā ca dharmeśa kathā viṣṇubhujodbhavā vīreśvarasamākhyānaṃ gaṅgāmāhātmyakīrtanam,केदाराख्या च धर्मेश कथा विष्णुभुजोद्भवा वीरेश्वरसमाख्यानं गङ्गामाहात्म्यकीर्तनम्
1,104,90,viśvakarmeśamahimā dakṣayajñodbhavastathā satīśasyāmṛteśāderbhujastaṃbhaḥ parāśare,विश्वकर्मेशमहिमा दक्षयज्ञोद्भवस्तथा सतीशस्यामृतेशादेर्भुजस्तंभः पराशरे
1,104,91,kṣetratīrthakadaṃbaśca muktimaḍapasaṃkathā viśveśavibhavaścātha tato yātrāparikramaḥ,क्षेत्रतीर्थकदंबश्च मुक्तिमडपसंकथा विश्वेशविभवश्चाथ ततो यात्रापरिक्रमः
1,104,92,ataḥ paraṃ tvavantyākhyaṃ śṛṇu khaṇḍa ca pañcamam mahākālavanākhyānaṃ brahmaśīrṣacchidā tataḥ,अतः परं त्ववन्त्याख्यं शृणु खण्ड च पञ्चमम् महाकालवनाख्यानं ब्रह्मशीर्षच्छिदा ततः
1,104,93,prāyaścittavidhiścāgnerutpattiśca surāgamaḥ devadīkṣā śivastotraṃ nānāpātakanāśanam,प्रायश्चित्तविधिश्चाग्नेरुत्पत्तिश्च सुरागमः देवदीक्षा शिवस्तोत्रं नानापातकनाशनम्
1,104,94,kapolamocanākhyānaṃ mahākālavanasthitiḥ tīrthaṃ kanakhaleśasya sarvapāpapraṇāśanam,कपोलमोचनाख्यानं महाकालवनस्थितिः तीर्थं कनखलेशस्य सर्वपापप्रणाशनम्
1,104,95,kuṇḍamapsarasaṃjñaṃ ca saro rudrasya puṇyadam kuḍaveśaṃ ca vidyādhraṃ markaṭeśvaratīrthakam,कुण्डमप्सरसंज्ञं च सरो रुद्रस्य पुण्यदम् कुडवेशं च विद्याध्रं मर्कटेश्वरतीर्थकम्
1,104,96,svargadvāracatuḥsiṃdhutīrthaṃ śaṅkaravāpikā śaṅkarāka gandhavatītīrthaṃ pāpapraṇāśanam,स्वर्गद्वारचतुःसिंधुतीर्थं शङ्करवापिका शङ्कराक गन्धवतीतीर्थं पापप्रणाशनम्
1,104,97,daśāśvamedhikānaṃśatīrthe ca harisiddhidam piśācakādiyātrā ca hanumatkavaceśvarau,दशाश्वमेधिकानंशतीर्थे च हरिसिद्धिदम् पिशाचकादियात्रा च हनुमत्कवचेश्वरौ
1,104,98,mahākāleśayātrā ca valmīkeśvaratīrthakam śukre ca pañcame cākhye kuśasthalyāḥ pradakṣiṇāḥ,महाकालेशयात्रा च वल्मीकेश्वरतीर्थकम् शुक्रे च पञ्चमे चाख्ये कुशस्थल्याः प्रदक्षिणाः
1,104,99,akrūrasaṃjñakantvekapādaṃ candrārkavaibhavam karabheśākhyatīrthaṃ ca laṭukeśāditīrthakam,अक्रूरसंज्ञकन्त्वेकपादं चन्द्रार्कवैभवम् करभेशाख्यतीर्थं च लटुकेशादितीर्थकम्
1,104,100,mārkaṇḍeśaṃ yajñavāpī someśaṃ narakāntakam kedāreśvararāmeśasaubhāgyeśanarārkakam,मार्कण्डेशं यज्ञवापी सोमेशं नरकान्तकम् केदारेश्वररामेशसौभाग्येशनरार्ककम्
1,104,101,keśavārkaṃ śaktibhedaṃ svarṇasāramukhāni ca oṅkāreśāditīrthāni andhakaśrutikīrtanam,केशवार्कं शक्तिभेदं स्वर्णसारमुखानि च ओङ्कारेशादितीर्थानि अन्धकश्रुतिकीर्तनम्
1,104,102,kālāraṇye liṅgasaṃkhyā svarṇaśṛṅgābhidhānakam kuśasthalyā avantyāścojjayinyā abhidhānakam,कालारण्ये लिङ्गसंख्या स्वर्णशृङ्गाभिधानकम् कुशस्थल्या अवन्त्याश्चोज्जयिन्या अभिधानकम्
1,104,103,padmāvatīvai kumudvatyamarāvatināmakam viśālāpratikalpābhidhānaṃ ca jvaraśāntikam,पद्मावतीवै कुमुद्वत्यमरावतिनामकम् विशालाप्रतिकल्पाभिधानं च ज्वरशान्तिकम्
1,104,104,śivānāmādikaphalaṃ nāgodgītā śivastutiḥ hiraṇyākṣavadhākhyānaṃ tīrthaṃ suṃdarakuṇḍakam,शिवानामादिकफलं नागोद्गीता शिवस्तुतिः हिरण्याक्षवधाख्यानं तीर्थं सुंदरकुण्डकम्
1,104,105,nīlagaṅgāpuṣkarākhyaṃ vindhyavāsanatīrthakam puruṣottamābhidhānaṃ tu tattīrthaṃ cāghanāśanam,नीलगङ्गापुष्कराख्यं विन्ध्यवासनतीर्थकम् पुरुषोत्तमाभिधानं तु तत्तीर्थं चाघनाशनम्
1,104,106,gomatī vāmanaṃ kuṇḍo viṣṇornāmasahasrakam vīreśvarasaraḥ kālabhairavasya ca tīrthakam,गोमती वामनं कुण्डो विष्णोर्नामसहस्रकम् वीरेश्वरसरः कालभैरवस्य च तीर्थकम्
1,104,107,mahimā nāgapañcamyā nṛsiṃhasya jayantikā kuṭumbeśvarayātrā ca devasādhakakīrtanam,महिमा नागपञ्चम्या नृसिंहस्य जयन्तिका कुटुम्बेश्वरयात्रा च देवसाधककीर्तनम्
1,104,108,karkarājākhyatīrthaṃ ca vighneśādisurohanam rundrakuṇḍaprabhṛtiṣu bahutīrthanirūpaṇam,कर्कराजाख्यतीर्थं च विघ्नेशादिसुरोहनम् रुन्द्रकुण्डप्रभृतिषु बहुतीर्थनिरूपणम्
1,104,109,yātrāṣṭatīrthajā puṇyā revāmāhātmyamucyate dharmaputrasya vairāgyo mārkaṇḍeyena saṃgamaḥ,यात्राष्टतीर्थजा पुण्या रेवामाहात्म्यमुच्यते धर्मपुत्रस्य वैराग्यो मार्कण्डेयेन संगमः
1,104,110,prāgrīyānubhavākhyānamamṛtāparikīrttanam kalpe kalpe pṛthaṅ nāma narmadāyāḥ prakīrtitam,प्राग्रीयानुभवाख्यानममृतापरिकीर्त्तनम् कल्पे कल्पे पृथङ् नाम नर्मदायाः प्रकीर्तितम्
1,104,111,stavamārṣaṃ nāmedaṃ ca kālarātrikathā tataḥ mahādevastutiḥ paścātpṛthakkalpakathādbhutā,स्तवमार्षं नामेदं च कालरात्रिकथा ततः महादेवस्तुतिः पश्चात्पृथक्कल्पकथाद्भुता
1,104,112,viśalyākhyānakaṃ paścājjāleśvarakathā tathā gorīvrata samākhyānaṃ tripurajvālanaṃ tataḥ,विशल्याख्यानकं पश्चाज्जालेश्वरकथा तथा गोरीव्रत समाख्यानं त्रिपुरज्वालनं ततः
1,104,113,dehapātavidhānaṃ ca kāverīsaṃgamastataḥ dārutīrthaṃ brahmāvartaṃ yatreśvarakathānakam,देहपातविधानं च कावेरीसंगमस्ततः दारुतीर्थं ब्रह्मावर्तं यत्रेश्वरकथानकम्
1,104,114,agnitīrthaṃ ravitīrthaṃ meghanādādidārukam devatīrthaṃ narmadeśaṃ kapilākhyaṃ karañjakam,अग्नितीर्थं रवितीर्थं मेघनादादिदारुकम् देवतीर्थं नर्मदेशं कपिलाख्यं करञ्जकम्
1,104,115,kuṇḍaleśaṃ pippalādaṃ vimaleśaṃ ca śūlabhit śacīharaṇamākhyā namabhrakasya vadhastataḥ,कुण्डलेशं पिप्पलादं विमलेशं च शूलभित् शचीहरणमाख्या नमभ्रकस्य वधस्ततः
1,104,116,śūlabhedodbhavo yatra dānadharmāḥ pṛthagvidhāḥ ākhyānaṃ dīrghatapasa ṛṣyaśṛṅgakathā tataḥ,शूलभेदोद्भवो यत्र दानधर्माः पृथग्विधाः आख्यानं दीर्घतपस ऋष्यशृङ्गकथा ततः
1,104,117,citrasenakathāpuṇyā kāśirājyasya lakṣaṇam tato devaśilākhyānaṃ śabarītīrthakānvitam,चित्रसेनकथापुण्या काशिराज्यस्य लक्षणम् ततो देवशिलाख्यानं शबरीतीर्थकान्वितम्
1,104,118,vyādhākhyānaṃ tataḥ puṇyaṃ puṣkariṇyarkatīrthakam āpretyeśvaratīrthaṃ ca śakratīrthaṃ karoṭikam,व्याधाख्यानं ततः पुण्यं पुष्करिण्यर्कतीर्थकम् आप्रेत्येश्वरतीर्थं च शक्रतीर्थं करोटिकम्
1,104,119,kumāreśamagastyeśamānandeśaṃ ca mātṛjam lokeśaṃ dhanadeśaṃ ca maṅgaleśaṃ ca kāmajam,कुमारेशमगस्त्येशमानन्देशं च मातृजम् लोकेशं धनदेशं च मङ्गलेशं च कामजम्
1,104,120,nāgeśaṃ cāpi gopāraṃ gautamaṃ śaṅkhacūḍakam nāradeśaṃ nandikeśaṃ varuṇeśvaratīrthakam,नागेशं चापि गोपारं गौतमं शङ्खचूडकम् नारदेशं नन्दिकेशं वरुणेश्वरतीर्थकम्
1,104,121,dadhiskandāditīrthāni hanūmateśvaraṃ tataḥ rāmeśvarādi tīrthāni someśaṃ piṅgaleśvaram,दधिस्कन्दादितीर्थानि हनूमतेश्वरं ततः रामेश्वरादि तीर्थानि सोमेशं पिङ्गलेश्वरम्
1,104,122,ṛṇamokṣaṃ kapileśaṃ pūtikeśaṃ jaleśayam caṇḍārkaṃ yamatīrthaṃ ca kālhoḍīśaṃ vanādike,ऋणमोक्षं कपिलेशं पूतिकेशं जलेशयम् चण्डार्कं यमतीर्थं च काल्होडीशं वनादिके
1,104,123,nārāyaṇaṃ ca koṭīśaṃ vyāsatīrthaṃ prabhāsakam nāgeśasaṃkarṣaṇakaṃ praśrayeśvaratīrthakam,नारायणं च कोटीशं व्यासतीर्थं प्रभासकम् नागेशसंकर्षणकं प्रश्रयेश्वरतीर्थकम्
1,104,124,airaṇḍīsaṃgamaṃ puṇyaṃ suvarṇaśilatīrthakam karañjaṃ kāmahaṃ tīrthaṃ bhāṇḍīro rohiṇībhavam,ऐरण्डीसंगमं पुण्यं सुवर्णशिलतीर्थकम् करञ्जं कामहं तीर्थं भाण्डीरो रोहिणीभवम्
1,104,125,cakratīrthaṃ dautapāpaṃ skandamāṅgirasāhvayam koṭitīrthamayonyakhyamaṅgārākhyaṃ trilocanam,चक्रतीर्थं दौतपापं स्कन्दमाङ्गिरसाह्वयम् कोटितीर्थमयोन्यख्यमङ्गाराख्यं त्रिलोचनम्
1,104,126,indreśaṃ kaṃbukeśaṃ ca someśaṃ kohanaṃ śakam nārmadaṃ cārkamāgneyaṃ bhārgaveśvaramuttamam,इन्द्रेशं कंबुकेशं च सोमेशं कोहनं शकम् नार्मदं चार्कमाग्नेयं भार्गवेश्वरमुत्तमम्
1,104,127,brāhmaṃ daivaṃ ca mārgeśamādivārāhakeśvaram rāmeśamatha siddheśamāhalyaṃ kaṅkaṭeśvaram,ब्राह्मं दैवं च मार्गेशमादिवाराहकेश्वरम् रामेशमथ सिद्धेशमाहल्यं कङ्कटेश्वरम्
1,104,128,śākraṃ saumyaṃ ca nādeśaṃ toyeśaṃ rukmiṇībhavam yojaneśaṃ varāheśaṃ dvādaśīśivatīrthakam,शाक्रं सौम्यं च नादेशं तोयेशं रुक्मिणीभवम् योजनेशं वराहेशं द्वादशीशिवतीर्थकम्
1,104,129,siddheśaṃ maṅgaleśaṃ ca liṅgavārāhatīrthakam kuṇḍeśaṃ śvetavārāhaṃ garbhāveśaṃ ravīśvaram,सिद्धेशं मङ्गलेशं च लिङ्गवाराहतीर्थकम् कुण्डेशं श्वेतवाराहं गर्भावेशं रवीश्वरम्
1,104,130,śuklādīni ca tīrthāni huṅkārasvāmitīrthakam saṃgameśaṃ nahuṣeśaṃ mokṣaṇaṃ pañcagopakam nāgaśāvaṃ ca siddheśaṃ mārkaṇḍāṅkrūratīrthake,शुक्लादीनि च तीर्थानि हुङ्कारस्वामितीर्थकम् संगमेशं नहुषेशं मोक्षणं पञ्चगोपकम् नागशावं च सिद्धेशं मार्कण्डाङ्क्रूरतीर्थके
1,104,131,kāmodaśūlāropākhye māṇḍavyaṃ gopakeśvaram kapileśaṃ piṅgaleśaṃ bhūteśaṃ gāṅgagautame,कामोदशूलारोपाख्ये माण्डव्यं गोपकेश्वरम् कपिलेशं पिङ्गलेशं भूतेशं गाङ्गगौतमे
1,104,132,āsvamedhaṃ bhṛgukacchaṃ kedāreśaṃ ca pāpanut kalakaleśaṃ jāleśaṃ śālagrāmaṃ varāhakam,आस्वमेधं भृगुकच्छं केदारेशं च पापनुत् कलकलेशं जालेशं शालग्रामं वराहकम्
1,104,133,candraprabhāsamādityaṃ śrīpatyākhyaṃ ca haṃsakam mūlyasthānaṃ ca śūleśamugrākhyaṃ citradaivakam,चन्द्रप्रभासमादित्यं श्रीपत्याख्यं च हंसकम् मूल्यस्थानं च शूलेशमुग्राख्यं चित्रदैवकम्
1,104,134,śikhīśaṃ kāṇṭitīrthaṃ ca daśakanyaṃ suvaṇakam ṛṇamokṣaṃ bhārabhūti puṅkhāṃ muḍiṃ ca ḍiṇḍimam,शिखीशं काण्टितीर्थं च दशकन्यं सुवणकम् ऋणमोक्षं भारभूति पुङ्खां मुडिं च डिण्डिमम्
1,104,135,āmaleśaṃ kapāleśaṃ śṛṅgairaṇḍībhavaṃ tataḥ koṭitīrthaṃ loṭaṇeṣaṃ phalastutirataḥ param,आमलेशं कपालेशं शृङ्गैरण्डीभवं ततः कोटितीर्थं लोटणेषं फलस्तुतिरतः परम्
1,104,136,dṛmijaṅgalamāhātmye rohitāśvakathā tataḥ dhundhumārasamākhyānaṃ vadhopāyastato 'sya vai,दृमिजङ्गलमाहात्म्ये रोहिताश्वकथा ततः धुन्धुमारसमाख्यानं वधोपायस्ततो ऽस्य वै
1,104,137,vadhau dhundhostataḥ paścāttataścitravahodbhavaḥ mahimāsya tataścaḍīśaprabhāvo ratīśvaraḥ,वधौ धुन्धोस्ततः पश्चात्ततश्चित्रवहोद्भवः महिमास्य ततश्चडीशप्रभावो रतीश्वरः
1,104,138,kedāreśo lakṣatīrthaṃ tato viṣṇupadībhavam mukhāraṃ cyavanāndhāsyaṃ brahmaṇaśca sarastataḥ,केदारेशो लक्षतीर्थं ततो विष्णुपदीभवम् मुखारं च्यवनान्धास्यं ब्रह्मणश्च सरस्ततः
1,104,139,cakrākhyaṃ lalitākhyānaṃ tīrthaṃ ca bahugomayam rudrāvartaṃ ca markaṇḍaṃ tīrthaṃ pāpapraṇāśanam,चक्राख्यं ललिताख्यानं तीर्थं च बहुगोमयम् रुद्रावर्तं च मर्कण्डं तीर्थं पापप्रणाशनम्
1,104,140,śravaṇeśaṃ śuddhapaṭaṃ devāndhupretatīrthakam jihvodatīrthaṃsaṃbhūtiḥ śivodbhandaṃ phalastutiḥ,श्रवणेशं शुद्धपटं देवान्धुप्रेततीर्थकम् जिह्वोदतीर्थंसंभूतिः शिवोद्भन्दं फलस्तुतिः
1,104,141,eṣa khaṇḍo hyavantyākhyaḥ śṛṇvatāṃ pāpanāśanaḥ ataḥ paraṃ nāgarākhyaḥ khaṇḍaḥ ṣaṣṭho 'bhidhīyate,एष खण्डो ह्यवन्त्याख्यः शृण्वतां पापनाशनः अतः परं नागराख्यः खण्डः षष्ठो ऽभिधीयते
1,104,142,liṅgotpattisamākhyānaṃ hariścandrakathā śubhā viśvāmitrasya māhātmyaṃ triśaṅkusvargatistathā,लिङ्गोत्पत्तिसमाख्यानं हरिश्चन्द्रकथा शुभा विश्वामित्रस्य माहात्म्यं त्रिशङ्कुस्वर्गतिस्तथा
1,104,143,hāṭake śvaramāhātmye vṛtrāsuravadhastathā nāgabilaṃ śaṅkhatīrthamacaleśvaravarṇanam,हाटके श्वरमाहात्म्ये वृत्रासुरवधस्तथा नागबिलं शङ्खतीर्थमचलेश्वरवर्णनम्
1,104,144,camatkārapurākhyānaṃ camatkārakaraṃ param gayaśīrṣaṃ bālaśākhyaṃ vālamaṇḍaṃ mṛgāhvayam,चमत्कारपुराख्यानं चमत्कारकरं परम् गयशीर्षं बालशाख्यं वालमण्डं मृगाह्वयम्
1,104,145,viṣṇupādaṃ ca gokarṇaṃ yugarūpaṃ samāśrayaḥ siddheśvaraṃ nāgasaraḥ saptārṣeyaṃ hyagastyakam,विष्णुपादं च गोकर्णं युगरूपं समाश्रयः सिद्धेश्वरं नागसरः सप्तार्षेयं ह्यगस्त्यकम्
1,104,146,bhrūṇagartaṃ naleśaṃ ca bhaiṣmaṃ vaiḍuramarkakam śāramiṣṭhaṃ somanāthaṃ ca daurgamātarjakeśvaram,भ्रूणगर्तं नलेशं च भैष्मं वैडुरमर्ककम् शारमिष्ठं सोमनाथं च दौर्गमातर्जकेश्वरम्
1,104,147,jāmadagnyavadhākhyānaṃ naiḥkṣatriyakathānakam rāmahradaṃ nāgapuraṃ ṣaāḍliṅgaṃ caiva yajñabhūḥ,जामदग्न्यवधाख्यानं नैःक्षत्रियकथानकम् रामह्रदं नागपुरं षआड्लिङ्गं चैव यज्ञभूः
1,104,148,muṇḍīrāditrikārkaṃ ca satīpariṇayāhvayam rudraśīrṣaṃ ca yāgeśaṃ vālakhilyaṃ ca gāruḍam,मुण्डीरादित्रिकार्कं च सतीपरिणयाह्वयम् रुद्रशीर्षं च यागेशं वालखिल्यं च गारुडम्
1,104,149,lakṣmīśāpaḥ saptaviṃśasomaprāsādameva ca aṃbābaddhaṃ pāṇḍukākhyamāgneyaṃ brahmakuṇḍakam,लक्ष्मीशापः सप्तविंशसोमप्रासादमेव च अंबाबद्धं पाण्डुकाख्यमाग्नेयं ब्रह्मकुण्डकम्
1,104,150,gomukhaṃ lohayaṣṭyākhyamajāpāleśvarī tathā śānaiścaraṃ rājavāpī rāmeśo lakṣmaṇeśvaraḥ,गोमुखं लोहयष्ट्याख्यमजापालेश्वरी तथा शानैश्चरं राजवापी रामेशो लक्ष्मणेश्वरः
1,104,151,kuśeśākhyaṃ laveśākhyaṃ liṅgaṃ sarvottamottamam aṣṭaṣaṣṭisamākhyānaṃ damayantyāstrijātakam,कुशेशाख्यं लवेशाख्यं लिङ्गं सर्वोत्तमोत्तमम् अष्टषष्टिसमाख्यानं दमयन्त्यास्त्रिजातकम्
1,104,152,tato vai revatī cātra bhaktikātīrthasaṃbhavaḥ kṣemaṅkarī ca kedāraṃ śuklatīrthamukhārakam,ततो वै रेवती चात्र भक्तिकातीर्थसंभवः क्षेमङ्करी च केदारं शुक्लतीर्थमुखारकम्
1,104,153,satyasaṃdheśvarākhyānaṃ tathā karṇotpalākathā aṭeśvaraṃ yājñavalkya gauryaṃ gāṇeśameva ca,सत्यसंधेश्वराख्यानं तथा कर्णोत्पलाकथा अटेश्वरं याज्ञवल्क्य गौर्यं गाणेशमेव च
1,104,154,tato vāstupadākhyānamajāgṛhakathānakam saubhāgyāndhuśca śuleśaṃ dharmarājakathānakam,ततो वास्तुपदाख्यानमजागृहकथानकम् सौभाग्यान्धुश्च शुलेशं धर्मराजकथानकम्
1,104,155,miṣṭānnedaśvarākhyānaṃ gāṇāpatyatrayaṃ tataḥ jābālicaritaṃ caiva makareśakathā tataḥ,मिष्टान्नेदश्वराख्यानं गाणापत्यत्रयं ततः जाबालिचरितं चैव मकरेशकथा ततः
1,104,156,kāleśvaryandhakākhyānaṃ kuṇḍamāpyarasaṃ tathā puṣyādityaṃ rauhitāśvaṃ nāgarotpattikīrttanam,कालेश्वर्यन्धकाख्यानं कुण्डमाप्यरसं तथा पुष्यादित्यं रौहिताश्वं नागरोत्पत्तिकीर्त्तनम्
1,104,157,bhārgavaṃ caritaṃ caiva vaiśvāmaitraṃ tataḥ param sārasvataṃ paippalādaṃ kaṃsārīśaṃ ca paiṇḍakam,भार्गवं चरितं चैव वैश्वामैत्रं ततः परम् सारस्वतं पैप्पलादं कंसारीशं च पैण्डकम्
1,104,158,brahmaṇo yajñacaritaṃ sāvitryākhyānasaṃyutam raivataṃ bhārtayajñākhyaṃ mukhyatīrthanirīkṣaṇam,ब्रह्मणो यज्ञचरितं सावित्र्याख्यानसंयुतम् रैवतं भार्तयज्ञाख्यं मुख्यतीर्थनिरीक्षणम्
1,104,159,kauravaṃ hāṭakeśākhyaṃ prabhāsaṃ kṣetrakatrayam pauṣkaraṃ naimiṣaṃ dhārmamaraṇya tritayaṃ smṛtam,कौरवं हाटकेशाख्यं प्रभासं क्षेत्रकत्रयम् पौष्करं नैमिषं धार्ममरण्य त्रितयं स्मृतम्
1,104,160,vārāṇasī dvārakākhyāvantyākhyeti purītrayam bṛndāvanaṃ khāṇḍavākhyamadvaikākhyaṃ vanatrayam,वाराणसी द्वारकाख्यावन्त्याख्येति पुरीत्रयम् बृन्दावनं खाण्डवाख्यमद्वैकाख्यं वनत्रयम्
1,104,161,kalpaḥ śālastathā nandigrāmatrayamanuttamam asiśuklapitṛsaṃjñaṃ tīrthatrayamudāhṛtam,कल्पः शालस्तथा नन्दिग्रामत्रयमनुत्तमम् असिशुक्लपितृसंज्ञं तीर्थत्रयमुदाहृतम्
1,104,162,rśyarbudau raivataścaiva parvatatrayamuttamam nadīnāṃ tritayaṃ gaṅgā narmadā ca sarasvatī,र्श्यर्बुदौ रैवतश्चैव पर्वतत्रयमुत्तमम् नदीनां त्रितयं गङ्गा नर्मदा च सरस्वती
1,104,163,sārddhakoṭitrayaphalamekaikaṃ caiṣu kīrttitam kūṣikā śaṅkhatīrthaṃ cāmarakaṃ bālamaṇḍanam,सार्द्धकोटित्रयफलमेकैकं चैषु कीर्त्तितम् कूषिका शङ्खतीर्थं चामरकं बालमण्डनम्
1,104,164,hāṭakeśakṣetraphalapradaṃ proktaṃ catuṣṭayam sāṃbādityaṃ śrāddhakalpaṃ yaudhiṣṭhiramathāndhakam,हाटकेशक्षेत्रफलप्रदं प्रोक्तं चतुष्टयम् सांबादित्यं श्राद्धकल्पं यौधिष्ठिरमथान्धकम्
1,104,165,jalaśāyi caturmāsamaśūnyaśayanavratam maṅkaṇeśaṃ śivarātristulāpuruṣadānakam,जलशायि चतुर्मासमशून्यशयनव्रतम् मङ्कणेशं शिवरात्रिस्तुलापुरुषदानकम्
1,104,166,pṛthvīdānaṃ vānakeśaṃ kapālamocaneśvaram pāpapiṇḍaṃ māsalaiṅgaṃ yugamānādikīrtanam,पृथ्वीदानं वानकेशं कपालमोचनेश्वरम् पापपिण्डं मासलैङ्गं युगमानादिकीर्तनम्
1,104,167,niṃveśaśākaṃbharyākhyā rudraikādaśakīrtanam dānamāhātmyakathanaṃ dvādaśādityakīrtanam,निंवेशशाकंभर्याख्या रुद्रैकादशकीर्तनम् दानमाहात्म्यकथनं द्वादशादित्यकीर्तनम्
1,104,168,ityeṣanāgaraḥ khaṇḍaḥ prabhāsākhyo 'dhunocyate someśo yatra viśveśor'kasthalaṃ puṇyadaṃ mahat,इत्येषनागरः खण्डः प्रभासाख्यो ऽधुनोच्यते सोमेशो यत्र विश्वेशोर्ऽकस्थलं पुण्यदं महत्
1,104,169,siddheśvarādikākhyānaṃ pṛthagatra prakīrtitam agnitīrthaṃ kapaddarśiṃ kedāreśaṃ gatipradam,सिद्धेश्वरादिकाख्यानं पृथगत्र प्रकीर्तितम् अग्नितीर्थं कपद्दर्शिं केदारेशं गतिप्रदम्
1,104,170,bhīmabhairavacaṇḍīśabhāskarendukujeśvarāḥ budhejyabhṛgusaurāguśiravīśā haravigrahāḥ,भीमभैरवचण्डीशभास्करेन्दुकुजेश्वराः बुधेज्यभृगुसौरागुशिरवीशा हरविग्रहाः
1,104,171,siddheśvarādyāḥ pañcānye rudrāstatra vyavastatra vyavasthitāḥ varārohā hyajā pālā maṅgalā laliteśvarī,सिद्धेश्वराद्याः पञ्चान्ये रुद्रास्तत्र व्यवस्तत्र व्यवस्थिताः वरारोहा ह्यजा पाला मङ्गला ललितेश्वरी
1,104,172,lakṣmīśo vāḍaveśaścorvīśaḥ kāmesvarastathā gaurīśavaruṇeśākhyaṃ durvāseśaṃ gaṇeśvaram,लक्ष्मीशो वाडवेशश्चोर्वीशः कामेस्वरस्तथा गौरीशवरुणेशाख्यं दुर्वासेशं गणेश्वरम्
1,104,173,kumāreśaṃ caṇḍakalpaṃ śakulīśvarasaṃjñakam tataḥ prokto 'tha koṭīśabālabrahmādisatkathā,कुमारेशं चण्डकल्पं शकुलीश्वरसंज्ञकम् ततः प्रोक्तो ऽथ कोटीशबालब्रह्मादिसत्कथा
1,104,174,narakeśasaṃvartteśanidhīśvarakathā tataḥ balabhadreśvarasyātha gaṅgāyā gaṇapasya ca,नरकेशसंवर्त्तेशनिधीश्वरकथा ततः बलभद्रेश्वरस्याथ गङ्गाया गणपस्य च
1,104,175,jāṃbavatyākhyasaritaḥ pāṇḍukūpasya satkathā śatamedhalakṣamedhakoṭimedhakathā tathā,जांबवत्याख्यसरितः पाण्डुकूपस्य सत्कथा शतमेधलक्षमेधकोटिमेधकथा तथा
1,104,176,durvāsārkaghaṭasthānahiraṇyāsaṃgamotkathā nagarārkasya kṛṣṇasya saṃkarṣaṇasamudrayoḥ,दुर्वासार्कघटस्थानहिरण्यासंगमोत्कथा नगरार्कस्य कृष्णस्य संकर्षणसमुद्रयोः
1,104,177,kumāryāḥ kṣetrapāsya brahmeśasya kathā pṛthak piṅgalāsaṃgameśasya śaṅkarārkaghaṭeśayoḥ,कुमार्याः क्षेत्रपास्य ब्रह्मेशस्य कथा पृथक् पिङ्गलासंगमेशस्य शङ्करार्कघटेशयोः
1,104,178,ṛṣitīrthasya nandārkatritakūpasya kīrtanam sasopānasya parṇārkanyaṅkumatyoḥ kathādbhutā,ऋषितीर्थस्य नन्दार्कत्रितकूपस्य कीर्तनम् ससोपानस्य पर्णार्कन्यङ्कुमत्योः कथाद्भुता
1,104,179,vārāhasvāmivṛttāntaṃ chāyāliṅgākhyagulphayoḥ kathā kanakanandāyāḥ kutīgaṅgeśayostathā,वाराहस्वामिवृत्तान्तं छायालिङ्गाख्यगुल्फयोः कथा कनकनन्दायाः कुतीगङ्गेशयोस्तथा
1,104,180,camasodbedaviduratrilokeśakathā tataḥ maṅkaṇeśatraipureśaṣaṇḍatīrthakathāstathā,चमसोद्बेदविदुरत्रिलोकेशकथा ततः मङ्कणेशत्रैपुरेशषण्डतीर्थकथास्तथा
1,104,181,sūryaprācī trīkṣaṇayorumānātakathā tathā bhūddhāraśūlasthalayoścyavanārkeśayostathā,सूर्यप्राची त्रीक्षणयोरुमानातकथा तथा भूद्धारशूलस्थलयोश्च्यवनार्केशयोस्तथा
1,104,182,ajāpāleśabālārkakuberasthalajā kathā ṛṣitoyā kathā puṇyā saṃgāleśvarakīrtanam,अजापालेशबालार्ककुबेरस्थलजा कथा ऋषितोया कथा पुण्या संगालेश्वरकीर्तनम्
1,104,183,nāradādityakathanaṃ nārāyaṇanirūpaṇam taptakuṇḍasya māhātmyaṃ mūlacaṇḍīśavarṇanam,नारदादित्यकथनं नारायणनिरूपणम् तप्तकुण्डस्य माहात्म्यं मूलचण्डीशवर्णनम्
1,104,184,caturvaktragaṇādhyakṣakalaṃbeśvarayoḥ kathā gopālasvāmiva kulasvāminormarutāṃ kathā,चतुर्वक्त्रगणाध्यक्षकलंबेश्वरयोः कथा गोपालस्वामिव कुलस्वामिनोर्मरुतां कथा
1,104,185,kṣemārkennatavighneśajalasvāmikathā tataḥ kālameghasya rukmiṇyā durvāseśvarabhadrayoḥ,क्षेमार्केन्नतविघ्नेशजलस्वामिकथा ततः कालमेघस्य रुक्मिण्या दुर्वासेश्वरभद्रयोः
1,104,186,śaṅkhāvartamokṣatīrthagoṣpadācyutasadmanām jāleśvarasya huṅkāreśvaracaṇḍīśayoḥ kathā,शङ्खावर्तमोक्षतीर्थगोष्पदाच्युतसद्मनाम् जालेश्वरस्य हुङ्कारेश्वरचण्डीशयोः कथा
1,104,187,āśāpurasthavighneśakalākuṇḍakathādbhutā kapileśasya ca kathā jaradgavaśivasya ca,आशापुरस्थविघ्नेशकलाकुण्डकथाद्भुता कपिलेशस्य च कथा जरद्गवशिवस्य च
1,104,188,nalakarkeṭeśvarayorhāṭakeśvarajā kathā nāradeśayantrabhūṣādurgakūṭagaṇeśajā,नलकर्केटेश्वरयोर्हाटकेश्वरजा कथा नारदेशयन्त्रभूषादुर्गकूटगणेशजा
1,104,189,suparṇailākhyabhairavyorbhallatīrthabhavā kathā kīrtanaṃ kardamālasya guptasomeśvasya ca,सुपर्णैलाख्यभैरव्योर्भल्लतीर्थभवा कथा कीर्तनं कर्दमालस्य गुप्तसोमेश्वस्य च
1,104,190,bahusvarṇeśaśṛṅgeśakoṭīśvarakathā tataḥ mārkaṇḍeśvarakoṭīśadāmodaragṛhotkathā,बहुस्वर्णेशशृङ्गेशकोटीश्वरकथा ततः मार्कण्डेश्वरकोटीशदामोदरगृहोत्कथा
1,104,191,svarṇarekhā brahmakuṇḍaṃ kuntībhīmeśvarau tathā mṛgīkuṇḍaṃ ca sarvasvaṃ kṣetre vastrāpathe smṛtam,स्वर्णरेखा ब्रह्मकुण्डं कुन्तीभीमेश्वरौ तथा मृगीकुण्डं च सर्वस्वं क्षेत्रे वस्त्रापथे स्मृतम्
1,104,192,durgābhilleśagaṅgeśaraivatānāṃ kathādbhutā tator'budeśvara kathā acaleśvarakīrtanam,दुर्गाभिल्लेशगङ्गेशरैवतानां कथाद्भुता ततोर्ऽबुदेश्वर कथा अचलेश्वरकीर्तनम्
1,104,193,nāgatīrthasya ca kathā vasiṣṭāśramavarṇanam bhadrakarṇasya māhātmyaṃ trinetrasya tataḥ param,नागतीर्थस्य च कथा वसिष्टाश्रमवर्णनम् भद्रकर्णस्य माहात्म्यं त्रिनेत्रस्य ततः परम्
1,104,194,kedārasya ca māhātmyaṃ tīrthāṅgamanakīrtanam koṭīśvararūpatīrthahṛṣīkeśakathārastataḥ,केदारस्य च माहात्म्यं तीर्थाङ्गमनकीर्तनम् कोटीश्वररूपतीर्थहृषीकेशकथारस्ततः
1,104,195,siddheśaśukreśvarayormaṇikarṇīśakīrtanam paṅgutīrthayamatīrthavārāhatīrthavarṇanam,सिद्धेशशुक्रेश्वरयोर्मणिकर्णीशकीर्तनम् पङ्गुतीर्थयमतीर्थवाराहतीर्थवर्णनम्
1,104,196,candraprabhāsarpiḍodaśrīmātāśuklatīrthajam kātyāyanyāśca māhātmyaṃ tataḥ piṇḍārakasya ca,चन्द्रप्रभासर्पिडोदश्रीमाताशुक्लतीर्थजम् कात्यायन्याश्च माहात्म्यं ततः पिण्डारकस्य च
1,104,197,tataḥ kanakhalasyātha cakramānuṣatīrthayoḥ kapilāgnitīrthakathā tathā raktānubandhajā,ततः कनखलस्याथ चक्रमानुषतीर्थयोः कपिलाग्नितीर्थकथा तथा रक्तानुबन्धजा
1,104,198,gaṇeśapārtheśvarayoryāntrāyāmujjvalasya ca caṇḍīsthānanāgodbhavaśivakuṇḍamaheśajā,गणेशपार्थेश्वरयोर्यान्त्रायामुज्ज्वलस्य च चण्डीस्थाननागोद्भवशिवकुण्डमहेशजा
1,104,199,kāmeśvarasya mārkaṇḍeyotpatteśca kathā tataḥ uddālakeśasiddheśagatatīthakathā pṛthak,कामेश्वरस्य मार्कण्डेयोत्पत्तेश्च कथा ततः उद्दालकेशसिद्धेशगततीथकथा पृथक्
1,104,200,śrīdevaravātotpattiśca vyāsagautamatīrthayoḥ kulasaṃtāramāhātmyaṃ rāmakoṭyāhvatīrthayoḥ,श्रीदेवरवातोत्पत्तिश्च व्यासगौतमतीर्थयोः कुलसंतारमाहात्म्यं रामकोट्याह्वतीर्थयोः
1,104,201,candrodbhedeśānaśṛṅgabrahmasthānodbhavo 'dbhutam tripuṣkararudrahradaguheśvara kathā śubhā,चन्द्रोद्भेदेशानशृङ्गब्रह्मस्थानोद्भवो ऽद्भुतम् त्रिपुष्कररुद्रह्रदगुहेश्वर कथा शुभा
1,104,202,avimuktasya māhātmyamumāmāheśvarasya ca mahaujasaḥ prabhāvaśca jaṃbūtīrthasya varṇanam,अविमुक्तस्य माहात्म्यमुमामाहेश्वरस्य च महौजसः प्रभावश्च जंबूतीर्थस्य वर्णनम्
1,104,203,gaṅgādharamiśrakayoḥ kathā vāthaphalastutiḥ dvārakāyāśca māhātmye candraśarmakathānakam,गङ्गाधरमिश्रकयोः कथा वाथफलस्तुतिः द्वारकायाश्च माहात्म्ये चन्द्रशर्मकथानकम्
1,104,204,jāgarādyarcanādyākhyā vratamekādaśībhavam mahādvādaśikākhyānaṃ prahlādarṣisamāgamaḥ,जागराद्यर्चनाद्याख्या व्रतमेकादशीभवम् महाद्वादशिकाख्यानं प्रह्लादर्षिसमागमः
1,104,205,durvāsasa upākhyānaṃ yātropakramakīrtanam gomatyutpattikathanaṃ tasyāṃ snānādijaṃ phalam,दुर्वासस उपाख्यानं यात्रोपक्रमकीर्तनम् गोमत्युत्पत्तिकथनं तस्यां स्नानादिजं फलम्
1,104,206,cakratīrthasya māhātmyaṃ gomatyudadhisaṃgamaḥ sanakādihradākhyānaṃ nṛgatīrthakathā tataḥ,चक्रतीर्थस्य माहात्म्यं गोमत्युदधिसंगमः सनकादिह्रदाख्यानं नृगतीर्थकथा ततः
1,104,207,gopracārakathā puṇyā gopīnāṃ dvārakāgamaḥ gopīsaraḥ samākhyānaṃ brahmatīrthādikīrtanam,गोप्रचारकथा पुण्या गोपीनां द्वारकागमः गोपीसरः समाख्यानं ब्रह्मतीर्थादिकीर्तनम्
1,104,208,pañcanadyāgamākhyānaṃ nānākhyānasamanvitam śivaliṅgagadātīrthakṛṣṇapūjādikīrtanam,पञ्चनद्यागमाख्यानं नानाख्यानसमन्वितम् शिवलिङ्गगदातीर्थकृष्णपूजादिकीर्तनम्
1,104,209,trivikramasya mūrtākhyā durvāsaḥkṛṣṇasaṃkathā kuśadaityavadhoñcāraviśeṣārcanajaṃ phalam,त्रिविक्रमस्य मूर्ताख्या दुर्वासःकृष्णसंकथा कुशदैत्यवधोञ्चारविशेषार्चनजं फलम्
1,104,210,gomatyāṃ dvārakāyāṃ ca tīrthāgamanakīrtanam kṛṣṇamandirasaṃprekṣā drāravatyabhiṣecanam,गोमत्यां द्वारकायां च तीर्थागमनकीर्तनम् कृष्णमन्दिरसंप्रेक्षा द्रारवत्यभिषेचनम्
1,104,211,tatratīrthāvāsakathā dvārakāpuṇyakīrtanam ityeṣa saptamaḥ proktaḥ khaṇḍaḥ prābhāsiko dvijāḥ,तत्रतीर्थावासकथा द्वारकापुण्यकीर्तनम् इत्येष सप्तमः प्रोक्तः खण्डः प्राभासिको द्विजाः
1,104,212,skāndesarvottarakathe śibamāhātmyavarṇane likhitvaitattu yo dadyāddhemaśūlasamanvitam,स्कान्देसर्वोत्तरकथे शिबमाहात्म्यवर्णने लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेमशूलसमन्वितम्
1,104,213,mādhyāṃ satkṛtya viprāya sa śaive modate pade,माध्यां सत्कृत्य विप्राय स शैवे मोदते पदे
1,105,1,iti śrībṛhannāradīya purāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde skandapurāṇānukramaṇīvarṇanaṃ nāma caturadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca śṛṇu vatsa pravakṣyāmi purāṇaṃ vāmanābhidham trivikramacaritrāḍhyaṃ daśasāhasrasaṃkhyakam,इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे स्कन्दपुराणानुक्रमणीवर्णनं नाम चतुरधिकशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं वामनाभिधम् त्रिविक्रमचरित्राढ्यं दशसाहस्रसंख्यकम्
1,105,2,kūrmakalpasamākhyānaṃ vargatrayakathānam bhāgadvayasamāyuktaṃ vaktṛśrotṛśubhāvaham,कूर्मकल्पसमाख्यानं वर्गत्रयकथानम् भागद्वयसमायुक्तं वक्तृश्रोतृशुभावहम्
1,105,3,purāṇapraśnaḥ prathamaṃ brahmaśīrṣacchidā tataḥ kapālamocanākhyānaṃ dakṣayajñavihiṃsanam,पुराणप्रश्नः प्रथमं ब्रह्मशीर्षच्छिदा ततः कपालमोचनाख्यानं दक्षयज्ञविहिंसनम्
1,105,4,harasya kālarūpākhyā kāmasya dahanaṃ tataḥ prahlādanārāyaṇayoryuddhaṃ devāsurāhavaḥ,हरस्य कालरूपाख्या कामस्य दहनं ततः प्रह्लादनारायणयोर्युद्धं देवासुराहवः
1,105,5,sukeśyarkasamākhyānaṃ tato bhuvanakośakam tataḥ kāmyavratākhyānaṃ śrīdurgācaritaṃ tataḥ,सुकेश्यर्कसमाख्यानं ततो भुवनकोशकम् ततः काम्यव्रताख्यानं श्रीदुर्गाचरितं ततः
1,105,6,tapatīcaritaṃ paścātkurukṣetrasya varṇanam satyāmāhātmyamatulaṃ pārvatījanmakīrtanam,तपतीचरितं पश्चात्कुरुक्षेत्रस्य वर्णनम् सत्यामाहात्म्यमतुलं पार्वतीजन्मकीर्तनम्
1,105,7,tapastasyā vivāhaśca gauryupākhyānakaṃ tataḥ tataḥ kauśikyupākhyānaṃ kumāracaritaṃ tataḥ,तपस्तस्या विवाहश्च गौर्युपाख्यानकं ततः ततः कौशिक्युपाख्यानं कुमारचरितं ततः
1,105,8,tato 'ndhakavadhākhyānaṃsādhyopākhyānakantataḥ jābālicaritaṃ paścādarajāyāḥ kathādbhutā,ततो ऽन्धकवधाख्यानंसाध्योपाख्यानकन्ततः जाबालिचरितं पश्चादरजायाः कथाद्भुता
1,105,9,andhakeśarayoryuddhaṃ gaṇatvaṃ cāndhakasya ca marutāṃ janmakathanaṃ baleśca caritaṃ tataḥ,अन्धकेशरयोर्युद्धं गणत्वं चान्धकस्य च मरुतां जन्मकथनं बलेश्च चरितं ततः
1,105,10,tatastu lakṣmyāścaritaṃ traivikramamataḥ param prahlādatīrthayātrāyāṃ procyante 'tha kathāḥ śubhāḥ,ततस्तु लक्ष्म्याश्चरितं त्रैविक्रममतः परम् प्रह्लादतीर्थयात्रायां प्रोच्यन्ते ऽथ कथाः शुभाः
1,105,11,tataśca dhundhu caritaṃ pretopākhyānakaṃ tataḥ nakṣatrapuruṣākhyānaṃ śrīdāmacaritaṃ tataḥ,ततश्च धुन्धु चरितं प्रेतोपाख्यानकं ततः नक्षत्रपुरुषाख्यानं श्रीदामचरितं ततः
1,105,12,trivikramacaritrānte brahmaproktaḥ stavottamaḥ prahlādabalisaṃvāde sutale hariśaṃsanam,त्रिविक्रमचरित्रान्ते ब्रह्मप्रोक्तः स्तवोत्तमः प्रह्लादबलिसंवादे सुतले हरिशंसनम्
1,105,13,ityeṣa pūrvabhāgo 'sya purāṇasya tavoditaḥ śṛṇṇato 'syottaraṃ bhāgaṃ bahadvāmanasaṃjñakam,इत्येष पूर्वभागो ऽस्य पुराणस्य तवोदितः शृण्णतो ऽस्योत्तरं भागं बहद्वामनसंज्ञकम्
1,105,14,māheśvarī bhāgavatī saurī gāṇeśvarī tathā catasraḥ saṃhitāścātra pṛthak sāhasrasaṃkhyayā,माहेश्वरी भागवती सौरी गाणेश्वरी तथा चतस्रः संहिताश्चात्र पृथक् साहस्रसंख्यया
1,105,15,māheśvaryāṃ tu kṛṣṇasya tadbhaktānāṃ ca kīrtanam bhāgavatyāṃ jaganmātukhatārakathādbhutā,माहेश्वर्यां तु कृष्णस्य तद्भक्तानां च कीर्तनम् भागवत्यां जगन्मातुखतारकथाद्भुता
1,105,16,sauryāṃ sūryasya mahimā gaditaḥ pāpanāśanaḥ gāṇeśvaryāṃ gaṇeśasya caritaṃ ca maheśituḥ,सौर्यां सूर्यस्य महिमा गदितः पापनाशनः गाणेश्वर्यां गणेशस्य चरितं च महेशितुः
1,105,17,ityetadvāmanaṃ nāma purāṇaṃ suvicitrakam pulastyena samākhyātaṃ nāradāya mahātmane,इत्येतद्वामनं नाम पुराणं सुविचित्रकम् पुलस्त्येन समाख्यातं नारदाय महात्मने
1,105,18,tato nāradataḥ prāptaṃ vyāsena sumahātmanā vyāsāttu labdhavāṃścaitat tacchiṣyo romaharṣaṇaḥ,ततो नारदतः प्राप्तं व्यासेन सुमहात्मना व्यासात्तु लब्धवांश्चैतत् तच्छिष्यो रोमहर्षणः
1,105,19,sa cākhyāsyati viprebhyo naimiṣīyebhya eva ca evaṃ paraṃparāprāptaṃ purāṇaṃ vāmanaṃ śubham,स चाख्यास्यति विप्रेभ्यो नैमिषीयेभ्य एव च एवं परंपराप्राप्तं पुराणं वामनं शुभम्
1,105,20,ye paṭhanti ca śṛṇvanti te 'pi yānti parāṃ gatim likhitvaitatpurāṇaṃ tu yaḥ śaradviṣuver'payet,ये पठन्ति च शृण्वन्ति ते ऽपि यान्ति परां गतिम् लिखित्वैतत्पुराणं तु यः शरद्विषुवेर्ऽपयेत्
1,105,21,viprāya vedaviduṣe ghṛtadhenusamanvitam sa samuddhṛtya narakānnayetsvargaṃ pitṝnsvakān,विप्राय वेदविदुषे घृतधेनुसमन्वितम् स समुद्धृत्य नरकान्नयेत्स्वर्गं पितॄन्स्वकान्
1,105,21,dehānte bhuktabhogo 'sau yāti viṣṇoḥ paraṃ padam,देहान्ते भुक्तभोगो ऽसौ याति विष्णोः परं पदम्
1,106,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde vāmanapurāṇānukramaṇīvarṇanaṃ nāma pañcādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca śṛṇu vatsa marīce tvaṃ purāṇaṃ kūrmasaṃjñakam lakṣmīkalpānucaritaṃ yatra kūrmavapurhariḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वामनपुराणानुक्रमणीवर्णनं नाम पञ्चाधिकशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच शृणु वत्स मरीचे त्वं पुराणं कूर्मसंज्ञकम् लक्ष्मीकल्पानुचरितं यत्र कूर्मवपुर्हरिः
1,106,2,dharmārthakāmamokṣāṇāṃ māhātmyaṃ ca pṛthakpṛthak indradyumnaprasaṃgena prāharṣibhyo dayānvitaḥ,धर्मार्थकाममोक्षाणां माहात्म्यं च पृथक्पृथक् इन्द्रद्युम्नप्रसंगेन प्राहर्षिभ्यो दयान्वितः
1,106,3,tatsaptadaśasāhasraṃ sucatuḥ saṃhitaṃ śubham yatra brāhmāḥ purā proktā dharmā nānāvidhā mune,तत्सप्तदशसाहस्रं सुचतुः संहितं शुभम् यत्र ब्राह्माः पुरा प्रोक्ता धर्मा नानाविधा मुने
1,106,4,nānanākathāprasaṃgena nṛṇāṃ sadgatidāyakāḥ tatra pūrvavibhāge tu purāṇopakramaḥ purā,नाननाकथाप्रसंगेन नृणां सद्गतिदायकाः तत्र पूर्वविभागे तु पुराणोपक्रमः पुरा
1,106,5,lakṣmīndradyumnasaṃvādaḥ kūrṃmarṣigaṇasaṃkathā varṇāśramācārakathā jagadutpattikīrtanam,लक्ष्मीन्द्रद्युम्नसंवादः कूर्ंमर्षिगणसंकथा वर्णाश्रमाचारकथा जगदुत्पत्तिकीर्तनम्
1,106,6,kālasaṃkhyā samāsena layānte stavanaṃ vibhoḥ tataḥ saṃkṣepataḥ sargaḥ śāṅkaraṃ caritaṃ tathā,कालसंख्या समासेन लयान्ते स्तवनं विभोः ततः संक्षेपतः सर्गः शाङ्करं चरितं तथा
1,106,7,sahasranāma pārvatyā yogasya ca nirūpaṇam bhṛguvaṃśasamākhyānaṃ tataḥ svāyambhuvasya ca,सहस्रनाम पार्वत्या योगस्य च निरूपणम् भृगुवंशसमाख्यानं ततः स्वायम्भुवस्य च
1,106,8,devādīnāṃ samutpattirdakṣayajñāhatistataḥ dakṣasṛṣṭikathā paścātkaśyapānvayakīrtanam,देवादीनां समुत्पत्तिर्दक्षयज्ञाहतिस्ततः दक्षसृष्टिकथा पश्चात्कश्यपान्वयकीर्तनम्
1,106,9,ātreyavaṃśakathanaṃ kṛṣṇasyaṃ caritaṃ śubham mārtaṇḍakṛṣṇasaṃvādo vyāsapāṇḍavasaṃkathā,आत्रेयवंशकथनं कृष्णस्यं चरितं शुभम् मार्तण्डकृष्णसंवादो व्यासपाण्डवसंकथा
1,106,10,yugadharmānukathanaṃ vyāsajaiminikīrtanam vārāṇasyāśca māhātmyaṃ prayāgasya tataḥ param,युगधर्मानुकथनं व्यासजैमिनिकीर्तनम् वाराणस्याश्च माहात्म्यं प्रयागस्य ततः परम्
1,106,11,trailokyavarṇanaṃ caiva vedaśākhānirūpaṇam uttare 'syā vibhāge tu purā gītaiśvarī tataḥ,त्रैलोक्यवर्णनं चैव वेदशाखानिरूपणम् उत्तरे ऽस्या विभागे तु पुरा गीतैश्वरी ततः
1,106,12,vyāsagītā tataḥ proktā nānādharmaprabodhinī nānāvidhānāṃ tīrthānāṃ māhātmyaṃ ca pṛthak tataḥ,व्यासगीता ततः प्रोक्ता नानाधर्मप्रबोधिनी नानाविधानां तीर्थानां माहात्म्यं च पृथक् ततः
1,106,13,pratisargaprakathanaṃ brāhmīyaṃ saṃhitā smṛtā ataḥ paraṃ bhāgavatīsaṃhitārtha nirūpaṇam,प्रतिसर्गप्रकथनं ब्राह्मीयं संहिता स्मृता अतः परं भागवतीसंहितार्थ निरूपणम्
1,106,14,kathitā yatra varṇānāṃ pṛthakvṛttirudāhṛtā pāda'syāḥ prathame proktā brāhmaṇānāṃ vyavasthitiḥ,कथिता यत्र वर्णानां पृथक्वृत्तिरुदाहृता पादऽस्याः प्रथमे प्रोक्ता ब्राह्मणानां व्यवस्थितिः
1,106,15,sadā cāgatmikā vatsa bhogasaukhyavivarddhanī dvitīye kṣattriyāṇāṃ tu vṛttiḥ samyakprakīrtitā,सदा चागत्मिका वत्स भोगसौख्यविवर्द्धनी द्वितीये क्षत्त्रियाणां तु वृत्तिः सम्यक्प्रकीर्तिता
1,106,16,yayā tvāśritayā pāpaṃ vidhūyeha vrajeddivam tṛtīye vaiśyajātīnāṃ vṛttiruktā caturvidhā,यया त्वाश्रितया पापं विधूयेह व्रजेद्दिवम् तृतीये वैश्यजातीनां वृत्तिरुक्ता चतुर्विधा
1,106,17,yayā caritayā samyaglabhe gatimuttamām caturthe 'syāstathā pāde śūdravṛttirudāhṛtā,यया चरितया सम्यग्लभे गतिमुत्तमाम् चतुर्थे ऽस्यास्तथा पादे शूद्रवृत्तिरुदाहृता
1,106,18,yayā saṃtuṣyati śrīśo nṛṇāṃ śreyovivarddhanaḥ pañcame 'syāstataḥ pāde vṛttiḥ saṃkarajoditā,यया संतुष्यति श्रीशो नृणां श्रेयोविवर्द्धनः पञ्चमे ऽस्यास्ततः पादे वृत्तिः संकरजोदिता
1,106,19,yayā caritayāpnoti bhāvinīṃ gatimuttamām ityeṣā pañcapadyuktā dvitīyā saṃhitā mune,यया चरितयाप्नोति भाविनीं गतिमुत्तमाम् इत्येषा पञ्चपद्युक्ता द्वितीया संहिता मुने
1,106,20,tṛtīyātroditā saurī nṝṇāṃ kāryavidhāyinī ṣoḍhā ṣaṭkarmasirddhi bodhayantī ca kāminām,तृतीयात्रोदिता सौरी नॄणां कार्यविधायिनी षोढा षट्कर्मसिर्द्धि बोधयन्ती च कामिनाम्
1,106,21,caturthīvaiṣṇavo nāma mokṣadā parikīrtitā catuṣpadī dvijātīnāṃ sākṣādbrahmasvarūriṇī,चतुर्थीवैष्णवो नाम मोक्षदा परिकीर्तिता चतुष्पदी द्विजातीनां साक्षाद्ब्रह्मस्वरूरिणी
1,106,22,tāḥ kramātṣaṭcaturdvīṣusāhasrāḥ parikīrtitāḥ,ताः क्रमात्षट्चतुर्द्वीषुसाहस्राः परिकीर्तिताः
1,106,23,etatkūrmapurāṇaṃ tu caturvargaphalapradam paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ nṝṇāṃ sarvotkṛṣṭagatipradam,एतत्कूर्मपुराणं तु चतुर्वर्गफलप्रदम् पठतां शृण्वतां नॄणां सर्वोत्कृष्टगतिप्रदम्
1,106,24,likhitvaitattu yo bhaktyā hemakūrmasamanvitam brāhmaṇāyā yane dadyātsa yāti paramāṃ gatim,लिखित्वैतत्तु यो भक्त्या हेमकूर्मसमन्वितम् ब्राह्मणाया यने दद्यात्स याति परमां गतिम्
1,107,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde kūrmaparāṇānukramaṇīkathanaṃ nāma ṣaḍuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca atha mātsyaṃ purāṇaṃ te pravakṣye dvijasattama yatroktaṃ saptakalpānāṃ vṛttaṃ saṃkṣipya bhūtale,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे कूर्मपराणानुक्रमणीकथनं नाम षडुत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच अथ मात्स्यं पुराणं ते प्रवक्ष्ये द्विजसत्तम यत्रोक्तं सप्तकल्पानां वृत्तं संक्षिप्य भूतले
1,107,2,vyāsena vedaviduṣā nārasiṃhopavarṇane upakramya taduddiṣṭaṃ caturddaśasahasrakam,व्यासेन वेदविदुषा नारसिंहोपवर्णने उपक्रम्य तदुद्दिष्टं चतुर्द्दशसहस्रकम्
1,107,3,manumatsyasusaṃvādo brahmāṇḍakathanaṃ tataḥ brahmadevāsurotpattirmārutotpattireva ca,मनुमत्स्यसुसंवादो ब्रह्माण्डकथनं ततः ब्रह्मदेवासुरोत्पत्तिर्मारुतोत्पत्तिरेव च
1,107,4,madanadvādaśī tadvallokapālābhipūjanam manvantarasamuddeśo vaiśyarājyābhivarṇanam,मदनद्वादशी तद्वल्लोकपालाभिपूजनम् मन्वन्तरसमुद्देशो वैश्यराज्याभिवर्णनम्
1,107,5,sūryavaivasvatotpattirbudhasaṃgamanaṃ tathā pitṛvaṃśānukathanaṃ śraddhākālastathaiva ca,सूर्यवैवस्वतोत्पत्तिर्बुधसंगमनं तथा पितृवंशानुकथनं श्रद्धाकालस्तथैव च
1,107,6,pitṛtīrthapracāraśca somotpattistathaiva ca kīrtanaṃ somavaṃśasya yayāticaritaṃ tathā,पितृतीर्थप्रचारश्च सोमोत्पत्तिस्तथैव च कीर्तनं सोमवंशस्य ययातिचरितं तथा
1,107,7,pitṛvaṃśānukathanaṃ sṛṣṭavaṃśānukīrtanam bhṛguśāpastathā viṣṇordaśadhā janmane kṣitau,पितृवंशानुकथनं सृष्टवंशानुकीर्तनम् भृगुशापस्तथा विष्णोर्दशधा जन्मने क्षितौ
1,107,8,kīrttanaṃ pūruvaṃśasya vaṃśo hautāśanaḥ param kriyāyogastataḥ paścātpurāṇaparikīrtanam,कीर्त्तनं पूरुवंशस्य वंशो हौताशनः परम् क्रियायोगस्ततः पश्चात्पुराणपरिकीर्तनम्
1,107,9,vrataṃ nakṣatrapuruṣaṃ mārtaṇḍaśayanaṃ tathā kṛṣṇāṣṭamīvrataṃ tadvadrohiṇīcandrasaṃjñitam,व्रतं नक्षत्रपुरुषं मार्तण्डशयनं तथा कृष्णाष्टमीव्रतं तद्वद्रोहिणीचन्द्रसंज्ञितम्
1,107,10,taḍāgavidhi māhātmyaṃ pādapotsarga eva ca saubhāgyaśayanaṃ tadvadagastyavratameva ca,तडागविधि माहात्म्यं पादपोत्सर्ग एव च सौभाग्यशयनं तद्वदगस्त्यव्रतमेव च
1,107,11,tathānantatṛtīyāyā rasakalyāṇinīvratam tathaivānaṃ dakaryāśca vrataṃ sārasvataṃ punaḥ,तथानन्ततृतीयाया रसकल्याणिनीव्रतम् तथैवानं दकर्याश्च व्रतं सारस्वतं पुनः
1,107,12,uparāgābhiṣekaśca saptamīśanaṃ tathā bhīmākhyā dvādaśī tadvadanaṅgaśayanaṃ tathā,उपरागाभिषेकश्च सप्तमीशनं तथा भीमाख्या द्वादशी तद्वदनङ्गशयनं तथा
1,107,13,aśūnyaśayanaṃ tadvattathaivāṅgārakavratam saptamīsaptakaṃ tadvadviśokadvādaśīvratam,अशून्यशयनं तद्वत्तथैवाङ्गारकव्रतम् सप्तमीसप्तकं तद्वद्विशोकद्वादशीव्रतम्
1,107,14,merupradānaṃ daśadhā grahaśāntistathaiva ca grahasvarūpakathanaṃ tathā śivacaturdaśī,मेरुप्रदानं दशधा ग्रहशान्तिस्तथैव च ग्रहस्वरूपकथनं तथा शिवचतुर्दशी
1,107,15,tathā sarvaphalatyāgaḥ sūryavāravrataṃ tathā saṃkrāntisnapanaṃ tadvadvibhūtidvādaśīvratam,तथा सर्वफलत्यागः सूर्यवारव्रतं तथा संक्रान्तिस्नपनं तद्वद्विभूतिद्वादशीव्रतम्
1,107,16,ṣaṣṭīvratānāṃ māhātmyaṃ tathā snānavidhikamaḥ prayāgasya tu māhātmyaṃ dvīpalokānuvarṇanam,षष्टीव्रतानां माहात्म्यं तथा स्नानविधिकमः प्रयागस्य तु माहात्म्यं द्वीपलोकानुवर्णनम्
1,107,17,tathāntarikṣacāraśca dhruvamāhātmyameva ca bhavanāni suredrāṇāṃ tripurodyotanaṃ tathā,तथान्तरिक्षचारश्च ध्रुवमाहात्म्यमेव च भवनानि सुरेद्राणां त्रिपुरोद्योतनं तथा
1,107,18,pitṛpravaramāhātmyaṃ manvantaravinirṇayaḥ caturyugasya saṃbhūtiryugadharmanirūpaṇam,पितृप्रवरमाहात्म्यं मन्वन्तरविनिर्णयः चतुर्युगस्य संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम्
1,107,19,vajrāṅgasya tu saṃbhūti stārakotpattireva ca tārakāsuramāhātmyaṃ brahmadevānukīrtanam,वज्राङ्गस्य तु संभूति स्तारकोत्पत्तिरेव च तारकासुरमाहात्म्यं ब्रह्मदेवानुकीर्तनम्
1,107,20,pārvatīsaṃbhavastadvattathā śivatapovanam anaṅgadehadāhaśca ratiśokastathaiva ca,पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथा शिवतपोवनम् अनङ्गदेहदाहश्च रतिशोकस्तथैव च
1,107,21,gaurītapovanaṃ tadvacchivenātha prasādanam pārvatīṛṣisaṃvādastathairodvāhamaṅgalam,गौरीतपोवनं तद्वच्छिवेनाथ प्रसादनम् पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमङ्गलम्
1,107,22,kumārasaṃbhavastadvatkumāravijayastathā tārakasya vadho ghoro narasiṃhopavarṇanam,कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथा तारकस्य वधो घोरो नरसिंहोपवर्णनम्
1,107,23,padmodbhavavisargastu tathaivāndhakaghātanam vārāṇasyāstu māhātmyaṃ narmadāyāstathaiva ca,पद्मोद्भवविसर्गस्तु तथैवान्धकघातनम् वाराणस्यास्तु माहात्म्यं नर्मदायास्तथैव च
1,107,24,pravarānukramastadvatpitṛgāthānukīrtanam tathobhayamukhīdānaṃ dānaṃ kṛṣṇājinasya ca,प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम् तथोभयमुखीदानं दानं कृष्णाजिनस्य च
1,107,25,tataḥ sāvitryupākhyānaṃ rājadharmāstathaiva ca vividhotpātakathanaṃ grahaṇāntastathaiva ca,ततः सावित्र्युपाख्यानं राजधर्मास्तथैव च विविधोत्पातकथनं ग्रहणान्तस्तथैव च
1,107,26,yātrānimittakathanaṃ svapnamaṅgalakīrtane vāmanasya tu māhātmyaṃ vārāhasya tataḥ param,यात्रानिमित्तकथनं स्वप्नमङ्गलकीर्तने वामनस्य तु माहात्म्यं वाराहस्य ततः परम्
1,107,27,samudramathanaṃ tadvatkālakūṭābhiśāntanam devāsuravimardaśca vāstuvidyā tathaiva ca,समुद्रमथनं तद्वत्कालकूटाभिशान्तनम् देवासुरविमर्दश्च वास्तुविद्या तथैव च
1,107,28,pratimālakṣaṇaṃ tadvaddevatāyatanaṃ tathā prāsādalakṣaṇaṃ tadvanmaṇḍapāna ca lakṣaṇam,प्रतिमालक्षणं तद्वद्देवतायतनं तथा प्रासादलक्षणं तद्वन्मण्डपान च लक्षणम्
1,107,29,bhaviṣyarājñāmuddeśo mahādānānukīrtanam kalpānukīrtanaṃ tadvatpurāṇe 'sminprakīrtitam,भविष्यराज्ञामुद्देशो महादानानुकीर्तनम् कल्पानुकीर्तनं तद्वत्पुराणे ऽस्मिन्प्रकीर्तितम्
1,107,30,pavitrametatkalyāṇamāyuḥ kīrtivivarddhanam yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti bhavanaṃ hareḥ,पवित्रमेतत्कल्याणमायुः कीर्तिविवर्द्धनम् यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति भवनं हरेः
1,107,31,likhitvaitattu yo dadyāddhemamatsyagavānvitam viprāyābhyarcya viṣuve sa yāti paramaṃ padam,लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम् विप्रायाभ्यर्च्य विषुवे स याति परमं पदम्
1,108,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde matsyapurāṇānukramaṇīkathanaṃ nāma saptottaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca marīce śṛṇu vakṣyābhi purāṇaṃ gāruḍaṃ śubham garuḍāyābravītpṛṣṭo bhagavāngaruḍāsanaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे मत्स्यपुराणानुक्रमणीकथनं नाम सप्तोत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच मरीचे शृणु वक्ष्याभि पुराणं गारुडं शुभम् गरुडायाब्रवीत्पृष्टो भगवान्गरुडासनः
1,108,2,ekonaviṃśasāhasraṃ tārkṣyakalpakathānvitam purāṇopakramapraśnaḥ sargaḥ saṃkṣepatastataḥ,एकोनविंशसाहस्रं तार्क्ष्यकल्पकथान्वितम् पुराणोपक्रमप्रश्नः सर्गः संक्षेपतस्ततः
1,108,3,sūryādipūjanavidhirdīkṣāvidhirataḥ param śrāddhapūjā tataḥ paścānnavavyūhārcanaṃ dvija,सूर्यादिपूजनविधिर्दीक्षाविधिरतः परम् श्राद्धपूजा ततः पश्चान्नवव्यूहार्चनं द्विज
1,108,4,pūjāvidhānaṃ ca tathā vaiṣṇavaṃ pañjaraṃ tataḥ yogādhyāyastato viṣṇornāmasāhasrakīrtanam,पूजाविधानं च तथा वैष्णवं पञ्जरं ततः योगाध्यायस्ततो विष्णोर्नामसाहस्रकीर्तनम्
1,108,5,dhyānaṃ viṣṇostataḥ sūryapūjā mṛtyuñjayārcanam mālāmantraḥ śivārcātha gaṇapūjā tataḥ param,ध्यानं विष्णोस्ततः सूर्यपूजा मृत्युञ्जयार्चनम् मालामन्त्रः शिवार्चाथ गणपूजा ततः परम्
1,108,6,gopālapūjā trailokyamohanaśrīdharārcanam viṣṇvarcā pañcatattvārcā cakrārcā devapūjanam,गोपालपूजा त्रैलोक्यमोहनश्रीधरार्चनम् विष्ण्वर्चा पञ्चतत्त्वार्चा चक्रार्चा देवपूजनम्
1,108,7,nyāsādisaṃdhyopāstiśca durgārcātha surārcanam pūjā māheśvarī cātaḥ pavitrāropaṇārcanam,न्यासादिसंध्योपास्तिश्च दुर्गार्चाथ सुरार्चनम् पूजा माहेश्वरी चातः पवित्रारोपणार्चनम्
1,108,8,mūrtidhyāṃnavāstumānaṃ prāsādānāṃ ca lakṣaṇam pratiṣṭhā sarvadevānāṃ pṛthakpūjā vidhānataḥ,मूर्तिध्यांनवास्तुमानं प्रासादानां च लक्षणम् प्रतिष्ठा सर्वदेवानां पृथक्पूजा विधानतः
1,108,9,yogo 'ṣaṭāṅgo dānadharmāḥ prayaścittavidhikriyā dvīpeśanarakākhyānaṃ sūryavyūhaśca jyotiṣam,योगो ऽषटाङ्गो दानधर्माः प्रयश्चित्तविधिक्रिया द्वीपेशनरकाख्यानं सूर्यव्यूहश्च ज्योतिषम्
1,108,10,sāmudrikaṃ svarajñānaṃ navaratnaparīkṣaṇam māhātmyamatha tīrthānāṃ gayāmāhātmyamuttamam,सामुद्रिकं स्वरज्ञानं नवरत्नपरीक्षणम् माहात्म्यमथ तीर्थानां गयामाहात्म्यमुत्तमम्
1,108,11,tato manvantarākhyānaṃ pṛthakpṛthagvibhāgaśaḥ pitrākhyānaṃ varṇadharmā dravyaśuddhiḥ samarpaṇam,ततो मन्वन्तराख्यानं पृथक्पृथग्विभागशः पित्राख्यानं वर्णधर्मा द्रव्यशुद्धिः समर्पणम्
1,108,12,śrāddhaṃ vināyakasyārcā grahayajñastathaā śramāḥ jananākhyaṃ pretaśaucaṃ nītiśāstraṃ vratoktayaḥ,श्राद्धं विनायकस्यार्चा ग्रहयज्ञस्तथआ श्रमाः जननाख्यं प्रेतशौचं नीतिशास्त्रं व्रतोक्तयः
1,108,13,sūryavaṃśaḥ somavaṃśo 'vatārakathanaṃ hareḥ rāmāyaṇaṃ harervaṃśo bhāratākhyānakaṃ tataḥ,सूर्यवंशः सोमवंशो ऽवतारकथनं हरेः रामायणं हरेर्वंशो भारताख्यानकं ततः
1,108,14,āyurvedanidānaṃ prāk cikikatsā dravyajā guṇāḥ rogaghnaṃ kavacaṃ viṣṇorgāruḍaṃ traipuro manuḥ,आयुर्वेदनिदानं प्राक् चिकिकत्सा द्रव्यजा गुणाः रोगघ्नं कवचं विष्णोर्गारुडं त्रैपुरो मनुः
1,108,15,praśnacūḍāmaṇiścānto hayāyurvedakīrtanam oṣaghīnāma kathanaṃ tato vyākaraṇohanam,प्रश्नचूडामणिश्चान्तो हयायुर्वेदकीर्तनम् ओषघीनाम कथनं ततो व्याकरणोहनम्
1,108,16,chandaḥ śāstraṃ sadācārastataḥ snānavidhiḥ smṛtaḥ tarpaṇaṃ vaiśvadevaṃ ca saṃdhyā pārvaṇakarma ca,छन्दः शास्त्रं सदाचारस्ततः स्नानविधिः स्मृतः तर्पणं वैश्वदेवं च संध्या पार्वणकर्म च
1,108,17,nityaśrāddhaṃ sarpiḍākhyaṃ dharmasāro 'ghaniṣkṛtiḥ pratisaṃkrama uktāḥ sma yugadharmāḥ kṛteḥ phalam,नित्यश्राद्धं सर्पिडाख्यं धर्मसारो ऽघनिष्कृतिः प्रतिसंक्रम उक्ताः स्म युगधर्माः कृतेः फलम्
1,108,18,yogaśāstraṃ viṣṇubhaktirnamaskṛtiphalaṃ hareḥ māhātmyaṃ vaiṣṇavaṃ cātha nārasiṃhastavottamam,योगशास्त्रं विष्णुभक्तिर्नमस्कृतिफलं हरेः माहात्म्यं वैष्णवं चाथ नारसिंहस्तवोत्तमम्
1,108,19,jñānāmṛtaṃ guhuṣṭakaṃ stotraṃ viṣṇvarcanāhvayam vedāntasāṃkhyasiddhānto brahmajñānaṃ tathālmakam,ज्ञानामृतं गुहुष्टकं स्तोत्रं विष्ण्वर्चनाह्वयम् वेदान्तसांख्यसिद्धान्तो ब्रह्मज्ञानं तथाल्मकम्
1,108,20,gītāsāraḥ phalotkīrtiḥ pūrvakhaṇḍo 'yamīritaḥ athāsyaivottare khaṇḍe pretakalpaḥ puroditaḥ,गीतासारः फलोत्कीर्तिः पूर्वखण्डो ऽयमीरितः अथास्यैवोत्तरे खण्डे प्रेतकल्पः पुरोदितः
1,108,21,yatra tārkṣyeṇa saṃpṛṣṭo bhagavānāha vāḍavāḥ dharmaprakaṭanaṃ pūrvaṃ yogināṃ gatikāraṇam,यत्र तार्क्ष्येण संपृष्टो भगवानाह वाडवाः धर्मप्रकटनं पूर्वं योगिनां गतिकारणम्
1,108,22,dānādikaṃ phalaṃ cāpi proktamantrorddhadaihikam yamalokasthamārgasya varṇana ca taḥ param,दानादिकं फलं चापि प्रोक्तमन्त्रोर्द्धदैहिकम् यमलोकस्थमार्गस्य वर्णन च तः परम्
1,108,23,ṣoḍaśaśrāddhaphalako vṛttāntaścātra varṇitaḥ niṣkṛtiryamamārgasya dharmarājasya vaibhavam,षोडशश्राद्धफलको वृत्तान्तश्चात्र वर्णितः निष्कृतिर्यममार्गस्य धर्मराजस्य वैभवम्
1,108,24,pretapīḍāṃvinirddeśaḥ pretacihnanirūpaṇam pretānāṃ caritākhyānaṃ kāraṇaṃ pretatāṃ prati,प्रेतपीडांविनिर्द्देशः प्रेतचिह्ननिरूपणम् प्रेतानां चरिताख्यानं कारणं प्रेततां प्रति
1,108,25,pretakṛtyavicāraśca sarpiḍīkaraṇoktayaḥ pretatvamokṣaṇākhyānaṃ dānāni ca vimuktaye,प्रेतकृत्यविचारश्च सर्पिडीकरणोक्तयः प्रेतत्वमोक्षणाख्यानं दानानि च विमुक्तये
1,108,26,āvaśyakottamaṃ dānaṃ pretasaukhyakarohanam śārīrakavinirdeśo yamalokasya varṇanam,आवश्यकोत्तमं दानं प्रेतसौख्यकरोहनम् शारीरकविनिर्देशो यमलोकस्य वर्णनम्
1,108,27,pretatvoddhārakathanaṃ karmakṛrttṛvinirṇayaḥ mṛtyoḥ pūrvakriyākhyānaṃ paścātkarmanirūpaṇam,प्रेतत्वोद्धारकथनं कर्मकृर्त्तृविनिर्णयः मृत्योः पूर्वक्रियाख्यानं पश्चात्कर्मनिरूपणम्
1,108,28,madhyaṣoḍaśakaśrāddhaṃ svargaprāptikriyohanam sūtakasyātha saṃkhyāṃnaṃ nārāyaṇabalikriyā,मध्यषोडशकश्राद्धं स्वर्गप्राप्तिक्रियोहनम् सूतकस्याथ संख्यांनं नारायणबलिक्रिया
1,108,29,vṛṣotsargasya māhātmyaṃ niṣiddhaparivarjanam apamṛtyukriyoktiśca vipākaḥ karmaṇāṃ nṛṇām,वृषोत्सर्गस्य माहात्म्यं निषिद्धपरिवर्जनम् अपमृत्युक्रियोक्तिश्च विपाकः कर्मणां नृणाम्
1,108,30,kṛtyākṛtyavicāraśca viṣṇudhyānavimuktaye svargatau vihitākhyānaṃ svargasaukhyanirūpaṇam,कृत्याकृत्यविचारश्च विष्णुध्यानविमुक्तये स्वर्गतौ विहिताख्यानं स्वर्गसौख्यनिरूपणम्
1,108,31,bhūrlokavarṇanaṃ caiva saptādholokavarṇanam pañcorddhvalokakathanaṃ brahmāṇḍasthitikīrtanam,भूर्लोकवर्णनं चैव सप्ताधोलोकवर्णनम् पञ्चोर्द्ध्वलोककथनं ब्रह्माण्डस्थितिकीर्तनम्
1,108,32,brahmāṇḍānekacaritaṃ brahmajīvanirūpaṇam ātyantikaṃ layākhyānaṃ phalastuti nirūpaṇam,ब्रह्माण्डानेकचरितं ब्रह्मजीवनिरूपणम् आत्यन्तिकं लयाख्यानं फलस्तुति निरूपणम्
1,108,33,ityetadgāruḍaṃ nāma purāṇaṃ bhuktimuktidam kīrtitaṃ pāpaśamanaṃ paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ nṛṇām,इत्येतद्गारुडं नाम पुराणं भुक्तिमुक्तिदम् कीर्तितं पापशमनं पठतां शृण्वतां नृणाम्
1,108,34,likhitvaitatpurāṇaṃ tu viṣuve yaḥ prayacchati sauvarṇahaṃsayugmāḍhyaṃ viprāya sa divaṃ vrajet,लिखित्वैतत्पुराणं तु विषुवे यः प्रयच्छति सौवर्णहंसयुग्माढ्यं विप्राय स दिवं व्रजेत्
1,109,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde gāruḍānukramaṇīvarṇanaṃ nāmāṣṭottaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca śṛṇu vatsa pravakṣyāmi brahmāṇḍākhyaṃ purātanam yacca dvādaśasāhasramādikalpakathāyutam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे गारुडानुक्रमणीवर्णनं नामाष्टोत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि ब्रह्माण्डाख्यं पुरातनम् यच्च द्वादशसाहस्रमादिकल्पकथायुतम्
1,109,2,prakriyākhyo 'nuṣaṅgākhya upodghātastṛtīyakaḥ caturtha upasaṃhāraḥ pādāścatvāra eva hi,प्रक्रियाख्यो ऽनुषङ्गाख्य उपोद्घातस्तृतीयकः चतुर्थ उपसंहारः पादाश्चत्वार एव हि
1,109,3,pūrvapādadvayaṃ pūrvo bhāgo 'tra samudāhṛtaḥ tṛtīyo madhyamo bhāgaścaturthastūttaro mataḥ,पूर्वपादद्वयं पूर्वो भागो ऽत्र समुदाहृतः तृतीयो मध्यमो भागश्चतुर्थस्तूत्तरो मतः
1,109,4,ādau kṛtyasamuddeśo naimiṣākhyānakaṃ tataḥ hiraṇyagarbhotpattiśca lokakalpanameva ca,आदौ कृत्यसमुद्देशो नैमिषाख्यानकं ततः हिरण्यगर्भोत्पत्तिश्च लोककल्पनमेव च
1,109,5,eṣa vai prathamaḥ pādo dvitīyaṃ śṛṇu mānada kalpamanvantarākhyānaṃ lokajñānaṃ tataḥ param,एष वै प्रथमः पादो द्वितीयं शृणु मानद कल्पमन्वन्तराख्यानं लोकज्ञानं ततः परम्
1,109,6,mānasīsṛṣṭikathanaṃ rudraprasavavarṇanam mahādevavibhūtiśca ṛṣisargastataḥ param,मानसीसृष्टिकथनं रुद्रप्रसववर्णनम् महादेवविभूतिश्च ऋषिसर्गस्ततः परम्
1,109,7,agnīnāṃ vijayaścātha kālasadbhāvavarṇanam priyavratānvayoddeśaḥ pṛthivyāyāmavistaraḥ,अग्नीनां विजयश्चाथ कालसद्भाववर्णनम् प्रियव्रतान्वयोद्देशः पृथिव्यायामविस्तरः
1,109,8,varṇanaṃ bhāratasyāsya tato 'nyeṣāṃ nirūpaṇam jambvādisaptadvīpākhyā tato 'dholokavarṇanam,वर्णनं भारतस्यास्य ततो ऽन्येषां निरूपणम् जम्ब्वादिसप्तद्वीपाख्या ततो ऽधोलोकवर्णनम्
1,109,9,urddhvalokānukathanaṃ grahacārastataḥ param ādityavyūhakathanaṃ devagrahānukīrtanam,उर्द्ध्वलोकानुकथनं ग्रहचारस्ततः परम् आदित्यव्यूहकथनं देवग्रहानुकीर्तनम्
1,109,10,nīlakaṇṭhāhvayākhyānaṃ mahādevasya vaibhavam amāvāsyānukathanaṃ yugatattvanirūpaṇam,नीलकण्ठाह्वयाख्यानं महादेवस्य वैभवम् अमावास्यानुकथनं युगतत्त्वनिरूपणम्
1,109,11,yajñapravartanaṃ cātha yugayorantyayoḥ kṛtiḥ yugaprajālakṣaṇaṃ ca ṛṣipravaravarṇanam,यज्ञप्रवर्तनं चाथ युगयोरन्त्ययोः कृतिः युगप्रजालक्षणं च ऋषिप्रवरवर्णनम्
1,109,12,vedānāṃ vyasanākhyānaṃ svāyambhuvanirūpaṇam śeṣamanvantarākhyānaṃ pṛthivīdohanaṃ tataḥ,वेदानां व्यसनाख्यानं स्वायम्भुवनिरूपणम् शेषमन्वन्तराख्यानं पृथिवीदोहनं ततः
1,109,13,cākṣuṣe 'dyatane sarge dvitīyo 'ṅghriḥ purodale athopodghātapāde tu saptarṣiparikīrtanam,चाक्षुषे ऽद्यतने सर्गे द्वितीयो ऽङ्घ्रिः पुरोदले अथोपोद्घातपादे तु सप्तर्षिपरिकीर्तनम्
1,109,14,prajāpatyanvayastasmāddevādīnāṃ samudbhavaḥ tato jayābhilāṣaśca marudutpattikīrtanam,प्रजापत्यन्वयस्तस्माद्देवादीनां समुद्भवः ततो जयाभिलाषश्च मरुदुत्पत्तिकीर्तनम्
1,109,15,kāśyapeyānukathanaṃ ṛṣivaṃśanirūpaṇam pitṛkalpānukathanaṃ śrāddhakalpastataḥ param,काश्यपेयानुकथनं ऋषिवंशनिरूपणम् पितृकल्पानुकथनं श्राद्धकल्पस्ततः परम्
1,109,16,vaivasvatasamutpattiḥ sṛṣṭistasya tataḥ param manuputrānvayaścānto gāndharvasya nirūpaṇam,वैवस्वतसमुत्पत्तिः सृष्टिस्तस्य ततः परम् मनुपुत्रान्वयश्चान्तो गान्धर्वस्य निरूपणम्
1,109,17,ikṣvākuvaṃśakathanaṃ vaṃśo 'treḥ sumahātmanaḥ amāvasoranvayaśca rajeścaritamadbhutam,इक्ष्वाकुवंशकथनं वंशो ऽत्रेः सुमहात्मनः अमावसोरन्वयश्च रजेश्चरितमद्भुतम्
1,109,18,yayāticaritaṃ cātha yaduvaṃśanirūpaṇam kārtavīryasya caritaṃ jāmadagnyaṃ tataḥ param,ययातिचरितं चाथ यदुवंशनिरूपणम् कार्तवीर्यस्य चरितं जामदग्न्यं ततः परम्
1,109,19,vṛṣṇivaṃśānukathanaṃ sagarasyātha saṃbhavaḥ bhārgavasyānucaritaṃ pitṛkāryavadhāśrayam,वृष्णिवंशानुकथनं सगरस्याथ संभवः भार्गवस्यानुचरितं पितृकार्यवधाश्रयम्
1,109,20,sagarasyātha caritaṃ bhārgavasya kathā punaḥ devāsurāhavakathā kṛṣṇāvirbhāvavarṇanam,सगरस्याथ चरितं भार्गवस्य कथा पुनः देवासुराहवकथा कृष्णाविर्भाववर्णनम्
1,109,21,indrasya tu stavaḥ puṇyaḥ śukreṇa parikīrtitaḥ viṣṇumāhātmyakathanaṃ balivaṃśanirūpaṇam,इन्द्रस्य तु स्तवः पुण्यः शुक्रेण परिकीर्तितः विष्णुमाहात्म्यकथनं बलिवंशनिरूपणम्
1,109,22,bhaviṣyarājacaritaṃ saṃprāpte 'tha kalau yuge samupoddhātapādo 'yaṃ tṛtīyo madhyame dale,भविष्यराजचरितं संप्राप्ते ऽथ कलौ युगे समुपोद्धातपादो ऽयं तृतीयो मध्यमे दले
1,109,23,caturthamupasaṃhāraṃ vakṣye khaṇḍe tathottare vaivasvatāntarākhyānaṃ vistareṇa yathātathām,चतुर्थमुपसंहारं वक्ष्ये खण्डे तथोत्तरे वैवस्वतान्तराख्यानं विस्तरेण यथातथाम्
1,109,24,pūrvameva samuddiṣṭaṃ saṃkṣepādiha kathyate bhaviṣyāṇāṃ manūnāṃ ca caritaṃ hi tataḥ param,पूर्वमेव समुद्दिष्टं संक्षेपादिह कथ्यते भविष्याणां मनूनां च चरितं हि ततः परम्
1,109,25,kalpapralayanirdeśaḥ kālamānaṃ tataḥ param lokāścaturddaśa tataḥ kathitāḥ prāptalakṣaṇaiḥ,कल्पप्रलयनिर्देशः कालमानं ततः परम् लोकाश्चतुर्द्दश ततः कथिताः प्राप्तलक्षणैः
1,109,26,varṇanaṃ narakāṇāṃ ca vikarmācaraṇaistataḥ manomayapurākhyānaṃ layaḥ prākṛtikastataḥ,वर्णनं नरकाणां च विकर्माचरणैस्ततः मनोमयपुराख्यानं लयः प्राकृतिकस्ततः
1,109,27,śaivasyātha purasyāpi varṇanaṃ ca tataḥ param trividhā guṇasaṃbandhājjantūnāṃ kīrtitā gatiḥ,शैवस्याथ पुरस्यापि वर्णनं च ततः परम् त्रिविधा गुणसंबन्धाज्जन्तूनां कीर्तिता गतिः
1,109,28,anirdeśyāpratarkyasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ anvayavyatirekābhyāṃ varṇanaṃ hi tataḥ param,अनिर्देश्याप्रतर्क्यस्य ब्रह्मणः परमात्मनः अन्वयव्यतिरेकाभ्यां वर्णनं हि ततः परम्
1,109,29,ityeṣa upasaṃhārapādo vṛttaḥ sahottaraḥ catuṣpādaṃ purāṇaṃ te brahmāṇḍaṃ samudāhṛtakam,इत्येष उपसंहारपादो वृत्तः सहोत्तरः चतुष्पादं पुराणं ते ब्रह्माण्डं समुदाहृतकम्
1,109,30,aṣṭādaśamanaupamyaṃ sārātsārataraṃ dvija brahmāṇḍaṃ yaccaturlakṣaṃ purāṇaṃ yena vaṭhyate,अष्टादशमनौपम्यं सारात्सारतरं द्विज ब्रह्माण्डं यच्चतुर्लक्षं पुराणं येन वठ्यते
1,109,31,tadetadasya gaditamatrāṣṭādaśadhā pṛthak pāsaśaryeṇa muninā sarveṣāmapi mānada,तदेतदस्य गदितमत्राष्टादशधा पृथक् पासशर्येण मुनिना सर्वेषामपि मानद
1,109,32,vastutastūpadeṣṭrātha munīnāṃ bhāvitātmanām mattaḥ śrutvā purāṇāni lokebhyaḥ pracakāśire,वस्तुतस्तूपदेष्ट्राथ मुनीनां भावितात्मनाम् मत्तः श्रुत्वा पुराणानि लोकेभ्यः प्रचकाशिरे
1,109,33,munayo dharmaśīlāste dīnānugrahakāriṇaḥ mayācedaṃ purāṇaṃ tu vasiṣṭāya puroditam,मुनयो धर्मशीलास्ते दीनानुग्रहकारिणः मयाचेदं पुराणं तु वसिष्टाय पुरोदितम्
1,109,34,tena śaktisutāyoktaṃ jātūkarṇyāya tena ca vyāso labdhvā tataścaitatprabhañjanamukhodgatam,तेन शक्तिसुतायोक्तं जातूकर्ण्याय तेन च व्यासो लब्ध्वा ततश्चैतत्प्रभञ्जनमुखोद्गतम्
1,109,35,pramāṇīkṛtya loke 'sminprāvartayadanuttamam ya idaṃ kīrtayedvatsa śṛṇoti ca samāhitaḥ,प्रमाणीकृत्य लोके ऽस्मिन्प्रावर्तयदनुत्तमम् य इदं कीर्तयेद्वत्स शृणोति च समाहितः
1,109,36,sa vidhūyeha pāpāni yāti lokamanāmayam likhitvaitatpurāṇaṃ tu svarṇasiṃhāsanasthitam,स विधूयेह पापानि याति लोकमनामयम् लिखित्वैतत्पुराणं तु स्वर्णसिंहासनस्थितम्
1,109,37,vastreṇācchāditaṃ yastu brāhmaṇāya prayacchati sa yādi brahmaṇo lokaṃ nātra kāryā vicāraṇā,वस्त्रेणाच्छादितं यस्तु ब्राह्मणाय प्रयच्छति स यादि ब्रह्मणो लोकं नात्र कार्या विचारणा
1,109,38,marīce 'ṣṭādaśaitāni mayā proktāni yāni te purāṇāni tu saṃkṣepācchrotavyāni ca vistarāt,मरीचे ऽष्टादशैतानि मया प्रोक्तानि यानि ते पुराणानि तु संक्षेपाच्छ्रोतव्यानि च विस्तरात्
1,109,39,aṣṭādaśa purāṇāni yaḥ śṛṇoti narottamaḥ kathayedvā vidhānena neha bhūyaḥ sa jāyate,अष्टादश पुराणानि यः शृणोति नरोत्तमः कथयेद्वा विधानेन नेह भूयः स जायते
1,109,40,sūtrametatpurāṇānāṃ yanmayoktaṃ tavādhunā tannityaṃ śīlanīyaṃ hi purāṇaphalamicchatā,सूत्रमेतत्पुराणानां यन्मयोक्तं तवाधुना तन्नित्यं शीलनीयं हि पुराणफलमिच्छता
1,109,41,na dāṃbhikāya pāpāya devagurvanusūyave deyaṃ kadāpi sādhūnāṃ dveṣiṇe na śaṭhāya ca,न दांभिकाय पापाय देवगुर्वनुसूयवे देयं कदापि साधूनां द्वेषिणे न शठाय च
1,109,42,śāntāya śamacittāya śuśrūṣābhiratāya ca nirmatsarāya śucaye deyaṃ sadvaiṣṇavāya ca,शान्ताय शमचित्ताय शुश्रूषाभिरताय च निर्मत्सराय शुचये देयं सद्वैष्णवाय च
1,110,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde brahmāṇḍapurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāma navottaraśatatamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca purāṇasūtramakhilaṃ śrutaṃ tava mukhādvibho marūcaye yathā proktaṃ brahmaṇā parameṣṭhinā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ब्रह्माण्डपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम नवोत्तरशततमो ऽध्यायः नारद उवाच पुराणसूत्रमखिलं श्रुतं तव मुखाद्विभो मरूचये यथा प्रोक्तं ब्रह्मणा परमेष्ठिना
1,110,2,adhunā tu mahābhāga tithīnāṃ vai kathānakam kramato mahyamākhyāhi yathā syādvataniścayaḥ,अधुना तु महाभाग तिथीनां वै कथानकम् क्रमतो मह्यमाख्याहि यथा स्याद्वतनिश्चयः
1,110,3,yasminmāse tu yā puṇyā tithiryena uvāsitā yadvidhānaṃ ca pūjādestatsarvaṃ vada sāṃpratam,यस्मिन्मासे तु या पुण्या तिथिर्येन उवासिता यद्विधानं च पूजादेस्तत्सर्वं वद सांप्रतम्
1,110,4,sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi tithīnāṃ te vrataṃ pṛthak tithīśānukramādeva sarvasiddhividhāyakam,सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि तिथीनां ते व्रतं पृथक् तिथीशानुक्रमादेव सर्वसिद्धिविधायकम्
1,110,5,caitre māsi jagadbrahmā sasaja prathame 'hani śuklapakṣe samagraṃ vai tadā sūryodaye sati,चैत्रे मासि जगद्ब्रह्मा ससज प्रथमे ऽहनि शुक्लपक्षे समग्रं वै तदा सूर्योदये सति
1,110,6,vatsarādau vasaṃtādau balirājye tathaiva ca pūrvaviddhaiva kartavyā pratipatsarvadā budhaiḥ,वत्सरादौ वसंतादौ बलिराज्ये तथैव च पूर्वविद्धैव कर्तव्या प्रतिपत्सर्वदा बुधैः
1,110,7,tatra kāryā mahāśāntiḥ sarvakalmaṣanāśinī sarvotpātapraśamanī kaliduṣkṛtahāriṇī,तत्र कार्या महाशान्तिः सर्वकल्मषनाशिनी सर्वोत्पातप्रशमनी कलिदुष्कृतहारिणी
1,110,8,āyuḥ pradāpuṣṭikarī dhanasaubhāgyavarddhinī maṅgalyā ca pavitrā ca lokadvayamukhāvahā,आयुः प्रदापुष्टिकरी धनसौभाग्यवर्द्धिनी मङ्गल्या च पवित्रा च लोकद्वयमुखावहा
1,110,9,tasyāmādau tu saṃpūjyo brahmā vahnivapurdharaḥ pādyārdhyapuṣpadhūpaiśca vastrālaṅkārabhojanaiḥ,तस्यामादौ तु संपूज्यो ब्रह्मा वह्निवपुर्धरः पाद्यार्ध्यपुष्पधूपैश्च वस्त्रालङ्कारभोजनैः
1,110,10,homairbalyupahāraiśca tathā brāhmaṇatarpaṇaiḥ tataḥ krameṇa devebhyaḥ pūjā kāryā pṛthakpṛthak,होमैर्बल्युपहारैश्च तथा ब्राह्मणतर्पणैः ततः क्रमेण देवेभ्यः पूजा कार्या पृथक्पृथक्
1,110,11,kṛtvoṅkāra namaskāraṃ kuśodakatilākṣataiḥ savastraṃ sahiraṇyaṃ ca tato dadyāddijātaye,कृत्वोङ्कार नमस्कारं कुशोदकतिलाक्षतैः सवस्त्रं सहिरण्यं च ततो दद्याद्दिजातये
1,110,12,dakṣiṇāṃ vedaviduṣe vratasaṃpūrtihetave evaṃ pūjāviśeṣeṇa vrataṃ syātsaurisaṃjñakam,दक्षिणां वेदविदुषे व्रतसंपूर्तिहेतवे एवं पूजाविशेषेण व्रतं स्यात्सौरिसंज्ञकम्
1,110,13,ārogyadaṃ nṛṇāṃ vipra tasminneva dine mune vidyāvratamapi proktamasyāmeva tithau mune,आरोग्यदं नृणां विप्र तस्मिन्नेव दिने मुने विद्याव्रतमपि प्रोक्तमस्यामेव तिथौ मुने
1,110,14,tilakaṃ nāma ca proktaṃ kṛṣṇenājātaśatrave atha jyeṣṭhe site pakṣe pakṣatyāṃ divasodaye,तिलकं नाम च प्रोक्तं कृष्णेनाजातशत्रवे अथ ज्येष्ठे सिते पक्षे पक्षत्यां दिवसोदये
1,110,15,devodyānabhavaṃ hṛdyaṃ karavīraṃ samarcayet raktatanturīdhānaṃ gandhadhūpavilepanaiḥ,देवोद्यानभवं हृद्यं करवीरं समर्चयेत् रक्ततन्तुरीधानं गन्धधूपविलेपनैः
1,110,16,prarūḍhasaptadhānyaiśca nāragairbījapūrakaiḥ abhyukṣyākṣatatoyena mantreṇetthaṃ kṣamāpayet,प्ररूढसप्तधान्यैश्च नारगैर्बीजपूरकैः अभ्युक्ष्याक्षततोयेन मन्त्रेणेत्थं क्षमापयेत्
1,110,17,karavīra vṛṣāvāsa namaste bhānuvallabha daṃbholimṛḍadurgādidevānāṃ satataṃ priya,करवीर वृषावास नमस्ते भानुवल्लभ दंभोलिमृडदुर्गादिदेवानां सततं प्रिय
1,110,18,ākṛṣṇeneti vedoktamantreṇetthaṃ kṣamāpayet evaṃ bhaktyā samabhyacya dattvā viprāya dakṣiṇām,आकृष्णेनेति वेदोक्तमन्त्रेणेत्थं क्षमापयेत् एवं भक्त्या समभ्यच्य दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम्
1,110,19,pradakṣiṇaṃ tataḥ kuryātpaścātsvabhavanaṃ vrajet nabhaḥ śukle pratipadi lakṣmībuddhipradāyakam,प्रदक्षिणं ततः कुर्यात्पश्चात्स्वभवनं व्रजेत् नभः शुक्ले प्रतिपदि लक्ष्मीबुद्धिप्रदायकम्
1,110,20,dharmārthakāmamokṣāṇāṃ nidānaṃ paramaṃ vratam somavāraṃ samārabhya sārdhamāsatrayaṃ dvija,धर्मार्थकाममोक्षाणां निदानं परमं व्रतम् सोमवारं समारभ्य सार्धमासत्रयं द्विज
1,110,21,kārtikāsitabhūtāyāmupoṣyaṃ vratatatparaḥ pūrṇāyāṃ śivamabhyarcya suvaṇa vaṃśasaṃyutam,कार्तिकासितभूतायामुपोष्यं व्रततत्परः पूर्णायां शिवमभ्यर्च्य सुवण वंशसंयुतम्
1,110,22,vāyanaṃ sumahatpuṇyaṃ devatāprītivardhakam dadyādviprāya saṃkalpya dhanavṛddhyai munīśvara,वायनं सुमहत्पुण्यं देवताप्रीतिवर्धकम् दद्याद्विप्राय संकल्प्य धनवृद्ध्यै मुनीश्वर
1,110,23,bhādraśuklapratipadi vrataṃ nāmnā mahattamam vrataṃ maunāhvayaṃ kecitprāhuratra śivor'cyate,भाद्रशुक्लप्रतिपदि व्रतं नाम्ना महत्तमम् व्रतं मौनाह्वयं केचित्प्राहुरत्र शिवोर्ऽच्यते
1,110,24,naivedyaṃ tu pacenmaunī ṣoḍaśatriguṇāni ca phalāni piṣṭapakvāni dadyādviprāya ṣoḍaśa,नैवेद्यं तु पचेन्मौनी षोडशत्रिगुणानि च फलानि पिष्टपक्वानि दद्याद्विप्राय षोडश
1,110,25,devāya ṣoḍaśānyāni bhujyante ṣoḍaśātmanā sauvarṇaṃ śivamabhyarcya kumbhopari vidhānavit,देवाय षोडशान्यानि भुज्यन्ते षोडशात्मना सौवर्णं शिवमभ्यर्च्य कुम्भोपरि विधानवित्
1,110,26,tatsarvaṃ dhenusahitamācāryyāya pradāpayet idaṃ kṛtvā vrataṃ vipra deva devasya śūlinaḥ,तत्सर्वं धेनुसहितमाचार्य्याय प्रदापयेत् इदं कृत्वा व्रतं विप्र देव देवस्य शूलिनः
1,110,27,caturdaśābdaṃ dehāntaṃ bhuktabhogaḥ śivaṃ vrajet āśvine sitapakṣatyāṃ katvāśokavrataṃ naraḥ,चतुर्दशाब्दं देहान्तं भुक्तभोगः शिवं व्रजेत् आश्विने सितपक्षत्यां कत्वाशोकव्रतं नरः
1,110,28,aśoko jāyate vipradhanadhānyasamanvitaḥ aśokapūjanaṃ tatra kāryaṃ niyamatatparaiḥ,अशोको जायते विप्रधनधान्यसमन्वितः अशोकपूजनं तत्र कार्यं नियमतत्परैः
1,110,29,vratānte dvādaśe varṣe mūrtiṃ cāśokaśākhinaḥ samarpya gurave bhaktyā śivaloke mahīyate,व्रतान्ते द्वादशे वर्षे मूर्तिं चाशोकशाखिनः समर्प्य गुरवे भक्त्या शिवलोके महीयते
1,110,30,asyāmeva pratipadi navarātraṃ samārabhet pūrvāhne pūjayeddevīṃ ghaṭasthāpanapūrvakam,अस्यामेव प्रतिपदि नवरात्रं समारभेत् पूर्वाह्ने पूजयेद्देवीं घटस्थापनपूर्वकम्
1,110,31,aṅkurāropaṇaṃ kṛtvā yavairgodhūmamiśritaiḥ tataḥ pratidinaṃ kuryādekabhuktamayācitam,अङ्कुरारोपणं कृत्वा यवैर्गोधूममिश्रितैः ततः प्रतिदिनं कुर्यादेकभुक्तमयाचितम्
1,110,32,upavāsaṃ yathāśakti pūjāpāṭhajapādikam mārkaṃṇḍeya purāṇoktaṃ caritatritayaṃ dvija,उपवासं यथाशक्ति पूजापाठजपादिकम् मार्कंण्डेय पुराणोक्तं चरितत्रितयं द्विज
1,110,33,paṭhanīyaṃ navadinaṃ bhuktimuktī abhīpsatā kumārīpūjanaṃ tatra praśastaṃ bhojanādibhiḥ,पठनीयं नवदिनं भुक्तिमुक्ती अभीप्सता कुमारीपूजनं तत्र प्रशस्तं भोजनादिभिः
1,110,34,itthaṃ kṛtvā vrataṃ vipra sarvasiddhyālayo naraḥ jāyate bhuvi durgāyāḥ prasādānnātra saṃśayaḥ,इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र सर्वसिद्ध्यालयो नरः जायते भुवि दुर्गायाः प्रसादान्नात्र संशयः
1,110,35,athorjasitapakṣatyāṃ navarātroditaṃ caret viśeṣādannakūṭākhyaṃ viṣṇuprītivivardhanam,अथोर्जसितपक्षत्यां नवरात्रोदितं चरेत् विशेषादन्नकूटाख्यं विष्णुप्रीतिविवर्धनम्
1,110,36,sarvapākaiḥ sardadohaiḥ sarvaiḥ sarvārthasiddhaye kartavyamannakūṭaṃ tu govarddhanasamarcane,सर्वपाकैः सर्ददोहैः सर्वैः सर्वार्थसिद्धये कर्तव्यमन्नकूटं तु गोवर्द्धनसमर्चने
1,110,37,sāyaṃ gobhiḥ saha śrīmadgovarddhanadharādharam samarcya dakṣiṇīkṛtya bhuktimuktī samāpnuyāt,सायं गोभिः सह श्रीमद्गोवर्द्धनधराधरम् समर्च्य दक्षिणीकृत्य भुक्तिमुक्ती समाप्नुयात्
1,110,38,atha mārgasitādyāyāṃ dhanavratamanuttamam naktaṃ viṣṇvarcanaṃ homaiḥ sauvarṇīṃ hutabhuktanum,अथ मार्गसिताद्यायां धनव्रतमनुत्तमम् नक्तं विष्ण्वर्चनं होमैः सौवर्णीं हुतभुक्तनुम्
1,110,39,raktavastrayugācchannāṃ dvijāya pratipādayet evaṃ kṛtvā dhanairdhānyaiḥ samṛddho jāyate bhuvi,रक्तवस्त्रयुगाच्छन्नां द्विजाय प्रतिपादयेत् एवं कृत्वा धनैर्धान्यैः समृद्धो जायते भुवि
1,110,40,vahninā dagdhapāpastu viṣṇuloke mahīyate pauṣaśuklapratipadi bhānumabhyarcya bhaktitaḥ,वह्निना दग्धपापस्तु विष्णुलोके महीयते पौषशुक्लप्रतिपदि भानुमभ्यर्च्य भक्तितः
1,110,41,ekabhaktavrato martyo bhānulokamavāpnuyāt māghaśuklādyadivase vahniṃ sākṣānmaheśvaram,एकभक्तव्रतो मर्त्यो भानुलोकमवाप्नुयात् माघशुक्लाद्यदिवसे वह्निं साक्षान्महेश्वरम्
1,110,42,samabhyacya vidhānena samṛddho jāyate bhuvi atha phaālgunaśuklādau devadevaṃ digaṃbaram,समभ्यच्य विधानेन समृद्धो जायते भुवि अथ फआल्गुनशुक्लादौ देवदेवं दिगंबरम्
1,110,43,dhūlidhūsarasarvāṅgaṃ jalairukṣetsamantataḥ karmaṇā laukikenāpi saṃtuṣṭo hi maheśvaraḥ,धूलिधूसरसर्वाङ्गं जलैरुक्षेत्समन्ततः कर्मणा लौकिकेनापि संतुष्टो हि महेश्वरः
1,110,44,svasāyujyaṃ pradiśati bhaktyā samyaksamarcitaḥ vaiśākhe tu sitādyāyāṃ viṣṇuṃ viśvavihāriṇam,स्वसायुज्यं प्रदिशति भक्त्या सम्यक्समर्चितः वैशाखे तु सिताद्यायां विष्णुं विश्वविहारिणम्
1,110,45,samabhyarcya vidhānena viprānsaṃbhojayedvatī evaṃ śucisitādyāyāṃ brahmāṇaṃ jagatāṃ gurum,समभ्यर्च्य विधानेन विप्रान्संभोजयेद्वती एवं शुचिसिताद्यायां ब्रह्माणं जगतां गुरुम्
1,110,46,viṣṇunā sahito brahmā sarvalokeśvareśvaraḥ svasāyujyaṃ pradiśati sarvasiddhimavāpnuyāt,विष्णुना सहितो ब्रह्मा सर्वलोकेश्वरेश्वरः स्वसायुज्यं प्रदिशति सर्वसिद्धिमवाप्नुयात्
1,110,47,āsu dvādaśamāsānāṃ pratipatsu dvijottama vratāni tubhyaṃ proktāni bhuktimuktipradāni ca,आसु द्वादशमासानां प्रतिपत्सु द्विजोत्तम व्रतानि तुभ्यं प्रोक्तानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च
1,110,48,vrateṣveteṣu sarveṣu brahmacaryaṃ vidhīyate bhojane tu haviṣyānnaṃ sāmānyata udāhṛtam,व्रतेष्वेतेषु सर्वेषु ब्रह्मचर्यं विधीयते भोजने तु हविष्यान्नं सामान्यत उदाहृतम्
1,111,1,iti śrībṛhannanāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsapratipadvratanirūpaṇaṃ nāma daśottaraśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi dvitīyāyā vratāni te yāni kṛtvā naro bhaktyā brahmaloke mahīyate,इति श्रीबृहन्ननारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासप्रतिपद्व्रतनिरूपणं नाम दशोत्तरशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि द्वितीयाया व्रतानि ते यानि कृत्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोके महीयते
1,111,2,caitraśukladvitīyāyāṃ brahmaṇaṃ ca saśaktikam haviṣyānnena gandhādyaiḥ stoṣya sarvakratūdbhavam,चैत्रशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं च सशक्तिकम् हविष्यान्नेन गन्धाद्यैः स्तोष्य सर्वक्रतूद्भवम्
1,111,3,phalaṃ labdhvākhilānkāmānante brahmapadaṃ labhet asminneva dine vipra bālendumuditaṃ pare,फलं लब्ध्वाखिलान्कामानन्ते ब्रह्मपदं लभेत् अस्मिन्नेव दिने विप्र बालेन्दुमुदितं परे
1,111,4,samabhyarcya niśāraṃbhe bhuktimuktiphalaṃ bhavet atha vāsmindine bhaktyā dasrāvabhyarcya yatnataḥ,समभ्यर्च्य निशारंभे भुक्तिमुक्तिफलं भवेत् अथ वास्मिन्दिने भक्त्या दस्रावभ्यर्च्य यत्नतः
1,111,5,suvarṇarajate netre pradadyācca dvijātaye pūrṇayātrāvrate hyasmindadhnā vāpi ghṛtena ca,सुवर्णरजते नेत्रे प्रदद्याच्च द्विजातये पूर्णयात्राव्रते ह्यस्मिन्दध्ना वापि घृतेन च
1,111,6,netravrataṃ dvādaśa vatsarānvai kṛtyā bhavedbhūmipatirdvijendra surūparūpo 'rigaṇapratāpī dharmābhirāmo nṛpavargamukhyaḥ,नेत्रव्रतं द्वादश वत्सरान्वै कृत्या भवेद्भूमिपतिर्द्विजेन्द्र सुरूपरूपो ऽरिगणप्रतापी धर्माभिरामो नृपवर्गमुख्यः
1,111,7,rādhaśukladvitīyāyāṃ brahmaṇaṃ viṣṇurūpiṇam samarcya saptadhānyānyāḍhyakuṃbhopari vidhānataḥ,राधशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं विष्णुरूपिणम् समर्च्य सप्तधान्यान्याढ्यकुंभोपरि विधानतः
1,111,8,viṣṇulokamavāpnoti bhuktvā bhogānmanoramān jyeṣṭhaśukladvitīyāyāṃ bhāskaraṃ bhuvanādhipam,विष्णुलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् ज्येष्ठशुक्लद्वितीयायां भास्करं भुवनाधिपम्
1,111,9,catuvaktrasvarūpaṃ ca samabhyarcya vidhānataḥ bhojayitvā dvijān bhaktyā bhāskaraṃ lokamāpnuyāt,चतुवक्त्रस्वरूपं च समभ्यर्च्य विधानतः भोजयित्वा द्विजान् भक्त्या भास्करं लोकमाप्नुयात्
1,111,10,āṣāḍhasya site pakṣe dvitīyā puṇyasaṃyutā tasyāṃ rathaṃ samāropya rāmaṃ saha subhadrayā,आषाढस्य सिते पक्षे द्वितीया पुण्यसंयुता तस्यां रथं समारोप्य रामं सह सुभद्रया
1,111,11,dvijādibhirvratī sārdhaṃ parikramya purādikam jalāśayāntikaṃ gatvā kārayecca mahotsavam,द्विजादिभिर्व्रती सार्धं परिक्रम्य पुरादिकम् जलाशयान्तिकं गत्वा कारयेच्च महोत्सवम्
1,111,12,tadante devabhavane niveśya ca yathāvidhi brāhmaṇānbhojayeccaiva vratasyāsya prapūrtaye,तदन्ते देवभवने निवेश्य च यथाविधि ब्राह्मणान्भोजयेच्चैव व्रतस्यास्य प्रपूर्तये
1,111,13,nabhaḥ śukladvitīyāyāṃ viśvakarmā prajāpatiḥ svapitīti tithiḥ puṇyā hyaśokaśayanāhvayā,नभः शुक्लद्वितीयायां विश्वकर्मा प्रजापतिः स्वपितीति तिथिः पुण्या ह्यशोकशयनाह्वया
1,111,14,saśaktika tu śayyāsthaṃ pūjayitvā caturmukham imamuccārayenmantraṃ praṇamya jagatāṃ patim,सशक्तिक तु शय्यास्थं पूजयित्वा चतुर्मुखम् इममुच्चारयेन्मन्त्रं प्रणम्य जगतां पतिम्
1,111,15,śrīvatsadhāriñchrīkānta śrīvāsa śrīpate prabho gārhasthyaṃ mā praṇāśaṃ me yātu dharmārthakāmada,श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकान्त श्रीवास श्रीपते प्रभो गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामद
1,111,16,candrārddhadānamatroktaṃ sarvasiddhividhāyakam bhādraśukladvitīyāyāṃ śakrarūpaṃ jagadvidhim,चन्द्रार्द्धदानमत्रोक्तं सर्वसिद्धिविधायकम् भाद्रशुक्लद्वितीयायां शक्ररूपं जगद्विधिम्
1,111,17,pūjayitvā vidhānenana sarvakratuphalaṃ labhet āśvine māsi vai puṇyā dvitīyā śuklapakṣagā,पूजयित्वा विधानेनन सर्वक्रतुफलं लभेत् आश्विने मासि वै पुण्या द्वितीया शुक्लपक्षगा
1,111,18,dānaṃ pradattametasyāmanantaphalamucyate ūrjjaśukladvitīyāyāṃ yamo yamunayā purā,दानं प्रदत्तमेतस्यामनन्तफलमुच्यते ऊर्ज्जशुक्लद्वितीयायां यमो यमुनया पुरा
1,111,19,bhojitaḥ svagṛhe tena dvitīyaiṣā yamāhvayā puṣṭipravarddhanaṃ cātra bhaginyā bhojanaṃ gṛhe,भोजितः स्वगृहे तेन द्वितीयैषा यमाह्वया पुष्टिप्रवर्द्धनं चात्र भगिन्या भोजनं गृहे
1,111,20,vastrālaṅkārapūrvaṃ tu tasmai deyamataḥ param,वस्त्रालङ्कारपूर्वं तु तस्मै देयमतः परम्
1,111,21,yasyāṃ tithau yamunayā yamarājadevaḥ saṃbhojito nijakarātsvasṛsauhṛdena tasyāṃ svasuḥ karatalādiha yo bhunakti prāpnoti ratnadhanadhānyamanuttamaṃ saḥ,यस्यां तिथौ यमुनया यमराजदेवः संभोजितो निजकरात्स्वसृसौहृदेन तस्यां स्वसुः करतलादिह यो भुनक्ति प्राप्नोति रत्नधनधान्यमनुत्तमं सः
1,111,22,mārgaśukladvitīyāyāṃ śrāddhena pitṛpūjanam ārogyaṃ labhate cāpi putrapautrasamanvayaḥ,मार्गशुक्लद्वितीयायां श्राद्धेन पितृपूजनम् आरोग्यं लभते चापि पुत्रपौत्रसमन्वयः
1,111,23,pauṣaśukladvitīyāyāṃ gośṛṅgodakamārjanam sarvakāmapradaṃ nṝṇāmāste bālendudarśanam,पौषशुक्लद्वितीयायां गोशृङ्गोदकमार्जनम् सर्वकामप्रदं नॄणामास्ते बालेन्दुदर्शनम्
1,111,24,yor'ghyadānena bālenduṃ haviṣyāśī jitendriyaḥ pūjayetsājyasumanedharmakāmārthasiddhaye,योर्ऽघ्यदानेन बालेन्दुं हविष्याशी जितेन्द्रियः पूजयेत्साज्यसुमनेधर्मकामार्थसिद्धये
1,111,25,māghaśukladvitīyāyāṃ bhānurūpaṃ prajāpatim samabhyarcya yathānyāyaṃ pūjayedraktapuṣpakaiḥ,माघशुक्लद्वितीयायां भानुरूपं प्रजापतिम् समभ्यर्च्य यथान्यायं पूजयेद्रक्तपुष्पकैः
1,111,26,raktairgaṃvaistathā svarṇamūrtiṃ nirmāya śaktitaḥ tataḥ pūrṇaṃ tāmrapātraṃ gāghṛmairvāpitaṇḍulaiḥ,रक्तैर्गंवैस्तथा स्वर्णमूर्तिं निर्माय शक्तितः ततः पूर्णं ताम्रपात्रं गाघृमैर्वापितण्डुलैः
1,111,27,samarpya deve bhaktyaiva sa mūrtiṃ pradadeddvije evaṃ kṛte vrate vipra sākṣātsūrya ivoditaḥ,समर्प्य देवे भक्त्यैव स मूर्तिं प्रददेद्द्विजे एवं कृते व्रते विप्र साक्षात्सूर्य इवोदितः
1,111,28,durāsado durādharṣo jāyate bhuvimānavaḥ iha kāmānvarāmbhuktvā yātyante brahmaṇaḥ padam,दुरासदो दुराधर्षो जायते भुविमानवः इह कामान्वराम्भुक्त्वा यात्यन्ते ब्रह्मणः पदम्
1,111,29,sarvadevastuto 'bhīkṣṇaṃ vimānavaramāsthitaḥ atha phaālgunaśuklāyā dvitīyāyāṃ dvijottamaḥ,सर्वदेवस्तुतो ऽभीक्ष्णं विमानवरमास्थितः अथ फआल्गुनशुक्लाया द्वितीयायां द्विजोत्तमः
1,111,30,puṣpaiḥ śivaṃ samabhyarcya suśvetaiśca sugandhibhaḥ puṣpairvitānakaṃ kṛtvā puṣpālaṅkaraṇaiḥ śubhaiḥ,पुष्पैः शिवं समभ्यर्च्य सुश्वेतैश्च सुगन्धिभः पुष्पैर्वितानकं कृत्वा पुष्पालङ्करणैः शुभैः
1,111,31,naivedyairvividhairdhūpairdīparnīrājanādibhiḥ prasādya praṇameccaiva sāṣṭāṅgaṃ patito bhuvi,नैवेद्यैर्विविधैर्धूपैर्दीपर्नीराजनादिभिः प्रसाद्य प्रणमेच्चैव साष्टाङ्गं पतितो भुवि
1,111,32,evamabhyarcya deveśaṃ martyo vyādhivivarjitaḥ dhanadhānyasamāyukto jīvedvirṣaśataṃ dhruvam,एवमभ्यर्च्य देवेशं मर्त्यो व्याधिविवर्जितः धनधान्यसमायुक्तो जीवेद्विर्षशतं ध्रुवम्
1,111,33,yadvidhānaṃ dvitīyāsu śuklapakṣagatāsu vā proktaṃ tadeva kṛṣṇāsu karttavyaṃ vidhikovidaiḥ,यद्विधानं द्वितीयासु शुक्लपक्षगतासु वा प्रोक्तं तदेव कृष्णासु कर्त्तव्यं विधिकोविदैः
1,111,34,vahnireva pṛthaṅmāḥsu nānārūpavapurddharaḥ pūjyate hi dvitīyāsu brahmacaryyādi pūrvavat,वह्निरेव पृथङ्माःसु नानारूपवपुर्द्धरः पूज्यते हि द्वितीयासु ब्रह्मचर्य्यादि पूर्ववत्
1,112,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsadvitīyāvratanirūpaṇaṃ nāmaikādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi tṛtīyāyā vratāni te yāni samyagvidhāyāśu nārī saubhāgyamāpnuyāt,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासद्वितीयाव्रतनिरूपणं नामैकादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि तृतीयाया व्रतानि ते यानि सम्यग्विधायाशु नारी सौभाग्यमाप्नुयात्
1,112,2,caitraśuklatṛtīyāyāṃ gaurīṃ kṛtvā sabhartṛkām sauvarṇā rājatīṃ vāpi tāmnīṃ vā mṛṇyayīṃ dvija,चैत्रशुक्लतृतीयायां गौरीं कृत्वा सभर्तृकाम् सौवर्णा राजतीं वापि ताम्नीं वा मृण्ययीं द्विज
1,112,3,abhyarcya gandhapuṣpādyairvastrairābharaṇaiḥ śubhaiḥ dūrvākāṇḍaiśca vidhivatsopavāsā tu kanyakā,अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्वस्त्रैराभरणैः शुभैः दूर्वाकाण्डैश्च विधिवत्सोपवासा तु कन्यका
1,112,4,varārthinī ca saubhāgyaputrabhartrarthinī tathā dvijabhāryā bhartṛmatīḥ kanyakāṃ vā sulakṣaṇāḥ,वरार्थिनी च सौभाग्यपुत्रभर्त्रर्थिनी तथा द्विजभार्या भर्तृमतीः कन्यकां वा सुलक्षणाः
1,112,5,siṃdūrāñjanavastrādyaiḥ pratoṣya prītamānasā rātrau jāgaraṇaṃ kuryādvratasaṃpūrtikāmyayā,सिंदूराञ्जनवस्त्राद्यैः प्रतोष्य प्रीतमानसा रात्रौ जागरणं कुर्याद्व्रतसंपूर्तिकाम्यया
1,112,6,tatastāṃ pratimāṃ vipra gurave pratipādayet dhātujāṃ mṛnmayīṃ vā tu nikṣipecca jalāśaye,ततस्तां प्रतिमां विप्र गुरवे प्रतिपादयेत् धातुजां मृन्मयीं वा तु निक्षिपेच्च जलाशये
1,112,7,evaṃ dvādaśavarṣāṇi kṛtvā gaurīvrataṃ śubham dhenudvādaśasaṃkalpaṃ dadyādutsargasiddhaye,एवं द्वादशवर्षाणि कृत्वा गौरीव्रतं शुभम् धेनुद्वादशसंकल्पं दद्यादुत्सर्गसिद्धये
1,112,8,kimatra bahunoktena gaurī saubhāgyadāyinī strīṇāṃ yathā tathā nānyā vidyate bhuvanatraye,किमत्र बहुनोक्तेन गौरी सौभाग्यदायिनी स्त्रीणां यथा तथा नान्या विद्यते भुवनत्रये
1,112,9,dhanaṃ putrānpatiṃ vidyāmājñāsiddhiṃ yaśaḥ sukham labhate sarvameveṣṭaṃ gaurīmabhyarcya bhaktitaḥ,धनं पुत्रान्पतिं विद्यामाज्ञासिद्धिं यशः सुखम् लभते सर्वमेवेष्टं गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः
1,112,10,rādhaśuklatṛtīyā yā sākṣayā parikīrtitā tithistrotāyugādyā sā kṛtasyākṣayakāriṇī,राधशुक्लतृतीया या साक्षया परिकीर्तिता तिथिस्त्रोतायुगाद्या सा कृतस्याक्षयकारिणी
1,112,11,dve śukle dve tathā kṛṣṇe yugādī kavayo viduḥ śukle pūrvāhnike grāhye kṛṣṇe caiva tapastatha,द्वे शुक्ले द्वे तथा कृष्णे युगादी कवयो विदुः शुक्ले पूर्वाह्निके ग्राह्ये कृष्णे चैव तपस्तथ
1,112,12,dvāparaṃ hi kalirbhādre pravṛttāni yugāni vai tatra rādhatṛtīyāyāṃ śrīsametaṃ jagadgurum,द्वापरं हि कलिर्भाद्रे प्रवृत्तानि युगानि वै तत्र राधतृतीयायां श्रीसमेतं जगद्गुरुम्
1,112,13,nārāyaṇaṃ samabhyarcetpuṣpadhūpavilepanaiḥ yadvā gaṅgāṃbhasi snāto mucyate sarvakilbiṣaiḥ,नारायणं समभ्यर्चेत्पुष्पधूपविलेपनैः यद्वा गङ्गांभसि स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
1,112,14,akṣatnaiḥ pūjayedviṣṇuṃ snāyādapyakṣatairnaraḥ saktūnsaṃbhojayedviprānsvayamabhyavaharecca tān,अक्षत्नैः पूजयेद्विष्णुं स्नायादप्यक्षतैर्नरः सक्तून्संभोजयेद्विप्रान्स्वयमभ्यवहरेच्च तान्
1,112,15,evaṃ kṛtavidhirvipra naro viṣṇuparāyaṇaḥ viṣṇulokamavāpnoti sarvadevanamaskṛtaḥ,एवं कृतविधिर्विप्र नरो विष्णुपरायणः विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वदेवनमस्कृतः
1,112,16,atha jyeṣṭhatṛtīyā tu śuklā raṃbheti nāmataḥ tasyāṃ sabhāryaṃ vidhivatpūjayedvāhmaṇottamam,अथ ज्येष्ठतृतीया तु शुक्ला रंभेति नामतः तस्यां सभार्यं विधिवत्पूजयेद्वाह्मणोत्तमम्
1,112,17,gandhapuṣpāṃśukādyaistu nārī saubhāgyakāmyayā raṃbhāvratamidaṃ vipra vidhivatsamupāśritam,गन्धपुष्पांशुकाद्यैस्तु नारी सौभाग्यकाम्यया रंभाव्रतमिदं विप्र विधिवत्समुपाश्रितम्
1,112,18,dadāti vittaṃ putrāṃśca matiṃ dharme śubhāvahām athāṣāḍhatṛtīyāyāṃ śuklāyāṃ śuklavāsasā,ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे शुभावहाम् अथाषाढतृतीयायां शुक्लायां शुक्लवाससा
1,112,19,keśavaṃ tu salakṣmīkaṃ sastrīke tu dvijer'cayet bhojanaiḥ surabhīdānairvastraiścāpi vibhūṣaṇaiḥ,केशवं तु सलक्ष्मीकं सस्त्रीके तु द्विजेर्ऽचयेत् भोजनैः सुरभीदानैर्वस्त्रैश्चापि विभूषणैः
1,112,20,priyervākyairbhṛśaṃ prītā nārī saubhāgyavāñchayā samupāsya vrataṃ caitaddhanadhānyasamanvitā,प्रियेर्वाक्यैर्भृशं प्रीता नारी सौभाग्यवाञ्छया समुपास्य व्रतं चैतद्धनधान्यसमन्विता
1,112,21,devadevaprasādena viṣṇulokamavāpnuyāt nabhaḥ śuklatṛtīyāyāṃ svarṇagaurīvrataṃ caret,देवदेवप्रसादेन विष्णुलोकमवाप्नुयात् नभः शुक्लतृतीयायां स्वर्णगौरीव्रतं चरेत्
1,112,22,upacāraiḥ ṣoḍaśabhirbhavānīmabhipūjayet putrāndehi dhanaṃ dehi saubhāgyaṃ dehi suvrate,उपचारैः षोडशभिर्भवानीमभिपूजयेत् पुत्रान्देहि धनं देहि सौभाग्यं देहि सुव्रते
1,112,23,anyāṃśca sarvakāmānme dehi dehi namo 'stu te evaṃ saṃprārthya deveśīṃ bhavānīṃ bhavasaṃyutām,अन्यांश्च सर्वकामान्मे देहि देहि नमो ऽस्तु ते एवं संप्रार्थ्य देवेशीं भवानीं भवसंयुताम्
1,112,24,vratasaṃpūrtikāmā tu vāyanaṃ dāpayettathā evaṃ ṣoḍaśavarṣāṇi kṛtvā nārī vrataṃ śubham,व्रतसंपूर्तिकामा तु वायनं दापयेत्तथा एवं षोडशवर्षाणि कृत्वा नारी व्रतं शुभम्
1,112,25,udyāpanaṃ caredbhaktyā vittaśāṭhyavivarjitā maṇḍape maṇḍale śuddhe gaṇeśādisurārcanam,उद्यापनं चरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जिता मण्डपे मण्डले शुद्धे गणेशादिसुरार्चनम्
1,112,26,kṛtvā tāmramayaṃ pātraṃ kalaśoparivinyaset sauvarṇīṃ pratimāṃ tatra bhavānyāḥ pratipūjayet,कृत्वा ताम्रमयं पात्रं कलशोपरिविन्यसेत् सौवर्णीं प्रतिमां तत्र भवान्याः प्रतिपूजयेत्
1,112,27,gandhapuṣpādibhiḥ samyak tato homaṃ samācaret veṇupātraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pakvānnaparipūritaiḥ,गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततो होमं समाचरेत् वेणुपात्रैः षोडशभिः पक्वान्नपरिपूरितैः
1,112,28,samarpya devyai naivedyaṃ dvijeṣvetannivedayet vāyanaṃ ca tataḥ paścāddadyātsaṃbandhibandhuṣu,समर्प्य देव्यै नैवेद्यं द्विजेष्वेतन्निवेदयेत् वायनं च ततः पश्चाद्दद्यात्संबन्धिबन्धुषु
1,112,29,pratimāṃ gurave dattvā dvijebhyo dakṣiṇāṃ tathā pūrṇaṃ labhetphalaṃ nārī vratācaraṇatatparā,प्रतिमां गुरवे दत्त्वा द्विजेभ्यो दक्षिणां तथा पूर्णं लभेत्फलं नारी व्रताचरणतत्परा
1,112,30,bhādraśuklatṛtīyāyāṃ vrataṃ vai hāritālakam kuryādbhaktyā vidhānena pādyārdhyārcana pūrvakam,भाद्रशुक्लतृतीयायां व्रतं वै हारितालकम् कुर्याद्भक्त्या विधानेन पाद्यार्ध्यार्चन पूर्वकम्
1,112,31,tatastu kāñcane pātre rājate cāpi tāmrake vaiṇave mṛnmaye vāpi vinyasyānnaṃ sadakṣiṇam,ततस्तु काञ्चने पात्रे राजते चापि ताम्रके वैणवे मृन्मये वापि विन्यस्यान्नं सदक्षिणम्
1,112,32,saphalaṃ ca savastraṃ ca dvijāya pratipādayet tadante pāraṇaṃ kuryādiṣṭabandhujanaiḥ saha,सफलं च सवस्त्रं च द्विजाय प्रतिपादयेत् तदन्ते पारणं कुर्यादिष्टबन्धुजनैः सह
1,112,33,evaṃ kṛtavratā nārī bhuktvā bhogānmanoramān vratasyāsya prabhāveṇa gaurīsahacarībhavet,एवं कृतव्रता नारी भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् व्रतस्यास्य प्रभावेण गौरीसहचरीभवेत्
1,112,34,saubhāgyadravyavastrāṇi vaṃśapātrāṇi ṣoḍaśa dātavyāni prayatnena brāhmaṇebhyo yathāvidhi,सौभाग्यद्रव्यवस्त्राणि वंशपात्राणि षोडश दातव्यानि प्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि
1,112,35,anyebhyo vipravaryebhyo dakṣiṇāṃ ca prayatnataḥ bhūyasīṃ ca tato dadyādviprebhyo devituṣṭaye,अन्येभ्यो विप्रवर्येभ्यो दक्षिणां च प्रयत्नतः भूयसीं च ततो दद्याद्विप्रेभ्यो देवितुष्टये
1,112,36,evaṃ yā kurute nārī vrataṃ saubhāgyavarddhanam sā tu devīprasādena saubhāgyaṃ labhate dhruvam,एवं या कुरुते नारी व्रतं सौभाग्यवर्द्धनम् सा तु देवीप्रसादेन सौभाग्यं लभते ध्रुवम्
1,112,37,yadā tṛtīyā bhādre tu hastarkṣasahitā bhavet hastagaurīvrataṃ nāma taduddiṣṭaṃ hi śauriṇā,यदा तृतीया भाद्रे तु हस्तर्क्षसहिता भवेत् हस्तगौरीव्रतं नाम तदुद्दिष्टं हि शौरिणा
1,112,38,tathā koṭīśvarī nāma vrataṃ proktaṃ pinākinā lakṣeśvarī caiva tathā tadvidhānamudīryate,तथा कोटीश्वरी नाम व्रतं प्रोक्तं पिनाकिना लक्षेश्वरी चैव तथा तद्विधानमुदीर्यते
1,112,39,asyāṃ vrataṃ tu saṃgrāhyaṃ yāvadvarṣacatuṣṭayam upavāsena kartavyaṃ varṣe varṣe tu nārada,अस्यां व्रतं तु संग्राह्यं यावद्वर्षचतुष्टयम् उपवासेन कर्तव्यं वर्षे वर्षे तु नारद
1,112,40,akhaṇḍānāṃ taṇḍulānāṃ tilānāṃ vā munīsvara lakṣamekaṃ viśodhyātha kṣipetpayasi saṃsṛte,अखण्डानां तण्डुलानां तिलानां वा मुनीस्वर लक्षमेकं विशोध्याथ क्षिपेत्पयसि संसृते
1,112,41,tatpakkena tu nirmāya devyā mūrtiṃ suśomanām prakare gandhapuṣpāṇāṃ puṣpamālāvibhūṣitām,तत्पक्केन तु निर्माय देव्या मूर्तिं सुशोमनाम् प्रकरे गन्धपुष्पाणां पुष्पमालाविभूषिताम्
1,112,42,saṃsthāpya pārvatīṃ tatra pūjayedbhaktibhāvitaḥ gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpairdīpairnaivedyavistaraiḥ,संस्थाप्य पार्वतीं तत्र पूजयेद्भक्तिभावितः गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यविस्तरैः
1,112,43,vividhaiśca phalairvipra namaskṛtya kṣamāpayet tato visarjayaddevīṃ jalamadhye 'tha dakṣiṇām,विविधैश्च फलैर्विप्र नमस्कृत्य क्षमापयेत् ततो विसर्जयद्देवीं जलमध्ये ऽथ दक्षिणाम्
1,112,44,dattvā vidhijñaviprebhyo bhuñjīyācca pare dine iti te kathitaṃ vipra koṭilakṣeśvarīvratam,दत्त्वा विधिज्ञविप्रेभ्यो भुञ्जीयाच्च परे दिने इति ते कथितं विप्र कोटिलक्षेश्वरीव्रतम्
1,112,45,gaurīlokaṃ prayātyante vratasyāsya prabhāvataḥ iṣaśuklatṛtīyāyāṃ bṛbadgaurīvrataṃ caret,गौरीलोकं प्रयात्यन्ते व्रतस्यास्य प्रभावतः इषशुक्लतृतीयायां बृबद्गौरीव्रतं चरेत्
1,112,46,pañcavarṣaṃ vidhānena pūrvoktenaiva nārada ācāryaṃ pūjayedante viprānanyāndhanādibhiḥ,पञ्चवर्षं विधानेन पूर्वोक्तेनैव नारद आचार्यं पूजयेदन्ते विप्रानन्यान्धनादिभिः
1,112,47,suvāsinīḥ pañca pūjyā vastrālaṅkāracandanaiḥ kañcukaiścaiva tāṭaṅkaiḥ kaṇṭhasūtrairharipriyāḥ,सुवासिनीः पञ्च पूज्या वस्त्रालङ्कारचन्दनैः कञ्चुकैश्चैव ताटङ्कैः कण्ठसूत्रैर्हरिप्रियाः
1,112,48,vaṃśapātrāṇi pañcaiva sūtraiḥ saṃveṣṭitāni ca siṃdūraṃ jīrakaṃ caiva saubhāgyadravyasaṃyutam,वंशपात्राणि पञ्चैव सूत्रैः संवेष्टितानि च सिंदूरं जीरकं चैव सौभाग्यद्रव्यसंयुतम्
1,112,49,godhīmapiṣṭajātaṃ ca navāpūpaṃ phalā dikam vāyanāni ca pañcaiva tābhyo dadyācca bhojayet,गोधीमपिष्टजातं च नवापूपं फला दिकम् वायनानि च पञ्चैव ताभ्यो दद्याच्च भोजयेत्
1,112,50,arghaṃ dattvā vāyanāni paścādbhuñjīta vāgyatā tatphalaṃ dhārayetkaṇṭhe sarvakāmasamṛddhaye,अर्घं दत्त्वा वायनानि पश्चाद्भुञ्जीत वाग्यता तत्फलं धारयेत्कण्ठे सर्वकामसमृद्धये
1,112,51,tataḥ prātaḥ samutthāya sālaṅkārā sakhījanaiḥ gītavādyayutā nadyāṃ gaurīṃ tāṃ tu visarjayet,ततः प्रातः समुत्थाय सालङ्कारा सखीजनैः गीतवाद्ययुता नद्यां गौरीं तां तु विसर्जयेत्
1,112,52,āhūtāsi mayābhadre pūjitā ca yathā vidhi mama saubhāgyadānāya yatheṣṭaṃ gamyatāṃ tvayā,आहूतासि मयाभद्रे पूजिता च यथा विधि मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतां त्वया
1,112,53,evaṃ kṛtvā vrataṃ bhaktyā dvija devīprasādataḥ bhuktvā bhogāṃstu dehānte gaurīlokamavāpnuyāt,एवं कृत्वा व्रतं भक्त्या द्विज देवीप्रसादतः भुक्त्वा भोगांस्तु देहान्ते गौरीलोकमवाप्नुयात्
1,112,54,ūrjaśuklatṛtīyāyāṃ viṣṇugaurīvrataṃ caret pūjayitvā jagadvandyāmupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ,ऊर्जशुक्लतृतीयायां विष्णुगौरीव्रतं चरेत् पूजयित्वा जगद्वन्द्यामुपचारैः पृथग्विधैः
1,112,55,suvāsinīṃ bhojayitvā maṅgaladravyapūjitām visarjayetpraṇamyaināṃ viṣṇugaurīpratuṣṭaye,सुवासिनीं भोजयित्वा मङ्गलद्रव्यपूजिताम् विसर्जयेत्प्रणम्यैनां विष्णुगौरीप्रतुष्टये
1,112,56,mārgaśuklatṛtīyāyāṃ haragaurīvrataṃ śubham kṛtvā pūrvavidhānena pūjayejjagadaṃbikām,मार्गशुक्लतृतीयायां हरगौरीव्रतं शुभम् कृत्वा पूर्वविधानेन पूजयेज्जगदंबिकाम्
1,112,57,etadvrataprabhāveṇa bhuktvā bhogānmanoramān devīlokaṃ samāsādya modate ca tayā saha,एतद्व्रतप्रभावेण भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् देवीलोकं समासाद्य मोदते च तया सह
1,112,58,pauṣaśuklatṛtīyāyāṃ brahmagaurīvrataṃ caret pūrvoktena vidhānena pūjitāpi dvijottama,पौषशुक्लतृतीयायां ब्रह्मगौरीव्रतं चरेत् पूर्वोक्तेन विधानेन पूजितापि द्विजोत्तम
1,112,59,brahmagaurīprasādena modate tatra saṃgatā māghaśuklatṛtīyāyāṃ pūjyā saubhāgyasuṃdarī,ब्रह्मगौरीप्रसादेन मोदते तत्र संगता माघशुक्लतृतीयायां पूज्या सौभाग्यसुंदरी
1,112,60,pūrvoktena vidhānena nālikerārghyadānataḥ prasannā diśati svīyaṃ lokaṃ tu vratatoṣitā,पूर्वोक्तेन विधानेन नालिकेरार्घ्यदानतः प्रसन्ना दिशति स्वीयं लोकं तु व्रततोषिता
1,112,61,phaālgunasya site pakṣe tṛtīyā kulasaukhyadā pūjitā gandhapuṣpādyaiḥ sarvamaṅgaladā bhavet,फआल्गुनस्य सिते पक्षे तृतीया कुलसौख्यदा पूजिता गन्धपुष्पाद्यैः सर्वमङ्गलदा भवेत्
1,112,62,sarvāsu ca tṛtīyāsu vidhiḥ sādhāraṇo mune devīpūjā viprapūjā dānaṃ homo visarjanam,सर्वासु च तृतीयासु विधिः साधारणो मुने देवीपूजा विप्रपूजा दानं होमो विसर्जनम्
1,112,63,ityevaṃ kathitānīha tṛtīyāyā vratāni te bhaktyā kṛtāni ceṣṭāṃstu kāmāndardyumanogatān,इत्येवं कथितानीह तृतीयाया व्रतानि ते भक्त्या कृतानि चेष्टांस्तु कामान्दर्द्युमनोगतान्
1,113,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsatṛtīyāvratakathanaṃ nāma dvādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipraṃ pravakṣyāmi caturthyāste vratānyaham yāni kṛtvā narā nāryo 'bhīṣṭānkāmānavāpnuyuḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासतृतीयाव्रतकथनं नाम द्वादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्रं प्रवक्ष्यामि चतुर्थ्यास्ते व्रतान्यहम् यानि कृत्वा नरा नार्यो ऽभीष्टान्कामानवाप्नुयुः
1,113,2,caitramāsacaturthyāṃ tu vāsudevasvarūpiṇam gaṇapaṃ samyagabhyarcya dattvā kāñcanadakṣiṇām,चैत्रमासचतुर्थ्यां तु वासुदेवस्वरूपिणम् गणपं सम्यगभ्यर्च्य दत्त्वा काञ्चनदक्षिणाम्
1,113,3,viprāya viṣṇulokaṃ tu gaccheddevanamaskṛtaḥ vaiśākhasya caturthyāṃ tu prārthyaṃ saṃkarṣaṇāhvayam,विप्राय विष्णुलोकं तु गच्छेद्देवनमस्कृतः वैशाखस्य चतुर्थ्यां तु प्रार्थ्यं संकर्षणाह्वयम्
1,113,4,gṛhasthadvijamukhyebhyaḥ śaṅkhaṃ dattvā vidhānavit prāpya saṃkarṣaṇaṃ lokaṃ modate bahukalpakam,गृहस्थद्विजमुख्येभ्यः शङ्खं दत्त्वा विधानवित् प्राप्य संकर्षणं लोकं मोदते बहुकल्पकम्
1,113,5,jyeṣṭhamāsacaturthyāṃ tu prārcya pradyumnarūpiṇam phalaṃ mūlaṃ ca yuthebhyo dattvā svargaṃ labhennaraḥ,ज्येष्ठमासचतुर्थ्यां तु प्रार्च्य प्रद्युम्नरूपिणम् फलं मूलं च युथेभ्यो दत्त्वा स्वर्गं लभेन्नरः
1,113,6,āṣāḍhasya caturthyāṃ tu saṃprapūjyāniruddhakam yatibhyo 'lābupātrāṇi dattvābhīṣṭaṃ labhennaraḥ,आषाढस्य चतुर्थ्यां तु संप्रपूज्यानिरुद्धकम् यतिभ्यो ऽलाबुपात्राणि दत्त्वाभीष्टं लभेन्नरः
1,113,7,caturmūrtivratānyevaṃ kṛtvā dvādaśavatsaram udyāpanaṃ vidhānena kartavyaṃ phalamicchatā,चतुर्मूर्तिव्रतान्येवं कृत्वा द्वादशवत्सरम् उद्यापनं विधानेन कर्तव्यं फलमिच्छता
1,113,8,anyajjyeṣṭhacaturthyāṃ tu satīvratamanuttamam kṛtvā gaṇapatermāturloke modeta tatsamam,अन्यज्ज्येष्ठचतुर्थ्यां तु सतीव्रतमनुत्तमम् कृत्वा गणपतेर्मातुर्लोके मोदेत तत्समम्
1,113,9,tathā'ṣāḍhacaturthyāṃ tu vratamanyacchubhāvaham rathantarāhvakalpasya hyādibhūtaṃ dinaṃ yataḥ,तथाऽषाढचतुर्थ्यां तु व्रतमन्यच्छुभावहम् रथन्तराह्वकल्पस्य ह्यादिभूतं दिनं यतः
1,113,10,śraddhāpūtena manasā gaṇeśaṃ vidhinā naraḥ pūjayitvā labheccāpi phalaṃ devādidurgamam,श्रद्धापूतेन मनसा गणेशं विधिना नरः पूजयित्वा लभेच्चापि फलं देवादिदुर्गमम्
1,113,11,śrāvaṇasya caturthyāṃ tu jāti candrodaye mune,श्रावणस्य चतुर्थ्यां तु जाति चन्द्रोदये मुने
1,113,12,gaṇeśāya pradadyācca hyarghyaṃ vidhividāṃvaraḥ lambodaraṃ caturbāhuṃ trinetraṃ raktavarṇakam,गणेशाय प्रदद्याच्च ह्यर्घ्यं विधिविदांवरः लम्बोदरं चतुर्बाहुं त्रिनेत्रं रक्तवर्णकम्
1,113,13,nānāratnavibhūṣāḍhyaṃ prasannāsyaṃ vicintayet āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcayet,नानारत्नविभूषाढ्यं प्रसन्नास्यं विचिन्तयेत् आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चयेत्
1,113,14,naivedyaṃ modakaṃ dadyādgaṇeśaprītidāyakam evaṃ vrataṃ vidhāyātha bhuktvā modakameva ca,नैवेद्यं मोदकं दद्याद्गणेशप्रीतिदायकम् एवं व्रतं विधायाथ भुक्त्वा मोदकमेव च
1,113,15,sukhaṃ svapyānniśāyāṃ tu bhūmāveva kṛtārcanaḥ vratasyāsya prabhāveṇa kāmānmanasi cintitān,सुखं स्वप्यान्निशायां तु भूमावेव कृतार्चनः व्रतस्यास्य प्रभावेण कामान्मनसि चिन्तितान्
1,113,16,labdhvā leke paraṃ cāpi gaṇeśapadamāpnuyāt nānena sadṛśaṃ cānyadvratamasti jagattraye,लब्ध्वा लेके परं चापि गणेशपदमाप्नुयात् नानेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये
1,113,17,tasmātkāryaṃ prayatnena sarvānkāmānabhīpsatā athāsminneva divase dūrvāgaṇapati vratam,तस्मात्कार्यं प्रयत्नेन सर्वान्कामानभीप्सता अथास्मिन्नेव दिवसे दूर्वागणपति व्रतम्
1,113,18,kecidicchanti devarṣe tadvidhānaṃ vadāmi te haimaṃ nirmāya gaṇapaṃ tāmrapātropari sthitam,केचिदिच्छन्ति देवर्षे तद्विधानं वदामि ते हैमं निर्माय गणपं ताम्रपात्रोपरि स्थितम्
1,113,19,veṣṭitaṃ raktavastreṇa sarvatobhadramaṇḍale pūjayedraktakusumaiḥ patrikābhiśca pañcabhiḥ,वेष्टितं रक्तवस्त्रेण सर्वतोभद्रमण्डले पूजयेद्रक्तकुसुमैः पत्रिकाभिश्च पञ्चभिः
1,113,20,bilvapatramapāmārgaṃ śamī dūrvā haripriyā ābhiranyaśca kusumairabhyarcya phalamodakaiḥ,बिल्वपत्रमपामार्गं शमी दूर्वा हरिप्रिया आभिरन्यश्च कुसुमैरभ्यर्च्य फलमोदकैः
1,113,21,ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet upahāraṃ prakalpyātha dadyādarghaṃ samudyate tataḥ saṃprārathya vighneśamūrtiṃ sopaskarāṃ mune,आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् उपहारं प्रकल्प्याथ दद्यादर्घं समुद्यते ततः संप्रारथ्य विघ्नेशमूर्तिं सोपस्करां मुने
1,113,22,ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet kṛtvaivaṃ pañca varṣāṇi samupāsya yathāvidhi,आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् कृत्वैवं पञ्च वर्षाणि समुपास्य यथाविधि
1,113,23,bhuktveha bhogānakhilān lokaṃ gaṇapatervrajet atha bhādracaturthyāṃ tu bahulādhenusaṃjñakam,भुक्त्वेह भोगानखिलान् लोकं गणपतेर्व्रजेत् अथ भाद्रचतुर्थ्यां तु बहुलाधेनुसंज्ञकम्
1,113,24,pūjanī yo 'tra yatnena sraggandhayavasādibhiḥ tataḥ pradakṣiṇīkṛtya śaktaśceddānamācaret,पूजनी यो ऽत्र यत्नेन स्रग्गन्धयवसादिभिः ततः प्रदक्षिणीकृत्य शक्तश्चेद्दानमाचरेत्
1,113,25,aśaktaḥ puretāṃ tu namaskṛtya visarjayet pañcābdaṃ vādaśābdaṃ vā ṣoḍaśābdamathāpi vā,अशक्तः पुरेतां तु नमस्कृत्य विसर्जयेत् पञ्चाब्दं वादशाब्दं वा षोडशाब्दमथापि वा
1,113,26,vrataṃ kṛtvā samudyāpya dhenuṃ dadyātpayasvinīm prabhāveṇa vratasyāsya bhuktvā bhogānmanoramān,व्रतं कृत्वा समुद्याप्य धेनुं दद्यात्पयस्विनीम् प्रभावेण व्रतस्यास्य भुक्त्वा भोगान्मनोरमान्
1,113,27,satkṛto devatāvṛndairgolokaṃ samavāpnuyāt atha śukla caturthyāṃ tu siddhavaināyakavratam,सत्कृतो देवतावृन्दैर्गोलोकं समवाप्नुयात् अथ शुक्ल चतुर्थ्यां तु सिद्धवैनायकव्रतम्
1,113,28,āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcanam ekāgramānaso bhūtvā dhyāyetsiddhivināyakam,आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चनम् एकाग्रमानसो भूत्वा ध्यायेत्सिद्धिविनायकम्
1,113,29,ekadantaṃ śūrpakarṇaṃ gajavaktraṃ caturbhujam pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ taptakāñcanasannibham,एकदन्तं शूर्पकर्णं गजवक्त्रं चतुर्भुजम् पाशाङ्कुशधरं देवं तप्तकाञ्चनसन्निभम्
1,113,30,ekaviṃśati patrāṇi caikaviṃśatināmabhiḥ samarpayedbhaktiyuktastāni nāmāni vai śṛṇu,एकविंशति पत्राणि चैकविंशतिनामभिः समर्पयेद्भक्तियुक्तस्तानि नामानि वै शृणु
1,113,31,sumukhāya śamīpatraṃ gaṇādhīśāya bhṛṅgajam umāputrāya bailvaṃ tu dūrvāṃ gajamukhāya ca,सुमुखाय शमीपत्रं गणाधीशाय भृङ्गजम् उमापुत्राय बैल्वं तु दूर्वां गजमुखाय च
1,113,32,laṃbodarāya badarīṃ dhattūraṃ harasūnave śūrpakarṇāya tulasīṃ vakratuṇḍāya śiṃbijam,लंबोदराय बदरीं धत्तूरं हरसूनवे शूर्पकर्णाय तुलसीं वक्रतुण्डाय शिंबिजम्
1,113,33,guhāgrajāyāpāmārgamekadantāya bārhatam herambāya tu siṃdūraṃ catirhetre ca patrajam,गुहाग्रजायापामार्गमेकदन्ताय बार्हतम् हेरम्बाय तु सिंदूरं चतिर्हेत्रे च पत्रजम्
1,113,34,sarveśvarāyāgastyasya patraṃ prītivivarddhanam dūrvāyugmaṃ tato gṛhya gandhapuṣpākṣatairyutam,सर्वेश्वरायागस्त्यस्य पत्रं प्रीतिविवर्द्धनम् दूर्वायुग्मं ततो गृह्य गन्धपुष्पाक्षतैर्युतम्
1,113,35,pūjāṃ nivedayedbhaktiyukto modakapañcakam ācamayya namaskṛtya saṃprārthya ca visarjjayet,पूजां निवेदयेद्भक्तियुक्तो मोदकपञ्चकम् आचमय्य नमस्कृत्य संप्रार्थ्य च विसर्ज्जयेत्
1,113,36,vināyakasya pratimāṃ haimīṃ sopaskarāṃ mune nivedayecca gurave dvijebhyo dakṣiṇāṃ dadet,विनायकस्य प्रतिमां हैमीं सोपस्करां मुने निवेदयेच्च गुरवे द्विजेभ्यो दक्षिणां ददेत्
1,113,37,evaṃ kṛtārcano bhaktyā pañca varṣāṇi nārada upāsya labhate kāmānaihikāmuṣmikān śubhān,एवं कृतार्चनो भक्त्या पञ्च वर्षाणि नारद उपास्य लभते कामानैहिकामुष्मिकान् शुभान्
1,113,38,asyāṃ caturthyāṃ śaśinaṃ na paśyecca kadācana paśyan mithyābhiśāpa tu labhate nātra saṃśayaḥ atha taddoṣanāśāya mantraṃ paurāṇikaṃ paṭhet,अस्यां चतुर्थ्यां शशिनं न पश्येच्च कदाचन पश्यन् मिथ्याभिशाप तु लभते नात्र संशयः अथ तद्दोषनाशाय मन्त्रं पौराणिकं पठेत्
1,113,39,siṃhaḥ prasenamamadhītsiṃho jāṃbavatā hataḥ sakumāraka mā rodīstava hyeṣa syamantakaḥ,सिंहः प्रसेनममधीत्सिंहो जांबवता हतः सकुमारक मा रोदीस्तव ह्येष स्यमन्तकः
1,113,40,iṣaśuklacaturthyāṃ tu kaparddīśaṃ vināyakam,इषशुक्लचतुर्थ्यां तु कपर्द्दीशं विनायकम्
1,113,41,pauruṣiṇa tu sūktena pūjayedupacārakaiḥ akāraṇānmuṣṭigatāṃstaṇḍulānsakaparddikān,पौरुषिण तु सूक्तेन पूजयेदुपचारकैः अकारणान्मुष्टिगतांस्तण्डुलान्सकपर्द्दिकान्
1,113,42,viprāya baṭave dadyādgandhapuṣpārcitāya ca taṇḍulā vaiśvadaivatyā haradaivatyamiśritāḥ,विप्राय बटवे दद्याद्गन्धपुष्पार्चिताय च तण्डुला वैश्वदैवत्या हरदैवत्यमिश्रिताः
1,113,43,kapardigaṇanātho 'sau prīyatāṃ taiḥ samarpitaiḥ caturthyāṃ kārtike kṛṣṇe karakākhyaṃ vrataṃ smṛtam,कपर्दिगणनाथो ऽसौ प्रीयतां तैः समर्पितैः चतुर्थ्यां कार्तिके कृष्णे करकाख्यं व्रतं स्मृतम्
1,113,44,strīṇāmevādhikāro 'tra tadvidhānamudīryate pūjayecca gaṇādhīśaṃ snātā strīsamalaṅkṛtā,स्त्रीणामेवाधिकारो ऽत्र तद्विधानमुदीर्यते पूजयेच्च गणाधीशं स्नाता स्त्रीसमलङ्कृता
1,113,45,tadagre pūrṇapakvānnaṃ vinyasetkarakāndaśa samarpya devadevāya bhaktyā prayatamānasā,तदग्रे पूर्णपक्वान्नं विन्यसेत्करकान्दश समर्प्य देवदेवाय भक्त्या प्रयतमानसा
1,113,46,devo me prīyatāmevamuccāryyātha samarpayet suvāsinībhyo viprebhyo yathākāmaṃ ca sādaram,देवो मे प्रीयतामेवमुच्चार्य्याथ समर्पयेत् सुवासिनीभ्यो विप्रेभ्यो यथाकामं च सादरम्
1,113,47,tataścandrodaye rātrau dattvārghaṃ vidhipūrvakam bhuñjīta miṣṭamannaṃ ca vratasya paripūrtaye,ततश्चन्द्रोदये रात्रौ दत्त्वार्घं विधिपूर्वकम् भुञ्जीत मिष्टमन्नं च व्रतस्य परिपूर्तये
1,113,48,yadvā kṣīreṇa karakaṃ pūrṇaṃ toyena vā mune sapūgākṣataratnāḍhyaṃ dvijāya pratipādayet,यद्वा क्षीरेण करकं पूर्णं तोयेन वा मुने सपूगाक्षतरत्नाढ्यं द्विजाय प्रतिपादयेत्
1,113,49,etatkṛtvā vrataṃ nārī ṣoḍaśadvādaśābdakam upāyanaṃ vidhāyātha vratametadvisarjjayet,एतत्कृत्वा व्रतं नारी षोडशद्वादशाब्दकम् उपायनं विधायाथ व्रतमेतद्विसर्ज्जयेत्
1,113,50,yāvajjīvaṃ tu vā nāryā kāryyaṃ saubhāgyavāñchayā vratenānena sadṛśaṃ strīṇāṃ saubhāgyadāyakam,यावज्जीवं तु वा नार्या कार्य्यं सौभाग्यवाञ्छया व्रतेनानेन सदृशं स्त्रीणां सौभाग्यदायकम्
1,113,51,vidyate bhuvaneṣvanyattasmānnityamiti sthitiḥ ūrjjaśuklacaturthyāṃ tu nāgavratamudāhṛtam,विद्यते भुवनेष्वन्यत्तस्मान्नित्यमिति स्थितिः ऊर्ज्जशुक्लचतुर्थ्यां तु नागव्रतमुदाहृतम्
1,113,52,prātarvrataṃ tu saṃkalpya dhenuśṛñjagalaṃ śuci pītvā snātvātha madhyāhne śaṅkhapālādipannagān,प्रातर्व्रतं तु संकल्प्य धेनुशृञ्जगलं शुचि पीत्वा स्नात्वाथ मध्याह्ने शङ्खपालादिपन्नगान्
1,113,53,śeṣaṃ cāhvāmapūrvaistu pūjayedupacārakaiḥ kṣīreṇāpyāyanaṃ kuryādetannāgavrataṃ smṛtam,शेषं चाह्वामपूर्वैस्तु पूजयेदुपचारकैः क्षीरेणाप्यायनं कुर्यादेतन्नागव्रतं स्मृतम्
1,113,54,evaṅkṛte tu viprendra nṛbhirnāgavrate śubhe viṣāṇi naśyantyacirānna daśanti ca pannagāḥ,एवङ्कृते तु विप्रेन्द्र नृभिर्नागव्रते शुभे विषाणि नश्यन्त्यचिरान्न दशन्ति च पन्नगाः
1,113,55,mārgaśuklacaturthyāṃ tu varṣaṃ yāvanmunīśvarā kṣapayedekabhaktena naktenātha dvitīyakam,मार्गशुक्लचतुर्थ्यां तु वर्षं यावन्मुनीश्वरा क्षपयेदेकभक्तेन नक्तेनाथ द्वितीयकम्
1,113,56,ayācitopavāsābhyāṃ tṛtīyakacaturthake evaṃ krameṇa vidhivaccatvāryabdāni mānavaḥ,अयाचितोपवासाभ्यां तृतीयकचतुर्थके एवं क्रमेण विधिवच्चत्वार्यब्दानि मानवः
1,113,57,samāpya ca tato 'syānte vratasnāto mahāvratī kārayeddhemaghaṭitaṃ bhūgaṇermūṣakaṃ ratham,समाप्य च ततो ऽस्यान्ते व्रतस्नातो महाव्रती कारयेद्धेमघटितं भूगणेर्मूषकं रथम्
1,113,58,aśakto varṇakaireva śubhraṃ cābjaṃ supatrakam tasyopari ghaṭaṃ sthāpya tāmrapātreṇa saṃyutam,अशक्तो वर्णकैरेव शुभ्रं चाब्जं सुपत्रकम् तस्योपरि घटं स्थाप्य ताम्रपात्रेण संयुतम्
1,113,59,pūrayettaṇḍalaiḥ śubhraistasyopari gaṇeśvaram nyasedvastrayugācchannaṃ gandhādyaiḥ pūjayecca tam,पूरयेत्तण्डलैः शुभ्रैस्तस्योपरि गणेश्वरम् न्यसेद्वस्त्रयुगाच्छन्नं गन्धाद्यैः पूजयेच्च तम्
1,113,60,naivedyaṃ modakaṃ kalpyaṃ gaṇeśaḥ prīyatāmiti jāgarairśītavādyādyaiḥ purāṇākhyānakaiścaret,नैवेद्यं मोदकं कल्प्यं गणेशः प्रीयतामिति जागरैर्शीतवाद्याद्यैः पुराणाख्यानकैश्चरेत्
1,113,61,prabhāte vimale snātvā homaṃ kṛtvā vidhānataḥ ' tilavrīhiyavaśvetasurṣapājyaiḥ sakhaṇḍakaiḥ,प्रभाते विमले स्नात्वा होमं कृत्वा विधानतः ऽ तिलव्रीहियवश्वेतसुर्षपाज्यैः सखण्डकैः
1,113,62,gaṇo gaṇādhipaścaiva kūṣmāṇḍastripurāntakaḥ laṃbodaraikadantau ca rukmadaṃṣṭraśca vighnapaḥ,गणो गणाधिपश्चैव कूष्माण्डस्त्रिपुरान्तकः लंबोदरैकदन्तौ च रुक्मदंष्ट्रश्च विघ्नपः
1,113,63,brahmā yamo 'tha varuṇaḥ somasūryahutāśanāḥ gandhamādī parameṣṭhītyevaṃ ṣoḍaśanāmabhiḥ,ब्रह्मा यमो ऽथ वरुणः सोमसूर्यहुताशनाः गन्धमादी परमेष्ठीत्येवं षोडशनामभिः
1,113,64,praṇavādyairṅeṃnamoṃ'taiḥ pratyekaṃ dahane hunet vakratuṇḍeti ṅeṃtena barmāntenāṣṭayukchatam,प्रणवाद्यैर्ङेंनमोंऽतैः प्रत्येकं दहने हुनेत् वक्रतुण्डेति ङेंतेन बर्मान्तेनाष्टयुक्छतम्
1,113,65,tato vyāhṛtibhiḥ śaktyā hutvā pūrṇāhutiṃ caret dikpālānpūjayitvā ca brāhmaṇānbhojayettataḥ,ततो व्याहृतिभिः शक्त्या हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् दिक्पालान्पूजयित्वा च ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः
1,113,66,catutviṃśatisaṃkhyākān modakaiḥ pāyasaistathā savatsāṃ gāṃ tato dadyādācāryāya sadakṣiṇām,चतुत्विंशतिसंख्याकान् मोदकैः पायसैस्तथा सवत्सां गां ततो दद्यादाचार्याय सदक्षिणाम्
1,113,67,anyobhyo 'pi yathāśakti bhūyasīṃ ca tato dadet praṇamya dakṣiṇīkṛtya pravisṛjya dvijottamām,अन्योभ्यो ऽपि यथाशक्ति भूयसीं च ततो ददेत् प्रणम्य दक्षिणीकृत्य प्रविसृज्य द्विजोत्तमाम्
1,113,68,bandhubhiḥ saha bhuñjīta svayaṃ ca prītamānasaḥ etadvrataṃ naraḥ kṛtvā bhuktvā bhogānihottamān,बन्धुभिः सह भुञ्जीत स्वयं च प्रीतमानसः एतद्व्रतं नरः कृत्वा भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान्
1,113,69,sāyujyaṃ labhate viṣṇorgaṇeśasya prasādataḥ kecidvaravrataṃ nāma prāhuretasya nārada,सायुज्यं लभते विष्णोर्गणेशस्य प्रसादतः केचिद्वरव्रतं नाम प्राहुरेतस्य नारद
1,113,70,vidhānametadevāpi phalaṃ cāpīha tatsamam pauṣamāsacaturthyāṃ tu vighneśaṃ prārthya bhaktitaḥ,विधानमेतदेवापि फलं चापीह तत्समम् पौषमासचतुर्थ्यां तु विघ्नेशं प्रार्थ्य भक्तितः
1,113,71,vipraikaṃ bhojayeccaivaṃ modakairdakṣiṇāṃ dadet evaṃ kṛte mune bhūyādvratī saṃpattibhājanam,विप्रैकं भोजयेच्चैवं मोदकैर्दक्षिणां ददेत् एवं कृते मुने भूयाद्व्रती संपत्तिभाजनम्
1,113,72,māghakṛṣṇacaturthyāṃ tu saṃkaṣṭavratamucyate tatropavāsaṃ saṃkalpya vratī niyamapūrvakam,माघकृष्णचतुर्थ्यां तु संकष्टव्रतमुच्यते तत्रोपवासं संकल्प्य व्रती नियमपूर्वकम्
1,113,73,candrodayamabhivyāpya tiṣṭhetprayatamānasaḥ tataścandrodaye prāpte mṛnmayaṃ gaṇanāyakam,चन्द्रोदयमभिव्याप्य तिष्ठेत्प्रयतमानसः ततश्चन्द्रोदये प्राप्ते मृन्मयं गणनायकम्
1,113,74,vidhāya vinyasetpīṭhe sāyudhaṃ ca savāhanam upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ samabhyarcya vidhānataḥ,विधाय विन्यसेत्पीठे सायुधं च सवाहनम् उपचारैः षोडशभिः समभ्यर्च्य विधानतः
1,113,75,modakaṃ cāpi naivedyaṃ saguḍaṃ tilakuṭṭakam tator'ghyaṃ tāmraje pātre raktacandanamiśritam,मोदकं चापि नैवेद्यं सगुडं तिलकुट्टकम् ततोर्ऽघ्यं ताम्रजे पात्रे रक्तचन्दनमिश्रितम्
1,113,76,sakuśaṃ ca sadūrvaṃ ca puṣpākṣatasamanvitam saśamīpatradadhi ca kṛtvā candrāya dāpayet,सकुशं च सदूर्वं च पुष्पाक्षतसमन्वितम् सशमीपत्रदधि च कृत्वा चन्द्राय दापयेत्
1,113,77,gaganārṇavamāṇikya candra dākṣāyaṇīpate gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ gaṇeśapratirūpaka,गगनार्णवमाणिक्य चन्द्र दाक्षायणीपते गृहाणार्घ्यं मया दत्तं गणेशप्रतिरूपक
1,113,78,evaṃ dattvā gaṇeśāya divyārghyaṃ pāpanāśanam śaktyā saṃbhojya viprāgryānsvayaṃ bhuñjīta cājñayā,एवं दत्त्वा गणेशाय दिव्यार्घ्यं पापनाशनम् शक्त्या संभोज्य विप्राग्र्यान्स्वयं भुञ्जीत चाज्ञया
1,113,79,evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra saṃkaṣṭākhyaṃ śūbhāvaham samṛddho dhanadhānyaiḥ syānna ca saṃkaṣṭamāpnuyāt,एवं कृत्वा व्रतं विप्र संकष्टाख्यं शूभावहम् समृद्धो धनधान्यैः स्यान्न च संकष्टमाप्नुयात्
1,113,80,māghaśuklacaturthyāṃ tu gaurīvratamanuttamam tasyāṃ tu gaurī saṃpūjyā saṃyuktā yoginīgaṇaiḥ,माघशुक्लचतुर्थ्यां तु गौरीव्रतमनुत्तमम् तस्यां तु गौरी संपूज्या संयुक्ता योगिनीगणैः
1,113,81,naraiḥ strībhirviśeṣeṇa kundapuṣpaiḥ sakuṅkumaiḥ raktasūtre raktapuṣpaistathaivālaktakena ca,नरैः स्त्रीभिर्विशेषेण कुन्दपुष्पैः सकुङ्कुमैः रक्तसूत्रे रक्तपुष्पैस्तथैवालक्तकेन च
1,113,82,dhūpairdīpaṃśca balibhiḥ saguḍainārdrakeṇa ca payasā pāyasenāpi lavaṇena ca pālakaiḥ,धूपैर्दीपंश्च बलिभिः सगुडैनार्द्रकेण च पयसा पायसेनापि लवणेन च पालकैः
1,113,83,pūjyāścāvidhavā nāryastathā viprāḥ suśobhanāḥ saubhāgyavṛddhaye deyo bhoktavyaṃ bandhubhiḥ saha,पूज्याश्चाविधवा नार्यस्तथा विप्राः सुशोभनाः सौभाग्यवृद्धये देयो भोक्तव्यं बन्धुभिः सह
1,113,84,idaṃ gaurīvrataṃ vipra saubhāgyārogyavarddhanam prativarṣaṃ prakarttavyaṃ nārībhiśca naraistathā,इदं गौरीव्रतं विप्र सौभाग्यारोग्यवर्द्धनम् प्रतिवर्षं प्रकर्त्तव्यं नारीभिश्च नरैस्तथा
1,113,85,ḍhuṇḍhivrataṃ paraiḥ proktaṃ kaiścitkuṇḍavrataṃ smṛtam lalitāvratamityanyaiḥ śāntivratamathāparaiḥ,ढुण्ढिव्रतं परैः प्रोक्तं कैश्चित्कुण्डव्रतं स्मृतम् ललिताव्रतमित्यन्यैः शान्तिव्रतमथापरैः
1,113,86,snānaṃ dānaṃ japo homaḥ sarvamasyāṃ kṛtaṃ mune bhavetsaha sraguṇitaṃ prasādāddantinaḥ sadā,स्नानं दानं जपो होमः सर्वमस्यां कृतं मुने भवेत्सह स्रगुणितं प्रसादाद्दन्तिनः सदा
1,113,87,caturthyāṃ phaālgune māsi ḍhuṇḍhirājavrataṃ śubham tilaṣiṣṭairdvijān bhojya svayaṃ cāśnīta mānavaḥ,चतुर्थ्यां फआल्गुने मासि ढुण्ढिराजव्रतं शुभम् तिलषिष्टैर्द्विजान् भोज्य स्वयं चाश्नीत मानवः
1,113,88,gaṇeśārādhanaparo dānahomaprapūjanaiḥ tilaireva kṛtaiḥ siddhiṃ prāpnuyāttatprasādataḥ,गणेशाराधनपरो दानहोमप्रपूजनैः तिलैरेव कृतैः सिद्धिं प्राप्नुयात्तत्प्रसादतः
1,113,89,sauvarṇaṃ gajavaktraṃ ca kṛtvā saṃpūjya yatnataḥ dvijāgryāya pradātavyaṃ sarvasaṃpatsamṛddhaye,सौवर्णं गजवक्त्रं च कृत्वा संपूज्य यत्नतः द्विजाग्र्याय प्रदातव्यं सर्वसंपत्समृद्धये
1,113,90,yasminkasminbhavenmāsi caturthī ravivārayuk sāṃgārakā vā viprendra sā viśeṣaphalapradā,यस्मिन्कस्मिन्भवेन्मासि चतुर्थी रविवारयुक् सांगारका वा विप्रेन्द्र सा विशेषफलप्रदा
1,113,91,sarvāsu ca caturthīṣu śuklāsvapyasitāsu ca vighneśa eva deveśaḥ saṃpūjyo bhaktitatparaiḥ,सर्वासु च चतुर्थीषु शुक्लास्वप्यसितासु च विघ्नेश एव देवेशः संपूज्यो भक्तितत्परैः
1,114,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādśanāsa caturthīvratānirūpaṇaṃ nāma trayodaśādhikasatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi pañcamyāste vratānyaham yāni bhaktyā samāsthāya sarvānkāmānavāpnuyāt,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वाद्शनास चतुर्थीव्रतानिरूपणं नाम त्रयोदशाधिकसततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पञ्चम्यास्ते व्रतान्यहम् यानि भक्त्या समास्थाय सर्वान्कामानवाप्नुयात्
1,114,2,proktā matsyajayantī tu pañcamī madhuśuklagā asyāṃ matsyāvatārārcā bhaktaiḥ kāryā mahotsavā,प्रोक्ता मत्स्यजयन्ती तु पञ्चमी मधुशुक्लगा अस्यां मत्स्यावतारार्चा भक्तैः कार्या महोत्सवा
1,114,3,śrīpañcamīti caiṣoktā tatra kāryaṃ śriyor'canam gandhādyairupacāraistu naivedyaiḥ pāyasādibhiḥ,श्रीपञ्चमीति चैषोक्ता तत्र कार्यं श्रियोर्ऽचनम् गन्धाद्यैरुपचारैस्तु नैवेद्यैः पायसादिभिः
1,114,4,yo lakṣmīṃ pūjayeccātra taṃ vai lakṣmīrna muñcati pṛthvīvrataṃ tathā cāndraṃ hayagarīvavrataṃ tathā,यो लक्ष्मीं पूजयेच्चात्र तं वै लक्ष्मीर्न मुञ्चति पृथ्वीव्रतं तथा चान्द्रं हयगरीवव्रतं तथा
1,114,5,kāryaṃ tattadvidhānena tattatsiddhimabhīpsubhiḥ atha vaiśākhapañcamyāṃ śeṣaṃ cābhyarcya mānavaḥ,कार्यं तत्तद्विधानेन तत्तत्सिद्धिमभीप्सुभिः अथ वैशाखपञ्चम्यां शेषं चाभ्यर्च्य मानवः
1,114,6,sarvairnāgagaṇairyuktamabhīṣṭaṃ labhate phalam tathā jyeṣṭhasya pañcamyāṃ pitṝnabhyarcayetsudhīḥ,सर्वैर्नागगणैर्युक्तमभीष्टं लभते फलम् तथा ज्येष्ठस्य पञ्चम्यां पितॄनभ्यर्चयेत्सुधीः
1,114,7,sarvakāmaphalāvāptirbhavedvai viprabhojanaiḥ athāṣāḍhasya pañcamyāṃ vāyuṃ sarvagataṃ mune,सर्वकामफलावाप्तिर्भवेद्वै विप्रभोजनैः अथाषाढस्य पञ्चम्यां वायुं सर्वगतं मुने
1,114,8,grāmādbahirvinirgatya dharopasthe samāstitaḥ dhvajaṃ ca pañcavarṇaṃ tu vaṃśadaṇḍāgrasaṃsthitam,ग्रामाद्बहिर्विनिर्गत्य धरोपस्थे समास्तितः ध्वजं च पञ्चवर्णं तु वंशदण्डाग्रसंस्थितम्
1,114,9,samucchritaṃ nidadhyāttu kalpitābje tu madhyataḥ tatastanmūladeśe tu dikṣu sarvāsu nārada,समुच्छ्रितं निदध्यात्तु कल्पिताब्जे तु मध्यतः ततस्तन्मूलदेशे तु दिक्षु सर्वासु नारद
1,114,10,lokapālānsamabhyarcya kuryādvāyuparīkṣaṇam prathamādiṣu yāmeṣu yo yo vāyuḥ pravartate,लोकपालान्समभ्यर्च्य कुर्याद्वायुपरीक्षणम् प्रथमादिषु यामेषु यो यो वायुः प्रवर्तते
1,114,11,tasmai tasmai digīśāya pūjāṃ samyak prakalpayet evaṃ sthitvā nirāhārastatra yāmacatuṣṭayam,तस्मै तस्मै दिगीशाय पूजां सम्यक् प्रकल्पयेत् एवं स्थित्वा निराहारस्तत्र यामचतुष्टयम्
1,114,12,sāyamāgatya gehaṃ svaṃ bhuktvā svalpaṃ samāhitaḥ lokapālānnamaskṛtya svapyādbhūmitale śucau,सायमागत्य गेहं स्वं भुक्त्वा स्वल्पं समाहितः लोकपालान्नमस्कृत्य स्वप्याद्भूमितले शुचौ
1,114,13,yaḥ svapno jāyate tasyāṃ rātrau yāme caturthake sa eva bhavitā nūnaṃ svapna ityāha vai śivaḥ,यः स्वप्नो जायते तस्यां रात्रौ यामे चतुर्थके स एव भविता नूनं स्वप्न इत्याह वै शिवः
1,114,14,aśubhe tu samutpanne śivapūjāparāyaṇaḥ sopavāso nayedaṣṭayāmaṃ taddinameva vā,अशुभे तु समुत्पन्ने शिवपूजापरायणः सोपवासो नयेदष्टयामं तद्दिनमेव वा
1,114,15,bhojayitvā dvijānaṣṭau tataḥ śubhaphalaṃ labhet vratametatsamuditaṃ śubhāśubhanidarśanam,भोजयित्वा द्विजानष्टौ ततः शुभफलं लभेत् व्रतमेतत्समुदितं शुभाशुभनिदर्शनम्
1,114,16,nṛṇāṃ saubhāgyajanakamiha loke paratra ca śrāvaṇe kṛṣṇapañcamyāṃ vrataṃ hyannasamṛddhidam,नृणां सौभाग्यजनकमिह लोके परत्र च श्रावणे कृष्णपञ्चम्यां व्रतं ह्यन्नसमृद्धिदम्
1,114,17,caturthyāṃ dinaśeṣe tu sarvāṇyannāni nārada pṛthak pātreṣu saṃsthāpya jalairāplāvayetsudhīḥ,चतुर्थ्यां दिनशेषे तु सर्वाण्यन्नानि नारद पृथक् पात्रेषु संस्थाप्य जलैराप्लावयेत्सुधीः
1,114,18,tato pātrāntare tattu niṣkāsyāṃbu nidhāpayet prātarbhānau samudite pitṝṃścaiva tathā ṛṣīn,ततो पात्रान्तरे तत्तु निष्कास्यांबु निधापयेत् प्रातर्भानौ समुदिते पितॄंश्चैव तथा ऋषीन्
1,114,19,devāṃścābhyarcya susnātaṃ kṛtvā naivedyamagrataḥ tadannaṃ yācakebhyastu prayacchetprītamānasaḥ,देवांश्चाभ्यर्च्य सुस्नातं कृत्वा नैवेद्यमग्रतः तदन्नं याचकेभ्यस्तु प्रयच्छेत्प्रीतमानसः
1,114,20,sarvaṃ dinaṃ kṣipedevaṃ pradoṣe tu śivālaye gatvā saṃpūjayeddevaṃ liṅgarūpiṇamīśvaram,सर्वं दिनं क्षिपेदेवं प्रदोषे तु शिवालये गत्वा संपूजयेद्देवं लिङ्गरूपिणमीश्वरम्
1,114,21,gandhapuṣpādibhiḥ samyakpūjayitvā maheśvaram japetpañcākṣarī vidyāṃ śataṃ cāpi sahasrakam,गन्धपुष्पादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महेश्वरम् जपेत्पञ्चाक्षरी विद्यां शतं चापि सहस्रकम्
1,114,22,japaṃ nivedya devāya bhavāya bhavarūpiṇe stutvā sarvairvaundikaiśca paurāṇaiścāpyanākulaḥ,जपं निवेद्य देवाय भवाय भवरूपिणे स्तुत्वा सर्वैर्वौन्दिकैश्च पौराणैश्चाप्यनाकुलः
1,114,23,prārthayeddevamīśānaṃ śaśvatsarvānnasiddhaye śāradīyāni cānnāni tathā vāsaṃtikānyapi,प्रार्थयेद्देवमीशानं शश्वत्सर्वान्नसिद्धये शारदीयानि चान्नानि तथा वासंतिकान्यपि
1,114,24,yāni syustaiḥ samṛddho 'haṃ bhūyāṃ janmani janmani evaṃ saṃprārthya deveśaṃ gṛhamāgatya vai svakam,यानि स्युस्तैः समृद्धो ऽहं भूयां जन्मनि जन्मनि एवं संप्रार्थ्य देवेशं गृहमागत्य वै स्वकम्
1,114,25,datvānnaṃ brāhmaṇādibhyaḥ pakvaṃ bhuñjīta vāgyataḥ etadannavrataṃ vipra vidhinā'caritaṃ nṛbhiḥ,दत्वान्नं ब्राह्मणादिभ्यः पक्वं भुञ्जीत वाग्यतः एतदन्नव्रतं विप्र विधिनाऽचरितं नृभिः
1,114,26,sarvānnasaṃpajjanakaṃ paraloke gatipradam śrāvaṇe śuklapañcajamyāṃ nṛbhirāstikyatatparaiḥ,सर्वान्नसंपज्जनकं परलोके गतिप्रदम् श्रावणे शुक्लपञ्चजम्यां नृभिरास्तिक्यतत्परैः
1,114,27,dvārasyobhayato lekhyā gomayena viṣolbaṇāḥ gandhādyaiḥ pūjayettāṃśca tathendrāṇīmanantaram,द्वारस्योभयतो लेख्या गोमयेन विषोल्बणाः गन्धाद्यैः पूजयेत्तांश्च तथेन्द्राणीमनन्तरम्
1,114,28,saṃpūjya svarṇarūpyādidadhyakṣatakuśāṃbubhiḥ gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpairdīpairnaivedyasaṃcayaiḥ,संपूज्य स्वर्णरूप्यादिदध्यक्षतकुशांबुभिः गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यसंचयैः
1,114,29,tataḥ pradakṣiṇīkṛtya taddravyaṃ saṃpraṇamya ca saṃprārthya bhaktibhāvena viprāgryeṣu samarpayet,ततः प्रदक्षिणीकृत्य तद्द्रव्यं संप्रणम्य च संप्रार्थ्य भक्तिभावेन विप्राग्र्येषु समर्पयेत्
1,114,30,yadidaṃ svarṇaraupyādi dravyaṃ vai viprasātkṛtam tadanantaphalaṃ bhūyānmama janmani janmani,यदिदं स्वर्णरौप्यादि द्रव्यं वै विप्रसात्कृतम् तदनन्तफलं भूयान्मम जन्मनि जन्मनि
1,114,31,ityevaṃ dadato dravyaṃ bhaktibhāvena nārada prasannaḥ syāddhanādhyakṣaḥ svarṇādikasamṛddhidaḥ,इत्येवं ददतो द्रव्यं भक्तिभावेन नारद प्रसन्नः स्याद्धनाध्यक्षः स्वर्णादिकसमृद्धिदः
1,114,32,etadvrataṃ naraḥ kṛtvā viprānsaṃbhojya bhaktitaḥ paścātsvayaṃ ca bhuñjīta dārāpatyasuhṛddṛtaḥ,एतद्व्रतं नरः कृत्वा विप्रान्संभोज्य भक्तितः पश्चात्स्वयं च भुञ्जीत दारापत्यसुहृद्दृतः
1,114,33,bhādre tu kṛṣṇapañcamyāṃ nāgān kṣīreṇa tarpayet,भाद्रे तु कृष्णपञ्चम्यां नागान् क्षीरेण तर्पयेत्
1,114,34,yastasyā'saptamaṃ yāvatkulaṃ sarpātsunirbhayam bhādrasya śuklapañcamyāṃ pūjayedṛṣisattamān,यस्तस्याऽसप्तमं यावत्कुलं सर्पात्सुनिर्भयम् भाद्रस्य शुक्लपञ्चम्यां पूजयेदृषिसत्तमान्
1,114,35,prātarnadyādike snātvā kṛtvā nityamatandritaḥ gṛhamāgatya yatnena vedikāṃ kārayenmṛdā,प्रातर्नद्यादिके स्नात्वा कृत्वा नित्यमतन्द्रितः गृहमागत्य यत्नेन वेदिकां कारयेन्मृदा
1,114,36,gomayenopalipyātha kṛtvā puṣpopaśobhitām tatrāstīrya kuśānvipraṛṣīnsapta samarcayet,गोमयेनोपलिप्याथ कृत्वा पुष्पोपशोभिताम् तत्रास्तीर्य कुशान्विप्रऋषीन्सप्त समर्चयेत्
1,114,37,gandhaiśca vividhaiḥ puṣpairdhūpairdīpaiḥ suśobhaneḥ kaśyapo 'trirbharadvājau viśvāmitro 'tha gautamaḥ,गन्धैश्च विविधैः पुष्पैर्धूपैर्दीपैः सुशोभनेः कश्यपो ऽत्रिर्भरद्वाजौ विश्वामित्रो ऽथ गौतमः
1,114,38,jamadagnirvasiṣṭhaśca saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ etaibhyo 'ghya ca vidhivatkalpayitvā pradāya ca,जमदग्निर्वसिष्ठश्च सप्तैते ऋषयः स्मृताः एतैभ्यो ऽघ्य च विधिवत्कल्पयित्वा प्रदाय च
1,114,39,naivedyaṃ vipacedvīmānśyāmākādyairakṛṣṭakaiḥ tannivedya visṛjyemānsvayaṃ cādyāttadeva hi,नैवेद्यं विपचेद्वीमान्श्यामाकाद्यैरकृष्टकैः तन्निवेद्य विसृज्येमान्स्वयं चाद्यात्तदेव हि
1,114,40,anena vidhinā sapta varṣāṇi prativatsaram kṛtvā vratānte varayedācāryān sapta vaidikān,अनेन विधिना सप्त वर्षाणि प्रतिवत्सरम् कृत्वा व्रतान्ते वरयेदाचार्यान् सप्त वैदिकान्
1,114,41,pratimāḥ saptakurvīnta suvarṇena svaśaktitaḥ jaṭilāḥ sākṣasūtrāśca kamaṇḍalusamanvitāḥ,प्रतिमाः सप्तकुर्वीन्त सुवर्णेन स्वशक्तितः जटिलाः साक्षसूत्राश्च कमण्डलुसमन्विताः
1,114,42,saṃsthāpya kalaśeṣvetāṃstāmreṣu mṛnmayeṣu vā snāpayedvidhi vadbhaktyā pṛthakpañcāmṛtairapi,संस्थाप्य कलशेष्वेतांस्ताम्रेषु मृन्मयेषु वा स्नापयेद्विधि वद्भक्त्या पृथक्पञ्चामृतैरपि
1,114,43,upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃpūjya bhaktitaḥ arghyaṃ datvā tato homaṃ tilavrīhiyavādibhiḥ,उपचारैः षोडशभिस्ततः संपूज्य भक्तितः अर्घ्यं दत्वा ततो होमं तिलव्रीहियवादिभिः
1,114,44,ṭhasahastomā'iti ṛkhā nāmanantraistu vā pṛthak puṇyairmantraistathaivānyairhutvā pūrṇāhutiṃ caret,ठसहस्तोमाऽइति ऋखा नामनन्त्रैस्तु वा पृथक् पुण्यैर्मन्त्रैस्तथैवान्यैर्हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत्
1,114,45,tatastu sapta gā dadyādvastrālaṅkārasaṃyutāḥ ācāryaṃ pūjayejjaiva vastrālaṅkārabhūṣaṇaiḥ,ततस्तु सप्त गा दद्याद्वस्त्रालङ्कारसंयुताः आचार्यं पूजयेज्जैव वस्त्रालङ्कारभूषणैः
1,114,46,anujñayā guroḥ paścānmūrtīrvipreṣu cārpayet bhojayitvā tu tānbhaktyā praṇipatya visarjayet,अनुज्ञया गुरोः पश्चान्मूर्तीर्विप्रेषु चार्पयेत् भोजयित्वा तु तान्भक्त्या प्रणिपत्य विसर्जयेत्
1,114,47,tataśceṣṭaiḥ sahāsīnaḥ svayaṃ brāhmaṇaśeṣitam bhuṅktvā vai ṣaḍrasopetaṃ pramudyātsaha bandhubhiḥ,ततश्चेष्टैः सहासीनः स्वयं ब्राह्मणशेषितम् भुङ्क्त्वा वै षड्रसोपेतं प्रमुद्यात्सह बन्धुभिः
1,114,48,etatkṛtvā vrataṃ gāṅgaṃ bhogānbhuktvātha vāñchitān saptarṣīṇāṃ prasādena vimānavarago bhavet,एतत्कृत्वा व्रतं गाङ्गं भोगान्भुक्त्वाथ वाञ्छितान् सप्तर्षीणां प्रसादेन विमानवरगो भवेत्
1,114,49,āśvine śuklapañcamyāmupāṅgalalitāvratam,आश्विने शुक्लपञ्चम्यामुपाङ्गललिताव्रतम्
1,114,50,tasyāḥ svarṇamayīṃ mūrtiṃ śaktyā nirmāya nārada upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjayettāṃ vidhānataḥ,तस्याः स्वर्णमयीं मूर्तिं शक्त्या निर्माय नारद उपचारैः षोडशभिः पूजयेत्तां विधानतः
1,114,51,pakvānnaṃ phalasaṃyuktaṃ saghṛtaṃ dakṣiṇānvitam dvijavaryāya dātavyaṃ vratasaṃpūrtihetave,पक्वान्नं फलसंयुक्तं सघृतं दक्षिणान्वितम् द्विजवर्याय दातव्यं व्रतसंपूर्तिहेतवे
1,114,52,"""savāhanā śaktiyutā varadā pūjitā mayā mātarmāmanugṛhyātha gamyatāṃ nijamandiram","""सवाहना शक्तियुता वरदा पूजिता मया मातर्मामनुगृह्याथ गम्यतां निजमन्दिरम्"
1,114,53,kārtike śuklapañcamyāṃ jayāvratamanuttamam kartavyaṃ pāpanāśāya śraddhayā dvijasattama,कार्तिके शुक्लपञ्चम्यां जयाव्रतमनुत्तमम् कर्तव्यं पापनाशाय श्रद्धया द्विजसत्तम
1,114,54,pūjayitvā jayāṃ vipra yathāvidhi samāhitaḥ upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ śuciralaṅkṛtaḥ,पूजयित्वा जयां विप्र यथाविधि समाहितः उपचारैः षोडशभिस्ततः शुचिरलङ्कृतः
1,114,55,vipraikaṃ bhojayeccāpi tasmai dattvā ca dakṣiṇām visarjayettataḥ paścātsvayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ,विप्रैकं भोजयेच्चापि तस्मै दत्त्वा च दक्षिणाम् विसर्जयेत्ततः पश्चात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
1,114,56,yastu vai bhaktisaṃyuktaḥ snānaṃ kuryāj jayādine naśyanti tasya pāpāni siṃhākrāntā mṛgā yathā,यस्तु वै भक्तिसंयुक्तः स्नानं कुर्याज् जयादिने नश्यन्ति तस्य पापानि सिंहाक्रान्ता मृगा यथा
1,114,57,yadaśvamedhāvabhṛthe phalaṃ snānena kīrtitam tatphalaṃ prāpyate viprasnānenāpi jayādine,यदश्वमेधावभृथे फलं स्नानेन कीर्तितम् तत्फलं प्राप्यते विप्रस्नानेनापि जयादिने
1,114,58,aputro labhate putraṃ vandhyā gabha ca vindati rogī rogātpramucyeta baddho mucyeta bandhanāt,अपुत्रो लभते पुत्रं वन्ध्या गभ च विन्दति रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बन्धनात्
1,114,59,mārgaśukle ca pañcamyāṃ nāgāniṣṭvā vidhānataḥ nāgebhyo hyabhayaṃ labdhvā modate saha bāndhavaiḥ,मार्गशुक्ले च पञ्चम्यां नागानिष्ट्वा विधानतः नागेभ्यो ह्यभयं लब्ध्वा मोदते सह बान्धवैः
1,114,60,pauṣe 'pi śuklapañcamyāṃ sampūjya madhusūdanam labhate bāñchitānkāmānnātra kāryā vicāraṇā,पौषे ऽपि शुक्लपञ्चम्यां सम्पूज्य मधुसूदनम् लभते बाञ्छितान्कामान्नात्र कार्या विचारणा
1,114,61,pañcamyāṃ pratimāse tu śukle kṛṣṇe ca nārada pitṝṇāṃ pūjanaṃ śastaṃ nāgānāṃ cāpi sarvathā,पञ्चम्यां प्रतिमासे तु शुक्ले कृष्णे च नारद पितॄणां पूजनं शस्तं नागानां चापि सर्वथा
1,115,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthapañcamīvratanirūpaṇaṃ nāma caturdaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi ṣaṣṭhyāścaiva vratāni te yāni samyagvidhāyātra labhaghetsarvānmanorathān,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थपञ्चमीव्रतनिरूपणं नाम चतुर्दशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि षष्ठ्याश्चैव व्रतानि ते यानि सम्यग्विधायात्र लभघेत्सर्वान्मनोरथान्
1,115,2,caitramāse śuklaṣaṣṭhyāṃ kumāravratamuttamam tatreṣṭvā ṣaṇmukhaṃ devaṃ nānāpūjā vidhānataḥ,चैत्रमासे शुक्लषष्ठ्यां कुमारव्रतमुत्तमम् तत्रेष्ट्वा षण्मुखं देवं नानापूजा विधानतः
1,115,3,putraṃ sarvaguṇopetaṃ prāpnuyāccirajīvinam vaiśākhaśuklaṣaṣṭhyāṃ ca pūjayitvā ca kārtikam,पुत्रं सर्वगुणोपेतं प्राप्नुयाच्चिरजीविनम् वैशाखशुक्लषष्ठ्यां च पूजयित्वा च कार्तिकम्
1,115,4,labhate mātṛjaṃ saukhyaṃ nātra kāryā vicāraṇā jyeṣṭhamāse śuklaṣaṣṭhyāṃ vidhineṣṭvā divākaram,लभते मातृजं सौख्यं नात्र कार्या विचारणा ज्येष्ठमासे शुक्लषष्ठ्यां विधिनेष्ट्वा दिवाकरम्
1,115,5,labhate vāñchitānkāmāṃstatprasādānna saṃśayaḥ āṣāḍhaśuklaṣaṣṭhyāṃ vai skandavratamanuttamam,लभते वाञ्छितान्कामांस्तत्प्रसादान्न संशयः आषाढशुक्लषष्ठ्यां वै स्कन्दव्रतमनुत्तमम्
1,115,6,upoṣya pūjayitvainaṃ śivomāpriyamātmajam labhate 'bhīpsitānkāmānputrapautrādisaṃtatīḥ,उपोष्य पूजयित्वैनं शिवोमाप्रियमात्मजम् लभते ऽभीप्सितान्कामान्पुत्रपौत्रादिसंततीः
1,115,7,śrāvaṇe śuklaṣaṣṭhyāṃ tu śarajanmānamarcayet upacāraiḥ ṣoḍaśabhirbhaktyā paramayānvitaḥ,श्रावणे शुक्लषष्ठ्यां तु शरजन्मानमर्चयेत् उपचारैः षोडशभिर्भक्त्या परमयान्वितः
1,115,8,labhate 'bhīpsitānarthānṣaṇmukhasya prasādataḥ bhādramāse kṛṣṇaṣaṣṭyāṃ lalitāvratamucyate,लभते ऽभीप्सितानर्थान्षण्मुखस्य प्रसादतः भाद्रमासे कृष्णषष्ट्यां ललिताव्रतमुच्यते
1,115,9,prātaḥ snātvā vidhānena nārī śuklāmbarāvṛtā śuktamālyayadharā vāpi nadyāḥ saṃgamavālukām,प्रातः स्नात्वा विधानेन नारी शुक्लाम्बरावृता शुक्तमाल्ययधरा वापि नद्याः संगमवालुकाम्
1,115,10,gṛhītvā vaṃśapātre tu dhṛtvā piṇḍākṛtiṃ ca tām pañcadhā lalitāṃ tatra dhyāyedvanavilāsinīm,गृहीत्वा वंशपात्रे तु धृत्वा पिण्डाकृतिं च ताम् पञ्चधा ललितां तत्र ध्यायेद्वनविलासिनीम्
1,115,11,paṅkajaṃ karavīraṃ ca nepālīṃ mālatīṃ tathā nīlotpalaṃ ketakīṃ ca saṃgṛhya tagaraṃ tathā,पङ्कजं करवीरं च नेपालीं मालतीं तथा नीलोत्पलं केतकीं च संगृह्य तगरं तथा
1,115,12,ekaikāṣṭaśataṃ grāhyamaṣṭāviṃśatireva ca akṣatāḥ kalikā gṛhya tābhirdevīṃ prapūjayet,एकैकाष्टशतं ग्राह्यमष्टाविंशतिरेव च अक्षताः कलिका गृह्य ताभिर्देवीं प्रपूजयेत्
1,115,13,prārthayedagrataḥ sthitvā devīṃ tāṃ giriśapriyām gaṅgādvāre kuśāvartte vilvake nīlaparvate,प्रार्थयेदग्रतः स्थित्वा देवीं तां गिरिशप्रियाम् गङ्गाद्वारे कुशावर्त्ते विल्वके नीलपर्वते
1,115,14,snātvā kanakhale devi harariṃ labdhavatī patim lalite subhagaṃ devi sukhasaubhāgyadāyini,स्नात्वा कनखले देवि हररिं लब्धवती पतिम् ललिते सुभगं देवि सुखसौभाग्यदायिनि
1,115,15,anataṃ dahi saubhāgyemahyaṃ tubhyaṃ namo 'namanaḥ mantreṇānena kusumaiśvaṃpakasya suśobhanaiḥ,अनतं दहि सौभाग्येमह्यं तुभ्यं नमो ऽनमनः मन्त्रेणानेन कुसुमैश्वंपकस्य सुशोभनैः
1,115,16,abhyarcya vidhivattasyā navaidyaṃ purato nyaset trapuṣairapi kūṣmāṇḍairnālikeraiḥ sudāḍimaiḥ,अभ्यर्च्य विधिवत्तस्या नवैद्यं पुरतो न्यसेत् त्रपुषैरपि कूष्माण्डैर्नालिकेरैः सुदाडिमैः
1,115,17,bījapūraiḥ sutuḍīraiḥ kāravallaiḥ sacirbhaṭaiḥ phalaistatkālasaṃbhūtaiḥ kṛtvā śobhāṃ tadagrataḥ,बीजपूरैः सुतुडीरैः कारवल्लैः सचिर्भटैः फलैस्तत्कालसंभूतैः कृत्वा शोभां तदग्रतः
1,115,18,virūḍhadhānyāṅkurakaiḥ sudīpāvalibhistathā sāddhai sargaṇakaidhūpaḥ sauhālakakarañjakaiḥ,विरूढधान्याङ्कुरकैः सुदीपावलिभिस्तथा साद्धै सर्गणकैधूपः सौहालककरञ्जकैः
1,115,19,guḍapuṣpaiḥ karṇaveṣṭaḍairmodakairupamodakaiḥ bahuprakārairnaivedyairyathā vibhavasārataḥ,गुडपुष्पैः कर्णवेष्टडैर्मोदकैरुपमोदकैः बहुप्रकारैर्नैवेद्यैर्यथा विभवसारतः
1,115,20,evamabhyarcya vidhivadrātrau jāgaraṇotsavam gītavādyanaṭairnṛtyaiḥ prokṣaṇīyairanekadhā,एवमभ्यर्च्य विधिवद्रात्रौ जागरणोत्सवम् गीतवाद्यनटैर्नृत्यैः प्रोक्षणीयैरनेकधा
1,115,21,sakhībhiḥ sahitā sādhvī tāṃ rātriṃ prasabhaṃ nayet na ca saṃmīlayennetre nārīyāmacatuṣṭayam,सखीभिः सहिता साध्वी तां रात्रिं प्रसभं नयेत् न च संमीलयेन्नेत्रे नारीयामचतुष्टयम्
1,115,22,durbhagā duṣkṛtā vandhyā netrasaṃmīlanādbhavet evaṃ jāgaraṇaṃ kṛtvā saptamyāṃ saritaṃ nayet,दुर्भगा दुष्कृता वन्ध्या नेत्रसंमीलनाद्भवेत् एवं जागरणं कृत्वा सप्तम्यां सरितं नयेत्
1,115,23,gandhapuṣpaistathābhyarcya gītavādyapuraḥsaraiḥ tacca dadyāddvijendrāya naivedyādi dvijottama,गन्धपुष्पैस्तथाभ्यर्च्य गीतवाद्यपुरःसरैः तच्च दद्याद्द्विजेन्द्राय नैवेद्यादि द्विजोत्तम
1,115,24,snātvā gṛhaṃ samāgatya hutvā vaiśvānaraṃ tataḥ devānpitṝnmanuṣyāṃśca pūjayitvā suvāsinīḥ,स्नात्वा गृहं समागत्य हुत्वा वैश्वानरं ततः देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च पूजयित्वा सुवासिनीः
1,115,25,kanyakāścaiva saṃbhojya brāhmaṇāndaśa pañca ca bhakṣyabhojyairbahuvidhairdatvā dānāni bhūriśaḥ,कन्यकाश्चैव संभोज्य ब्राह्मणान्दश पञ्च च भक्ष्यभोज्यैर्बहुविधैर्दत्वा दानानि भूरिशः
1,115,26,lalitā me 'stu suprītā ityuktvā tānvisarjayet yaḥ kaścidācaredetadvrataṃ saubhāgyadaṃ param,ललिता मे ऽस्तु सुप्रीता इत्युक्त्वा तान्विसर्जयेत् यः कश्चिदाचरेदेतद्व्रतं सौभाग्यदं परम्
1,115,27,naro vā yadi vā nārī tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu yadvrataiśca tapobhiśca dānairvā niyamairapi,नरो वा यदि वा नारी तस्य पुण्यफलं शृणु यद्व्रतैश्च तपोभिश्च दानैर्वा नियमैरपि
1,115,28,tadeteneha labhyeta kiṃ bahūktena nārada mṛteranantaraṃ prāpya śivalokaṃ sanātanam,तदेतेनेह लभ्येत किं बहूक्तेन नारद मृतेरनन्तरं प्राप्य शिवलोकं सनातनम्
1,115,29,modate lalitādevyā śaive vai sakhivacciram nabhasye māsi yā śuklā ṣaṣṭhī sā candanāhvayā,मोदते ललितादेव्या शैवे वै सखिवच्चिरम् नभस्ये मासि या शुक्ला षष्ठी सा चन्दनाह्वया
1,115,30,tasyāṃ devīṃ samabhyarcya labhate tatsalokatām rohiṇī pātabhaumaistu saṃyutā kapilā bhavet,तस्यां देवीं समभ्यर्च्य लभते तत्सलोकताम् रोहिणी पातभौमैस्तु संयुता कपिला भवेत्
1,115,31,tasyāṃ raviṃ samabhyarcya vratī niyamatatparaḥ labhate vāñchitānkāmānbhāskarasya prasādataḥ,तस्यां रविं समभ्यर्च्य व्रती नियमतत्परः लभते वाञ्छितान्कामान्भास्करस्य प्रसादतः
1,115,32,annadānaṃ japo homaṃ pitṛdevarṣitarpaṇam sarvamevākṣayaṃ jñeyaṃ kṛtaṃ devarṣisattama,अन्नदानं जपो होमं पितृदेवर्षितर्पणम् सर्वमेवाक्षयं ज्ञेयं कृतं देवर्षिसत्तम
1,115,33,kapilāṃ dhenumabhyarcya vastramālyānule panaiḥ pradadyādvedaviduṣe dvādaśātmapratuṣṭaye,कपिलां धेनुमभ्यर्च्य वस्त्रमाल्यानुले पनैः प्रदद्याद्वेदविदुषे द्वादशात्मप्रतुष्टये
1,115,34,atheṣuśuklaṣaṣṭhyāṃ tu pūjyā kātyāyanī dvija gandhādyairmaṅgaladravyairnaivedyairvividhaistathā,अथेषुशुक्लषष्ठ्यां तु पूज्या कात्यायनी द्विज गन्धाद्यैर्मङ्गलद्रव्यैर्नैवेद्यैर्विविधैस्तथा
1,115,35,tataḥ kṣamāpya deveśīṃ praṇipatya visarjayet pūjyātra saikatī mūrtiryadvā dvijasatī mudā,ततः क्षमाप्य देवेशीं प्रणिपत्य विसर्जयेत् पूज्यात्र सैकती मूर्तिर्यद्वा द्विजसती मुदा
1,115,36,vastrālaṅkaraṇairbhavyaiḥ kātyāyinyāḥ pratuṣṭaye kanyā varaṃ prāpnuyācca vāñcitaṃ putramaṅganā,वस्त्रालङ्करणैर्भव्यैः कात्यायिन्याः प्रतुष्टये कन्या वरं प्राप्नुयाच्च वाञ्चितं पुत्रमङ्गना
1,115,37,kātyāyinīprasādādvai nātra kāryā vicāraṇā kārtike śuklaṣaṣṭhyāṃ tu ṣaṇmukhena mahātmanā,कात्यायिनीप्रसादाद्वै नात्र कार्या विचारणा कार्तिके शुक्लषष्ठ्यां तु षण्मुखेन महात्मना
1,115,38,devasenā mahābhāgā labdhā sarvusurārpitā atastasyāṃ suraśreṣṭhāṃ devasenāṃ ca ṣaṇmukham,देवसेना महाभागा लब्धा सर्वुसुरार्पिता अतस्तस्यां सुरश्रेष्ठां देवसेनां च षण्मुखम्
1,115,39,saṃpūjya nikhilaireva upacārairmanoharaiḥ prāpnuyādatulāṃ siddhiṃ manobhīṣṭāṃ dvijottama,संपूज्य निखिलैरेव उपचारैर्मनोहरैः प्राप्नुयादतुलां सिद्धिं मनोभीष्टां द्विजोत्तम
1,115,40,atraiva vahnipūjoktāṃ tāṃ ca sampaksamācaret vividhadravyahomaiśca vahnipūjāpuraḥ saram,अत्रैव वह्निपूजोक्तां तां च सम्पक्समाचरेत् विविधद्रव्यहोमैश्च वह्निपूजापुरः सरम्
1,115,41,mārgaśīrṣe śaklaṣaṣṭhyāṃ nihatastārakāsuraḥ skandena satkṛtiḥ prāptā brahamādyaiḥ parikalpitā,मार्गशीर्षे शक्लषष्ठ्यां निहतस्तारकासुरः स्कन्देन सत्कृतिः प्राप्ता ब्रहमाद्यैः परिकल्पिता
1,115,42,tato 'syāṃ pūjayetskandaṃ gandhapuṣpākṣataiḥ phalaiḥ vastrairābhūṣaṇaścāpi naivedyairvividhaistathā,ततो ऽस्यां पूजयेत्स्कन्दं गन्धपुष्पाक्षतैः फलैः वस्त्रैराभूषणश्चापि नैवेद्यैर्विविधैस्तथा
1,115,43,ravivāreṇa saṃyuktā tathā śatabhiṣānvitā yadi cetsā samuddiṣṭā caṃpāhvā munisattama,रविवारेण संयुक्ता तथा शतभिषान्विता यदि चेत्सा समुद्दिष्टा चंपाह्वा मुनिसत्तम
1,115,44,tasyāṃ viśveśvaro devo draṣṭavyaḥ pāpanāśanaḥ pūjanīyo vedanīyaḥ smartavyaḥ saukhyamicchatā,तस्यां विश्वेश्वरो देवो द्रष्टव्यः पापनाशनः पूजनीयो वेदनीयः स्मर्तव्यः सौख्यमिच्छता
1,115,45,snānadānādikaṃ cātra sarvamakṣayyamucyate pauṣamāse śuklaṣaṣṭhyāṃ devo dinapatirdvija,स्नानदानादिकं चात्र सर्वमक्षय्यमुच्यते पौषमासे शुक्लषष्ठ्यां देवो दिनपतिर्द्विज
1,115,46,viṣṇurūpī jagattrātā pradurbhūtāḥ sanātanaḥ,विष्णुरूपी जगत्त्राता प्रदुर्भूताः सनातनः
1,115,47,sa tasmātpūjanīyo 'syāṃ dravyairgandhapuraskṛtaiḥ naivedyairvasttrabhūṣādyaiḥ sarvasaukhyamabhīpsubhiḥ,स तस्मात्पूजनीयो ऽस्यां द्रव्यैर्गन्धपुरस्कृतैः नैवेद्यैर्वस्त्त्रभूषाद्यैः सर्वसौख्यमभीप्सुभिः
1,115,48,māghamāse sitā ṣaṣṭhī varuṇāhvā smṛtā tu sā tasyāṃ varuṇamabhyarcyedviṣṇurūpaṃ sanātanam,माघमासे सिता षष्ठी वरुणाह्वा स्मृता तु सा तस्यां वरुणमभ्यर्च्येद्विष्णुरूपं सनातनम्
1,115,49,raktairgandhāṃśukaiḥ puṣpairnaivedyairdhūpadīpakaiḥ evamabhyarcya vidhivadyadyaccābhilaṣennaraḥ,रक्तैर्गन्धांशुकैः पुष्पैर्नैवेद्यैर्धूपदीपकैः एवमभ्यर्च्य विधिवद्यद्यच्चाभिलषेन्नरः
1,115,50,tattacca phalato labdhvā modate tatprasādataḥ phaālgune śuklaṣaṣṭhyāṃ tu devaṃ paśupatiṃ dvija,तत्तच्च फलतो लब्ध्वा मोदते तत्प्रसादतः फआल्गुने शुक्लषष्ठ्यां तु देवं पशुपतिं द्विज
1,115,51,mṛnmayaṃ vidhinā kṛttvā pūjayedupacārakaiḥ saṃsnāpya śatarudreṇa pṛthakpañcāmṛtairjalaiḥ,मृन्मयं विधिना कृत्त्वा पूजयेदुपचारकैः संस्नाप्य शतरुद्रेण पृथक्पञ्चामृतैर्जलैः
1,115,52,gandhairālipya suśvetairakṣataiḥ śvetapuṣpakaiḥ bilvapatraiśca dhattūrakusumaiśca phalaistathā,गन्धैरालिप्य सुश्वेतैरक्षतैः श्वेतपुष्पकैः बिल्वपत्रैश्च धत्तूरकुसुमैश्च फलैस्तथा
1,115,53,sampūjya nānānaivedyairnīrājya vidhivattataḥ kṣamāpya praṇipatyainaṃ kailāsāya visarjayet,सम्पूज्य नानानैवेद्यैर्नीराज्य विधिवत्ततः क्षमाप्य प्रणिपत्यैनं कैलासाय विसर्जयेत्
1,115,54,evaṃ kṛta śivārcastu naro nāryathavā mune iha bhuktvā varānbhogānante śivagatiṃ labhet,एवं कृत शिवार्चस्तु नरो नार्यथवा मुने इह भुक्त्वा वरान्भोगानन्ते शिवगतिं लभेत्
1,116,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitaṣaṣṭhīvratanirūpaṇaṃ nāma pañcadaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi saptamyāste vratānyaham yāni kṛtvā naro bhaktyā sūryasāyujyamāpnuyāt,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितषष्ठीव्रतनिरूपणं नाम पञ्चदशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि सप्तम्यास्ते व्रतान्यहम् यानि कृत्वा नरो भक्त्या सूर्यसायुज्यमाप्नुयात्
1,116,2,caitre tu śuklasaptamyāṃ bahiḥ snānaṃ samācaret sthaṇḍile gomayālipte gauramṛttikayāstṛte,चैत्रे तु शुक्लसप्तम्यां बहिः स्नानं समाचरेत् स्थण्डिले गोमयालिप्ते गौरमृत्तिकयास्तृते
1,116,3,likhitvāṣṭadalaṃ padmaṃ karṇikāyāṃ vibhāvam vinyasetpūrvapatre tu devau dvau kṛtadhātukau,लिखित्वाष्टदलं पद्मं कर्णिकायां विभावम् विन्यसेत्पूर्वपत्रे तु देवौ द्वौ कृतधातुकौ
1,116,4,āgneyaṃ ca nyasenpatre gandharvauṃ kṛtakārakau dakṣiṇe ca nyasetpatre tathaiva rākṣasadvayam,आग्नेयं च न्यसेन्पत्रे गन्धर्वौं कृतकारकौ दक्षिणे च न्यसेत्पत्रे तथैव राक्षसद्वयम्
1,116,5,ākṛtau dvau nyasetpatre nairṛte munisattama kādraveyau mahānāgau paścime kṛtacārakau,आकृतौ द्वौ न्यसेत्पत्रे नैरृते मुनिसत्तम काद्रवेयौ महानागौ पश्चिमे कृतचारकौ
1,116,6,vāyavya yātudhānau dvau uttare ca ṛṣidvayam aiśānye vinyasetpatpe grahameko dvijottama,वायव्य यातुधानौ द्वौ उत्तरे च ऋषिद्वयम् ऐशान्ये विन्यसेत्पत्पे ग्रहमेको द्विजोत्तम
1,116,7,teṣāṃ saṃpūjanaṃ kāryaṃ gandhamālyānulepanaiḥ dīpairdhūpaiḥ sanaivedyaistāṃbūlakramukādibhiḥ,तेषां संपूजनं कार्यं गन्धमाल्यानुलेपनैः दीपैर्धूपैः सनैवेद्यैस्तांबूलक्रमुकादिभिः
1,116,8,evaṃ saṃpūjya homaṃ tu ghṛtenāṣṭaśataṃ caret sūryasyāṣṭāṣṭa cānyeṣāṃ pradadyādāhutīḥ kramāt,एवं संपूज्य होमं तु घृतेनाष्टशतं चरेत् सूर्यस्याष्टाष्ट चान्येषां प्रदद्यादाहुतीः क्रमात्
1,116,9,nāmamantreṇa vedyāṃ vā tataḥ pūrṇāhutiṃ dadet dakṣiṇā ca tato deyā dvijebhyaḥ śaktito dvija,नाममन्त्रेण वेद्यां वा ततः पूर्णाहुतिं ददेत् दक्षिणा च ततो देया द्विजेभ्यः शक्तितो द्विज
1,116,10,etatkṛtvā vidhaānaṃ tu sarvasaukhyamavāpnuyāt dehānte maṇḍalaṃ bhānorbhattvā gacchetparaṃ padam,एतत्कृत्वा विधआनं तु सर्वसौख्यमवाप्नुयात् देहान्ते मण्डलं भानोर्भत्त्वा गच्छेत्परं पदम्
1,116,11,vaiśākhaśuklasaptamyāṃ jahnunā jāhnavī svayam krodhātpītā punastyaktā karṇarandhrāttu dakṣiṇāt,वैशाखशुक्लसप्तम्यां जह्नुना जाह्नवी स्वयम् क्रोधात्पीता पुनस्त्यक्ता कर्णरन्ध्रात्तु दक्षिणात्
1,116,12,tāṃ tatra pūjayetsnātvā pratyūṣe vimale jale gandhapuṣpākṣatādyaiśca sarvairevopacārakaiḥ,तां तत्र पूजयेत्स्नात्वा प्रत्यूषे विमले जले गन्धपुष्पाक्षताद्यैश्च सर्वैरेवोपचारकैः
1,116,13,tato ghaṭasahasraṃ tu deyaṃ gaṅgāvrate tvidam bhaktyā kṛtaṃ saptakulaṃ nayetsvargamasaṃśayaḥ,ततो घटसहस्रं तु देयं गङ्गाव्रते त्विदम् भक्त्या कृतं सप्तकुलं नयेत्स्वर्गमसंशयः
1,116,14,kamalavratamapyatra proktaṃ tadvidhirucyate tilamātraṃ tu sauvarṇaṃ vidhāya kamalaṃ śubham,कमलव्रतमप्यत्र प्रोक्तं तद्विधिरुच्यते तिलमात्रं तु सौवर्णं विधाय कमलं शुभम्
1,116,15,vastrayugmāvṛtaṃ kṛtvā gandhadhūpādinārcayet namaste padmahastāya namaste viśvadhāriṇe,वस्त्रयुग्मावृतं कृत्वा गन्धधूपादिनार्चयेत् नमस्ते पद्महस्ताय नमस्ते विश्वधारिणे
1,116,16,divākara namastubhyaṃ prabhākara namo 'stu te iti saṃprārthya deveśaṃ sūrye cāstamupāgate,दिवाकर नमस्तुभ्यं प्रभाकर नमो ऽस्तु ते इति संप्रार्थ्य देवेशं सूर्ये चास्तमुपागते
1,116,17,sodakuṃbhaṃ tu tatpadmaṃ kapilāṃ ca dvijer'payet taddine tūpavastavyaṃ bhoktavyaṃ ca pare 'hani,सोदकुंभं तु तत्पद्मं कपिलां च द्विजेर्ऽपयेत् तद्दिने तूपवस्तव्यं भोक्तव्यं च परे ऽहनि
1,116,18,saṃbhojya brāhmaṇānbhaktyā vratasākalyamāpnuyāt nibavrataṃ ca tatreva tadvidhānaṃ śṛṇuṣva me,संभोज्य ब्राह्मणान्भक्त्या व्रतसाकल्यमाप्नुयात् निबव्रतं च तत्रेव तद्विधानं शृणुष्व मे
1,116,19,niṃbapatraiḥ smṛtā pūjā bhāskarasya dvijottama khakholkāyeti mantreṇa praṇavādyena nārada,निंबपत्रैः स्मृता पूजा भास्करस्य द्विजोत्तम खखोल्कायेति मन्त्रेण प्रणवाद्येन नारद
1,116,20,niṃbapatraṃ tato 'śnīyācchayedbhūmau ca vāgyataḥ dvijānpare 'hni saṃbhojya svayaṃ bhuñjīta bandhubhiḥ,निंबपत्रं ततो ऽश्नीयाच्छयेद्भूमौ च वाग्यतः द्विजान्परे ऽह्नि संभोज्य स्वयं भुञ्जीत बन्धुभिः
1,116,21,niṃbapatravrataṃ caitatkartṛāṇāṃ sarvasaukhyadam saptamī śarkarākhyaiṣā proktā taccāpi me śṛṇu,निंबपत्रव्रतं चैतत्कर्तृआणां सर्वसौख्यदम् सप्तमी शर्कराख्यैषा प्रोक्ता तच्चापि मे शृणु
1,116,22,amṛtaṃ pibato hastātsūryasyāmṛtabindavaḥ niṣpeturbhuvi cotpannāḥ śālimudgayavekṣavaḥ,अमृतं पिबतो हस्तात्सूर्यस्यामृतबिन्दवः निष्पेतुर्भुवि चोत्पन्नाः शालिमुद्गयवेक्षवः
1,116,23,śarkarā ca tatastasmādikṣusārāmṛtopamā iṣṭā raverataḥ puṇyā śarkarā havyakavyayoḥ,शर्करा च ततस्तस्मादिक्षुसारामृतोपमा इष्टा रवेरतः पुण्या शर्करा हव्यकव्ययोः
1,116,24,śarkarāsaptamī caiva vājimedhapalapradā sarvaduḥkhopaśamanī putrasaṃtativardhinī,शर्करासप्तमी चैव वाजिमेधपलप्रदा सर्वदुःखोपशमनी पुत्रसंततिवर्धिनी
1,116,25,asyāntu śarkarādānaṃ śarkarābhojanaṃ tathā kartavyaṃ hi prayatnena vratame tadravipriyam,अस्यान्तु शर्करादानं शर्कराभोजनं तथा कर्तव्यं हि प्रयत्नेन व्रतमे तद्रविप्रियम्
1,116,26,yaḥ kuryātparāyā bhaktyā sa vai sadgatimāpnuyāt jyeṣṭhe tu śuklasaptamyāṃ jāta indro raviḥ svayam,यः कुर्यात्पराया भक्त्या स वै सद्गतिमाप्नुयात् ज्येष्ठे तु शुक्लसप्तम्यां जात इन्द्रो रविः स्वयम्
1,116,27,taṃ saṃpūjya vidhānena sopavāso jitendriyaḥ svargatiṃ labhate vipra devendrasya prasādataḥ,तं संपूज्य विधानेन सोपवासो जितेन्द्रियः स्वर्गतिं लभते विप्र देवेन्द्रस्य प्रसादतः
1,116,28,āṣāḍhaśuklasaptamyāṃ vivasvānnāma bhāskaraḥ jātastaṃ tatra saṃprārcya gandhapuṣpādibhiḥ pṛthak,आषाढशुक्लसप्तम्यां विवस्वान्नाम भास्करः जातस्तं तत्र संप्रार्च्य गन्धपुष्पादिभिः पृथक्
1,116,29,labhate sūryasāyujyaṃ viprendrātra na saṃśayaḥ śrāvaṇe śuklasaptamyāmavyaṅgākhyaṃ vrataṃ śubham,लभते सूर्यसायुज्यं विप्रेन्द्रात्र न संशयः श्रावणे शुक्लसप्तम्यामव्यङ्गाख्यं व्रतं शुभम्
1,116,30,kārpāsaṃ tu caturhastaṃ sārddha vastraṃ hi gopateḥ pūjānte prītaye deyaṃ vratametacchubhāvaham,कार्पासं तु चतुर्हस्तं सार्द्ध वस्त्रं हि गोपतेः पूजान्ते प्रीतये देयं व्रतमेतच्छुभावहम्
1,116,31,yadi ceddhastayukteyaṃ tadā syātpāpanāśinī asyāṃ dānaṃ japo homaḥ sarvaṃ cākṣayyatāṃ vrajet,यदि चेद्धस्तयुक्तेयं तदा स्यात्पापनाशिनी अस्यां दानं जपो होमः सर्वं चाक्षय्यतां व्रजेत्
1,116,32,bhādre tu śuklasaptamyāmamuktābharaṇavratam somasya tu maheśasya pūjanaṃ cātra kīrtitam,भाद्रे तु शुक्लसप्तम्याममुक्ताभरणव्रतम् सोमस्य तु महेशस्य पूजनं चात्र कीर्तितम्
1,116,33,gaṅgādibhiḥ ṣoḍaśabhirupacāraiḥ samarcanam prārthya praṇamya visṛjetsarvakāmasamṛddhaye,गङ्गादिभिः षोडशभिरुपचारैः समर्चनम् प्रार्थ्य प्रणम्य विसृजेत्सर्वकामसमृद्धये
1,116,34,phalasaptamikā ceyaṃ tadvidhānamudīryate nālikeraṃ ca vṛntākaṃ nāraṅgaṃ bījapūrakam,फलसप्तमिका चेयं तद्विधानमुदीर्यते नालिकेरं च वृन्ताकं नारङ्गं बीजपूरकम्
1,116,35,kūṣmāṇḍaṃ bṛhatīpūgamiti sapta phalāni vai mahādevasya purato vinyasyāparadorakam,कूष्माण्डं बृहतीपूगमिति सप्त फलानि वै महादेवस्य पुरतो विन्यस्यापरदोरकम्
1,116,36,saptatantukṛtaṃ saptagranthiyuktaṃ dvijottama saṃpūjya parayā bhaktyā dhārayedvāmake kare,सप्ततन्तुकृतं सप्तग्रन्थियुक्तं द्विजोत्तम संपूज्य परया भक्त्या धारयेद्वामके करे
1,116,37,strī naro dakṣiṇe caiva yāvadvarṣaṃ samāpyate saṃbhojya viprānsaptaiva pāyasena visṛjyasa tān,स्त्री नरो दक्षिणे चैव यावद्वर्षं समाप्यते संभोज्य विप्रान्सप्तैव पायसेन विसृज्यस तान्
1,116,38,svayaṃ bhuñjīta matimān vratasaṃpūrtihetave phalāni tāni deyāni saptasvapi dvijeṣu ca,स्वयं भुञ्जीत मतिमान् व्रतसंपूर्तिहेतवे फलानि तानि देयानि सप्तस्वपि द्विजेषु च
1,116,39,evaṃ tu sapta varṣāṇi kṛtvopāsya yathāvidhi sāyujyaṃ labhate vipra mahādevasya tadvratī,एवं तु सप्त वर्षाणि कृत्वोपास्य यथाविधि सायुज्यं लभते विप्र महादेवस्य तद्व्रती
1,116,40,āśvine śuklapakṣe tu vijñeyā śubhasaptamī tasyāṃ kṛtasnānapūjo vācayitvā dvijottamān,आश्विने शुक्लपक्षे तु विज्ञेया शुभसप्तमी तस्यां कृतस्नानपूजो वाचयित्वा द्विजोत्तमान्
1,116,41,ārabhya kapilāṅgāṃ ca saṃpūjya prārthayettataḥ tvāmahaṃ dadmi kalyāṇi prīyatāmaryamā svayam,आरभ्य कपिलाङ्गां च संपूज्य प्रार्थयेत्ततः त्वामहं दद्मि कल्याणि प्रीयतामर्यमा स्वयम्
1,116,42,pālaya tvaṃ jagatkatsnaṃ yato 'si dharmasambhavā ityuktvā vedaviduṣe dattvā kṛtvā ca dakṣiṇām,पालय त्वं जगत्कत्स्नं यतो ऽसि धर्मसम्भवा इत्युक्त्वा वेदविदुषे दत्त्वा कृत्वा च दक्षिणाम्
1,116,43,namaskṛtya svayaṃ vipra visṛjetprāśayetvaravayam pacagavyaṃ vrataṃ cetthaṃ vidhāya śvo dvijottamān,नमस्कृत्य स्वयं विप्र विसृजेत्प्राशयेत्वरवयम् पचगव्यं व्रतं चेत्थं विधाय श्वो द्विजोत्तमान्
1,116,44,bhojayitvā svayaṃ cādyāttadannaṃ dvijaśeṣitam kṛtaṃ hyetadgataṃ vipra subhāṣyaṃ śraddhayānvitaḥ,भोजयित्वा स्वयं चाद्यात्तदन्नं द्विजशेषितम् कृतं ह्येतद्गतं विप्र सुभाष्यं श्रद्धयान्वितः
1,116,45,devadevaprasādena bhuktimuktimavāpnuyāt atha kārtikaśuklāyāṃ śākākhyaṃ saptamīvratam,देवदेवप्रसादेन भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् अथ कार्तिकशुक्लायां शाकाख्यं सप्तमीव्रतम्
1,116,46,tasyāṃ tu saptaśākānisasvarṇakamalāni ca pradadyātsaptaviprebhyaḥ śākāhārastataḥ svayam,तस्यां तु सप्तशाकानिसस्वर्णकमलानि च प्रदद्यात्सप्तविप्रेभ्यः शाकाहारस्ततः स्वयम्
1,116,47,dvitīye 'hni dvijānbhojya datvā tebhyo 'nnadakṣiṇām visṛjya bandhubhiḥ sārddhaṃ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ,द्वितीये ऽह्नि द्विजान्भोज्य दत्वा तेभ्यो ऽन्नदक्षिणाम् विसृज्य बन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
1,116,48,mārgasya sitasaptamyāṃ mitravratamudāhṛtam yadviṣṇordakṣiṇaṃ netraṃ tadeva kṛtavāniha,मार्गस्य सितसप्तम्यां मित्रव्रतमुदाहृतम् यद्विष्णोर्दक्षिणं नेत्रं तदेव कृतवानिह
1,116,49,adityāṃ kaśyapājjajñe mitro nāmā divākaraḥ ato 'syāṃ pūjanaṃ tasya yathoktavidhinā dvija,अदित्यां कश्यपाज्जज्ञे मित्रो नामा दिवाकरः अतो ऽस्यां पूजनं तस्य यथोक्तविधिना द्विज
1,116,50,kṛtvā dvijānbhojayitvā saptaiva madhurādinā suvarṇadakṣiṇāṃ datvā visṛjyāśnīta ca svayam,कृत्वा द्विजान्भोजयित्वा सप्तैव मधुरादिना सुवर्णदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम्
1,116,51,kṛtvaitadvidhinā lokaṃ sṛryyasya vrajati dhruvam dvijobrāhmaṃ tathā śūdraḥ satkulejanma cāpnuyāt,कृत्वैतद्विधिना लोकं सृर्य्यस्य व्रजति ध्रुवम् द्विजोब्राह्मं तथा शूद्रः सत्कुलेजन्म चाप्नुयात्
1,116,52,pauṣasya śuklasaptamyāṃ vrataṃ cābhayasaṃjñitam upoṣya bhānuṃ triḥsandhyaṃ samabhyarcya dharāsthitaḥ,पौषस्य शुक्लसप्तम्यां व्रतं चाभयसंज्ञितम् उपोष्य भानुं त्रिःसन्ध्यं समभ्यर्च्य धरास्थितः
1,116,53,kṣīrasiktānnasaṃbaddhaṃ modakaṃ prasthasaṃmitam dvijāya datvā bhojyānyānsaptāṣṭabhyaśca dakṣiṇām,क्षीरसिक्तान्नसंबद्धं मोदकं प्रस्थसंमितम् द्विजाय दत्वा भोज्यान्यान्सप्ताष्टभ्यश्च दक्षिणाम्
1,116,54,pṛthavī vā suvarṇaṃ vā visṛjyāśnīta ca svayam abhayākhyaṃ vrataṃ tvetatsarvasyābhayadaṃ smṛtam,पृथवी वा सुवर्णं वा विसृज्याश्नीत च स्वयम् अभयाख्यं व्रतं त्वेतत्सर्वस्याभयदं स्मृतम्
1,116,55,mārtaṇḍākhyaṃ vrataṃ nāma kathayanti dvijāḥ pare ekameveti ca proktamekadaivatayā budhaiḥ,मार्तण्डाख्यं व्रतं नाम कथयन्ति द्विजाः परे एकमेवेति च प्रोक्तमेकदैवतया बुधैः
1,116,56,māghe tu kṛṣṇasaptamyāṃ vrataṃ sarvāptisaṃjñakam samupoṣya dine tasminsampūjyādityabimbakam,माघे तु कृष्णसप्तम्यां व्रतं सर्वाप्तिसंज्ञकम् समुपोष्य दिने तस्मिन्सम्पूज्यादित्यबिम्बकम्
1,116,57,sauvarṇaṃ gandhapuṣpādyaiḥ kṛtvā rātrau ca jāgaram pare 'hni viprānsambhojya pāyasena tu sapta vai,सौवर्णं गन्धपुष्पाद्यैः कृत्वा रात्रौ च जागरम् परे ऽह्नि विप्रान्सम्भोज्य पायसेन तु सप्त वै
1,116,58,dakṣiṇāṃ nālikerāṇi tebhyo datvā guruṃ tataḥ sauvarṇaṃ tu raverbimbaṃ yuktaṃ dakṣiṇayā nyayā,दक्षिणां नालिकेराणि तेभ्यो दत्वा गुरुं ततः सौवर्णं तु रवेर्बिम्बं युक्तं दक्षिणया न्यया
1,116,59,samarpya ca bhṛśaṃ prārthya visṛjyādyātsvayaṃ tataḥ etatsarvāptidaṃ nāma saṃproktaṃ sārvakāmikam,समर्प्य च भृशं प्रार्थ्य विसृज्याद्यात्स्वयं ततः एतत्सर्वाप्तिदं नाम संप्रोक्तं सार्वकामिकम्
1,116,60,vratasyāsya prabhāveṇa dvaitaṃ sidhyeddhi sarvathā māghasya śuklasaptamyāmacalākhyaṃ vrataṃ smṛtam,व्रतस्यास्य प्रभावेण द्वैतं सिध्येद्धि सर्वथा माघस्य शुक्लसप्तम्यामचलाख्यं व्रतं स्मृतम्
1,116,61,trilocanajayantīyaṃ sarvapāpaharā smṛtā rathākhyā saptamī ceyaṃ cakravartitvadāyinī,त्रिलोचनजयन्तीयं सर्वपापहरा स्मृता रथाख्या सप्तमी चेयं चक्रवर्तित्वदायिनी
1,116,62,asyāṃ samarcya savituḥ pratimāṃ tu haimīṃ haimāśvayuktarathagāṃ tu dadetsahebhām yo bhāvabhaktisahitaḥ sa gato hi lokaṃ śambhoḥ sa modata ihāpi ca bhuktabhogaḥ,अस्यां समर्च्य सवितुः प्रतिमां तु हैमीं हैमाश्वयुक्तरथगां तु ददेत्सहेभाम् यो भावभक्तिसहितः स गतो हि लोकं शम्भोः स मोदत इहापि च भुक्तभोगः
1,116,63,bhāskarī saptamī ceyaṃ koṭibhāsvadgrahopamā aruṇodayavelāyāmasyāṃ snānaṃ vidhīyate,भास्करी सप्तमी चेयं कोटिभास्वद्ग्रहोपमा अरुणोदयवेलायामस्यां स्नानं विधीयते
1,116,64,arkasya ca badaryāśca sapta sapta dalāni vai nidhāya śirasi snāyātsaptajanmāghaśāntaye,अर्कस्य च बदर्याश्च सप्त सप्त दलानि वै निधाय शिरसि स्नायात्सप्तजन्माघशान्तये
1,116,65,putrapradaṃ vrataṃ cātra prāhādityaḥ svayaṃ prabhuḥ yo māghasitaptamyāṃ pūjayenmāṃ vidhānataḥ,पुत्रप्रदं व्रतं चात्र प्राहादित्यः स्वयं प्रभुः यो माघसितप्तम्यां पूजयेन्मां विधानतः
1,116,66,tasyāhaṃ putratāṃ yāsye svāṃśena bhṛśatoṣitaḥ tasmājjitendriyo bhūtvā samupoṣya divāniśam,तस्याहं पुत्रतां यास्ये स्वांशेन भृशतोषितः तस्माज्जितेन्द्रियो भूत्वा समुपोष्य दिवानिशम्
1,116,67,pūjayedapare cāhni homaṃ kṛtvā dvijāṃ stataḥ dadhyodanena payasā pāyasena ca bhojayet,पूजयेदपरे चाह्नि होमं कृत्वा द्विजां स्ततः दध्योदनेन पयसा पायसेन च भोजयेत्
1,116,68,anena vidhinā yamtu kurute putrasaptamīḥ labhate sa tu satputraṃ cirāyuṣamanāmayam,अनेन विधिना यम्तु कुरुते पुत्रसप्तमीः लभते स तु सत्पुत्रं चिरायुषमनामयम्
1,116,69,tapasyaśuklasaptamyāṃ vratamarkapuṭaṃ caret arkapatrairyajedarkamarkapatrāṇi cāśnuyāt,तपस्यशुक्लसप्तम्यां व्रतमर्कपुटं चरेत् अर्कपत्रैर्यजेदर्कमर्कपत्राणि चाश्नुयात्
1,116,70,arkanāma japecchaśvaditthaṃ cārkapuṭavratam dhanadaṃ putradaṃ caitatsarvapāpapraṇāśanam,अर्कनाम जपेच्छश्वदित्थं चार्कपुटव्रतम् धनदं पुत्रदं चैतत्सर्वपापप्रणाशनम्
1,116,71,trivargadāmiti prāhuḥ kecidetadvataṃ dvija yajñavrataṃ tathāpyanye vidhivaddhomakarmaṇā,त्रिवर्गदामिति प्राहुः केचिदेतद्वतं द्विज यज्ञव्रतं तथाप्यन्ये विधिवद्धोमकर्मणा
1,116,72,sarvāsu sarvamāseṣu saptamīṣu dvijottamaḥ bhāskarārādhanaṃ proktaṃ sarvakāmikamityalam,सर्वासु सर्वमासेषु सप्तमीषु द्विजोत्तमः भास्कराराधनं प्रोक्तं सर्वकामिकमित्यलम्
1,117,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitasappamīvratanirūpaṇaṃ nāma ṣoḍaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śuklāṣṭamyāṃ caitramāse bhavānyāḥ procyate janiḥ pradakṣiṇaśataṃ kṛtvā kāryo yātrāmahotsavaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितसप्पमीव्रतनिरूपणं नाम षोडशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शुक्लाष्टम्यां चैत्रमासे भवान्याः प्रोच्यते जनिः प्रदक्षिणशतं कृत्वा कार्यो यात्रामहोत्सवः
1,117,2,darśanaṃ jagadambāyāḥ sarvānandapradaṃ nṛṇām atraivāśo kakalikāprāśanaṃ samudāhṛtam,दर्शनं जगदम्बायाः सर्वानन्दप्रदं नृणाम् अत्रैवाशो ककलिकाप्राशनं समुदाहृतम्
1,117,3,aśokakalikāścāṣṭau ye pibanti punarvasau caitre māsi sitāṣṭamyāṃ na te śokamavāpnuyuḥ,अशोककलिकाश्चाष्टौ ये पिबन्ति पुनर्वसौ चैत्रे मासि सिताष्टम्यां न ते शोकमवाप्नुयुः
1,117,4,mahāṣṭamīti ca proktā devyāḥ pūjāvidhānataḥ vaiśākhasya sitāṣṭamyāṃ samupoṣyātra vāriṇā,महाष्टमीति च प्रोक्ता देव्याः पूजाविधानतः वैशाखस्य सिताष्टम्यां समुपोष्यात्र वारिणा
1,117,5,snātvāparājitāṃ devīṃ māṃsībālakavāribhiḥ snāpayitvārcya gandhādyairnaivedyaṃ śarkarāmayam,स्नात्वापराजितां देवीं मांसीबालकवारिभिः स्नापयित्वार्च्य गन्धाद्यैर्नैवेद्यं शर्करामयम्
1,117,6,kumārīrbhojayeccāpi navamyāṃ pāraṇāgrataḥ jyotirmayavimānena bhrājamāno yathā raviḥ,कुमारीर्भोजयेच्चापि नवम्यां पारणाग्रतः ज्योतिर्मयविमानेन भ्राजमानो यथा रविः
1,117,7,lokeṣu vicaredvipra devyāścaiva prasādataḥ kṛṣṇāṣṭamyāṃ jyeṣṭhamāse pūjayitvā trilocanam,लोकेषु विचरेद्विप्र देव्याश्चैव प्रसादतः कृष्णाष्टम्यां ज्येष्ठमासे पूजयित्वा त्रिलोचनम्
1,117,8,śivaloke vasetkalpaṃ sarvadevanamaskṛtaḥ jyeṣṭhaśukle tathāṣṭamyāṃ yo devīṃ pūjayennaraḥ,शिवलोके वसेत्कल्पं सर्वदेवनमस्कृतः ज्येष्ठशुक्ले तथाष्टम्यां यो देवीं पूजयेन्नरः
1,117,9,sa vimānena carati gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ śuklāṣṭamyāṃ tathā'ṣāḍhe snātvā caiva niśāṃbunā,स विमानेन चरति गन्धर्वाप्सरसां गणैः शुक्लाष्टम्यां तथाऽषाढे स्नात्वा चैव निशांबुना
1,117,10,tenaiva snāpayeddevīṃ pūjayecca vidhānataḥ tataḥ śuddhajalaiḥ snāpya viliṃpetseṃducandanaiḥ,तेनैव स्नापयेद्देवीं पूजयेच्च विधानतः ततः शुद्धजलैः स्नाप्य विलिंपेत्सेंदुचन्दनैः
1,117,11,naivedyaṃ śarkaropetaṃ datvā'camanamarpayet bhojayitvā tato viprāndatvā svarṇaṃ ca dakṣiṇām,नैवेद्यं शर्करोपेतं दत्वाऽचमनमर्पयेत् भोजयित्वा ततो विप्रान्दत्वा स्वर्णं च दक्षिणाम्
1,117,12,visṛjya ca tataḥ paścātsvayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ etadvrataṃ naraḥ kṛtvā devīlokamavāpnuyāt,विसृज्य च ततः पश्चात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः एतद्व्रतं नरः कृत्वा देवीलोकमवाप्नुयात्
1,117,13,nabhaḥśukletathāṣṭamyāṃ devīmiṣṭvā vidhānataḥ kṣīreṇa snāpayitvā ca miṣṭānnaṃ vinivedayet,नभःशुक्लेतथाष्टम्यां देवीमिष्ट्वा विधानतः क्षीरेण स्नापयित्वा च मिष्टान्नं विनिवेदयेत्
1,117,14,tato dvijān bhojayitvā pare 'hni svayamapyuta bhuktvā samāpayedadvrataṃ saṃtativardhanam,ततो द्विजान् भोजयित्वा परे ऽह्नि स्वयमप्युत भुक्त्वा समापयेदद्व्रतं संततिवर्धनम्
1,117,15,nabhomāse sitāṣṭamyāṃ daśāphalamiti vratam upavāsaṃ tu saṃkalpya snātvā kṛtvā ca naityikam,नभोमासे सिताष्टम्यां दशाफलमिति व्रतम् उपवासं तु संकल्प्य स्नात्वा कृत्वा च नैत्यिकम्
1,117,16,tulasyāḥ kṛṣṇāvarṇāyā dalairdaśabhirarcayet kṛṣṇaṃ viṣṇuṃ tathānantaṃ govindaṃ garuḍadhvajam,तुलस्याः कृष्णावर्णाया दलैर्दशभिरर्चयेत् कृष्णं विष्णुं तथानन्तं गोविन्दं गरुडध्वजम्
1,117,17,dāmodaraṃ hṛṣīkeśaṃ padmanābhaṃ hariṃ prabhum etaiśca nāmabhirnityaṃ kṛṣṇadevaṃ samarcayet,दामोदरं हृषीकेशं पद्मनाभं हरिं प्रभुम् एतैश्च नामभिर्नित्यं कृष्णदेवं समर्चयेत्
1,117,18,namaskāraṃ tataḥ kuryātpradakṣiṇasamanvitam evaṃ daśadinaṃ kuryādvratānāmuttamaṃ vratam,नमस्कारं ततः कुर्यात्प्रदक्षिणसमन्वितम् एवं दशदिनं कुर्याद्व्रतानामुत्तमं व्रतम्
1,117,19,ādau madhye tathā cānte homaṃ kuryādvidhānataḥ kṛṣṇamantreṇa juhuyāccaruṇāṣṭottaraṃ śatam,आदौ मध्ये तथा चान्ते होमं कुर्याद्विधानतः कृष्णमन्त्रेण जुहुयाच्चरुणाष्टोत्तरं शतम्
1,117,20,homānte vidhinā samyagācāryyaṃ pūjayetsudhīḥ sauvarṇe tāmrapātre vā mṛnmaye veṇupātrake,होमान्ते विधिना सम्यगाचार्य्यं पूजयेत्सुधीः सौवर्णे ताम्रपात्रे वा मृन्मये वेणुपात्रके
1,117,21,tulasīdalaṃ suvarṇena kārayitvā sulakṣaṇam haimīṃ ca pratimāṃ kṛtvā pūjayitvā vidhānataḥ,तुलसीदलं सुवर्णेन कारयित्वा सुलक्षणम् हैमीं च प्रतिमां कृत्वा पूजयित्वा विधानतः
1,117,22,nidhāya pratimāṃ pātre hyācāryāya nivedayet dātavyā gauḥ savatsā ca vastrālaṅkārabhūṣitā,निधाय प्रतिमां पात्रे ह्याचार्याय निवेदयेत् दातव्या गौः सवत्सा च वस्त्रालङ्कारभूषिता
1,117,23,daśāhaṃ kṛṣṇadevāya pūrikā daśa cārpayet tāśca dadyādvidhijñāya svayaṃ vā bhakṣayedvratī,दशाहं कृष्णदेवाय पूरिका दश चार्पयेत् ताश्च दद्याद्विधिज्ञाय स्वयं वा भक्षयेद्व्रती
1,117,24,śayanaṃ ca pradātavyaṃ yathāśakti dvijottama daśame 'hni tato mūrtiṃ sadravyāṃ guraver'payet,शयनं च प्रदातव्यं यथाशक्ति द्विजोत्तम दशमे ऽह्नि ततो मूर्तिं सद्रव्यां गुरवेर्ऽपयेत्
1,117,25,vratānte daśaviprebhyaḥ pratyekaṃ daśa pūrikāḥ dadyādeva daśābdaṃ tu kṛtvā vratamanuttamam,व्रतान्ते दशविप्रेभ्यः प्रत्येकं दश पूरिकाः दद्यादेव दशाब्दं तु कृत्वा व्रतमनुत्तमम्
1,117,26,upoṣya vidhinā bhūyātsarvakā masamanvitaḥ ante kṛṣṇasya sāyujyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ,उपोष्य विधिना भूयात्सर्वका मसमन्वितः अन्ते कृष्णस्य सायुज्यं लभते नात्र संशयः
1,117,27,kṛṣṇajanmāṣṭamī ceyaṃ smṛtā pāpaharā nṛṇām kevalenopavāsena tasmiñjanmadine hareḥ,कृष्णजन्माष्टमी चेयं स्मृता पापहरा नृणाम् केवलेनोपवासेन तस्मिञ्जन्मदिने हरेः
1,117,28,saptajanmakṛtātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ upavāsī tilaiḥ snāto nadyādau vimale jale,सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः उपवासी तिलैः स्नातो नद्यादौ विमले जले
1,117,29,sudeśe maṇḍape kḷpte maṇḍalaṃ racayetsudhīḥ tanmadhye kalaśaṃ sthāpya tāmrajaṃ vāpi mṛnmayam,सुदेशे मण्डपे कॢप्ते मण्डलं रचयेत्सुधीः तन्मध्ये कलशं स्थाप्य ताम्रजं वापि मृन्मयम्
1,117,30,tasyopari nyasetpātraṃ tāmraṃ tasyopari sthitām haimīṃ vastrayugācchannāṃ kṛṣṇasya pratimāṃ śubham,तस्योपरि न्यसेत्पात्रं ताम्रं तस्योपरि स्थिताम् हैमीं वस्त्रयुगाच्छन्नां कृष्णस्य प्रतिमां शुभम्
1,117,31,pādyādyairupacāraistu pūjayetsnigdhamānasaḥ devakīṃ vasudevaṃ ca yaśodāṃ nandameva ca,पाद्याद्यैरुपचारैस्तु पूजयेत्स्निग्धमानसः देवकीं वसुदेवं च यशोदां नन्दमेव च
1,117,32,vrajaṃ gopāṃstathā gopīrgāśca dikṣu samarcayet tata ārārtikaṃ kṛtvā kṣamāpyānamya bhaktitaḥ,व्रजं गोपांस्तथा गोपीर्गाश्च दिक्षु समर्चयेत् तत आरार्तिकं कृत्वा क्षमाप्यानम्य भक्तितः
1,117,33,tiṣṭhettathaivārddharātre punaḥ saṃsnāpayeddharim pañcāmṛtaiḥ śuddhajalairgandhādyaiḥ pūjayetpunaḥ,तिष्ठेत्तथैवार्द्धरात्रे पुनः संस्नापयेद्धरिम् पञ्चामृतैः शुद्धजलैर्गन्धाद्यैः पूजयेत्पुनः
1,117,34,dhānyākaṃ ca yavānīṃ ca śuṇṭhīṃ khaṇḍaṃ ca nārada sājyaṃ raupye dhṛtaṃ pātre naivedyaṃ vinivedayet,धान्याकं च यवानीं च शुण्ठीं खण्डं च नारद साज्यं रौप्ये धृतं पात्रे नैवेद्यं विनिवेदयेत्
1,117,35,punarārārtikaṃ kṛtvā daśadhā rūpadhāriṇam vicintayanmṛgāṅkāya dadyādarghyaṃ samudyate,पुनरारार्तिकं कृत्वा दशधा रूपधारिणम् विचिन्तयन्मृगाङ्काय दद्यादर्घ्यं समुद्यते
1,117,36,tataḥ kṣamāpya deveśaṃ rātrikhaṇḍaṃ nayedvratī paurāṇikaiḥ stotrapāṭhairgītavādyairanekadhā,ततः क्षमाप्य देवेशं रात्रिखण्डं नयेद्व्रती पौराणिकैः स्तोत्रपाठैर्गीतवाद्यैरनेकधा
1,117,37,tataḥ prabhāte vipragryānbhojayenmadhurānnakaiḥ datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo visṛjettuṣṭamānasaḥ,ततः प्रभाते विप्रग्र्यान्भोजयेन्मधुरान्नकैः दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृजेत्तुष्टमानसः
1,117,38,tatastāṃ pratimāṃ viṣṇoḥ svarṇadhenudharānvitām gurave dakṣiṇāṃ datvā visṛjyāśrīta ca svayam,ततस्तां प्रतिमां विष्णोः स्वर्णधेनुधरान्विताम् गुरवे दक्षिणां दत्वा विसृज्याश्रीत च स्वयम्
1,117,39,dārāpatyasuhṛdbhṛtyarevaṃ kṛtvā vrata naraḥ sākṣādgokamāpnoti vimānavaramāsthitaḥ,दारापत्यसुहृद्भृत्यरेवं कृत्वा व्रत नरः साक्षाद्गोकमाप्नोति विमानवरमास्थितः
1,117,40,naitena sadṛśaṃ cānyadvratamasti jagattraye kṛtena yena labhyeta koṭyaikādaśakaṃ phalam,नैतेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये कृतेन येन लभ्येत कोट्यैकादशकं फलम्
1,117,41,śuklāṣṭamyāṃ nabhasyasya kuryādrādhāvrataṃ naraḥ pūrvavadrādhikāṃ haimīṃ kalaśasthāṃ prapūjayet,शुक्लाष्टम्यां नभस्यस्य कुर्याद्राधाव्रतं नरः पूर्ववद्राधिकां हैमीं कलशस्थां प्रपूजयेत्
1,117,42,madhyāhne pūjayitvenāmekabhaktaṃ samāpayet śakto bhaktaścopavāsaṃ pare 'hni vidhinā tataḥ,मध्याह्ने पूजयित्वेनामेकभक्तं समापयेत् शक्तो भक्तश्चोपवासं परे ऽह्नि विधिना ततः
1,117,43,suvāsinīrbhojayitvā gurave pratimārpaṇam kṛtvā svayaṃ ca bhuñjītaṃ vratamevaṃ samāpayet,सुवासिनीर्भोजयित्वा गुरवे प्रतिमार्पणम् कृत्वा स्वयं च भुञ्जीतं व्रतमेवं समापयेत्
1,117,44,vratenānena viprarṣe kṛtena vidhinā vratī rahasyaṃ goṣṭhajaṃ labdhvā rādhāparikare vaset,व्रतेनानेन विप्रर्षे कृतेन विधिना व्रती रहस्यं गोष्ठजं लब्ध्वा राधापरिकरे वसेत्
1,117,45,dūrvāṣṭamīvrataṃ cātra kathitaṃ tacca me śṛṇu śucau deśe prajātāyāṃ dvarvāyāṃ dvijasattama,दूर्वाष्टमीव्रतं चात्र कथितं तच्च मे शृणु शुचौ देशे प्रजातायां द्वर्वायां द्विजसत्तम
1,117,46,sthāpya liṅgaṃ tato gandhaiḥ puṣpairdhūpaiśca dīpakaiḥ naivedyairarcayedbhaktyā dadhyakṣataphalādibhiḥ,स्थाप्य लिङ्गं ततो गन्धैः पुष्पैर्धूपैश्च दीपकैः नैवेद्यैरर्चयेद्भक्त्या दध्यक्षतफलादिभिः
1,117,47,arghyaṃ pradadyātpūjānte mantrābhyāṃ susamāhitaḥ tvaṃ dūrve 'mṛtajanmāsi surāsuranamaskṛte,अर्घ्यं प्रदद्यात्पूजान्ते मन्त्राभ्यां सुसमाहितः त्वं दूर्वे ऽमृतजन्मासि सुरासुरनमस्कृते
1,117,48,saubhāgyaṃ saṃtatiṃ dehi sarvakāryakarī bhava yathā śākhā praśākhābhirvistṛtāsi mahītale,सौभाग्यं संततिं देहि सर्वकार्यकरी भव यथा शाखा प्रशाखाभिर्विस्तृतासि महीतले
1,117,49,tathā vistṛtasaṃtānaṃ dehi me 'pyajarāmaram tataḥ pradakṣiṇīkṛtya viprānsaṃbhojya tatra vai,तथा विस्तृतसंतानं देहि मे ऽप्यजरामरम् ततः प्रदक्षिणीकृत्य विप्रान्संभोज्य तत्र वै
1,117,50,bhuktvā svayaṃ gṛhaṃ gacchedatvā vipreṣu dakṣiṇām phalāni ca praśastāni miṣṭāni surabhīṇi ca,भुक्त्वा स्वयं गृहं गच्छेदत्वा विप्रेषु दक्षिणाम् फलानि च प्रशस्तानि मिष्टानि सुरभीणि च
1,117,51,evaṃ puṇyā pāpaharā nṛṇā dūrvāṣṭamī dvija caturṇāmapi varṇānāṃ strījanānāṃ viśeṣataḥ,एवं पुण्या पापहरा नृणा दूर्वाष्टमी द्विज चतुर्णामपि वर्णानां स्त्रीजनानां विशेषतः
1,117,52,yā na pūjayate dūrvā nārī mohādyathāvidhi janmāni trīṇi vaidhavyaṃ labhate sā na saṃśayaḥ,या न पूजयते दूर्वा नारी मोहाद्यथाविधि जन्मानि त्रीणि वैधव्यं लभते सा न संशयः
1,117,53,yadā jyeṣṭharkṣasaṃyuktā bhavecjaivāṣṭabhī dvija jyeṣṭhā nāmnī tu sā jñeyā pūjitā pāpanāśinī,यदा ज्येष्ठर्क्षसंयुक्ता भवेच्जैवाष्टभी द्विज ज्येष्ठा नाम्नी तु सा ज्ञेया पूजिता पापनाशिनी
1,117,54,athaināṃ tu samārabhya vrataṃ ṣoḍaśavāsaram mahālakṣmyāḥ samuddiṣṭaṃ sarvasaṃpadvivardhanam,अथैनां तु समारभ्य व्रतं षोडशवासरम् महालक्ष्म्याः समुद्दिष्टं सर्वसंपद्विवर्धनम्
1,117,55,kariṣye 'haṃ mahālakṣmīvrataṃ te tvatparāyaṇaḥ tadavighnena me yātu samāptiṃ tvatprasādataḥ,करिष्ये ऽहं महालक्ष्मीव्रतं ते त्वत्परायणः तदविघ्नेन मे यातु समाप्तिं त्वत्प्रसादतः
1,117,56,ityuccārya tato baddhā ḍoraka dakṣiṇe kare ṣoḍaśagranthisahitaṃ guṇaiḥ ṣoḍaśabhiryutam,इत्युच्चार्य ततो बद्धा डोरक दक्षिणे करे षोडशग्रन्थिसहितं गुणैः षोडशभिर्युतम्
1,117,57,tato 'nvahaṃ mahālakṣmīṃ gandhādyairarccayedvratī yāvatkṛṣṇāṣṭamī tatra caredudyāpanaṃ sudhīḥ,ततो ऽन्वहं महालक्ष्मीं गन्धाद्यैरर्च्चयेद्व्रती यावत्कृष्णाष्टमी तत्र चरेदुद्यापनं सुधीः
1,117,58,vastramaṇḍapikāṃ kṛtvā sarvatobhadramaṇḍale kalaśaṃ supratiṣṭhāpya dīpamuddyotayettataḥ,वस्त्रमण्डपिकां कृत्वा सर्वतोभद्रमण्डले कलशं सुप्रतिष्ठाप्य दीपमुद्द्योतयेत्ततः
1,117,59,uttārya ḍorakaṃ bāhoḥ kuṃbhasyādho nivedayet catasraḥ pratimāḥ kṛtvā sauvarṇīstatsvarūpiṇīḥ,उत्तार्य डोरकं बाहोः कुंभस्याधो निवेदयेत् चतस्रः प्रतिमाः कृत्वा सौवर्णीस्तत्स्वरूपिणीः
1,117,60,snapanaṃ kārayettāsāḥ jalaiḥ pañcāmṛtaistathā upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjayitvā vidhānataḥ,स्नपनं कारयेत्तासाः जलैः पञ्चामृतैस्तथा उपचारैः षोडशभिः पूजयित्वा विधानतः
1,117,61,jāgarastatra kartavyo gītavāditraniḥ svanaiḥ tato niśīthe saṃprāpte 'bhyudite 'mṛtadīdhitau,जागरस्तत्र कर्तव्यो गीतवादित्रनिः स्वनैः ततो निशीथे संप्राप्ते ऽभ्युदिते ऽमृतदीधितौ
1,117,62,datvārghyaṃ bandhanaṃ dravyaiḥ śrīkhaṇḍādyairvidhānataḥ candramaṇḍalasaṃsthāyai mahālakṣyai pradāpayet,दत्वार्घ्यं बन्धनं द्रव्यैः श्रीखण्डाद्यैर्विधानतः चन्द्रमण्डलसंस्थायै महालक्ष्यै प्रदापयेत्
1,117,63,kṣīrodārṇavasaṃbhūta mahālakṣmīsahodara pīyūṣadhāma rohiṇyāḥ sahitār'ghyaṃ gṛhāṇa me,क्षीरोदार्णवसंभूत महालक्ष्मीसहोदर पीयूषधाम रोहिण्याः सहितार्ऽघ्यं गृहाण मे
1,117,64,kṣīrodārṇavasambhūte kamale kamalālaye viṣṇuvakṣasthalasthe me sarvakāmapradā bhava,क्षीरोदार्णवसम्भूते कमले कमलालये विष्णुवक्षस्थलस्थे मे सर्वकामप्रदा भव
1,117,65,ekanāthe jagannāthe jamadagnipriye 'vyaye reṇuke trāhi māṃ devi rāmamātaḥ śivaṃ kuru,एकनाथे जगन्नाथे जमदग्निप्रिये ऽव्यये रेणुके त्राहि मां देवि राममातः शिवं कुरु
1,117,66,mantrairetairmahālakṣmīṃ prārthya śrotriyayoṣitaḥ samyaksaṃpūjya tāḥ samyaggandhayāvakakajjalaiḥ,मन्त्रैरेतैर्महालक्ष्मीं प्रार्थ्य श्रोत्रिययोषितः सम्यक्संपूज्य ताः सम्यग्गन्धयावककज्जलैः
1,117,67,saṃbhojya juhuyādagnau bilvapadmakapāyasaiḥ tadalābhe ghṛtairvipra gṛhebhyaḥ samidhastilān,संभोज्य जुहुयादग्नौ बिल्वपद्मकपायसैः तदलाभे घृतैर्विप्र गृहेभ्यः समिधस्तिलान्
1,117,68,mṛtyuñjayāya ca paraṃ sarvarogapraśāntaye candanaṃ tālapatraṃ ca puṣpamālāṃ tathākṣatān,मृत्युञ्जयाय च परं सर्वरोगप्रशान्तये चन्दनं तालपत्रं च पुष्पमालां तथाक्षतान्
1,117,69,durvāṃ kausumbhasūtraṃ ca yugaṃ śrīphalameva vā bhakṣyāṇi ca nave śūrpe pratidravyaṃ tu ṣoḍaśa,दुर्वां कौसुम्भसूत्रं च युगं श्रीफलमेव वा भक्ष्याणि च नवे शूर्पे प्रतिद्रव्यं तु षोडश
1,117,70,samācchādyānyaśūrpeṇa vratī dadyātsamantrakam kṣīrodārṇavasaṃbhūtā lakṣmīścandrasahodarā,समाच्छाद्यान्यशूर्पेण व्रती दद्यात्समन्त्रकम् क्षीरोदार्णवसंभूता लक्ष्मीश्चन्द्रसहोदरा
1,117,71,vratenānena saṃtuṣṭā bhavatādviṣṇuvallabhā cetasraḥ pratimāstāstu śrotriyebhyaḥ samarpayet,व्रतेनानेन संतुष्टा भवताद्विष्णुवल्लभा चेतस्रः प्रतिमास्तास्तु श्रोत्रियेभ्यः समर्पयेत्
1,117,72,tatastu caturo viprān ṣoḍaśāpi suvāsinīḥ miṣṭānnenāśayitvā tu visṛjettāḥ sadakṣiṇāḥ,ततस्तु चतुरो विप्रान् षोडशापि सुवासिनीः मिष्टान्नेनाशयित्वा तु विसृजेत्ताः सदक्षिणाः
1,117,73,samāptiniyamaḥ paścādbhañjīteṣṭaiḥ samanvitaḥ etadvrataṃ mahālakṣmyāḥ kṛtvā vipra vidhānataḥ,समाप्तिनियमः पश्चाद्भञ्जीतेष्टैः समन्वितः एतद्व्रतं महालक्ष्म्याः कृत्वा विप्र विधानतः
1,117,74,bhuktveṣṭānaihikān kāmāṃllakṣmīloke vasecciram eṣāṣokāṣṭamī coktā yasyāṃ pūrṇaṃ ramāvratam,भुक्त्वेष्टानैहिकान् कामांल्लक्ष्मीलोके वसेच्चिरम् एषाषोकाष्टमी चोक्ता यस्यां पूर्णं रमाव्रतम्
1,117,75,atrāśokasya pūjā syādekabhaktaṃ tathā smṛtam kṛtvāśokavrataṃ nārī hyaśokā śokajanmani,अत्राशोकस्य पूजा स्यादेकभक्तं तथा स्मृतम् कृत्वाशोकव्रतं नारी ह्यशोका शोकजन्मनि
1,117,76,yatra kutrāpi saṃjātā nātra kāryā vicāraṇā āśvine śuklapakṣe tu proktā vipra mahāṣṭamī,यत्र कुत्रापि संजाता नात्र कार्या विचारणा आश्विने शुक्लपक्षे तु प्रोक्ता विप्र महाष्टमी
1,117,77,tatra durgācanaṃ proktaṃ savrairapyupacārakaiḥ upavāsaṃ caikabhaktaṃ mahāṣṭamyāṃ vidhāya tu,तत्र दुर्गाचनं प्रोक्तं सव्रैरप्युपचारकैः उपवासं चैकभक्तं महाष्टम्यां विधाय तु
1,117,78,sarvato vibhavaṃ prāpya modate devavacciram ūrjje kṛṣṇādike 'ṣṭamyāṃ karakākhyaṃ vrataṃ smṛtam,सर्वतो विभवं प्राप्य मोदते देववच्चिरम् ऊर्ज्जे कृष्णादिके ऽष्टम्यां करकाख्यं व्रतं स्मृतम्
1,117,79,tatromāsahitaḥ śaṃbhuḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ candrodayer'ghadānaṃ ca vidheyaṃ vratibhiḥ sadā,तत्रोमासहितः शंभुः पूजनीयः प्रयत्नतः चन्द्रोदयेर्ऽघदानं च विधेयं व्रतिभिः सदा
1,117,80,putraṃ sarvaguṇopetamicchadbhirvividhaṃ sukham gopāṣṭamīti saṃproktā kārtike dhavale dale,पुत्रं सर्वगुणोपेतमिच्छद्भिर्विविधं सुखम् गोपाष्टमीति संप्रोक्ता कार्तिके धवले दले
1,117,81,tatrakuryādgavāṃ pūjāṃ gogrāsaṃ gopradakṣiṇām gavānugamanaṃ dānaṃ vāñchansarvāśca saṃpadaḥ,तत्रकुर्याद्गवां पूजां गोग्रासं गोप्रदक्षिणाम् गवानुगमनं दानं वाञ्छन्सर्वाश्च संपदः
1,117,82,kṛṣṇāṣṭamyāṃ mārgaśīrṣe mithunaṃ darbhanirmitam anaghāṃ cānaghāṃ tatra bahuputrasamanvitam,कृष्णाष्टम्यां मार्गशीर्षे मिथुनं दर्भनिर्मितम् अनघां चानघां तत्र बहुपुत्रसमन्वितम्
1,117,83,sthāpayitvā śubhe deśe gomayenopalepite pūjayedgandhapuṣpādyairupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ,स्थापयित्वा शुभे देशे गोमयेनोपलेपिते पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैरुपचारैः पृथग्विधैः
1,117,84,saṃbhojya dvijadāṃpatyaṃ visṛjellabdhadakṣiṇam vratametannaraḥ kṛtvā nārī vā vidhipūrvakam,संभोज्य द्विजदांपत्यं विसृजेल्लब्धदक्षिणम् व्रतमेतन्नरः कृत्वा नारी वा विधिपूर्वकम्
1,117,85,putraṃ sallakṣaṇopetaṃ labhate nātra saṃśayaḥ,पुत्रं सल्लक्षणोपेतं लभते नात्र संशयः
1,117,86,mārgāśīrṣasitāṣṭamyāṃ kālabhairavasannidau upoṣya jāgaraṃ kṛtvā mahāpāpaiḥ pramucyate,मार्गाशीर्षसिताष्टम्यां कालभैरवसन्निदौ उपोष्य जागरं कृत्वा महापापैः प्रमुच्यते
1,117,87,yatkiñcidaśubhaṃ karma kṛtaṃ mānuṣajanmani tatsarvaṃ vilayaṃ yāti kālabhairavadarśanāt,यत्किञ्चिदशुभं कर्म कृतं मानुषजन्मनि तत्सर्वं विलयं याति कालभैरवदर्शनात्
1,117,88,atha pauṣasitāṣṭamyāṃ śrāddhamaṣṭakasaṃjñitam pitṝṇāṃ tṛptidaṃ varṣaṃ kulasantativarddhanam,अथ पौषसिताष्टम्यां श्राद्धमष्टकसंज्ञितम् पितॄणां तृप्तिदं वर्षं कुलसन्ततिवर्द्धनम्
1,117,89,śuklāṣṭamyāṃ tu pauṣasya śivaṃ sampūjya bhaktitaḥ bhuktimuktimavāpnoti bhaktimekāṃ samācaran,शुक्लाष्टम्यां तु पौषस्य शिवं सम्पूज्य भक्तितः भुक्तिमुक्तिमवाप्नोति भक्तिमेकां समाचरन्
1,117,90,kṛṣṇāṣṭamyāṃ tu māghasya bhadrakālīṃ samarcayet bhaktito vairivṛndaghnīṃ sarvakāmapradāyinīm,कृष्णाष्टम्यां तु माघस्य भद्रकालीं समर्चयेत् भक्तितो वैरिवृन्दघ्नीं सर्वकामप्रदायिनीम्
1,117,91,māghamāse sitāṣṭamyāṃ bhīṣmaṃ saṃtarpayaddvija saṃtatiṃ tvavyavacchinnāmicchaṃścāpyaparājayam,माघमासे सिताष्टम्यां भीष्मं संतर्पयद्द्विज संततिं त्वव्यवच्छिन्नामिच्छंश्चाप्यपराजयम्
1,117,92,phaālgune tvasitāṣṭamyāṃ bhīprāṃ devīṃ samarcayet tatra vrataparo vipra sarvakāmasamṛddhaye,फआल्गुने त्वसिताष्टम्यां भीप्रां देवीं समर्चयेत् तत्र व्रतपरो विप्र सर्वकामसमृद्धये
1,117,93,śuklāṣṭamyāṃ phaālgunasya śivaṃ cāpi śivāṃ dvija gandhādyaiḥ samyagabhyarcya sarvasiddhīśvaro bhavet,शुक्लाष्टम्यां फआल्गुनस्य शिवं चापि शिवां द्विज गन्धाद्यैः सम्यगभ्यर्च्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत्
1,117,94,phaālgunāparapakṣe tu śītalāmaṣṭamīdine pūjayetsarvavapakkānaiḥ saptamyāṃ vidhivatkṛtaiḥ,फआल्गुनापरपक्षे तु शीतलामष्टमीदिने पूजयेत्सर्ववपक्कानैः सप्तम्यां विधिवत्कृतैः
1,117,95,śītale tvaṃ jaganmātā śītale tvaṃ jagatpitā śītale tvaṃ jagadvātrī śītalāyai namonamaḥ,शीतले त्वं जगन्माता शीतले त्वं जगत्पिता शीतले त्वं जगद्वात्री शीतलायै नमोनमः
1,117,96,vande 'haṃ śītalāṃ devīṃ rāsabhasthāṃ digaṃbarām mārjanī kalaśopetāṃ visphoṭakavināśinīm,वन्दे ऽहं शीतलां देवीं रासभस्थां दिगंबराम् मार्जनी कलशोपेतां विस्फोटकविनाशिनीम्
1,117,97,śītale śītale cetthaṃ ye japanti jale lthitāḥ ṭha teṣāṃ tu śītalā devī syādvisphoṭakaśāntidā,शीतले शीतले चेत्थं ये जपन्ति जले ल्थिताः ठ तेषां तु शीतला देवी स्याद्विस्फोटकशान्तिदा
1,117,98,ityevaṃ śītalāmantrairyaḥ samarcayate dvija tasya varṣaṃ bhavecchāntiḥ śītalāyāḥ prasādataḥ,इत्येवं शीतलामन्त्रैर्यः समर्चयते द्विज तस्य वर्षं भवेच्छान्तिः शीतलायाः प्रसादतः
1,117,99,sarvamāsobhaye pakṣe vidhivaccāṣṭamīdine śivāṃ vāpiśivaṃ prārcyalabhate vāñchitaṃ phalam,सर्वमासोभये पक्षे विधिवच्चाष्टमीदिने शिवां वापिशिवं प्रार्च्यलभते वाञ्छितं फलम्
1,118,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitāṣṭamīvratakathanaṃ nāma saptadaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha vakṣyāmi viprendra navamyāste vratāni vai yāni kṛtvā narā loke labhante vāñchitaṃ phalam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थिताष्टमीव्रतकथनं नाम सप्तदशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ वक्ष्यामि विप्रेन्द्र नवम्यास्ते व्रतानि वै यानि कृत्वा नरा लोके लभन्ते वाञ्छितं फलम्
1,118,2,caitrasya śuklapakṣe tu śrīrāmanavamīvratam tatropavāsaṃ vidhivacchakto bhaktaḥ samācaret,चैत्रस्य शुक्लपक्षे तु श्रीरामनवमीव्रतम् तत्रोपवासं विधिवच्छक्तो भक्तः समाचरेत्
1,118,3,aśaktaścaikabhaktaṃ vai madhyāhnotsavataḥ param viprānsaṃbhojya miṣṭānnai rāmaprīti sumācaret,अशक्तश्चैकभक्तं वै मध्याह्नोत्सवतः परम् विप्रान्संभोज्य मिष्टान्नै रामप्रीति सुमाचरेत्
1,118,4,gobhūtilahariraṇyādyervastrālaṅkaraṇestathā eva yaḥ kurute bhaktyā śrīrāmanavamīvratam,गोभूतिलहरिरण्याद्येर्वस्त्रालङ्करणेस्तथा एव यः कुरुते भक्त्या श्रीरामनवमीव्रतम्
1,118,5,vidhūya cehapāpāni vraje dviṣṇoḥ paraṃ padam uktaṃ mātṛvrataṃ cātra bhairaveṇa samanvitāḥ,विधूय चेहपापानि व्रजे द्विष्णोः परं पदम् उक्तं मातृव्रतं चात्र भैरवेण समन्विताः
1,118,6,sraggandhavasranamanaivedyaiścatuḥṣṭistu yoginīḥ atraiva bhadrakālo tu yoginīnāṃ mahābalā,स्रग्गन्धवस्रनमनैवेद्यैश्चतुःष्टिस्तु योगिनीः अत्रैव भद्रकालो तु योगिनीनां महाबला
1,118,7,brāhmaṇaśreṣṭhaḥ sarvāsāmādhipatye 'bhiṣecitā tasmāttāṃ pūjayeccātra sopavāso jitendriyaḥ,ब्राह्मणश्रेष्ठः सर्वासामाधिपत्ये ऽभिषेचिता तस्मात्तां पूजयेच्चात्र सोपवासो जितेन्द्रियः
1,118,8,rādhe navamyāṃ dalayoścaṇḍikāṃ yastu pūjayet vidhinā sa vimānena devataiḥ saha modate,राधे नवम्यां दलयोश्चण्डिकां यस्तु पूजयेत् विधिना स विमानेन देवतैः सह मोदते
1,118,9,jyeṣṭhaśuklanavamyāṃ tu sopavāso narottamaḥ umāṃ saṃpūjya vidhivatkumārīrbhojayeddvijān,ज्येष्ठशुक्लनवम्यां तु सोपवासो नरोत्तमः उमां संपूज्य विधिवत्कुमारीर्भोजयेद्द्विजान्
1,118,10,svabhaktyā dakṣiṇāṃ datvā śālyannaṃ payasāśnuyāt umāvratamidaṃ vipra yaḥ kuryādvidhivannaraḥ,स्वभक्त्या दक्षिणां दत्वा शाल्यन्नं पयसाश्नुयात् उमाव्रतमिदं विप्र यः कुर्याद्विधिवन्नरः
1,118,11,sa bhuktveha varānbhogānante svargagatiṃ labhet āṣāḍhe māsi viprendra yaḥ kuryātpakṣayordvija,स भुक्त्वेह वरान्भोगानन्ते स्वर्गगतिं लभेत् आषाढे मासि विप्रेन्द्र यः कुर्यात्पक्षयोर्द्विज
1,118,12,naktaṃ caindrīṃ samabhyarcyedairāvatagatāṃ sitām sa bhavedvai valoke tu bhogabhāragdevayānagaḥ,नक्तं चैन्द्रीं समभ्यर्च्येदैरावतगतां सिताम् स भवेद्वै वलोके तु भोगभारग्देवयानगः
1,118,13,śrāvaṇe māsi viprendra yaḥ kuryānnaktabhojanam pakṣayorupavāsaṃ vā kaumārīṃ caṇḍikāṃ yajet,श्रावणे मासि विप्रेन्द्र यः कुर्यान्नक्तभोजनम् पक्षयोरुपवासं वा कौमारीं चण्डिकां यजेत्
1,118,14,evaṃ pāpaharāṃ gandhaiḥ puṣpairdhūpaiśca dīpakaiḥ naivedyairvividhaiścaiva kumārībhojanaistathā,एवं पापहरां गन्धैः पुष्पैर्धूपैश्च दीपकैः नैवेद्यैर्विविधैश्चैव कुमारीभोजनैस्तथा
1,118,15,evaṃ yaḥ kurute bhaktyā kaumārīvratamuttamam sa vimānena gacchedvai devīlokaṃ sanātanam,एवं यः कुरुते भक्त्या कौमारीव्रतमुत्तमम् स विमानेन गच्छेद्वै देवीलोकं सनातनम्
1,118,16,bhādre tu navamī śuklā nandāhvā parikīrtitā tasyāṃ yaḥ pūjayeddurgāṃ vidhivaccopacārakaiḥ,भाद्रे तु नवमी शुक्ला नन्दाह्वा परिकीर्तिता तस्यां यः पूजयेद्दुर्गां विधिवच्चोपचारकैः
1,118,17,so 'śvamedhaphalaṃ labdhvā viṣṇuloke mahīyate āśvine śuklanavamī mahāpūrvā prakīrtitā,सो ऽश्वमेधफलं लब्ध्वा विष्णुलोके महीयते आश्विने शुक्लनवमी महापूर्वा प्रकीर्तिता
1,118,18,aparāhne śamīpūjā kāryāsyāṃ prāgdiśi dvija tato niśāyāṃ prāgyāme khaḍgaṃ dhanuriṣūngadām,अपराह्ने शमीपूजा कार्यास्यां प्राग्दिशि द्विज ततो निशायां प्राग्यामे खड्गं धनुरिषून्गदाम्
1,118,19,śūlaṃ śaktiṃ ca paraśuṃ chirikāṃ carma kheṭakam chatraṃ dhvajaṃ gajaṃ cāśva govṛṣaṃ pustakaṃ tulām,शूलं शक्तिं च परशुं छिरिकां चर्म खेटकम् छत्रं ध्वजं गजं चाश्व गोवृषं पुस्तकं तुलाम्
1,118,20,daṇḍaṃ pāśaṃ cakraśaṅkhau gandhādyairupacārakaiḥ saṃpūjya mahiṣaṃ tatra bhadrakālyai samālabhet,दण्डं पाशं चक्रशङ्खौ गन्धाद्यैरुपचारकैः संपूज्य महिषं तत्र भद्रकाल्यै समालभेत्
1,118,21,evaṃ baliṃ vidhāyātha bhuktvā pakkānna meva ca dvijebhyo dakṣiṇāṃ datvā vrataṃ tatra samāpayet,एवं बलिं विधायाथ भुक्त्वा पक्कान्न मेव च द्विजेभ्यो दक्षिणां दत्वा व्रतं तत्र समापयेत्
1,118,22,evaṃ yaḥ pūjayeddurgāṃ nṝṇāṃ durgatināśinīm iha bhuktvā varānbhogānante svargatimāpnuyāt,एवं यः पूजयेद्दुर्गां नॄणां दुर्गतिनाशिनीम् इह भुक्त्वा वरान्भोगानन्ते स्वर्गतिमाप्नुयात्
1,118,23,kārtike śuklanavamī yākṣayā sā prakīrtatā tasyāmaśvatthamūle vai tarppaṇaṃ samyagācaret,कार्तिके शुक्लनवमी याक्षया सा प्रकीर्तता तस्यामश्वत्थमूले वै तर्प्पणं सम्यगाचरेत्
1,118,24,devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṝṇāṃ cāpi nārada svaśākhoktaistathā mantraiḥ sūryāyārghyaṃ tator'payet,देवानां च ऋषीणां च पितॄणां चापि नारद स्वशाखोक्तैस्तथा मन्त्रैः सूर्यायार्घ्यं ततोर्ऽपयेत्
1,118,25,tato dvijānbhojayitvā miṣṭānnena munūśvara svayaṃ bhuktvā ca vihareddvijebhyo dattadakṣiṇaḥ,ततो द्विजान्भोजयित्वा मिष्टान्नेन मुनूश्वर स्वयं भुक्त्वा च विहरेद्द्विजेभ्यो दत्तदक्षिणः
1,118,26,evaṃ yaḥ kurute bhaktyā japadānaṃ dvijārcanam homaṃ ca sarvamakṣayyaṃ bhavediti vidhervayaḥ,एवं यः कुरुते भक्त्या जपदानं द्विजार्चनम् होमं च सर्वमक्षय्यं भवेदिति विधेर्वयः
1,118,27,mārge tu śuklanavamī nandinī parikīrtitā tasyāmupoṣito yastu jagadaṃbāṃ prapūjayet,मार्गे तु शुक्लनवमी नन्दिनी परिकीर्तिता तस्यामुपोषितो यस्तु जगदंबां प्रपूजयेत्
1,118,28,gandhādyaiḥ so 'śvamedhasya phalabhāṅnātra saṃśayaḥ pauṣe śuklanavamyāṃ tu mahāmāyāṃ prapūjayet,गन्धाद्यैः सो ऽश्वमेधस्य फलभाङ्नात्र संशयः पौषे शुक्लनवम्यां तु महामायां प्रपूजयेत्
1,118,29,ekabhaktaparo vipra vājapeyaphalāptaye māghamāse tu vā śuklā navamī lokapūjitā,एकभक्तपरो विप्र वाजपेयफलाप्तये माघमासे तु वा शुक्ला नवमी लोकपूजिता
1,118,30,mahānandeti sā proktā sadānandakarī nṛṇām tasyāṃ snānaṃ tathā dānaṃ japo homa upoṣaṇam,महानन्देति सा प्रोक्ता सदानन्दकरी नृणाम् तस्यां स्नानं तथा दानं जपो होम उपोषणम्
1,118,31,sarvamakṣayatāṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā phaālgunāmalapakṣasya navamī yā dvijottama,सर्वमक्षयतां याति नात्र कार्या विचारणा फआल्गुनामलपक्षस्य नवमी या द्विजोत्तम
1,118,32,ānandā sā mahāpuṇyā sarvapāpaharā smṛtā sopavāsor'cayettatra yastvānandāṃ dvijottama,आनन्दा सा महापुण्या सर्वपापहरा स्मृता सोपवासोर्ऽचयेत्तत्र यस्त्वानन्दां द्विजोत्तम
1,118,33,sa labhedvāñchitānkāmānsatyaṃ satyaṃ mayoditam,स लभेद्वाञ्छितान्कामान्सत्यं सत्यं मयोदितम्
1,119,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitanavamīvratakathanaṃ nāmāṣṭādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha te 'haṃ pravakṣyāmi daśamyā vai vratāni ca yāni kṛtvā naro bhaktyā dharmarājapriyo bhavet,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितनवमीव्रतकथनं नामाष्टादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ ते ऽहं प्रवक्ष्यामि दशम्या वै व्रतानि च यानि कृत्वा नरो भक्त्या धर्मराजप्रियो भवेत्
1,119,2,caitraśuklada śamyāṃ tu dharmarājaṃ prapūjayet tatkālasaṃbhavaiḥ puṣpaiḥ phalairgandhādibhistathā,चैत्रशुक्लद शम्यां तु धर्मराजं प्रपूजयेत् तत्कालसंभवैः पुष्पैः फलैर्गन्धादिभिस्तथा
1,119,3,sopavāso vaikabhakto bhojayitvā dvijottamān caturddaśatatastebhyaḥ śaktyā dadyācca dakṣiṇām,सोपवासो वैकभक्तो भोजयित्वा द्विजोत्तमान् चतुर्द्दशततस्तेभ्यः शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम्
1,119,4,evaṃ yaḥ kurute vipra dharmarājaprapūjanam sa dharmasyājñayāgaccheddevaiḥ sādharmyamacyutaḥ,एवं यः कुरुते विप्र धर्मराजप्रपूजनम् स धर्मस्याज्ञयागच्छेद्देवैः साधर्म्यमच्युतः
1,119,5,daśamyāṃ mādhave śukle viṣṇumabhyarcya mānavaḥ gandhādyairupacāraiśca śvetapuṣpaiḥ sugandhibhiḥ,दशम्यां माधवे शुक्ले विष्णुमभ्यर्च्य मानवः गन्धाद्यैरुपचारैश्च श्वेतपुष्पैः सुगन्धिभिः
1,119,6,śataṃ pradakṣiṇāḥ kṛtvā vipransaṃbhojya yatnataḥ labhate vaiṣṇavaṃ lokaṃ nātra kāryā vicāraṇā,शतं प्रदक्षिणाः कृत्वा विप्रन्संभोज्य यत्नतः लभते वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा
1,119,7,jyeṣṭhe śukladaśamyāṃ tu jāhnavī saritāṃ varā samāyātā dharāṃ svargāttasmātsā puṇyadā smṛtā,ज्येष्ठे शुक्लदशम्यां तु जाह्नवी सरितां वरा समायाता धरां स्वर्गात्तस्मात्सा पुण्यदा स्मृता
1,119,8,jyeṣṭhaḥ śukladalaṃ hasto budhaśca daśamīḥ tithiḥ garānandavyatīpātāḥ kanyenduvṛṣabhāskarāḥ,ज्येष्ठः शुक्लदलं हस्तो बुधश्च दशमीः तिथिः गरानन्दव्यतीपाताः कन्येन्दुवृषभास्कराः
1,119,9,daśayogaḥ samākhyāto mahāpuṇyatamo dvija harate daśa pāpāni tasmāddaśaharaḥ smṛtaḥ,दशयोगः समाख्यातो महापुण्यतमो द्विज हरते दश पापानि तस्माद्दशहरः स्मृतः
1,119,10,asyāṃ yo jāhnavīṃ prāpya snāti saṃprītamānasaḥ vidhinā jāhnavītoye sa yāti harimandiram,अस्यां यो जाह्नवीं प्राप्य स्नाति संप्रीतमानसः विधिना जाह्नवीतोये स याति हरिमन्दिरम्
1,119,11,āṣāḍhaśukladaśamī puṇyā manvā dikaiḥ smṛtā tasyāṃ snānaṃ japo dānaṃ homo vā svargatipradāḥ,आषाढशुक्लदशमी पुण्या मन्वा दिकैः स्मृता तस्यां स्नानं जपो दानं होमो वा स्वर्गतिप्रदाः
1,119,12,śrāvaṇe śukladaśamī sarvāśāparipūrtidā asyāṃ śivārcanaṃ śastaṃ gandhādyai rupacārakaiḥ,श्रावणे शुक्लदशमी सर्वाशापरिपूर्तिदा अस्यां शिवार्चनं शस्तं गन्धाद्यै रुपचारकैः
1,119,13,tatropavāso naktaṃ vā dvijānāṃ bhojanaṃ japaḥ hemno dāna ca dhenvādeḥ sarvapāpapraṇāśanam,तत्रोपवासो नक्तं वा द्विजानां भोजनं जपः हेम्नो दान च धेन्वादेः सर्वपापप्रणाशनम्
1,119,14,atho nabhasyaśuklāyāṃ daśamyāṃ dvijasattama vrataṃ daśāvatārākhyaṃ tatra snānaṃ jalāśaye,अथो नभस्यशुक्लायां दशम्यां द्विजसत्तम व्रतं दशावताराख्यं तत्र स्नानं जलाशये
1,119,15,kṛtvā saṃdhyādiniyamaṃ devarṣipitṛtarpaṇam tato daśāvatārāṇi samabhyarcetsa māhitaḥ,कृत्वा संध्यादिनियमं देवर्षिपितृतर्पणम् ततो दशावताराणि समभ्यर्चेत्स माहितः
1,119,16,matsyaṃ kūrmaṃ varāhaṃ ca narasiṃhaṃ trivikramam rāmaṃ rāmaṃ ca kṛṣṇaṃ ca bauddhaṃ kalkinameva ca,मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं त्रिविक्रमम् रामं रामं च कृष्णं च बौद्धं कल्किनमेव च
1,119,17,daśamūrtistu sauvarṇīḥ pūjayitvā vidhānataḥ daśabhyo vipravaryebhyo dadyātsatkṛtya nārada,दशमूर्तिस्तु सौवर्णीः पूजयित्वा विधानतः दशभ्यो विप्रवर्येभ्यो दद्यात्सत्कृत्य नारद
1,119,18,upavāsaṃ caikabhaktaṃ kṛtvā saṃbhojya vāḍavān visṛjya paścādbhuñjīta svayaṃ sveṣṭaiḥ samāhitaḥ,उपवासं चैकभक्तं कृत्वा संभोज्य वाडवान् विसृज्य पश्चाद्भुञ्जीत स्वयं स्वेष्टैः समाहितः
1,119,19,bhaktyā kṛtvā vrataṃ tvetadbhuktvā bhogānihottamān vimānena vrajedante viṣṇulokaṃ sanātanam,भक्त्या कृत्वा व्रतं त्वेतद्भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् विमानेन व्रजेदन्ते विष्णुलोकं सनातनम्
1,119,20,āśvine śukladaśamī vijayā sā prakīrtitā caturgomayapiṇḍāni prātarnyasya gṛhāṅgaṇe,आश्विने शुक्लदशमी विजया सा प्रकीर्तिता चतुर्गोमयपिण्डानि प्रातर्न्यस्य गृहाङ्गणे
1,119,21,cakravālasvarūpeṇa tanmadhye rāmalakṣmaṇau tathā bharataśatrughnau pūjayeccaturo 'pi hi,चक्रवालस्वरूपेण तन्मध्ये रामलक्ष्मणौ तथा भरतशत्रुघ्नौ पूजयेच्चतुरो ऽपि हि
1,119,22,sapidhānāsu pātrīṣu gomayīṣu catasṛṣṭa kinnaṃ dhānyaṃ saraupyaṃ tu dhṛtvā dhautāṃśukāvṛtam,सपिधानासु पात्रीषु गोमयीषु चतसृष्ट किन्नं धान्यं सरौप्यं तु धृत्वा धौतांशुकावृतम्
1,119,23,pitṛmātṛbhrātṛputrajāyā bhṛtyasamanvitam saṃpūjyaṃ gandhapuṣpādyairnaivedyaiśca vidhānataḥ,पितृमातृभ्रातृपुत्रजाया भृत्यसमन्वितम् संपूज्यं गन्धपुष्पाद्यैर्नैवेद्यैश्च विधानतः
1,119,24,namaskṛtyātha bhuñjīta dvijānsaṃbhojya pūjitān evaṃ kṛtvā vidhānaṃ tu naro varṣaṃ suravānvitaḥ,नमस्कृत्याथ भुञ्जीत द्विजान्संभोज्य पूजितान् एवं कृत्वा विधानं तु नरो वर्षं सुरवान्वितः
1,119,25,dhanadhānyasamṛddhaśca niścitaṃ jāyate dvija athāpārāhnasamaye navamyāṃ saṃnimantritām,धनधान्यसमृद्धश्च निश्चितं जायते द्विज अथापाराह्नसमये नवम्यां संनिमन्त्रिताम्
1,119,26,pūrvadikṣu śamīṃ vipra gatvā tanmūlajāṃ mṛdam gṛhītvā svagṛhaṃ prāpya gītavāditraniḥsvanaiḥ,पूर्वदिक्षु शमीं विप्र गत्वा तन्मूलजां मृदम् गृहीत्वा स्वगृहं प्राप्य गीतवादित्रनिःस्वनैः
1,119,27,saṃpūjya tāṃ vidhānena sajjīkṛtya svakaṃ balam nirgatya pūrvadvāreṇa grāmādbrahiranākulaḥ,संपूज्य तां विधानेन सज्जीकृत्य स्वकं बलम् निर्गत्य पूर्वद्वारेण ग्रामाद्ब्रहिरनाकुलः
1,119,28,tataḥ śatrupratikṛtiṃ nirmitāṃ patrakādibhiḥ manasā kalpitāṃ vāpi svarṇaṃ puṃravaṃśareṇa vai,ततः शत्रुप्रतिकृतिं निर्मितां पत्रकादिभिः मनसा कल्पितां वापि स्वर्णं पुंरवंशरेण वै
1,119,29,vidhyediti bhṛśaṃ prītaḥ prāpnuyātsvagṛhaṃ niśi evaṃ kṛtavidhirvāpi gacchedvā śatrunigrahe,विध्येदिति भृशं प्रीतः प्राप्नुयात्स्वगृहं निशि एवं कृतविधिर्वापि गच्छेद्वा शत्रुनिग्रहे
1,119,30,eṣaivaṃ daśamī vipra vidhinā'caritā sadā dhanaṃ jayaṃ sutān gāśca gajāśvaṃ vāpyajāvikam,एषैवं दशमी विप्र विधिनाऽचरिता सदा धनं जयं सुतान् गाश्च गजाश्वं वाप्यजाविकम्
1,119,31,dadyādiha śarīrānte svargatiṃ cāpi nārada daśamyāṃ kārtike śukle sārvabhaumavrataṃ caret,दद्यादिह शरीरान्ते स्वर्गतिं चापि नारद दशम्यां कार्तिके शुक्ले सार्वभौमव्रतं चरेत्
1,119,32,kṛtopavāso vaikāśī niśīthe 'pūpakādibhiḥ daśadikṣu baliṃ dadyād gṛhadvāpi purādbrahiḥ,कृतोपवासो वैकाशी निशीथे ऽपूपकादिभिः दशदिक्षु बलिं दद्याद् गृहद्वापि पुराद्ब्रहिः
1,119,33,maṇḍale 'ṣṭadale kḷpte goviḍliptadharātale mantrairebhirdvijaśreṣṭha gaṇeśādikṛtārcanaḥ,मण्डले ऽष्टदले कॢप्ते गोविड्लिप्तधरातले मन्त्रैरेभिर्द्विजश्रेष्ठ गणेशादिकृतार्चनः
1,119,34,yo me pūrvagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā tamindro devarā jo 'dya nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो मे पूर्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा तमिन्द्रो देवरा जो ऽद्य नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,35,yo me vahnigataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā tejorājo 'tha vahnistaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो मे वह्निगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा तेजोराजो ऽथ वह्निस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,36,yo me dakṣagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā taṃ yamaḥ pretarājo vai nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो मे दक्षगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा तं यमः प्रेतराजो वै नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,37,yo me nairṛtigaḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā rakṣorājo nairṛtistaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो मे नैरृतिगः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा रक्षोराजो नैरृतिस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,38,yo me paścimagaḥ pāpmā pāpakenehakarmaṇā yādaḥ patistaṃ varuṇo nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो मे पश्चिमगः पाप्मा पापकेनेहकर्मणा यादः पतिस्तं वरुणो नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,39,yo me vāyugataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā vāyustaṃ marutāṃ rājo nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो मे वायुगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा वायुस्तं मरुतां राजो नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,40,yo me saumyagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā somastamṛkṣayakṣeśo nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो मे सौम्यगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा सोमस्तमृक्षयक्षेशो नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,41,yo ma īśagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā īśāno bhūtanāthastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो म ईशगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ईशानो भूतनाथस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,42,yo maṃ ūrddhvagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā brahmā prajāpatīśastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो मं ऊर्द्ध्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ब्रह्मा प्रजापतीशस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,43,yo me 'dhaḥsaṃsthitaḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā ananto nāgarājastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ,यो मे ऽधःसंस्थितः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा अनन्तो नागराजस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
1,119,44,ityevaṃ dikṣu daśasu baliṃ datvā samāhitaḥ kṣetrapālāya tadbāhye kṣipedbalimatandritaḥ,इत्येवं दिक्षु दशसु बलिं दत्वा समाहितः क्षेत्रपालाय तद्बाह्ये क्षिपेद्बलिमतन्द्रितः
1,119,45,evaṃ kṛtavidhiḥ śeṣaṃ niśāyāṃ ninayetsudhīḥ gītaiḥ sumaṅgalaprāyaiḥ stavapāṭhairjapādibhiḥ,एवं कृतविधिः शेषं निशायां निनयेत्सुधीः गीतैः सुमङ्गलप्रायैः स्तवपाठैर्जपादिभिः
1,119,46,prātaḥ snātvā samabhyarcya lokapālān dvijottamān dvādaśābhyarcya saṃbhojya śaktito dakṣiṇāṃ dadet,प्रातः स्नात्वा समभ्यर्च्य लोकपालान् द्विजोत्तमान् द्वादशाभ्यर्च्य संभोज्य शक्तितो दक्षिणां ददेत्
1,119,47,itthaṃ kṛtvā vrataṃ vipra bhogānbhuktaihikāñchubhān yugaṃ svargasukhaṃ bhuktvā sārvabhaumo nṛpo bhavet,इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान् युगं स्वर्गसुखं भुक्त्वा सार्वभौमो नृपो भवेत्
1,119,48,mārgaśukladaśamyāṃ tu caredā rogyakaṃ vratam gandhādyairarcayedviprān daśa taccaraṇodakam,मार्गशुक्लदशम्यां तु चरेदा रोग्यकं व्रतम् गन्धाद्यैरर्चयेद्विप्रान् दश तच्चरणोदकम्
1,119,49,pītvātha dakṣiṇāṃ datvā visūjedekabhojanaṃ etatkṛtvā vrataṃ vipra hyārogyaṃ prāpya bhūtale,पीत्वाथ दक्षिणां दत्वा विसूजेदेकभोजनं एतत्कृत्वा व्रतं विप्र ह्यारोग्यं प्राप्य भूतले
1,119,50,dharmarājaprasādena modate divi devavat pauṣe daśamyāṃ śuklāyāṃ viśvedevān samarcayet,धर्मराजप्रसादेन मोदते दिवि देववत् पौषे दशम्यां शुक्लायां विश्वेदेवान् समर्चयेत्
1,119,51,ṛtuṃ dakṣaṃ vasū6nsatyaṃ kālaṃ kāmaṃ muniṃ gurum vipraṃ rāmaṃ ca daśadhā keśavastānsamāsthitaḥ,ऋतुं दक्षं वसू६न्सत्यं कालं कामं मुनिं गुरुम् विप्रं रामं च दशधा केशवस्तान्समास्थितः
1,119,52,svāpayitvā darbhamayānāsaneṣu ca saṃsthitān gandhairdhūpaistathā dīpairnaivedyaiścāpi nārada,स्वापयित्वा दर्भमयानासनेषु च संस्थितान् गन्धैर्धूपैस्तथा दीपैर्नैवेद्यैश्चापि नारद
1,119,53,pratyekaṃ dakṣiṇāṃ datvā praṇiyatya visarjayet dakṣiṇāṃ tāṃ dvijāgryebhyo gurave vā samarpayet,प्रत्येकं दक्षिणां दत्वा प्रणियत्य विसर्जयेत् दक्षिणां तां द्विजाग्र्येभ्यो गुरवे वा समर्पयेत्
1,119,54,evaṃ kṛtavidhi ścaikabhakto bhogī vratī bhavet lokadvayasya viprarṣe nātra kāryā vicāraṇā,एवं कृतविधि श्चैकभक्तो भोगी व्रती भवेत् लोकद्वयस्य विप्रर्षे नात्र कार्या विचारणा
1,119,55,māghaśukladaśamyāṃ tu sopavāso jitendriyaḥ devāṃnagiraso nāma daśa samyaksamarcayet,माघशुक्लदशम्यां तु सोपवासो जितेन्द्रियः देवांनगिरसो नाम दश सम्यक्समर्चयेत्
1,119,56,kṛtvā svarṇamayānvipra gandhādyairupacārakaiḥ ātmā hyāyurmano dakṣo madaḥ prāṇastathaiva ca,कृत्वा स्वर्णमयान्विप्र गन्धाद्यैरुपचारकैः आत्मा ह्यायुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च
1,119,57,barhiṣmāṃśca gaviṣṭhaśca dattaḥ satyaśca te daśa daśa viprānbhojayitvā madhurānnena nārada,बर्हिष्मांश्च गविष्ठश्च दत्तः सत्यश्च ते दश दश विप्रान्भोजयित्वा मधुरान्नेन नारद
1,119,58,mūrtīstebhyaḥ pradadyāttāḥ svargalokāptaye kramāt antyaśukladaśamyāṃ tu caturdaśaṃ yamānyajet,मूर्तीस्तेभ्यः प्रदद्यात्ताः स्वर्गलोकाप्तये क्रमात् अन्त्यशुक्लदशम्यां तु चतुर्दशं यमान्यजेत्
1,119,59,yamaśca dharmarājaśca mṛtyuścaivāntakastathā vaivasvataśca kālaśca sarvabhūtakṣayastathā,यमश्च धर्मराजश्च मृत्युश्चैवान्तकस्तथा वैवस्वतश्च कालश्च सर्वभूतक्षयस्तथा
1,119,60,audumbaraśca daghnaśca dvau nīlaparameṣṭhinau vṛkodaraścacitraśca citraguptaścaturdaśa,औदुम्बरश्च दघ्नश्च द्वौ नीलपरमेष्ठिनौ वृकोदरश्चचित्रश्च चित्रगुप्तश्चतुर्दश
1,119,61,gandhādyairupacāraiśca samabhyarcyāthatarpayet tilāṃbumiśrāñjalibhirdarbhaiḥ pratyekaśastribhiḥ,गन्धाद्यैरुपचारैश्च समभ्यर्च्याथतर्पयेत् तिलांबुमिश्राञ्जलिभिर्दर्भैः प्रत्येकशस्त्रिभिः
1,119,62,tataśca dadyātsūryārghaṃ tāmrapātreṇa nārada raktacandanasaṃmiśratilākṣatayavāṃbubhiḥ,ततश्च दद्यात्सूर्यार्घं ताम्रपात्रेण नारद रक्तचन्दनसंमिश्रतिलाक्षतयवांबुभिः
1,119,63,ehi sūryasahasrāṃśo tejorāśe jagatpate gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ bhaktyā māmanukaṃpaya,एहि सूर्यसहस्रांशो तेजोराशे जगत्पते गृहाणार्घ्यं मया दत्तं भक्त्या मामनुकंपय
1,119,64,iti mantreṇa datvārghyaṃ viprānbhojya caturddaśa raupyāṃ sudakṣiṇāṃ datvā visṛjyāśnīta ca svayam,इति मन्त्रेण दत्वार्घ्यं विप्रान्भोज्य चतुर्द्दश रौप्यां सुदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम्
1,119,65,evaṃ kṛtavidhirvipra dharmarājaprasādataḥ bhuktvā bhogāṃśca putrārthānaihikāndevadurlabhān,एवं कृतविधिर्विप्र धर्मराजप्रसादतः भुक्त्वा भोगांश्च पुत्रार्थानैहिकान्देवदुर्लभान्
1,119,66,vimānavaramāsthāya dehānte viṣṇulokabhāk,विमानवरमास्थाय देहान्ते विष्णुलोकभाक्
1,120,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitadaśamīvratanirūpaṇaṃ nāmaikonaviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca ekādaśyāṃ tu dalayornirāhāraḥ samāhitaḥ nānāpuṣpairmune kṛtvā vicitraṃ maṇḍapaṃ śubham,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितदशमीव्रतनिरूपणं नामैकोनविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच एकादश्यां तु दलयोर्निराहारः समाहितः नानापुष्पैर्मुने कृत्वा विचित्रं मण्डपं शुभम्
1,120,2,srātvā samyagvidhānena sopavāso jitendriyaḥ saṃpūjya vidhivadviṣṇuṃ śraddhayā susamāhitaḥ,स्रात्वा सम्यग्विधानेन सोपवासो जितेन्द्रियः संपूज्य विधिवद्विष्णुं श्रद्धया सुसमाहितः
1,120,3,upacārairbahuvidhairjapairhemaiḥ pradakṣiṇaiḥ stotrapāṭhairbahuvidhairgītavādyairmanoharaiḥ,उपचारैर्बहुविधैर्जपैर्हेमैः प्रदक्षिणैः स्तोत्रपाठैर्बहुविधैर्गीतवाद्यैर्मनोहरैः
1,120,4,daṇḍavatpraṇipātaiśca jayaśabdairmanoharaiḥ rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā yāti viṣṇoḥ paraṃ padam,दण्डवत्प्रणिपातैश्च जयशब्दैर्मनोहरैः रात्रौ जागरणं कृत्वा याति विष्णोः परं पदम्
1,120,5,caitrasya śuklaikādaśyāṃ sopavāso narottamaḥ kṛtvā ca niyamānsarvānvakṣyamāṇāndinatraye,चैत्रस्य शुक्लैकादश्यां सोपवासो नरोत्तमः कृत्वा च नियमान्सर्वान्वक्ष्यमाणान्दिनत्रये
1,120,6,dvādaśyāmarcayedbhaktayā vāsudevaṃ sanātanam upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃbhojya bāndhavān,द्वादश्यामर्चयेद्भक्तया वासुदेवं सनातनम् उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य बान्धवान्
1,120,7,datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo visṛjyāśnīta ca svayam iyaṃ tu kāmadā nāma sarvapātakanāśinī,दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृज्याश्नीत च स्वयम् इयं तु कामदा नाम सर्वपातकनाशिनी
1,120,8,bhuktimuktipradā vipra bhaktyā samyagupoṣitā vaiśākhakṛṣṇaikādaśyāṃ samupoṣya vidhānataḥ,भुक्तिमुक्तिप्रदा विप्र भक्त्या सम्यगुपोषिता वैशाखकृष्णैकादश्यां समुपोष्य विधानतः
1,120,9,varūthinīṃ paradine pūjayenmṛdhusūdanam svarṇānnakanyādhenūnāṃ dānamatra praśasyate,वरूथिनीं परदिने पूजयेन्मृधुसूदनम् स्वर्णान्नकन्याधेनूनां दानमत्र प्रशस्यते
1,120,10,varūthinīvrataṃ kṛtvā naro niyamatatparaḥ sarvapāpa vinirmukto vaiṣṇavaṃ labhate padvam,वरूथिनीव्रतं कृत्वा नरो नियमतत्परः सर्वपाप विनिर्मुक्तो वैष्णवं लभते पद्वम्
1,120,11,vaiśākhaśuklaikādaśyāṃ samupoṣya ca mohinīm snātvā pare 'hni saṃpūjya gandhādyaiḥ puruṣottamam,वैशाखशुक्लैकादश्यां समुपोष्य च मोहिनीम् स्नात्वा परे ऽह्नि संपूज्य गन्धाद्यैः पुरुषोत्तमम्
1,120,12,saṃbhojya viprānmucyeta pātakebhyo na saṃśayaḥ jeṣṭhasya kṛṣṇakādaśyāṃ samupoṣya parāṃ nṛpa,संभोज्य विप्रान्मुच्येत पातकेभ्यो न संशयः जेष्ठस्य कृष्णकादश्यां समुपोष्य परां नृप
1,120,13,dvādaśyāṃ naityikaṃ kṛtvā samabhyarcya trivikramam tato dvijāgryānsaṃbhojya datvā tebhyaśca dakṣiṇām,द्वादश्यां नैत्यिकं कृत्वा समभ्यर्च्य त्रिविक्रमम् ततो द्विजाग्र्यान्संभोज्य दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम्
1,120,14,sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ vrajennaraḥ jyeṣṭhasya śuklaikādaśyāṃ nirjalāṃ samupoṣya tu,सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं व्रजेन्नरः ज्येष्ठस्य शुक्लैकादश्यां निर्जलां समुपोष्य तु
1,120,15,udayādudayaṃ yāvadbhāskarasya dvijottama prabhāte kṛtanityastu dvādaśyāmupacārakaiḥ,उदयादुदयं यावद्भास्करस्य द्विजोत्तम प्रभाते कृतनित्यस्तु द्वादश्यामुपचारकैः
1,120,16,hyaṣīkeśaṃ samabhyarcya viprān saṃbhojya bhaktitaḥ caturviṃśaikādaśīnāṃ phalaṃ yattatsamāpnuyāt,ह्यषीकेशं समभ्यर्च्य विप्रान् संभोज्य भक्तितः चतुर्विंशैकादशीनां फलं यत्तत्समाप्नुयात्
1,120,17,āṣāḍhakṛṣṇaikādaśyāṃ yoginīṃ samupoṣya vai nārāyaṇaṃ samabhyarcya dvādaśyāṃ kṛtanityakaḥ,आषाढकृष्णैकादश्यां योगिनीं समुपोष्य वै नारायणं समभ्यर्च्य द्वादश्यां कृतनित्यकः
1,120,18,tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyaśca dakṣiṇām sarvadānaphalaṃ prāpya modate viṣṇumandire,ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् सर्वदानफलं प्राप्य मोदते विष्णुमन्दिरे
1,120,19,āṣāḍhaśuklaikādaśyāṃ yadbidhānaṃ śṛṇuṣva tat upoṣya tasmin divase vidhivanmaṇḍape śubhe,आषाढशुक्लैकादश्यां यद्बिधानं शृणुष्व तत् उपोष्य तस्मिन् दिवसे विधिवन्मण्डपे शुभे
1,120,20,sthāpayetpratimāṃ viṣṇoḥ śaṅkhacakragadāṃbujaiḥ lasaccaturbhujāmagryāṃ kāñcanīṃ vātha rājatīm,स्थापयेत्प्रतिमां विष्णोः शङ्खचक्रगदांबुजैः लसच्चतुर्भुजामग्र्यां काञ्चनीं वाथ राजतीम्
1,120,21,pītāṃbaradharāṃ śubhre paryyaṅke svāstṛte dvija tataḥ pañcāmṛtaiḥ snāpya mantraiḥ śuddhajalena ca,पीतांबरधरां शुभ्रे पर्य्यङ्के स्वास्तृते द्विज ततः पञ्चामृतैः स्नाप्य मन्त्रैः शुद्धजलेन च
1,120,22,pauruṣeṇaiva sūktena hyupacārān prakalpayet nīrājanāntānpādyādīṃstataḥ saṃprārthayeddharim,पौरुषेणैव सूक्तेन ह्युपचारान् प्रकल्पयेत् नीराजनान्तान्पाद्यादींस्ततः संप्रार्थयेद्धरिम्
1,120,23,supte tvayi jagannātha jagatsuptaṃ bhavedidam vibuddhe tvayi buddhaṃ ca jagatsarvaṃ carācaram,सुप्ते त्वयि जगन्नाथ जगत्सुप्तं भवेदिदम् विबुद्धे त्वयि बुद्धं च जगत्सर्वं चराचरम्
1,120,24,iti saṃprārthya devāgre cāturmāsyapracoditān niyamāṃstu yathāśakti gṛhṇīyādbhaktimānnaraḥ,इति संप्रार्थ्य देवाग्रे चातुर्मास्यप्रचोदितान् नियमांस्तु यथाशक्ति गृह्णीयाद्भक्तिमान्नरः
1,120,25,tataḥ prabhāte dvādaśyāṃ samarceccheṣaśāyinam upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃbhojya vāḍavān,ततः प्रभाते द्वादश्यां समर्चेच्छेषशायिनम् उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य वाडवान्
1,120,26,pratoṣya dabhiṇābhiśca svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ tataḥ prabhṛti viprendra gandhādyaiḥ pratyahaṃ yajet,प्रतोष्य दभिणाभिश्च स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ततः प्रभृति विप्रेन्द्र गन्धाद्यैः प्रत्यहं यजेत्
1,120,27,kṛtvaivaṃ vidhinā vipra devasya śayanīvratam bhuktimuktiyuto martyo bhavedviṣṇoḥ prasādataḥ,कृत्वैवं विधिना विप्र देवस्य शयनीव्रतम् भुक्तिमुक्तियुतो मर्त्यो भवेद्विष्णोः प्रसादतः
1,120,28,śrāvaṇe kṛṣṇapakṣe tu ekādaśyāṃ dvijottama kāmikāṃ samupoṣyaiva niyamena narottama,श्रावणे कृष्णपक्षे तु एकादश्यां द्विजोत्तम कामिकां समुपोष्यैव नियमेन नरोत्तम
1,120,29,dvādaśyāṃ kṛtanityastu śrīdharaṃ pūjayeddharim upacāraiḥ ṣoḍaśa bhistataḥ saṃbhojya vai dvijān,द्वादश्यां कृतनित्यस्तु श्रीधरं पूजयेद्धरिम् उपचारैः षोडश भिस्ततः संभोज्य वै द्विजान्
1,120,30,datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo visṛjyāśnīta bāndhavaiḥ evaṃ yaḥ kurute viprakāmikāvratamuttamam,दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृज्याश्नीत बान्धवैः एवं यः कुरुते विप्रकामिकाव्रतमुत्तमम्
1,120,31,sa sarvakāmāṃllabdhveha yāti viṣṇoḥ paraṃ padam ekādaśyāṃ nabhaḥśukle pavitrāṃ samupoṣya vai,स सर्वकामांल्लब्ध्वेह याति विष्णोः परं पदम् एकादश्यां नभःशुक्ले पवित्रां समुपोष्य वै
1,120,33,"dvādaśyāṃ niyato bhūtvā pūjayecca janārdanam upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃbhojya vāḍavān narp_1,120.32 . datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyaḥ putraṃ prāpyeha sadguṇam yāti viṣṇoḥ padaṃ sākṣātsarvadevanamaskṛtaḥ","द्वादश्यां नियतो भूत्वा पूजयेच्च जनार्दनम् उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य वाडवान् नर्प्_१,१२०.३२ . दत्वा च दक्षिणां तेभ्यः पुत्रं प्राप्येह सद्गुणम् याति विष्णोः पदं साक्षात्सर्वदेवनमस्कृतः"
1,120,34,nabhasyakṛṣṇaikā daśyāmajākhyāṃ samupoṣya vai arcedurpendraṃ dvādaśyāmupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ,नभस्यकृष्णैका दश्यामजाख्यां समुपोष्य वै अर्चेदुर्पेन्द्रं द्वादश्यामुपचारैः पृथग्विधैः
1,120,35,viprānsaṃbhojya miṣṭānnairvisṛjetprāptadakṣiṇān evaṃ kṛtavrato viprabhaktyājāyāḥ samāhitaḥ,विप्रान्संभोज्य मिष्टान्नैर्विसृजेत्प्राप्तदक्षिणान् एवं कृतव्रतो विप्रभक्त्याजायाः समाहितः
1,120,36,bhuktveha bhogānakhilānyātyante vaiṣṇavaṃ kṣayam nabhasyaśuklaikādaśyāṃ padmākhyāṃ samupoṣya vai,भुक्त्वेह भोगानखिलान्यात्यन्ते वैष्णवं क्षयम् नभस्यशुक्लैकादश्यां पद्माख्यां समुपोष्य वै
1,120,37,kṛtvā nityārcanaṃ tatra kaṭidānamathācaret pūrvaṃ saṃsthāpitāyāstu pratimāyā dvijottama,कृत्वा नित्यार्चनं तत्र कटिदानमथाचरेत् पूर्वं संस्थापितायास्तु प्रतिमाया द्विजोत्तम
1,120,38,samutsavavidhānena nītvā tāṃ salilāśaye kṛtāṃbusparśanāṃ tatra saṃprapūjya vidhānataḥ,समुत्सवविधानेन नीत्वा तां सलिलाशये कृतांबुस्पर्शनां तत्र संप्रपूज्य विधानतः
1,120,39,ānīya maṇḍape tasmin vāmapārśvena śāyayet tataḥ prabhāpte dvādaśyāṃ gandhādyairarcya vāmanam,आनीय मण्डपे तस्मिन् वामपार्श्वेन शाययेत् ततः प्रभाप्ते द्वादश्यां गन्धाद्यैरर्च्य वामनम्
1,120,40,saṃbhojya vāḍavāndatvā dakṣiṇāṃ ca visarjayet evaṃ yaḥ kurute vipra padmāvratamanuttamam,संभोज्य वाडवान्दत्वा दक्षिणां च विसर्जयेत् एवं यः कुरुते विप्र पद्माव्रतमनुत्तमम्
1,120,41,bhuktiṃ prāpyeha muktiṃ tu labhateṃ'te prapañcataḥ iṣasya kṛṣṇaikā daśyāmindirāṃ samupoṣya vai,भुक्तिं प्राप्येह मुक्तिं तु लभतेंऽते प्रपञ्चतः इषस्य कृष्णैका दश्यामिन्दिरां समुपोष्य वै
1,120,42,śālagrāmaśilāgre tu madhyāhne śrāddhamācaret viṣṇoḥ prītikaraṃ vipra tataḥ prātarharerdine,शालग्रामशिलाग्रे तु मध्याह्ने श्राद्धमाचरेत् विष्णोः प्रीतिकरं विप्र ततः प्रातर्हरेर्दिने
1,120,43,padnanābhaṃ samabhyarcya bhūdevānbhojayetsudhīḥ visṛjya dakṣiṇāṃ datvā tāṃstato 'śnīta ca svayam,पद्ननाभं समभ्यर्च्य भूदेवान्भोजयेत्सुधीः विसृज्य दक्षिणां दत्वा तांस्ततो ऽश्नीत च स्वयम्
1,120,44,evaṃ kṛtavrato martyo bhuktvā bhogānihepsitān pitṝṇāṃ koṭimuddhṛtya yātyante vaiṣṇavaṃ gṛham,एवं कृतव्रतो मर्त्यो भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् पितॄणां कोटिमुद्धृत्य यात्यन्ते वैष्णवं गृहम्
1,120,45,ekādaśyāmiṣe śukle vipra pāśāṅkuśāhvayām upoṣya vidhivadviṣṇordine viṣṇuṃ samarcayet,एकादश्यामिषे शुक्ले विप्र पाशाङ्कुशाह्वयाम् उपोष्य विधिवद्विष्णोर्दिने विष्णुं समर्चयेत्
1,120,46,tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyaśca dakṣiṇām bhaktyā praṇamya visṛjedaśnīyācca svayaṃ tataḥ,ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् भक्त्या प्रणम्य विसृजेदश्नीयाच्च स्वयं ततः
1,120,47,evaṃ yaḥ kurute bhaktyā naraḥ pāśāṅkuśāvratam sa bhuktveha varānbhogānyāti viṣṇoḥ salokatām,एवं यः कुरुते भक्त्या नरः पाशाङ्कुशाव्रतम् स भुक्त्वेह वरान्भोगान्याति विष्णोः सलोकताम्
1,120,48,kārtike kṛṣṇapakṣe tu ekādaśyāṃ dvijottama ramāmupoṣya vidhivaddvādaśyāṃ prātararcayet,कार्तिके कृष्णपक्षे तु एकादश्यां द्विजोत्तम रमामुपोष्य विधिवद्द्वादश्यां प्रातरर्चयेत्
1,120,49,keśavaṃ keśihṝntāraṃ devadevaṃ sanātanam bhojayecca tato viprānvisṛjellabdhadakṣiṇān,केशवं केशिहॄन्तारं देवदेवं सनातनम् भोजयेच्च ततो विप्रान्विसृजेल्लब्धदक्षिणान्
1,120,50,evaṃ kṛtavrato vipra bhogānbhuktveha vāñchitān vyomayānena sāṃnidhyaṃ labhate ca ramāpateḥ,एवं कृतव्रतो विप्र भोगान्भुक्त्वेह वाञ्छितान् व्योमयानेन सांनिध्यं लभते च रमापतेः
1,120,51,ūrjasya śuklaikādaśyāṃ samupoṣya prabodhinīm keśavaṃ bodhayedrātrau suptaṃ gītādimaṅgalaiḥ,ऊर्जस्य शुक्लैकादश्यां समुपोष्य प्रबोधिनीम् केशवं बोधयेद्रात्रौ सुप्तं गीतादिमङ्गलैः
1,120,52,ṛgyajuḥsāmamantraiśca vādyairnānāvidhairapi drākṣekṣudāḍimaiścānyai raṃbhāśṛṅgāṭakādibhiḥ,ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च वाद्यैर्नानाविधैरपि द्राक्षेक्षुदाडिमैश्चान्यै रंभाशृङ्गाटकादिभिः
1,120,53,samarpaṇaistato rātryāṃ vyatītāyāṃ pare 'hani snātvā nityakriyāṃ kṛtvā gadādāmodaraṃ yajet,समर्पणैस्ततो रात्र्यां व्यतीतायां परे ऽहनि स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा गदादामोदरं यजेत्
1,120,54,upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pauruṣeṇāpi sūktataḥ saṃbhojya viprānvisṛjeddakṣiṇābhiḥ pratoṣitān,उपचारैः षोडशभिः पौरुषेणापि सूक्ततः संभोज्य विप्रान्विसृजेद्दक्षिणाभिः प्रतोषितान्
1,120,55,tatastāṃ pratimāṃ haimīṃ sadhenuṃ guraver'payet evaṃ yaḥ kurute bhaktyā bodhinīvratamādṛtaḥ,ततस्तां प्रतिमां हैमीं सधेनुं गुरवेर्ऽपयेत् एवं यः कुरुते भक्त्या बोधिनीव्रतमादृतः
1,120,56,sa bhuktveha varānbhogānvaiṣṇavaṃ labhate padam mārgasya kṛṣṇaikādaśyāmutpannāṃ samupoṣya vai,स भुक्त्वेह वरान्भोगान्वैष्णवं लभते पदम् मार्गस्य कृष्णैकादश्यामुत्पन्नां समुपोष्य वै
1,120,57,dvādaśyāṃ kṛṣṇamabhyarcedgandhādyairupacārakaiḥ tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyaśca dakṣiṇām,द्वादश्यां कृष्णमभ्यर्चेद्गन्धाद्यैरुपचारकैः ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम्
1,120,58,visṛjya paścādbhuñjīta svayamiṣṭaiḥ samāhitaḥ evaṃ yo bhaktibhāvena utpannāvratamācaret,विसृज्य पश्चाद्भुञ्जीत स्वयमिष्टैः समाहितः एवं यो भक्तिभावेन उत्पन्नाव्रतमाचरेत्
1,120,59,sa vimānaṃ samāruhya yātyante vaiṣṇavaṃ padam mārgasya śuklaikādaśyāṃ mokṣākhyāṃ samupoṣya vai,स विमानं समारुह्य यात्यन्ते वैष्णवं पदम् मार्गस्य शुक्लैकादश्यां मोक्षाख्यां समुपोष्य वै
1,120,60,dvādaśyāṃ prātarabhyarcya hyanantaṃ viśvarūpakam sarvairevopacāraistu viprānsaṃbhojayeddvijaḥ,द्वादश्यां प्रातरभ्यर्च्य ह्यनन्तं विश्वरूपकम् सर्वैरेवोपचारैस्तु विप्रान्संभोजयेद्द्विजः
1,120,61,visṛjya dakṣiṇāṃ datvā svayaṃ bhuñjīta bāndhavaiḥ evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra bhuktvā bhogānihepsitān,विसृज्य दक्षिणां दत्वा स्वयं भुञ्जीत बान्धवैः एवं कृत्वा व्रतं विप्र भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान्
1,120,62,daśa pūrvāndaśa parānsamuddhṛtya vrajeddharim paupasya kṛṣṇaikādaśyāṃ saphalāṃ samupoṣya vai dvādaśyāmacyutaṃ prārcya sarvairevopacārakaiḥ,दश पूर्वान्दश परान्समुद्धृत्य व्रजेद्धरिम् पौपस्य कृष्णैकादश्यां सफलां समुपोष्य वै द्वादश्यामच्युतं प्रार्च्य सर्वैरेवोपचारकैः
1,120,63,saṃbhojya viprānmadhurairvisṛjellabdhadakṣiṇān evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra saphalāyā vidhānataḥ,संभोज्य विप्रान्मधुरैर्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् एवं कृत्वा व्रतं विप्र सफलाया विधानतः
1,120,64,bhuktveha bhogānakhilānyātyante vaiṣṇavaṃ padam pauṣasya śuklaikādaśyāṃ putradāṃ samupoṣya vai,भुक्त्वेह भोगानखिलान्यात्यन्ते वैष्णवं पदम् पौषस्य शुक्लैकादश्यां पुत्रदां समुपोष्य वै
1,120,65,dvādaśyāṃ cakriṇaṃ prāryedarghādyairupacārakaiḥ tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyastu dakṣiṇām,द्वादश्यां चक्रिणं प्रार्येदर्घाद्यैरुपचारकैः ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यस्तु दक्षिणाम्
1,120,66,visṛjya svayamaśnīyāccheṣānnaṃ sveṣṭabāndhavaiḥ evaṃ kṛtavrato vipra bhukvā bhogānihepsitān,विसृज्य स्वयमश्नीयाच्छेषान्नं स्वेष्टबान्धवैः एवं कृतव्रतो विप्र भुक्वा भोगानिहेप्सितान्
1,120,67,vimānavaramāruhya yātyante harimandiram māghamya kṛṣṇaikādaśyāṃ ṣaṭtilāṃ samupoṣya vai,विमानवरमारुह्य यात्यन्ते हरिमन्दिरम् माघम्य कृष्णैकादश्यां षट्तिलां समुपोष्य वै
1,120,68,snātvā datvā tarpayitvā hutvā bhuktvā samarcya ca tilaireva dvijaśreṣṭha dvādaśyāṃ prātareva hi,स्नात्वा दत्वा तर्पयित्वा हुत्वा भुक्त्वा समर्च्य च तिलैरेव द्विजश्रेष्ठ द्वादश्यां प्रातरेव हि
1,120,69,vaikuṇṭhaṃ samyagabhyarvya sarvairevopacārakaiḥ dvijānsaṃbhojya visṛjeddatvā tebhyaśca dakṣiṇām,वैकुण्ठं सम्यगभ्यर्व्य सर्वैरेवोपचारकैः द्विजान्संभोज्य विसृजेद्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम्
1,120,70,evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra vidhinā susamāhitaḥ bhuktveha vāñchitānbhogānante viṣṇupadaṃ labhet,एवं कृत्वा व्रतं विप्र विधिना सुसमाहितः भुक्त्वेह वाञ्छितान्भोगानन्ते विष्णुपदं लभेत्
1,120,71,māghasya śuklaikādaśyāṃ samupoṣya jayāhvayām prātarhari dine 'bhyarccecchrīpatiṃ puruṣaṃ dvija,माघस्य शुक्लैकादश्यां समुपोष्य जयाह्वयाम् प्रातर्हरि दिने ऽभ्यर्च्चेच्छ्रीपतिं पुरुषं द्विज
1,120,72,bhojayitvā dakṣiṇāṃ ca datvā viprānvisṛjya ca svayaṃ bhuñjīta taccheṣaṃ prayato nijabāndhavaiḥ,भोजयित्वा दक्षिणां च दत्वा विप्रान्विसृज्य च स्वयं भुञ्जीत तच्छेषं प्रयतो निजबान्धवैः
1,120,73,ya evaṃ kurute vipra vrataṃ keśavatoṣaṇam sa bhuktveha varānbhogānante viṣṇoḥ padaṃ vrajet,य एवं कुरुते विप्र व्रतं केशवतोषणम् स भुक्त्वेह वरान्भोगानन्ते विष्णोः पदं व्रजेत्
1,120,74,tapasyakṛṣṇaikādaśyāṃ vijayāṃ samupoṣya vai dvādaśyāṃ prātarabhyarcya yogīśaṃ gandhapūrvakaiḥ,तपस्यकृष्णैकादश्यां विजयां समुपोष्य वै द्वादश्यां प्रातरभ्यर्च्य योगीशं गन्धपूर्वकैः
1,120,75,tataḥ saṃbhojya bhūdevāndakṣiṇābhiḥ pratoṣya tān visṛjya bāndhavaiḥ sārddhaṃ svayamaśnīta vāgyataḥ,ततः संभोज्य भूदेवान्दक्षिणाभिः प्रतोष्य तान् विसृज्य बान्धवैः सार्द्धं स्वयमश्नीत वाग्यतः
1,120,76,evaṃ kṛtavrato martyo bhuktvā bhogānihepsitān dehānte vaiṣṇavaṃ lokaṃ yāti devaiḥ susatkṛtaḥ,एवं कृतव्रतो मर्त्यो भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् देहान्ते वैष्णवं लोकं याति देवैः सुसत्कृतः
1,120,77,phaālgunasya site pakṣe ekādaśyāṃ dvijottama upoṣyāmalakīṃ bhaktyā dvādaśyāṃ prātararcayet,फआल्गुनस्य सिते पक्षे एकादश्यां द्विजोत्तम उपोष्यामलकीं भक्त्या द्वादश्यां प्रातरर्चयेत्
1,120,78,puṇḍarīkākṣamakhilairupacāraistato dvijān bhojayitvā varānnena dadyāttebhyastu dakṣiṇām,पुण्डरीकाक्षमखिलैरुपचारैस्ततो द्विजान् भोजयित्वा वरान्नेन दद्यात्तेभ्यस्तु दक्षिणाम्
1,120,79,evaṃ kṛtvā vidhānenāmalakyāṃ pūjanādikam sitaikādaśyāṃ tapasye vrajedviṣṇoḥ paraṃ padam,एवं कृत्वा विधानेनामलक्यां पूजनादिकम् सितैकादश्यां तपस्ये व्रजेद्विष्णोः परं पदम्
1,120,80,caitrasya kṛṣṇaikādaśīṃ pāpamocanikāṃ dvija upāṣya dvādaśyāṃprātargovindaṃ pūjayettathā,चैत्रस्य कृष्णैकादशीं पापमोचनिकां द्विज उपाष्य द्वादश्यांप्रातर्गोविन्दं पूजयेत्तथा
1,120,81,upacāraiḥ ṣoḍaśabhirdvijānsaṃbhojya dakṣiṇām datvā tebhyo visṛjyātha svayaṃ bhuñjīta bāndhavaiḥ,उपचारैः षोडशभिर्द्विजान्संभोज्य दक्षिणाम् दत्वा तेभ्यो विसृज्याथ स्वयं भुञ्जीत बान्धवैः
1,120,82,eva yaḥ kurute vipra pāpamocanikāvratām sa yāti vaiṣṇavaṃ lokaṃ vimānena tu bhāsvatā,एव यः कुरुते विप्र पापमोचनिकाव्रताम् स याति वैष्णवं लोकं विमानेन तु भास्वता
1,120,83,itthaṃ kṛṣṇo tathā śukle vrataṃ caikādaśībhavam mokṣadaṃ kīrtitaṃ vipra nāstyasminsaṃśayaḥ kvacit,इत्थं कृष्णो तथा शुक्ले व्रतं चैकादशीभवम् मोक्षदं कीर्तितं विप्र नास्त्यस्मिन्संशयः क्वचित्
1,120,84,yatastridinasaṃsādhyaṃ kīrtinaṃ pāpanāśanam sarvavratottamaṃ vipra tato jñeyaṃ mahāphalam,यतस्त्रिदिनसंसाध्यं कीर्तिनं पापनाशनम् सर्वव्रतोत्तमं विप्र ततो ज्ञेयं महाफलम्
1,120,85,tyajeccatvāri bhuktāni nāradai taddinatraye ādyantayorekamekaṃ madhyame dvayameva hi,त्यजेच्चत्वारि भुक्तानि नारदै तद्दिनत्रये आद्यन्तयोरेकमेकं मध्यमे द्वयमेव हि
1,120,86,atha te niyamānvacmi vrate hyasmindinatraye kāṃsyaṃ māṃsaṃ masūrānnaṃ caṇakānkodravāṃstathā,अथ ते नियमान्वच्मि व्रते ह्यस्मिन्दिनत्रये कांस्यं मांसं मसूरान्नं चणकान्कोद्रवांस्तथा
1,120,87,śākaṃ madhu parānnaṃ ca punarbhojanamaithune daśamyāṃ daśa vastūni varjayedvaiṣṇavaṛ sadā,शाकं मधु परान्नं च पुनर्भोजनमैथुने दशम्यां दश वस्तूनि वर्जयेद्वैष्णवऋ सदा
1,120,88,dyūtakrīḍāṃ ca nidrāṃ ca tāṃbūlaṃ dantadhāvanam parāpavādaṃ paiśunyaṃ steyaṃ hiṃsāṃ tathā ratim,द्यूतक्रीडां च निद्रां च तांबूलं दन्तधावनम् परापवादं पैशुन्यं स्तेयं हिंसां तथा रतिम्
1,120,89,kopaṃ hyanṛtavākyaṃ ca ekādaśyāṃ vivarjjayet kāṃsyaṃ māṃsaṃ surāṃ kṣaudraṃ tailaṃ viṇmlecchabhāṣaṇam,कोपं ह्यनृतवाक्यं च एकादश्यां विवर्ज्जयेत् कांस्यं मांसं सुरां क्षौद्रं तैलं विण्म्लेच्छभाषणम्
1,120,90,vyāyāmaṃ ca pravāsaṃ ca punarbhojanamaithune aspṛśyasparśamāśūre dvādaśyāṃ dvādaśa tyajet,व्यायामं च प्रवासं च पुनर्भोजनमैथुने अस्पृश्यस्पर्शमाशूरे द्वादश्यां द्वादश त्यजेत्
1,120,91,evaṃ niyamakṛdvipra upavāsaṃ samācaret śakto 'śaktustu matimānekabhuktaṃ na naktakam,एवं नियमकृद्विप्र उपवासं समाचरेत् शक्तो ऽशक्तुस्तु मतिमानेकभुक्तं न नक्तकम्
1,120,92,ayācitaṃ vāpi carenna tyajedvratamīdṛśam,अयाचितं वापि चरेन्न त्यजेद्व्रतमीदृशम्
1,121,1,iti śrībṛhannāradīya purāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthabhāge dvādaśamāsastitaikādaśīvratakathanaṃ nāma viṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha vratāni dvādaśyāḥ kathayāmi tavānagha yāni kṛtvā naro loke viṣṇoḥ priyataro bhavet,इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थभागे द्वादशमासस्तितैकादशीव्रतकथनं नाम विंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ व्रतानि द्वादश्याः कथयामि तवानघ यानि कृत्वा नरो लोके विष्णोः प्रियतरो भवेत्
1,121,2,caitrasya śukladvādaśyāṃ madanavratamācaret sthāpayedavraṇaṃ kuṃbhaṃ sitatandulapūritam,चैत्रस्य शुक्लद्वादश्यां मदनव्रतमाचरेत् स्थापयेदव्रणं कुंभं सिततन्दुलपूरितम्
1,121,3,nānāphalayutaṃ tadvadikṣudaṇḍasamanvitam sitavastrayugacchannaṃ sitacandanacarccitam,नानाफलयुतं तद्वदिक्षुदण्डसमन्वितम् सितवस्त्रयुगच्छन्नं सितचन्दनचर्च्चितम्
1,121,4,nānābhakṣyasamopetaṃ sahiraṇyaṃ svaśaktitaḥ tāmrapātraṃ guḍopetaṃ tasyopari niveśayet,नानाभक्ष्यसमोपेतं सहिरण्यं स्वशक्तितः ताम्रपात्रं गुडोपेतं तस्योपरि निवेशयेत्
1,121,5,tatra saṃpūjayeddevaṃ kāmarūpiṇamacyutam gandhādyairupacāraistu sopavāso pare 'hani,तत्र संपूजयेद्देवं कामरूपिणमच्युतम् गन्धाद्यैरुपचारैस्तु सोपवासो परे ऽहनि
1,121,6,punaḥ prātaḥ samabhyarcya brāhmaṇāya nivedayet brahmaṇānbhojayeccaiva tebhyo dadyācca dakṣiṇām,पुनः प्रातः समभ्यर्च्य ब्राह्मणाय निवेदयेत् ब्रह्मणान्भोजयेच्चैव तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम्
1,121,7,varṣamevaṃ vrataṃ kṛtvā ghṛtadhenusamanvitām śayyāṃ tu dadyādgurave sarvopaskarasaṃyutām,वर्षमेवं व्रतं कृत्वा घृतधेनुसमन्विताम् शय्यां तु दद्याद्गुरवे सर्वोपस्करसंयुताम्
1,121,8,kāñcanaṃ kāmadevaṃ ca śuktāṃ gāṃ ca payasvinīm vāsobhirdvijadāṃpatyaṃ pūjayitvā samarpayet,काञ्चनं कामदेवं च शुक्तां गां च पयस्विनीम् वासोभिर्द्विजदांपत्यं पूजयित्वा समर्पयेत्
1,121,9,prīyatāṃ kāmarūpī me harirityevamuccaran yaḥ kuryādvidhinānena madanadvādaśīvratam,प्रीयतां कामरूपी मे हरिरित्येवमुच्चरन् यः कुर्याद्विधिनानेन मदनद्वादशीव्रतम्
1,121,10,sa sarvapāpanirbhuktaḥ prāpnoti harisāmyatām asyāmeva samuddiṣṭaṃ bhartṛdvādaśikāvratam,स सर्वपापनिर्भुक्तः प्राप्नोति हरिसाम्यताम् अस्यामेव समुद्दिष्टं भर्तृद्वादशिकाव्रतम्
1,121,11,svāstṛtāṃ tatra śayyāṃ tu kṛtvātra śrīyutaṃ harim saṃsthāpya maṇḍapaṃ puṣpaistaduparpyupakalpayet,स्वास्तृतां तत्र शय्यां तु कृत्वात्र श्रीयुतं हरिम् संस्थाप्य मण्डपं पुष्पैस्तदुपर्प्युपकल्पयेत्
1,121,12,tataḥ saṃpūjya gandhādyairvratī jāgaraṇaṃ niśi nṛtyavāditragītādyaistataḥ prātaḥ pare 'hani,ततः संपूज्य गन्धाद्यैर्व्रती जागरणं निशि नृत्यवादित्रगीताद्यैस्ततः प्रातः परे ऽहनि
1,121,13,saśayyaṃ śrīhariṃ haimaṃ dvijagryāya nivedayet dvijānsaṃbhojya visṛjaddakṣiṇābhiḥ pratoṣitān,सशय्यं श्रीहरिं हैमं द्विजग्र्याय निवेदयेत् द्विजान्संभोज्य विसृजद्दक्षिणाभिः प्रतोषितान्
1,121,14,evaṃ kṛtavratasyāpi dāṃpatyaṃ jāyate sthiram saptajanmasu bhuṅkte ca bhogān lokadvayepsitān,एवं कृतव्रतस्यापि दांपत्यं जायते स्थिरम् सप्तजन्मसु भुङ्क्ते च भोगान् लोकद्वयेप्सितान्
1,121,15,vaiśākhaśukladvādaśyāṃ sopavāso jitendriyaḥ saṃpūjya mādhavaṃ bhaktyā gandhādyairupacārakaiḥ,वैशाखशुक्लद्वादश्यां सोपवासो जितेन्द्रियः संपूज्य माधवं भक्त्या गन्धाद्यैरुपचारकैः
1,121,16,pakkānnaṃ tṛptijanakaṃ madhuraṃ sodakuṃbhakam viprāya dadyādvidhivanmādhavaḥ prīyatāmiti,पक्कान्नं तृप्तिजनकं मधुरं सोदकुंभकम् विप्राय दद्याद्विधिवन्माधवः प्रीयतामिति
1,121,17,dvādaśyāṃ jyeṣṭhaśuklāyāṃ pūjayitvā trivikramam gandhādyairmadhurānnāḍhyaṃ karaka vinivedayet,द्वादश्यां ज्येष्ठशुक्लायां पूजयित्वा त्रिविक्रमम् गन्धाद्यैर्मधुरान्नाढ्यं करक विनिवेदयेत्
1,121,18,vratī dvijāya tatpaścādekabhaktaṃ samācaret vratenānena saṃtuṣṭo devadevastrivikramaḥ,व्रती द्विजाय तत्पश्चादेकभक्तं समाचरेत् व्रतेनानेन संतुष्टो देवदेवस्त्रिविक्रमः
1,121,19,dadāti vipulānbhogānante mokṣaṃ ca nārada āṣāḍhaśukladvādaśyāṃ dvijāndvādaśa bhojayet,ददाति विपुलान्भोगानन्ते मोक्षं च नारद आषाढशुक्लद्वादश्यां द्विजान्द्वादश भोजयेत्
1,121,20,madhurānnena tānpūjya pṛthaggandhādikaiḥ kramāt tabhyo vāsāṃsi daṇḍāṃśca brahmasūtrāṇi mudrikāḥ,मधुरान्नेन तान्पूज्य पृथग्गन्धादिकैः क्रमात् तभ्यो वासांसि दण्डांश्च ब्रह्मसूत्राणि मुद्रिकाः
1,121,21,pātrāṇi ca dadedbhaktyā viṣṇumeṃ prīyatāmiti dvādaśyāṃ tu nabhaḥśukle śrīdharaṃ pūjayedvratī,पात्राणि च ददेद्भक्त्या विष्णुमें प्रीयतामिति द्वादश्यां तु नभःशुक्ले श्रीधरं पूजयेद्व्रती
1,121,22,gandhādyaistatparo bhaktyā dadhibhaktairdvijottamān saṃbhojya dakṣiṇā raupyāṃ datvā natvā visarjjayet,गन्धाद्यैस्तत्परो भक्त्या दधिभक्तैर्द्विजोत्तमान् संभोज्य दक्षिणा रौप्यां दत्वा नत्वा विसर्ज्जयेत्
1,121,23,vratenānena deveśaḥ śrīdharaḥ prīyatāmiti dvādaśyāṃ nabhasyaśukle vratī saṃpūjya vāmanam,व्रतेनानेन देवेशः श्रीधरः प्रीयतामिति द्वादश्यां नभस्यशुक्ले व्रती संपूज्य वामनम्
1,121,24,tadagre bhojayedviprānpāyasairdvādaśaiva ca sauvarṇī dakṣiṇāṃ datvā viṣṇuprītikaro bhavet,तदग्रे भोजयेद्विप्रान्पायसैर्द्वादशैव च सौवर्णी दक्षिणां दत्वा विष्णुप्रीतिकरो भवेत्
1,121,25,dvādaśyāmiṣaśuklāyāṃ padmanābhaṃ samarcayet gandhādyairupacāraistu tadagre bhojayeddvijān,द्वादश्यामिषशुक्लायां पद्मनाभं समर्चयेत् गन्धाद्यैरुपचारैस्तु तदग्रे भोजयेद्द्विजान्
1,121,26,madhurānnena vastrāḍhyāṃ sauvarṇīṃ dakṣiṇāṃ dadet vratenaitena saṃtuṣṭaḥ padmanābho dvijottama,मधुरान्नेन वस्त्राढ्यां सौवर्णीं दक्षिणां ददेत् व्रतेनैतेन संतुष्टः पद्मनाभो द्विजोत्तम
1,121,27,śvetadvīpagatiṃ dadyāddehabhogāṃśca vāñchitān kārtike kṛṣṇapakṣe tu govatsadvādaśīvratam,श्वेतद्वीपगतिं दद्याद्देहभोगांश्च वाञ्छितान् कार्तिके कृष्णपक्षे तु गोवत्सद्वादशीव्रतम्
1,121,28,tatra vatsayutāṃ gāṃ tu samālikhya sugandhibhiḥ candanādyaistathā puṣpamālābhiḥ prārcya tāmrake,तत्र वत्सयुतां गां तु समालिख्य सुगन्धिभिः चन्दनाद्यैस्तथा पुष्पमालाभिः प्रार्च्य ताम्रके
1,121,29,pātre puṣpākṣatatilairarghyaṃ kṛtvā vidhānataḥ pradadyātpādamūle 'syā mantreṇānena nārada,पात्रे पुष्पाक्षततिलैरर्घ्यं कृत्वा विधानतः प्रदद्यात्पादमूले ऽस्या मन्त्रेणानेन नारद
1,121,30,kṣīrodārṇavasaṃbhūte surāsuranamaskṛte sarvadevamaye devi sarvadevairalaṅkṛte,क्षीरोदार्णवसंभूते सुरासुरनमस्कृते सर्वदेवमये देवि सर्वदेवैरलङ्कृते
1,121,31,mātarmātargavāṃ mātargṛhāṇārghyaṃ namo 'stu te tato māṣādisaṃsiddhānvaṭakāṃśca nivedayet,मातर्मातर्गवां मातर्गृहाणार्घ्यं नमो ऽस्तु ते ततो माषादिसंसिद्धान्वटकांश्च निवेदयेत्
1,121,32,evaṃ pañca daśaikaṃ vā yathāvibhavamātmanaḥ surabhi tvaṃ jaganmātā nityaṃ viṣṇupade sthitā,एवं पञ्च दशैकं वा यथाविभवमात्मनः सुरभि त्वं जगन्माता नित्यं विष्णुपदे स्थिता
1,121,33,sarvadevamaye grāsaṃ mayā dattamimaṃ grasa sarvadevamaye devi sarvadevairalaṅkṛte,सर्वदेवमये ग्रासं मया दत्तमिमं ग्रस सर्वदेवमये देवि सर्वदेवैरलङ्कृते
1,121,34,mātarmamābhilaṣitaṃ saphalaṃ kuru nandinī taddine tailapakvaṃ ca sthālīpakvaṃ dvijottama,मातर्ममाभिलषितं सफलं कुरु नन्दिनी तद्दिने तैलपक्वं च स्थालीपक्वं द्विजोत्तम
1,121,35,gokṣīraṃ goghṛtaṃ caiva dadhi takraṃ ca varjayet dvādaśyāmūrjaśuklāyāṃ devaṃ dāmodaraṃ dvija,गोक्षीरं गोघृतं चैव दधि तक्रं च वर्जयेत् द्वादश्यामूर्जशुक्लायां देवं दामोदरं द्विज
1,121,36,samabhyarcyopacāraistu gandhādyaiḥ susamāhitaḥ tadagre bhojayedviprānpakvānnenārkasaṃkhyakān,समभ्यर्च्योपचारैस्तु गन्धाद्यैः सुसमाहितः तदग्रे भोजयेद्विप्रान्पक्वान्नेनार्कसंख्यकान्
1,121,37,tataḥ kuṃbhānapāṃpūrṇānvastrācchannānsamarcitān sapūgamodakasvarṇāṃstebhyaḥ prītyā samarpayet,ततः कुंभानपांपूर्णान्वस्त्राच्छन्नान्समर्चितान् सपूगमोदकस्वर्णांस्तेभ्यः प्रीत्या समर्पयेत्
1,121,38,evaṃ kṛte priyo viṣṇorjāyate 'khilabhogabhuk dehānte viṣṇusāyujyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ,एवं कृते प्रियो विष्णोर्जायते ऽखिलभोगभुक् देहान्ते विष्णुसायुज्यं लभते नात्र संशयः
1,121,39,nīrājanavrataṃ cātra gaditaṃ tannibodha me suptotthitaṃ jagannāthamalaṅkṛtya niśāgame,नीराजनव्रतं चात्र गदितं तन्निबोध मे सुप्तोत्थितं जगन्नाथमलङ्कृत्य निशागमे
1,121,40,alaṅkṛto navaṃ vahnimutpādyābhyarcya mantrataḥ hutvā tatra samuddīpte raupya dīpikayā mune,अलङ्कृतो नवं वह्निमुत्पाद्याभ्यर्च्य मन्त्रतः हुत्वा तत्र समुद्दीप्ते रौप्य दीपिकया मुने
1,121,41,gandhapuṣpādyarcitayā janairnīrājayeddharim tatraivānugatāṃ lakṣmīṃ brahmāṇīṃ caṇḍikāṃ tathā,गन्धपुष्पाद्यर्चितया जनैर्नीराजयेद्धरिम् तत्रैवानुगतां लक्ष्मीं ब्रह्माणीं चण्डिकां तथा
1,121,42,ādityaṃ śaṅkaraṃ gaurīṃ yakṣaṃ gaṇapatiṃ grahān mātṝḥ pitṝnnagānnāgānsarvānnīrājayetkramāt,आदित्यं शङ्करं गौरीं यक्षं गणपतिं ग्रहान् मातॄः पितॄन्नगान्नागान्सर्वान्नीराजयेत्क्रमात्
1,121,43,gavāṃ nīrājanaṃ kuryānmahiṣyādeśca maṇḍalam namo jayeti śabdaiśca ghaṇṭāśaṅkhā diniḥsvanaiḥ,गवां नीराजनं कुर्यान्महिष्यादेश्च मण्डलम् नमो जयेति शब्दैश्च घण्टाशङ्खा दिनिःस्वनैः
1,121,44,siṃdūrāliptaśṛṅgāṇāṃ citrāṅgāṇāṃ ca varṇakaiḥ gavāṃ kolāhale vṛtte nīrājanamahotsave,सिंदूरालिप्तशृङ्गाणां चित्राङ्गाणां च वर्णकैः गवां कोलाहले वृत्ते नीराजनमहोत्सवे
1,121,45,turagāṃllakṣaṇopetām gajāṃśca madaviplutān rājacihnāni sarvāṇi cchatrādīni ca nārada,तुरगांल्लक्षणोपेताम् गजांश्च मदविप्लुतान् राजचिह्नानि सर्वाणि च्छत्रादीनि च नारद
1,121,46,rājā purodhasā sārdhaṃ mantribhṛtyaparaḥ saraḥ pūjayitvā yathānyāyaṃ nīrajya svayamādarāt,राजा पुरोधसा सार्धं मन्त्रिभृत्यपरः सरः पूजयित्वा यथान्यायं नीरज्य स्वयमादरात्
1,121,47,śaṅkhatūryādighoṣaiśca nānāratnavinirmite siṃhāsane nave kḷpte tiṣṭhetsamyagalaṅkṛtaḥ,शङ्खतूर्यादिघोषैश्च नानारत्नविनिर्मिते सिंहासने नवे कॢप्ते तिष्ठेत्सम्यगलङ्कृतः
1,121,48,tataḥ sulakṣaṇairyuktā veśyā vātha kulāṅganā śīrṣopari naredrasya tayā nīrājayecchanaiḥ,ततः सुलक्षणैर्युक्ता वेश्या वाथ कुलाङ्गना शीर्षोपरि नरेद्रस्य तया नीराजयेच्छनैः
1,121,49,evameṣā mahāsāṃtiḥ kartavyā prativatsaram rājñā vittavatānyena varṣamārogyamicchatā,एवमेषा महासांतिः कर्तव्या प्रतिवत्सरम् राज्ञा वित्तवतान्येन वर्षमारोग्यमिच्छता
1,121,50,yeṣāṃ rāṣṭre pure grāme kriyate śāntiruttamā nīrājanābhidhā vipra tadrogā yānti saṃkṣayam,येषां राष्ट्रे पुरे ग्रामे क्रियते शान्तिरुत्तमा नीराजनाभिधा विप्र तद्रोगा यान्ति संक्षयम्
1,121,51,dvādaśyāṃ mārgaśuklāyāṃ sādhyavratamanuttamam manobhavastathā prāṇo naro yātaśca vīryavān,द्वादश्यां मार्गशुक्लायां साध्यव्रतमनुत्तमम् मनोभवस्तथा प्राणो नरो यातश्च वीर्यवान्
1,121,52,citirhayo nṛpaścaiva haṃso nārāyaṇastathā vibhuścāpi prabhuścaiva sādhyā dvādaśa kīrtitāḥ,चितिर्हयो नृपश्चैव हंसो नारायणस्तथा विभुश्चापि प्रभुश्चैव साध्या द्वादश कीर्तिताः
1,121,53,pūjayedgandhapuṣpādyairetāṃstandulakalpitān tato dvijāgryānsaṃbhojya dvādaśātra sudakṣiṇāḥ,पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैरेतांस्तन्दुलकल्पितान् ततो द्विजाग्र्यान्संभोज्य द्वादशात्र सुदक्षिणाः
1,121,54,datvā tebhyastu visṛjetprīyānnārayaṇastviti etasyāmeva viditaṃ dvādaśādityasaṃjñitam,दत्वा तेभ्यस्तु विसृजेत्प्रीयान्नारयणस्त्विति एतस्यामेव विदितं द्वादशादित्यसंज्ञितम्
1,121,55,vrataṃ tatrārcayeddhīmānādityāndvādaśāpi ca dhātāmitror'yamā pūṣā śakroṃ'śo varuṇo bhagaḥ,व्रतं तत्रार्चयेद्धीमानादित्यान्द्वादशापि च धातामित्रोर्ऽयमा पूषा शक्रोंऽशो वरुणो भगः
1,121,56,tvaṣṭā vivasvānsavitā viṣṇurdvādaśa īritāḥ pratimāsaṃ tu śuklāyāṃ dvādaśyāmarcya yatnataḥ,त्वष्टा विवस्वान्सविता विष्णुर्द्वादश ईरिताः प्रतिमासं तु शुक्लायां द्वादश्यामर्च्य यत्नतः
1,121,57,varṣaṃ nayedvratānte tu pratimā dvādaśāpi ca haimīḥ saṃpūjya vidhinā bhojayitvā dvijottamān,वर्षं नयेद्व्रतान्ते तु प्रतिमा द्वादशापि च हैमीः संपूज्य विधिना भोजयित्वा द्विजोत्तमान्
1,121,58,madhurānnaiḥ susatkṛtya pratyekaṃ cārpayedvratī eva vrataṃ naraḥ kṛtvā dvādaśādityasaṃjñakam,मधुरान्नैः सुसत्कृत्य प्रत्येकं चार्पयेद्व्रती एव व्रतं नरः कृत्वा द्वादशादित्यसंज्ञकम्
1,121,59,sūryalokaṃ samāsādya bhuktvā bhogāṃścaraṃ tataḥ jāyate bhuvi dharmātmā mānuṣye rogavarjitaḥ,सूर्यलोकं समासाद्य भुक्त्वा भोगांश्चरं ततः जायते भुवि धर्मात्मा मानुष्ये रोगवर्जितः
1,121,60,tato vratasya puṇyena punareva labhedvratam tatpuṇyena ravenbhitvā maṇḍalaṃ dvijasattama,ततो व्रतस्य पुण्येन पुनरेव लभेद्व्रतम् तत्पुण्येन रवेन्भित्वा मण्डलं द्विजसत्तम
1,121,61,nirañjanaṃ nirā kāraṃ nirdvandvaṃ brahma cāpnuyāt atraivākhaṇḍasaṃjñaṃ ca vratamukta dvijottama,निरञ्जनं निरा कारं निर्द्वन्द्वं ब्रह्म चाप्नुयात् अत्रैवाखण्डसंज्ञं च व्रतमुक्त द्विजोत्तम
1,121,62,mūrtiṃ nirmāya sauvarṇīṃ janārdanasamāhvayām abhyarcya gandhapuṣpādyaistadagre bhojayeddvijān,मूर्तिं निर्माय सौवर्णीं जनार्दनसमाह्वयाम् अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैस्तदग्रे भोजयेद्द्विजान्
1,121,63,dvādaśa pratimāsaṃ tu naktāśīḥ syājjitendriyaḥ tataḥ samānte tāṃ mūrtiṃ samabhyarcya vidhānataḥ,द्वादश प्रतिमासं तु नक्ताशीः स्याज्जितेन्द्रियः ततः समान्ते तां मूर्तिं समभ्यर्च्य विधानतः
1,121,64,gurave dhenusahitāṃ dadyātsaṃprārthayettathā śatajanmasu yatkiñcinmayākhaṇḍavrataṃ kṛtam,गुरवे धेनुसहितां दद्यात्संप्रार्थयेत्तथा शतजन्मसु यत्किञ्चिन्मयाखण्डव्रतं कृतम्
1,121,65,bhagavaṃstvatprasādena tadakhaṇḍamihāstu me tataḥ saṃbhojya viprāgryānsakhaṇḍāḍhyaistu pāyasaiḥ,भगवंस्त्वत्प्रसादेन तदखण्डमिहास्तु मे ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्सखण्डाढ्यैस्तु पायसैः
1,121,66,dvādaśaiva hi sauvarṇīṃ dakṣiṇāṃ pradadennamet iti kṛtvā vrataṃ vipra prīṇayitvā janārdanam,द्वादशैव हि सौवर्णीं दक्षिणां प्रददेन्नमेत् इति कृत्वा व्रतं विप्र प्रीणयित्वा जनार्दनम्
1,121,67,sauvarṇena vimānena yāti viṣṇoḥ paraṃ padam pauṣasya kṛṣṇadvādaśyāṃ rūpavratamudīritam,सौवर्णेन विमानेन याति विष्णोः परं पदम् पौषस्य कृष्णद्वादश्यां रूपव्रतमुदीरितम्
1,121,68,daśamyāṃ vidhivatsnātvā gṛhṇīyādgomayaṃ vratī śvetāyā vaikavarṇāyā antarikṣagataṃ dvija,दशम्यां विधिवत्स्नात्वा गृह्णीयाद्गोमयं व्रती श्वेताया वैकवर्णाया अन्तरिक्षगतं द्विज
1,121,69,aṣṭottaraśataṃ tena piṇḍikāḥ kalpya nārada śoṣayedātape dhṛtvā pātre tāmre 'tha mṛnmaye,अष्टोत्तरशतं तेन पिण्डिकाः कल्प्य नारद शोषयेदातपे धृत्वा पात्रे ताम्रे ऽथ मृन्मये
1,121,70,ekādaśyāṃ sopavāsaḥ samabhyarcya vidhānataḥ sauvarṇīṃ pratimāṃ viṣṇorniśāyāṃ jāgaraṃ caret,एकादश्यां सोपवासः समभ्यर्च्य विधानतः सौवर्णीं प्रतिमां विष्णोर्निशायां जागरं चरेत्
1,121,71,sumaṅgalairgītavādyaiḥ stotrapāṭhairjapādibhiḥ tataḥ prabhāte dvādaśyāṃ tilapātropari sthitām,सुमङ्गलैर्गीतवाद्यैः स्तोत्रपाठैर्जपादिभिः ततः प्रभाते द्वादश्यां तिलपात्रोपरि स्थिताम्
1,121,72,aṃbupūrṇe ghaṭe nyasya pūjayedupacārakaiḥ tato 'gniṃ navamutpādya kāṣṭhasaṃgharṣaṇādibhiḥ,अंबुपूर्णे घटे न्यस्य पूजयेदुपचारकैः ततो ऽग्निं नवमुत्पाद्य काष्ठसंघर्षणादिभिः
1,121,73,taṃ samabhyarcya vidhivadekaikāṃ piṇḍikāṃ sudhīḥ homayetsatilājyāṃ ca dvādaśākṣaravidyayā,तं समभ्यर्च्य विधिवदेकैकां पिण्डिकां सुधीः होमयेत्सतिलाज्यां च द्वादशाक्षरविद्यया
1,121,74,vaiṣṇavyātha ca pūraṇāṃ ca śatamaṣṭottara tataḥ bhojayetpāyasairviprānprītyā susnigdhamānasaḥ,वैष्णव्याथ च पूरणां च शतमष्टोत्तर ततः भोजयेत्पायसैर्विप्रान्प्रीत्या सुस्निग्धमानसः
1,121,75,sahitāṃ ca ghaṭenaiva pratimāṃ gurava'peyet viprebhyo dakṣiṇāṃ śaktyā datvā natvā visarjayet naro vā yadi vā nārī vrataṃ kṛtvaivamādarāt,सहितां च घटेनैव प्रतिमां गुरवऽपेयेत् विप्रेभ्यो दक्षिणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसर्जयेत् नरो वा यदि वा नारी व्रतं कृत्वैवमादरात्
1,121,76,labhate rūpasaubhāgyaṃ nātra kāryā vicāraṇā sahasye śuklapakṣe tu sujanmadvādaśīvratam,लभते रूपसौभाग्यं नात्र कार्या विचारणा सहस्ये शुक्लपक्षे तु सुजन्मद्वादशीव्रतम्
1,121,77,snātvā vidhānena gṛhṇoyādvārṣikavratam pītvā gaśṛṅgavāryādau tāṃ ca kṛtvā pradakṣiṇam,स्नात्वा विधानेन गृह्णोयाद्वार्षिकव्रतम् पीत्वा गशृङ्गवार्यादौ तां च कृत्वा प्रदक्षिणम्
1,121,78,pratimāsaṃ tataḥ śukledvādaśyāṃ dānamācaret ghṛtaprasthaṃ taccatuṣkaṃ kramādvīheryavasya ca,प्रतिमासं ततः शुक्लेद्वादश्यां दानमाचरेत् घृतप्रस्थं तच्चतुष्कं क्रमाद्वीहेर्यवस्य च
1,121,79,dviraktikaṃ hema tilāḍhakārddhaṃ payasāṃ ghaṭam raupyasya māṣamekaṃ ca tṛptikṛnmiṣṭapakvakam,द्विरक्तिकं हेम तिलाढकार्द्धं पयसां घटम् रौप्यस्य माषमेकं च तृप्तिकृन्मिष्टपक्वकम्
1,121,80,chatraṃ māṣārdhahemnaśca prasthaṃ phaāṇitamuttamam candanaṃ palikaṃ vastraṃ pañcahastonmitaṃ tanum,छत्रं माषार्धहेम्नश्च प्रस्थं फआणितमुत्तमम् चन्दनं पलिकं वस्त्रं पञ्चहस्तोन्मितं तनुम्
1,121,81,evaṃ tu māsikaṃ dānaṃ kṛtvā prāśya yathākramam gomūtraṃ jalamājyaṃ vā paktvā śākaṃ caturvidham,एवं तु मासिकं दानं कृत्वा प्राश्य यथाक्रमम् गोमूत्रं जलमाज्यं वा पक्त्वा शाकं चतुर्विधम्
1,121,82,dadhiyuktaṃ ca yāvānnaṃ tilājyaṃ śarkarānvitām darbhāṃbukṣīramuditaṃ prāśanaṃ pratimāsikam,दधियुक्तं च यावान्नं तिलाज्यं शर्करान्विताम् दर्भांबुक्षीरमुदितं प्राशनं प्रतिमासिकम्
1,121,83,evaṃ kṛtavrato varṣaṃ sauvarṇīṃ pratimāṃ raveḥ kṛtvā vai tāmrapātrasthāṃ nyasyābhyarcya vidhānataḥ,एवं कृतव्रतो वर्षं सौवर्णीं प्रतिमां रवेः कृत्वा वै ताम्रपात्रस्थां न्यस्याभ्यर्च्य विधानतः
1,121,84,gurave dhenusahitāṃ pratyarpya praṇametpuraḥ viprāndrādaśa saṃbhojya tebhyo dadyācca dakṣiṇām,गुरवे धेनुसहितां प्रत्यर्प्य प्रणमेत्पुरः विप्रान्द्रादश संभोज्य तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम्
1,121,85,evaṃ kṛtavrato vipra janmāpnotyuttame kule nirogo dhanadhānyāḍhyo bhaveccāvikaledriyaḥ,एवं कृतव्रतो विप्र जन्माप्नोत्युत्तमे कुले निरोगो धनधान्याढ्यो भवेच्चाविकलेद्रियः
1,121,86,māghasya śukladvādaśyāṃ śālagrāmaśilāṃ dvija abhyacya vidhivadbhaktyā suvarṇaṃ tanmukhe nyaset,माघस्य शुक्लद्वादश्यां शालग्रामशिलां द्विज अभ्यच्य विधिवद्भक्त्या सुवर्णं तन्मुखे न्यसेत्
1,121,87,tāṃ sthāpya raupyapātre tu sitavastrayugāvṛtām pradadyādvedaviduṣe taṃ hi saṃbhojayettataḥ,तां स्थाप्य रौप्यपात्रे तु सितवस्त्रयुगावृताम् प्रदद्याद्वेदविदुषे तं हि संभोजयेत्ततः
1,121,88,pāyasānnena khaṇḍājyasahitena hitena ca evaṃ kṛtvaikabhaktaḥ sanviṣṇu cintanatatparaḥ,पायसान्नेन खण्डाज्यसहितेन हितेन च एवं कृत्वैकभक्तः सन्विष्णु चिन्तनतत्परः
1,121,89,vaiṣṇavaṃ labhate dhāma bhuktvā bhogānihepsitān antye sitāyāṃ dvādaśyāṃ sauvarṇīṃ pratimāṃ hareḥ,वैष्णवं लभते धाम भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् अन्त्ये सितायां द्वादश्यां सौवर्णीं प्रतिमां हरेः
1,121,90,abhyarcya gandhapuṣpādyairdadyādvedavide dvija dviṣaṭkasaṃkhyānviprāṃśca bhojayitvā ca dakṣiṇām,अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्दद्याद्वेदविदे द्विज द्विषट्कसंख्यान्विप्रांश्च भोजयित्वा च दक्षिणाम्
1,121,91,datvā visarjayetpaścātsvayaṃ bhuñjīta bāndhavaiḥ trispṛśonmīlinī pakṣavarddhinī vañjulī tathā,दत्वा विसर्जयेत्पश्चात्स्वयं भुञ्जीत बान्धवैः त्रिस्पृशोन्मीलिनी पक्षवर्द्धिनी वञ्जुली तथा
1,121,92,jayā ca vijayā caiva jayantī cāparājitā etā aṣṭau sadopoṣyā dvādaśyaḥ pāpahārikāḥ,जया च विजया चैव जयन्ती चापराजिता एता अष्टौ सदोपोष्या द्वादश्यः पापहारिकाः
1,121,93,śrīnārada uvāca kīdṛśaṃ lakṣaṇaṃ brahmannetāsāṃ kiṃ phalaṃ tathā tatsarvaṃ me samācakṣva yāścanyāḥ puṇyadāyukāḥ,श्रीनारद उवाच कीदृशं लक्षणं ब्रह्मन्नेतासां किं फलं तथा तत्सर्वं मे समाचक्ष्व याश्चन्याः पुण्यदायुकाः
1,121,94,sūta uvāca itthaṃ sanātanaḥ pṛṣṭo nāradena dvijottamaḥ praśasya bhrātaraṃ prāha mahābhāgavataṃ muniḥ,सूत उवाच इत्थं सनातनः पृष्टो नारदेन द्विजोत्तमः प्रशस्य भ्रातरं प्राह महाभागवतं मुनिः
1,121,95,sanātana uvāca sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhrātaḥ sādhūnāṃ saṃśayacchidā vakṣye mahādvādaśīnāṃ lakṣaṇaṃ ca phalaṃ pṛthak,सनातन उवाच साधु पृष्टं त्वया भ्रातः साधूनां संशयच्छिदा वक्ष्ये महाद्वादशीनां लक्षणं च फलं पृथक्
1,121,96,ekādaśī nivṛttā cetsūryasyodayataḥ purā tadā tu trispṛśā nāma dvādaśī sā mahāphalā,एकादशी निवृत्ता चेत्सूर्यस्योदयतः पुरा तदा तु त्रिस्पृशा नाम द्वादशी सा महाफला
1,121,97,asyāmupoṣya govindaṃ yaḥ pūjayati nārada aśvamedhasahasrasya phalaṃ labhate dhruvam,अस्यामुपोष्य गोविन्दं यः पूजयति नारद अश्वमेधसहस्रस्य फलं लभते ध्रुवम्
1,121,98,yadāruṇodaye viddhā daśamyaikādaśī tithiḥ tadā tāṃ saṃparityajya dvādaśīṃ samupoṣayet,यदारुणोदये विद्धा दशम्यैकादशी तिथिः तदा तां संपरित्यज्य द्वादशीं समुपोषयेत्
1,121,99,tatreṣṭvā vāsudevākhyaṃ samyakpūjāvidhānataḥ rājasūyasahasrasya phalamunmīlite labhet,तत्रेष्ट्वा वासुदेवाख्यं सम्यक्पूजाविधानतः राजसूयसहस्रस्य फलमुन्मीलिते लभेत्
1,121,100,yadodaye tu savituryāmyā tvekādaśīṃ spṛśet tadā vañjulikākhyāṃ tu tāṃ tyaktvopoṣayetsadā,यदोदये तु सवितुर्याम्या त्वेकादशीं स्पृशेत् तदा वञ्जुलिकाख्यां तु तां त्यक्त्वोपोषयेत्सदा
1,121,101,asyāṃ saṃkarṣaṇaṃ devaṃ gandhādyairupacārakaiḥ pūjayetsatataṃ bhaktyā sarvasyābhayadaṃ param,अस्यां संकर्षणं देवं गन्धाद्यैरुपचारकैः पूजयेत्सततं भक्त्या सर्वस्याभयदं परम्
1,121,102,eṣā mahādvādaśī tu sarvakratuphalapradā sarvapāpaharā proktā sarvasaṃpatpradāyinī,एषा महाद्वादशी तु सर्वक्रतुफलप्रदा सर्वपापहरा प्रोक्ता सर्वसंपत्प्रदायिनी
1,121,103,kuhūrāke yadā vṛddhe syātāṃ vipra yadā tadā pakṣavarddhanikā nāma dvādaśī sā mahāphalā,कुहूराके यदा वृद्धे स्यातां विप्र यदा तदा पक्षवर्द्धनिका नाम द्वादशी सा महाफला
1,121,104,tasyāṃ saṃpūjayeddevaṃ pradyumnaṃ jagatāṃ patim sarvaiśvaryyapradaṃ sākṣātputra pautravivardhanam,तस्यां संपूजयेद्देवं प्रद्युम्नं जगतां पतिम् सर्वैश्वर्य्यप्रदं साक्षात्पुत्र पौत्रविवर्धनम्
1,121,105,yadā tu dhavale pakṣe dvādaśī syānmadhānvitā ṭha tadā proktā jayā nāma sarvaśatruvināśinī,यदा तु धवले पक्षे द्वादशी स्यान्मधान्विता ठ तदा प्रोक्ता जया नाम सर्वशत्रुविनाशिनी
1,121,106,asyāṃ saṃpūjayeddeva maniruddhaṃ ramāpatim sarvakāmapradaṃ nṝṇāṃ sarvasaubhāgyadāyakam,अस्यां संपूजयेद्देव मनिरुद्धं रमापतिम् सर्वकामप्रदं नॄणां सर्वसौभाग्यदायकम्
1,121,107,śravaṇarkṣayutā cetsyāddvādaśī dhavale dale tadā sā vijayā nāma tasyāmacedgadādharam,श्रवणर्क्षयुता चेत्स्याद्द्वादशी धवले दले तदा सा विजया नाम तस्यामचेद्गदाधरम्
1,121,108,sarvasaukhyapradaṃ śaśvatsarvabhogaparāyaṇam sarvatīrthaphalaṃ vipra tāṃ copoṣyāpnuyānnaraḥ,सर्वसौख्यप्रदं शश्वत्सर्वभोगपरायणम् सर्वतीर्थफलं विप्र तां चोपोष्याप्नुयान्नरः
1,121,109,yadā syācca site pakṣe prājāpatyarkṣasaṃyutā dvādaśī sā mahāpuṇyā jayantī nāmataḥ smṛtā,यदा स्याच्च सिते पक्षे प्राजापत्यर्क्षसंयुता द्वादशी सा महापुण्या जयन्ती नामतः स्मृता
1,121,110,yasyāṃ samarccayeddevaṃ vāmanaṃ siddhidaṃ nṛṇām upoṣitaiṣā viprendra sarvavrataphalapradā,यस्यां समर्च्चयेद्देवं वामनं सिद्धिदं नृणाम् उपोषितैषा विप्रेन्द्र सर्वव्रतफलप्रदा
1,121,111,sarvadānaphalā cāpi bhuktimuktipradāyinī yadā tu syātsite pakṣe dvādaśī jīvabhānvitā,सर्वदानफला चापि भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी यदा तु स्यात्सिते पक्षे द्वादशी जीवभान्विता
1,121,112,tadāparājitā proktā sarvajñā napradāyinī asyāṃ samarcayeddevaṃ nārāyaṇamanāmayam,तदापराजिता प्रोक्ता सर्वज्ञा नप्रदायिनी अस्यां समर्चयेद्देवं नारायणमनामयम्
1,121,113,saṃsārapāśavicchittikārakaṃ jñānasāgaram asyāstūpoṣaṇādeva muktaḥ syādvipra bhojanaḥ,संसारपाशविच्छित्तिकारकं ज्ञानसागरम् अस्यास्तूपोषणादेव मुक्तः स्याद्विप्र भोजनः
1,121,114,yadā tvāṣāḍhaśuklāyāṃ dvādaśyāṃ maitrabhaṃ bhavet tadā vratadvayaṃ kāryyaṃ na doṣo 'traikadaivatam,यदा त्वाषाढशुक्लायां द्वादश्यां मैत्रभं भवेत् तदा व्रतद्वयं कार्य्यं न दोषो ऽत्रैकदैवतम्
1,121,115,śravaṇarkṣayutāyāṃ ca dvādaśyāṃ bhādraśuklake ūrjje sitāyāṃ dvādaśyāmantyabhe ca vratadvayam,श्रवणर्क्षयुतायां च द्वादश्यां भाद्रशुक्लके ऊर्ज्जे सितायां द्वादश्यामन्त्यभे च व्रतद्वयम्
1,121,116,etābhyo 'ntra viprendra dvādaśyāmekabhuktakam nisargataḥ samuddiṣṭaṃ vrataṃ pātakanāśanam,एताभ्यो ऽन्त्र विप्रेन्द्र द्वादश्यामेकभुक्तकम् निसर्गतः समुद्दिष्टं व्रतं पातकनाशनम्
1,121,117,ekādaśyā vrataṃ nityaṃ dvādaśyāḥ sahitaṃ yataḥ nodyāpanamihoddiṣṭaṃ karttavyaṃ jīvitāvidhi,एकादश्या व्रतं नित्यं द्वादश्याः सहितं यतः नोद्यापनमिहोद्दिष्टं कर्त्तव्यं जीविताविधि
1,122,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe bṛhadupākhyāne pūrvabhāge caturthapāde dvādaśamāsasya dvādaśīvratanirūpaṇaṃ nāmaikaviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca athātaṛ saṃpravakṣyāmi trayodaśyā vratāni te yāni kṛtvā naro bhaktyā subhago jāyate bhuvi,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने पूर्वभागे चतुर्थपादे द्वादशमासस्य द्वादशीव्रतनिरूपणं नामैकविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथातऋ संप्रवक्ष्यामि त्रयोदश्या व्रतानि ते यानि कृत्वा नरो भक्त्या सुभगो जायते भुवि
1,122,2,madhau śuklatrayodaśyāṃ madanaṃ candanātmakam kṛtvā saṃpūjya yatnena vījeyavdyajanena ca,मधौ शुक्लत्रयोदश्यां मदनं चन्दनात्मकम् कृत्वा संपूज्य यत्नेन वीजेयव्द्यजनेन च
1,122,3,tataḥ saṃkṣudhitaḥ kāmaḥ putrapautravivarddhanaḥ anaṅgapūjāpyatroktā tāṃ nibodha munīśvara,ततः संक्षुधितः कामः पुत्रपौत्रविवर्द्धनः अनङ्गपूजाप्यत्रोक्ता तां निबोध मुनीश्वर
1,122,4,sindūrarajanīrāgaiḥ phalake 'naṅgamālikhet ratiprītiyutaṃ ślakṣṇaṃ puṣpacāpeṣudhāriṇam,सिन्दूररजनीरागैः फलके ऽनङ्गमालिखेत् रतिप्रीतियुतं श्लक्ष्णं पुष्पचापेषुधारिणम्
1,122,5,kāmadevaṃ vasantaṃ ca vājivaktraṃ vṛṣadhvajam madhyāhne pūjayedbhaktyā gandhasragbhūṣaṇāṃśukaiḥ,कामदेवं वसन्तं च वाजिवक्त्रं वृषध्वजम् मध्याह्ने पूजयेद्भक्त्या गन्धस्रग्भूषणांशुकैः
1,122,6,kṣabhyairnānāvidhaiścāpi mantreṇānena nārada namo mārāya kāmāya kāmadevasya mūrttaye,क्षभ्यैर्नानाविधैश्चापि मन्त्रेणानेन नारद नमो माराय कामाय कामदेवस्य मूर्त्तये
1,122,7,brahmaviṣṇuśivendrāṇāṃ manaḥbhobhakarāya vai tattasyāgrato bhaktyā pūjayedaṅganāpatim,ब्रह्मविष्णुशिवेन्द्राणां मनःभोभकराय वै तत्तस्याग्रतो भक्त्या पूजयेदङ्गनापतिम्
1,122,8,vastramālyāvibhūṣādyaiḥ kāmo 'yamiti cintayet saṃpūjya dvijadāṃpatyaṃ gandhavastravibhūṣaṇaiḥ,वस्त्रमाल्याविभूषाद्यैः कामो ऽयमिति चिन्तयेत् संपूज्य द्विजदांपत्यं गन्धवस्त्रविभूषणैः
1,122,9,evaṃ yaḥ kurute vipra varṣe varṣe mahotsavam vasaṃtasamaye prāpte hṛṣṭaḥ puṣṭaḥ sadaiva saḥ,एवं यः कुरुते विप्र वर्षे वर्षे महोत्सवम् वसंतसमये प्राप्ते हृष्टः पुष्टः सदैव सः
1,122,10,pratimāsaṃ pūjayedvā yāvadvarṣaṃ samāpyate madanaṃ hṛdbhavaṃ kāmaṃ manmathaṃ ca ratipriyam,प्रतिमासं पूजयेद्वा यावद्वर्षं समाप्यते मदनं हृद्भवं कामं मन्मथं च रतिप्रियम्
1,122,11,anaṅgaṃ caiva kandarpaṃ pūjayenmakaradhvajam kusumāyudhasaṃjñaṃ ca tataḥ paścānmanobhavam,अनङ्गं चैव कन्दर्पं पूजयेन्मकरध्वजम् कुसुमायुधसंज्ञं च ततः पश्चान्मनोभवम्
1,122,12,viṣameṣu tathā vipra mālartāpriyamityapi ajāyā dānamapyuktaṃ snātvā nadyā vidhānataḥ,विषमेषु तथा विप्र मालर्ताप्रियमित्यपि अजाया दानमप्युक्तं स्नात्वा नद्या विधानतः
1,122,13,ajāḥ payasvinīrdadyāddaridrāya kuṭuṃbine bhūyastvanena dānena sa loke naiva jāyate,अजाः पयस्विनीर्दद्याद्दरिद्राय कुटुंबिने भूयस्त्वनेन दानेन स लोके नैव जायते
1,122,14,yadīyaṃ śaninā yuktā sā mahāvāruṇī smṛtā gaṅgāyāṃ yadi labhyeta koṭisūryagrahādhikā,यदीयं शनिना युक्ता सा महावारुणी स्मृता गङ्गायां यदि लभ्येत कोटिसूर्यग्रहाधिका
1,122,15,śubhayogaḥ śatarkṣaṃ ca śanau kāme madhau site mahāmaheti vikhyātā kulakoṭivimuktidā,शुभयोगः शतर्क्षं च शनौ कामे मधौ सिते महामहेति विख्याता कुलकोटिविमुक्तिदा
1,122,16,rādhaśuklatrayodaśyāṃ kāmadevavrataṃ smṛtam tatra gandhādibhiḥ kāmaṃ pūjayedupavāsavān,राधशुक्लत्रयोदश्यां कामदेवव्रतं स्मृतम् तत्र गन्धादिभिः कामं पूजयेदुपवासवान्
1,122,17,pratimāsaṃ tataḥ paścāttrayodaśyāṃ site dale evameva vrataṃ kāryaṃ varṣānte gāmalaṅkṛtām,प्रतिमासं ततः पश्चात्त्रयोदश्यां सिते दले एवमेव व्रतं कार्यं वर्षान्ते गामलङ्कृताम्
1,122,18,dadyādviprāya satkṛtya vratasāṃgatvasiddhaye jyeṣṭhaśuklatrayodaśyāṃ daurbhāgyaśamanaṃ vratam,दद्याद्विप्राय सत्कृत्य व्रतसांगत्वसिद्धये ज्येष्ठशुक्लत्रयोदश्यां दौर्भाग्यशमनं व्रतम्
1,122,19,tatra snātvā nadītoye pūjayecchucideśajam śvetamandāramarkaṃ vā karavīraṃ ca raktakam,तत्र स्नात्वा नदीतोये पूजयेच्छुचिदेशजम् श्वेतमन्दारमर्कं वा करवीरं च रक्तकम्
1,122,20,nirīkṣya gagane sūryaṃ prārthayenmantratastadā mandārakaravīrārkā bhavanto bhāskarāṃśajāḥ,निरीक्ष्य गगने सूर्यं प्रार्थयेन्मन्त्रतस्तदा मन्दारकरवीरार्का भवन्तो भास्करांशजाः
1,122,21,pūjitā mama daurbhāgyaṃ nāśayantu namo 'stu vaḥ itthaṃ yor'cayate bhaktyā varṣe varṣe drumatrayam,पूजिता मम दौर्भाग्यं नाशयन्तु नमो ऽस्तु वः इत्थं योर्ऽचयते भक्त्या वर्षे वर्षे द्रुमत्रयम्
1,122,22,naśyate tasya daurbhāgyaṃ nātra kāryā vicāraṇā śuciśuklatrayodaśyāmekabhaktaṃ samācaret,नश्यते तस्य दौर्भाग्यं नात्र कार्या विचारणा शुचिशुक्लत्रयोदश्यामेकभक्तं समाचरेत्
1,122,23,pūjayitvā jagannāthāvumāmāheśvarī tanūḥ haimyau raupyau ca mṛnmapyau yathāśaktyā vidhāya ca,पूजयित्वा जगन्नाथावुमामाहेश्वरी तनूः हैम्यौ रौप्यौ च मृन्मप्यौ यथाशक्त्या विधाय च
1,122,24,siṃhokṣasthe devagṛhe goṣṭhe brāhmaṇaveśmani sthāpayitvā pratiṣṭhāpya daivamantreṇa nārada,सिंहोक्षस्थे देवगृहे गोष्ठे ब्राह्मणवेश्मनि स्थापयित्वा प्रतिष्ठाप्य दैवमन्त्रेण नारद
1,122,25,tataḥ pañcadinaṃ pūjā caikabhaktaṃ vrataṃ tathā tṛtīyadivase prātaḥ snātvā saṃpūjya tau punaḥ,ततः पञ्चदिनं पूजा चैकभक्तं व्रतं तथा तृतीयदिवसे प्रातः स्नात्वा संपूज्य तौ पुनः
1,122,26,samarpaṇīyau viprāya vedavedāṅgaśāline varṣe varṣe tataḥ paścādvidheyaṃ varṣapañcakam,समर्पणीयौ विप्राय वेदवेदाङ्गशालिने वर्षे वर्षे ततः पश्चाद्विधेयं वर्षपञ्चकम्
1,122,27,tadante dhenuyugmena sahitau tau pradāpayet itthaṃ naro vā nārī vā kṛtvā vratamidaṃ śubham,तदन्ते धेनुयुग्मेन सहितौ तौ प्रदापयेत् इत्थं नरो वा नारी वा कृत्वा व्रतमिदं शुभम्
1,122,28,naiva dāṃpatyavicchedaṃ labhate saptajanmasu nabhaḥ śuklatrayodaśyāṃ ratikāmavrataṃ śubham,नैव दांपत्यविच्छेदं लभते सप्तजन्मसु नभः शुक्लत्रयोदश्यां रतिकामव्रतं शुभम्
1,122,29,vaidhavyavāraṇaṃ strīṇāṃ tathā saṃtānavardhanam kṛtopavāsā kanyaiva nārī vā dvijasattama,वैधव्यवारणं स्त्रीणां तथा संतानवर्धनम् कृतोपवासा कन्यैव नारी वा द्विजसत्तम
1,122,30,tāmre vā mṛnmaye vāpi sauvarṇe rājate tathā ratikāmau pravinyasya gandhādyaiḥ samyagarcayet,ताम्रे वा मृन्मये वापि सौवर्णे राजते तथा रतिकामौ प्रविन्यस्य गन्धाद्यैः सम्यगर्चयेत्
1,122,31,tatastu dvijadāṃpatyaṃ caturdaśyāṃ nimantrya ca satakṛtya bhojya pratime dadyāttābhyāṃ sadakṣiṇe,ततस्तु द्विजदांपत्यं चतुर्दश्यां निमन्त्र्य च सतकृत्य भोज्य प्रतिमे दद्यात्ताभ्यां सदक्षिणे
1,122,32,evaṃ caturdaśābdaṃ ca kṛtvā vratamanuttamam dhenuyugmānvite deye vratasaṃpūrtihetave,एवं चतुर्दशाब्दं च कृत्वा व्रतमनुत्तमम् धेनुयुग्मान्विते देये व्रतसंपूर्तिहेतवे
1,122,33,bhādraśuklatrayodaśyāṃ gotrirātravrataṃ smṛtam lakṣmīnārāyaṇaṃ kṛtvā sauvarṇaṃ vāpi rājatam,भाद्रशुक्लत्रयोदश्यां गोत्रिरात्रव्रतं स्मृतम् लक्ष्मीनारायणं कृत्वा सौवर्णं वापि राजतम्
1,122,34,pañcāmṛtena saṃsnāpya maṇḍale 'ṣṭadale śubhe pīṭhe vinyasya vastrāḍhyaṃ gandhādyaiḥ paripūjayet,पञ्चामृतेन संस्नाप्य मण्डले ऽष्टदले शुभे पीठे विन्यस्य वस्त्राढ्यं गन्धाद्यैः परिपूजयेत्
1,122,35,ārārtikaṃ tataḥ kṛtvā dadyātsānnodakaṃ ghaṭam evaṃ dinatrayaṃ kṛtvā vratānte māsamarcya ca,आरार्तिकं ततः कृत्वा दद्यात्सान्नोदकं घटम् एवं दिनत्रयं कृत्वा व्रतान्ते मासमर्च्य च
1,122,36,samyagarthaṃ ca saṃpādya dadyānmantreṇa nārada pañcagāvaḥ samutpannā mathyamāne mahodadhau,सम्यगर्थं च संपाद्य दद्यान्मन्त्रेण नारद पञ्चगावः समुत्पन्ना मथ्यमाने महोदधौ
1,122,37,tāsāṃ madhye tu yā nandā tasyai dhenvai namo namaḥ pradakṣiṇīkṛtya tato dadyādviprāya mantrataḥ,तासां मध्ये तु या नन्दा तस्यै धेन्वै नमो नमः प्रदक्षिणीकृत्य ततो दद्याद्विप्राय मन्त्रतः
1,122,38,gāvo mamāgrataḥ santu gāvo me saṃtu pṛṣṭhataḥ gāvo me pārśvataḥ saṃtu gavāṃ madhye vasāmyaham,गावो ममाग्रतः सन्तु गावो मे संतु पृष्ठतः गावो मे पार्श्वतः संतु गवां मध्ये वसाम्यहम्
1,122,39,tataśca dvijadāṃpatyaṃ samyagabhyarcya bhojayet lakṣmīnārāyaṇaṃ tasmai satkṛtya pratipādayet,ततश्च द्विजदांपत्यं सम्यगभ्यर्च्य भोजयेत् लक्ष्मीनारायणं तस्मै सत्कृत्य प्रतिपादयेत्
1,122,40,aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca kṛtvā yatphalamāpnoti gotrirātravratācca tat,अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च कृत्वा यत्फलमाप्नोति गोत्रिरात्रव्रताच्च तत्
1,122,41,iṣe śuklatrayodaśyāṃ trirātraśokakavratam haimaṃ hyaśokaṃ nirmāya pūjayitvā vidhānataḥ,इषे शुक्लत्रयोदश्यां त्रिरात्रशोककव्रतम् हैमं ह्यशोकं निर्माय पूजयित्वा विधानतः
1,122,42,upavāsaparā nārī nityaṃ kuryātpradakṣiṇāḥ aṣṭottaraśataṃ vipra mantreṇānena sādaram,उपवासपरा नारी नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणाः अष्टोत्तरशतं विप्र मन्त्रेणानेन सादरम्
1,122,43,hareṇa nirmitaḥ pūrvaṃ tvamaśoka kṛpālunā lokopakārakaraṇastatprasīda śivapriya,हरेण निर्मितः पूर्वं त्वमशोक कृपालुना लोकोपकारकरणस्तत्प्रसीद शिवप्रिय
1,122,44,tatastṛtīye divase vṛkṣe tasminvṛṣadhvajam samabhyarcya vidhānena dvijaṃ saṃbhojya dāpayet,ततस्तृतीये दिवसे वृक्षे तस्मिन्वृषध्वजम् समभ्यर्च्य विधानेन द्विजं संभोज्य दापयेत्
1,122,45,evaṃ kṛtavratā nārī vaidhavyaṃ nāpnuyātkvacit putrapautrādi sahitā bhartuśca syātsuvallabhā,एवं कृतव्रता नारी वैधव्यं नाप्नुयात्क्वचित् पुत्रपौत्रादि सहिता भर्तुश्च स्यात्सुवल्लभा
1,122,46,ūrjjakṛṣṇatrayodaśyāmekabhaktaḥ samāhitaḥ pradoṣe tailadīpaṃ tu prajvālyābhyarcya yatnataḥ,ऊर्ज्जकृष्णत्रयोदश्यामेकभक्तः समाहितः प्रदोषे तैलदीपं तु प्रज्वाल्याभ्यर्च्य यत्नतः
1,122,47,gṛhadvāre bahirdadyādyamo me prīyatāmiti evaṃ kṛte tu viprendra yamapīḍā na jāyate,गृहद्वारे बहिर्दद्याद्यमो मे प्रीयतामिति एवं कृते तु विप्रेन्द्र यमपीडा न जायते
1,122,48,ūrjśuklatrayodaśyāmekabhojī dvijottama punaḥ snātvā pradoṣe tu vāgyataḥ susamāhitaḥ,ऊर्ज्शुक्लत्रयोदश्यामेकभोजी द्विजोत्तम पुनः स्नात्वा प्रदोषे तु वाग्यतः सुसमाहितः
1,122,49,pradīpānāṃ sahasreṇa śatenāpyathavā dvija pradīpayecchivaṃ vāpi dvātriṃśaddīpamālayā,प्रदीपानां सहस्रेण शतेनाप्यथवा द्विज प्रदीपयेच्छिवं वापि द्वात्रिंशद्दीपमालया
1,122,50,ghṛtena dīpayeddvīpāngandhādyaiḥ pūjayecchivam phalairnānāvidhaiścaiva naivedyairapi nārada,घृतेन दीपयेद्द्वीपान्गन्धाद्यैः पूजयेच्छिवम् फलैर्नानाविधैश्चैव नैवेद्यैरपि नारद
1,122,51,tataḥ stuvīta deveśaṃ śivaṃ nāmnāṃ śatena ca tāni nāmāni kīrtyante sarvābhīṣṭapradāni vai,ततः स्तुवीत देवेशं शिवं नाम्नां शतेन च तानि नामानि कीर्त्यन्ते सर्वाभीष्टप्रदानि वै
1,122,52,namo rudrāya bhīmāya nīlakaṇṭhāya vedhase kaparddine sureśāya vyomakeśāya vai namaḥ,नमो रुद्राय भीमाय नीलकण्ठाय वेधसे कपर्द्दिने सुरेशाय व्योमकेशाय वै नमः
1,122,53,vṛṣadhvajāya somāya somanāthāya vai namaḥ digaṃbarāya bhṛṅgāya umākāntāya varddhine,वृषध्वजाय सोमाय सोमनाथाय वै नमः दिगंबराय भृङ्गाय उमाकान्ताय वर्द्धिने
1,122,54,tapomayāya vyāptāya śipiviṣyāya vai namaḥ vyālapriyāya vyālāya vyālānāṃ pataye namaḥ,तपोमयाय व्याप्ताय शिपिविष्याय वै नमः व्यालप्रियाय व्यालाय व्यालानां पतये नमः
1,122,55,mahīdharāya vyomāya paśūnāṃ pataye namaḥ tripuraghnāya siṃhāya śārdūlāyārṣabhāya ca,महीधराय व्योमाय पशूनां पतये नमः त्रिपुरघ्नाय सिंहाय शार्दूलायार्षभाय च
1,122,56,mitāya mitanāthāya siddhāya parameṣṭhine vedagītāya guptāya vedaguhyāya vai namaḥ,मिताय मितनाथाय सिद्धाय परमेष्ठिने वेदगीताय गुप्ताय वेदगुह्याय वै नमः
1,122,57,dīrghāya dīrgharūpāya dīrghārthāya mahīyase namo jagatpratiṣṭhāya vyomarūpāya vai namaḥ,दीर्घाय दीर्घरूपाय दीर्घार्थाय महीयसे नमो जगत्प्रतिष्ठाय व्योमरूपाय वै नमः
1,122,58,kalyāṇāya viśiṣyāya śiṣṭāya paramātmane gajakṛtti dharāyātha andhakāsurabhedine,कल्याणाय विशिष्याय शिष्टाय परमात्मने गजकृत्ति धरायाथ अन्धकासुरभेदिने
1,122,59,nīlalohitaśuklāya caḍamuṇḍapriyāya ca bhaktipriyāya devāya yajñāntāyāvyayāya ca,नीललोहितशुक्लाय चडमुण्डप्रियाय च भक्तिप्रियाय देवाय यज्ञान्तायाव्ययाय च
1,122,60,maheśāya namastubhyaṃ mahādevaharāya ca trinetrāya trivedāya vedāṅgāya namo namaḥ,महेशाय नमस्तुभ्यं महादेवहराय च त्रिनेत्राय त्रिवेदाय वेदाङ्गाय नमो नमः
1,122,61,arthāyārthasvarūpāya paramārthāya vai namaḥ viśvarūpāya viśvāya viśvanāthāya vai namaḥ,अर्थायार्थस्वरूपाय परमार्थाय वै नमः विश्वरूपाय विश्वाय विश्वनाथाय वै नमः
1,122,62,śaṅkarāya ca kālāya kālāvayavarūpiṇe arūpāya virūpāya sūkṣmasūkṣmāya vai namaḥ,शङ्कराय च कालाय कालावयवरूपिणे अरूपाय विरूपाय सूक्ष्मसूक्ष्माय वै नमः
1,122,63,śmaśānavāsine tubhyaṃ namaste kṛttivāsase śaśāṅkaśekharāyātha rudrabhūmiśritāya ca,श्मशानवासिने तुभ्यं नमस्ते कृत्तिवाससे शशाङ्कशेखरायाथ रुद्रभूमिश्रिताय च
1,122,64,durgāya durgapārāya durgāvayavasākṣiṇe liṅgarūpāya liṅgāya liṅgānapataye namaḥ,दुर्गाय दुर्गपाराय दुर्गावयवसाक्षिणे लिङ्गरूपाय लिङ्गाय लिङ्गानपतये नमः
1,122,65,namaḥ prabhāvarūpāya prabhāvārthāya vai namaḥ,नमः प्रभावरूपाय प्रभावार्थाय वै नमः
1,122,66,namo namaḥ kāraṇakāraṇāya te mṛtyuñjayāyātmabhavasvarūpiṇe triyaṃbakāya śitikaṇṭhabhārgiṇe gaurīyuje maṅgalahetave namaḥ,नमो नमः कारणकारणाय ते मृत्युञ्जयायात्मभवस्वरूपिणे त्रियंबकाय शितिकण्ठभार्गिणे गौरीयुजे मङ्गलहेतवे नमः
1,122,67,nāmnāṃ śatamidaṃ vipra pinākiguṇakīrtanam paṭhitvā dakṣiṇīkṛtya prāyānnijaniketanam,नाम्नां शतमिदं विप्र पिनाकिगुणकीर्तनम् पठित्वा दक्षिणीकृत्य प्रायान्निजनिकेतनम्
1,122,68,evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra mahādevaprasādataḥ bhuktveha bhogānakhilānante śivapadaṃ labhet,एवं कृत्वा व्रतं विप्र महादेवप्रसादतः भुक्त्वेह भोगानखिलानन्ते शिवपदं लभेत्
1,122,69,mārgaśuklatrayodaśyāṃ yo 'naṅgaṃ vidhinā yajet trikālamekakālaṃ vā śivasaṃgamasaṃbhavam,मार्गशुक्लत्रयोदश्यां यो ऽनङ्गं विधिना यजेत् त्रिकालमेककालं वा शिवसंगमसंभवम्
1,122,70,gandhādyairupacāraistu pūjayitvā vidhānataḥ ghaṭe maṅgalapaṭṭe vā bhojayeddvijadaṃpatī,गन्धाद्यैरुपचारैस्तु पूजयित्वा विधानतः घटे मङ्गलपट्टे वा भोजयेद्द्विजदंपती
1,122,71,tataśca dakṣiṇāṃ datvā svayamekāśanaṃ caret evaṃ kṛte tu vidhivadvratī saubhāgyabhājanaḥ,ततश्च दक्षिणां दत्वा स्वयमेकाशनं चरेत् एवं कृते तु विधिवद्व्रती सौभाग्यभाजनः
1,122,71,jāyate bhuvi viprendra mahādevaprasādataḥ,जायते भुवि विप्रेन्द्र महादेवप्रसादतः
1,122,72,pauṣaśuklatrayodaśyāṃ samabhyarcyācyutaṃ harim ghṛtapātraṃ dvijendrāya pradadyātsarvasiddhaye,पौषशुक्लत्रयोदश्यां समभ्यर्च्याच्युतं हरिम् घृतपात्रं द्विजेन्द्राय प्रदद्यात्सर्वसिद्धये
1,122,73,māghaśuklatrayodaśyāṃ samārabhya dinatrayam māghasnānavrataṃ vipra nānākāmaphalāvaham,माघशुक्लत्रयोदश्यां समारभ्य दिनत्रयम् माघस्नानव्रतं विप्र नानाकामफलावहम्
1,122,74,prayāge māghamāse tu tryahaṃ snātasya yatphalam nāśvameghasahasreṇa tatphalaṃ labhate bhuvi,प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य यत्फलम् नाश्वमेघसहस्रेण तत्फलं लभते भुवि
1,122,75,tatra snānaṃ japo homo dānaṃ cānantyamaśnute phaālgune tu site pakṣe trayodaśyāmupoṣitaḥ,तत्र स्नानं जपो होमो दानं चानन्त्यमश्नुते फआल्गुने तु सिते पक्षे त्रयोदश्यामुपोषितः
1,122,76,namaskṛtya jagannāthaṃ prāraṃbhe dhanadavratam mahārājaṃ yakṣapatiṃ gandhādyairupacārakaiḥ,नमस्कृत्य जगन्नाथं प्रारंभे धनदव्रतम् महाराजं यक्षपतिं गन्धाद्यैरुपचारकैः
1,122,77,likhitaṃ varṇakaiḥ paṭṭe pūjayedbhaktibhāvataḥ evaṃ śuklatrayodaśyāṃ pratimāsaṃ dvijottama,लिखितं वर्णकैः पट्टे पूजयेद्भक्तिभावतः एवं शुक्लत्रयोदश्यां प्रतिमासं द्विजोत्तम
1,122,78,saṃpūjayetsopavāsaścaikabhukto bhavennaraḥ tato vratānte tu punaḥ sauvarṇaṃ dhananāyakam,संपूजयेत्सोपवासश्चैकभुक्तो भवेन्नरः ततो व्रतान्ते तु पुनः सौवर्णं धननायकम्
1,122,79,vidhāya nidhibhiḥ sārddhaṃ sauvarṇābhirdvijottama upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ snānaiḥ pañcāmṛtādibhiḥ,विधाय निधिभिः सार्द्धं सौवर्णाभिर्द्विजोत्तम उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पञ्चामृतादिभिः
1,122,80,naivedyairvividhairbhaktyā pūjayettu samāhitaḥ tato dhenumalaṅkṛtya vastrasraggandhabhūṣaṇaiḥ,नैवेद्यैर्विविधैर्भक्त्या पूजयेत्तु समाहितः ततो धेनुमलङ्कृत्य वस्त्रस्रग्गन्धभूषणैः
1,122,81,savatsāṃ dāpayedvipra samyagvedavide śubhām saṃbhojya viprānmiṣṭānnairdvādaśātha trayodaśa,सवत्सां दापयेद्विप्र सम्यग्वेदविदे शुभाम् संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्द्वादशाथ त्रयोदश
1,122,82,guruṃ samarcya vastrādyaiḥ pratimāṃ tāṃ nivedayet dvijebhyo dakṣaṇāṃ śaktyā datvā natvā visṛjya ca,गुरुं समर्च्य वस्त्राद्यैः प्रतिमां तां निवेदयेत् द्विजेभ्यो दक्षणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसृज्य च
1,122,83,svayaṃ bhuñjīta matimāniṣṭaiḥ saha samāhitaḥ evaṃ kṛte vrate vipra nirdhanaḥ prāpya vaibhavam,स्वयं भुञ्जीत मतिमानिष्टैः सह समाहितः एवं कृते व्रते विप्र निर्धनः प्राप्य वैभवम्
1,122,84,modate bhuvi vikhyāto rājarāja ivāparaḥ,मोदते भुवि विख्यातो राजराज इवापरः
1,123,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvādaśamāsasthitatrayodaśīvratakathanaṃ nāma dvāviṃśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi caturdaśyā vratāni te yāni kṛtvā naro loke sarvānkāmānavāpnuyāt,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वादशमासस्थितत्रयोदशीव्रतकथनं नाम द्वाविंशदधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि चतुर्दश्या व्रतानि ते यानि कृत्वा नरो लोके सर्वान्कामानवाप्नुयात्
1,123,2,caitraśukla caturdaśyāṃ kuṅkumāgarucandanaiḥ gandhādyairvastramaṇibhiḥ kāryāryā mahatī śive,चैत्रशुक्ल चतुर्दश्यां कुङ्कुमागरुचन्दनैः गन्धाद्यैर्वस्त्रमणिभिः कार्यार्या महती शिवे
1,123,3,vitānadhvajachatrāṇi datvā pūjyāśca mātaraḥ evaṃ kṛtvārcanaṃ vipra sopavāso 'thavaikabhuk,वितानध्वजछत्राणि दत्वा पूज्याश्च मातरः एवं कृत्वार्चनं विप्र सोपवासो ऽथवैकभुक्
1,123,4,aśvamedhādhikaṃ puṇyaṃ labhate mānavo bhuvi atraiva damanārcāṃ ca kārayedgandhapuṣpakaiḥ,अश्वमेधाधिकं पुण्यं लभते मानवो भुवि अत्रैव दमनार्चां च कारयेद्गन्धपुष्पकैः
1,123,5,samarpayetsupūrṇāyāṃ śivāya śivarūpiṇe rādhakṛṣṇaca turddaśyāṃ sopavāso niśāgame,समर्पयेत्सुपूर्णायां शिवाय शिवरूपिणे राधकृष्णच तुर्द्दश्यां सोपवासो निशागमे
1,123,6,liṅgamabhyarcayeccaivaṃ snātvā dhautāṃbaraḥ sudhīḥ gandhādyairupacāraiśca bilvapatraiśca sarvataḥ,लिङ्गमभ्यर्चयेच्चैवं स्नात्वा धौतांबरः सुधीः गन्धाद्यैरुपचारैश्च बिल्वपत्रैश्च सर्वतः
1,123,7,datvā mantraṃ dvijāgryāya bhuñjīta ca pare 'hani evameva tu kṛṣṇāsu sarvāsu dvijasattama,दत्वा मन्त्रं द्विजाग्र्याय भुञ्जीत च परे ऽहनि एवमेव तु कृष्णासु सर्वासु द्विजसत्तम
1,123,8,śivavrataṃ prakartavyaṃ dhanasaṃtānamicchatā rādhaśuklacaturdaśyāṃ śrīnṛsiṃhavrataṃ caret,शिवव्रतं प्रकर्तव्यं धनसंतानमिच्छता राधशुक्लचतुर्दश्यां श्रीनृसिंहव्रतं चरेत्
1,123,9,upavāsavidhānena śakto 'śaktastathaikabhuk niśāgame tu saṃpūjya nṛsiṃhaṃ daityasūdanam,उपवासविधानेन शक्तो ऽशक्तस्तथैकभुक् निशागमे तु संपूज्य नृसिंहं दैत्यसूदनम्
1,123,10,upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ snānaiḥ pañcāmṛtādibhiḥ tataḥ kṣamāpayeddevaṃ mantreṇānena nārada,उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पञ्चामृतादिभिः ततः क्षमापयेद्देवं मन्त्रेणानेन नारद
1,123,11,tatpahāṭakakeśānta jvalatpāvakalocana vajrādhikanakhasparśadivyasiṃha namo 'stu ta,तत्पहाटककेशान्त ज्वलत्पावकलोचन वज्राधिकनखस्पर्शदिव्यसिंह नमो ऽस्तु त
1,123,12,iti saṃprārthya deveśaṃ vratī syātsthaṇḍileśayaḥ jitendriyo jitakrodhaḥ sarvabhogavivarjjitaḥ,इति संप्रार्थ्य देवेशं व्रती स्यात्स्थण्डिलेशयः जितेन्द्रियो जितक्रोधः सर्वभोगविवर्ज्जितः
1,123,13,evaṃ yaḥ kurute vipra vidhivadvratamuttamam varṣe varṣe sa labhate bhuktabhogo hareḥ padam,एवं यः कुरुते विप्र विधिवद्व्रतमुत्तमम् वर्षे वर्षे स लभते भुक्तभोगो हरेः पदम्
1,123,14,oṅkāreśvarayātrā ca kāryātraiva munīśvara durlabhaṃ vārcanaṃ tatra darśanaṃ pāpanāśanam,ओङ्कारेश्वरयात्रा च कार्यात्रैव मुनीश्वर दुर्लभं वार्चनं तत्र दर्शनं पापनाशनम्
1,123,15,kimatra bahunoktena pūjādhyānajapekṣaṇam yadbhavettatsamuddiṣṭaṃ jñānamokṣapradaṃ nṛṇām,किमत्र बहुनोक्तेन पूजाध्यानजपेक्षणम् यद्भवेत्तत्समुद्दिष्टं ज्ञानमोक्षप्रदं नृणाम्
1,123,16,atra liṅgavrataṃ cāpi karttavyaṃ pāpanāśanam pañcāmṛtaistu saṃsnāpya liṅgamālipya kuṅkumaiḥ,अत्र लिङ्गव्रतं चापि कर्त्तव्यं पापनाशनम् पञ्चामृतैस्तु संस्नाप्य लिङ्गमालिप्य कुङ्कुमैः
1,123,17,naivedyaiśca phalairdhūpairdīpairvastravibhūṣaṇaiḥ evaṃ yaḥ pūjayetpaiṣṭaṃ liṅgaṃ sarvārthasiddhidam,नैवेद्यैश्च फलैर्धूपैर्दीपैर्वस्त्रविभूषणैः एवं यः पूजयेत्पैष्टं लिङ्गं सर्वार्थसिद्धिदम्
1,123,18,bhuktiṃ muktiṃ sa labhate mahādevaprasādataḥ jyeṣṭhaśuklacaturdaśyāṃ divā pañcatapā niśaḥ,भुक्तिं मुक्तिं स लभते महादेवप्रसादतः ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां दिवा पञ्चतपा निशः
1,123,19,mukhe dadeddhemadhenuṃ rudravratamidaṃ smṛtam śuciśuklacaturdaśyāṃ śivaṃ saṃpūjya mānavaḥ,मुखे ददेद्धेमधेनुं रुद्रव्रतमिदं स्मृतम् शुचिशुक्लचतुर्दश्यां शिवं संपूज्य मानवः
1,123,20,deśakālodbhavaiḥ puṣpaiḥ sarvasaṃpadamāpnuyāt nabhaḥ śuklacaturdaśyāṃ pavitrāropaṇaṃ matam,देशकालोद्भवैः पुष्पैः सर्वसंपदमाप्नुयात् नभः शुक्लचतुर्दश्यां पवित्रारोपणं मतम्
1,123,21,tatsvaśākhoktavidhinā kartavyaṃ dvijasattama śatābhimantritaṃ kṛtvā tato devyai nivedayet,तत्स्वशाखोक्तविधिना कर्तव्यं द्विजसत्तम शताभिमन्त्रितं कृत्वा ततो देव्यै निवेदयेत्
1,123,22,pavitrāropaṇaṃ kṛtvā naro nāryathavā yadi mahādevyāḥ prasādena bhuktiṃ muktimavāpnuyāt,पवित्रारोपणं कृत्वा नरो नार्यथवा यदि महादेव्याः प्रसादेन भुक्तिं मुक्तिमवाप्नुयात्
1,123,23,bhādraśuklacaturdaśyāmanantavratamuttamam karttavyamekabhuktaṃ hi godhūmaprasthapiṣṭakam,भाद्रशुक्लचतुर्दश्यामनन्तव्रतमुत्तमम् कर्त्तव्यमेकभुक्तं हि गोधूमप्रस्थपिष्टकम्
1,123,24,vipācya śarkarājyāktamanantāya nivedayet gandhādyaiḥ prāk samabhyarcyaḥ kārpāsaṃ paṭṭajaṃ tu vā,विपाच्य शर्कराज्याक्तमनन्ताय निवेदयेत् गन्धाद्यैः प्राक् समभ्यर्च्यः कार्पासं पट्टजं तु वा
1,123,25,caturdaśagranthiyutaṃ sūtraṃ kṛtvā suśobhanam tataḥ purāṇamuttārya sūtraṃ kṣiptvā jalāśayeṃ,चतुर्दशग्रन्थियुतं सूत्रं कृत्वा सुशोभनम् ततः पुराणमुत्तार्य सूत्रं क्षिप्त्वा जलाशयें
1,123,26,nibaghnīyānnavaṃ nārī vāme dakṣe pumānbhuje vipācya piṣṭapakvaṃ tatpradadyāddakṣiṇānvitam,निबघ्नीयान्नवं नारी वामे दक्षे पुमान्भुजे विपाच्य पिष्टपक्वं तत्प्रदद्याद्दक्षिणान्वितम्
1,123,27,svayaṃ ca tanmitaṃ cādyādevaṃ kuryādvratottamam dvisaptavarṣaparyantaṃ tata udyāpayetsudhīḥ,स्वयं च तन्मितं चाद्यादेवं कुर्याद्व्रतोत्तमम् द्विसप्तवर्षपर्यन्तं तत उद्यापयेत्सुधीः
1,123,28,maṇḍalaṃ sarvatobhadraṃ dhānyavarṇaiḥ prakalpya ca suśobhane nyasettatra kalaśaṃ tāmrajaṃ mune,मण्डलं सर्वतोभद्रं धान्यवर्णैः प्रकल्प्य च सुशोभने न्यसेत्तत्र कलशं ताम्रजं मुने
1,123,29,tasyopari nyaseddhaimīmanantapratimāṃ śubhām pītapaṭṭāṃśukācchannāṃ tatra tāṃ vidhinā yajet,तस्योपरि न्यसेद्धैमीमनन्तप्रतिमां शुभाम् पीतपट्टांशुकाच्छन्नां तत्र तां विधिना यजेत्
1,123,30,gaṇeśaṃ mātṛkāḥ kheṭāṃllokapāṃśca yajetpṛthak tato homaṃ haviṣyeṇa kṛtvā pūrṇāhutiṃ caret,गणेशं मातृकाः खेटांल्लोकपांश्च यजेत्पृथक् ततो होमं हविष्येण कृत्वा पूर्णाहुतिं चरेत्
1,123,31,śayyāṃ sopaskarāṃ dhenuṃ pratimāṃ ca dvijottama pradadyādgurave bhaktyā dvijānanyāṃścaturdaśa,शय्यां सोपस्करां धेनुं प्रतिमां च द्विजोत्तम प्रदद्याद्गुरवे भक्त्या द्विजानन्यांश्चतुर्दश
1,123,32,saṃbhojya miṣṭapakvānnairdakṣiṇābhiḥ pratoṣayet evaṃ yaḥ kurute 'nantavrataṃ pratyakṣamādarāt,संभोज्य मिष्टपक्वान्नैर्दक्षिणाभिः प्रतोषयेत् एवं यः कुरुते ऽनन्तव्रतं प्रत्यक्षमादरात्
1,123,33,so 'pyanantaprasādena jāyate bhuktimuktibhāk kadalīvratamapyatra tadvidhānaṃ ca me śṛṇu,सो ऽप्यनन्तप्रसादेन जायते भुक्तिमुक्तिभाक् कदलीव्रतमप्यत्र तद्विधानं च मे शृणु
1,123,34,naro vā yadi vā nārī raṃbhāmupavanasthitām snātvā saṃpūjayedgandhapuṣpadhānyāṅkurādibhiḥ,नरो वा यदि वा नारी रंभामुपवनस्थिताम् स्नात्वा संपूजयेद्गन्धपुष्पधान्याङ्कुरादिभिः
1,123,35,dadhidūrvākṣatairddvīpairvastrapakkānnasaṃ cathaiḥ evaṃ saṃpūjya mantreṇa tataḥ saṃprārthayerdvatī,दधिदूर्वाक्षतैर्द्द्वीपैर्वस्त्रपक्कान्नसं चथैः एवं संपूज्य मन्त्रेण ततः संप्रार्थयेर्द्वती
1,123,36,apsaro marakanyābhirnāgakanyābhirārcite śarīrārogyalāvaṇyaṃ dehi devi namo 'stu te,अप्सरो मरकन्याभिर्नागकन्याभिरार्चिते शरीरारोग्यलावण्यं देहि देवि नमो ऽस्तु ते
1,123,37,iti saṃprārthyaṃ kanyāstu catasro vā suvāsinīḥ saṃbhojyāṃ śukasidvarakajjalālaktacarcitāḥ,इति संप्रार्थ्यं कन्यास्तु चतस्रो वा सुवासिनीः संभोज्यां शुकसिद्वरकज्जलालक्तचर्चिताः
1,123,38,namaskṛtya nijaṃ gehaṃ samāpya niyamaṃ vrajet evaṃ kṛte vrate vipra labdhvā saubhāgyamuttamam,नमस्कृत्य निजं गेहं समाप्य नियमं व्रजेत् एवं कृते व्रते विप्र लब्ध्वा सौभाग्यमुत्तमम्
1,123,39,iha loke vimānena svargaloke vrajetparam iṣakṛṣṇacaturddaśyāṃ viṣaśastrāṃbuvahnibhiḥ,इह लोके विमानेन स्वर्गलोके व्रजेत्परम् इषकृष्णचतुर्द्दश्यां विषशस्त्रांबुवह्निभिः
1,123,40,sarpaśvāpadavajrādyairhatānāṃ brahmaghātinām caturddaśyāṃ kriyāśrāddhamekoddiṣṭavidhānataḥ,सर्पश्वापदवज्राद्यैर्हतानां ब्रह्मघातिनाम् चतुर्द्दश्यां क्रियाश्राद्धमेकोद्दिष्टविधानतः
1,123,41,kartavyaṃ vipravargaṃ ca bhojayenmiṣṭapakvakaiḥ tarpaṇaṃ ca gavāṃ grāsaṃ baliṃ caiva śvakākayoḥ,कर्तव्यं विप्रवर्गं च भोजयेन्मिष्टपक्वकैः तर्पणं च गवां ग्रासं बलिं चैव श्वकाकयोः
1,123,42,kṛtvā camya svayaṃ paścādbhuñjīyādbandhubhiḥ saha evaṃ yaḥ kurute vipra śrāddhaṃ saṃpannadakṣiṇam,कृत्वा चम्य स्वयं पश्चाद्भुञ्जीयाद्बन्धुभिः सह एवं यः कुरुते विप्र श्राद्धं संपन्नदक्षिणम्
1,123,43,sa uddhṛtya pitṝngaccheddevalokaṃ sanātanam iṣaśukla caturddaśyāṃ dharmarājaṃ dvijottama,स उद्धृत्य पितॄन्गच्छेद्देवलोकं सनातनम् इषशुक्ल चतुर्द्दश्यां धर्मराजं द्विजोत्तम
1,123,44,gandhādyaiḥ samyagabhyarcya sauvarṇaṃ bhojya vāṅavam dadyāttasmai dharmarājastrāyate bhuvi nārada,गन्धाद्यैः सम्यगभ्यर्च्य सौवर्णं भोज्य वाङवम् दद्यात्तस्मै धर्मराजस्त्रायते भुवि नारद
1,123,45,evaṃ yaḥ kurute dharmapratimādānamuttamam sa bhuktveha varānbhogāndivaṃ dharmājñayā vrajet,एवं यः कुरुते धर्मप्रतिमादानमुत्तमम् स भुक्त्वेह वरान्भोगान्दिवं धर्माज्ञया व्रजेत्
1,123,46,ūrjjakṛṣṇacaturddaśyāṃ tailābhyaṅgaṃ vidhūdaye kṛtvā snātvārcayeddharmaṃ narakādabhayaṃ labhet,ऊर्ज्जकृष्णचतुर्द्दश्यां तैलाभ्यङ्गं विधूदये कृत्वा स्नात्वार्चयेद्धर्मं नरकादभयं लभेत्
1,123,47,pradoṣe tailadīpāṃstu dīpayedyamatuṣṭaye catuṣpathe gṛhādbrāhmapradeśe vā samāhitaḥ,प्रदोषे तैलदीपांस्तु दीपयेद्यमतुष्टये चतुष्पथे गृहाद्ब्राह्मप्रदेशे वा समाहितः
1,123,48,vatsare hemalaṃbyākhye māsi śrīmati kārtike śuklapakṣe caturddaśyāmaruṇābhyudayaṃ prati,वत्सरे हेमलंब्याख्ये मासि श्रीमति कार्तिके शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यामरुणाभ्युदयं प्रति
1,123,49,snātvā viśveśvaro devo devaiḥ saha munīśvara maṇikarṇika tīrthe ca tripuṇḍraṃ bhasmanā dadhat,स्नात्वा विश्वेश्वरो देवो देवैः सह मुनीश्वर मणिकर्णिक तीर्थे च त्रिपुण्ड्रं भस्मना दधत्
1,123,50,svātmānaṃ svayamabhyarcya cakre pāśupatavratam tatastatra mahāpūjāṃ liṅge gandhādibhiścaret,स्वात्मानं स्वयमभ्यर्च्य चक्रे पाशुपतव्रतम् ततस्तत्र महापूजां लिङ्गे गन्धादिभिश्चरेत्
1,123,51,droṇapuṣpairbilvadalairarkapuṣpaiśca ketakaiḥ puṣpaiḥ phalairmiṣṭapakvairnaivedyairvividhairapi,द्रोणपुष्पैर्बिल्वदलैरर्कपुष्पैश्च केतकैः पुष्पैः फलैर्मिष्टपक्वैर्नैवेद्यैर्विविधैरपि
1,123,52,evaṃ kṛtvaikabhuktaṃ tu vrataṃ viśveśatoṣaṇam labhate vāñchitānkāmānihāmutra ca nārada,एवं कृत्वैकभुक्तं तु व्रतं विश्वेशतोषणम् लभते वाञ्छितान्कामानिहामुत्र च नारद
1,123,53,brahmakūrcavrataṃ cātra kartavyamṛddhimicchatā sopavāsaḥ pañcagavyaṃ pibedrātrau jitendriyaḥ,ब्रह्मकूर्चव्रतं चात्र कर्तव्यमृद्धिमिच्छता सोपवासः पञ्चगव्यं पिबेद्रात्रौ जितेन्द्रियः
1,123,54,kapilāyāstu gomūtraṃ kṛṣṇāyā gomayaṃ tathā śvetāyāḥ kṣīramuditaṃ raktāyāśca tathā dadhi,कपिलायास्तु गोमूत्रं कृष्णाया गोमयं तथा श्वेतायाः क्षीरमुदितं रक्तायाश्च तथा दधि
1,123,55,gṛhītvā karburāyāśca ghṛtamekatra melayet kuśāṃ bunā tataḥ prātaḥ snātvā santarpyaṃ devatāḥ,गृहीत्वा कर्बुरायाश्च घृतमेकत्र मेलयेत् कुशां बुना ततः प्रातः स्नात्वा सन्तर्प्यं देवताः
1,123,56,brahmaṇāṃstoṣayitvā ca bhuñjīyādvāgyataḥ svayam brahmakūrcavrataṃ hyetatsarvapātakanāśanam,ब्रह्मणांस्तोषयित्वा च भुञ्जीयाद्वाग्यतः स्वयम् ब्रह्मकूर्चव्रतं ह्येतत्सर्वपातकनाशनम्
1,123,57,yacca bālye kṛtaṃ pāpaṃ kaumāre vārddhake 'pi yat brahmakūrcopavāsena tatkṣaṇādeva naśyati,यच्च बाल्ये कृतं पापं कौमारे वार्द्धके ऽपि यत् ब्रह्मकूर्चोपवासेन तत्क्षणादेव नश्यति
1,123,58,pāṣāṇavratamapyatra proktaṃ tacchṛṇu nārada sopavāso divā naktaṃ pāṣāṇākārapiṣṭacakam,पाषाणव्रतमप्यत्र प्रोक्तं तच्छृणु नारद सोपवासो दिवा नक्तं पाषाणाकारपिष्टचकम्
1,123,59,prārcya gandhādibhirgauṃrīṃ ghṛtapaṅkvamupāharet vratametaccaritvā tu yathoktaṃ dvijasattama,प्रार्च्य गन्धादिभिर्गौंरीं घृतपङ्क्वमुपाहरेत् व्रतमेतच्चरित्वा तु यथोक्तं द्विजसत्तम
1,123,60,aiśvaryasaukhyasaubhāgyarūpāṇi prāpnuyānnaraḥ mārgaśuklacaturdaśyāmekabhuktaḥ puroditam,ऐश्वर्यसौख्यसौभाग्यरूपाणि प्राप्नुयान्नरः मार्गशुक्लचतुर्दश्यामेकभुक्तः पुरोदितम्
1,123,61,nirāhāro vṛṣaṃ svarṇaṃ prārcya dadyāddvijātaye pare 'hni prātarutthāya snātvā somaṃ maheśvaram,निराहारो वृषं स्वर्णं प्रार्च्य दद्याद्द्विजातये परे ऽह्नि प्रातरुत्थाय स्नात्वा सोमं महेश्वरम्
1,123,62,pūjayetkamalaiḥ puṣpairgandhamālyānulepanaiḥ dvijānsambhojya miṣṭānnaustoṣayeddakṣiṇādibhiḥ,पूजयेत्कमलैः पुष्पैर्गन्धमाल्यानुलेपनैः द्विजान्सम्भोज्य मिष्टान्नौस्तोषयेद्दक्षिणादिभिः
1,123,63,etacchivavrataṃ vipra bhuktimuktipradāyakam kartṛāṇāmupadeṣṭṛāṇāṃ sāhyānāmanumodinām,एतच्छिवव्रतं विप्र भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् कर्तृआणामुपदेष्टृआणां साह्यानामनुमोदिनाम्
1,123,64,pauṣaśuklacaturdaśyāṃ virūpākṣavrataṃ smṛtam kapardīśvarasāṃnidhyaṃ prāpsyāmyatra vicintya ca,पौषशुक्लचतुर्दश्यां विरूपाक्षव्रतं स्मृतम् कपर्दीश्वरसांनिध्यं प्राप्स्याम्यत्र विचिन्त्य च
1,123,65,snātvāgādhajale vipra virūpākṣaṃ śivaṃ yajet gandhamālyanamaskāradhūpadīpānnasaṃpadā,स्नात्वागाधजले विप्र विरूपाक्षं शिवं यजेत् गन्धमाल्यनमस्कारधूपदीपान्नसंपदा
1,123,66,tatsthaṃ dvijātaye dattvā modate divi devavat māghakṛṣṇacaturddaśyāṃ yamatarpaṇamīritam,तत्स्थं द्विजातये दत्त्वा मोदते दिवि देववत् माघकृष्णचतुर्द्दश्यां यमतर्पणमीरितम्
1,123,67,anarkābhyudite kāle snātvā saṃtarpayedyamam dvisaptanāmabhiḥ proktaiḥ sarvapāpavimuktaye,अनर्काभ्युदिते काले स्नात्वा संतर्पयेद्यमम् द्विसप्तनामभिः प्रोक्तैः सर्वपापविमुक्तये
1,123,68,tiladarbhāṃbubhiḥ kāryaṃ tarppaṇaṃ dvijabhojanam kṛśarānnaṃ svayaṃ cāpi tadevāśnīta vāgyataḥ,तिलदर्भांबुभिः कार्यं तर्प्पणं द्विजभोजनम् कृशरान्नं स्वयं चापि तदेवाश्नीत वाग्यतः
1,123,69,antyakṛṣṇacaturdaśyāṃ śivarātrivrataṃ dvija nirjalaṃ samupoṣyātra divānaktaṃ prapūjayet,अन्त्यकृष्णचतुर्दश्यां शिवरात्रिव्रतं द्विज निर्जलं समुपोष्यात्र दिवानक्तं प्रपूजयेत्
1,123,70,svayaṃbhuvādikaṃ liṅgaṃ pārthivaṃ vā samāhitaḥ gandhādyairupacāraiśca sāṃbubilvadalādibhiḥ,स्वयंभुवादिकं लिङ्गं पार्थिवं वा समाहितः गन्धाद्यैरुपचारैश्च सांबुबिल्वदलादिभिः
1,123,71,dhūpairdīpaiśca naivedyaiḥ stotrapāṭhairjapādibhiḥ tataḥ pare 'hni saṃpūjya punarevopacārakaiḥ,धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैः स्तोत्रपाठैर्जपादिभिः ततः परे ऽह्नि संपूज्य पुनरेवोपचारकैः
1,123,72,saṃbhojya viprānmiṣṭānnairvisṛjellabdhadakṣiṇān evaṃ kṛtvā vrataṃ martyo mahādevaprasādataḥ,संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् एवं कृत्वा व्रतं मर्त्यो महादेवप्रसादतः
1,123,73,amartyabhogān labhate daivataiḥ susabhājitaḥ antyaśuklacaturdaśyāṃ durgāṃ saṃpūjya bhaktitaḥ,अमर्त्यभोगान् लभते दैवतैः सुसभाजितः अन्त्यशुक्लचतुर्दश्यां दुर्गां संपूज्य भक्तितः
1,123,74,gandhādyairupacāraistu viprānsaṃbhojayettataḥ evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra durgāyāścaikabhojanaḥ,गन्धाद्यैरुपचारैस्तु विप्रान्संभोजयेत्ततः एवं कृत्वा व्रतं विप्र दुर्गायाश्चैकभोजनः
1,123,75,labhate vāñchitānkāmānihāmutra ca nārada caitrakṛṣṇacaturdaśyāmupavāsaṃ vidhāya ca,लभते वाञ्छितान्कामानिहामुत्र च नारद चैत्रकृष्णचतुर्दश्यामुपवासं विधाय च
1,123,76,kedārodakapānena vācimedhaphalaṃ bhavet udyāpane tu sarvāṃsāṃ sāmānyo vidhirucyate,केदारोदकपानेन वाचिमेधफलं भवेत् उद्यापने तु सर्वांसां सामान्यो विधिरुच्यते
1,123,77,kuṃbhāścaturdaśaivātra sapūgākṣatamodakāḥ sadakṣiṇāṃśukāstāmrāmṛnmayāścāvraṇā navāḥ,कुंभाश्चतुर्दशैवात्र सपूगाक्षतमोदकाः सदक्षिणांशुकास्ताम्रामृन्मयाश्चाव्रणा नवाः
1,123,78,tāvanto vaśadaṇḍāśca pavitrāṇyāsanāni ca pātrāṇi yajñasūtrāṇi tāvatyeva hi kalpayet,तावन्तो वशदण्डाश्च पवित्राण्यासनानि च पात्राणि यज्ञसूत्राणि तावत्येव हि कल्पयेत्
1,123,79,śeṣaṃ prāguktavatkuryādvittaśāṭhyavivarjjitaḥ,शेषं प्रागुक्तवत्कुर्याद्वित्तशाठ्यविवर्ज्जितः
1,124,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthabhāge dvādaśamāsasthitacaturdaśīvratavarṇanaṃ nāma trayoviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha nārada vakṣyāmi śṛṇu pūrṇāvratāni te yāni kṛtvā naro nārī prāpnuyātsukhasaṃtatim,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थभागे द्वादशमासस्थितचतुर्दशीव्रतवर्णनं नाम त्रयोविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ नारद वक्ष्यामि शृणु पूर्णाव्रतानि ते यानि कृत्वा नरो नारी प्राप्नुयात्सुखसंततिम्
1,124,2,caitrapūrṇā tu viprendra manvādiḥ samudāhṛtā asyāṃ sānnodakaṃ kuṃbhaṃ pradadyātsomatuṣṭaye,चैत्रपूर्णा तु विप्रेन्द्र मन्वादिः समुदाहृता अस्यां सान्नोदकं कुंभं प्रदद्यात्सोमतुष्टये
1,124,3,vaiśākhyāmapi pūrṇāyāṃ dānaṃ sarvasya sarvadam yadyaddravyaṃ dadedvipre tattadāpnoti niścitam,वैशाख्यामपि पूर्णायां दानं सर्वस्य सर्वदम् यद्यद्द्रव्यं ददेद्विप्रे तत्तदाप्नोति निश्चितम्
1,124,4,dharmarājavrataṃ cātra kathitaṃ tanniśāmaya śṛtānnamudakuṃbhaṃ ca vaiśākhyāṃ vai dvijottame,धर्मराजव्रतं चात्र कथितं तन्निशामय शृतान्नमुदकुंभं च वैशाख्यां वै द्विजोत्तमे
1,124,5,dadyādgodānaphaladaṃ dharmarājasya tuṣṭaye atra kṛṣṇājinaṃ dadyātsakhuraṃ ca saśṛṅgakam,दद्याद्गोदानफलदं धर्मराजस्य तुष्टये अत्र कृष्णाजिनं दद्यात्सखुरं च सशृङ्गकम्
1,124,6,tilaiḥ sahasamācchādya vastrairhemnā dvijātaye yastu kṛṣṇājinaṃ dadyātsatkṛtya vidhipūrvakam,तिलैः सहसमाच्छाद्य वस्त्रैर्हेम्ना द्विजातये यस्तु कृष्णाजिनं दद्यात्सत्कृत्य विधिपूर्वकम्
1,124,7,sarvaśāstravide saptadvīpabhūmipradaḥ sa vai modate viṣṇu loke hi yāvaccandrārkatārakam,सर्वशास्त्रविदे सप्तद्वीपभूमिप्रदः स वै मोदते विष्णु लोके हि यावच्चन्द्रार्कतारकम्
1,124,8,kuṃbhānsvacchajalaiḥ pūrṇānhiraṇyena samanvitān yaḥ pradadyāddvijāgryebhyaḥ sa na śocati karhicit,कुंभान्स्वच्छजलैः पूर्णान्हिरण्येन समन्वितान् यः प्रदद्याद्द्विजाग्र्येभ्यः स न शोचति कर्हिचित्
1,124,9,atha jyeṣṭasya pūrṇāyāṃ vaṭasāvitrikaṃ vratam sopavāsā vaṭaṃ siṃcetsalilairamṛtopamaiḥ,अथ ज्येष्टस्य पूर्णायां वटसावित्रिकं व्रतम् सोपवासा वटं सिंचेत्सलिलैरमृतोपमैः
1,124,10,sṛtreṇa veṣṭayeccaiva saśatāṣṭapradakṣiṇam tataḥ saṃprārthaddaivīṃ sāvitrīṃ supativratām,सृत्रेण वेष्टयेच्चैव सशताष्टप्रदक्षिणम् ततः संप्रार्थद्दैवीं सावित्रीं सुपतिव्रताम्
1,124,11,jagatpūjye jaganmātaḥ sāvitri patidaivate patyā sahāviyogaṃ me vaṭasthe kuru te namaḥ,जगत्पूज्ये जगन्मातः सावित्रि पतिदैवते पत्या सहावियोगं मे वटस्थे कुरु ते नमः
1,124,12,iti saprārthya yā nārī bhojayitvā pare 'hani suvāsinīḥ svayaṃ bhuñjyātsā syātsaubhāgyabhāginī,इति सप्रार्थ्य या नारी भोजयित्वा परे ऽहनि सुवासिनीः स्वयं भुञ्ज्यात्सा स्यात्सौभाग्यभागिनी
1,124,13,āṣāḍhasya tu pūrṇāyāṃ gopadmavratamucyate caturbhujaṃ mahākāyaṃ jāṃbūnadasamaprabham,आषाढस्य तु पूर्णायां गोपद्मव्रतमुच्यते चतुर्भुजं महाकायं जांबूनदसमप्रभम्
1,124,14,śaṅkhacakragadāpadmaramāgaruḍaśobhitam sevitaṃ munibhirdevairyakṣagandharvakinnaraiḥ,शङ्खचक्रगदापद्मरमागरुडशोभितम् सेवितं मुनिभिर्देवैर्यक्षगन्धर्वकिन्नरैः
1,124,15,evaṃvidhaṃ hariṃ tatra snātvā pūjāṃ samācaret pauruṣeṇaiva sūktena gandhādyairupacārakaiḥ,एवंविधं हरिं तत्र स्नात्वा पूजां समाचरेत् पौरुषेणैव सूक्तेन गन्धाद्यैरुपचारकैः
1,124,16,ācāryaṃ vastrabhūṣādyaistoṣayetsnigdhamānasaḥ bhojayenmiṣṭapakvānnairdvijānanyāṃśca śaktitaḥ,आचार्यं वस्त्रभूषाद्यैस्तोषयेत्स्निग्धमानसः भोजयेन्मिष्टपक्वान्नैर्द्विजानन्यांश्च शक्तितः
1,124,17,evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra prasādātkamalāpateḥ aihikāmuṣmikānkāmāṃllabhate nātra saṃśayaḥ,एवं कृत्वा व्रतं विप्र प्रसादात्कमलापतेः ऐहिकामुष्मिकान्कामांल्लभते नात्र संशयः
1,124,18,kokilāvratamapyatra proktaṃ tadvidhirucyate pūrṇimāyāṃ samārabhya vrataṃ snāyādbrahirjale,कोकिलाव्रतमप्यत्र प्रोक्तं तद्विधिरुच्यते पूर्णिमायां समारभ्य व्रतं स्नायाद्ब्रहिर्जले
1,124,19,pūrṇāntaṃ śrāvaṇe māsi gaurīrūpāṃ ca kokilām svarṇapakṣāṃ ratnanetrāṃ pravālamukhapaṅkajām,पूर्णान्तं श्रावणे मासि गौरीरूपां च कोकिलाम् स्वर्णपक्षां रत्ननेत्रां प्रवालमुखपङ्कजाम्
1,124,20,kastūrīvarṇasaṃyuktāmutpannāṃ nandane vane cūtacaṃpakavṛkṣasthāṃ kalagītaninādinīm,कस्तूरीवर्णसंयुक्तामुत्पन्नां नन्दने वने चूतचंपकवृक्षस्थां कलगीतनिनादिनीम्
1,124,21,cintayetpārvatīṃ devīṃ kokilārūpadhāriṇīm gandhādyaiḥ pratyahaṃ prārccellikhitāṃ varṇakaiḥ paṭe,चिन्तयेत्पार्वतीं देवीं कोकिलारूपधारिणीम् गन्धाद्यैः प्रत्यहं प्रार्च्चेल्लिखितां वर्णकैः पटे
1,124,22,tato vratānte haimīṃ vā tilapiṣṭamayīṃ dvija dadyādviprāya mantreṇa bhaktyā sasvarṇadakṣiṇām,ततो व्रतान्ते हैमीं वा तिलपिष्टमयीं द्विज दद्याद्विप्राय मन्त्रेण भक्त्या सस्वर्णदक्षिणाम्
1,124,23,devīṃ caitrarathotpanne kokile haravallabhe saṃpūjya dattā viprāya sarvasaukhyakarī bhava,देवीं चैत्ररथोत्पन्ने कोकिले हरवल्लभे संपूज्य दत्ता विप्राय सर्वसौख्यकरी भव
1,124,24,dvijaṃ suvāsinīstriṃśadekāṃ vā bhojayettataḥ vastrādidakṣiṇāṃ śaktyā datvā natvā visarjayet,द्विजं सुवासिनीस्त्रिंशदेकां वा भोजयेत्ततः वस्त्रादिदक्षिणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसर्जयेत्
1,124,25,evaṃ yā kurute nārī kokilāvratamuttam sā labhetsukhasaubhāgyaṃ saptajanmasunārada,एवं या कुरुते नारी कोकिलाव्रतमुत्तम् सा लभेत्सुखसौभाग्यं सप्तजन्मसुनारद
1,124,26,atha śrāvaṇapūrṇāyāṃ vedopākaraṇaṃ smṛtam yajurbhistatra karttavyaṃ devarṣipitṛtarpaṇam,अथ श्रावणपूर्णायां वेदोपाकरणं स्मृतम् यजुर्भिस्तत्र कर्त्तव्यं देवर्षिपितृतर्पणम्
1,124,27,ṛṣīṇāṃ pūjanaṃ cāpi svaśākhoktavidhānataḥ bahavṛcaistu caturdvaśyāṃ sāmagairbhādrage kare,ऋषीणां पूजनं चापि स्वशाखोक्तविधानतः बहवृचैस्तु चतुर्द्वश्यां सामगैर्भाद्रगे करे
1,124,28,rakṣāvidhānaṃ ca tathā kartavyaṃ vidhipūrvakam,रक्षाविधानं च तथा कर्तव्यं विधिपूर्वकम्
1,124,29,siddhārthākṣatarājikāśca vidhṛtā raktāṃśukāṃśe sitāḥ kausuṃbhena ca tantunātha salilaiḥ prakṣālya kāṃsye dhṛtāḥ gandhādyairabhipūjya devanikarānsaṃprārthya viṣṇvādikānbadhnīyāddvijahastataḥ pramudito natvā prakoṣṭhe svake,सिद्धार्थाक्षतराजिकाश्च विधृता रक्तांशुकांशे सिताः कौसुंभेन च तन्तुनाथ सलिलैः प्रक्षाल्य कांस्ये धृताः गन्धाद्यैरभिपूज्य देवनिकरान्संप्रार्थ्य विष्ण्वादिकान्बध्नीयाद्द्विजहस्ततः प्रमुदितो नत्वा प्रकोष्ठे स्वके
1,124,30,tatastu dakṣiṇāṃ datvā dvijebhyo 'dhyāyamācaret visṛjya ca ṛṣīnsapta dhārayedbrahmasūtrakam,ततस्तु दक्षिणां दत्वा द्विजेभ्यो ऽध्यायमाचरेत् विसृज्य च ऋषीन्सप्त धारयेद्ब्रह्मसूत्रकम्
1,124,31,rañjitaṃ kuṅkumādyaiśca navīnaṃ nirmitaṃ svayam śaktyā saṃbhojya viprāgryānekabhuktaṃ samācaret,रञ्जितं कुङ्कुमाद्यैश्च नवीनं निर्मितं स्वयम् शक्त्या संभोज्य विप्राग्र्यानेकभुक्तं समाचरेत्
1,124,32,kṛte hyasminvrate vipra vārṣikaṃ karmaṃ vaidikam vismṛtaṃ vidhihīnaṃ ca na kṛtaṃ sukṛtaṃ bhavet,कृते ह्यस्मिन्व्रते विप्र वार्षिकं कर्मं वैदिकम् विस्मृतं विधिहीनं च न कृतं सुकृतं भवेत्
1,124,33,prauṣṭhapadyāṃ paurṇamāsyāmumāmāheśvaravratam ekabhuktaśca yastāṃ tu śivaṃ saṃpūjya yatnataḥ,प्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यामुमामाहेश्वरव्रतम् एकभुक्तश्च यस्तां तु शिवं संपूज्य यत्नतः
1,124,34,kṛtāñjaliḥ prārthayecchvaḥ kariṣye ca vrataṃ prabho evaṃ vijñāpya devaṃ tu gṛhṇīyādvratamuttamam,कृताञ्जलिः प्रार्थयेच्छ्वः करिष्ये च व्रतं प्रभो एवं विज्ञाप्य देवं तु गृह्णीयाद्व्रतमुत्तमम्
1,124,35,rātrau devāntike suptvā utthāyāparayāmake kṛtamaitrādinityastu bhasmarudrākṣadhṛk tataḥ,रात्रौ देवान्तिके सुप्त्वा उत्थायापरयामके कृतमैत्रादिनित्यस्तु भस्मरुद्राक्षधृक् ततः
1,124,36,pūjayecchaṅkaraṃ samyagupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ bilvapatraiḥ sugandhāḍhyerṃnaivedyairdhūpadīpakaiḥ,पूजयेच्छङ्करं सम्यगुपचारैः पृथग्विधैः बिल्वपत्रैः सुगन्धाढ्येर्ंनैवेद्यैर्धूपदीपकैः
1,124,37,tataścopavasedvidvānāpradoṣaṃ vindhūdaye punaḥ saṃpūjya tatraiva rātrau jāgaraṇaṃ caret,ततश्चोपवसेद्विद्वानाप्रदोषं विन्धूदये पुनः संपूज्य तत्रैव रात्रौ जागरणं चरेत्
1,124,38,evaṃ pañcadaśābdāntaṃ kṛtvā vratamatandritaḥ varṣe varṣe tadutsarge vidadhyādvidhipūrvakam,एवं पञ्चदशाब्दान्तं कृत्वा व्रतमतन्द्रितः वर्षे वर्षे तदुत्सर्गे विदध्याद्विधिपूर्वकम्
1,124,39,umāyāśca maheśasya sauvarṇī pratimādvayam haimā raupyā mṛnmayāśca ghaṭāḥ pañcadaśottamāḥ,उमायाश्च महेशस्य सौवर्णी प्रतिमाद्वयम् हैमा रौप्या मृन्मयाश्च घटाः पञ्चदशोत्तमाः
1,124,40,tatraikasminghaṭe sthāpyaṃ savastraṃ pratimādvayam pañcāmṛtena saṃsrāpya jalaiḥ śuddhaistator'cayet,तत्रैकस्मिन्घटे स्थाप्यं सवस्त्रं प्रतिमाद्वयम् पञ्चामृतेन संस्राप्य जलैः शुद्धैस्ततोर्ऽचयेत्
1,124,41,upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ pañcadaśa dvijān bhojayeccaiva miṣṭānnairdadyāttebhyaśca dakṣiṇām,उपचारैः षोडशभिस्ततः पञ्चदश द्विजान् भोजयेच्चैव मिष्टान्नैर्दद्यात्तेभ्यश्च दक्षिणाम्
1,124,42,kuṃbhamekaikamīśasya mūrtyāḍhyaṃ guraver'payet evaṃ kṛtvā vrataṃ caiva umāmāheśvarābhidham,कुंभमेकैकमीशस्य मूर्त्याढ्यं गुरवेर्ऽपयेत् एवं कृत्वा व्रतं चैव उमामाहेश्वराभिधम्
1,124,43,jāyate bhuvi vikhyāto nidhānaṃ sarvasaṃpadām athāsminneva divase śakravratamapi smṛtam,जायते भुवि विख्यातो निधानं सर्वसंपदाम् अथास्मिन्नेव दिवसे शक्रव्रतमपि स्मृतम्
1,124,44,prātaḥ snātvā vidhānena saṃpūjya suranāyakam gandhādyaiṃrupacāraistu naivedyānāṃ ca rāśibhiḥ,प्रातः स्नात्वा विधानेन संपूज्य सुरनायकम् गन्धाद्यैंरुपचारैस्तु नैवेद्यानां च राशिभिः
1,124,45,tato nimantritānviprānsaṃbhojya vidhivaddvija samāgatāṃstathaivānyāndīnānāthāṃśca bhojayet,ततो निमन्त्रितान्विप्रान्संभोज्य विधिवद्द्विज समागतांस्तथैवान्यान्दीनानाथांश्च भोजयेत्
1,124,46,etacchakravrataṃ vipra kartavyaṃ prativārṣikam rājñā vā dhaninānyena dhānyaniṣpattimicchatā,एतच्छक्रव्रतं विप्र कर्तव्यं प्रतिवार्षिकम् राज्ञा वा धनिनान्येन धान्यनिष्पत्तिमिच्छता
1,124,47,āśvine māsi pūrṇāyāṃ vrataṃ kojāgarābhidham tena snātvā vidhānena sopavāso jitendriyaḥ,आश्विने मासि पूर्णायां व्रतं कोजागराभिधम् तेन स्नात्वा विधानेन सोपवासो जितेन्द्रियः
1,124,48,lakṣmīmabhyarcya sauvarṇīṃ ghaṭe saṃsthāpya tāmraje mṛnmaye vā savastrāntāmupacāraiḥ pṛthagvidham,लक्ष्मीमभ्यर्च्य सौवर्णीं घटे संस्थाप्य ताम्रजे मृन्मये वा सवस्त्रान्तामुपचारैः पृथग्विधम्
1,124,49,tataḥ sāyantane kāle 'bhyudite tārakādhipe haimānraupyānmṛnmayānvā ghṛtapūrṇānpradīpayet,ततः सायन्तने काले ऽभ्युदिते तारकाधिपे हैमान्रौप्यान्मृन्मयान्वा घृतपूर्णान्प्रदीपयेत्
1,124,50,lakṣaṃ tadardhamayutaṃ sahasraṃ śatameva vā ghṛtaśarkarasaṃmiśraṃ vipācya bahu pāyasam,लक्षं तदर्धमयुतं सहस्रं शतमेव वा घृतशर्करसंमिश्रं विपाच्य बहु पायसम्
1,124,51,bahupātreṣu saṃsthāpya kaumudyāṃ śītadīdhiteḥ yāmamātre gate rātryā lakṣmyai tadvinivedayet,बहुपात्रेषु संस्थाप्य कौमुद्यां शीतदीधितेः याममात्रे गते रात्र्या लक्ष्म्यै तद्विनिवेदयेत्
1,124,52,tataḥ saṃbhojayettena viprānbhaktyā tataśca taiḥ sahaiva jāgaraṃ kuryyānnṛtyagītasumaṅgalaiḥ,ततः संभोजयेत्तेन विप्रान्भक्त्या ततश्च तैः सहैव जागरं कुर्य्यान्नृत्यगीतसुमङ्गलैः
1,124,53,tato 'ruṇodaye snātvā tāṃ mūrtiṃ guraver'payet asyāṃ rātrau mahālakṣmīrvarābhayakarāṃbujā,ततो ऽरुणोदये स्नात्वा तां मूर्तिं गुरवेर्ऽपयेत् अस्यां रात्रौ महालक्ष्मीर्वराभयकरांबुजा
1,124,54,niśīthe carate loke ko jāgartiṃ dharātale tasmai vittaṃ prayacchāmi jāgrate pūjakāya me,निशीथे चरते लोके को जागर्तिं धरातले तस्मै वित्तं प्रयच्छामि जाग्रते पूजकाय मे
1,124,55,varṣe varṣe kṛtaṃ caitadvrataṃ lakṣmīpratoṣaṇam samṛddhimaihikīṃ dadyāddvehānte pāralaukikīm,वर्षे वर्षे कृतं चैतद्व्रतं लक्ष्मीप्रतोषणम् समृद्धिमैहिकीं दद्याद्द्वेहान्ते पारलौकिकीम्
1,124,56,kārtikyāṃ pūrṇimāyāṃ tu kuryātkārtikadarśanam vipratvalabdhaye bhūyaḥ sarvaśatrujayāya ca,कार्तिक्यां पूर्णिमायां तु कुर्यात्कार्तिकदर्शनम् विप्रत्वलब्धये भूयः सर्वशत्रुजयाय च
1,124,57,atraiva dīpadānena vidheyastripurotsavaḥ niśāmukhe dvijaśreṣṭha sarvajīvasukhāvahaḥ,अत्रैव दीपदानेन विधेयस्त्रिपुरोत्सवः निशामुखे द्विजश्रेष्ठ सर्वजीवसुखावहः
1,124,58,kīṭāḥ pataṅgā maśakāśca vṛkṣā jale sthale ye vicaranti jīvāḥ dṛṣṭvā pradīpānnahi te 'pi janminaḥ punaśca muktiṃ hi labhanta eva ca,कीटाः पतङ्गा मशकाश्च वृक्षा जले स्थले ये विचरन्ति जीवाः दृष्ट्वा प्रदीपान्नहि ते ऽपि जन्मिनः पुनश्च मुक्तिं हि लभन्त एव च
1,124,59,atra candrodaye vipra saṃpūjyāḥ kṛttikāśca ṣaṭ,अत्र चन्द्रोदये विप्र संपूज्याः कृत्तिकाश्च षट्
1,124,60,kārtikeyastathā khaḍgī varuṇaśca hutāśanaḥ gandhapuṣpaistathā dhūpadīpairnaivedyevistaraiḥ,कार्तिकेयस्तथा खड्गी वरुणश्च हुताशनः गन्धपुष्पैस्तथा धूपदीपैर्नैवेद्येविस्तरैः
1,124,61,paramānnaiḥ phalaiḥ śākairvahnibrāhmaṇatarpaṇaiḥ evaṃ devānsamabhyarcya dīpo deyo gṛhādbahiḥ,परमान्नैः फलैः शाकैर्वह्निब्राह्मणतर्पणैः एवं देवान्समभ्यर्च्य दीपो देयो गृहाद्बहिः
1,124,62,dīpopānte tathā gartaścaturasro manoharaḥ caturddaṃśāṅgulaḥ kāryaḥ secyaścadanavāriṇā,दीपोपान्ते तथा गर्तश्चतुरस्रो मनोहरः चतुर्द्दंशाङ्गुलः कार्यः सेच्यश्चदनवारिणा
1,124,63,gavāṃ kṣīreṇa saṃpūrya haimaṃ tatra vinikṣipet muktānetrasamāyuktaṃ matsyaṃ sarvāṅgaśobhanam,गवां क्षीरेण संपूर्य हैमं तत्र विनिक्षिपेत् मुक्तानेत्रसमायुक्तं मत्स्यं सर्वाङ्गशोभनम्
1,124,64,mahāmatsyāya ca nama iti mantraṃ samuccaran gandhādyaistatra saṃpūjya dvijāya pratipādayet,महामत्स्याय च नम इति मन्त्रं समुच्चरन् गन्धाद्यैस्तत्र संपूज्य द्विजाय प्रतिपादयेत्
1,124,65,kṣīrasāgaradānaṃ te mayoktaṃ dvijasattama dānasyāsya prabhāveṇa modate harisannidhau,क्षीरसागरदानं ते मयोक्तं द्विजसत्तम दानस्यास्य प्रभावेण मोदते हरिसन्निधौ
1,124,66,atra kṛttvā vṛṣotsargaṃ vrataṃ naktaṃ ca nārada rudralokamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā,अत्र कृत्त्वा वृषोत्सर्गं व्रतं नक्तं च नारद रुद्रलोकमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा
1,124,67,mārgaśīrṣyā pūrṇimāyāṃ svarṇāḍhyaṃ lavaṇāḍhakam devaṃ viprāya śāntāya sarvakāmasamṛddhaye,मार्गशीर्ष्या पूर्णिमायां स्वर्णाढ्यं लवणाढकम् देवं विप्राय शान्ताय सर्वकामसमृद्धये
1,124,68,idaṃ jagatpurā lakṣmyā tyaktamāsīttato hariḥ purandaraśca somaśca tathā tiṣyo bṛhaspatiḥ,इदं जगत्पुरा लक्ष्म्या त्यक्तमासीत्ततो हरिः पुरन्दरश्च सोमश्च तथा तिष्यो बृहस्पतिः
1,124,69,pañcaite puṣyayuktāyāṃ paurṇamāsyāṃ jagadbalāt alaṅkṛtaṃ punaścakuḥ saubhāgyotsavakelibhiḥ,पञ्चैते पुष्ययुक्तायां पौर्णमास्यां जगद्बलात् अलङ्कृतं पुनश्चकुः सौभाग्योत्सवकेलिभिः
1,124,70,tasmānnaraḥ puṣyayoge sarvasaubhāgyavṛddhaye gaurasarṣapakalkena samālabhya svakāṃ tanum,तस्मान्नरः पुष्ययोगे सर्वसौभाग्यवृद्धये गौरसर्षपकल्केन समालभ्य स्वकां तनुम्
1,124,71,snāyātsarvauṃṣadhijalairdhārayecca navāṃśuke dṛṣṭvā ca maṅgalaṃ dravyaṃ spṛṣṭvā natvā tator'cayet,स्नायात्सर्वौंषधिजलैर्धारयेच्च नवांशुके दृष्ट्वा च मङ्गलं द्रव्यं स्पृष्ट्वा नत्वा ततोर्ऽचयेत्
1,124,72,hariśakrendupuṣyejyāngandhādyarupacārakaiḥ vidhāya homaṃ viprāṃśca tarpayetpāyasāśanaiḥ,हरिशक्रेन्दुपुष्येज्यान्गन्धाद्यरुपचारकैः विधाय होमं विप्रांश्च तर्पयेत्पायसाशनैः
1,124,73,etatkṛtvā vrataṃ vipra ramāprītivivarddhanam alakṣmīnāśanaṃ caiva modateha paratra ca,एतत्कृत्वा व्रतं विप्र रमाप्रीतिविवर्द्धनम् अलक्ष्मीनाशनं चैव मोदतेह परत्र च
1,124,74,paurṇamāsyāṃ tato mādhyāṃ tilakārpāsakaṃbalam ratnāni kañcukoṣṇīṣapādatrāṇāni vā dhanam,पौर्णमास्यां ततो माध्यां तिलकार्पासकंबलम् रत्नानि कञ्चुकोष्णीषपादत्राणानि वा धनम्
1,124,75,datvā pramodate svarge dānaṃ vittānusārataḥ yastvatra śaṅkaraṃ devaṃ pūjayedvidhipūrvakam,दत्वा प्रमोदते स्वर्गे दानं वित्तानुसारतः यस्त्वत्र शङ्करं देवं पूजयेद्विधिपूर्वकम्
1,124,76,so 'śvamedhaphalaṃ prāpyaviṣṇuloke mahīyate phaālgune pūrṇimāyāṃ tu holikāpūjanaṃ matam,सो ऽश्वमेधफलं प्राप्यविष्णुलोके महीयते फआल्गुने पूर्णिमायां तु होलिकापूजनं मतम्
1,124,77,saṃcayaṃ sarvakāṣṭhānāmupalānāṃ ca kārayet tatrāgniṃ vidhivaddhrutvā rakṣoghnairmantravistaraiḥ,संचयं सर्वकाष्ठानामुपलानां च कारयेत् तत्राग्निं विधिवद्ध्रुत्वा रक्षोघ्नैर्मन्त्रविस्तरैः
1,124,78,"""asṛkpābhayasaṃtrastaiḥ kṛtā tvaṃ holi bāliśaiḥ atastvāṃ pūjayiṣyāmi bhūte bhūtipradā bhava""","""असृक्पाभयसंत्रस्तैः कृता त्वं होलि बालिशैः अतस्त्वां पूजयिष्यामि भूते भूतिप्रदा भव"""
1,124,79,iti mantreṇa sandīpya kāṣṭhādikṣepaṇaistataḥ parikramyotsavaḥ kāryyo gītavāditraniḥsvanaiḥ,इति मन्त्रेण सन्दीप्य काष्ठादिक्षेपणैस्ततः परिक्रम्योत्सवः कार्य्यो गीतवादित्रनिःस्वनैः
1,124,80,holikā rākṣasī ceyaṃ prahlādabhayadāyinī tatastāṃ pradahṝntyevaṃ kāṣṭhādyairgītamaṅgalaiḥ,होलिका राक्षसी चेयं प्रह्लादभयदायिनी ततस्तां प्रदहॄन्त्येवं काष्ठाद्यैर्गीतमङ्गलैः
1,124,81,saṃvatsarasya dāho 'yaṃ kāmadāho matāntare iti jānīhi viprendra loke sthitiranekadhā,संवत्सरस्य दाहो ऽयं कामदाहो मतान्तरे इति जानीहि विप्रेन्द्र लोके स्थितिरनेकधा
1,124,82,pakṣānte dve pṛthagvaive tato 'māvratamucyate pṛthakchṛṇuṣva me vipra pitṝṇāmativallabham,पक्षान्ते द्वे पृथग्वैवे ततो ऽमाव्रतमुच्यते पृथक्छृणुष्व मे विप्र पितॄणामतिवल्लभम्
1,124,83,caitravaiśākhayostatra darśe pitṛsamarcanam pārvaṇena vidhānena śrāddhaṃ vittānusārataḥ,चैत्रवैशाखयोस्तत्र दर्शे पितृसमर्चनम् पार्वणेन विधानेन श्राद्धं वित्तानुसारतः
1,124,84,dvijānāṃ bhojanaṃ dānaṃ gavādīnāṃ viśeṣataḥ sarvamāseṣvamāyāṃ vai bahupuṇyapradaṃ yataḥ,द्विजानां भोजनं दानं गवादीनां विशेषतः सर्वमासेष्वमायां वै बहुपुण्यप्रदं यतः
1,124,85,jyeṣṭhāmāyāṃ vrataṃ proktaṃ sāvitryāḥ kasya nārada vidhānaṃ jyeṣṭhapūrṇāvadihāpi parikīrtitam,ज्येष्ठामायां व्रतं प्रोक्तं सावित्र्याः कस्य नारद विधानं ज्येष्ठपूर्णावदिहापि परिकीर्तितम्
1,124,86,śucau nabhasi bhādre ca māse pūrṇāntike dvija pitṛśrāddhaṃ dānahomasurārcānantyaśnute,शुचौ नभसि भाद्रे च मासे पूर्णान्तिके द्विज पितृश्राद्धं दानहोमसुरार्चानन्त्यश्नुते
1,124,87,bhādradarśe 'parāhne tu tilakṣetrasamudbhavān viriñcimanunāmantrya huṃphaṭ chinnānkuśān dvija,भाद्रदर्शे ऽपराह्ने तु तिलक्षेत्रसमुद्भवान् विरिञ्चिमनुनामन्त्र्य हुंफट् छिन्नान्कुशान् द्विज
1,124,88,sarvadā sarvakāryeṣu yojayedekadāparān iṣāmāyāṃ viśeṣaṇa pitṝṇāṃ śrāddhatarpaṇam,सर्वदा सर्वकार्येषु योजयेदेकदापरान् इषामायां विशेषण पितॄणां श्राद्धतर्पणम्
1,124,89,vidheyaṃ jāhnavītoye muktidaṃ ca gayāsthale ūrjjāmāyāṃ dīpadānaṃ devā gāragṛheṣu ca,विधेयं जाह्नवीतोये मुक्तिदं च गयास्थले ऊर्ज्जामायां दीपदानं देवा गारगृहेषु च
1,124,90,nadyārāmataḍāgeṣu caityagoṣṭhāpaṇeṣu ca samarcanaṃ tathā lakṣmyāḥ svarṇaraupye kṛtākṛte,नद्यारामतडागेषु चैत्यगोष्ठापणेषु च समर्चनं तथा लक्ष्म्याः स्वर्णरौप्ये कृताकृते
1,124,91,dyūtaṃ ca varṣaphaladaṃ jaye cāpiparājaye gavāṃ pūjātra vihitā śṛṅgādyaṅgānurañjanaiḥ,द्यूतं च वर्षफलदं जये चापिपराजये गवां पूजात्र विहिता शृङ्गाद्यङ्गानुरञ्जनैः
1,124,92,yavasānnādidānaiśca namaskārapradakṣiṇaiḥ mārge 'pi pitṛpūjā syācchraddhairbrāhmaṇabhojanaiḥ,यवसान्नादिदानैश्च नमस्कारप्रदक्षिणैः मार्गे ऽपि पितृपूजा स्याच्छ्रद्धैर्ब्राह्मणभोजनैः
1,124,93,brahmacaryādi niyamairjapahomārcanādibhiḥ pauṣe māghe ca viprendra pitṛśrāddhaṃ phalādhikam,ब्रह्मचर्यादि नियमैर्जपहोमार्चनादिभिः पौषे माघे च विप्रेन्द्र पितृश्राद्धं फलाधिकम्
1,124,94,amāyāṃ karṇapātārkayuktāyāṃ tu gayādhikam phaālgune kevalaṃ śrāddhaṃ dvijānāṃ bhojanaṃ tathā,अमायां कर्णपातार्कयुक्तायां तु गयाधिकम् फआल्गुने केवलं श्राद्धं द्विजानां भोजनं तथा
1,124,95,dānādi sarvaphaladaṃ darśe some 'dhikaṃ phalam itthaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ tithikṛtyaṃ mune tava,दानादि सर्वफलदं दर्शे सोमे ऽधिकं फलम् इत्थं संक्षेपतः प्रोक्तं तिथिकृत्यं मुने तव
1,124,96,sarvatrāpi viśeṣo 'sti sa purāṇāntare sthitaḥ,सर्वत्रापि विशेषो ऽस्ति स पुराणान्तरे स्थितः
1,125,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitapaurṇamāsya māvāsyāvratakathanaṃ nāma caturviṃśatyadhikaśatamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca ityevamuktvā muninā hi pṛṣṭāste vai kumārāḥ kila nāradena saṃpūjitāḥ śāstravidāṃ variṣṭhāḥ kṛtāhnikā jagmurumeśalokam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितपौर्णमास्य मावास्याव्रतकथनं नाम चतुर्विंशत्यधिकशतमो ऽध्यायः सूत उवाच इत्येवमुक्त्वा मुनिना हि पृष्टास्ते वै कुमाराः किल नारदेन संपूजिताः शास्त्रविदां वरिष्ठाः कृताह्निका जग्मुरुमेशलोकम्
1,125,2,tatreśamagryarkanibhairmunīndraiḥ śrīvāmadevādibhirarcitāṅghrim surāsurendrairabhivandyamugraṃ natvājñayā tasya niṣedururvyām,तत्रेशमग्र्यर्कनिभैर्मुनीन्द्रैः श्रीवामदेवादिभिरर्चिताङ्घ्रिम् सुरासुरेन्द्रैरभिवन्द्यमुग्रं नत्वाज्ञया तस्य निषेदुरुर्व्याम्
1,125,3,śrutvātha tatrākhilaśāstrasāraṃ śivāgamaṃ te paśupāśamokṣaṇam jagmustato jñānaghanasvarūpā natvā purāriṃ svapiturnikāśam,श्रुत्वाथ तत्राखिलशास्त्रसारं शिवागमं ते पशुपाशमोक्षणम् जग्मुस्ततो ज्ञानघनस्वरूपा नत्वा पुरारिं स्वपितुर्निकाशम्
1,125,4,tatpādapadme praṇatiṃ vidhāya pitrāpi satkṛtya sabhājitāste labdhvāśiṣo 'dyāpi caranti śaśvallokeṣu tīrthāni ca tīrthabhūtāḥ,तत्पादपद्मे प्रणतिं विधाय पित्रापि सत्कृत्य सभाजितास्ते लब्ध्वाशिषो ऽद्यापि चरन्ति शश्वल्लोकेषु तीर्थानि च तीर्थभूताः
1,125,5,jagmustato vai badarīvanānte surendravargairupasevyamānam dadhyuściraṃ viṣṇupadābjamavyayaṃ dhyāyanti yadyatayo vītarāgāḥ,जग्मुस्ततो वै बदरीवनान्ते सुरेन्द्रवर्गैरुपसेव्यमानम् दध्युश्चिरं विष्णुपदाब्जमव्ययं ध्यायन्ति यद्यतयो वीतरागाः
1,125,6,nārado 'pi tato viprā kumārebhyaḥ samīhitam labdhvā jñānaṃ savijñānaṃ bhṛśaṃ prītamanā hyabhūt,नारदो ऽपि ततो विप्रा कुमारेभ्यः समीहितम् लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं भृशं प्रीतमना ह्यभूत्
1,125,7,sa tasmātsvarṇadītīrādāgatya piturantike praṇamya satkṛtaḥ pitrā brahmaṇā niṣasāda ca,स तस्मात्स्वर्णदीतीरादागत्य पितुरन्तिके प्रणम्य सत्कृतः पित्रा ब्रह्मणा निषसाद च
1,125,8,kumārebhyaḥ śrutaṃ yacca jñānaṃ vijñānasaṃyutam varṇayāmāsa tattvena so 'pi śrutvā mumoda ca,कुमारेभ्यः श्रुतं यच्च ज्ञानं विज्ञानसंयुतम् वर्णयामास तत्त्वेन सो ऽपि श्रुत्वा मुमोद च
1,125,9,atha praṇamya śirasā labdhāśīrmunisattamaḥ ājagāma ca kailāsaṃ munisiddhaniṣevitam,अथ प्रणम्य शिरसा लब्धाशीर्मुनिसत्तमः आजगाम च कैलासं मुनिसिद्धनिषेवितम्
1,125,10,nānāścaryamayaṃ śaśvatsarvarttukusumadrumaiḥ mandāraiḥ pārijātaiśca caṃpakāśokavañjulaiḥ,नानाश्चर्यमयं शश्वत्सर्वर्त्तुकुसुमद्रुमैः मन्दारैः पारिजातैश्च चंपकाशोकवञ्जुलैः
1,125,11,anyaiśca vividhairvṛkṣairnānāpakṣigaṇāvṛtaiḥ vātoddhūtaśikhaiḥ pānthānāhvayadbhirivāvṛtam,अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैर्नानापक्षिगणावृतैः वातोद्धूतशिखैः पान्थानाह्वयद्भिरिवावृतम्
1,125,12,nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhakinnarasaṃkulam sarobhiḥ svacchasalilairlasatkāñcanapaṅkajaiḥ,नानामृगगणाकीर्णं सिद्धकिन्नरसंकुलम् सरोभिः स्वच्छसलिलैर्लसत्काञ्चनपङ्कजैः
1,125,13,śobhitaṃ sārasairhaṃsaiścakrāhvādyairnināditam svarddhanīpātanir ghṛṣṭaṃ krīḍadbhiścāpsarogaṇaiḥ,शोभितं सारसैर्हंसैश्चक्राह्वाद्यैर्निनादितम् स्वर्द्धनीपातनिर् घृष्टं क्रीडद्भिश्चाप्सरोगणैः
1,125,14,salile 'lakanandāyāḥ kucakuṅkumapiṅgale āmodamuditairnāgaiḥ salilaiḥ puṣkaroddhṛtaiḥ,सलिले ऽलकनन्दायाः कुचकुङ्कुमपिङ्गले आमोदमुदितैर्नागैः सलिलैः पुष्करोद्धृतैः
1,125,15,snāpayadbhiḥ kareṇūśca kalabhāṃśca samākule atha śvetābhrasadṛśe śṛṅge tasya ca bhūbhṛtaḥ,स्नापयद्भिः करेणूश्च कलभांश्च समाकुले अथ श्वेताभ्रसदृशे शृङ्गे तस्य च भूभृतः
1,125,16,vaṭaṃ kālābhrasadṛśaṃ dadarśa śatayojanam tasyādhastātsamāsīnaṃ yogimaṇḍalamadhyagam,वटं कालाभ्रसदृशं ददर्श शतयोजनम् तस्याधस्तात्समासीनं योगिमण्डलमध्यगम्
1,125,17,kapardinaṃ virūpākṣa vyāghracarmāṃbarāvṛtam bhūtibhūṣitasarvāṅgaṃ nāgabhūṣaṇabhūṣitam,कपर्दिनं विरूपाक्ष व्याघ्रचर्मांबरावृतम् भूतिभूषितसर्वाङ्गं नागभूषणभूषितम्
1,125,18,rudrākṣamālayā śaśvacchobhitaṃ candraśekharam taṃ dṛṣṭvā nārado viprā bhaktinamrātmakandharaḥ,रुद्राक्षमालया शश्वच्छोभितं चन्द्रशेखरम् तं दृष्ट्वा नारदो विप्रा भक्तिनम्रात्मकन्धरः
1,125,19,nanām śirasā tasya pādayorjagadīśituḥ tataḥ prasannamanasā stutvā vāgbhirvṛṣadhvajam,ननाम् शिरसा तस्य पादयोर्जगदीशितुः ततः प्रसन्नमनसा स्तुत्वा वाग्भिर्वृषध्वजम्
1,125,20,niṣasādājñayā sthāṇoḥ satkṛto yogibhistadā athāpṛcchacca kuśalaṃ nāradaṃ jagatāṃ guruḥ,निषसादाज्ञया स्थाणोः सत्कृतो योगिभिस्तदा अथापृच्छच्च कुशलं नारदं जगतां गुरुः
1,125,21,sa ca prāha prasādena bhavataḥ sarvamasti me sarveṣāṃ yogivaryāṇāṃ śṛṇvatāṃ tatra vāḍavāḥ,स च प्राह प्रसादेन भवतः सर्वमस्ति मे सर्वेषां योगिवर्याणां शृण्वतां तत्र वाडवाः
1,125,22,papraccha śāṃbhivaṃ jñānaṃ paśupāśavimokṣaṇam sa śivaḥ sādaraṃ tasya bhaktyā saṃtuṣṭamānasaḥ,पप्रच्छ शांभिवं ज्ञानं पशुपाशविमोक्षणम् स शिवः सादरं तस्य भक्त्या संतुष्टमानसः
1,125,23,yogamaṣṭāṅgasaṃyuktaṃ prāha praṇatavatsalaḥ sa labdhvā śāṃbhavaṃ jñānaṃ śaṅkarāllokaśaṅkarāt,योगमष्टाङ्गसंयुक्तं प्राह प्रणतवत्सलः स लब्ध्वा शांभवं ज्ञानं शङ्कराल्लोकशङ्करात्
1,125,24,suprasannamanā natvā yayau nārāyaṇāntikam tatrāpi nārado 'bhīkṣṇaṃ gatāgataparāyaṇaḥ,सुप्रसन्नमना नत्वा ययौ नारायणान्तिकम् तत्रापि नारदो ऽभीक्ष्णं गतागतपरायणः
1,125,25,sevitaṃ yogibhiḥ siddhairnārāyaṇamatoṣayat etadvaḥ kīrtitaṃ viprā nāradīyaṃ mahanmayā,सेवितं योगिभिः सिद्धैर्नारायणमतोषयत् एतद्वः कीर्तितं विप्रा नारदीयं महन्मया
1,125,26,upākhyānaṃ vedasamaṃ sarvaśāstranidarśanam catuṣpādasamāyuktaṃ śṛṇvatāṃ jñānavarddhanam,उपाख्यानं वेदसमं सर्वशास्त्रनिदर्शनम् चतुष्पादसमायुक्तं शृण्वतां ज्ञानवर्द्धनम्
1,125,27,ya etatkīrtayedviprā nāradīyaṃ śivālaye samāje dvijamukhyānāṃ tathā keśavamandire,य एतत्कीर्तयेद्विप्रा नारदीयं शिवालये समाजे द्विजमुख्यानां तथा केशवमन्दिरे
1,125,28,mathurāyāṃ prayāge ca puruṣottamasannidhau setau kāñcyāṃ kuśasthalyāṃ gaṅgādvāre kuśasthale,मथुरायां प्रयागे च पुरुषोत्तमसन्निधौ सेतौ काञ्च्यां कुशस्थल्यां गङ्गाद्वारे कुशस्थले
1,125,29,puṣkareṣu nadītīre yatra kutrāpi bhaktimān sa labhetsarvaya jñānāṃ tīrthānāṃ ca phalaṃ mahat,पुष्करेषु नदीतीरे यत्र कुत्रापि भक्तिमान् स लभेत्सर्वय ज्ञानां तीर्थानां च फलं महत्
1,125,30,dānānāṃ cāpi sarveṣāṃ tapasāṃ vāpyaśeṣataḥ upavāsaparo vāpi haviṣyāśī jitendriyaḥ,दानानां चापि सर्वेषां तपसां वाप्यशेषतः उपवासपरो वापि हविष्याशी जितेन्द्रियः
1,125,31,śrotā caiva tathā vaktā nārāyaṇaparāyaṇaḥ śivabhaktirato vāpi śṛṇvan siddhimavāpnuyāt,श्रोता चैव तथा वक्ता नारायणपरायणः शिवभक्तिरतो वापि शृण्वन् सिद्धिमवाप्नुयात्
1,125,32,asninnaśeṣapuṇyānāṃ siddhīnāṃ ca samudbhavaḥ kathitaḥ sarvapāpaghnaḥ paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ sadā,अस्निन्नशेषपुण्यानां सिद्धीनां च समुद्भवः कथितः सर्वपापघ्नः पठतां शृण्वतां सदा
1,125,33,kalidoṣaharaṃ puṃsāṃ sarvasaṃpattivarddhanam sarveṣāmīpsitaṃ cedaṃ sarvajñānaprakāśakam,कलिदोषहरं पुंसां सर्वसंपत्तिवर्द्धनम् सर्वेषामीप्सितं चेदं सर्वज्ञानप्रकाशकम्
1,125,34,śaivānāṃ vaiṣṇavānāṃ ca śāktānāṃ sūyasevinām tathaiva gāṇapatyānāṃ varṇāśramavatāṃ dvijāḥ,शैवानां वैष्णवानां च शाक्तानां सूयसेविनाम् तथैव गाणपत्यानां वर्णाश्रमवतां द्विजाः
1,125,35,tapasāṃ ca vratānāṃ ca phalānāṃ saṃprakāśakam mantrāṇāṃ caiva yantrāṇāṃ vedāṅgānāṃ vibhāgaśaḥ,तपसां च व्रतानां च फलानां संप्रकाशकम् मन्त्राणां चैव यन्त्राणां वेदाङ्गानां विभागशः
1,125,36,tathāgamānāṃ sāṃkhyānāṃ vedānāṃ caiva saṃgraham ya etatpaṭhate bhaktyā śṛṇuyādvā samāhitaḥ,तथागमानां सांख्यानां वेदानां चैव संग्रहम् य एतत्पठते भक्त्या शृणुयाद्वा समाहितः
1,125,37,sa labhedvāñchitānkāmāndevādiṣvapi durlabhān śrutvedaṃ nāradīyaṃ tu purāṇaṃ vedasaṃmitam,स लभेद्वाञ्छितान्कामान्देवादिष्वपि दुर्लभान् श्रुत्वेदं नारदीयं तु पुराणं वेदसंमितम्
1,125,38,vācakaṃ pūjayedbhaktyā dhanaratnāṃśukādibhiḥ bhūmidānairgavāṃ dānai ratnadānaiśca saṃtatam,वाचकं पूजयेद्भक्त्या धनरत्नांशुकादिभिः भूमिदानैर्गवां दानै रत्नदानैश्च संततम्
1,125,39,hastyaśvarathadānaiśca prīṇayetsatataṃ gurum yastu vyākurute viprāḥ purāṇaṃ dharmasaṃgraham,हस्त्यश्वरथदानैश्च प्रीणयेत्सततं गुरुम् यस्तु व्याकुरुते विप्राः पुराणं धर्मसंग्रहम्
1,125,40,caturvargapradaṃ nṝṇāṃ ko 'nyastatsadṛśo guruḥ kāyena manasā vācā dhanādyairapi saṃtatam,चतुर्वर्गप्रदं नॄणां को ऽन्यस्तत्सदृशो गुरुः कायेन मनसा वाचा धनाद्यैरपि संततम्
1,125,41,priyaṃ samācarettasya gurorddharmopadeśinaḥ śrutvā purāṇaṃ vidhivaddhomaṃ kṛtvā surārcanam,प्रियं समाचरेत्तस्य गुरोर्द्धर्मोपदेशिनः श्रुत्वा पुराणं विधिवद्धोमं कृत्वा सुरार्चनम्
1,125,42,brāhmaṇānbhojayetpaścācchataṃ miṣṭānnapāyasaiḥ dakṣiṇāṃ pradadecchaktyā bhaktyā prīyeta mādhavaḥ,ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छतं मिष्टान्नपायसैः दक्षिणां प्रददेच्छक्त्या भक्त्या प्रीयेत माधवः
1,125,43,yathā śreṣṭhā nadī gaṅgā puṣkaraṃ ca saro yathā kāśī purī nago merurdevo nārāyaṇo hariḥ,यथा श्रेष्ठा नदी गङ्गा पुष्करं च सरो यथा काशी पुरी नगो मेरुर्देवो नारायणो हरिः
1,125,44,kṛtaṃ yugaṃ sāmavedo dhenurvipro 'nnamaṃbu ca mārgo mṛgendraḥ puruṣo 'śvatthaḥ prahlāda ānanam,कृतं युगं सामवेदो धेनुर्विप्रो ऽन्नमंबु च मार्गो मृगेन्द्रः पुरुषो ऽश्वत्थः प्रह्लाद आननम्
1,125,45,uccaiḥ śravā vasaṃtaśca japaḥ śeṣor'yamā dhanuḥ pāvako viṣṇurindraśca kapilo vākpatiḥ kaviḥ,उच्चैः श्रवा वसंतश्च जपः शेषोर्ऽयमा धनुः पावको विष्णुरिन्द्रश्च कपिलो वाक्पतिः कविः
1,125,46,arjuno hanumāndarbhaścittaṃ citrarathoṃ'bujam urvaśī kāñcanaṃ yadvacchreṣṭāścaite svajātiṣu,अर्जुनो हनुमान्दर्भश्चित्तं चित्ररथोंऽबुजम् उर्वशी काञ्चनं यद्वच्छ्रेष्टाश्चैते स्वजातिषु
1,125,47,tathaiva nāradīyaṃ tu purāṇeṣu prakīrtitam śāntirastu śivaṃ cāstu sarveṣāṃ vo dvijottamāḥ,तथैव नारदीयं तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् शान्तिरस्तु शिवं चास्तु सर्वेषां वो द्विजोत्तमाः
1,125,48,gamiṣyāmi guroḥ pārṃśvaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ ityuktvābhyarcitaḥ sūtaḥ śaunakādyairmahātmabhiḥ,गमिष्यामि गुरोः पार्ंश्वं व्यासस्यामिततेजसः इत्युक्त्वाभ्यर्चितः सूतः शौनकाद्यैर्महात्मभिः
1,125,49,ājñaptaśca punaḥ sarvairdarśanārthaṃ guroryayau te 'pi sarve dvijaśreṣṭhāḥ śaunakādyāḥ samāhitāḥ śrutaṃ samyaganuṣṭhāya tatra tasthuśca satriṇaḥ,आज्ञप्तश्च पुनः सर्वैर्दर्शनार्थं गुरोर्ययौ ते ऽपि सर्वे द्विजश्रेष्ठाः शौनकाद्याः समाहिताः श्रुतं सम्यगनुष्ठाय तत्र तस्थुश्च सत्रिणः
1,125,50,kalikalmaṣaviṣanāśanaṃ hariṃ yo japapūjanavidhibheṣajopasevī sa tu nirviṣamanasā sametya yāgaṃ labhate satamabhīpsitaṃ hi lokam,कलिकल्मषविषनाशनं हरिं यो जपपूजनविधिभेषजोपसेवी स तु निर्विषमनसा समेत्य यागं लभते सतमभीप्सितं हि लोकम्
2,1,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇe bṛhadupākhyāne caturthapāde purāṇamahimāvarṇanaṃ nāma pañcaviṃśottaraśatatamo 'dhyāyaḥ samāptoyaṃ bṛhannāradīyapurāṇasya pūrvabhāgaḥ śrīrādhāmadanamohano jayati tarām uttarabhāgaḥ śrīgaṇeśāya namaḥ śrīkṛṣṇāya namaḥ pāntu vo jaladaśyāmāḥ śārṅgajyāghātakarkaśāḥ trailokyamaṇḍapastaṃbhāścatvāro haribāhavaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पुराणमहिमावर्णनं नाम पञ्चविंशोत्तरशततमो ऽध्यायः समाप्तोयं बृहन्नारदीयपुराणस्य पूर्वभागः श्रीराधामदनमोहनो जयति तराम् उत्तरभागः श्रीगणेशाय नमः श्रीकृष्णाय नमः पान्तु वो जलदश्यामाः शार्ङ्गज्याघातकर्कशाः त्रैलोक्यमण्डपस्तंभाश्चत्वारो हरिबाहवः
2,1,2,surada suraśiroratnanighṛṣṭamaṇirañjitam haripādāṃbujadvandvamabhīṣṭaptadamastu naḥ,सुरद सुरशिरोरत्ननिघृष्टमणिरञ्जितम् हरिपादांबुजद्वन्द्वमभीष्टप्तदमस्तु नः
2,1,3,māndhātovāca pāpendhanasya ghorasya śuṣkārdrasya dvijottama kovahnirdahate tasya tadbhavānvaktumarhati,मान्धातोवाच पापेन्धनस्य घोरस्य शुष्कार्द्रस्य द्विजोत्तम कोवह्निर्दहते तस्य तद्भवान्वक्तुमर्हति
2,1,4,nājñātaṃ triṣu lokeṣu caturmukhasamudbhava vidyate tava viprendra trividhasya suniścitam,नाज्ञातं त्रिषु लोकेषु चतुर्मुखसमुद्भव विद्यते तव विप्रेन्द्र त्रिविधस्य सुनिश्चितम्
2,1,5,ajñātaṃ pātakaṃ śuṣkaṃ jñātaṃ cārdramudāhṛtam bhāvyaṃ vāpyathavātītaṃ vartamāna vadasva naḥ,अज्ञातं पातकं शुष्कं ज्ञातं चार्द्रमुदाहृतम् भाव्यं वाप्यथवातीतं वर्तमान वदस्व नः
2,1,6,vahnino kena tadbhasma bhavedetanmataṃ mama vasiṣṭaṃ uvāca śrūyatāṃ nṛpaśārdūla vahninā yena tadbhavet,वह्निनो केन तद्भस्म भवेदेतन्मतं मम वसिष्टं उवाच श्रूयतां नृपशार्दूल वह्निना येन तद्भवेत्
2,1,7,bhasma śuṣkaṃ tathārdraṃ ca pāpamasya hyeśeṣataḥ,भस्म शुष्कं तथार्द्रं च पापमस्य ह्येशेषतः
2,1,8,avāpya vāsaraṃ viṣṇoryo naraḥ saṃyatendriyaḥ upavāsaparo bhūtvā pūjayenmadhusūdanam,अवाप्य वासरं विष्णोर्यो नरः संयतेन्द्रियः उपवासपरो भूत्वा पूजयेन्मधुसूदनम्
2,1,9,sa dhātrīsnānasahito rātrau jāgaraṇānvitaḥ viśodhayati pāpāni kitavo hi yathā dhanam,स धात्रीस्नानसहितो रात्रौ जागरणान्वितः विशोधयति पापानि कितवो हि यथा धनम्
2,1,10,ekadāśīsamākhyena vahninā pātakendhanam bhasmatāṃ yāti rājendra api janmaśatodbhavam,एकदाशीसमाख्येन वह्निना पातकेन्धनम् भस्मतां याति राजेन्द्र अपि जन्मशतोद्भवम्
2,1,11,nedṛśa pāvanaṃ kiñcinnārāṇāṃ bhūpa vidyate yādṛśaṃ padmanābhasya dinaṃ pātakahānidam,नेदृश पावनं किञ्चिन्नाराणां भूप विद्यते यादृशं पद्मनाभस्य दिनं पातकहानिदम्
2,1,12,tāvatpāpāni dehe 'smiṃstiṣṭhanti manujādhipa yāvannopavasejjantuḥ padmanābhadimaṃ śubham,तावत्पापानि देहे ऽस्मिंस्तिष्ठन्ति मनुजाधिप यावन्नोपवसेज्जन्तुः पद्मनाभदिमं शुभम्
2,1,13,aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca ekādaśyupavāsasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm,अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च एकादश्युपवासस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
2,1,14,ekādaśendriyaiḥ pāpaṃ yatkṛtaṃ bhavati prabho ekādaśyupavāsena tatsarvaṃ vilayaṃ vrajet,एकादशेन्द्रियैः पापं यत्कृतं भवति प्रभो एकादश्युपवासेन तत्सर्वं विलयं व्रजेत्
2,1,15,ekādaśīsamaṃ kiñcitpāpanāśaṃ na vidyate vyājenāpi kṛtā rājanna darśayati bhāskarim,एकादशीसमं किञ्चित्पापनाशं न विद्यते व्याजेनापि कृता राजन्न दर्शयति भास्करिम्
2,1,16,svargamokṣapradā hyeṣā rājyaputrapradāyinī sukalatrapradā hyeṣā śarīrārogyadāyinī,स्वर्गमोक्षप्रदा ह्येषा राज्यपुत्रप्रदायिनी सुकलत्रप्रदा ह्येषा शरीरारोग्यदायिनी
2,1,17,na gaṅgā na gayā bhūpa na kāśī na ca puṣkaram na cāpi kairavaṃ kṣetraṃ na revā na ca devikā,न गङ्गा न गया भूप न काशी न च पुष्करम् न चापि कैरवं क्षेत्रं न रेवा न च देविका
2,1,18,yamunā candrabhāgā ca puṇyā bhūpa harerdināt anāyāsena rājendra prāpyate harimandiram,यमुना चन्द्रभागा च पुण्या भूप हरेर्दिनात् अनायासेन राजेन्द्र प्राप्यते हरिमन्दिरम्
2,1,19,rātrau jāmaraṇa kṛtvā samupoṣya harerdinam sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke vrajennaraḥ,रात्रौ जामरण कृत्वा समुपोष्य हरेर्दिनम् सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके व्रजेन्नरः
2,1,20,daśaiva mātṛke pakṣe daśa rājendra paitṛke bhāryāyā daśa pakṣe ca puruṣānuddharettathā,दशैव मातृके पक्षे दश राजेन्द्र पैतृके भार्याया दश पक्षे च पुरुषानुद्धरेत्तथा
2,1,21,ātmānamapi rājendra sa nayedvaiṣṇavaṃ puram cintāmaṇisamā hyeṣā athavāpi nidheḥ samā,आत्मानमपि राजेन्द्र स नयेद्वैष्णवं पुरम् चिन्तामणिसमा ह्येषा अथवापि निधेः समा
2,1,22,saṃkalpapādapaprakhyā vedavākyopamāthavā dvādaśīṃ ye prapannā hi narā naravarottama,संकल्पपादपप्रख्या वेदवाक्योपमाथवा द्वादशीं ये प्रपन्ना हि नरा नरवरोत्तम
2,1,23,te dvandvabāhavo jātā nāgārikṛtavāhanāḥ sragviṇaḥ pītavastrāśca prayānti harimandiram,ते द्वन्द्वबाहवो जाता नागारिकृतवाहनाः स्रग्विणः पीतवस्त्राश्च प्रयान्ति हरिमन्दिरम्
2,1,24,eṣa prabhāvo hi mayā dvādaśyāḥ parikīrtitaḥ pāpendhanasya ghorasya pāvakākhyo mahīpate,एष प्रभावो हि मया द्वादश्याः परिकीर्तितः पापेन्धनस्य घोरस्य पावकाख्यो महीपते
2,1,25,harerddinaṃ sadopoṣyaṃ narairdharmaparāyaṇaiḥ icchadbhirvipulānyogānputrapautrādikāṃstathā,हरेर्द्दिनं सदोपोष्यं नरैर्धर्मपरायणैः इच्छद्भिर्विपुलान्योगान्पुत्रपौत्रादिकांस्तथा
2,1,26,haridinamiha martyo yaḥ karotyādareṇa naravara sa tu kukṣiṃ māturāpnoti naiva bahuvṛjinasameto 'kāmataḥ kāmato vā vrajati padamanantaṃ lokanāthasya viṣṇoḥ,हरिदिनमिह मर्त्यो यः करोत्यादरेण नरवर स तु कुक्षिं मातुराप्नोति नैव बहुवृजिनसमेतो ऽकामतः कामतो वा व्रजति पदमनन्तं लोकनाथस्य विष्णोः
2,2,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge dvādaśīmāhātmyavarṇanaṃ nāma prathamo 'dhyāyaḥ vasiṣṭa uvāca imamevārthamuddiśya naimiṣāraṇyavāsinaḥ papracchurmunayaḥ sūtaṃ vyāsaśiṣyaṃ mahāmatim,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे द्वादशीमाहात्म्यवर्णनं नाम प्रथमो ऽध्यायः वसिष्ट उवाच इममेवार्थमुद्दिश्य नैमिषारण्यवासिनः पप्रच्छुर्मुनयः सूतं व्यासशिष्यं महामतिम्
2,2,2,sa tu pṛṣṭo mahābhāga ekādaśyāḥ suvistaram māhātmyaṃ kathayāmāsa upavāsavidhiṃ tathā,स तु पृष्टो महाभाग एकादश्याः सुविस्तरम् माहात्म्यं कथयामास उपवासविधिं तथा
2,2,3,tadvākyaṃ sūtaputrasya śrutvā dvijavarottamāḥ māhātmyaṃ cakriṇaścāpi sarvapāpaugha śāntidam,तद्वाक्यं सूतपुत्रस्य श्रुत्वा द्विजवरोत्तमाः माहात्म्यं चक्रिणश्चापि सर्वपापौघ शान्तिदम्
2,2,4,punaḥ papracchuramalaṃ sūtaṃ paurāṇikaṃ nṛpa aṣṭādaśa purāṇāni bhavān jānāti mānada,पुनः पप्रच्छुरमलं सूतं पौराणिकं नृप अष्टादश पुराणानि भवान् जानाति मानद
2,2,5,kānīnasya prasādenaḥ mahābhāratamapyuta tannāsti yanna vetsi tvaṃ purāṇeṣu smṛtiṣvapi,कानीनस्य प्रसादेनः महाभारतमप्युत तन्नास्ति यन्न वेत्सि त्वं पुराणेषु स्मृतिष्वपि
2,2,6,carite raghunāthasya śatakoṭipravistare asmākaṃ saṃśayaḥ kaściddhṛdaye saṃpravartate,चरिते रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरे अस्माकं संशयः कश्चिद्धृदये संप्रवर्तते
2,2,7,taṃ bhavānarhati cchettuṃ yāthārthyena suvistarāt titheḥ prāntamupoṣyaṃ syādāhosvinmūlameva ca,तं भवानर्हति च्छेत्तुं याथार्थ्येन सुविस्तरात् तिथेः प्रान्तमुपोष्यं स्यादाहोस्विन्मूलमेव च
2,2,8,daive paitrye samākhyāhi nāvedyaṃ vidyate tavala sautiruvāca titheḥ prāntaṃ surāṇāṃ hi upoṣyaṃ prītivarddhanam,दैवे पैत्र्ये समाख्याहि नावेद्यं विद्यते तवल सौतिरुवाच तिथेः प्रान्तं सुराणां हि उपोष्यं प्रीतिवर्द्धनम्
2,2,9,mūlaṃ titheḥ pitṝṇāṃ tu kālajñaiḥ priyamīritam ataḥ prāntamupoṣyaṃ hi titherdaśaphalepsubhiḥ,मूलं तिथेः पितॄणां तु कालज्ञैः प्रियमीरितम् अतः प्रान्तमुपोष्यं हि तिथेर्दशफलेप्सुभिः
2,2,10,mūlaṃ hi pitṛtṛptyarthaṃ vijñeyaṃ dharmakāṅkṣibhiḥ pūrvaviddhā na kartavyā dvitīyā cāṣṭamī tathā,मूलं हि पितृतृप्त्यर्थं विज्ञेयं धर्मकाङ्क्षिभिः पूर्वविद्धा न कर्तव्या द्वितीया चाष्टमी तथा
2,2,11,ṣaṣṭhī caikādaśī bhūpa dharmakāmārthalipsubhiḥ pūrvaviddhā dvijaśreṣṭhāḥ kartavyā saptamī sadā,षष्ठी चैकादशी भूप धर्मकामार्थलिप्सुभिः पूर्वविद्धा द्विजश्रेष्ठाः कर्तव्या सप्तमी सदा
2,2,12,darśaśca paurṇamāsaśca pituḥ sāṃvatsaraṃ dinam pūrvaviddhānimāṃstyaktvā narakaṃ pratipadyate,दर्शश्च पौर्णमासश्च पितुः सांवत्सरं दिनम् पूर्वविद्धानिमांस्त्यक्त्वा नरकं प्रतिपद्यते
2,2,13,hāniṃ ca saṃtaterbhūpadaurbhāgyaṃ samavāpnuyāt etacchrutaṃ mayā viprāḥ kṛṣṇadvaipāyanātpurā,हानिं च संततेर्भूपदौर्भाग्यं समवाप्नुयात् एतच्छ्रुतं मया विप्राः कृष्णद्वैपायनात्पुरा
2,2,14,ādityodayavelāyāṃ yāstokāpi tithirbhavet pūrvaviddhā tu mantavyā prabhūtā nodayaṃ vinā,आदित्योदयवेलायां यास्तोकापि तिथिर्भवेत् पूर्वविद्धा तु मन्तव्या प्रभूता नोदयं विना
2,2,15,pāraṇe maraṇe nṝṇāṃ tithistātkālikī smṛtā pitrye 'stamanavelāyāṃ sparśe pūrṇā nigadyate,पारणे मरणे नॄणां तिथिस्तात्कालिकी स्मृता पित्र्ये ऽस्तमनवेलायां स्पर्शे पूर्णा निगद्यते
2,2,16,na tatrodayinī grāhyā daivasyodayikī tithiḥ pratyahaṃ śodhayetprājñastithiṃ daivajñacintakāt,न तत्रोदयिनी ग्राह्या दैवस्योदयिकी तिथिः प्रत्यहं शोधयेत्प्राज्ञस्तिथिं दैवज्ञचिन्तकात्
2,2,17,tithipramāṇaṃ viprendrāḥ kṣapākaradivākarau candrārkacāravijñānātkālaṃ kālavido viduḥ,तिथिप्रमाणं विप्रेन्द्राः क्षपाकरदिवाकरौ चन्द्रार्कचारविज्ञानात्कालं कालविदो विदुः
2,2,18,pūrvāyāḥ saṃgadoṣeṇa na yogyāstāḥ prapūjane varjayanti narāstajjñā yāmāṃśca caturo dvijāḥ,पूर्वायाः संगदोषेण न योग्यास्ताः प्रपूजने वर्जयन्ति नरास्तज्ज्ञा यामांश्च चतुरो द्विजाः
2,2,19,ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi snānapūjāvidhikramam na divā śuddhimāpnoti tadā rātrau vidhīyate,अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि स्नानपूजाविधिक्रमम् न दिवा शुद्धिमाप्नोति तदा रात्रौ विधीयते
2,2,20,dinakāryamaśeṣaṃ hi kartavyaṃ śarvarīmukhe vidhireṣa mayā khyāto narāṇāmupavāsinām,दिनकार्यमशेषं हि कर्तव्यं शर्वरीमुखे विधिरेष मया ख्यातो नराणामुपवासिनाम्
2,2,21,alpāyāmatha viprendrā dvādaśyāmaruṇodaye snānārcanakriyā kāryyā dānahomādisaṃyutā,अल्पायामथ विप्रेन्द्रा द्वादश्यामरुणोदये स्नानार्चनक्रिया कार्य्या दानहोमादिसंयुता
2,2,22,trayodaśyāṃ pāraṇe pṛthivīphalam śatayajñādhikaṃ vāpi naraḥ prāpnotyasaṃśayam,त्रयोदश्यां पारणे पृथिवीफलम् शतयज्ञाधिकं वापि नरः प्राप्नोत्यसंशयम्
2,2,23,etasmātkāraṇādviprāḥ pratyūṣe snānamācaret pitṛtarpaṇasaṃyuktaṃ na dṛṣṭvā dvādaśīdinam,एतस्मात्कारणाद्विप्राः प्रत्यूषे स्नानमाचरेत् पितृतर्पणसंयुक्तं न दृष्ट्वा द्वादशीदिनम्
2,2,24,mahāhānikarā hyeṣā dvādaśī laṅghitā nṛbhiḥ karoti dharmaharaṇamasnāteva sarasvatī,महाहानिकरा ह्येषा द्वादशी लङ्घिता नृभिः करोति धर्महरणमस्नातेव सरस्वती
2,2,25,kṣaye vāpyathavā vṛddhau saṃprāpte vā dinodaye upoṣyā dvādaśī puṇyā pūrvaviddhāṃ vivarjayet,क्षये वाप्यथवा वृद्धौ संप्राप्ते वा दिनोदये उपोष्या द्वादशी पुण्या पूर्वविद्धां विवर्जयेत्
2,2,26,brāhmaṇa uvāca yadā ca prāpyate sūta dvādaśyāṃ pūrvasaṃbhavā tadopavāso hi kathaṃ kartavyo mānavairvada,ब्राह्मण उवाच यदा च प्राप्यते सूत द्वादश्यां पूर्वसंभवा तदोपवासो हि कथं कर्तव्यो मानवैर्वद
2,2,27,upavāsadinaṃ viddhaṃ yadā bhavati pūrvayā dvitīye 'hni yadā na syātsvalpāpyekādaśī tithiḥ,उपवासदिनं विद्धं यदा भवति पूर्वया द्वितीये ऽह्नि यदा न स्यात्स्वल्पाप्येकादशी तिथिः
2,2,28,tatropavāso vihitaḥ kathaṃ tadvada sūtaja sautiruvāca yadā na prāpyate viprā dvādaśyāṃ pūrvasambhavam,तत्रोपवासो विहितः कथं तद्वद सूतज सौतिरुवाच यदा न प्राप्यते विप्रा द्वादश्यां पूर्वसम्भवम्
2,2,29,ravicandrārkajāhaṃ tu tadopoṣyaṃ paraṃ dinam bahvā gamavirodheṣu brāhmaṇeṣu vivādiṣu,रविचन्द्रार्कजाहं तु तदोपोष्यं परं दिनम् बह्वा गमविरोधेषु ब्राह्मणेषु विवादिषु
2,2,30,upoṣyā dvādaśī puṇyā trayodaśyāṃ tu pāraṇam ekādaśyāṃ tu viddhāyāṃ saṃprāpte śravaṇe tathā,उपोष्या द्वादशी पुण्या त्रयोदश्यां तु पारणम् एकादश्यां तु विद्धायां संप्राप्ते श्रवणे तथा
2,2,31,upoṣyā dvādaśī puṇyā pakṣayorubhayorapi eṣa vo nirṇayaḥ prokto mayā śāstravinirṇayāt,उपोष्या द्वादशी पुण्या पक्षयोरुभयोरपि एष वो निर्णयः प्रोक्तो मया शास्त्रविनिर्णयात्
2,2,32,kimanyacchrotukāmā hi tadbhavanto bruvantu me ṛṣaya ūcuḥ yugādīnāṃ vadavidhiṃ saute samyagyathātatham,किमन्यच्छ्रोतुकामा हि तद्भवन्तो ब्रुवन्तु मे ऋषय ऊचुः युगादीनां वदविधिं सौते सम्यग्यथातथम्
2,2,33,ravisaṃkrātikādīnāṃ nāvedyaṃ vidyate tava sautiruvāca dve śukle dve tathā kṛṣṇe yugādyāḥ kavayo viduḥ,रविसंक्रातिकादीनां नावेद्यं विद्यते तव सौतिरुवाच द्वे शुक्ले द्वे तथा कृष्णे युगाद्याः कवयो विदुः
2,2,34,śukle pūrvāhṇike grāhye kṛṣṇe grāhye 'parāhṇike ayanaṃ dinabhāgāḍhyaṃ saṃkramaḥ ṣoḍaśaḥ palaḥ,शुक्ले पूर्वाह्णिके ग्राह्ये कृष्णे ग्राह्ये ऽपराह्णिके अयनं दिनभागाढ्यं संक्रमः षोडशः पलः
2,2,35,pūrve tu dakṣiṇe bhāge vyatīte cottaro mataḥ madhyakāle tu viṣuve tvakṣayā parikīrtitā,पूर्वे तु दक्षिणे भागे व्यतीते चोत्तरो मतः मध्यकाले तु विषुवे त्वक्षया परिकीर्तिता
2,2,36,jñātvā viprāstithiṃ samyaksāṃvatsarasamīritām kartavyo hyupavāsastu anyathā narakaṃ vrajet,ज्ञात्वा विप्रास्तिथिं सम्यक्सांवत्सरसमीरिताम् कर्तव्यो ह्युपवासस्तु अन्यथा नरकं व्रजेत्
2,2,37,pūrvaviddhāṃ prakurvāṇo naro dharmaṃ nikṛntati saṃtatestu vināśāya saṃpadāṃ haraṇāya ca,पूर्वविद्धां प्रकुर्वाणो नरो धर्मं निकृन्तति संततेस्तु विनाशाय संपदां हरणाय च
2,2,38,palavedhe 'pi viprendrā daśamyā varjayecchivām surāyā bindunā spṛṣṭa yathā gaṅgājalantyajet,पलवेधे ऽपि विप्रेन्द्रा दशम्या वर्जयेच्छिवाम् सुराया बिन्दुना स्पृष्ट यथा गङ्गाजलन्त्यजेत्
2,2,39,śvahataṃ pañcagavyaṃ ca daśamyā dūṣitāṃ tyajet ekādaśīṃ dvijaśreṣṭhāḥ pakṣayorubhayorapi,श्वहतं पञ्चगव्यं च दशम्या दूषितां त्यजेत् एकादशीं द्विजश्रेष्ठाः पक्षयोरुभयोरपि
2,2,40,pūrvaviddhā purā dattā sā tithiryadumaulinā dānavebhyo dvijaśreṣṭhāḥ prīṇanārthaṃ mahātmanām,पूर्वविद्धा पुरा दत्ता सा तिथिर्यदुमौलिना दानवेभ्यो द्विजश्रेष्ठाः प्रीणनार्थं महात्मनाम्
2,2,41,akāle yaddhanaṃ dattamapātrebhyo dvijottamāḥ saṃkrudvairapi yaddattaṃ yaddattaṃ cāpyasatkṛtam,अकाले यद्धनं दत्तमपात्रेभ्यो द्विजोत्तमाः संक्रुद्वैरपि यद्दत्तं यद्दत्तं चाप्यसत्कृतम्
2,2,42,pūrvaviddhatithau dattaṃ taddattamasureṣvatha yaducchiṣṭena dattaṃ tu yaddattaṃ patiteṣvapi,पूर्वविद्धतिथौ दत्तं तद्दत्तमसुरेष्वथ यदुच्छिष्टेन दत्तं तु यद्दत्तं पतितेष्वपि
2,2,43,strījeteṣu ca yaddattaṃ yaddattaṃ jalavarjitam punaḥ kīrtanasaṃyuktaṃ taddattamasureṣu vai,स्त्रीजेतेषु च यद्दत्तं यद्दत्तं जलवर्जितम् पुनः कीर्तनसंयुक्तं तद्दत्तमसुरेषु वै
2,2,44,tasmādviprā na kartvyā viddhāpyekādaśī tithiḥ yathā hantipurā puṇyaṃ śrāddhaṃ ca vṛṣalīpatiḥ,तस्माद्विप्रा न कर्त्व्या विद्धाप्येकादशी तिथिः यथा हन्तिपुरा पुण्यं श्राद्धं च वृषलीपतिः
2,2,45,dattaṃ japtaṃ hutaṃ snātaṃ tathā pūjā kṛtā hareḥ tithau viddhe kṣayaṃ yāti tamaḥ sūryodaye yathā,दत्तं जप्तं हुतं स्नातं तथा पूजा कृता हरेः तिथौ विद्धे क्षयं याति तमः सूर्योदये यथा
2,2,46,jīrṇaṃ patiṃ yauvanagarvitā yathā tyajanti nāryo jhaṣaketunārditāḥ tathā hi vedhaṃ vibudhāstyajanti tithyantaraṃ dharmavivṛddhaye sadā,जीर्णं पतिं यौवनगर्विता यथा त्यजन्ति नार्यो झषकेतुनार्दिताः तथा हि वेधं विबुधास्त्यजन्ति तिथ्यन्तरं धर्मविवृद्धये सदा
2,3,1,śrībṛhannāradīyapuraṇottarabhāge tithivicāro nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ vistareṇa samākhyā hi viṣṇorārādhanakriyām yayā toṣaṃ samāyāti pradadāti samīhitam,श्रीबृहन्नारदीयपुरणोत्तरभागे तिथिविचारो नाम द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः विस्तरेण समाख्या हि विष्णोराराधनक्रियाम् यया तोषं समायाति प्रददाति समीहितम्
2,3,2,lakṣmībhartājagannāthohyaśeṣāghaughanāśanaḥ karmaṇā kena sa prīto bhavedyaḥ sacarācaraḥ,लक्ष्मीभर्ताजगन्नाथोह्यशेषाघौघनाशनः कर्मणा केन स प्रीतो भवेद्यः सचराचरः
2,3,3,sautiruvāca bhaktigrāhyo hṛṣīkeśo na dhanairddharaṇīdhara bhaktyā saṃpūjito viṣṇuḥ pradadāti manoratham,सौतिरुवाच भक्तिग्राह्यो हृषीकेशो न धनैर्द्धरणीधर भक्त्या संपूजितो विष्णुः प्रददाति मनोरथम्
2,3,4,tasmādviprāḥ sadā bhaktiḥ karttavyā cakrapāṇinaḥ janenāpi jagannāthaḥ pūjitaḥ kleśahā bhavet,तस्माद्विप्राः सदा भक्तिः कर्त्तव्या चक्रपाणिनः जनेनापि जगन्नाथः पूजितः क्लेशहा भवेत्
2,3,5,paritoṣaṃ vrajatyāśutṛṣitastu jalairyathā atrāpi śrūyate viprā ākhyānaṃ pāpanāśanam,परितोषं व्रजत्याशुतृषितस्तु जलैर्यथा अत्रापि श्रूयते विप्रा आख्यानं पापनाशनम्
2,3,6,rukmāṅgadasya saṃvādamṛṣiṇā gautamena hi āsīdgrukmāṅgado rājā sārvabhaumaḥ kṣamānvitaḥ,रुक्माङ्गदस्य संवादमृषिणा गौतमेन हि आसीद्ग्रुक्माङ्गदो राजा सार्वभौमः क्षमान्वितः
2,3,7,kṣīraśāyipriyo bhakto harivāsaratatparaḥ nānyaṃ paśyati deveśātpadmanābhānmahīpatiḥ,क्षीरशायिप्रियो भक्तो हरिवासरतत्परः नान्यं पश्यति देवेशात्पद्मनाभान्महीपतिः
2,3,8,paṭahaṃ vāraṇe dhṛtvā vādayeddhari vāsare aṣṭavarṣādhiko yastu pañcāśītyūnavarṣakaḥ,पटहं वारणे धृत्वा वादयेद्धरि वासरे अष्टवर्षाधिको यस्तु पञ्चाशीत्यूनवर्षकः
2,3,9,bhunakti mānavo hyadya viṣṇorahani mandadhīḥ sa me daṇḍyaścaga vadhyaśca nirvāsyo nagarādbahiḥ,भुनक्ति मानवो ह्यद्य विष्णोरहनि मन्दधीः स मे दण्ड्यश्चग वध्यश्च निर्वास्यो नगराद्बहिः
2,3,10,pitā ca yadi vā bhrātā putro bhāryā suhṛnmama padmanābhadine bhoktā nigrāhyo dasyuvadbhavet,पिता च यदि वा भ्राता पुत्रो भार्या सुहृन्मम पद्मनाभदिने भोक्ता निग्राह्यो दस्युवद्भवेत्
2,3,11,dadaghvaṃma vipramukhyabhyo majjadhvaṃ jāhnavījale mameda vacanaṃ śṛtvā rājyaṃ bhuñjīta māmakam,ददघ्वंम विप्रमुख्यभ्यो मज्जध्वं जाह्नवीजले ममेद वचनं शृत्वा राज्यं भुञ्जीत मामकम्
2,3,12,vāsare vāsare viṣṇoḥ śuklapakṣe mahīpatiḥ aśukle tu viśeṣeṇa paṭahe hemasaṃpuṭe,वासरे वासरे विष्णोः शुक्लपक्षे महीपतिः अशुक्ले तु विशेषेण पटहे हेमसंपुटे
2,3,13,evaṃ praghuṣṭe bhūpena sarvabhūmau dvijottamāḥ gacchidbhiḥ saṃkulo mārgaḥ kṛto kṛto lokairharerdvijāḥ,एवं प्रघुष्टे भूपेन सर्वभूमौ द्विजोत्तमाः गच्छिद्भिः संकुलो मार्गः कृतो कृतो लोकैर्हरेर्द्विजाः
2,3,14,ye kecinnidhanaṃ yānti bhūpālaviṣaye narāḥ jñānātpramādato vāpi te yānti harimandiram,ये केचिन्निधनं यान्ति भूपालविषये नराः ज्ञानात्प्रमादतो वापि ते यान्ति हरिमन्दिरम्
2,3,15,avaśyaṃ vaiṣṇavo lokaḥ prāpyate mānavairdvijāḥ vyājenāpi prakurvāṇairdvādaśīṃ pāpanāśinīm,अवश्यं वैष्णवो लोकः प्राप्यते मानवैर्द्विजाः व्याजेनापि प्रकुर्वाणैर्द्वादशीं पापनाशिनीम्
2,3,16,so 'śnāti pārthivaṃ pāpaṃ yo 'śnāti harivāsare sa prāpnoti dharādharmaṃ yo nāśnāti harerdine,सो ऽश्नाति पार्थिवं पापं यो ऽश्नाति हरिवासरे स प्राप्नोति धराधर्मं यो नाश्नाति हरेर्दिने
2,3,17,brāhmaṇo naiva hantavya ityeṣā vaidikī smṛtiḥ ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi,ब्राह्मणो नैव हन्तव्य इत्येषा वैदिकी स्मृतिः एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि
2,3,18,vailakṣyamagamadrājā ravisūnurdvijottamāḥ lekhyakarmaṇi viśrāntaścitragupto 'bhavattadā,वैलक्ष्यमगमद्राजा रविसूनुर्द्विजोत्तमाः लेख्यकर्मणि विश्रान्तश्चित्रगुप्तो ऽभवत्तदा
2,3,19,saṃmārjitāni lekhyāni pūrvakarmodbhavāni ca gacchanti vaiṣṇavaṃ lokaṃ svadharmairmānavāḥ kṣaṇāt,संमार्जितानि लेख्यानि पूर्वकर्मोद्भवानि च गच्छन्ति वैष्णवं लोकं स्वधर्मैर्मानवाः क्षणात्
2,3,20,śūnyā stu nirayāḥ sarve pāpaprāṇivivarjitāḥ bhagno yāmyo 'bhavanmārgo dvādaśādityatāpitaḥ,शून्या स्तु निरयाः सर्वे पापप्राणिविवर्जिताः भग्नो याम्यो ऽभवन्मार्गो द्वादशादित्यतापितः
2,3,21,sarve hi garuḍārūḍhā janā yānti hareḥ padam devā nāmapi ye lokāste śūnyā hyabhavaṃstathā,सर्वे हि गरुडारूढा जना यान्ति हरेः पदम् देवा नामपि ये लोकास्ते शून्या ह्यभवंस्तथा
2,3,22,utsannāḥ pitṛdevejyāstīrthadānādisatkriyāḥ muktvaikāṃ dvādaśīṃ martyā nānyaṃ jānanti te vratam,उत्सन्नाः पितृदेवेज्यास्तीर्थदानादिसत्क्रियाः मुक्त्वैकां द्वादशीं मर्त्या नान्यं जानन्ति ते व्रतम्
2,3,23,śūnye triviṣṭape jāte śūnye ca narake tathā nārado dharmarājānaṃ gatvā cedamuvāca ha,शून्ये त्रिविष्टपे जाते शून्ये च नरके तथा नारदो धर्मराजानं गत्वा चेदमुवाच ह
2,3,24,nārada uvāca nākrandaḥ śrūyate rājan prāṅgaṇe narakeṣvatha na cāpi kriyate lekhyaṃ kiñcidduṣkṛtakarmaṇām,नारद उवाच नाक्रन्दः श्रूयते राजन् प्राङ्गणे नरकेष्वथ न चापि क्रियते लेख्यं किञ्चिद्दुष्कृतकर्मणाम्
2,3,25,citragupto muniriva sthito 'yaṃ maunasaṃyutaḥ kāraṇaṃ kiṃ na cāyānti pāpino yena te gṛham,चित्रगुप्तो मुनिरिव स्थितो ऽयं मौनसंयुतः कारणं किं न चायान्ति पापिनो येन ते गृहम्
2,3,26,māyādaṃbhasamākrāntā duṣṭakarmaratāstathā evamukte tu vacane nāradena mahātmanā,मायादंभसमाक्रान्ता दुष्टकर्मरतास्तथा एवमुक्ते तु वचने नारदेन महात्मना
2,3,27,prāha vaivasvato rājā kiñciddainyasamanvitaḥ yama uvāca yo 'yaṃ nārada bhūpālaḥ pṛthivyāṃ sāṃprataṃ sthitaḥ,प्राह वैवस्वतो राजा किञ्चिद्दैन्यसमन्वितः यम उवाच यो ऽयं नारद भूपालः पृथिव्यां सांप्रतं स्थितः
2,3,28,sa hi bhakto hṛṣīkeśe purāṇapuruṣottame prabodhayati rājendraḥ sa janaṃ paṭahena hi,स हि भक्तो हृषीकेशे पुराणपुरुषोत्तमे प्रबोधयति राजेन्द्रः स जनं पटहेन हि
2,3,29,na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ saṃprāpte harivāsare ye kecidbhuñjate martyāste me daṇḍeṣu yānti hi,न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं संप्राप्ते हरिवासरे ये केचिद्भुञ्जते मर्त्यास्ते मे दण्डेषु यान्ति हि
2,3,30,tadbhayāddhi janāḥ sarve dvādaśīṃ samupāsate vyājenāpi munuśreṣṭha dvādaśyāṃ samupoṣitāḥ,तद्भयाद्धि जनाः सर्वे द्वादशीं समुपासते व्याजेनापि मुनुश्रेष्ठ द्वादश्यां समुपोषिताः
2,3,31,prayānti vaiṣṇavaṃ lokaṃ dāhapralayavarjitam dvādaśīsevanāllokāḥ prāyānti harimandiram,प्रयान्ति वैष्णवं लोकं दाहप्रलयवर्जितम् द्वादशीसेवनाल्लोकाः प्रायान्ति हरिमन्दिरम्
2,3,32,tena rājñā dvijaśreṣṭha mārgā luptā mamādhunā kṛta hi narakāḥ śūnyā lokāścāpi divaukasām,तेन राज्ञा द्विजश्रेष्ठ मार्गा लुप्ता ममाधुना कृत हि नरकाः शून्या लोकाश्चापि दिवौकसाम्
2,3,33,viśrāntaṃ lekhakerlekhyaṃ likhitaṃ mārjitaṃ janaiḥ ekādaśyupavāsasya māhātmyena dvijottama,विश्रान्तं लेखकेर्लेख्यं लिखितं मार्जितं जनैः एकादश्युपवासस्य माहात्म्येन द्विजोत्तम
2,3,34,brahmahatyādipāpāni abhuktvaiva janā dvija samupoṣya dinaṃ viṣṇoḥ prayānti harimandiram,ब्रह्महत्यादिपापानि अभुक्त्वैव जना द्विज समुपोष्य दिनं विष्णोः प्रयान्ति हरिमन्दिरम्
2,3,35,so 'haṃ kāṣāṭamṛgeṇaiva tulyo jāto mahāmune netrahīnaḥ karṇahīnaḥ saṃdhyāhīno dvijo yathā,सो ऽहं काषाटमृगेणैव तुल्यो जातो महामुने नेत्रहीनः कर्णहीनः संध्याहीनो द्विजो यथा
2,3,36,strījito vā pumānyadvatṣaṇḍho vā pramadāpatiḥ tyaktakāmastvahaṃ brahmaṃllokapālatvamīdṛśam,स्त्रीजितो वा पुमान्यद्वत्षण्ढो वा प्रमदापतिः त्यक्तकामस्त्वहं ब्रह्मंल्लोकपालत्वमीदृशम्
2,3,37,yāsyāmi brahmaloke vai duḥkhaṃ jñāpayituṃ svakam nirvyāpāro niyogī tu niyoge yastu tiṣṭhati,यास्यामि ब्रह्मलोके वै दुःखं ज्ञापयितुं स्वकम् निर्व्यापारो नियोगी तु नियोगे यस्तु तिष्ठति
2,3,38,svāmivittaṃ samaśnāti sa yāti narakaṃ dhruvam sautiruvāca evamuktvā yamo viprā nāradena samanvitaḥ,स्वामिवित्तं समश्नाति स याति नरकं ध्रुवम् सौतिरुवाच एवमुक्त्वा यमो विप्रा नारदेन समन्वितः
2,3,39,yayau virañcisadanaṃ citracisadanaṃ citraguptena cānvitaḥ sa dadarśa samāsīnaṃ mūrtāmūratajanāvṛtam,ययौ विरञ्चिसदनं चित्रचिसदनं चित्रगुप्तेन चान्वितः स ददर्श समासीनं मूर्तामूरतजनावृतम्
2,3,40,vedāśrayaṃ jagadbījaṃ sarveṣāṃ prapitāmaham svabhavaṃ bhūtanilayamoṅkārākhyamakalmaṣam,वेदाश्रयं जगद्बीजं सर्वेषां प्रपितामहम् स्वभवं भूतनिलयमोङ्काराख्यमकल्मषम्
2,3,41,śuciṃ śucipadaṃ haṃsaṃ brahmāṇaṃ darbhalāñchanam upāsyamānaṃ vividhairlokapālairdigīśvaraiḥ,शुचिं शुचिपदं हंसं ब्रह्माणं दर्भलाञ्छनम् उपास्यमानं विविधैर्लोकपालैर्दिगीश्वरैः
2,3,42,itihāsapurāṇaiśca vedaurvegrahasaṃsthitaiḥ mūrtimadbhiḥ samudraiśya nadībhiśca sarovaraiḥ,इतिहासपुराणैश्च वेदौर्वेग्रहसंस्थितैः मूर्तिमद्भिः समुद्रैश्य नदीभिश्च सरोवरैः
2,3,43,dehadhṛgbhistathā vṛkṣairaśvatthādyairviśeṣataḥ vāpīkūpataḍāgādyairmūrtimadbhiśca parvataiḥ,देहधृग्भिस्तथा वृक्षैरश्वत्थाद्यैर्विशेषतः वापीकूपतडागाद्यैर्मूर्तिमद्भिश्च पर्वतैः
2,3,44,ahorātraistathā pakṣairmāsaiḥ saṃvatsarairdvijāḥ kalākāṣṭhānimeṣaiśca ṛtubhiścāyanairyugaiḥ,अहोरात्रैस्तथा पक्षैर्मासैः संवत्सरैर्द्विजाः कलाकाष्ठानिमेषैश्च ऋतुभिश्चायनैर्युगैः
2,3,45,manvantaraistathā kalpairnimeṣairunmiṣairapi ṛkṣairyogaiśca karaṇaiḥ paurṇamāseṃdusaṃkṣayaiḥ,मन्वन्तरैस्तथा कल्पैर्निमेषैरुन्मिषैरपि ऋक्षैर्योगैश्च करणैः पौर्णमासेंदुसंक्षयैः
2,3,46,sukhairduḥkhaistathā dvandvairlābhālābhairjayājayaiḥ satyānṛtaiśca deveśo veṣṭito dharmapāvakaḥ,सुखैर्दुःखैस्तथा द्वन्द्वैर्लाभालाभैर्जयाजयैः सत्यानृतैश्च देवेशो वेष्टितो धर्मपावकः
2,3,47,karmavidbhiśca puruṣairanupairupāsyate sattvena rajasā caiva tamasā ca pitāmahaḥ,कर्मविद्भिश्च पुरुषैरनुपैरुपास्यते सत्त्वेन रजसा चैव तमसा च पितामहः
2,3,48,śāntamūḍhātighoraiśca vikāraiḥ prākṛtairvibhuḥ vāyunā śleṣmapittābhyāṃ mūrtairātaṅkanāmabhiḥ,शान्तमूढातिघोरैश्च विकारैः प्राकृतैर्विभुः वायुना श्लेष्मपित्ताभ्यां मूर्तैरातङ्कनामभिः
2,3,49,ānandena ca viśvātmā paradharmaṃ samāśritaḥ anuktairapi bhūtaiśca saṃvṛto lokakṛtsvayam,आनन्देन च विश्वात्मा परधर्मं समाश्रितः अनुक्तैरपि भूतैश्च संवृतो लोककृत्स्वयम्
2,3,50,duruktaiḥ kaṭuvākyādyairmūrtimadbhirupāsyate teṣāṃ madhye 'viśatsauriḥ savrīḍeva vadhūryathā,दुरुक्तैः कटुवाक्याद्यैर्मूर्तिमद्भिरुपास्यते तेषां मध्ये ऽविशत्सौरिः सव्रीडेव वधूर्यथा
2,3,51,vilokayannadhobhāgaṃ namravaktro vyadarśayat te praviṣṭaṃ yamaṃ dṛṣṭvā sakāyasthaṃ sanāradam,विलोकयन्नधोभागं नम्रवक्त्रो व्यदर्शयत् ते प्रविष्टं यमं दृष्ट्वा सकायस्थं सनारदम्
2,3,52,vismitākṣā mithaḥ procuḥ kimayaṃ bhāskaristviha saṃprāpto hi lokakaraṃ draṣṭuṃ devaṃ pitāmaham,विस्मिताक्षा मिथः प्रोचुः किमयं भास्करिस्त्विह संप्राप्तो हि लोककरं द्रष्टुं देवं पितामहम्
2,3,53,nirvyāpāraḥ kṣaṇaṃ nāsti yo 'yaṃ vyagro raveḥ sutaḥ so 'yamabhyāgataḥ kasmātkañcitkṣemaṃ divaukasām,निर्व्यापारः क्षणं नास्ति यो ऽयं व्यग्रो रवेः सुतः सो ऽयमभ्यागतः कस्मात्कञ्चित्क्षेमं दिवौकसाम्
2,3,54,āścaryātiśayaṃ manye yanmārjitapaṭastvayam lekhakaḥ samanuprāpto dainyena mahatānvitaḥ,आश्चर्यातिशयं मन्ये यन्मार्जितपटस्त्वयम् लेखकः समनुप्राप्तो दैन्येन महतान्वितः
2,3,55,na kenacitpaṭo hyasya mārjito 'bhūcca dharmiṇā yanna dṛṣṭaṃ śrunta vāpi tadihaiva pradṛśyate,न केनचित्पटो ह्यस्य मार्जितो ऽभूच्च धर्मिणा यन्न दृष्टं श्रुन्त वापि तदिहैव प्रदृश्यते
2,3,56,evamuccaratāṃ teṣāṃ bhūtānāṃ kṛtaśāsanaḥ nipapātāgrato viprā brahmaṇo ravinandanaḥ,एवमुच्चरतां तेषां भूतानां कृतशासनः निपपाताग्रतो विप्रा ब्रह्मणो रविनन्दनः
2,3,57,mūlacchinno yathā śākhī trāhi trāhīti saṃrudan paribhūto 'smi deveśa yanmārjitapaṭaḥ kṛtaḥ,मूलच्छिन्नो यथा शाखी त्राहि त्राहीति संरुदन् परिभूतो ऽस्मि देवेश यन्मार्जितपटः कृतः
2,3,58,tvayā nāthena vidhuraṃ paśyāmi kamalāsana evaṃ bruvansa niśceṣṭo babhūva dvijasaṃttamāḥ,त्वया नाथेन विधुरं पश्यामि कमलासन एवं ब्रुवन्स निश्चेष्टो बभूव द्विजसंत्तमाः
2,3,59,tato halahalāśabdaḥ sabhāyāṃ samavartata yor'thaṃ rodayate lokānsarvānsthāvaraja gamān,ततो हलहलाशब्दः सभायां समवर्तत योर्ऽथं रोदयते लोकान्सर्वान्स्थावरज गमान्
2,3,60,so 'yaṃ roditi duḥkhārtaḥ kasmādvaivasvato yamaḥ athavā satyagātheyaṃ laukikī pratibhāti naḥ,सो ऽयं रोदिति दुःखार्तः कस्माद्वैवस्वतो यमः अथवा सत्यगाथेयं लौकिकी प्रतिभाति नः
2,3,61,janasantāpakartā yaḥ so 'cireṇopatapyate nahi duṣkṛtakarmā hi naraḥ prāpnoti śobhanam,जनसन्तापकर्ता यः सो ऽचिरेणोपतप्यते नहि दुष्कृतकर्मा हि नरः प्राप्नोति शोभनम्
2,3,62,tato nivārayāmāsa vāyusteṣāṃ vacastadā lokānāṃ samacittānāṃ mataṃ jñātvā hi vedhasaḥ,ततो निवारयामास वायुस्तेषां वचस्तदा लोकानां समचित्तानां मतं ज्ञात्वा हि वेधसः
2,3,63,nivārya śaṅkāṃ mārtaṇḍiṃ śanairutthāpayan vibhuḥ bhujābhyāṃ sādhupīnābhyāṃ lokamūrtirudāradhīḥ,निवार्य शङ्कां मार्तण्डिं शनैरुत्थापयन् विभुः भुजाभ्यां साधुपीनाभ्यां लोकमूर्तिरुदारधीः
2,3,64,vihvalaṃ taṃ palāyantamāsane saṃnyaveśayat sakāyasthamuvācedaṃ vyomamūrtiṃ raveḥ sutam,विह्वलं तं पलायन्तमासने संन्यवेशयत् सकायस्थमुवाचेदं व्योममूर्तिं रवेः सुतम्
2,3,65,kena tvamabhibhūto 'si kena sthānādvivāsitaḥ kenāpamārjito devapaṭo lokapaṭastava,केन त्वमभिभूतो ऽसि केन स्थानाद्विवासितः केनापमार्जितो देवपटो लोकपटस्तव
2,3,66,brūhi sarvamaśeṣeṇa kuśaketurvadatvayam yaḥ prabhustāta sarveṣāṃ sa te kartā samunnatim apaneṣyati mārtaṇḍe duḥkhaṃ hṛdayasaṃsthitam,ब्रूहि सर्वमशेषेण कुशकेतुर्वदत्वयम् यः प्रभुस्तात सर्वेषां स ते कर्ता समुन्नतिम् अपनेष्यति मार्तण्डे दुःखं हृदयसंस्थितम्
2,3,67,sa evamuktastu prabhañjanena dineśasūnustamatho babhāṣe vilokya vaktraṃ kuśaketusūnoḥ sagadgadaṃ mandamudīrayanvacaḥ,स एवमुक्तस्तु प्रभञ्जनेन दिनेशसूनुस्तमथो बभाषे विलोक्य वक्त्रं कुशकेतुसूनोः सगद्गदं मन्दमुदीरयन्वचः
2,4,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottare bhāge yamasya brahmalokagamanaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ yama uvāca śṛṇu me vacanaṃ nātha pitāmaha pitāmaha maraṇādadhikaṃ deva yatpratāpasya khaṇḍanam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरे भागे यमस्य ब्रह्मलोकगमनं नाम तृतीयो ऽध्यायः यम उवाच शृणु मे वचनं नाथ पितामह पितामह मरणादधिकं देव यत्प्रतापस्य खण्डनम्
2,4,2,nispṛho nācaredyastu niyogaṃ padmasaṃbhava andhakūpe nipatati sa cāśu narake dhruvam,निस्पृहो नाचरेद्यस्तु नियोगं पद्मसंभव अन्धकूपे निपतति स चाशु नरके ध्रुवम्
2,4,3,niyogī na niyogaṃ yaḥ karoti kamalāsana prabhorvittaṃ samaśnāti sa bhavetkāṣṭhakīṭakaḥ,नियोगी न नियोगं यः करोति कमलासन प्रभोर्वित्तं समश्नाति स भवेत्काष्ठकीटकः
2,4,4,yo 'śnāti lobhādvittāni prajābhyo vā mahīpateḥ niyogī narakaṃ yāti yāvatkalpaśatatrayam,यो ऽश्नाति लोभाद्वित्तानि प्रजाभ्यो वा महीपतेः नियोगी नरकं याति यावत्कल्पशतत्रयम्
2,4,5,ātmakāryaparo yastu svāminaṃ ca viluṃpati bhavedveśmani mandātmā ākhuḥ kalpaśatatrayam,आत्मकार्यपरो यस्तु स्वामिनं च विलुंपति भवेद्वेश्मनि मन्दात्मा आखुः कल्पशतत्रयम्
2,4,6,niyogī yastu vai bhūtvā ātmaveśmani bhokṣyati bhṛtyānvai karmakaraṇe rājño mārjāratāṃ vrajet,नियोगी यस्तु वै भूत्वा आत्मवेश्मनि भोक्ष्यति भृत्यान्वै कर्मकरणे राज्ञो मार्जारतां व्रजेत्
2,4,7,so 'haṃ deva tavādeśāt prajā dharmeṇa śāsayan puṇyena puṇyakartāraṃ pāpaṃ pāpena karmaṇā,सो ऽहं देव तवादेशात् प्रजा धर्मेण शासयन् पुण्येन पुण्यकर्तारं पापं पापेन कर्मणा
2,4,8,samyagvicārya munibhirgharmaśāstrādibhirvibho kalpādau vartamānasya yāvadyāvaddinaṃ tava,सम्यग्विचार्य मुनिभिर्घर्मशास्त्रादिभिर्विभो कल्पादौ वर्तमानस्य यावद्यावद्दिनं तव
2,4,9,so 'haṃ tvadīyena vibho niyogenaiva śaknuyām kartuṃ rukmāṅgadenādya parābhūto hi bhūbhujā,सो ऽहं त्वदीयेन विभो नियोगेनैव शक्नुयाम् कर्तुं रुक्माङ्गदेनाद्य पराभूतो हि भूभुजा
2,4,10,bhayādyasya jagannātha pṛthivī sāgarāṃbarā na bhuṅkte vāsare viṣṇoḥ sarvapāpapraṇāśane,भयाद्यस्य जगन्नाथ पृथिवी सागरांबरा न भुङ्क्ते वासरे विष्णोः सर्वपापप्रणाशने
2,4,11,vihāya sarvadharmāṃstu vihāya pitṛpūjanam vihāya devapūjāṃ ca tīrthasnānādikastriyām,विहाय सर्वधर्मांस्तु विहाय पितृपूजनम् विहाय देवपूजां च तीर्थस्नानादिकस्त्रियाम्
2,4,12,yogasāṃkhyāvubhau tyaktvā jñānaṃ jñeyaṃ ca mānada tyaktvā svādhyāyahomāṃśca kṛtvā pāpāni bhūriśaḥ,योगसांख्यावुभौ त्यक्त्वा ज्ञानं ज्ञेयं च मानद त्यक्त्वा स्वाध्यायहोमांश्च कृत्वा पापानि भूरिशः
2,4,13,prayānti vaiṣṇavaṃ lokamupoṣya harivāsaram manujāḥ pitṛbhiḥ sārddhaṃ tathaiva ca pitāmahaiḥ,प्रयान्ति वैष्णवं लोकमुपोष्य हरिवासरम् मनुजाः पितृभिः सार्द्धं तथैव च पितामहैः
2,4,14,teṣāmapīha pitaraḥ pitṝṇāṃ pitarastathā tathā mātāmahā yānti māturye janakādayaḥ,तेषामपीह पितरः पितॄणां पितरस्तथा तथा मातामहा यान्ति मातुर्ये जनकादयः
2,4,15,teṣāmapi janetāro janitṝṇāṃ hi pūrvajāḥ etadduḥkhaṃ punardeva mama marmavibhedanam,तेषामपि जनेतारो जनितॄणां हि पूर्वजाः एतद्दुःखं पुनर्देव मम मर्मविभेदनम्
2,4,16,priyāyāḥ pitaro yānti mārjayitvā lipiṃ mama pitṝṇāṃ bījato yasmāddhātryā kukṣau dhṛto yataḥ,प्रियायाः पितरो यान्ति मार्जयित्वा लिपिं मम पितॄणां बीजतो यस्माद्धात्र्या कुक्षौ धृतो यतः
2,4,17,yadekaḥ kurute karma tadekenaiva bhujyate tato 'nyasya kṛtaṃ brahmanbījaṃ dhātrīsamudbhavam,यदेकः कुरुते कर्म तदेकेनैव भुज्यते ततो ऽन्यस्य कृतं ब्रह्मन्बीजं धात्रीसमुद्भवम्
2,4,18,tārayetsa ubhau pakṣau yatpiṇḍo yasya vigrahaḥ na bhāryāyā bhavedvījaṃ na bhāryā kukṣidhāriṇī,तारयेत्स उभौ पक्षौ यत्पिण्डो यस्य विग्रहः न भार्याया भवेद्वीजं न भार्या कुक्षिधारिणी
2,4,19,kathaṃ tasyā jagannātha pakṣo yāti paraṃ padam jāmātuḥ puṇyamāhātmyattina me śiraso rujā,कथं तस्या जगन्नाथ पक्षो याति परं पदम् जामातुः पुण्यमाहात्म्यत्तिन मे शिरसो रुजा
2,4,20,na me prayojanaṃ deva niyogenedṛśena vai ekādaśyupavāsī yaḥ sa māṃ tyaktvā vrajeddharim,न मे प्रयोजनं देव नियोगेनेदृशेन वै एकादश्युपवासी यः स मां त्यक्त्वा व्रजेद्धरिम्
2,4,21,kulatrayaṃ samuddhṛtya ātmanā saha padmaja tyaktvā tu māmakaṃ mārgaṃ prayāti harimandiram,कुलत्रयं समुद्धृत्य आत्मना सह पद्मज त्यक्त्वा तु मामकं मार्गं प्रयाति हरिमन्दिरम्
2,4,22,na yajñaistādṛśairdeva gatiṃ prāpnoti mānavaḥ na tīrthairnāpi dānairvā na vratairviṣṇuvarjitaiḥ,न यज्ञैस्तादृशैर्देव गतिं प्राप्नोति मानवः न तीर्थैर्नापि दानैर्वा न व्रतैर्विष्णुवर्जितैः
2,4,23,na jale pāvake vāpi mṛtaḥ prāpnoti tāṃ gatim yogena saṃpraṇaṣṭo vā bhṛgupātena vā vidhe,न जले पावके वापि मृतः प्राप्नोति तां गतिम् योगेन संप्रणष्टो वा भृगुपातेन वा विधे
2,4,24,tādṛśīṃ na gatiṃ yāti yādṛśīṃ vaiṣṇavavratī gatiṃ matimatāṃ śreṣṭha satyametadudīritam,तादृशीं न गतिं याति यादृशीं वैष्णवव्रती गतिं मतिमतां श्रेष्ठ सत्यमेतदुदीरितम्
2,4,25,harerdine dhātṛphalāṅgalipto vimuktavāñchārasabhojano naraḥ prayāti loke dharaṇīdharasya viduṣṭakarmāpi manuṣyajanmā,हरेर्दिने धातृफलाङ्गलिप्तो विमुक्तवाञ्छारसभोजनो नरः प्रयाति लोके धरणीधरस्य विदुष्टकर्मापि मनुष्यजन्मा
2,4,26,so 'haṃ nirāśo bhuvi hīnakarmā tavāgataḥ pādasarojayugmam vijñapti mātrābhayadāptikālaṃ kuruṣva sargasthitināsahetoḥ,सो ऽहं निराशो भुवि हीनकर्मा तवागतः पादसरोजयुग्मम् विज्ञप्ति मात्राभयदाप्तिकालं कुरुष्व सर्गस्थितिनासहेतोः
2,4,27,māsyustadā pāpakṛto vihīnā yanmāmakairbhūtagaṇairmanuṣyāḥ niyantritāḥ śṛṅkhalarajjubandhanaiḥ samīpagā me vaśagā bhaveyuḥ,मास्युस्तदा पापकृतो विहीना यन्मामकैर्भूतगणैर्मनुष्याः नियन्त्रिताः शृङ्खलरज्जुबन्धनैः समीपगा मे वशगा भवेयुः
2,4,28,bhagnastu mārgo ravitāpayukto yadviṣṇusaṃghairatitīvrahastaiḥ vimucya kuṃbhīṃ sakalo janaughaḥ prayāti taddhāma parātparasya,भग्नस्तु मार्गो रवितापयुक्तो यद्विष्णुसंघैरतितीव्रहस्तैः विमुच्य कुंभीं सकलो जनौघः प्रयाति तद्धाम परात्परस्य
2,5,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge yamavākyaṃ nāma caturtho 'dhyāyaḥ yama uvāca ghṛṣṭatāṃ samanuprāptaḥ panthā devasya cakriṇaḥ acchidrairgamyanānaiśca naraistribhuvanārcita,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे यमवाक्यं नाम चतुर्थो ऽध्यायः यम उवाच घृष्टतां समनुप्राप्तः पन्था देवस्य चक्रिणः अच्छिद्रैर्गम्यनानैश्च नरैस्त्रिभुवनार्चित
2,5,2,apramāṇamahaṃ manye lokaṃ viṣṇorjagatpate yo na pūryati lokaighaiḥ sarvasatvasaroruhaiḥ,अप्रमाणमहं मन्ये लोकं विष्णोर्जगत्पते यो न पूर्यति लोकैघैः सर्वसत्वसरोरुहैः
2,5,3,mādhavāvasathainaiva samastena pitāmaha svakarmasthā vikarmasthāḥ śucayo 'śucayo 'pi vā,माधवावसथैनैव समस्तेन पितामह स्वकर्मस्था विकर्मस्थाः शुचयो ऽशुचयो ऽपि वा
2,5,4,upoṣya vāsaraṃ viṣṇorlokaṃ yānti nṛpājñayā so 'smākaṃ hi mahān śatrurbhavatāṃ ca viśeṣataḥ,उपोष्य वासरं विष्णोर्लोकं यान्ति नृपाज्ञया सो ऽस्माकं हि महान् शत्रुर्भवतां च विशेषतः
2,5,5,nigrāhyo jagatāṃnātha bhavennāstyatra saṃśayaḥ tena varṣasahasreṇa śāsitaṃ kṣitimaṇḍalam,निग्राह्यो जगतांनाथ भवेन्नास्त्यत्र संशयः तेन वर्षसहस्रेण शासितं क्षितिमण्डलम्
2,5,6,aprameyo jano nīto vaiṣṇavaṃ harivallabham āropayitvā garuḍe kṛtvā rūpaṃ caturbhujam,अप्रमेयो जनो नीतो वैष्णवं हरिवल्लभम् आरोपयित्वा गरुडे कृत्वा रूपं चतुर्भुजम्
2,5,7,pītavastrasusaṃvītaṃ sragviṇaṃ cārulopanam yadi sthāsyati deveśa mādhavyāṃ mādhavapriyaḥ,पीतवस्त्रसुसंवीतं स्रग्विणं चारुलोपनम् यदि स्थास्यति देवेश माधव्यां माधवप्रियः
2,5,8,samastaṃ neṣyate lokaṃ viṣṇoḥ padamanāmayam eṣa daṇḍaḥ paṭo hyeṣa tava padbhyāṃ visarjitaḥ,समस्तं नेष्यते लोकं विष्णोः पदमनामयम् एष दण्डः पटो ह्येष तव पद्भ्यां विसर्जितः
2,5,9,lokapālatvamatulaṃ mārjita tena bhūbhujā rukmāṅgadena deveśa dhanyā sā sa dhṛto yayā,लोकपालत्वमतुलं मार्जित तेन भूभुजा रुक्माङ्गदेन देवेश धन्या सा स धृतो यया
2,5,10,sarvaduḥkhavināśāya mātrṛjāto guṇādhikaḥ kimapatyena jātena mātuḥ kleśakareṇa hi,सर्वदुःखविनाशाय मात्रृजातो गुणाधिकः किमपत्येन जातेन मातुः क्लेशकरेण हि
2,5,11,yo na tāpayate śatrūn jyeṣṭhe māsi yathā raviḥ vṛthāśūlā hi jananī jātā deva kuputriṇī,यो न तापयते शत्रून् ज्येष्ठे मासि यथा रविः वृथाशूला हि जननी जाता देव कुपुत्रिणी
2,5,12,yasya na sphurate kīrtirghanastheva śatahradā yaḥ piturnoddharetpakṣaṃ vidyayā vā balena vā,यस्य न स्फुरते कीर्तिर्घनस्थेव शतह्रदा यः पितुर्नोद्धरेत्पक्षं विद्यया वा बलेन वा
2,5,13,māturjaṭharajo rogaḥ sa prasūto dharātale dharme cārthe ca kāme ca pratīpo yo bhavetsutaḥ,मातुर्जठरजो रोगः स प्रसूतो धरातले धर्मे चार्थे च कामे च प्रतीपो यो भवेत्सुतः
2,5,14,mātṛhā procyate sadbhirvṛthā tasyaiva jīvitam ekā hi vīrasūreva virañce nātra saṃśayaḥ,मातृहा प्रोच्यते सद्भिर्वृथा तस्यैव जीवितम् एका हि वीरसूरेव विरञ्चे नात्र संशयः
2,5,15,yayā rukmāṅgado jāto mallipemarjjanāya vai nedaṃ vyavasthitaṃ deva kṣitau kenāpi bhūbhujā,यया रुक्माङ्गदो जातो मल्लिपेमर्ज्जनाय वै नेदं व्यवस्थितं देव क्षितौ केनापि भूभुजा
2,5,16,purāṇe 'pi jagannātha na śrutaṃ paṭamārjanam so 'haṃ na jāṃ mi kadācidāśa dṛṣṭvā kṣirīśaṃ harisevane sthitam pravādamānaṃ paṭahaṃ sughoraṃ pralopamānaṃ mamaviśmamārgam,पुराणे ऽपि जगन्नाथ न श्रुतं पटमार्जनम् सो ऽहं न जां मि कदाचिदाश दृष्ट्वा क्षिरीशं हरिसेवने स्थितम् प्रवादमानं पटहं सुघोरं प्रलोपमानं ममविश्ममार्गम्
2,6,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge yamavilāpanaṃ nāma pañcamo 'dhyāyaḥ brahmovāca kimāścaryaṃ tvayā dṛṣṭaṃ kathaṃ vā khidyate bhavān sadguṇeṣu ca saṃtāpaḥ sa tāpo maraṇāntikaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे यमविलापनं नाम पञ्चमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच किमाश्चर्यं त्वया दृष्टं कथं वा खिद्यते भवान् सद्गुणेषु च संतापः स तापो मरणान्तिकः
2,6,2,yasyoccāraṇamātreṇa prāpyate paramaṃ padam tamupoṣya kathaṃ saure na gacchati narastviti,यस्योच्चारणमात्रेण प्राप्यते परमं पदम् तमुपोष्य कथं सौरे न गच्छति नरस्त्विति
2,6,3,eko hi kṛṣṇasya kṛtaḥ praṇāmo daśāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ daśāśvamedhī punareti janma kaṣṇapraṇāmī na punarbhavāya,एको हि कृष्णस्य कृतः प्रणामो दशाश्वमेधावभृथेन तुल्यः दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म कष्णप्रणामी न पुनर्भवाय
2,6,4,kurukṣetreṇa kiṃ tasya kiṃ kāśyā virajena vā jihvāgre vartate yasya harirityakṣaradvayam,कुरुक्षेत्रेण किं तस्य किं काश्या विरजेन वा जिह्वाग्रे वर्तते यस्य हरिरित्यक्षरद्वयम्
2,6,5,brāhmaṇaḥ śvapacīṃ gacchan viśeṣeṇa rajasvalām annamaśnansurāpakvaṃ maraṇe yo hariṃ smaret,ब्राह्मणः श्वपचीं गच्छन् विशेषेण रजस्वलाम् अन्नमश्नन्सुरापक्वं मरणे यो हरिं स्मरेत्
2,6,6,abhakṣyāgamyayorjātaṃ vihāya pāpasaṃcayam sa yāti viṣṇusāyujyaṃ vimukto bhavabandhanaiḥ,अभक्ष्यागम्ययोर्जातं विहाय पापसंचयम् स याति विष्णुसायुज्यं विमुक्तो भवबन्धनैः
2,6,7,yannāmoccāraṇānmokṣaḥ kathaṃ na tadupoṣaṇe yasminsaṃgīyate so 'pi cintyate puruṣottamaḥ,यन्नामोच्चारणान्मोक्षः कथं न तदुपोषणे यस्मिन्संगीयते सो ऽपि चिन्त्यते पुरुषोत्तमः
2,6,8,līlayā coccareddevaṃ śṛṇuyācca janārdanam gaṅgāṃbhaḥ pūtapuṇyatve sa naraḥ samatāṃ vrajet,लीलया चोच्चरेद्देवं शृणुयाच्च जनार्दनम् गङ्गांभः पूतपुण्यत्वे स नरः समतां व्रजेत्
2,6,9,asmākaṃ jagatāṃnātho janmadaḥ puruṣottamaḥ kathaṃ śāsati durmedhāstasya vāsarasevinam,अस्माकं जगतांनाथो जन्मदः पुरुषोत्तमः कथं शासति दुर्मेधास्तस्य वासरसेविनम्
2,6,10,yastvaṃ na cūrṇitastaistu yastvaṃ baddho na tairdṛḍham tadasmākaṃ kṛtaṃ mānaṃ me tattvaṃ nāvabudhyase,यस्त्वं न चूर्णितस्तैस्तु यस्त्वं बद्धो न तैर्दृढम् तदस्माकं कृतं मानं मे तत्त्वं नावबुध्यसे
2,6,11,yo niyogī na jānāti nṛpabhaktānvarān kṣitau kṛtsnāyāsena saṃyuktaḥ sa tairnigrāhyate punaḥ,यो नियोगी न जानाति नृपभक्तान्वरान् क्षितौ कृत्स्नायासेन संयुक्तः स तैर्निग्राह्यते पुनः
2,6,12,rājeṣṭā na niyoktavyāḥ sāparādhā niyoginā svāmiprasādātsiddhāste vininyurvvai niyoginam,राजेष्टा न नियोक्तव्याः सापराधा नियोगिना स्वामिप्रसादात्सिद्धास्ते विनिन्युर्व्वै नियोगिनम्
2,6,13,evaṃ hi pāpakartāraḥ praṇatā ye janārdane kathaṃ saṃyamitā teṣāṃ bālyādbhāskaranandana,एवं हि पापकर्तारः प्रणता ये जनार्दने कथं संयमिता तेषां बाल्याद्भास्करनन्दन
2,6,14,śaivairbhāskarabhaktairvā madbhaktairvā divākare karomi tava sāhāyyaṃ haribhaktairna bhāskare,शैवैर्भास्करभक्तैर्वा मद्भक्तैर्वा दिवाकरे करोमि तव साहाय्यं हरिभक्तैर्न भास्करे
2,6,15,sarveṣāmeva devānāmādistupuruṣottamaḥ,सर्वेषामेव देवानामादिस्तुपुरुषोत्तमः
2,6,16,madhusūdanabhaktānāṃ nigraho nopapadyate vyājenāpi kṛtā yaistu dvādaśī pakṣayordvayoḥ,मधुसूदनभक्तानां निग्रहो नोपपद्यते व्याजेनापि कृता यैस्तु द्वादशी पक्षयोर्द्वयोः
2,6,17,taiḥ kṛte avamāne tu tava nāhaṃ sahāyavān kṛte sahāye tava sūryasūno bhavedanītirmama dehaghātinī viparyayo brahmapadātsupuṇyātkṛteva mārge saha viṣṇubhaktaiḥ,तैः कृते अवमाने तु तव नाहं सहायवान् कृते सहाये तव सूर्यसूनो भवेदनीतिर्मम देहघातिनी विपर्ययो ब्रह्मपदात्सुपुण्यात्कृतेव मार्गे सह विष्णुभक्तैः
2,7,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge brahmavākyaṃ nāma ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ prāptaṃ tāta mayā sārddhaṃ vedāṅghrinamane hitam nāhaṃ gacchāmi yogāntaṃ punareva jagatpate,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे ब्रह्मवाक्यं नाम षष्ठो ऽध्यायः प्राप्तं तात मया सार्द्धं वेदाङ्घ्रिनमने हितम् नाहं गच्छामि योगान्तं पुनरेव जगत्पते
2,7,2,praśāsati mahīṃ bhūpehāṭakāṅgadasaṃjñake tamekaṃ devatāśreṣṭhaṃ saṃprāpte harivāsare,प्रशासति महीं भूपेहाटकाङ्गदसंज्ञके तमेकं देवताश्रेष्ठं संप्राप्ते हरिवासरे
2,7,3,yadi cālayase dhairyāttato 'haṃ tava kiṅkaraḥ sa me śatrurmahāndeva tena luptaḥ paṭo mama,यदि चालयसे धैर्यात्ततो ऽहं तव किङ्करः स मे शत्रुर्महान्देव तेन लुप्तः पटो मम
2,7,4,tamekaṃ bhojayitvā tu kārṣṇe 'hani mahīpatim kṛtakṛtyo bhaviṣyāmi gayāpiṇḍaprado yathā,तमेकं भोजयित्वा तु कार्ष्णे ऽहनि महीपतिम् कृतकृत्यो भविष्यामि गयापिण्डप्रदो यथा
2,7,5,adya prabhṛti deveśoyairnaraiḥ saṃsmṛto hariḥ upoṣitaḥ stutovāpi na niyamyā mayā hi te,अद्य प्रभृति देवेशोयैर्नरैः संस्मृतो हरिः उपोषितः स्तुतोवापि न नियम्या मया हि ते
2,7,6,haririti sahasā ye saṃgṛṇanticchalena jananijaṭharamārgātte vimukte vimuktā hi martyāḥ mama paṭavilipiṃ te no viśanti pravīṇā divicaravarasaṃghaiste namasyā bhavanti sautiruvāca,हरिरिति सहसा ये संगृणन्तिच्छलेन जननिजठरमार्गात्ते विमुक्ते विमुक्ता हि मर्त्याः मम पटविलिपिं ते नो विशन्ति प्रवीणा दिविचरवरसंघैस्ते नमस्या भवन्ति सौतिरुवाच
2,7,7,vaivasvatasya kāryeṇa tatsammānacikīrṣayayā rcitayāmāsa deveśo viriñciḥ kuśalāñchanaḥ,वैवस्वतस्य कार्येण तत्सम्मानचिकीर्षयया र्चितयामास देवेशो विरिञ्चिः कुशलाञ्छनः
2,7,8,cintayitvā kṣaṇaṃ devaḥ sarvabhūtaiśca bhūṣitaḥ bhūtatrāsanamātraṃ tu rūpaṃ sa jagṛhe vibhuḥ,चिन्तयित्वा क्षणं देवः सर्वभूतैश्च भूषितः भूतत्रासनमात्रं तु रूपं स जगृहे विभुः
2,7,9,tasminnutpādayāmāsa pramadāṃ lokamohinīm sarvayoṣidvarā devīmanasā nirbhitā babhau,तस्मिन्नुत्पादयामास प्रमदां लोकमोहिनीम् सर्वयोषिद्वरा देवीमनसा निर्भिता बभौ
2,7,10,sā babhūvāgratastasya sarvālaṅkārabhīṣitā dṛṣṭvā pitāmahastāṃ tu rūpadraviṇasaṃyutām,सा बभूवाग्रतस्तस्य सर्वालङ्कारभीषिता दृष्ट्वा पितामहस्तां तु रूपद्रविणसंयुताम्
2,7,11,prāhemān paśyato hyetāṃ svakānvai kāmamohitān pratyavāyabhayādbrahyā cakṣuṣī saṃnyamīlayat,प्राहेमान् पश्यतो ह्येतां स्वकान्वै काममोहितान् प्रत्यवायभयाद्ब्रह्या चक्षुषी संन्यमीलयत्
2,7,12,sarāgeṇeha manasā sarāgeṇeha cakṣuṣā cintayedvīkṣayedvāpi jananīṃ vā sutāmapi,सरागेणेह मनसा सरागेणेह चक्षुषा चिन्तयेद्वीक्षयेद्वापि जननीं वा सुतामपि
2,7,13,vadhūṃ vā bhrātṛjāyāṃ vā gurobhāryāṃ nṛpastriyam sa yāti narakaṃ ghoraṃ saṃcintya śvapacīmapi,वधूं वा भ्रातृजायां वा गुरोभार्यां नृपस्त्रियम् स याति नरकं घोरं संचिन्त्य श्वपचीमपि
2,7,14,dṛṣṭvā hi pramadā hyetā yaḥ kṣobhaṃ vrajate naraḥ tasya janmakṛtaṃ puṇyaṃ vṛthā bhavati nānyathā,दृष्ट्वा हि प्रमदा ह्येता यः क्षोभं व्रजते नरः तस्य जन्मकृतं पुण्यं वृथा भवति नान्यथा
2,7,15,prasaṃge daśasāhasraṃ puṇyamāyāti saṃkṣayam puṇyasya saṃkṣayātpāpī pāṣāṇākhurbhaveddhruvam,प्रसंगे दशसाहस्रं पुण्यमायाति संक्षयम् पुण्यस्य संक्षयात्पापी पाषाणाखुर्भवेद्ध्रुवम्
2,7,16,tasmānna cintaye tprājño hyetā rāgeṇa cakṣuṣā jananyā api pādau tu nādeyau dvādaśābdikaiḥ,तस्मान्न चिन्तये त्प्राज्ञो ह्येता रागेण चक्षुषा जनन्या अपि पादौ तु नादेयौ द्वादशाब्दिकैः
2,7,17,sutaistvabhyaṅgakaraṇe punaryauvanasaṃsthitaiḥ ṣaṣṭyatītāṃ suto 'bhyaṅge niyuñjīta vicakṣaṇaḥ,सुतैस्त्वभ्यङ्गकरणे पुनर्यौवनसंस्थितैः षष्ट्यतीतां सुतो ऽभ्यङ्गे नियुञ्जीत विचक्षणः
2,7,18,vṛddho vāpi yuvā vāpi na pādau dhāvayedvadhūm ubhayoḥ patanaṃ proktaṃ raurave 'ṅgārasaṃcaye,वृद्धो वापि युवा वापि न पादौ धावयेद्वधूम् उभयोः पतनं प्रोक्तं रौरवे ऽङ्गारसंचये
2,7,19,yā vadhūrdarśayedaṅgaṃ vivṛtaṃ śvaśurasya hi pāṇipādāhatā rājan krimibhakṣyā bhavettu sā vadhūhastena yaḥ pāpaḥ pādaśaucaṃ karoti hi,या वधूर्दर्शयेदङ्गं विवृतं श्वशुरस्य हि पाणिपादाहता राजन् क्रिमिभक्ष्या भवेत्तु सा वधूहस्तेन यः पापः पादशौचं करोति हि
2,7,20,snānaṃ vāpyathavābhyaṅgaṃ tasyāpyevaṃvidhā gatiḥ sūcīmukhaiḥ kṛṣṇavaktrorbhujyate kalpasaṃsthitim,स्नानं वाप्यथवाभ्यङ्गं तस्याप्येवंविधा गतिः सूचीमुखैः कृष्णवक्त्रोर्भुज्यते कल्पसंस्थितिम्
2,7,21,tasmānna vīkṣayennārīṃ sutāṃ vāpi vadhūṃ naraḥ sābhilāṣeṇa manasā tatkṣaṇātpatate naraḥ,तस्मान्न वीक्षयेन्नारीं सुतां वापि वधूं नरः साभिलाषेण मनसा तत्क्षणात्पतते नरः
2,7,22,evaṃ saṃcintayitvā ca sūkṣmāṃ dṛṣṭiṃ cakāra ha yadidaṃ vartulaṃ vaktraṃ sonnataṃ dṛśyate śubham,एवं संचिन्तयित्वा च सूक्ष्मां दृष्टिं चकार ह यदिदं वर्तुलं वक्त्रं सोन्नतं दृश्यते शुभम्
2,7,23,asthipañjarametaddhi carmamāṃsāvṛtaṃ tviti vasā medo 'tha nayane sojvale strīṣu saṃsthite,अस्थिपञ्जरमेतद्धि चर्ममांसावृतं त्विति वसा मेदो ऽथ नयने सोज्वले स्त्रीषु संस्थिते
2,7,24,atyucchritamidaṃ māṃsaṃ stanayoḥ samavasthitam nimnāṃśatāṃ darśayati trivalī jaṭharasthitā,अत्युच्छ्रितमिदं मांसं स्तनयोः समवस्थितम् निम्नांशतां दर्शयति त्रिवली जठरस्थिता
2,7,25,punarevādhikaṃ kṣiptaṃ māṃsaṃ jaghanavatmani mūtradvāramidaṃ guhyaṃ yatra mugdhaṃ jagattrayam,पुनरेवाधिकं क्षिप्तं मांसं जघनवत्मनि मूत्रद्वारमिदं गुह्यं यत्र मुग्धं जगत्त्रयम्
2,7,26,apānavāyunā juṣṭaṃ sadaiva pratikutsitam bhastrāvargādhikaṃ kṣiptaṃ māṃsaṃ jaghanavartmani,अपानवायुना जुष्टं सदैव प्रतिकुत्सितम् भस्त्रावर्गाधिकं क्षिप्तं मांसं जघनवर्त्मनि
2,7,27,kṛtaṃ yadviddvidhā kāṣṭhaṃ tadvajjaṅghā dvidhā dhruvam śukrāsthipūritaṃ māṃsaiḥ kathaṃ sundaratāṃ vrajet,कृतं यद्विद्द्विधा काष्ठं तद्वज्जङ्घा द्विधा ध्रुवम् शुक्रास्थिपूरितं मांसैः कथं सुन्दरतां व्रजेत्
2,7,28,māṃsamedovasāsāre kiṃ sāraṃ dehināṃ vada viṣṭhāmūtramalaiḥ puṣṭe ko dehe rajyate naraḥ,मांसमेदोवसासारे किं सारं देहिनां वद विष्ठामूत्रमलैः पुष्टे को देहे रज्यते नरः
2,7,29,evaṃ vicārya bahudhā viriñcirjñānacakṣuṣā dhairyaṃ kṛtvā va nārīṃ tāmuvāca gajagāminīm,एवं विचार्य बहुधा विरिञ्चिर्ज्ञानचक्षुषा धैर्यं कृत्वा व नारीं तामुवाच गजगामिनीम्
2,7,30,yathāhi manasā sṛṣṭā mayā tvaṃ varavarṇinī tathā bhūtāsi cārvaṅgi mānasonmādakāriṇī,यथाहि मनसा सृष्टा मया त्वं वरवर्णिनी तथा भूतासि चार्वङ्गि मानसोन्मादकारिणी
2,7,31,tamuvāca tadā sā tu praṇamya caturānanam paśya mūcchānvatanātha jagatsthāvarajaṅgamam,तमुवाच तदा सा तु प्रणम्य चतुराननम् पश्य मूच्छान्वतनाथ जगत्स्थावरजङ्गमम्
2,7,32,mohitaṃ mama rūpeṇa sayogi yadakalmaṣam sa nāsti triṣu lokeṣu yaḥ pumānmama darśanāt,मोहितं मम रूपेण सयोगि यदकल्मषम् स नास्ति त्रिषु लोकेषु यः पुमान्मम दर्शनात्
2,7,33,bhavanta māditaḥ kṛtvā na kṣobhaṃ yāti padmaja ātmastutirna kartavyā kenacicchubhamicchatā,भवन्त मादितः कृत्वा न क्षोभं याति पद्मज आत्मस्तुतिर्न कर्तव्या केनचिच्छुभमिच्छता
2,7,34,stavanānnarakaṃ yāti viśuddho 'pi ca mānavaḥ tathāpi stavanaṃ brahman kartavyaṃ kāryahetunā,स्तवनान्नरकं याति विशुद्धो ऽपि च मानवः तथापि स्तवनं ब्रह्मन् कर्तव्यं कार्यहेतुना
2,7,35,sāhaṃ sṛṣṭā tvayā brahman kasyacitkṣobhaṇāya vai tamādiśa jagannātha kṣobhayiṣye na saṃśayaḥ,साहं सृष्टा त्वया ब्रह्मन् कस्यचित्क्षोभणाय वै तमादिश जगन्नाथ क्षोभयिष्ये न संशयः
2,7,36,māṃ dṛṣṭvāpi kṣitau deva bhūdharaścāpi muhyati kiṃ punaścetanopetaḥ śvāsocchāsī narastviti,मां दृष्ट्वापि क्षितौ देव भूधरश्चापि मुह्यति किं पुनश्चेतनोपेतः श्वासोच्छासी नरस्त्विति
2,7,37,tathā coktaṃ purāṇeṣu nārīvīkṣaṇavarṇanam unmādakaraṇaṃ nṝṇāṃ duścaravratanāśanam,तथा चोक्तं पुराणेषु नारीवीक्षणवर्णनम् उन्मादकरणं नॄणां दुश्चरव्रतनाशनम्
2,7,38,sanmārge tāvadāste prabhavati puruṣastāvadevendriyāṇāṃ lajjāṃ tāvadvidhatte vinayamapi samālaṃbate tāvadeva bhrūcāpākṣepayuktāḥ śravaṇapathagatā nīlapakṣmāṇa ete yāvallīlāvatīnāṃ na hṛdi dhṛtimuṣo dṛṣṭibāṇāḥ patanti,सन्मार्गे तावदास्ते प्रभवति पुरुषस्तावदेवेन्द्रियाणां लज्जां तावद्विधत्ते विनयमपि समालंबते तावदेव भ्रूचापाक्षेपयुक्ताः श्रवणपथगता नीलपक्ष्माण एते यावल्लीलावतीनां न हृदि धृतिमुषो दृष्टिबाणाः पतन्ति
2,7,39,dhiktasya mūḍhamanasaḥ kukaveḥ kavitvaṃ yaḥ strīmukhaṃ ca śaśinaṃ ca samīkaroti bhrūkṣepavismitakaṭākṣanirīkṣanirīkṣitāni kopaprasādahasitāni kutaḥ śaśāṅke,धिक्तस्य मूढमनसः कुकवेः कवित्वं यः स्त्रीमुखं च शशिनं च समीकरोति भ्रूक्षेपविस्मितकटाक्षनिरीक्षनिरीक्षितानि कोपप्रसादहसितानि कुतः शशाङ्के
2,7,40,pītaṃ hi madyaṃ manujena nātha karoti mohaṃ suvicakṣaṇasya smṛtā ca dṛṣṭā yuvatī nareṇa vimohayedeva surādhikā hi,पीतं हि मद्यं मनुजेन नाथ करोति मोहं सुविचक्षणस्य स्मृता च दृष्टा युवती नरेण विमोहयेदेव सुराधिका हि
2,7,41,mohanārthaṃ tvayā sṛṣṭā narāṇāṃ prapitāmaha tamādiśajagannātha trailokyaṃ mohayāmyaham,मोहनार्थं त्वया सृष्टा नराणां प्रपितामह तमादिशजगन्नाथ त्रैलोक्यं मोहयाम्यहम्
2,7,42,brahmovāca satyamuktaṃ tvayā devi nāsādhyaṃ bhuvanatraye nāganāsoru subhage mattamātaṅgagāmini,ब्रह्मोवाच सत्यमुक्तं त्वया देवि नासाध्यं भुवनत्रये नागनासोरु सुभगे मत्तमातङ्गगामिनि
2,7,43,yā tvaṃ dūṣayase ceto mamāpi varavarṇini tanmayā sugṛhītaṃ tu kṛtaṃ jñānāṅkuśena hi,या त्वं दूषयसे चेतो ममापि वरवर्णिनि तन्मया सुगृहीतं तु कृतं ज्ञानाङ्कुशेन हि
2,7,44,sā tvaṃ kathaṃ na lokānāṃ cetāṃsyapahariṣyasi satyametadviśālākṣi tava rūpaṃ vimohanam,सा त्वं कथं न लोकानां चेतांस्यपहरिष्यसि सत्यमेतद्विशालाक्षि तव रूपं विमोहनम्
2,7,45,sāmaraṃ hi jagatsarvaṃ niśceṣṭamapi lakṣaye yannimittaṃ mayā sṛṣṭā tatsādhaya varānane,सामरं हि जगत्सर्वं निश्चेष्टमपि लक्षये यन्निमित्तं मया सृष्टा तत्साधय वरानने
2,7,46,vaidiśe nagare rājā nāmnā rukmāṅgadaḥ kṣitau yasya sandhyāvalī bhāryā tava rūpopamā śubhe,वैदिशे नगरे राजा नाम्ना रुक्माङ्गदः क्षितौ यस्य सन्ध्यावली भार्या तव रूपोपमा शुभे
2,7,47,yasyāṃ dharmāṅgado jāto pituratyadhikaḥ sutaḥ daśanāgāyu tabalaḥ pratāpena raviryathā,यस्यां धर्माङ्गदो जातो पितुरत्यधिकः सुतः दशनागायु तबलः प्रतापेन रविर्यथा
2,7,48,yaḥ kṣāntyā dharayā tulyo gāṃbhīrye sāṃgaropamaḥ tejasā vahnivaddvīptaḥ krodhe vaivasvatopamaḥ,यः क्षान्त्या धरया तुल्यो गांभीर्ये सांगरोपमः तेजसा वह्निवद्द्वीप्तः क्रोधे वैवस्वतोपमः
2,7,49,tyāge vairaucaniryadvadgatau hi pavanopamaḥ saumyatve śaśitulyastu rūpavān manmatho yathā,त्यागे वैरौचनिर्यद्वद्गतौ हि पवनोपमः सौम्यत्वे शशितुल्यस्तु रूपवान् मन्मथो यथा
2,7,50,jīvabhārgavayostulyo yo nītau rājanandanaḥ pitrā bhuktaṃ samastaikaṃ jaṃbūdvīpaṃ varānane,जीवभार्गवयोस्तुल्यो यो नीतौ राजनन्दनः पित्रा भुक्तं समस्तैकं जंबूद्वीपं वरानने
2,7,51,dharmāṅgadena dvīpāni saṃjitānyaparāṇyapi pitrostu vrīḍayā yena na jñātaṃ pramadāsukham,धर्माङ्गदेन द्वीपानि संजितान्यपराण्यपि पित्रोस्तु व्रीडया येन न ज्ञातं प्रमदासुखम्
2,7,52,svayaṃ prāptāḥ parityaktā yena bhāryāḥ sahasraśaḥ yo na vākyādvicalate sahaiva hi piturgṛhe,स्वयं प्राप्ताः परित्यक्ता येन भार्याः सहस्रशः यो न वाक्याद्विचलते सहैव हि पितुर्गृहे
2,7,53,yasya vai trīṇi subhage mātṝṇāṃ cāruhāsini śatāni kanakābhāse tvaviśeṣeṇa paśyati,यस्य वै त्रीणि सुभगे मातॄणां चारुहासिनि शतानि कनकाभासे त्वविशेषेण पश्यति
2,7,54,casya dharmapradhānasya putraratnāñcitasya ca samīpaṃ gaccha cārvaṅgi mandare parvatottame,चस्य धर्मप्रधानस्य पुत्ररत्नाञ्चितस्य च समीपं गच्छ चार्वङ्गि मन्दरे पर्वतोत्तमे
2,7,55,tatra vatsyati rājā vai turageṇātivāhitaḥ tava gītena cārvaṅgi mohito 'śvaṃ vihāya cakata,तत्र वत्स्यति राजा वै तुरगेणातिवाहितः तव गीतेन चार्वङ्गि मोहितो ऽश्वं विहाय चकत
2,7,56,adhiruhya gireḥ pṛṣṭhaṃ sa saṃgaṃ yāsyati tvayā tatra devi tvayāvācyaṃ militvā bhūbhujā tviha,अधिरुह्य गिरेः पृष्ठं स संगं यास्यति त्वया तत्र देवि त्वयावाच्यं मिलित्वा भूभुजा त्विह
2,7,57,ahaṃ bhāryā bhaviṣyāmi tava rājanna saṃśayaḥ yadbravīmi hyahaṃ nātha tatkāryaṃ hi tvayā dhruvam,अहं भार्या भविष्यामि तव राजन्न संशयः यद्ब्रवीमि ह्यहं नाथ तत्कार्यं हि त्वया ध्रुवम्
2,7,58,mohitastava rūpeṇa tathaiva pratipadyate yatastaṃ śapathairdhṛtvā dakṣiṇena kareṇa vai,मोहितस्तव रूपेण तथैव प्रतिपद्यते यतस्तं शपथैर्धृत्वा दक्षिणेन करेण वै
2,7,59,vācyaḥ katipayaiḥ subhru dinairapagataistviti surate tava cārvaṅgi yadā mugdho hi lakṣyate,वाच्यः कतिपयैः सुभ्रु दिनैरपगतैस्त्विति सुरते तव चार्वङ्गि यदा मुग्धो हि लक्ष्यते
2,7,60,tadā prahasya rājño vai smāraṇīyaṃ purā vacaḥ yastvayā śapatho rājankṛto madvākyapālane,तदा प्रहस्य राज्ञो वै स्मारणीयं पुरा वचः यस्त्वया शपथो राजन्कृतो मद्वाक्यपालने
2,7,61,tatpālayamahīpāla manye 'haṃ samayastviti evamukte tvayā mugdho rājā vai satyagauravāt,तत्पालयमहीपाल मन्ये ऽहं समयस्त्विति एवमुक्ते त्वया मुग्धो राजा वै सत्यगौरवात्
2,7,62,pālayāmi na saṃdeho brūhi kiṃ te dadāmyaham evamukte tu vacane tvayā vācyo varānane,पालयामि न संदेहो ब्रूहि किं ते ददाम्यहम् एवमुक्ते तु वचने त्वया वाच्यो वरानने
2,7,63,rukmāṅgado mahīpālo dharmāṅgadapitā śubhe nopavāsastvayā kāryo jātu vai harivāsare,रुक्माङ्गदो महीपालो धर्माङ्गदपिता शुभे नोपवासस्त्वया कार्यो जातु वै हरिवासरे
2,7,64,suratasraṃ sakārī me hyupavāso bhavetpriya sumugdhāṃ yauvanopetāṃ svabhāryāṃ yo na sevate,सुरतस्रं सकारी मे ह्युपवासो भवेत्प्रिय सुमुग्धां यौवनोपेतां स्वभार्यां यो न सेवते
2,7,65,parvāpekṣī durācāraḥ sa yāti narakaṃ dhruvam trirātramapaviddhāhaṃ tvayā bhūpa upoṣaṇāt,पर्वापेक्षी दुराचारः स याति नरकं ध्रुवम् त्रिरात्रमपविद्धाहं त्वया भूप उपोषणात्
2,7,66,nāhaṃ nimeṣamapyekaṃ sthātuṃ śaktā tvayā vinā śrāddhakāle tu saṃprāpte upāviṣṭairdvijaiḥ kila,नाहं निमेषमप्येकं स्थातुं शक्ता त्वया विना श्राद्धकाले तु संप्राप्ते उपाविष्टैर्द्विजैः किल
2,7,67,yācate saṃgamaṃ bhāryā yadi bhogyā tadaiva sā evaṃ saṃbodhyamāno 'pi yadā rājā vacastava,याचते संगमं भार्या यदि भोग्या तदैव सा एवं संबोध्यमानो ऽपि यदा राजा वचस्तव
2,7,68,na kariṣyati cārvaṅgi tadā vācyaṃ paraṃ vacaḥ yadi na tyajase rājannupavāsaṃ harerdine,न करिष्यति चार्वङ्गि तदा वाच्यं परं वचः यदि न त्यजसे राजन्नुपवासं हरेर्दिने
2,7,69,svahastena śiraścchitvā svaputrasya varāsinā dharmāṅgadasya rājendra mamotsaṃgekṣipa svayam,स्वहस्तेन शिरश्च्छित्वा स्वपुत्रस्य वरासिना धर्माङ्गदस्य राजेन्द्र ममोत्संगेक्षिप स्वयम्
2,7,70,yadyetanmatpriyaṃ tvaṃ hi na karoṣi mahīpate dharmakṣīṇo bhavān gantā narake nātra saṃśayaḥ,यद्येतन्मत्प्रियं त्वं हि न करोषि महीपते धर्मक्षीणो भवान् गन्ता नरके नात्र संशयः
2,7,71,śrutvā tvadīyaṃ vacanaṃ varāṅgane na hiṃsyate prāṇasamaṃ ca putram saṃgṛhya vākyaṃ vasudhāmarāṇāṃ sambhokṣyate mādhavavāsaṃre 'sau,श्रुत्वा त्वदीयं वचनं वराङ्गने न हिंस्यते प्राणसमं च पुत्रम् संगृह्य वाक्यं वसुधामराणां सम्भोक्ष्यते माधववासंरे ऽसौ
2,7,72,tato jano yāsyati pūrvavacca yamāntikaṃ kiṅkarapāśabaddhaḥ lipipramāṇaṃ narakādhivāsī bhaviṣyate sādhu kṛtaṃ tvayā hi,ततो जनो यास्यति पूर्ववच्च यमान्तिकं किङ्करपाशबद्धः लिपिप्रमाणं नरकाधिवासी भविष्यते साधु कृतं त्वया हि
2,7,73,atha yadi nihanti tanayaṃ rājā satyena saṃyutaḥ śrīmān niḥśeṣāmarapūjyaṃ vrajati padaṃ padmanābhasya,अथ यदि निहन्ति तनयं राजा सत्येन संयुतः श्रीमान् निःशेषामरपूज्यं व्रजति पदं पद्मनाभस्य
2,8,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīṃ prati brahmavākyaṃ nāma saptamo 'dhyāyaḥ sautiruvāca sāsa śrutvā brahmaṇo vākyaṃ nārī kamalalocanā uvāca nāma medehi yena gacchāmi mandiram,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीं प्रति ब्रह्मवाक्यं नाम सप्तमो ऽध्यायः सौतिरुवाच सास श्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं नारी कमललोचना उवाच नाम मेदेहि येन गच्छामि मन्दिरम्
2,8,2,pitrā nāma prakartavyamapatyānāṃ jagatpate nāma pāpaharaṃ proktaṃ tatkuruṣva kuśadhvaja,पित्रा नाम प्रकर्तव्यमपत्यानां जगत्पते नाम पापहरं प्रोक्तं तत्कुरुष्व कुशध्वज
2,8,3,brahmovāca yasmādidaṃ jagatsarvaṃ tvayā suṃdari mohitam mohinī nāma te devi saguṇaṃ hi bhaviṣyati,ब्रह्मोवाच यस्मादिदं जगत्सर्वं त्वया सुंदरि मोहितम् मोहिनी नाम ते देवि सगुणं हि भविष्यति
2,8,4,daśāvasthāgataḥ samyag darśanātte bhaviṣyati yadi prāpnoti vai subhru tvatsaṃparkaṃ sukhāvaham,दशावस्थागतः सम्यग् दर्शनात्ते भविष्यति यदि प्राप्नोति वै सुभ्रु त्वत्संपर्कं सुखावहम्
2,8,5,evamuktā varārohā praṇamya kamalāsanam vīkṣyamāṇāmarairmārge pratasthe mandarācalam,एवमुक्ता वरारोहा प्रणम्य कमलासनम् वीक्ष्यमाणामरैर्मार्गे प्रतस्थे मन्दराचलम्
2,8,6,tṛtīyena muhūrtena saṃprāptā girimastakam yasya saṃveṣṭane nāgo vāsukirnahi pūryate,तृतीयेन मुहूर्तेन संप्राप्ता गिरिमस्तकम् यस्य संवेष्टने नागो वासुकिर्नहि पूर्यते
2,8,7,yo dhṛto hariṇā pūrvaṃ mathito devadānavaiḥ ṣaḍlakṣayojanaḥ siṃdhuryasyāsau gahvaro bhavet,यो धृतो हरिणा पूर्वं मथितो देवदानवैः षड्लक्षयोजनः सिंधुर्यस्यासौ गह्वरो भवेत्
2,8,8,kūrmadehena saṃpṛkto yo na bhinno girirmahān patatā yena rājendra siṃdhorguhyaṃ pradarśitam,कूर्मदेहेन संपृक्तो यो न भिन्नो गिरिर्महान् पतता येन राजेन्द्र सिंधोर्गुह्यं प्रदर्शितम्
2,8,9,gataṃ brahmāṇḍamārgeṇa payo yasmādgirerdvijāḥ kūrmāsthigharṣatā yena pāvako janito mahān,गतं ब्रह्माण्डमार्गेण पयो यस्माद्गिरेर्द्विजाः कूर्मास्थिघर्षता येन पावको जनितो महान्
2,8,10,yasminsa vasate devaḥ saha bhūtairdigaṃbaraḥ na devairdānavairvāpi dṛṣṭo yo hi dvijottamāḥ,यस्मिन्स वसते देवः सह भूतैर्दिगंबरः न देवैर्दानवैर्वापि दृष्टो यो हि द्विजोत्तमाः
2,8,11,daśavarṣasahasrākhye kāle mahati gacchati keyūragharṣaṇe yena kṛtaṃ devasya cakriṇaḥ,दशवर्षसहस्राख्ये काले महति गच्छति केयूरघर्षणे येन कृतं देवस्य चक्रिणः
2,8,12,ratnānāṃ mandiraṃ hyeṣa bahudhātusamanvitaḥ,रत्नानां मन्दिरं ह्येष बहुधातुसमन्वितः
2,8,13,krīḍāvihāro 'pi divaukasāṃ yastapasvinā yastapaso 'pi hetuḥ surāṅganānāṃ rativarddhano yo ratnauṣadhīnāṃ prabhavo girirmahān,क्रीडाविहारो ऽपि दिवौकसां यस्तपस्विना यस्तपसो ऽपि हेतुः सुराङ्गनानां रतिवर्द्धनो यो रत्नौषधीनां प्रभवो गिरिर्महान्
2,8,14,daśaikasāhasramitaśca mūle tatsaṃkhyayā vistaratāṃ gato 'sau dairghyeṇa tāvanti hi yojanāni trailokyayaṣṭīva samucchrito 'sau,दशैकसाहस्रमितश्च मूले तत्संख्यया विस्तरतां गतो ऽसौ दैर्घ्येण तावन्ति हि योजनानि त्रैलोक्ययष्टीव समुच्छ्रितो ऽसौ
2,8,15,sakāñcanai ratnamayaiśca śṛṅgaiḥ prakāśayanbhūmitalaṃ viyacca yasmingataḥ kaśya panandano vai viraśmitāmeti vinaṣṭatejāḥ,सकाञ्चनै रत्नमयैश्च शृङ्गैः प्रकाशयन्भूमितलं वियच्च यस्मिन्गतः कश्य पनन्दनो वै विरश्मितामेति विनष्टतेजाः
2,8,16,kāñcanākārabhūtāṅgaṃ saprāptā kāñcanaprabhā sūryatejonihantāraṃ mandaraṃ tejasā svayam,काञ्चनाकारभूताङ्गं सप्राप्ता काञ्चनप्रभा सूर्यतेजोनिहन्तारं मन्दरं तेजसा स्वयम्
2,8,17,kurvatī nṛpakāmārthamupaviṣṭā śilātale nīlakāntimaye divye saptayojanaviratṛte,कुर्वती नृपकामार्थमुपविष्टा शिलातले नीलकान्तिमये दिव्ये सप्तयोजनविरतृते
2,8,18,tasyāṃ śilāyāṃ rājendra ligaṃ tiṣṭhati kauliśam daśahasta pramāṇaṃ hi vistarādūrddhvasaṃkhyayā,तस्यां शिलायां राजेन्द्र लिगं तिष्ठति कौलिशम् दशहस्त प्रमाणं हि विस्तरादूर्द्ध्वसंख्यया
2,8,19,vṛṣaliṅgeti vikhyātaṃ prāsādābhrasamaṃ param tasminbālā dvijaśreṣṭhāścakre saṃgītamuttamam,वृषलिङ्गेति विख्यातं प्रासादाभ्रसमं परम् तस्मिन्बाला द्विजश्रेष्ठाश्चक्रे संगीतमुत्तमम्
2,8,20,tantrītā lasamāyuktaṃ klamahānikaraṃ param samīpavartinī tasya bhūtvā liṅgasya bhāminī,तन्त्रीता लसमायुक्तं क्लमहानिकरं परम् समीपवर्तिनी तस्य भूत्वा लिङ्गस्य भामिनी
2,8,21,mūrcchanātālasahitaṃ gāndhāradhvanisaṃyutam tasminpravṛtte rājendragīte manmathavarddhane,मूर्च्छनातालसहितं गान्धारध्वनिसंयुतम् तस्मिन्प्रवृत्ते राजेन्द्रगीते मन्मथवर्द्धने
2,8,22,babhūva sthāvarāṇāṃ hi spṛhā tasminmunīśvarāḥ na ca daivaṃ na cādaivaṃ gītaṃ tādṛgbabhūva ha,बभूव स्थावराणां हि स्पृहा तस्मिन्मुनीश्वराः न च दैवं न चादैवं गीतं तादृग्बभूव ह
2,8,23,mohinīmukhanirgītaṃ gītaṃ satvavimohanam,मोहिनीमुखनिर्गीतं गीतं सत्वविमोहनम्
2,8,24,śrutvaiva gītaṃ hi digambarastu tenaiva rūpeṇa varāṅganāyāḥ kāmāturo bhoktumanāścacāla tāṃ mohinīṃ pārvatidṛṣṭilajjaḥ,श्रुत्वैव गीतं हि दिगम्बरस्तु तेनैव रूपेण वराङ्गनायाः कामातुरो भोक्तुमनाश्चचाल तां मोहिनीं पार्वतिदृष्टिलज्जः
2,9,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite mandakharṇanaṃ nāmāṣṭamo 'dhyāyaḥ sautiruvāca rukmāṅgadastu rājendro bhuktvā bhogāṃstumānuṣān saṃpūjya bahuśo devaṃ pītāṃbaradharaṃ haram,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते मन्दखर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः सौतिरुवाच रुक्माङ्गदस्तु राजेन्द्रो भुक्त्वा भोगांस्तुमानुषान् संपूज्य बहुशो देवं पीतांबरधरं हरम्
2,9,2,datvā mūrdhni padaṃ viprāḥ śatrīṇāṃ raṇaśālinām kṛtvā śūnyaṃ yamapathaṃ jitvā vaivasvataṃ yamam,दत्वा मूर्ध्नि पदं विप्राः शत्रीणां रणशालिनाम् कृत्वा शून्यं यमपथं जित्वा वैवस्वतं यमम्
2,9,3,vaikuṇṭhasya tu panthānaṃ saṃpūrṇaṃ mānavaiḥ kṛtam āhūya tanayaṃ kāle dharmāṅgadamabhāṣata,वैकुण्ठस्य तु पन्थानं संपूर्णं मानवैः कृतम् आहूय तनयं काले धर्माङ्गदमभाषत
2,9,4,etāṃ vasumatīṃ putra vasupūrṇāṃ samantataḥ paripālaya vīryeṇa svadharme kṛtaniścayaḥ,एतां वसुमतीं पुत्र वसुपूर्णां समन्ततः परिपालय वीर्येण स्वधर्मे कृतनिश्चयः
2,9,5,putra samarthe jāte yo rājyaṃ na pratipādayet tasya dharmastathā kīrtirvinasyati na saṃśayaḥ,पुत्र समर्थे जाते यो राज्यं न प्रतिपादयेत् तस्य धर्मस्तथा कीर्तिर्विनस्यति न संशयः
2,9,6,samarthena ca putreṇa yo na yāti pitā sukham avaśya pātakī so 'pi vijñeyo bhuvanatraye,समर्थेन च पुत्रेण यो न याति पिता सुखम् अवश्य पातकी सो ऽपि विज्ञेयो भुवनत्रये
2,9,7,piturbhārakṣamaḥ putro bhāraṃ nodvahate tu yaḥ māturuccāravajjāto dvijihvo viṣavarjitaḥ,पितुर्भारक्षमः पुत्रो भारं नोद्वहते तु यः मातुरुच्चारवज्जातो द्विजिह्वो विषवर्जितः
2,9,8,sa putro yo 'dhikakhyātaḥ piturbhavati bhūtale prakāśayati sarvatra svakarairiva bhāskaraḥ,स पुत्रो यो ऽधिकख्यातः पितुर्भवति भूतले प्रकाशयति सर्वत्र स्वकरैरिव भास्करः
2,9,9,putrāpanayajairduḥkhai rātrau jāgartiṃ yatpitā sa putro narakaṃ yāti yāvadābhūtasaṃplavam,पुत्रापनयजैर्दुःखै रात्रौ जागर्तिं यत्पिता स पुत्रो नरकं याति यावदाभूतसंप्लवम्
2,9,10,piturvacanamādṛtya sarvaṃ yaḥ kurute gṛhe sa yāti deva sāyujyaṃ stūyamāno divi sthitaiḥ,पितुर्वचनमादृत्य सर्वं यः कुरुते गृहे स याति देव सायुज्यं स्तूयमानो दिवि स्थितैः
2,9,11,so 'haṃ prajākṛte putra āsaktaḥ karmabhiḥ kṣitau na bhuktaṃ naiva suptaṃ tu svecchayā pālane sthitaḥ,सो ऽहं प्रजाकृते पुत्र आसक्तः कर्मभिः क्षितौ न भुक्तं नैव सुप्तं तु स्वेच्छया पालने स्थितः
2,9,12,asamarthe tvayi suta na prāptaṃ hi mayā sukham viṣṇuvāsarabhoktṝṇāṃ nigrahe kṛtabuddhinā,असमर्थे त्वयि सुत न प्राप्तं हि मया सुखम् विष्णुवासरभोक्तॄणां निग्रहे कृतबुद्धिना
2,9,13,kecicchaive sthitā mārge saure kecidvyavasthitāḥ viriñcimārgagāścānye pārvatyāśca sthitāḥ pare,केचिच्छैवे स्थिता मार्गे सौरे केचिद्व्यवस्थिताः विरिञ्चिमार्गगाश्चान्ये पार्वत्याश्च स्थिताः परे
2,9,14,sāyaṃ ca prātarāsīnā agnihotre vyavasthitāḥ bālo yuvā vā vṛddho vā gurviṇī vā kumārikā,सायं च प्रातरासीना अग्निहोत्रे व्यवस्थिताः बालो युवा वा वृद्धो वा गुर्विणी वा कुमारिका
2,9,15,sarogo vikalo vāpi na śaknoti hyupoṣitum ityevaṃ jalpitaṃ yaistu tānnirasya samantataḥ,सरोगो विकलो वापि न शक्नोति ह्युपोषितुम् इत्येवं जल्पितं यैस्तु तान्निरस्य समन्ततः
2,9,16,vacobhistu purāṇoktairvāsarairbahubhistvaham saṃbodhayitvā bahuśaḥ prajānāṃ sukhahetave,वचोभिस्तु पुराणोक्तैर्वासरैर्बहुभिस्त्वहम् संबोधयित्वा बहुशः प्रजानां सुखहेतवे
2,9,17,nigṛhya tānharidine nirāhārānkaromi ca śāstradṛṣṭyā tu viduṣo mūrkhāndaṇḍanapūrvakam,निगृह्य तान्हरिदिने निराहारान्करोमि च शास्त्रदृष्ट्या तु विदुषो मूर्खान्दण्डनपूर्वकम्
2,9,18,śāsayitvā kṛtāḥ sarve nirāhārā harerdine tena me na sukhaṃ kiñcidavalīḍhaṃ dharātale,शासयित्वा कृताः सर्वे निराहारा हरेर्दिने तेन मे न सुखं किञ्चिदवलीढं धरातले
2,9,19,kaccinna duḥkhena janānyojayetkila putraka svebhyo vāpi parebhyo vā yā rakṣecca prajā nṛpaḥ,कच्चिन्न दुःखेन जनान्योजयेत्किल पुत्रक स्वेभ्यो वापि परेभ्यो वा या रक्षेच्च प्रजा नृपः
2,9,20,tasyāmī hyakṣayā lokāḥ purāṇeṣu prakīrtitāḥ so 'haṃ prajākṛte saumya saṃsthito nātmanaḥ kvacit,तस्यामी ह्यक्षया लोकाः पुराणेषु प्रकीर्तिताः सो ऽहं प्रजाकृते सौम्य संस्थितो नात्मनः क्वचित्
2,9,21,saukhyamicchāmyahaṃ bhoktuṃ mṛgayādisamudbhavam na pānadyūtajaṃ putra kāmaye 'haṃ kadācana,सौख्यमिच्छाम्यहं भोक्तुं मृगयादिसमुद्भवम् न पानद्यूतजं पुत्र कामये ऽहं कदाचन
2,9,22,eṣu sakto 'cirātputra vināśaṃ yāti pārthivaḥ tvatprasādādahaṃ putra mṛgayāvyājato 'dhunā,एषु सक्तो ऽचिरात्पुत्र विनाशं याति पार्थिवः त्वत्प्रसादादहं पुत्र मृगयाव्याजतो ऽधुना
2,9,23,girīnvanāni saritaḥ sarāṃsi vividhāni ca bhoktukāmaḥ priyānkāmāṃstvayi bhāraṃ niveśya ca,गिरीन्वनानि सरितः सरांसि विविधानि च भोक्तुकामः प्रियान्कामांस्त्वयि भारं निवेश्य च
2,9,24,etatsarvaṃ samākhyātaṃ yatsthitaṃ hṛdaye mama kṛte tava mahākīrtirakṛte narakasthitiḥ,एतत्सर्वं समाख्यातं यत्स्थितं हृदये मम कृते तव महाकीर्तिरकृते नरकस्थितिः
2,9,25,dharmāṅgada uvāca sarvametatkariṣyāmi bhuṅkṣva bhogānmano 'nugān gurvīṃ rājyadhuraṃ tāta tvadīyāmuddharāmyaham,धर्माङ्गद उवाच सर्वमेतत्करिष्यामि भुङ्क्ष्व भोगान्मनो ऽनुगान् गुर्वीं राज्यधुरं तात त्वदीयामुद्धराम्यहम्
2,9,26,nahi me 'nyaḥ smṛto dharmastvadvākyakaraṇaṃ vinā piturvākyamakurvāṇaḥ kurvandharmānadho vrajet,नहि मे ऽन्यः स्मृतो धर्मस्त्वद्वाक्यकरणं विना पितुर्वाक्यमकुर्वाणः कुर्वन्धर्मानधो व्रजेत्
2,9,27,tasmātkariṣye vacanaṃ tvadīyaṃ prāñjaliḥ sthitaḥ evamukte tu vacane rājā hṛṣṭo babhūva ha,तस्मात्करिष्ये वचनं त्वदीयं प्राञ्जलिः स्थितः एवमुक्ते तु वचने राजा हृष्टो बभूव ह
2,9,28,gantukāmo mṛgānbhūyolabdhvā jñātvā vanaṃ tataḥ dharmāṅgado 'pi dṛṣṭātmā prajā āhūya cābravīt,गन्तुकामो मृगान्भूयोलब्ध्वा ज्ञात्वा वनं ततः धर्माङ्गदो ऽपि दृष्टात्मा प्रजा आहूय चाब्रवीत्
2,9,29,pitrā niyukto bhavatāṃ pālanāya hitāya ca piturvākyaṃ mayā kāryaṃ sarvathā dharmamicchatā,पित्रा नियुक्तो भवतां पालनाय हिताय च पितुर्वाक्यं मया कार्यं सर्वथा धर्ममिच्छता
2,9,30,nānyo hi dharmaḥ putrasya piturvākyaṃ vinā prajāḥ mayi daṇḍadhare śāstā na yamo bhavati kvacit,नान्यो हि धर्मः पुत्रस्य पितुर्वाक्यं विना प्रजाः मयि दण्डधरे शास्ता न यमो भवति क्वचित्
2,9,31,evaṃ jñātvā tu yuṣmābhiḥ smartavyo garuḍadhvajaḥ brahmārpaṇaprayogeṇa yajanīyo janārdanaḥ,एवं ज्ञात्वा तु युष्माभिः स्मर्तव्यो गरुडध्वजः ब्रह्मार्पणप्रयोगेण यजनीयो जनार्दनः
2,9,32,mamatvaṃ hi parityajya svajātivihitena ca yena vo hyakṣayā lokā bhaveyurnātra saṃśayaḥ,ममत्वं हि परित्यज्य स्वजातिविहितेन च येन वो ह्यक्षया लोका भवेयुर्नात्र संशयः
2,9,33,pitṛmārgādhiko hyeṣa bhavatāṃ darśitaḥ prajāḥ brahmārpaṇakriyāyuktā bhavantu jñānakovidāḥ,पितृमार्गाधिको ह्येष भवतां दर्शितः प्रजाः ब्रह्मार्पणक्रियायुक्ता भवन्तु ज्ञानकोविदाः
2,9,34,na bhoktavyaṃ haridine paitro mārgastu śāśvataḥ viśeṣo hi mayākhyāto bhavatāṃ brahmasaṃsthitiḥ,न भोक्तव्यं हरिदिने पैत्रो मार्गस्तु शाश्वतः विशेषो हि मयाख्यातो भवतां ब्रह्मसंस्थितिः
2,9,35,prayoktavyā ca tattvajñaiḥ punarāvṛtti durlabhā yadupoṣyaṃ haridinaṃ tadavaśyamiti sthitiḥ,प्रयोक्तव्या च तत्त्वज्ञैः पुनरावृत्ति दुर्लभा यदुपोष्यं हरिदिनं तदवश्यमिति स्थितिः
2,9,36,anunīya prajāḥ sarvāḥ samāśvātyata punaḥ punaḥ na divā na ca śarvaryāṃ śete dharmāṃ gadaḥ sadā,अनुनीय प्रजाः सर्वाः समाश्वात्यत पुनः पुनः न दिवा न च शर्वर्यां शेते धर्मां गदः सदा
2,9,37,sarvatra bhramate śauryātkurvanniṣkaṇṭakāṃ kṣitim paṭaho raṭate nityaṃ mṛgāriripumastake,सर्वत्र भ्रमते शौर्यात्कुर्वन्निष्कण्टकां क्षितिम् पटहो रटते नित्यं मृगारिरिपुमस्तके
2,9,38,abhuktvā dvādaśīṃ lokā mamatvena vivarjitāḥ trividheṣu ca kāryeṣu deveśaścintyatāṃ hariḥ,अभुक्त्वा द्वादशीं लोका ममत्वेन विवर्जिताः त्रिविधेषु च कार्येषु देवेशश्चिन्त्यतां हरिः
2,9,39,havyakavyavaho devaḥ sa eva puruṣottamaḥ sūrye yo hi kṛśākāśe visarge jagatāṃ patiḥ,हव्यकव्यवहो देवः स एव पुरुषोत्तमः सूर्ये यो हि कृशाकाशे विसर्गे जगतां पतिः
2,9,40,smarttavyo manujaiḥ sarvairdharmakāmārthakāmukaiḥ svajātivihito 'pyevaṃ sanmārge caiva mādhavaḥ,स्मर्त्तव्यो मनुजैः सर्वैर्धर्मकामार्थकामुकैः स्वजातिविहितो ऽप्येवं सन्मार्गे चैव माधवः
2,9,41,sa eva bhoktā bhoktavyaḥ sa eva puruṣottamaḥ viniyogastu tasyaiva sarvakarmasu yujyate,स एव भोक्ता भोक्तव्यः स एव पुरुषोत्तमः विनियोगस्तु तस्यैव सर्वकर्मसु युज्यते
2,9,42,evaṃ raṭanti viprendrāḥ paṭahe meghaniḥsvane evaṃ dharmamavāpyātha pitāṃ dharmāṅgadasya hi,एवं रटन्ति विप्रेन्द्राः पटहे मेघनिःस्वने एवं धर्ममवाप्याथ पितां धर्माङ्गदस्य हि
2,9,43,jñātvā putraṃ kriyopetamātmano hyadhikaṃ dvijāḥ uvāca bhāryāṃ saṃhṛṣṭaḥ sthitāṃ lakṣmīmivāparām,ज्ञात्वा पुत्रं क्रियोपेतमात्मनो ह्यधिकं द्विजाः उवाच भार्यां संहृष्टः स्थितां लक्ष्मीमिवापराम्
2,9,44,saṃdhyāvali hyahaṃ dhanyastvaṃ cāpi varavarṇinī ubhayorjanitaḥ putraḥ śaśāṅkadhavalaḥ kṣitau,संध्यावलि ह्यहं धन्यस्त्वं चापि वरवर्णिनी उभयोर्जनितः पुत्रः शशाङ्कधवलः क्षितौ
2,9,45,karṇābhyāṃ śrūyate mokṣo na dṛṣṭaḥ kenacitkvacit so 'smābhiradhikaṃ prāpto mokṣaḥ satputrasaṃbhavaḥ,कर्णाभ्यां श्रूयते मोक्षो न दृष्टः केनचित्क्वचित् सो ऽस्माभिरधिकं प्राप्तो मोक्षः सत्पुत्रसंभवः
2,9,46,putre vinayasaṃpanne vṛttāśauryasamanvite pratāpini varārohe piturmokṣo gṛhe dhruvam,पुत्रे विनयसंपन्ने वृत्ताशौर्यसमन्विते प्रतापिनि वरारोहे पितुर्मोक्षो गृहे ध्रुवम्
2,9,47,ānandaṃ brahmaṇo rūpaṃ śatānandaḥ sutena yaḥ pitā bhavati cārvaṅgi satkarmakaraṇaiḥ śubhaiḥ,आनन्दं ब्रह्मणो रूपं शतानन्दः सुतेन यः पिता भवति चार्वङ्गि सत्कर्मकरणैः शुभैः
2,9,48,naitatsāmyaṃ bhaveddevi loke sthāvarajaṅgame satputraḥ piturādāya bhāramudvahate tu yaḥ,नैतत्साम्यं भवेद्देवि लोके स्थावरजङ्गमे सत्पुत्रः पितुरादाय भारमुद्वहते तु यः
2,9,49,so 'haṃ gamiṣyāmi vanāya hṛṣṭo vihāraśīlo mṛgahiṃsanāya svecchācaraścātha viśālanetre vimuktapāpo janarakṣaṇāya,सो ऽहं गमिष्यामि वनाय हृष्टो विहारशीलो मृगहिंसनाय स्वेच्छाचरश्चाथ विशालनेत्रे विमुक्तपापो जनरक्षणाय
2,10,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarebhāge rukmāṅgadadharmāṅgadasaṃvādo nāma navamo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca tataḥ prāha viśālākṣī bharturvākyaṃ niśamya sā satyamuktaṃ tvayā rājanputrasaukhyātparaṃ sukham,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरेभागे रुक्माङ्गदधर्माङ्गदसंवादो नाम नवमो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच ततः प्राह विशालाक्षी भर्तुर्वाक्यं निशम्य सा सत्यमुक्तं त्वया राजन्पुत्रसौख्यात्परं सुखम्
2,10,2,na bhavediha rājendra munīnāṃ bhāṣitaṃ yathā tulyaṃ bhavati loke 'smin viṣṇvākhyasya parasya hi,न भवेदिह राजेन्द्र मुनीनां भाषितं यथा तुल्यं भवति लोके ऽस्मिन् विष्ण्वाख्यस्य परस्य हि
2,10,3,putre bhārastvayā nyastaḥ saptadvīpasamudbhavaḥ mārgī hiṃsāṃ parityajya yajñairiṣṭvā janārdanam,पुत्रे भारस्त्वया न्यस्तः सप्तद्वीपसमुद्भवः मार्गी हिंसां परित्यज्य यज्ञैरिष्ट्वा जनार्दनम्
2,10,4,bhogaspṛhāṃ parityajya sevasya suranimnagām etannyāyyaṃ bhavati bho na nyāyyo mṛganigrahaḥ,भोगस्पृहां परित्यज्य सेवस्य सुरनिम्नगाम् एतन्न्याय्यं भवति भो न न्याय्यो मृगनिग्रहः
2,10,5,hṛdaye nakhapāto hi vṛddhāyā bhūpate yathā tathā viṣayasevā hi pitṝṇāṃ putriṇāṃ viduḥ,हृदये नखपातो हि वृद्धाया भूपते यथा तथा विषयसेवा हि पितॄणां पुत्रिणां विदुः
2,10,6,gṛhe vāpi hṛṣīkeśaṃ pūjayasva mahīpate nirdeṣamṛgayūthānāṃ na yuktaṃ sūdanaṃ tava,गृहे वापि हृषीकेशं पूजयस्व महीपते निर्देषमृगयूथानां न युक्तं सूदनं तव
2,10,7,ahiṃsā paramo dharmaḥ purāṇe parikīrtitaḥ hiṃsayā vartamānasya vyartho dharmmobhavediti kurvannapi vṛthā dharmānyo hiṃsāmanuvartate,अहिंसा परमो धर्मः पुराणे परिकीर्तितः हिंसया वर्तमानस्य व्यर्थो धर्म्मोभवेदिति कुर्वन्नपि वृथा धर्मान्यो हिंसामनुवर्तते
2,10,8,parairupahatāṃ bhūpa nopabhuñjanti sādhavaḥ ṣaḍvidhaṃ nṛpa te proktaṃ vidvadbhirjīvaghātanam,परैरुपहतां भूप नोपभुञ्जन्ति साधवः षड्विधं नृप ते प्रोक्तं विद्वद्भिर्जीवघातनम्
2,10,9,anumodayitā pūrvaṃ dvitīyo ghātakaḥ smṛtaḥ viśvāsakastṛtīyo 'pi caturtho bhakṣakastathā pañcamaḥ pācakaḥ proktaḥ ṣaṣṭho bhūpātra vigrahī hiṃ sayā saṃyutaṃ dharmamadharmaṃ ca vidurbudhāḥ,अनुमोदयिता पूर्वं द्वितीयो घातकः स्मृतः विश्वासकस्तृतीयो ऽपि चतुर्थो भक्षकस्तथा पञ्चमः पाचकः प्रोक्तः षष्ठो भूपात्र विग्रही हिं सया संयुतं धर्ममधर्मं च विदुर्बुधाः
2,10,10,na pāpaṃ kurute bhūpa putre bhāraṃ niveśya vai dharmaṃ samāśrayamansamyaksaṃjātapalitaḥ pitā,न पापं कुरुते भूप पुत्रे भारं निवेश्य वै धर्मं समाश्रयमन्सम्यक्संजातपलितः पिता
2,10,11,parityajya imaṃ bhāvaṃ mṛgahiṃsāsamudbhavam mṛgaśīlā hi rājāno vinaṣṭāḥ śataśo na-pa,परित्यज्य इमं भावं मृगहिंसासमुद्भवम् मृगशीला हि राजानो विनष्टाः शतशो न-प
2,10,12,tasmādduṣṭaṃ hi tanmanye yatra mṛgapātanam dayā varā mṛge rījñāṃ dharmiṇāmapi dṛśyate,तस्माद्दुष्टं हि तन्मन्ये यत्र मृगपातनम् दया वरा मृगे रीज्ञां धर्मिणामपि दृश्यते
2,10,13,nivārito mayā hi tvaṃ hitabuddhyā punaḥ punaḥ evaṃ bruvāṇāṃ tāṃ bhāryāṃ nṛpo vacanamabravīt,निवारितो मया हि त्वं हितबुद्ध्या पुनः पुनः एवं ब्रुवाणां तां भार्यां नृपो वचनमब्रवीत्
2,10,14,nahirhise mṛgāndevi mṛgavyājena kānane paryyaṭiṣye dhanuṣpāṇiḥ kurvankaṇṭakaśodhanam,नहिर्हिसे मृगान्देवि मृगव्याजेन कानने पर्य्यटिष्ये धनुष्पाणिः कुर्वन्कण्टकशोधनम्
2,10,15,janamadhye suto me 'stu kānane 'haṃ varānane śvāpadebhyaśca dasyubhyaḥ prajā rakṣyā mahībhṛtā,जनमध्ये सुतो मे ऽस्तु कानने ऽहं वरानने श्वापदेभ्यश्च दस्युभ्यः प्रजा रक्ष्या महीभृता
2,10,16,ātmanāvātha putreṇa gopanīyāḥ prajā śubhe prajā arakṣannṛpatiḥ sadharmmo 'pi vrajatyadhaḥ,आत्मनावाथ पुत्रेण गोपनीयाः प्रजा शुभे प्रजा अरक्षन्नृपतिः सधर्म्मो ऽपि व्रजत्यधः
2,10,17,so 'haṃ rakṣaṇamuddiśyagamiṣyāmi vanaṃ priye vimuktabhāvo 'hamiti meruśṛṅge raviryathā,सो ऽहं रक्षणमुद्दिश्यगमिष्यामि वनं प्रिये विमुक्तभावो ऽहमिति मेरुशृङ्गे रविर्यथा
2,10,18,evamuddiśya tāṃ rājā āruroha hayottamam doṣāpatisamaprakhyaṃ nirdeṣaṃ kṣitibhūṣaṇam,एवमुद्दिश्य तां राजा आरुरोह हयोत्तमम् दोषापतिसमप्रख्यं निर्देषं क्षितिभूषणम्
2,10,19,devavāhasamaṃ rūpe prabhañjanasamaṃ jave dharāmādṛtya bhūpālo datvā taṃ dakṣiṇaṃ karam,देववाहसमं रूपे प्रभञ्जनसमं जवे धरामादृत्य भूपालो दत्वा तं दक्षिणं करम्
2,10,20,sahasrakoṭidātāraṃ kāminīkucapīḍanam aśokapallavākāraṃ vajrāṅkuśavirohaṇam,सहस्रकोटिदातारं कामिनीकुचपीडनम् अशोकपल्लवाकारं वज्राङ्कुशविरोहणम्
2,10,21,saṃpratasthe mahīpālaścālayāno mahītalam sādhayāno yayau deśānkānanaṃ sa nṛpottamaḥ,संप्रतस्थे महीपालश्चालयानो महीतलम् साधयानो ययौ देशान्काननं स नृपोत्तमः
2,10,22,vājivegena nirddhūtā vāraṇāḥ syandanā hayāḥ padātayo nipetuste mūrcchitāḥ kṣitimaṇḍale,वाजिवेगेन निर्द्धूता वारणाः स्यन्दना हयाः पदातयो निपेतुस्ते मूर्च्छिताः क्षितिमण्डले
2,10,23,sa rājā sahasā prāpto munīnāmāśramaṃ param yojanānāṃ samuttīrya śatamaṣṭottaraṃ nṛpa,स राजा सहसा प्राप्तो मुनीनामाश्रमं परम् योजनानां समुत्तीर्य शतमष्टोत्तरं नृप
2,10,24,praviveśāśramaṃ ramyaṃ kadalīkhaṇḍamaṇḍitam aśokabakulopetaṃ punnāgasaralāvṛtam,प्रविवेशाश्रमं रम्यं कदलीखण्डमण्डितम् अशोकबकुलोपेतं पुन्नागसरलावृतम्
2,10,25,mātuliṅgaiḥ kapitthaiśca kharjūraiḥ panasādibhiḥ nārikelaistathā tālaiḥ ketakaiḥ siṃduvārakaiḥ,मातुलिङ्गैः कपित्थैश्च खर्जूरैः पनसादिभिः नारिकेलैस्तथा तालैः केतकैः सिंदुवारकैः
2,10,26,candanaiḥ satamālaiśca sālaiḥ pippalacaṃpakaiḥ kramukairdāḍimaiścaiva dhātrīvṛkṣaiḥ sahasraśaḥ,चन्दनैः सतमालैश्च सालैः पिप्पलचंपकैः क्रमुकैर्दाडिमैश्चैव धात्रीवृक्षैः सहस्रशः
2,10,27,nimbavṛkṣaiśca bahuśastathāmrairlodhrapādapaiḥ paripakvaphalairnamraiḥ khagārūḍhaiḥ samāvṛtam,निम्बवृक्षैश्च बहुशस्तथाम्रैर्लोध्रपादपैः परिपक्वफलैर्नम्रैः खगारूढैः समावृतम्
2,10,28,hyadyena vāyunā yuktaṃ puṣpagandhāvṛtena hi paśyamāno muniṃ rājā dadarśa hutabhukprabham,ह्यद्येन वायुना युक्तं पुष्पगन्धावृतेन हि पश्यमानो मुनिं राजा ददर्श हुतभुक्प्रभम्
2,10,29,vāmadevaṃ dvijavaraṃ bahuśiṣyasamāvṛtam avaruhya hayāddṛṣṭvā praṇanāma ca sādaram,वामदेवं द्विजवरं बहुशिष्यसमावृतम् अवरुह्य हयाद्दृष्ट्वा प्रणनाम च सादरम्
2,10,30,tenāpi muninā rājā hyarghādyairabhipūjitaḥ upaviśyāsane kauśe prāha saṃhṛṣṭayā girā,तेनापि मुनिना राजा ह्यर्घाद्यैरभिपूजितः उपविश्यासने कौशे प्राह संहृष्टया गिरा
2,10,31,adya me pātakaṃ kṣīṇaṃ saṃprāptaṃ karmaṇaḥ phalam dṛṣṭvā tava padāṃbhojaṃ samyagdhyānaparasya ca,अद्य मे पातकं क्षीणं संप्राप्तं कर्मणः फलम् दृष्ट्वा तव पदांभोजं सम्यग्ध्यानपरस्य च
2,10,32,tacchrutvā vacanaṃ tasya rukmāṅgadamahīpateḥ saṃpṛṣṭvā kuśalaṃ prāha vāmadevo mudānvitaḥ,तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य रुक्माङ्गदमहीपतेः संपृष्ट्वा कुशलं प्राह वामदेवो मुदान्वितः
2,10,33,rājaṃstvayātipuṇyena viṣṇubhaktena vīkṣitaḥ mamāśramo mahābhāga puṇyo jāto dharātale,राजंस्त्वयातिपुण्येन विष्णुभक्तेन वीक्षितः ममाश्रमो महाभाग पुण्यो जातो धरातले
2,10,34,kaste 'nyastulyatāmeti pārthivo dharaṇītale yena vaivasvato māgro bhagno nirjitya vai yamam,कस्ते ऽन्यस्तुल्यतामेति पार्थिवो धरणीतले येन वैवस्वतो माग्रो भग्नो निर्जित्य वै यमम्
2,10,35,prāpitaḥ sakalo loko vaikuṇṭhaṃ padamavyayam upoṣayitvā nṛpatedvādaśīṃ pāpanāśinīm,प्रापितः सकलो लोको वैकुण्ठं पदमव्ययम् उपोषयित्वा नृपतेद्वादशीं पापनाशिनीम्
2,10,36,caturbhiḥ śobhanopāyaiḥ prajāḥ sayamya bhūtale svakarmasthā vikarmasthā nītā madhubhidaḥ padam,चतुर्भिः शोभनोपायैः प्रजाः सयम्य भूतले स्वकर्मस्था विकर्मस्था नीता मधुभिदः पदम्
2,10,37,so 'smākaṃ draṣṭukāmānāṃ saṃprāpto darśanaṃ nṛpa śvapaco 'pi mahīpāla viṣṇubhakto dvijādhikaḥ,सो ऽस्माकं द्रष्टुकामानां संप्राप्तो दर्शनं नृप श्वपचो ऽपि महीपाल विष्णुभक्तो द्विजाधिकः
2,10,38,viṣṇubhaktivihīnastu dvijo 'pi śvapacādhikaḥ durlabhā bhūpa rājāno viṣṇubhaktā mahītale,विष्णुभक्तिविहीनस्तु द्विजो ऽपि श्वपचाधिकः दुर्लभा भूप राजानो विष्णुभक्ता महीतले
2,10,39,nāvaiṣṇavo bhavedrājā kṣitilakṣmīprasādhakaḥ yo na rājā raherbhakto deveṣvanyeṣu bhaktimān,नावैष्णवो भवेद्राजा क्षितिलक्ष्मीप्रसाधकः यो न राजा रहेर्भक्तो देवेष्वन्येषु भक्तिमान्
2,10,40,yathā jāre patiṃ tyaktvā ratā strī sa tathā nṛpaḥ evaṃ vyatikramastasya nṛpaterbhavati dhruvam,यथा जारे पतिं त्यक्त्वा रता स्त्री स तथा नृपः एवं व्यतिक्रमस्तस्य नृपतेर्भवति ध्रुवम्
2,10,41,dharmasyārthasya kāmasya prajñāyāśca gaterapi tattvayā nyāyavihitaṃ kṛtaṃ viṣṇoḥ prapūjanam,धर्मस्यार्थस्य कामस्य प्रज्ञायाश्च गतेरपि तत्त्वया न्यायविहितं कृतं विष्णोः प्रपूजनम्
2,10,42,tena dhanyo 'si nṛpate vayaṃ dhanyāstavekṣaṇāt ityevaṃ bhāṣamāṇaṃ tu vāmadevaṃ nṛpottamaḥ,तेन धन्यो ऽसि नृपते वयं धन्यास्तवेक्षणात् इत्येवं भाषमाणं तु वामदेवं नृपोत्तमः
2,10,43,uvācāvanato bhūtvā prakṛtyā vinayānvitaḥ kṣāmaye tvā dvijaśreṣṭha nāhametādṛśo vibho,उवाचावनतो भूत्वा प्रकृत्या विनयान्वितः क्षामये त्वा द्विजश्रेष्ठ नाहमेतादृशो विभो
2,10,44,tvatpādapāṃsunā tulyo nāhaṃ vipra bhavāmi hi na viprebhyo 'dhikā devā bhavantīha kadācana,त्वत्पादपांसुना तुल्यो नाहं विप्र भवामि हि न विप्रेभ्यो ऽधिका देवा भवन्तीह कदाचन
2,10,45,parituṣṭairdvijairbhaktirjantorbhavati mādhave dveṣyo bhavati tai ruṣṭaiḥ satyametanmayeritam,परितुष्टैर्द्विजैर्भक्तिर्जन्तोर्भवति माधवे द्वेष्यो भवति तै रुष्टैः सत्यमेतन्मयेरितम्
2,10,46,tamāha vāmadevastu brūhi kiṃ te dadāmyaham nādeyaṃ vidyate rājangṛhāyātasya te 'dhunā,तमाह वामदेवस्तु ब्रूहि किं ते ददाम्यहम् नादेयं विद्यते राजन्गृहायातस्य ते ऽधुना
2,10,47,abhīṣṭaṃ hi mahīpāla yo dadāti mahītale paṭahaṃ vāsare viṣṇoḥ prajābhojanavāraṇam,अभीष्टं हि महीपाल यो ददाति महीतले पटहं वासरे विष्णोः प्रजाभोजनवारणम्
2,10,48,tamāha nṛpatirvipraṃ kṛtāñjalipuṭastadā prāptameva mayā sarvaṃ tvadaṅghriyugalekṣaṇāt,तमाह नृपतिर्विप्रं कृताञ्जलिपुटस्तदा प्राप्तमेव मया सर्वं त्वदङ्घ्रियुगलेक्षणात्
2,10,49,mamaikaḥ saṃśayo brahman vartate bahukālataḥ taṃ pṛcchāmi dvijāgryaṃ tvāṃ sarvasaṃdehabhañjanam,ममैकः संशयो ब्रह्मन् वर्तते बहुकालतः तं पृच्छामि द्विजाग्र्यं त्वां सर्वसंदेहभञ्जनम्
2,10,50,trailokyasundarī bhāryā mama kena sukarmaṇā yā vilokayate dṛṣṭyā māṃ sadā manmathādhikam,त्रैलोक्यसुन्दरी भार्या मम केन सुकर्मणा या विलोकयते दृष्ट्या मां सदा मन्मथाधिकम्
2,10,51,yatra yatra padaṃ devī dadāti varavarṇinī tatra tatra nidhānāni prakāśayati medinī,यत्र यत्र पदं देवी ददाति वरवर्णिनी तत्र तत्र निधानानि प्रकाशयति मेदिनी
2,10,52,yasyāścāṅgaṃ jarāhīnaṃ valīpalitavarjitam sadā bhāti muniśreṣṭha śāradenduprabhā yathā,यस्याश्चाङ्गं जराहीनं वलीपलितवर्जितम् सदा भाति मुनिश्रेष्ठ शारदेन्दुप्रभा यथा
2,10,53,vināgnināpi sā vipra sādhayatyeva ṣaḍrasam annaṃ pacati yatsvalpaṃ tasminbhuñjanti koṭayaḥ,विनाग्निनापि सा विप्र साधयत्येव षड्रसम् अन्नं पचति यत्स्वल्पं तस्मिन्भुञ्जन्ति कोटयः
2,10,54,pitavratā dānaśīlā sarvabhūtasukhāvahā nāvajñā kriyate brahman vākyenāpi prasūptayā,पितव्रता दानशीला सर्वभूतसुखावहा नावज्ञा क्रियते ब्रह्मन् वाक्येनापि प्रसूप्तया
2,10,55,yasyāṃ jātastu tanayo mamājñāyāṃ sthitaḥ sadā ahameva dharāpṛṣṭhe putrī dvijavarottama,यस्यां जातस्तु तनयो ममाज्ञायां स्थितः सदा अहमेव धरापृष्ठे पुत्री द्विजवरोत्तम
2,10,56,yasya putraḥ piturbhakto hyadhiko guṇasaṃcayaiḥ ekadvīpapatiścāhaṃ vidito dharaṇītale,यस्य पुत्रः पितुर्भक्तो ह्यधिको गुणसंचयैः एकद्वीपपतिश्चाहं विदितो धरणीतले
2,10,57,putro mamādhiko jātaḥ saptadvīpaprapālakaḥ madarthe yena viprendra samānītā nṛpātmajā,पुत्रो ममाधिको जातः सप्तद्वीपप्रपालकः मदर्थे येन विप्रेन्द्र समानीता नृपात्मजा
2,10,58,vidyullekheti vikhyātā raṇe jitvā mahībhujaḥ atha tenādhipatinā rūpadraviṇaśālinā,विद्युल्लेखेति विख्याता रणे जित्वा महीभुजः अथ तेनाधिपतिना रूपद्रविणशालिना
2,10,59,ṣaṇmāsena raṇe jitvā kṛtvā sarvānnirāyudhān yo gatvā pramadārājyaṃ jitvā tāḥ pramadā raṇe,षण्मासेन रणे जित्वा कृत्वा सर्वान्निरायुधान् यो गत्वा प्रमदाराज्यं जित्वा ताः प्रमदा रणे
2,10,60,ājahāra śubhāstāsāṃ madhyādaṣṭau varāṅganāḥ pradadau mayi tāḥ sarvāḥ praṇamya ca punaḥ punaḥ,आजहार शुभास्तासां मध्यादष्टौ वराङ्गनाः प्रददौ मयि ताः सर्वाः प्रणम्य च पुनः पुनः
2,10,61,yāni vāsāṃsi divyāni yāni ratnāni bhūtale tāni me pradadau putro jananyā tūpavarṇitaḥ,यानि वासांसि दिव्यानि यानि रत्नानि भूतले तानि मे प्रददौ पुत्रो जनन्या तूपवर्णितः
2,10,62,ekāhnā pṛthivīṃ sarvāmatītya bahuyojanām punarāyāti śarvaryāṃ matpādābhyaṅgakāraṇāt,एकाह्ना पृथिवीं सर्वामतीत्य बहुयोजनाम् पुनरायाति शर्वर्यां मत्पादाभ्यङ्गकारणात्
2,10,63,niśītheṃ'gāni saṃvāhya dvāri tiṣṭhati daṃśitaḥ prabodhayanpreṣyajanānnidrayā saṃkulendriyān,निशीथेंऽगानि संवाह्य द्वारि तिष्ठति दंशितः प्रबोधयन्प्रेष्यजनान्निद्रया संकुलेन्द्रियान्
2,10,64,tathāyaṃ me muniśreṣṭha deho rogavivarjitaḥ aprameyaṃ mama sukhaṃ vaśagā hi priyā gṛhe,तथायं मे मुनिश्रेष्ठ देहो रोगविवर्जितः अप्रमेयं मम सुखं वशगा हि प्रिया गृहे
2,10,65,vājino vāraṇāścaiva dhanadhānyamanantakam vartate hi janaḥ sarvo mamājñāpālakaḥ kṣitau,वाजिनो वारणाश्चैव धनधान्यमनन्तकम् वर्तते हि जनः सर्वो ममाज्ञापालकः क्षितौ
2,10,66,kena karmaprabhāveṇa mamedaṃ sāṃprataṃ sukham iha janmakṛtaṃ vāpi parajanmakṛtaṃ tathā,केन कर्मप्रभावेण ममेदं सांप्रतं सुखम् इह जन्मकृतं वापि परजन्मकृतं तथा
2,10,67,mama puṇyaṃ vada brahman vicārya svamanīṣayā,मम पुण्यं वद ब्रह्मन् विचार्य स्वमनीषया
2,10,68,dehe na rogo vaśagāpriyā ca gṛhe vibhūtirnṛharau ca bhaktiḥ vidvatsu pūjā dvijadānaśaktirmanye 'hametatsukṛtaprasūtam,देहे न रोगो वशगाप्रिया च गृहे विभूतिर्नृहरौ च भक्तिः विद्वत्सु पूजा द्विजदानशक्तिर्मन्ये ऽहमेतत्सुकृतप्रसूतम्
2,11,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge rukmāṅgada vāmadevasaṃvādo nāma daśamo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca tacchrutvā nṛpatervākyaṃ mahājñānī munīśvaraḥ cintayitvā kṣaṇaṃ jñātvā kāraṇaṃ tamucāva ha,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे रुक्माङ्गद वामदेवसंवादो नाम दशमो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं महाज्ञानी मुनीश्वरः चिन्तयित्वा क्षणं ज्ञात्वा कारणं तमुचाव ह
2,11,2,vāmadeva uvāca purā tvamavanīpāla śūdrajātisamudbhavaḥ dārirdyeṇa parābhūto duṣṭayā bhāryayā tathā,वामदेव उवाच पुरा त्वमवनीपाल शूद्रजातिसमुद्भवः दारिर्द्येण पराभूतो दुष्टया भार्यया तथा
2,11,3,parasevanayā caiva vetanena bhujikriyā nivasanduḥkhasaṃtapto bahuvarṣāṇi pārthiva,परसेवनया चैव वेतनेन भुजिक्रिया निवसन्दुःखसंतप्तो बहुवर्षाणि पार्थिव
2,11,4,kadāciddvijasaṃsargāttīrthayātrāṃ gato bhavān tataḥ sarvāṇi tīrthāni parakramya mahīpate,कदाचिद्द्विजसंसर्गात्तीर्थयात्रां गतो भवान् ततः सर्वाणि तीर्थानि परक्रम्य महीपते
2,11,5,dvijasevāparo jāto mathurāṃ puṇyarūpiṇīm tatra snātaṃ tvayā viprasaṃgena yamunājale,द्विजसेवापरो जातो मथुरां पुण्यरूपिणीम् तत्र स्नातं त्वया विप्रसंगेन यमुनाजले
2,11,6,viśrāntisaṃjñake tīrthe sarvatīrthottamottame mandire ca varāhasya kathyamānāṃ kathāṃ nṛpa,विश्रान्तिसंज्ञके तीर्थे सर्वतीर्थोत्तमोत्तमे मन्दिरे च वराहस्य कथ्यमानां कथां नृप
2,11,7,purāṇoktāṃ ca śuśrāva aśūnyaśayanavratam caturbhiḥ pāraṇairyasya niṣpattistu vidhīyate,पुराणोक्तां च शुश्राव अशून्यशयनव्रतम् चतुर्भिः पारणैर्यस्य निष्पत्तिस्तु विधीयते
2,11,8,yena cīrṇena deveśo jīmūtābhaḥ prasīdati lakṣmībhartā jagannātho niḥśeṣāghaughanāśanaḥ,येन चीर्णेन देवेशो जीमूताभः प्रसीदति लक्ष्मीभर्ता जगन्नाथो निःशेषाघौघनाशनः
2,11,9,tatkṛtaṃ bhavatā rājanpunarabhyetya mandiram aśūnyaśayanaṃ puṇyaṃ gṛhe vṛddhikaraṃ param,तत्कृतं भवता राजन्पुनरभ्येत्य मन्दिरम् अशून्यशयनं पुण्यं गृहे वृद्धिकरं परम्
2,11,10,akṛtvedaṃ mahārāja vrataṃ pātakanāśanam gārhasthyamanutiṣṭheta vandhyāvanniṣphalo bhavet sukhamīdṛgvidhaṃ loke durlabhaṃ pratibhāti me,अकृत्वेदं महाराज व्रतं पातकनाशनम् गार्हस्थ्यमनुतिष्ठेत वन्ध्यावन्निष्फलो भवेत् सुखमीदृग्विधं लोके दुर्लभं प्रतिभाति मे
2,11,11,śrāvaṇasya tu māsasya dvitīyayāṃ mahīpate grāhyametadvrataṃ puṇyaṃ janmamṛtyujarāpaham,श्रावणस्य तु मासस्य द्वितीययां महीपते ग्राह्यमेतद्व्रतं पुण्यं जन्ममृत्युजरापहम्
2,11,12,lakṣmīyukto jagannāthaḥ pūjanīyo 'tra pārthiva phalaiḥ puṣpaistathā dhūpaiścāruraktānulepanaiḥ śayyādānairvastradānaistathā brāhmaṇabhojanaiḥ,लक्ष्मीयुक्तो जगन्नाथः पूजनीयो ऽत्र पार्थिव फलैः पुष्पैस्तथा धूपैश्चारुरक्तानुलेपनैः शय्यादानैर्वस्त्रदानैस्तथा ब्राह्मणभोजनैः
2,11,13,tattvayā sarvametaddhikṛtaṃ rājansudustaram tasyaiva karmaṇaḥ puṣṭiraśūnyasya mahīpate imānevāgrataḥ puṇyāstvayoktānvistarācchṛṇu,तत्त्वया सर्वमेतद्धिकृतं राजन्सुदुस्तरम् तस्यैव कर्मणः पुष्टिरशून्यस्य महीपते इमानेवाग्रतः पुण्यास्त्वयोक्तान्विस्तराच्छृणु
2,11,14,nāprasanneṃ jagannāthe bhaveyuriti niścitam pūrvajanmani deveśastvayāśūnyena pūjitaḥ,नाप्रसन्नें जगन्नाथे भवेयुरिति निश्चितम् पूर्वजन्मनि देवेशस्त्वयाशून्येन पूजितः
2,11,15,iha janmani rājendra dvādaśyārcayase harim avaśyaṃ prāpyase rājan viṣṇoḥ sāyujyatāṃ dhruvam,इह जन्मनि राजेन्द्र द्वादश्यार्चयसे हरिम् अवश्यं प्राप्यसे राजन् विष्णोः सायुज्यतां ध्रुवम्
2,11,16,eṣa praśno mayā rājanvyākhyātaste sumaṅgalaḥ saṃpadāṃ prabhavopeto jñāterutkarṣaṇārthakaḥ,एष प्रश्नो मया राजन्व्याख्यातस्ते सुमङ्गलः संपदां प्रभवोपेतो ज्ञातेरुत्कर्षणार्थकः
2,11,17,kimanyatte mahīpāla dadāmīha karomi ca avaśyaṃ sarvayogyo 'si bhakto 'si tvaṃ janārdane,किमन्यत्ते महीपाल ददामीह करोमि च अवश्यं सर्वयोग्यो ऽसि भक्तो ऽसि त्वं जनार्दने
2,11,18,rājovāca utsuko 'haṃ dvijaśreṣṭha mandaraṃ parvataṃ prati tatrāścaryāṇyanekāni draṣṭukāmastavājñayā,राजोवाच उत्सुको ऽहं द्विजश्रेष्ठ मन्दरं पर्वतं प्रति तत्राश्चर्याण्यनेकानि द्रष्टुकामस्तवाज्ञया
2,11,19,laghurbhūtvā guruṃ tyaktvā putropari dvijottama rājyaśāsanajaṃ bhāraṃ durvahaṃ yacca bhūmipaiḥ,लघुर्भूत्वा गुरुं त्यक्त्वा पुत्रोपरि द्विजोत्तम राज्यशासनजं भारं दुर्वहं यच्च भूमिपैः
2,11,20,so 'haṃ svecchācaro yāto matkṛtyaṃ tanayaścaret tacchatvā vacanaṃ rājño vāmadevo 'bravīdidam,सो ऽहं स्वेच्छाचरो यातो मत्कृत्यं तनयश्चरेत् तच्छत्वा वचनं राज्ञो वामदेवो ऽब्रवीदिदम्
2,11,21,etaddhi paramaṃ kṛtyaṃ putrasya nṛpapuṅgavaṃ yatkleśātpitaraṃ premṇā vimocayati sarvadā,एतद्धि परमं कृत्यं पुत्रस्य नृपपुङ्गवं यत्क्लेशात्पितरं प्रेम्णा विमोचयति सर्वदा
2,11,22,piturvacanakārī ca manovākkāyaśaktitaḥ tasya bhāgīrathīsnānamahanyahani jāyate,पितुर्वचनकारी च मनोवाक्कायशक्तितः तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते
2,11,23,nirasya pitṛvākyaṃ tu vrajetsnātuṃ surāpagām no śuddhistasya putrasya itītthaṃ vaidikī śrutiḥ,निरस्य पितृवाक्यं तु व्रजेत्स्नातुं सुरापगाम् नो शुद्धिस्तस्य पुत्रस्य इतीत्थं वैदिकी श्रुतिः
2,11,24,sa tvaṃ gaccha yathākāmaṃ kṛtakṛtyo 'si bhūpate hariprasādātte jāto vaṃśe putraḥ sa puṇyakṛt,स त्वं गच्छ यथाकामं कृतकृत्यो ऽसि भूपते हरिप्रसादात्ते जातो वंशे पुत्रः स पुण्यकृत्
2,11,25,evamukte tu muninā samāruhya turaṅgamam yayau śīghragatiḥ śrīmānsadāgatiriva svayam,एवमुक्ते तु मुनिना समारुह्य तुरङ्गमम् ययौ शीघ्रगतिः श्रीमान्सदागतिरिव स्वयम्
2,11,26,vīkṣyamāṇo girīnsarvānvanāni saritastathā sarvāścaryāṇi rājendraḥ sarāṃsyupavanāni ca,वीक्ष्यमाणो गिरीन्सर्वान्वनानि सरितस्तथा सर्वाश्चर्याणि राजेन्द्रः सरांस्युपवनानि च
2,11,27,so 'cireṇaiva kālena saṃprāpto mandarācalam bhrāmayitvā giriṃ śvetaṃ gandhamādanameva ca,सो ऽचिरेणैव कालेन संप्राप्तो मन्दराचलम् भ्रामयित्वा गिरिं श्वेतं गन्धमादनमेव च
2,11,28,atītya ca mahāmeruṃ dṛṣṭvā caivottarānkurūn śatasūryapratīkāśaṃ sarvataḥ kāñcanāvṛtam,अतीत्य च महामेरुं दृष्ट्वा चैवोत्तरान्कुरून् शतसूर्यप्रतीकाशं सर्वतः काञ्चनावृतम्
2,11,29,saṃghṛṣṭaṃ haribāhubhyāṃ sravantaṃ kāñcanaṃ rasam tadbhūbhāgaṃ nagākīrṇaṃ bahudhātuvibhūṣitam,संघृष्टं हरिबाहुभ्यां स्रवन्तं काञ्चनं रसम् तद्भूभागं नगाकीर्णं बहुधातुविभूषितम्
2,11,30,bahunirjharasaṃyuktaṃ bahukandarabhūṣitam nimnāgāyutasaṃpūrṇaṃ dhautaṃ gaṅgājalaiḥ śubhaiḥ,बहुनिर्झरसंयुक्तं बहुकन्दरभूषितम् निम्नागायुतसंपूर्णं धौतं गङ्गाजलैः शुभैः
2,11,31,viśvastairyuvatīvṛndaiḥ kāntāśarmopasevibhiḥ ghaṭapramāṇairnṛpate paripakvaiḥ sugandhibhiḥ,विश्वस्तैर्युवतीवृन्दैः कान्ताशर्मोपसेविभिः घटप्रमाणैर्नृपते परिपक्वैः सुगन्धिभिः
2,11,32,phalairyuvatisaṃbhūtaiḥ kucairiva vibhūṣitam dvirephadhvanisaṃyuktaṃ kokilasvaranāditam,फलैर्युवतिसंभूतैः कुचैरिव विभूषितम् द्विरेफध्वनिसंयुक्तं कोकिलस्वरनादितम्
2,11,33,anekasattvavirutaiḥ samantānnāditaṃ girim saṃpaśyamāno nṛpatirviveśa sa mahāgirim,अनेकसत्त्वविरुतैः समन्तान्नादितं गिरिम् संपश्यमानो नृपतिर्विवेश स महागिरिम्
2,11,34,āroḍhukāmastu kutūhalāttamanveṣayankena pathā praroham sa vīkṣate yāvadasau samantāttāvatsamastaṃ drumapakṣisaṃgham,आरोढुकामस्तु कुतूहलात्तमन्वेषयन्केन पथा प्ररोहम् स वीक्षते यावदसौ समन्तात्तावत्समस्तं द्रुमपक्षिसंघम्
2,11,35,visarpamāṇaṃ dhvaninā gṛhītaṃ vimohinīvaktrasamudbhavena upaplavantaṃ tarasā mahīpastenaiva sārddhaṃ sa jagāma tūrṇam,विसर्पमाणं ध्वनिना गृहीतं विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवेन उपप्लवन्तं तरसा महीपस्तेनैव सार्द्धं स जगाम तूर्णम्
2,11,36,tasyāpi karṇe dhvanirāviveśa vimohinīvaktrasamudbhavo yaḥ vimohito yena vimucya vāhaṃ trivikrameṇeva vilaṅghyamānam,तस्यापि कर्णे ध्वनिराविवेश विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवो यः विमोहितो येन विमुच्य वाहं त्रिविक्रमेणेव विलङ्घ्यमानम्
2,11,37,mārgaṃ girermohinigītamugdhaṃ kṣaṇena rājā sahasā dadarśa girau sthitāṃ taptasuvarṇabhāsaṃ kāmasya yaṣṭīmiva nirmitāṃ ca,मार्गं गिरेर्मोहिनिगीतमुग्धं क्षणेन राजा सहसा ददर्श गिरौ स्थितां तप्तसुवर्णभासं कामस्य यष्टीमिव निर्मितां च
2,11,38,śakrasya liṅgaṃ gagane prasaktaṃ saṃpūjayantīmiva lokasūtyai kṣamāsvarūpāmiva vai rasāyā gireḥ sutāyā iva rūparāśim,शक्रस्य लिङ्गं गगने प्रसक्तं संपूजयन्तीमिव लोकसूत्यै क्षमास्वरूपामिव वै रसाया गिरेः सुताया इव रूपराशिम्
2,11,39,siṃdhostu velāmiva rūpayuktāṃ tasyāstanuṃ vai ratimandirākhyām vikarṣamāṇāṃ sahasā trinetraṃ liṅgāśrayaṃ devavinodanārtham,सिंधोस्तु वेलामिव रूपयुक्तां तस्यास्तनुं वै रतिमन्दिराख्याम् विकर्षमाणां सहसा त्रिनेत्रं लिङ्गाश्रयं देवविनोदनार्थम्
2,11,40,tatpuṇyakartturmanasābhilāṣāṃ vyavasthito mohinirūpadarśī vimohito 'sau nipapāta rājā vimohinīkāmaśareṇa viddhaḥ,तत्पुण्यकर्त्तुर्मनसाभिलाषां व्यवस्थितो मोहिनिरूपदर्शी विमोहितो ऽसौ निपपात राजा विमोहिनीकामशरेण विद्धः
2,11,41,jvareṇa tīvreṇa gṛhītadehaḥ samīpamasyāḥ sa sasarpa śīghram visarpiṇaṃ bhūmipatiṃ sunetrā vilokayāmāsa kaṭākṣadṛṣṭyā,ज्वरेण तीव्रेण गृहीतदेहः समीपमस्याः स ससर्प शीघ्रम् विसर्पिणं भूमिपतिं सुनेत्रा विलोकयामास कटाक्षदृष्ट्या
2,11,42,vimucya vīṇāṃ virarāma gītātpāptaṃ ca kāryaṃ sahasaiva mene vidhūnayantī mṛgapakṣisaghānsuvāsasā gaṇḍabhujau nivārya,विमुच्य वीणां विरराम गीतात्पाप्तं च कार्यं सहसैव मेने विधूनयन्ती मृगपक्षिसघान्सुवाससा गण्डभुजौ निवार्य
2,11,43,śilīmukhān śvāsasugandhamugdhān jagāma devī nṛpateḥ samīpam tyaktvā haraṃ pūjyatamaṃ suliṅgaṃ gagatvā tu pārśve tamudāraceṣṭā,शिलीमुखान् श्वाससुगन्धमुग्धान् जगाम देवी नृपतेः समीपम् त्यक्त्वा हरं पूज्यतमं सुलिङ्गं गगत्वा तु पार्श्वे तमुदारचेष्टा
2,11,44,vimohinī nīrarajapatranetrā uvāca vākyaṃ madhuraṃ manojñam rukmāṅgadaṃ kāmaśarābhitaptamuttiṣṭha rājanvaśagā tavāham,विमोहिनी नीररजपत्रनेत्रा उवाच वाक्यं मधुरं मनोज्ञम् रुक्माङ्गदं कामशराभितप्तमुत्तिष्ठ राजन्वशगा तवाहम्
2,11,45,kiṃ mūrcchayā dehamimaṃ kṣiṇoṣi yastvaṃ dharābhāramimaṃ mahāntam tṛṇīkṛtaṃ bhūpa samudvahethā yanmāmakaṃ rūpamavekṣya hāri,किं मूर्च्छया देहमिमं क्षिणोषि यस्त्वं धराभारमिमं महान्तम् तृणीकृतं भूप समुद्वहेथा यन्मामकं रूपमवेक्ष्य हारि
2,11,46,kiṃ muhyase durbalagauriveha paṅke nimagnā bhava tvam dhīro 'si viḍaṃbayethāḥ kimarthamātmānamudāraceṣṭam,किं मुह्यसे दुर्बलगौरिवेह पङ्के निमग्ना भव त्वम् धीरो ऽसि विडंबयेथाः किमर्थमात्मानमुदारचेष्टम्
2,11,47,yadyasti vāñchā tava bhūpatīśa mamānukūle surate 'tihṛdye pradāya dānaṃ ca sudharmamuktaṃ bhuṅkṣva svadāsīmiva māṃ ratijñām,यद्यस्ति वाञ्छा तव भूपतीश ममानुकूले सुरते ऽतिहृद्ये प्रदाय दानं च सुधर्ममुक्तं भुङ्क्ष्व स्वदासीमिव मां रतिज्ञाम्
2,12,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarebhāge mohinīdarśanaṃ nāma ekādaśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭa uvāca vyāhṛte śobhane vākye mohinyā nṛpatistadā unmīlya netre rājendra śatapatranibhe tathā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरेभागे मोहिनीदर्शनं नाम एकादशो ऽध्यायः वसिष्ट उवाच व्याहृते शोभने वाक्ये मोहिन्या नृपतिस्तदा उन्मील्य नेत्रे राजेन्द्र शतपत्रनिभे तथा
2,12,2,sagadgadamuvācedaṃ mugdho mohinidarśanāt mayā bāle subahuśaḥ pūrṇacandranibhānanāḥ,सगद्गदमुवाचेदं मुग्धो मोहिनिदर्शनात् मया बाले सुबहुशः पूर्णचन्द्रनिभाननाः
2,12,3,dṛṣṭāstathānubhūtāśca nedṛgdṛṣṭaṃ vapuḥ kvacit yādṛśaṃ tvaṃ dhārayase rūpaṃ lokavimohanam,दृष्टास्तथानुभूताश्च नेदृग्दृष्टं वपुः क्वचित् यादृशं त्वं धारयसे रूपं लोकविमोहनम्
2,12,4,so 'haṃ darśanamātreṇa tvadīyena varānane manobhavaśarairviddhaḥ patitaḥ sahasā kṣitau ajalpitavaco devi mohitastava tejasā,सो ऽहं दर्शनमात्रेण त्वदीयेन वरानने मनोभवशरैर्विद्धः पतितः सहसा क्षितौ अजल्पितवचो देवि मोहितस्तव तेजसा
2,12,5,kuru prasādaṃ karabhoru mahyaṃ dāsyāmi sarvaṃ tava cittasaṃstham nādeyamastīha jagattraye 'pi tavānurāgeṇa nibaddhacetasaḥ,कुरु प्रसादं करभोरु मह्यं दास्यामि सर्वं तव चित्तसंस्थम् नादेयमस्तीह जगत्त्रये ऽपि तवानुरागेण निबद्धचेतसः
2,12,6,imāṃ dharāṃ bhūdharabhūṣitāṅgīṃ samudravastrāṃ śaśisūryanetrām ghanastanīṃ vyomasubaddhadehāṃ niṣkānanāṃ suṃdari vāmaśīlām,इमां धरां भूधरभूषिताङ्गीं समुद्रवस्त्रां शशिसूर्यनेत्राम् घनस्तनीं व्योमसुबद्धदेहां निष्काननां सुंदरि वामशीलाम्
2,12,7,pātālaguhyāṃ bahuvṛkṣaromṇīṃ saptādharāṃ subhru tavāsmi dātā sakośabaddhāṃ gajavājipūrṇāṃ samantrihṛdyāṃ nagaraiḥ sametām,पातालगुह्यां बहुवृक्षरोम्णीं सप्ताधरां सुभ्रु तवास्मि दाता सकोशबद्धां गजवाजिपूर्णां समन्त्रिहृद्यां नगरैः समेताम्
2,12,8,ātmānamapi dāsyāmi tavā cārvaṅgi saṃgame kiṃ punarddhanaratnādi prasīda mama mohini,आत्मानमपि दास्यामि तवा चार्वङ्गि संगमे किं पुनर्द्धनरत्नादि प्रसीद मम मोहिनि
2,12,9,nṛpasya vacanaṃ śrutvā mohinī madhurākṣaram samuvāca smitaṃ kṛtvā tamutthāpya nṛpaṃ tadā,नृपस्य वचनं श्रुत्वा मोहिनी मधुराक्षरम् समुवाच स्मितं कृत्वा तमुत्थाप्य नृपं तदा
2,12,10,na dharāṃ bhūdharopetāṃ varaye vasudhādhipa yadvidiṣyāmyahaṃ kāla tatkāryamaviśaṅkayā,न धरां भूधरोपेतां वरये वसुधाधिप यद्विदिष्याम्यहं काल तत्कार्यमविशङ्कया
2,12,11,bhajiṣyāmi na saṃdehaḥ kuruṣva samayaṃ mama rājovāca yena saṃtuṣyase devi samayaṃ taṃ karomyaham,भजिष्यामि न संदेहः कुरुष्व समयं मम राजोवाच येन संतुष्यसे देवि समयं तं करोम्यहम्
2,12,12,daśāvasthāṃ gato deho mama tvatsaṃgamaṃ vinā,दशावस्थां गतो देहो मम त्वत्संगमं विना
2,12,13,mohinyuvāca dīyatāṃ dakṣiṇo hasto bahudharmakarastava yena me pratyayo rājan vacane tāvake bhavet,मोहिन्युवाच दीयतां दक्षिणो हस्तो बहुधर्मकरस्तव येन मे प्रत्ययो राजन् वचने तावके भवेत्
2,12,14,rājā tvaṃ dharmaśīlo 'si satyakīrtirjagattraye na vaktāsyanṛtaṃ kāle mārgāyaṃ laukikaḥ kṛtaḥ,राजा त्वं धर्मशीलो ऽसि सत्यकीर्तिर्जगत्त्रये न वक्तास्यनृतं काले मार्गायं लौकिकः कृतः
2,12,15,evaṃ bravāṇāṃ rājendro mohinīṃ hṛcchayāturaḥ abravīnnṛpatistāṃ tu suprasannamanā nṛpa,एवं ब्रवाणां राजेन्द्रो मोहिनीं हृच्छयातुरः अब्रवीन्नृपतिस्तां तु सुप्रसन्नमना नृप
2,12,16,janmaprabhṛti vāmoru nānṛtaṃ bhāṣitaṃ mayā svaireṣvapi vihāreṣu kadāpi varavāṇiṃni,जन्मप्रभृति वामोरु नानृतं भाषितं मया स्वैरेष्वपि विहारेषु कदापि वरवाणिंनि
2,12,17,athavā vyāhṛtairvākyaiḥ kimebhiḥ pratyayākṣaraiḥ dato hyeṣa mayā hasto dakṣiṇaḥ puṇyalāñchanaḥ,अथवा व्याहृतैर्वाक्यैः किमेभिः प्रत्ययाक्षरैः दतो ह्येष मया हस्तो दक्षिणः पुण्यलाञ्छनः
2,12,18,yanmayā sukṛtaṃ kiñcitkṛtamājanma sundari tatsarvaṃ tava vāmoru yadi kuryānna te vacaḥ,यन्मया सुकृतं किञ्चित्कृतमाजन्म सुन्दरि तत्सर्वं तव वामोरु यदि कुर्यान्न ते वचः
2,12,19,antare hyeṣa datto me dharmo bhāryā bhavāṅgane tava rūpeṇa me kṣobhaḥ sahasā pratyupasthitaḥ,अन्तरे ह्येष दत्तो मे धर्मो भार्या भवाङ्गने तव रूपेण मे क्षोभः सहसा प्रत्युपस्थितः
2,12,20,ṛtadhvajasutaścāhaṃ nāmnā rukmāṃ gado nṛpaḥ ikṣvākuvaśasaṃbhūtaḥ suto dharmāṅgado mama,ऋतध्वजसुतश्चाहं नाम्ना रुक्मां गदो नृपः इक्ष्वाकुवशसंभूतः सुतो धर्माङ्गदो मम
2,12,21,mṛgavyājena gahanaṃ praviṣṭaścārulocane tato dṛṣṭo vane hṛdyo vāmadevāśramo mayā,मृगव्याजेन गहनं प्रविष्टश्चारुलोचने ततो दृष्टो वने हृद्यो वामदेवाश्रमो मया
2,12,22,muninā jalpitaṃ tatra kiñcittena visarjitaḥ āruhya vāhanaśreṣṭhaṃmandaraṃ draṣṭumāgataḥ,मुनिना जल्पितं तत्र किञ्चित्तेन विसर्जितः आरुह्य वाहनश्रेष्ठंमन्दरं द्रष्टुमागतः
2,12,23,bhramamāṇo girivaraṃ kutūhalamanāstadā prāptaṃ macchravaṇe gītaṃ tava vaktravinirgatam,भ्रममाणो गिरिवरं कुतूहलमनास्तदा प्राप्तं मच्छ्रवणे गीतं तव वक्त्रविनिर्गतम्
2,12,24,tena gītena cākṛṣṭastvatsamīpamupāgataḥ dṛṣṭeḥ pathamanuprāptā mama tvaṃ cārulocane,तेन गीतेन चाकृष्टस्त्वत्समीपमुपागतः दृष्टेः पथमनुप्राप्ता मम त्वं चारुलोचने
2,12,25,tato 'haṃ mūrcchito devi visaṃjñaḥ patitaḥ kṣitau sāṃprataṃ cetanāyuktastava vākyāmṛtena hi,ततो ऽहं मूर्च्छितो देवि विसंज्ञः पतितः क्षितौ सांप्रतं चेतनायुक्तस्तव वाक्यामृतेन हि
2,12,26,punarjātamivātmānaṃ manye 'haṃ lokamohini pratyuttarapradānena prasādaṃ karttumarhasi,पुनर्जातमिवात्मानं मन्ये ऽहं लोकमोहिनि प्रत्युत्तरप्रदानेन प्रसादं कर्त्तुमर्हसि
2,12,27,nṛpeṇaiva samuddiṣṭā mohinyāhottaraṃ vacaḥ ahaṃ brahmabhavā rājaṃstvadarthaṃ samupāgatā,नृपेणैव समुद्दिष्टा मोहिन्याहोत्तरं वचः अहं ब्रह्मभवा राजंस्त्वदर्थं समुपागता
2,12,28,śrutvā kīrti smaropetā mandaraṃ kanakācalam parityajya surānsarvānviśvaṃbharapurogamān,श्रुत्वा कीर्ति स्मरोपेता मन्दरं कनकाचलम् परित्यज्य सुरान्सर्वान्विश्वंभरपुरोगमान्
2,12,29,samāhitamanāstvatra tapasyāniratā sthitā saṃpūjayantī deveśaṃ gītadānena śaṅkaram,समाहितमनास्त्वत्र तपस्यानिरता स्थिता संपूजयन्ती देवेशं गीतदानेन शङ्करम्
2,12,30,gītadānamahaṃ manye surāṇāmativallabham sarvadānādhikaṃ bhūpa hyanantagatidāyakam,गीतदानमहं मन्ये सुराणामतिवल्लभम् सर्वदानाधिकं भूप ह्यनन्तगतिदायकम्
2,12,31,yena tuṣṭaḥ paśupatiḥ sadyaḥ pratyupakārakaḥ īpsito 'yaṃ mayā prāpto bhavānavanipālakaḥ,येन तुष्टः पशुपतिः सद्यः प्रत्युपकारकः ईप्सितो ऽयं मया प्राप्तो भवानवनिपालकः
2,12,32,abhiprīto 'si me rājannabhiprītā hyahaṃ tava,अभिप्रीतो ऽसि मे राजन्नभिप्रीता ह्यहं तव
2,12,33,tamevaṃ muktvā dvijarājavaktrā karaṃ gṛhītvā nṛpatestu vegāt utthāpayāmāsa dharāśayānamindrasya yaṣṭīmiva mohinī sā,तमेवं मुक्त्वा द्विजराजवक्त्रा करं गृहीत्वा नृपतेस्तु वेगात् उत्थापयामास धराशयानमिन्द्रस्य यष्टीमिव मोहिनी सा
2,13,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge samayakaraṇaṃ nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca utthāpayitvā rājānaṃ mohinī vākyamabravīt mā śaṅkāṃ kuru rājendra kumārīṃ viddhyakalmaṣām,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे समयकरणं नाम द्वादशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच उत्थापयित्वा राजानं मोहिनी वाक्यमब्रवीत् मा शङ्कां कुरु राजेन्द्र कुमारीं विद्ध्यकल्मषाम्
2,13,2,udvahasva mahīpāla gṛhyoktavidhinā hi mām anūḍhā kanyakā rājan yadi garbhaṃ bibharti hi,उद्वहस्व महीपाल गृह्योक्तविधिना हि माम् अनूढा कन्यका राजन् यदि गर्भं बिभर्ति हि
2,13,3,prasūyati divākīrtiṃ sarvavarṇavigarhitam cāṇḍālayonayastisraḥ purāṇe kavayo viduḥ,प्रसूयति दिवाकीर्तिं सर्ववर्णविगर्हितम् चाण्डालयोनयस्तिस्रः पुराणे कवयो विदुः
2,13,4,kumārīsaṃbhavātvekā sagotrāpi dvitīyakā brāhmaṇyāṃ śūdrajanitā tṛtīyā nṛpapuṅgava,कुमारीसंभवात्वेका सगोत्रापि द्वितीयका ब्राह्मण्यां शूद्रजनिता तृतीया नृपपुङ्गव
2,13,5,etasmātkāraṇādrājan kumārīṃ māṃ samudvaha tatastāṃ capalāpāṅgīṃ nṛpo rukmāṅgado girau,एतस्मात्कारणाद्राजन् कुमारीं मां समुद्वह ततस्तां चपलापाङ्गीं नृपो रुक्माङ्गदो गिरौ
2,13,6,udvāhya vidhinā yuktastasthau rājā hasanniva rājovāca na tathā tridivaprāptiḥ prīṇayenmāṃ varānane,उद्वाह्य विधिना युक्तस्तस्थौ राजा हसन्निव राजोवाच न तथा त्रिदिवप्राप्तिः प्रीणयेन्मां वरानने
2,13,7,tavaprāptiryathā devi mandare 'sminsukhāya vai manye purandarāddevi hyātmānamadhikaṃ kṣitau,तवप्राप्तिर्यथा देवि मन्दरे ऽस्मिन्सुखाय वै मन्ये पुरन्दराद्देवि ह्यात्मानमधिकं क्षितौ
2,13,8,trailokyasundarīṃ prāpya bhāryāṃ tvāṃ cārulocane tasmādyadanukūlaṃ te tatkaromi praśādhi mām,त्रैलोक्यसुन्दरीं प्राप्य भार्यां त्वां चारुलोचने तस्माद्यदनुकूलं ते तत्करोमि प्रशाधि माम्
2,13,9,ihaiva ramase bāle athavā mandire mama malaye meruśikhare vane vā nandane vada,इहैव रमसे बाले अथवा मन्दिरे मम मलये मेरुशिखरे वने वा नन्दने वद
2,13,10,tacchrutvā nṛpatervākyaṃ mohinī madhuraṃ nṛpa uvācānuśayaṃ rājanvacanaṃ prītivarddhanam,तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं मोहिनी मधुरं नृप उवाचानुशयं राजन्वचनं प्रीतिवर्द्धनम्
2,13,11,sapatnīnāṃ kaṭākṣāṇāṃ kṣatāni nagare mama bhaviṣyanti mahīpāla kathaṃ gacchāmi te puram,सपत्नीनां कटाक्षाणां क्षतानि नगरे मम भविष्यन्ति महीपाल कथं गच्छामि ते पुरम्
2,13,12,māsma sīmantinī kācidbhaveddhi kṣitimaṇḍale yasyāḥ sapatnīprabhavaṃ duḥkhamāmaraṇaṃ bhavet,मास्म सीमन्तिनी काचिद्भवेद्धि क्षितिमण्डले यस्याः सपत्नीप्रभवं दुःखमामरणं भवेत्
2,13,13,sāhaṃ labdhā mahīpāla manasā vaśagā tava jñātvā sapatnīprabhavaṃ duḥkhaṃ bhartā kṛto mayā,साहं लब्धा महीपाल मनसा वशगा तव ज्ञात्वा सपत्नीप्रभवं दुःखं भर्ता कृतो मया
2,13,14,vatsyāmi parvataśreṣṭhe bahvāścaryasamanvite na tvaṃ vasasi rājendra saṃdhyāvalyā vinā kvacit,वत्स्यामि पर्वतश्रेष्ठे बह्वाश्चर्यसमन्विते न त्वं वससि राजेन्द्र संध्यावल्या विना क्वचित्
2,13,15,tasyāstvaṃ virahe duḥkhī saputrāyā bhaviṣyasi duḥkhena bhavato rājanbhūri duḥkhaṃ bhavenmama,तस्यास्त्वं विरहे दुःखी सपुत्राया भविष्यसि दुःखेन भवतो राजन्भूरि दुःखं भवेन्मम
2,13,16,yatraiva bhavataḥ saukhyaṃ tatrāhamapi saṃsthitā yatra tvaṃ raṃsyase rājaṃstatra me mandaro giriḥ,यत्रैव भवतः सौख्यं तत्राहमपि संस्थिता यत्र त्वं रंस्यसे राजंस्तत्र मे मन्दरो गिरिः
2,13,17,bhartṛsthāne hi vastavyamṛddhihīne 'pi bhāryayā sa meruḥ kāñcanamayaḥ sannidhāne pracakṣate,भर्तृस्थाने हि वस्तव्यमृद्धिहीने ऽपि भार्यया स मेरुः काञ्चनमयः सन्निधाने प्रचक्षते
2,13,18,manoratho nāma meruryatra tvaṃ ramase vibho bhartṛsthānaṃ parityajya svapiturvāpi varjitam,मनोरथो नाम मेरुर्यत्र त्वं रमसे विभो भर्तृस्थानं परित्यज्य स्वपितुर्वापि वर्जितम्
2,13,19,pitṛsthānāśrayaratā nārī tamasi majjati sarvadharmavihīnāpi nārī bhavati sūkarī,पितृस्थानाश्रयरता नारी तमसि मज्जति सर्वधर्मविहीनापि नारी भवति सूकरी
2,13,20,evaṃ jānāmyahaṃ doṣaṃ kathaṃ vatsyāmi mandare mamiṣyāmitvayā sārddhamīśastvaṃ sukhaduḥkhayoḥ,एवं जानाम्यहं दोषं कथं वत्स्यामि मन्दरे ममिष्यामित्वया सार्द्धमीशस्त्वं सुखदुःखयोः
2,13,21,mohinyāstadvacaḥ śrutvā rājā saṃhṛṣṭamānasaḥ pariṣvajya varārohāmidaṃ vacanamabravīt,मोहिन्यास्तद्वचः श्रुत्वा राजा संहृष्टमानसः परिष्वज्य वरारोहामिदं वचनमब्रवीत्
2,13,22,bhāryāṇāṃ mama sarvāsāmupariṣṭādbhaviṣyasi mā śaṅkāṃ kuru vāmoru yato duḥkhaṃ bhaviṣyati,भार्याणां मम सर्वासामुपरिष्टाद्भविष्यसि मा शङ्कां कुरु वामोरु यतो दुःखं भविष्यति
2,13,23,jīvitādadhikā subhru bhaviṣyasi gṛhe mama ehi gacchāva tanvaṅgi sukhāya nagaraṃ prati,जीवितादधिका सुभ्रु भविष्यसि गृहे मम एहि गच्छाव तन्वङ्गि सुखाय नगरं प्रति
2,13,24,bhuṅkṣva bhogānmayā sārddhaṃ tatrasthā svecchayā priye,भुङ्क्ष्व भोगान्मया सार्द्धं तत्रस्था स्वेच्छया प्रिये
2,13,25,sā tvevamuktā śaśigauravaktrā rukmāṅgadenātmavināśanāya saṃprasthitā nūpuragoṣayuktā vikarṣayantī girijātaśobhām,सा त्वेवमुक्ता शशिगौरवक्त्रा रुक्माङ्गदेनात्मविनाशनाय संप्रस्थिता नूपुरगोषयुक्ता विकर्षयन्ती गिरिजातशोभाम्
2,14,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīsaṃmohanaṃ nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca saṃprasthitāvubhau rājangiriśīrṣāddharātalam paśyamānau bahūnbhāvāngirijātānmanoharamanoharān,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीसंमोहनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच संप्रस्थितावुभौ राजन्गिरिशीर्षाद्धरातलम् पश्यमानौ बहून्भावान्गिरिजातान्मनोहरमनोहरान्
2,14,2,kecidvidrumasaṃkāśāḥ kecidrajatasannibhāḥ kecinnīlasamaprakhyāḥ kecitkāñcanasatviṣaḥ,केचिद्विद्रुमसंकाशाः केचिद्रजतसन्निभाः केचिन्नीलसमप्रख्याः केचित्काञ्चनसत्विषः
2,14,3,kecitsphāṭikavarṇābhā haritālanibhāḥ pare anyonyaśleṣatāṃ prāptau sakalaiḥ sthāvarairiva,केचित्स्फाटिकवर्णाभा हरितालनिभाः परे अन्योन्यश्लेषतां प्राप्तौ सकलैः स्थावरैरिव
2,14,4,saprāpya vasudhāṃ bhūpo hyapaśyadvājināṃ varam khanyamānaṃ khureṇorvī kuliśābhena veginā,सप्राप्य वसुधां भूपो ह्यपश्यद्वाजिनां वरम् खन्यमानं खुरेणोर्वी कुलिशाभेन वेगिना
2,14,5,tasya dārayataḥ pṛthvīṃ sutīkṣṇena khureṇa hi gṛhagodhābhavattasmin bhūbhāgāntargatā kila,तस्य दारयतः पृथ्वीं सुतीक्ष्णेन खुरेण हि गृहगोधाभवत्तस्मिन् भूभागान्तर्गता किल
2,14,6,nirgacchamānā nṛpate khureṇa vidalīkṛtā vidīryamāṇāṃ nṛpatirapaśyatsa dayāparaḥ,निर्गच्छमाना नृपते खुरेण विदलीकृता विदीर्यमाणां नृपतिरपश्यत्स दयापरः
2,14,7,abhyadhāvata vegena hā hateti priyāṃ vadan tataḥ sa vṛkṣapatreṇa komalena mahīpatiḥ,अभ्यधावत वेगेन हा हतेति प्रियां वदन् ततः स वृक्षपत्रेण कोमलेन महीपतिः
2,14,8,utsārya tāṃ khurādāśu prākṣipattṛṇaśādvale tatastu mohinīṃ prāha prekṣya mūrcchāgatāṃ hi tām,उत्सार्य तां खुरादाशु प्राक्षिपत्तृणशाद्वले ततस्तु मोहिनीं प्राह प्रेक्ष्य मूर्च्छागतां हि ताम्
2,14,9,śīghramāhara cārvaṅgijalaṃ jalajalocane yena mūrcchāgatāṃ siṃce gṛhagodhāṃ vimardditām,शीघ्रमाहर चार्वङ्गिजलं जलजलोचने येन मूर्च्छागतां सिंचे गृहगोधां विमर्द्दिताम्
2,14,10,sā bharturvacanācchīghramānayacchītalaṃ jalam tenābhyaṣiṃ cannṛpatirgṛhagodhāṃ vimūrcchitām,सा भर्तुर्वचनाच्छीघ्रमानयच्छीतलं जलम् तेनाभ्यषिं चन्नृपतिर्गृहगोधां विमूर्च्छिताम्
2,14,11,avāpa cetanāṃ rājan śītalājjalasecanāt abhighāteṣu sarveṣu śastaṃ vāriprasecanam,अवाप चेतनां राजन् शीतलाज्जलसेचनात् अभिघातेषु सर्वेषु शस्तं वारिप्रसेचनम्
2,14,12,athavā klinnavastreṇa sahasā bandhanaṃ hitam saṃprāptacetanā bhūpa godhā vacanamabravīt,अथवा क्लिन्नवस्त्रेण सहसा बन्धनं हितम् संप्राप्तचेतना भूप गोधा वचनमब्रवीत्
2,14,13,rājānamagrato vīkṣya vedanārtā śanaiḥ śanaiḥ rukmāṅgada mahābāho nibodha mama ceṣṭitam,राजानमग्रतो वीक्ष्य वेदनार्ता शनैः शनैः रुक्माङ्गद महाबाहो निबोध मम चेष्टितम्
2,14,14,śākale nagare ramye bhāryāhaṃ hyagrajanmanaḥ rūpayauvanasaṃpannā tasya nātipriyā vibho,शाकले नगरे रम्ये भार्याहं ह्यग्रजन्मनः रूपयौवनसंपन्ना तस्य नातिप्रिया विभो
2,14,15,sadā vidveṣasaṃyukto mayi niṣṭhurajalpakaḥ nānyasya kasyaciddveṣṭā sa tu me nṛpate patiḥ,सदा विद्वेषसंयुक्तो मयि निष्ठुरजल्पकः नान्यस्य कस्यचिद्द्वेष्टा स तु मे नृपते पतिः
2,14,16,tato 'ha krodhasaṃyuktā vaśīkaraṇalaṃbhanāt apṛcchaṃ pramadā rājanyāstyaktāḥ patibhiḥ kila,ततो ऽह क्रोधसंयुक्ता वशीकरणलंभनात् अपृच्छं प्रमदा राजन्यास्त्यक्ताः पतिभिः किल
2,14,17,tābhiruktā hyahaṃ bhūpa vaśyo bhartā bhaviṣyati asmākaṃ pratyayo jāto bhartṛtyāgāvamānanāt,ताभिरुक्ता ह्यहं भूप वश्यो भर्ता भविष्यति अस्माकं प्रत्ययो जातो भर्तृत्यागावमाननात्
2,14,18,pravrajyābheṣajairvaśyā jātā hi patayastu naḥ tvaṃ pṛccha tāṃ varārohe dāsyate bheṣajaṃ śubham,प्रव्रज्याभेषजैर्वश्या जाता हि पतयस्तु नः त्वं पृच्छ तां वरारोहे दास्यते भेषजं शुभम्
2,14,19,na vikalpastvayā kāryo bhavitā dāsavatpatiḥ tato 'haṃ tvaritaṃ gatvā tāsāṃ vākyena bhūpate,न विकल्पस्त्वया कार्यो भविता दासवत्पतिः ततो ऽहं त्वरितं गत्वा तासां वाक्येन भूपते
2,14,20,prāsādaḥ kathitastasyāḥ pṛcchantyā mama mānavaiḥ śatastaṃbhasamāyuktaḥ kāntimatsudhayā yutaḥ,प्रासादः कथितस्तस्याः पृच्छन्त्या मम मानवैः शतस्तंभसमायुक्तः कान्तिमत्सुधया युतः
2,14,21,praviśya taṃ sutejaskāmapaśyaṃ brahyacāriṇīm prāvṛtāṃ dīrghavastreṇa sandhyārāgasavarṇinīm,प्रविश्य तं सुतेजस्कामपश्यं ब्रह्यचारिणीम् प्रावृतां दीर्घवस्त्रेण सन्ध्यारागसवर्णिनीम्
2,14,22,dīrghābhiḥ sā jaṭābhistu saṃvṛtā dīptisayutā paricārakaistu saṃyuktā vījyamānā śanaiḥ śanaiḥ,दीर्घाभिः सा जटाभिस्तु संवृता दीप्तिसयुता परिचारकैस्तु संयुक्ता वीज्यमाना शनैः शनैः
2,14,23,akṣasūtrakarā sā tu japantī bhagamālinī sarvavaśyakaraṃ mantraṃ kṣobhakaṃ pratyayāvaham,अक्षसूत्रकरा सा तु जपन्ती भगमालिनी सर्ववश्यकरं मन्त्रं क्षोभकं प्रत्ययावहम्
2,14,24,tato 'haṃ praṇatā bhūtvā padbhyāṃ nyasyāṅgalīyakam mṛdukāñcanasaṃbhūtaṃ atiriktaprabhānvitam,ततो ऽहं प्रणता भूत्वा पद्भ्यां न्यस्याङ्गलीयकम् मृदुकाञ्चनसंभूतं अतिरिक्तप्रभान्वितम्
2,14,25,tato hṛṣṭābhavaddṛṣṭvā padasthaṃ cāṅgulīyakam apṛṣṭayā tayā jñātaṃ mama bhartturvimānanam,ततो हृष्टाभवद्दृष्ट्वा पदस्थं चाङ्गुलीयकम् अपृष्टया तया ज्ञातं मम भर्त्तुर्विमाननम्
2,14,26,tayoktāhaṃ tato bhūpa tāpasyā praṇatā sthitā cūrṇo rakṣānvito hyeṣa sarvabhūtavaśānugaḥ,तयोक्ताहं ततो भूप तापस्या प्रणता स्थिता चूर्णो रक्षान्वितो ह्येष सर्वभूतवशानुगः
2,14,27,tvayā bhartari saṃyojyo rakṣyaṃ grīvāśayāṅkuram bhaviṣyati patirvaśyo nānyāṃ yāsyati sundarīm,त्वया भर्तरि संयोज्यो रक्ष्यं ग्रीवाशयाङ्कुरम् भविष्यति पतिर्वश्यो नान्यां यास्यति सुन्दरीम्
2,14,28,cūrṇarakṣāṃ gṛhītvāhaṃ prāptābhartṛgṛhaṃ punaḥ pradoṣe payasā yuktaścūrṇo bhartari yojitaḥ,चूर्णरक्षां गृहीत्वाहं प्राप्ताभर्तृगृहं पुनः प्रदोषे पयसा युक्तश्चूर्णो भर्तरि योजितः
2,14,29,grīvāyāṃ hi kṛtā rakṣā na vicāro mayā kṛtaḥ yadā sa pītacūrṇastu bhartā nṛpavarottamā,ग्रीवायां हि कृता रक्षा न विचारो मया कृतः यदा स पीतचूर्णस्तु भर्ता नृपवरोत्तमा
2,14,30,tadahaḥ kṣayarogo 'bhūtpatiḥ kṣīṇo dine dine guhye tu krimayo jātāḥ kṣataduṣṭavraṇodbhavāḥ,तदहः क्षयरोगो ऽभूत्पतिः क्षीणो दिने दिने गुह्ये तु क्रिमयो जाताः क्षतदुष्टव्रणोद्भवाः
2,14,31,dinaiḥ katipayairjātairdīpavadravidarśanāt hatatejāstathā bharttā māmuvācākulendriyaḥ,दिनैः कतिपयैर्जातैर्दीपवद्रविदर्शनात् हततेजास्तथा भर्त्ता मामुवाचाकुलेन्द्रियः
2,14,32,krandamāno divā rātrau dāso 'smi tava śobhane trāhi māṃ śaraṇaṃ prāptaṃ na gaccheyaṃ paristriyam,क्रन्दमानो दिवा रात्रौ दासो ऽस्मि तव शोभने त्राहि मां शरणं प्राप्तं न गच्छेयं परिस्त्रियम्
2,14,33,tattasya ruditaṃ śrutvā bhayabhītā mahīpate tasyāṃ niveditaṃ sarvaṃ kathaṃ bhartā bhavetsukhī,तत्तस्य रुदितं श्रुत्वा भयभीता महीपते तस्यां निवेदितं सर्वं कथं भर्ता भवेत्सुखी
2,14,34,tayāpi bheṣajaṃ dattaṃ dvitīyaṃ dāhaśāntaye datte tu bheṣaje tasminsustho 'bhūttatkṣaṇātpatiḥ,तयापि भेषजं दत्तं द्वितीयं दाहशान्तये दत्ते तु भेषजे तस्मिन्सुस्थो ऽभूत्तत्क्षणात्पतिः
2,14,35,pūrvacūrṇodbhavo dāhaḥ śāntastenauṣadhena ha tataḥ prabhṛti me bhartā vaśyo 'bhūdvacane sthitaḥ,पूर्वचूर्णोद्भवो दाहः शान्तस्तेनौषधेन ह ततः प्रभृति मे भर्ता वश्यो ऽभूद्वचने स्थितः
2,14,36,kālena pañcatāṃ prāptā gatā narakayātanām tāmrabhrāṣṭre hyahaṃ dagdhā yugāni daśa pañca ca,कालेन पञ्चतां प्राप्ता गता नरकयातनाम् ताम्रभ्राष्ट्रे ह्यहं दग्धा युगानि दश पञ्च च
2,14,37,sūkṣmāṇi tilamātrāṇi kṛtvā khaṇḍānyanekaśaḥ kiñcitpātakaśeṣeṇa dharāyāmavatāritā,सूक्ष्माणि तिलमात्राणि कृत्वा खण्डान्यनेकशः किञ्चित्पातकशेषेण धरायामवतारिता
2,14,38,gṛhagodhāmayaṃ rūpaṃ kṛtaṃ bhāskarajena me sāhamatra sthitā bhūpa varṣāṇāmayutaṃ purā,गृहगोधामयं रूपं कृतं भास्करजेन मे साहमत्र स्थिता भूप वर्षाणामयुतं पुरा
2,14,39,yānyāpi yuvatirbhūpa bharturvaśyaṃ samācaret vṛthādharmā durācārā dahyate tāmrabhrāṣṭrake,यान्यापि युवतिर्भूप भर्तुर्वश्यं समाचरेत् वृथाधर्मा दुराचारा दह्यते ताम्रभ्राष्ट्रके
2,14,40,bhartā nātho gatirbhartā daivataṃ gurureva ca tasya vaśyaṃ caredyā tu sā kathaṃ sukhamāpnuyāt,भर्ता नाथो गतिर्भर्ता दैवतं गुरुरेव च तस्य वश्यं चरेद्या तु सा कथं सुखमाप्नुयात्
2,14,41,tiryagyoniśataṃ yāti krimikuṣṭhasamanvitā tasmādbhūpāla kartavyaṃ strībhirbhartṛvacaḥ sadā,तिर्यग्योनिशतं याति क्रिमिकुष्ठसमन्विता तस्माद्भूपाल कर्तव्यं स्त्रीभिर्भर्तृवचः सदा
2,14,42,sāhaṃ yāsye punaryoniṃ kutsitāṃ pātakānvitām yadi noddharase rājannadya māṃ śaraṇāgatām,साहं यास्ये पुनर्योनिं कुत्सितां पातकान्विताम् यदि नोद्धरसे राजन्नद्य मां शरणागताम्
2,14,43,sukṛtasya pradānena vijayājanitena hi yā tvayā saṃgame puṇye kṛtā śravaṇadvādaśī,सुकृतस्य प्रदानेन विजयाजनितेन हि या त्वया संगमे पुण्ये कृता श्रवणद्वादशी
2,14,44,sarayvāścaiva gaṅgāyāḥ pāpanāśavidhāyake pretaniryātanī puṇyā mānasepsitadāyinī,सरय्वाश्चैव गङ्गायाः पापनाशविधायके प्रेतनिर्यातनी पुण्या मानसेप्सितदायिनी
2,14,45,yasyāṃ gṛhe 'pi bhūpāla saṃsmṛto manujairhariḥ sarvatīrthaphalāvāptiṃ kurute nātra saṃśayaḥ,यस्यां गृहे ऽपि भूपाल संस्मृतो मनुजैर्हरिः सर्वतीर्थफलावाप्तिं कुरुते नात्र संशयः
2,14,46,dattaṃ japtaṃ hutaṃ yacca kṛtaṃ devārcanādikam sarvaṃ tadakṣayaṃ bhūpa yatkṛtaṃ vijayādine,दत्तं जप्तं हुतं यच्च कृतं देवार्चनादिकम् सर्वं तदक्षयं भूप यत्कृतं विजयादिने
2,14,47,evaṃvidhaṃ phalaṃ yasyāstaddehi sukṛtaṃ mama dvādaśyāmupavāsena trayodaśyāṃ tu pāraṇe,एवंविधं फलं यस्यास्तद्देहि सुकृतं मम द्वादश्यामुपवासेन त्रयोदश्यां तु पारणे
2,14,48,dvādaśābdopavāsasya phalaṃ prāptotyupoṣaṇe dayāṃ kṛtvā mahīpāla dharmamūrtirbhavān kṣitau,द्वादशाब्दोपवासस्य फलं प्राप्तोत्युपोषणे दयां कृत्वा महीपाल धर्ममूर्तिर्भवान् क्षितौ
2,14,49,vaivasvatapathadhvaṃsī paritrāhi suduḥkhitām gṛhagodhāvacaḥ śrutvā mohinī vākyamabravīt,वैवस्वतपथध्वंसी परित्राहि सुदुःखिताम् गृहगोधावचः श्रुत्वा मोहिनी वाक्यमब्रवीत्
2,14,50,svakṛtaṃ tu jano 'śnāti sukhaduḥkhātmakaṃ bibho tasmātkimanayā kāryaṃ pāpayā bhartuduṣṭayā,स्वकृतं तु जनो ऽश्नाति सुखदुःखात्मकं बिभो तस्मात्किमनया कार्यं पापया भर्तुदुष्टया
2,14,51,yayā bhartā vaśaṃ nīto rakṣācūrṇādibhirnṛpa sādhubhyo yatkṛtaṃ rājanyaśaḥsvargakaraṃ bhavet,यया भर्ता वशं नीतो रक्षाचूर्णादिभिर्नृप साधुभ्यो यत्कृतं राजन्यशःस्वर्गकरं भवेत्
2,14,52,ubhayorbhraṃ śatāmeti pāpebhyo yatkṛtaṃ bhavet śarkarāmiśritaṃ kṣīraṃ kādraveye niyojitam,उभयोर्भ्रं शतामेति पापेभ्यो यत्कृतं भवेत् शर्करामिश्रितं क्षीरं काद्रवेये नियोजितम्
2,14,53,viṣavṛddhiṃ karotyeva tadvatpāpakṛtaṃ bhavet parityajemāṃ tvaṃ pāpāṃ gacchāvo nagarāya vai,विषवृद्धिं करोत्येव तद्वत्पापकृतं भवेत् परित्यजेमां त्वं पापां गच्छावो नगराय वै
2,14,54,janmavyāpārasaktānāmātmasaukhyaṃ vinaśyati rukmāṅgada uvāca brahmātmaje kathaṃ vākyamīdṛśaṃ vyāhṛtadaṃ tvayā na sādhūnāmidaṃ vṛttaṃ bhavatīti varānane,जन्मव्यापारसक्तानामात्मसौख्यं विनश्यति रुक्माङ्गद उवाच ब्रह्मात्मजे कथं वाक्यमीदृशं व्याहृतदं त्वया न साधूनामिदं वृत्तं भवतीति वरानने
2,14,55,ātmasaukhyakarāḥ pāpā bhavanti paratāpinaḥ viprapannā varārohe paropakaraṇāya vai,आत्मसौख्यकराः पापा भवन्ति परतापिनः विप्रपन्ना वरारोहे परोपकरणाय वै
2,14,56,śaśī sūryo 'tha parjanyo medinī hutabhugjalam candanaṃ pādapāḥ saṃtaḥ paropakaraṇāya vai,शशी सूर्यो ऽथ पर्जन्यो मेदिनी हुतभुग्जलम् चन्दनं पादपाः संतः परोपकरणाय वै
2,14,57,śrūyate kila rājāsīddhariścandro varānane cāṇḍālamandirāvāsī bhāryātanayavikrayī,श्रूयते किल राजासीद्धरिश्चन्द्रो वरानने चाण्डालमन्दिरावासी भार्यातनयविक्रयी
2,14,58,asatyavacanādbhīto duḥkhādduḥkhataraṃ gataḥ tasya satyena saṃtuṣṭādevāḥ śakrapurogamāḥ,असत्यवचनाद्भीतो दुःखाद्दुःखतरं गतः तस्य सत्येन संतुष्टादेवाः शक्रपुरोगमाः
2,14,59,vareṇa chandayāñcakrurhariścandraṃ mahīpatim tena satyavatā coktā devā brahmapurogamāḥ yadi tuṣṭā hi vibudhā varaṃ me dātumarhatha,वरेण छन्दयाञ्चक्रुर्हरिश्चन्द्रं महीपतिम् तेन सत्यवता चोक्ता देवा ब्रह्मपुरोगमाः यदि तुष्टा हि विबुधा वरं मे दातुमर्हथ
2,14,60,eṣā hi nagarī sarvā sadrumā sasarīsṛpā sabālavṛddhataruṇā sanārī sacatuṣpadā,एषा हि नगरी सर्वा सद्रुमा ससरीसृपा सबालवृद्धतरुणा सनारी सचतुष्पदा
2,14,61,prayātu kṛtapāpāpisvargatiṃ nagarī mama ayodhyāpātakaṃ gṛhya gantāhaṃ narakaṃ dhruvam,प्रयातु कृतपापापिस्वर्गतिं नगरी मम अयोध्यापातकं गृह्य गन्ताहं नरकं ध्रुवम्
2,14,62,ekākī nahi gacchāmi parityajya janaṃ kṣitau svargaṃ vibudhaśārdūlāḥ satyametanmayeritam,एकाकी नहि गच्छामि परित्यज्य जनं क्षितौ स्वर्गं विबुधशार्दूलाः सत्यमेतन्मयेरितम्
2,14,63,tasya tāṃ sthiratāṃ jñātvā saha tenaiva sā purī jagāma svargalokaṃ ca indrādīnāmanujñayā,तस्य तां स्थिरतां ज्ञात्वा सह तेनैव सा पुरी जगाम स्वर्गलोकं च इन्द्रादीनामनुज्ञया
2,14,64,so 'pi svarge sthito rājā svapureṇa samanvitaḥ kāmagena vimānena pūjyamāno 'marairapi,सो ऽपि स्वर्गे स्थितो राजा स्वपुरेण समन्वितः कामगेन विमानेन पूज्यमानो ऽमरैरपि
2,14,65,asthidānaṃ kṛtaṃ devi kṛpayā hi dadhīcinā devānāmupakārārthaṃ śrutvā daityaiḥ parājitān,अस्थिदानं कृतं देवि कृपया हि दधीचिना देवानामुपकारार्थं श्रुत्वा दैत्यैः पराजितान्
2,14,66,kapotārthaṃ svamāṃsāni śibinā bhūbhujā purā pradattāni varārohe śyenāya kṣudhitāya vai,कपोतार्थं स्वमांसानि शिबिना भूभुजा पुरा प्रदत्तानि वरारोहे श्येनाय क्षुधिताय वै
2,14,67,jīmūtavāhano rājā purāsītkṣitimaṇḍale tenāpi jīvitaṃ dattaṃ pannagāya varānane,जीमूतवाहनो राजा पुरासीत्क्षितिमण्डले तेनापि जीवितं दत्तं पन्नगाय वरानने
2,14,68,tasmāddayālunā devi bhavitavyaṃ mahībhujā śucāvamedhye 'pi śubhe samaṃ varṣati vāridaḥ,तस्माद्दयालुना देवि भवितव्यं महीभुजा शुचावमेध्ये ऽपि शुभे समं वर्षति वारिदः
2,14,69,cāṇḍālapatitau candro hlādayecca nijaiḥ karaiḥ tasmādimāṃ varārohe gṛha godhāṃ suduḥkhitām,चाण्डालपतितौ चन्द्रो ह्लादयेच्च निजैः करैः तस्मादिमां वरारोहे गृह गोधां सुदुःखिताम्
2,14,70,uddhariṣye nijaiḥ puṇyairdaihitrairnāhuṣo yathā vimohinīṃ tiraskṛtya gṛhagodhāmuvāca ha,उद्धरिष्ये निजैः पुण्यैर्दैहित्रैर्नाहुषो यथा विमोहिनीं तिरस्कृत्य गृहगोधामुवाच ह
2,14,71,dattaṃ dattaṃ mayā puṇyaṃ vijayāsaṃbhavaṃ tava gaccha viṣṇugatāṃllokānvidhūtāśeṣakalmaṣā,दत्तं दत्तं मया पुण्यं विजयासंभवं तव गच्छ विष्णुगतांल्लोकान्विधूताशेषकल्मषा
2,14,72,tadvākyātsahasā bhūpa divyābharaṇabhūṣitā vimucya dehaṃ tajjīrṇaṃ gṛhagodhāsamudbhavam,तद्वाक्यात्सहसा भूप दिव्याभरणभूषिता विमुच्य देहं तज्जीर्णं गृहगोधासमुद्भवम्
2,14,73,jagāmāmantrya taṃ bhūpaṃ dyotayantī diśo daśa sīmantamiva kurvāṇā vaiṣṇavaṃ padamudbhutam,जगामामन्त्र्य तं भूपं द्योतयन्ती दिशो दश सीमन्तमिव कुर्वाणा वैष्णवं पदमुद्भुतम्
2,14,74,yadyogigamyaṃ hutabhukprakāśaṃ varaṃ vareṇyaṃ paramātmabhūtam tammādiyaṃ caiva śikhipradīpā jagatprakāśāya nṛpaprasūtā,यद्योगिगम्यं हुतभुक्प्रकाशं वरं वरेण्यं परमात्मभूतम् तम्मादियं चैव शिखिप्रदीपा जगत्प्रकाशाय नृपप्रसूता
2,15,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge godhāvimuktirnāma caturdaśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca vimocya pātakādrājā gṛhagodhāṃ hasanniva uvāca mohinīṃ hṛṣṭaḥ śīghramāruhyatāṃ hayaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे गोधाविमुक्तिर्नाम चतुर्दशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच विमोच्य पातकाद्राजा गृहगोधां हसन्निव उवाच मोहिनीं हृष्टः शीघ्रमारुह्यतां हयः
2,15,2,yojanāyutagāmī ca kṣaṇātkṛṣṇahayo yathā tadākarṇya vaco rājño mohinī madalālasā,योजनायुतगामी च क्षणात्कृष्णहयो यथा तदाकर्ण्य वचो राज्ञो मोहिनी मदलालसा
2,15,3,āruroha samaṃ bhartrā taṃ hayaṃ vātaveginam uvāca ca vaco bhūpaṃ bhartāraṃ cāruhāsinī,आरुरोह समं भर्त्रा तं हयं वातवेगिनम् उवाच च वचो भूपं भर्तारं चारुहासिनी
2,15,4,pracodayemamarvāṇaṃ svapurāya mahīpate putravaktraṃ spṛhā draṣṭuṃ laṃpaṭā tava vartate,प्रचोदयेममर्वाणं स्वपुराय महीपते पुत्रवक्त्रं स्पृहा द्रष्टुं लंपटा तव वर्तते
2,15,5,tavādhīnā nṛpaśreṣṭha gamyatāṃ yatra te manaḥ mohinyā vacanaṃ śrutvā taprasthe nagaraṃ prati,तवाधीना नृपश्रेष्ठ गम्यतां यत्र ते मनः मोहिन्या वचनं श्रुत्वा तप्रस्थे नगरं प्रति
2,15,6,paśyamānaḥ susaṃhṛṣṭaḥ pādapānparvatānnadīḥ vanāni suvicitrāṇi mṛgānbahuvidhānapi,पश्यमानः सुसंहृष्टः पादपान्पर्वतान्नदीः वनानि सुविचित्राणि मृगान्बहुविधानपि
2,15,7,grāmāndurgāṃstathā deśānnagarāṇi śubhāni ca sarāṃsi ca vicitrāṇi bhūbhāgānsumanoharān,ग्रामान्दुर्गांस्तथा देशान्नगराणि शुभानि च सरांसि च विचित्राणि भूभागान्सुमनोहरान्
2,15,8,acireṇāśramaṃ dṛṣṭvā vāmadevasya bhūpate ākāśastho mahīpālo namaskṛtya tvarānvitaḥ,अचिरेणाश्रमं दृष्ट्वा वामदेवस्य भूपते आकाशस्थो महीपालो नमस्कृत्य त्वरान्वितः
2,15,9,punareva yayau rājā vāyuvegena vājinā paśyamāno bahūndeśāndhanadhānyasamanvitān,पुनरेव ययौ राजा वायुवेगेन वाजिना पश्यमानो बहून्देशान्धनधान्यसमन्वितान्
2,15,10,āsasāda puraṃ rājā vaidiśaṃ svavaśaṃ ca tat tamāyāntaṃ nṛpaṃ śrutvā cārairddharmāṅgadaḥ sutaḥ,आससाद पुरं राजा वैदिशं स्ववशं च तत् तमायान्तं नृपं श्रुत्वा चारैर्द्धर्माङ्गदः सुतः
2,15,11,pitaraṃ harṣasaṃyukto bhūpālānvākyamabravīt eṣā pkarāśamāyāti udīcī diṅ nṛpottamāḥ,पितरं हर्षसंयुक्तो भूपालान्वाक्यमब्रवीत् एषा प्कराशमायाति उदीची दिङ् नृपोत्तमाः
2,15,12,matpiturvājinākrāntā tattejaḥ parirañjitā tasmādgacchāmahe sarve saṃmukhaṃ hyavanīpateḥ,मत्पितुर्वाजिनाक्रान्ता तत्तेजः परिरञ्जिता तस्माद्गच्छामहे सर्वे संमुखं ह्यवनीपतेः
2,15,13,piturāgatamātrasya saṃmukhaṃ na suto vrajet sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvadindrāścaturddaśā,पितुरागतमात्रस्य संमुखं न सुतो व्रजेत् स याति नरकं घोरं यावदिन्द्राश्चतुर्द्दशा
2,15,14,saṃmukhaṃ vrajamānasya putrasya pitaraṃ prati pade pade yajñaphalaṃ procuḥ paurāṇikā dvijāḥ,संमुखं व्रजमानस्य पुत्रस्य पितरं प्रति पदे पदे यज्ञफलं प्रोचुः पौराणिका द्विजाः
2,15,15,uttiṣṭhadhvaṃ vrajāmyeṣa bhavadbhiḥ parivāritaḥ abhivādayituṃ premṇā eṣa me devadevatā,उत्तिष्ठध्वं व्रजाम्येष भवद्भिः परिवारितः अभिवादयितुं प्रेम्णा एष मे देवदेवता
2,15,16,tathotyuktaistutaiḥ sarvairbhūmipālairnṛpātmajaḥ jagāma saṃmukhaṃ padbhyāṃ krośamātraṃ pitustadā,तथोत्युक्तैस्तुतैः सर्वैर्भूमिपालैर्नृपात्मजः जगाम संमुखं पद्भ्यां क्रोशमात्रं पितुस्तदा
2,15,17,tato rājasahasreṇa mūrtimāniva manmathaḥ sa gatvā dūramadhvānamāsasādanṛpaṃ pathi,ततो राजसहस्रेण मूर्तिमानिव मन्मथः स गत्वा दूरमध्वानमाससादनृपं पथि
2,15,18,saṃprāpya pitaraṃ strehājjagāma dharaṇīṃ tadā śirasā rājabhiḥ sārddhaṃ praṇāmamakarottadā,संप्राप्य पितरं स्त्रेहाज्जगाम धरणीं तदा शिरसा राजभिः सार्द्धं प्रणाममकरोत्तदा
2,15,19,premṇā samāgataṃ prakṣya taṃ patantaṃ nṛpaiḥ saha avaruhya hayādrājā samutthāpya sutaṃ vibho,प्रेम्णा समागतं प्रक्ष्य तं पतन्तं नृपैः सह अवरुह्य हयाद्राजा समुत्थाप्य सुतं विभो
2,15,20,bhujābhyāṃ sādhu pīnābhyāṃ paryaṣvañjata bhūpatiḥ mūrdhni caivamupāghrāya uvāca tanayaṃ tadā,भुजाभ्यां साधु पीनाभ्यां पर्यष्वञ्जत भूपतिः मूर्ध्नि चैवमुपाघ्राय उवाच तनयं तदा
2,15,21,kaccitpāsi prajāḥ sarvāḥ kacciddaṇḍayase ripūn nyāyāgatena vittena kośaṃ putra bibharṣi ca,कच्चित्पासि प्रजाः सर्वाः कच्चिद्दण्डयसे रिपून् न्यायागतेन वित्तेन कोशं पुत्र बिभर्षि च
2,15,22,kaccidvipreṣvatyadhikā vṛttirdattā napāyinī kaccitte kāntaśīlatvaṃ kaccidvaktāḥ na niṣṭhuram,कच्चिद्विप्रेष्वत्यधिका वृत्तिर्दत्ता नपायिनी कच्चित्ते कान्तशीलत्वं कच्चिद्वक्ताः न निष्ठुरम्
2,15,23,kaccidgāvo na duhyante putra cāṇḍalaveśmānaṃ kaccidvacanakartārastanayāśca pituḥ sadā,कच्चिद्गावो न दुह्यन्ते पुत्र चाण्डलवेश्मानं कच्चिद्वचनकर्तारस्तनयाश्च पितुः सदा
2,15,24,kaccidvadhūḥ śvaśrūvākye vartate bhartari kvacit kaccidvivādānviprestu samaṃ nekṣasa ātmaja,कच्चिद्वधूः श्वश्रूवाक्ये वर्तते भर्तरि क्वचित् कच्चिद्विवादान्विप्रेस्तु समं नेक्षस आत्मज
2,15,25,kaccidgāvo na rudhyante viṣaye vividhaistṛṇaiḥ tulāmānāni sarvāṇi hyannādīnāṃ sadekṣase,कच्चिद्गावो न रुध्यन्ते विषये विविधैस्तृणैः तुलामानानि सर्वाणि ह्यन्नादीनां सदेक्षसे
2,15,26,kuṭuṃbinaṃ karaiḥ putra nātyarthamabhidūyase kaccinna dyūtapānādi vartate viṣaye tava,कुटुंबिनं करैः पुत्र नात्यर्थमभिदूयसे कच्चिन्न द्यूतपानादि वर्तते विषये तव
2,15,27,kaccidbhinnarasairlokā bhinnavākyaiḥ pure tava na dānairjīrṇavastraiśca nopajīvanti mānavāḥ,कच्चिद्भिन्नरसैर्लोका भिन्नवाक्यैः पुरे तव न दानैर्जीर्णवस्त्रैश्च नोपजीवन्ति मानवाः
2,15,28,kaccidṛṣṭvā svayaṃ putra hastyaśvaṃ parirakṣasi kaccicca mātaraḥ sarvā hyaviśeṣeṇa paśyasi,कच्चिदृष्ट्वा स्वयं पुत्र हस्त्यश्वं परिरक्षसि कच्चिच्च मातरः सर्वा ह्यविशेषेण पश्यसि
2,15,29,kaccinna vāsare viṣṇornarā bhuñjanti putraka śaśini kṣīṇatāṃ prāpte kaccicchrāddhaparo naraḥ,कच्चिन्न वासरे विष्णोर्नरा भुञ्जन्ति पुत्रक शशिनि क्षीणतां प्राप्ते कच्चिच्छ्राद्धपरो नरः
2,15,30,kacciccāpararātreṣu sadā nidrāṃ vimuñcasi nidrā mūlamadharmasya nidrā pāpavivarddhinī,कच्चिच्चापररात्रेषु सदा निद्रां विमुञ्चसि निद्रा मूलमधर्मस्य निद्रा पापविवर्द्धिनी
2,15,31,nidrā dāridyajananī nidrā śreyovināśinī nahi nidrānvito rājā ciraṃ śāsti vasuṃdharām,निद्रा दारिद्यजननी निद्रा श्रेयोविनाशिनी नहि निद्रान्वितो राजा चिरं शास्ति वसुंधराम्
2,15,32,puṃścalīva sadā bharturlokadvayavināśinī evamuccaramāṇaṃ taṃ tanayo vākyamabravīt,पुंश्चलीव सदा भर्तुर्लोकद्वयविनाशिनी एवमुच्चरमाणं तं तनयो वाक्यमब्रवीत्
2,15,33,dharmāṅgado mahīpālaṃ praṇamya ca punaḥ punaḥ sarvametatkṛtaṃ tāta punaḥ kartāsmi te vacaḥ,धर्माङ्गदो महीपालं प्रणम्य च पुनः पुनः सर्वमेतत्कृतं तात पुनः कर्तास्मि ते वचः
2,15,34,piturvacanakartāraḥ putrā dhanyā jagattraye kiṃ tataḥ pātakaṃ rājanyo na kuryātpiturvacaḥ,पितुर्वचनकर्तारः पुत्रा धन्या जगत्त्रये किं ततः पातकं राजन्यो न कुर्यात्पितुर्वचः
2,15,35,pitṛvākyamanādṛtya vrajetsnātuṃ trimārgagām na tattīrthaphalaṃ bhuṅkte yo na kuryātpiturvacaḥ,पितृवाक्यमनादृत्य व्रजेत्स्नातुं त्रिमार्गगाम् न तत्तीर्थफलं भुङ्क्ते यो न कुर्यात्पितुर्वचः
2,15,36,tvadadhīnaṃ śarīraṃ me tvadadhīnaṃ hi jīvitam tvadadhīno hi me dharmastvaṃ ca me daivataṃ param,त्वदधीनं शरीरं मे त्वदधीनं हि जीवितम् त्वदधीनो हि मे धर्मस्त्वं च मे दैवतं परम्
2,15,37,trailokyasyāpi dānena na śuddhyeta ṛṇātsutaḥ kiṃ punardehavittābhyāṃ keśadānādibhirvibho,त्रैलोक्यस्यापि दानेन न शुद्ध्येत ऋणात्सुतः किं पुनर्देहवित्ताभ्यां केशदानादिभिर्विभो
2,15,38,evaṃ bruvāṇaṃ tanayaṃ bahubhūpālasaṃvṛtam rukmāṅgadaḥ pariṣvajya punarāha sutaṃ vacaḥ satyametattvayā putra vyāhṛtaṃ dharmavedinā,एवं ब्रुवाणं तनयं बहुभूपालसंवृतम् रुक्माङ्गदः परिष्वज्य पुनराह सुतं वचः सत्यमेतत्त्वया पुत्र व्याहृतं धर्मवेदिना
2,15,39,piturabhyadhikaṃ kiñciddaivataṃ na sutasya hi devāḥ parāṅmukhāstasya pitaraṃ yo 'vamanyate,पितुरभ्यधिकं किञ्चिद्दैवतं न सुतस्य हि देवाः पराङ्मुखास्तस्य पितरं यो ऽवमन्यते
2,15,40,so 'haṃ mūrdhnātvayā putra dhṛtastatkṣitirakṣaṇāt jitvā dvīpavatīṃ pṛthvīṃ bahubhūpālasaṃvṛtām,सो ऽहं मूर्ध्नात्वया पुत्र धृतस्तत्क्षितिरक्षणात् जित्वा द्वीपवतीं पृथ्वीं बहुभूपालसंवृताम्
2,15,41,etatsaukhyaṃ paraṃ loke etatsvargapadaṃ dhruvam piturabhyadhikaḥ putro yadbhavetkṣitimaṇḍale,एतत्सौख्यं परं लोके एतत्स्वर्गपदं ध्रुवम् पितुरभ्यधिकः पुत्रो यद्भवेत्क्षितिमण्डले
2,15,42,so 'haṃ putra kṛtārthastu kṛtaḥ sadguṇavartmanā tvayā sādhayatā bhūpānyathā haridinaṃ śubham,सो ऽहं पुत्र कृतार्थस्तु कृतः सद्गुणवर्त्मना त्वया साधयता भूपान्यथा हरिदिनं शुभम्
2,15,43,tatpiturvacanaṃ śrutvā putro dharmāṅgado 'bravīt kka gatastu bhavāṃstāta niveśya mayi saṃpadaḥ,तत्पितुर्वचनं श्रुत्वा पुत्रो धर्माङ्गदो ऽब्रवीत् क्क गतस्तु भवांस्तात निवेश्य मयि संपदः
2,15,44,kasminsthāne tviyaṃ prāptā sūryāyutasamaprabhā manye nirvedamāpanna imāṃ sṛṣṭvā prajāpatiḥ,कस्मिन्स्थाने त्वियं प्राप्ता सूर्यायुतसमप्रभा मन्ये निर्वेदमापन्न इमां सृष्ट्वा प्रजापतिः
2,15,45,naitadrūpā mahīpālanārī trailokyamadhyataḥ manye bhūdharajāteyamathavā sāgarodbhavā,नैतद्रूपा महीपालनारी त्रैलोक्यमध्यतः मन्ये भूधरजातेयमथवा सागरोद्भवा
2,15,46,māyā vā mayadaityasya pramadārūpasaṃsthitā aho sunupuṇo dhātā yeneyaṃ nirmitā vibho bālāgraśatabhāgo hi vyalīko nopapadyate,माया वा मयदैत्यस्य प्रमदारूपसंस्थिता अहो सुनुपुणो धाता येनेयं निर्मिता विभो बालाग्रशतभागो हि व्यलीको नोपपद्यते
2,15,47,iyaṃ hi yogyā kanakāvadātā gṛhāya tubhyaṃ jagatīpatīśa evaṃ vidhā me jananī yadi syātko 'nyo 'sti mattaḥ sukṛtī manuṣyaḥ,इयं हि योग्या कनकावदाता गृहाय तुभ्यं जगतीपतीश एवं विधा मे जननी यदि स्यात्को ऽन्यो ऽस्ति मत्तः सुकृती मनुष्यः
2,16,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite pitāputrasaṃvādo nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca dharmāṅgavadacaḥ śrutvā hṛṣṭo rukmāṅgado 'bravīt satya te jananī putra saṃprāptā mandare mayā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते पितापुत्रसंवादो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच धर्माङ्गवदचः श्रुत्वा हृष्टो रुक्माङ्गदो ऽब्रवीत् सत्य ते जननी पुत्र संप्राप्ता मन्दरे मया
2,16,2,vedāśrayasutā bālā madarthaṃ kṛtaniścayā kurvantī dāruṇaṃ putra tapo devagirau purā,वेदाश्रयसुता बाला मदर्थं कृतनिश्चया कुर्वन्ती दारुणं पुत्र तपो देवगिरौ पुरा
2,16,3,itaḥ pañcadaśādahno hayagāmī gato hyaham mandare parvataśreṣṭhe bahudhātusamanvite,इतः पञ्चदशादह्नो हयगामी गतो ह्यहम् मन्दरे पर्वतश्रेष्ठे बहुधातुसमन्विते
2,16,4,tasya mūrddhani bāleyaṃ toṣayantī maheśvaram sthitā gānaparā dṛṣṭā mayā tatra sudarśanā,तस्य मूर्द्धनि बालेयं तोषयन्ती महेश्वरम् स्थिता गानपरा दृष्टा मया तत्र सुदर्शना
2,16,5,tato 'haṃ mūrcchayā yuktaḥ patito dharaṇītale anaṅgabāṇasaṃviddho vyādhaviddho yathā mṛgaḥ,ततो ऽहं मूर्च्छया युक्तः पतितो धरणीतले अनङ्गबाणसंविद्धो व्याधविद्धो यथा मृगः
2,16,6,tato 'hamanayā devyā cālitaścārunetrayā vṛtaścaivāpi bhartṛtve kiñcitprārthanayā saha,ततो ऽहमनया देव्या चालितश्चारुनेत्रया वृतश्चैवापि भर्तृत्वे किञ्चित्प्रार्थनया सह
2,16,7,mayā cāpi pratijñātaṃ svadakṣiṇakarānvitam seyaṃ bhāryā viśālākṣī kṛtā bhūdharamastake,मया चापि प्रतिज्ञातं स्वदक्षिणकरान्वितम् सेयं भार्या विशालाक्षी कृता भूधरमस्तके
2,16,8,avaruhya dharāpṛṣṭe samāruhya turaṅgamam dinatrayeṇa tvaritaḥ saṃprāptastava sannidhau,अवरुह्य धरापृष्टे समारुह्य तुरङ्गमम् दिनत्रयेण त्वरितः संप्राप्तस्तव सन्निधौ
2,16,9,paśyamāno girīndeśānsarāṃsisaritastathā iyaṃ hi jananī putra tava prītivivarddhinī,पश्यमानो गिरीन्देशान्सरांसिसरितस्तथा इयं हि जननी पुत्र तव प्रीतिविवर्द्धिनी
2,16,10,abhivādaya cārvaṅgīṃ tvaṃ nijāmiva mātaram tatpiturvacanaṃ śrutvā hayasaṃsthāmarindamaḥ,अभिवादय चार्वङ्गीं त्वं निजामिव मातरम् तत्पितुर्वचनं श्रुत्वा हयसंस्थामरिन्दमः
2,16,11,śirasā dharaṇīṃ gatvā idaṃ vacanamabravīt prasīda devi mātastvaṃ bhṛtyo dāsaḥ sutastava,शिरसा धरणीं गत्वा इदं वचनमब्रवीत् प्रसीद देवि मातस्त्वं भृत्यो दासः सुतस्तव
2,16,12,namaskaromi jananīṃ bahubhūpālasaṃyutaḥ taṃ putramavanīṃ prāptaṃ mohinī prekṣya bhūpate,नमस्करोमि जननीं बहुभूपालसंयुतः तं पुत्रमवनीं प्राप्तं मोहिनी प्रेक्ष्य भूपते
2,16,13,bharturdākṣiṇyayogācca avatīrya turaṅgamāt avāgūhata bāhubhyāmutthāpya patitaṃ sutam,भर्तुर्दाक्षिण्ययोगाच्च अवतीर्य तुरङ्गमात् अवागूहत बाहुभ्यामुत्थाप्य पतितं सुतम्
2,16,14,pariṣvaktastadā mātrā punarevābhyanandayat tatastāṃ sumanojñaistu cāruvastraisca bhūṣaṇaiḥ,परिष्वक्तस्तदा मात्रा पुनरेवाभ्यनन्दयत् ततस्तां सुमनोज्ञैस्तु चारुवस्त्रैस्च भूषणैः
2,16,15,bhūṣayitvā samāropya punareva hayottamam svapṛṣṭhe caraṇaṃ kṛtvā tasyā rājīvalocanaḥ,भूषयित्वा समारोप्य पुनरेव हयोत्तमम् स्वपृष्ठे चरणं कृत्वा तस्या राजीवलोचनः
2,16,16,tenaiva vidhinā bhūpa pitaraṃ cānvarohayat bhūpālaiḥ saṃvṛto gacchanpabhdyāṃ dharmāṅgadaḥ sutaḥ,तेनैव विधिना भूप पितरं चान्वरोहयत् भूपालैः संवृतो गच्छन्पभ्द्यां धर्माङ्गदः सुतः
2,16,17,praharṣapulako hyāsījjananīṃ prekṣya mohinīm stūyamānaḥ svayaṃ cāpi meghagaṃbhīrayā girā,प्रहर्षपुलको ह्यासीज्जननीं प्रेक्ष्य मोहिनीम् स्तूयमानः स्वयं चापि मेघगंभीरया गिरा
2,16,18,dhanyaḥ sa tanayo loke mātaro yasya bhūriśaḥ navā navatarā bhāryāḥ pituriṣṭā manoharāḥ,धन्यः स तनयो लोके मातरो यस्य भूरिशः नवा नवतरा भार्याः पितुरिष्टा मनोहराः
2,16,19,yasyaikā jananī loke pitā tasyaiva duḥkhabhāk piturduḥkhena kiṃ saukhyaṃ putrasya hṛdi vartate,यस्यैका जननी लोके पिता तस्यैव दुःखभाक् पितुर्दुःखेन किं सौख्यं पुत्रस्य हृदि वर्तते
2,16,20,ekasyā vandane mātuḥ pṛthivīphalamaśnute mātṝṇāṃ vandane mahyaṃ gahatpuṇyaṃ bhaviṣyati,एकस्या वन्दने मातुः पृथिवीफलमश्नुते मातॄणां वन्दने मह्यं गहत्पुण्यं भविष्यति
2,16,21,tasmādabhyadhikaṃ puṇyaṃ bhaviṣyati dine dine ekamuccaramāṇo 'sau rājabhiḥ parivāritaḥ,तस्मादभ्यधिकं पुण्यं भविष्यति दिने दिने एकमुच्चरमाणो ऽसौ राजभिः परिवारितः
2,16,22,praviṣṭo nagaraṃ ramyaṃ vaidiśaṃ ṛddhisaṃyutam hayasthaḥ prayayau rājā mohinyā saha tatkṣaṇāt,प्रविष्टो नगरं रम्यं वैदिशं ऋद्धिसंयुतम् हयस्थः प्रययौ राजा मोहिन्या सह तत्क्षणात्
2,16,23,tato gṛhavaraṃ prāpya pūjyamāno janairnṛpaḥ avaruhya hayātasmāmohinīṃ vākyamabravīt,ततो गृहवरं प्राप्य पूज्यमानो जनैर्नृपः अवरुह्य हयातस्मामोहिनीं वाक्यमब्रवीत्
2,16,24,dharmāṅgadasya putrasya gṛhe gaccha manohare eṣa te guruśuśrūṣāṃ kariṣyati yathā guṇam,धर्माङ्गदस्य पुत्रस्य गृहे गच्छ मनोहरे एष ते गुरुशुश्रूषां करिष्यति यथा गुणम्
2,16,25,na sakhī naiva dāsī te śuśrūṣāmācarediti sā caivamuktā patyā tu prasthitā sutamandiram,न सखी नैव दासी ते शुश्रूषामाचरेदिति सा चैवमुक्ता पत्या तु प्रस्थिता सुतमन्दिरम्
2,16,26,dharmāṅgadena sā dṛṣṭā gacchantī mandirāya vai ātmano bhartṛvākyena parityajya mahīpatīn,धर्माङ्गदेन सा दृष्टा गच्छन्ती मन्दिराय वै आत्मनो भर्तृवाक्येन परित्यज्य महीपतीन्
2,16,27,tiṣṭhadhvaṃ piturādeśādimāṃ śuśrūṣaye hyaham sa evamuktvā gatvā tu bāhubhyāṃ parigṛhya vai krame pañcadaśe prāpte paryaṅke tvavaropayat,तिष्ठध्वं पितुरादेशादिमां शुश्रूषये ह्यहम् स एवमुक्त्वा गत्वा तु बाहुभ्यां परिगृह्य वै क्रमे पञ्चदशे प्राप्ते पर्यङ्के त्ववरोपयत्
2,16,28,kāñcane paṭṭasūtreṇa racite komale dṛḍhe mṛdvāstaraṇasaṃyukte maṇiratnavibhūṣite,काञ्चने पट्टसूत्रेण रचिते कोमले दृढे मृद्वास्तरणसंयुक्ते मणिरत्नविभूषिते
2,16,29,ratnadīpaiśca bahuśaḥ khacite sūryasaprabhe tataḥ pādodakaṃ cakre mohinyā dharmabhūṣaṇaḥ,रत्नदीपैश्च बहुशः खचिते सूर्यसप्रभे ततः पादोदकं चक्रे मोहिन्या धर्मभूषणः
2,16,30,sandhyāvalyā gurutvena hyapaśyattāṃ nṛpātmajaḥ naivamasyābhavadduṣṭaṃ manastāṃ mohinīṃ prati,सन्ध्यावल्या गुरुत्वेन ह्यपश्यत्तां नृपात्मजः नैवमस्याभवद्दुष्टं मनस्तां मोहिनीं प्रति
2,16,31,sukumāro 'pi tanvaṅgīṃ pīnorujaghanastanīm mene varṣāyutasamāmātmānaṃ ca trivatsaram,सुकुमारो ऽपि तन्वङ्गीं पीनोरुजघनस्तनीम् मेने वर्षायुतसमामात्मानं च त्रिवत्सरम्
2,16,32,prakṣālya caraṇau tasyāstajjalaṃ śirasi nyadhāt uvācāvanato bhūtvā sukṛtī mātarasmyaham,प्रक्षाल्य चरणौ तस्यास्तज्जलं शिरसि न्यधात् उवाचावनतो भूत्वा सुकृती मातरस्म्यहम्
2,16,33,ityuktvā naranārībhiḥ svayaṃ ca śramanāśanam cakāra sarvabhogaistāṃ yuyoja ca mudānvitaḥ,इत्युक्त्वा नरनारीभिः स्वयं च श्रमनाशनम् चकार सर्वभोगैस्तां युयोज च मुदान्वितः
2,16,34,dhīrodamathane jāte kuṇḍale cāmṛtasravaṃ ye labdhe dānavāñcitvā pātāle dharmamūrttinā,धीरोदमथने जाते कुण्डले चामृतस्रवं ये लब्धे दानवाञ्चित्वा पाताले धर्ममूर्त्तिना
2,16,35,mohinyā karṇayoścakre svayameva vṛṣāṅgadaḥ aṣṭottarasahasraiśca dhātrīphalanibhaiḥ śubhaiḥ,मोहिन्या कर्णयोश्चक्रे स्वयमेव वृषाङ्गदः अष्टोत्तरसहस्रैश्च धात्रीफलनिभैः शुभैः
2,16,36,mauktikai racitaiḥ śubhrairhāro devyāḥ kṛto hṛdi niṣkaṃ palaśataṃ svarṇaṃ kuliśāyutabhūṣitam,मौक्तिकै रचितैः शुभ्रैर्हारो देव्याः कृतो हृदि निष्कं पलशतं स्वर्णं कुलिशायुतभूषितम्
2,16,37,hāra laghūttaraṃ cakre māturnṛpasutastadā valayā vajrakhacitā dviraṣṭau karayordvayoḥ,हार लघूत्तरं चक्रे मातुर्नृपसुतस्तदा वलया वज्रखचिता द्विरष्टौ करयोर्द्वयोः
2,16,38,ekaike niṣkakoṭībhirmūlyavidbhirnaraiḥ kṛtāḥ keyūranūpurau tasyā anarghau sa nṛpātmajaḥ,एकैके निष्ककोटीभिर्मूल्यविद्भिर्नरैः कृताः केयूरनूपुरौ तस्या अनर्घौ स नृपात्मजः
2,16,39,pradadau pituriṣṭāyā bhūṣaṇārthaṃ raviprabhau kaṭisūtraṃ tu śarvāṇyā yadāsītpāvakaprabham,प्रददौ पितुरिष्टाया भूषणार्थं रविप्रभौ कटिसूत्रं तु शर्वाण्या यदासीत्पावकप्रभम्
2,16,40,tadbhraṣṭaṃ bhayabhītāyāḥ saṃgrāme tārakāmaye kālanemau sthite rājye patitaṃ mūlapācane,तद्भ्रष्टं भयभीतायाः संग्रामे तारकामये कालनेमौ स्थिते राज्ये पतितं मूलपाचने
2,16,41,tadgṛhītaṃ tu daityena mayena lokamāyinā taṃ hatvā malaye daityaṃ daityakoṭisamāvṛtam,तद्गृहीतं तु दैत्येन मयेन लोकमायिना तं हत्वा मलये दैत्यं दैत्यकोटिसमावृतम्
2,16,42,saṃvatsararaṇe ghore piturvacanakāraṇāt avāpa kaṭisūtraṃ tu daityarājapriyāsthitam,संवत्सररणे घोरे पितुर्वचनकारणात् अवाप कटिसूत्रं तु दैत्यराजप्रियास्थितम्
2,16,43,taddadau pituriṣṭāyāḥ sānandapulako nṛpaḥ hiraṇyakaśipoḥ pūrvaṃ yā bhāryā lokasundarī,तद्ददौ पितुरिष्टायाः सानन्दपुलको नृपः हिरण्यकशिपोः पूर्वं या भार्या लोकसुन्दरी
2,16,44,tasyāḥ sīmantakaścāsītsaudāminisamaprabhaḥ sā praviṣṭā samaṃ patyā yadā pāvakamaṅgalā,तस्याः सीमन्तकश्चासीत्सौदामिनिसमप्रभः सा प्रविष्टा समं पत्या यदा पावकमङ्गला
2,16,45,samudre kṣipya sīmantaṃ duḥkhena mahatānvitā sāgarastattu saṃgṛhya ratnaśreṣṭhayugaṃ kila,समुद्रे क्षिप्य सीमन्तं दुःखेन महतान्विता सागरस्तत्तु संगृह्य रत्नश्रेष्ठयुगं किल
2,16,46,dadau dharmāṅgadāyātha tasya vīryeṇa toṣitaḥ jananyāḥ pradadau hṛṣṭaḥ sūryakoṭisamaprabham,ददौ धर्माङ्गदायाथ तस्य वीर्येण तोषितः जनन्याः प्रददौ हृष्टः सूर्यकोटिसमप्रभम्
2,16,47,agniśauce śubhe vastre kañcuke sumanohare sahasrakoṭimūlye te mohinyāḥ saṃnyavedayat,अग्निशौचे शुभे वस्त्रे कञ्चुके सुमनोहरे सहस्रकोटिमूल्ये ते मोहिन्याः संन्यवेदयत्
2,16,48,devamālyaṃ sugandhāḍhyaṃ tathā devavilepanam sarvadevaguroḥ pūrvaṃ siddhahastātsudurlabham,देवमाल्यं सुगन्धाढ्यं तथा देवविलेपनम् सर्वदेवगुरोः पूर्वं सिद्धहस्तात्सुदुर्लभम्
2,16,49,dharmāṅgadena vīreṇa dvīpānāṃ vijaye tathā labdhaṃ tat pradadau devyā mohinyāḥ kāmavarddhanam,धर्माङ्गदेन वीरेण द्वीपानां विजये तथा लब्धं तत् प्रददौ देव्या मोहिन्याः कामवर्द्धनम्
2,16,50,saṃbhūṣya parayā bhaktyā paścātṣaḍrasabhojanam ānītaṃ mātṛhastena bhojayāmāsa bhūmipa,संभूष्य परया भक्त्या पश्चात्षड्रसभोजनम् आनीतं मातृहस्तेन भोजयामास भूमिप
2,16,51,purastādeva jananīṃ vākyaiḥ saṃbodhya bhūriśaḥ mayā tvayā ca kartavyaṃ rājño vākyaṃ na saṃśayaḥ,पुरस्तादेव जननीं वाक्यैः संबोध्य भूरिशः मया त्वया च कर्तव्यं राज्ञो वाक्यं न संशयः
2,16,52,yā iṣṭā nṛpaterdevi sāsmākaṃ hi garīyasī iṣṭā yā bhūpaterbhartustasyā yā duṣṭamācaret,या इष्टा नृपतेर्देवि सास्माकं हि गरीयसी इष्टा या भूपतेर्भर्तुस्तस्या या दुष्टमाचरेत्
2,16,53,sā patnī narakaṃ yāti yāvadindrāścaturdaśa sāpatnabhāvaṃ yā kuryādbhartṛsneheṣṭayā saha,सा पत्नी नरकं याति यावदिन्द्राश्चतुर्दश सापत्नभावं या कुर्याद्भर्तृस्नेहेष्टया सह
2,16,54,tasyāḥ snehaviyogārthaṃ tapyate tāmrabhrāṣṭake yathā sukhaṃ bhavedbhartustathā kāryaṃ hi bhāryayā,तस्याः स्नेहवियोगार्थं तप्यते ताम्रभ्राष्टके यथा सुखं भवेद्भर्तुस्तथा कार्यं हि भार्यया
2,16,55,anukūlaṃ hitaṃ tasyā iṣṭāyā bharturācaret yathā bhartā tathā tāṃ hi paśyeta varavarṇini,अनुकूलं हितं तस्या इष्टाया भर्तुराचरेत् यथा भर्ता तथा तां हि पश्येत वरवर्णिनि
2,16,56,hīnāyāścāpi śuśrūṣāṃ kṛtvā yāti triviṣṭapam paścātsthāne bhavetsāpi manasā yābhavatpriye,हीनायाश्चापि शुश्रूषां कृत्वा याति त्रिविष्टपम् पश्चात्स्थाने भवेत्सापि मनसा याभवत्प्रिये
2,16,57,sarvānbhogānavāpnoti bharturiṣṭaṃ pragṛhya hi irṣyābhāvaparityāgātsarveśvarapadaṃ labhet,सर्वान्भोगानवाप्नोति भर्तुरिष्टं प्रगृह्य हि इर्ष्याभावपरित्यागात्सर्वेश्वरपदं लभेत्
2,16,58,sapatnī yā sapatnyāstuḥśuśrūṣāṃ kurute sadā bharturiṣṭāṃ saṃnirīkṣya tasyā loko 'kṣayo bhavet,सपत्नी या सपत्न्यास्तुःशुश्रूषां कुरुते सदा भर्तुरिष्टां संनिरीक्ष्य तस्या लोको ऽक्षयो भवेत्
2,16,59,bharturiṣṭā purā veśyā hyabhavatsā kuleṣu vai śūdrajāteḥ suduṣṭasya parityaktakriyasya tu,भर्तुरिष्टा पुरा वेश्या ह्यभवत्सा कुलेषु वै शूद्रजातेः सुदुष्टस्य परित्यक्तक्रियस्य तु
2,16,60,ācaradveśyayā sārddhaṃ sā bhāryā patirañjinī prakṣālanaṃ dvayoḥ pādau dvayorucchiṣṭabhojinī,आचरद्वेश्यया सार्द्धं सा भार्या पतिरञ्जिनी प्रक्षालनं द्वयोः पादौ द्वयोरुच्छिष्टभोजिनी
2,16,61,ubhayorapyadhaḥ śete ubhayorvai hitaṃ ratā veśyayā vāryamāṇāpi sadācārapathe sthitā,उभयोरप्यधः शेते उभयोर्वै हितं रता वेश्यया वार्यमाणापि सदाचारपथे स्थिता
2,16,62,evaṃ śuśrīṣayantyā hi bhartāraṃ veśyayā saha jagāma sumahānkālo vartantyā duḥkhasāgare,एवं शुश्रीषयन्त्या हि भर्तारं वेश्यया सह जगाम सुमहान्कालो वर्तन्त्या दुःखसागरे
2,16,63,aparasmindine bhartā māhiṣaṃ mūlakānvitam abhakṣayata niṣpāvaṃ durmedhāstailamiśritam,अपरस्मिन्दिने भर्ता माहिषं मूलकान्वितम् अभक्षयत निष्पावं दुर्मेधास्तैलमिश्रितम्
2,16,64,tadapathyabhujastasya avamanya pativratām abhavaddāruṇo rogo gude tasya bhagandaraḥ,तदपथ्यभुजस्तस्य अवमन्य पतिव्रताम् अभवद्दारुणो रोगो गुदे तस्य भगन्दरः
2,16,65,saṃdahyamāno 'titarāṃ divā rātrau sa bhūriśaḥ tasya gehe sthitaṃ vittaṃ samādāya jagāma sā,संदह्यमानो ऽतितरां दिवा रात्रौ स भूरिशः तस्य गेहे स्थितं वित्तं समादाय जगाम सा
2,16,66,veśyānyasmaidadau prītyā yūne kāmaparāyaṇā tataḥ sa dīnavadano vrīḍayā ca samanvitaḥ,वेश्यान्यस्मैददौ प्रीत्या यूने कामपरायणा ततः स दीनवदनो व्रीडया च समन्वितः
2,16,67,uvāca prarudanbhāryāṃ śūdro vyākulacetanaḥ paripālaya māṃ devi veśyāsaktaṃ suniṣṭhuram,उवाच प्ररुदन्भार्यां शूद्रो व्याकुलचेतनः परिपालय मां देवि वेश्यासक्तं सुनिष्ठुरम्
2,16,68,na mayopakṛtaṃ kiñcittava suṃdari pāpinā ramate veśyayā sārddhaṃ bahūnabdānsumadhyame,न मयोपकृतं किञ्चित्तव सुंदरि पापिना रमते वेश्यया सार्द्धं बहूनब्दान्सुमध्यमे
2,16,69,yo bhāryāṃ praṇatāṃ pāponānumanyeta garvitaḥ so 'śubhāni samāpnoti janmāni daśa pañca ca,यो भार्यां प्रणतां पापोनानुमन्येत गर्वितः सो ऽशुभानि समाप्नोति जन्मानि दश पञ्च च
2,16,70,divākīrtigṛhe tasmādyoniṃ prāpsyāmi garhitām tavāpamānato devi mano na kaluṣīkṛtam,दिवाकीर्तिगृहे तस्माद्योनिं प्राप्स्यामि गर्हिताम् तवापमानतो देवि मनो न कलुषीकृतम्
2,16,71,iti bhartṛvacaḥ śrutvā bhāryā bhartāramabravīt purākṛtāni pāpāni duḥkhāni prabhavanti hi tāni sakṣamate vidvān sa vijñeyo nṛṇāṃ varaḥ,इति भर्तृवचः श्रुत्वा भार्या भर्तारमब्रवीत् पुराकृतानि पापानि दुःखानि प्रभवन्ति हि तानि सक्षमते विद्वान् स विज्ञेयो नृणां वरः
2,16,72,tanmayā pāpayā pāpaṃ kṛtaṃ vai pūrvajanmani tadbhajantyā na me duḥkhaṃ na viṣādaḥ kathañcana,तन्मया पापया पापं कृतं वै पूर्वजन्मनि तद्भजन्त्या न मे दुःखं न विषादः कथञ्चन
2,16,73,evamuktvā samāśvāsya bhartāramanuśāsya ca anītaṃ janakādvittaṃ bandhubhyo varavarṇinī,एवमुक्त्वा समाश्वास्य भर्तारमनुशास्य च अनीतं जनकाद्वित्तं बन्धुभ्यो वरवर्णिनी
2,16,74,kṣīrodanilayāvāsaṃ manyate sma satī patim divā divā triryatnena rātrau guhyaviśodhanam,क्षीरोदनिलयावासं मन्यते स्म सती पतिम् दिवा दिवा त्रिर्यत्नेन रात्रौ गुह्यविशोधनम्
2,16,75,rajanīkaravṛkṣotthaṃ gṛhya niryāsamañjasā nakhena pātayedbhartuḥ krimīnkuṣṭhācchanaiḥ śanaiḥ,रजनीकरवृक्षोत्थं गृह्य निर्यासमञ्जसा नखेन पातयेद्भर्तुः क्रिमीन्कुष्ठाच्छनैः शनैः
2,16,76,mayūrapucchasaṃyuktaṃ pavanaṃ cākarottadā na devi rātrau svapiti na divā ca varānanā,मयूरपुच्छसंयुक्तं पवनं चाकरोत्तदा न देवि रात्रौ स्वपिति न दिवा च वरानना
2,16,77,bhartṛduḥkhena saṃtaptā apaśyajjvalitaṃ jagat yadyasti vasudhā devī pitaro devatāstathā,भर्तृदुःखेन संतप्ता अपश्यज्ज्वलितं जगत् यद्यस्ति वसुधा देवी पितरो देवतास्तथा
2,16,78,kurvantu rogahīnaṃ me bhartāraṃ gatakalmaṣam caṇḍikāyai pradāsyāmi raktaṃ māṃsasamudbhavam,कुर्वन्तु रोगहीनं मे भर्तारं गतकल्मषम् चण्डिकायै प्रदास्यामि रक्तं मांससमुद्भवम्
2,16,79,nṛcchāgamahiṣopetaṃ bharturārogyahetave sādaraṃ kārayiṣyāmi upavāsāndaśaiva tu,नृच्छागमहिषोपेतं भर्तुरारोग्यहेतवे सादरं कारयिष्यामि उपवासान्दशैव तु
2,16,80,śarīraṃ sthāpayiṣye 'haṃ sūkṣmakaṇṭakasaṃstare nopabhokṣyāmi madhuraṃ nopabhokṣyāmi vai ghṛtam,शरीरं स्थापयिष्ये ऽहं सूक्ष्मकण्टकसंस्तरे नोपभोक्ष्यामि मधुरं नोपभोक्ष्यामि वै घृतम्
2,16,81,bāhyābhyaṅgavihīnāhaṃ saṃsthāsye dinasaṃcayam jīvatāṃ rogahīno hi bhartā me śaradāṃ śatam,बाह्याभ्यङ्गविहीनाहं संस्थास्ये दिनसंचयम् जीवतां रोगहीनो हि भर्ता मे शरदां शतम्
2,16,82,evaṃ pravyāharantī sā vāsare vāsare gate atha kālena cālpena tridoṣo 'sya vyajāyata,एवं प्रव्याहरन्ती सा वासरे वासरे गते अथ कालेन चाल्पेन त्रिदोषो ऽस्य व्यजायत
2,16,83,trikaṭuṃ pradadau bharturyatnena mahatā tadā śītārtaḥ kaṃpamāno 'sau patnyaṅgulimakhaṇḍayat,त्रिकटुं प्रददौ भर्तुर्यत्नेन महता तदा शीतार्तः कंपमानो ऽसौ पत्न्यङ्गुलिमखण्डयत्
2,16,84,ubhayordatayoḥ śleṣaḥ sahasā samapadyata tatkhaṇḍamaṅgulervaktre sthitaṃ nṛpativallabhe,उभयोर्दतयोः श्लेषः सहसा समपद्यत तत्खण्डमङ्गुलेर्वक्त्रे स्थितं नृपतिवल्लभे
2,16,85,atha vikrīya valayaṃ krītvā kāṣṭhāni bhūriśaḥ citāṃ sārpiryutāṃ cakre madhye dhṛtvā patiṃ tadā,अथ विक्रीय वलयं क्रीत्वा काष्ठानि भूरिशः चितां सार्पिर्युतां चक्रे मध्ये धृत्वा पतिं तदा
2,16,86,avaruhya ca bāhubhyāṃ pādenākṛṣya pāvakam mukhe sukhaṃ samādhāya hṛdaye hṛdayaṃ tathā,अवरुह्य च बाहुभ्यां पादेनाकृष्य पावकम् मुखे सुखं समाधाय हृदये हृदयं तथा
2,16,87,jaghane jaghanaṃ devi ātmanaḥ saṃniveśya vai dāhayāmāsa kalyāṇī bharturdehaṃ rujānvitam,जघने जघनं देवि आत्मनः संनिवेश्य वै दाहयामास कल्याणी भर्तुर्देहं रुजान्वितम्
2,16,88,ātmanā saha cārvaṅgī jvalite jātavedasi,आत्मना सह चार्वङ्गी ज्वलिते जातवेदसि
2,16,89,vumucya dehaṃ sahasā jagāma patiṃ samādāya ca devalokam viśodhayitvā bahupāpasaṃghānsvakarmaṇā duṣkarasādhanena,वुमुच्य देहं सहसा जगाम पतिं समादाय च देवलोकम् विशोधयित्वा बहुपापसंघान्स्वकर्मणा दुष्करसाधनेन
2,17,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge pativratopākhyānaṃ nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ putra uvāca tasmādīrṣyāṃ parityajya mohinīmanubhojaya na mātarīdṛśo dharmo lokeṣu triṣu labhyate,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे पतिव्रतोपाख्यानं नाम षोडशो ऽध्यायः पुत्र उवाच तस्मादीर्ष्यां परित्यज्य मोहिनीमनुभोजय न मातरीदृशो धर्मो लोकेषु त्रिषु लभ्यते
2,17,2,svahastena priyāṃ bharturbhāryāṃ yā tu prabhojayet sapatnīṃ tu sapatnī hi kiñcidannaṃ dadāti ca,स्वहस्तेन प्रियां भर्तुर्भार्यां या तु प्रभोजयेत् सपत्नीं तु सपत्नी हि किञ्चिदन्नं ददाति च
2,17,3,tadanantaṃ bhaveddevi mātarityāha nābhijaḥ kuru vākyaṃ mayoktaṃ hi svāmini tvaṃ prasīda me,तदनन्तं भवेद्देवि मातरित्याह नाभिजः कुरु वाक्यं मयोक्तं हि स्वामिनि त्वं प्रसीद मे
2,17,4,tātasya saukhyaṃ kartavyamāvābhyāṃ varavarṇinī bhavetpāpakṣayaḥ samyak svargaprāptistathākṣayā,तातस्य सौख्यं कर्तव्यमावाभ्यां वरवर्णिनी भवेत्पापक्षयः सम्यक् स्वर्गप्राप्तिस्तथाक्षया
2,17,5,putrasya vacanaṃ śrutvā devī saṃdhyāvalī tadā abhimantrya pariṣvajya tanayaṃ sā punaḥ punaḥ,पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा देवी संध्यावली तदा अभिमन्त्र्य परिष्वज्य तनयं सा पुनः पुनः
2,17,6,mūrdhni cainamupāghrāya vacanaṃ cedamabravīt kariṣye vacanaṃ putra tvadīyaṃ dharmasaṃyutam,मूर्ध्नि चैनमुपाघ्राय वचनं चेदमब्रवीत् करिष्ये वचनं पुत्र त्वदीयं धर्मसंयुतम्
2,17,7,irṣyāṃ mānaṃ parityajya bhojayiṣyāmi mohinīm śataputrā hyahaṃ putra tvayaikena sutena hi,इर्ष्यां मानं परित्यज्य भोजयिष्यामि मोहिनीम् शतपुत्रा ह्यहं पुत्र त्वयैकेन सुतेन हि
2,17,8,niyamairbahubhirjāto dehakleśakarairbhavān vratarājena cīrṇena prāptastvamacirātsutaḥ,नियमैर्बहुभिर्जातो देहक्लेशकरैर्भवान् व्रतराजेन चीर्णेन प्राप्तस्त्वमचिरात्सुतः
2,17,9,nahīdṛśaṃ vrataṃ loke phaladāyi pradṛśyate sadyaḥ pratyayakārīdaṃ mahāpātakanāśanam,नहीदृशं व्रतं लोके फलदायि प्रदृश्यते सद्यः प्रत्ययकारीदं महापातकनाशनम्
2,17,10,kiṃ jātairbahubhiḥ putraiḥ śokasaṃtāpakārakaiḥ varamekaḥ kulālaṃbī yatra viśramate kulam,किं जातैर्बहुभिः पुत्रैः शोकसंतापकारकैः वरमेकः कुलालंबी यत्र विश्रमते कुलम्
2,17,11,trailokyādupariṣṭhāhaṃ tvāṃ prāpya jaṭhare sthitam dhanyāni tāni śūlāni yairjātastvaṃ suto 'nagha,त्रैलोक्यादुपरिष्ठाहं त्वां प्राप्य जठरे स्थितम् धन्यानि तानि शूलानि यैर्जातस्त्वं सुतो ऽनघ
2,17,12,saptadvīpapatiḥ śūraḥ piturvacanakārakaḥ āhlādayati yastātaṃ jananīṃ vāpi putrakaḥ,सप्तद्वीपपतिः शूरः पितुर्वचनकारकः आह्लादयति यस्तातं जननीं वापि पुत्रकः
2,17,13,taṃ putraṃ kavayaḥ prāhurvākhyamaparaṃ sutam evamuktvā tu vacanaṃ devī saṃdhyāvalī tadā,तं पुत्रं कवयः प्राहुर्वाख्यमपरं सुतम् एवमुक्त्वा तु वचनं देवी संध्यावली तदा
2,17,14,vīkṣāṃ cakre 'tha bhāṇḍāni ṣaḍrasasya tu hetave tasyā vīkṣaṇamātreṇa paripūrṇāni bhūpate,वीक्षां चक्रे ऽथ भाण्डानि षड्रसस्य तु हेतवे तस्या वीक्षणमात्रेण परिपूर्णानि भूपते
2,17,15,ṣaḍrasatya sukhoṣṇasya mohinībhojanecchayā amṛtasvādukalpasya janasya tu mahīpate,षड्रसत्य सुखोष्णस्य मोहिनीभोजनेच्छया अमृतस्वादुकल्पस्य जनस्य तु महीपते
2,17,16,tato darvīṃ samādāya kāñcanīṃ ratnasaṃyutām pariveṣayadavyagrā moḍinyāścāruhāsinī,ततो दर्वीं समादाय काञ्चनीं रत्नसंयुताम् परिवेषयदव्यग्रा मोडिन्याश्चारुहासिनी
2,17,17,kāñcane bhājane ślekṣṇe mānabhojanaveṣṭite śanaiḥ śanaiśca bubhuje iṣṭamannaṃ susaṃskṛtam,काञ्चने भाजने श्लेक्ष्णे मानभोजनवेष्टिते शनैः शनैश्च बुभुजे इष्टमन्नं सुसंस्कृतम्
2,17,18,upaviśyāsane devī śātakaubhamaye śubhe vījyamānā varārohā vyājanena sugītinā,उपविश्यासने देवी शातकौभमये शुभे वीज्यमाना वरारोहा व्याजनेन सुगीतिना
2,17,19,dharmāṅgadagṛhī tena śikhipucchabhavena tu sā bhuktā brahmatanayā tadannamamṛtopamam,धर्माङ्गदगृही तेन शिखिपुच्छभवेन तु सा भुक्ता ब्रह्मतनया तदन्नममृतोपमम्
2,17,20,caturguṇena śītena kṛtvā śaucamathātmanaḥ jagṛhe putradattaṃ tu tāṃbūlaṃ tatsugandhimat,चतुर्गुणेन शीतेन कृत्वा शौचमथात्मनः जगृहे पुत्रदत्तं तु तांबूलं तत्सुगन्धिमत्
2,17,21,varacandanayuktena hastena varavarṇinī tataḥ prahasya śanakaiḥ prāha saṃdhyāvalīṃ nṛpa,वरचन्दनयुक्तेन हस्तेन वरवर्णिनी ततः प्रहस्य शनकैः प्राह संध्यावलीं नृप
2,17,22,jananī kiṃ tu devi tvaṃ vṛṣāṅgadanṛpasya tu na mayā hi parijñātā śramasveditayā śubhe,जननी किं तु देवि त्वं वृषाङ्गदनृपस्य तु न मया हि परिज्ञाता श्रमस्वेदितया शुभे
2,17,23,vadatyevaṃ brahmasutā yāvatsaṃdhyāvalīṃ napa tāvatpraṇamya nṛpateḥ putro vacanamabravīt,वदत्येवं ब्रह्मसुता यावत्संध्यावलीं नप तावत्प्रणम्य नृपतेः पुत्रो वचनमब्रवीत्
2,17,24,udare hyanayā devyā ghṛtaḥ saṃvatsaratrayam tava bhartuḥ prasādena vṛddhiṃ saṃprāptavānaham,उदरे ह्यनया देव्या घृतः संवत्सरत्रयम् तव भर्तुः प्रसादेन वृद्धिं संप्राप्तवानहम्
2,17,25,saṃtyanekāni mātṝṇāṃ śatāni mama suṃdari asyāḥ pītaṃ payo bhūri kucayoḥ snehasaṃplutam,संत्यनेकानि मातॄणां शतानि मम सुंदरि अस्याः पीतं पयो भूरि कुचयोः स्नेहसंप्लुतम्
2,17,26,anayā sā rujā tīvrā vidhṛtā prāyaśo jarā iyaṃ māṃ janayitvaiva jātā śithilabandhanā,अनया सा रुजा तीव्रा विधृता प्रायशो जरा इयं मां जनयित्वैव जाता शिथिलबन्धना
2,17,27,tannāsti truṣu lokeṣu yaddatvā cānṛṇo bhavet mātuḥ putrasya cārvaṅgi satyametanmayeritam,तन्नास्ति त्रुषु लोकेषु यद्दत्वा चानृणो भवेत् मातुः पुत्रस्य चार्वङ्गि सत्यमेतन्मयेरितम्
2,17,28,so 'haṃ dhanyataro loke nāsti matto 'dhikaḥ pumān utsaṃge vartayiṣyāmi mātṛsaṃghasya nityaśaḥ,सो ऽहं धन्यतरो लोके नास्ति मत्तो ऽधिकः पुमान् उत्संगे वर्तयिष्यामि मातृसंघस्य नित्यशः
2,17,29,notsaṃge cejjananyā hi tanayo viśati kvacit mātṛsaukhyaṃ na jānāti kumārī bhartṛjaṃ yathā,नोत्संगे चेज्जनन्या हि तनयो विशति क्वचित् मातृसौख्यं न जानाति कुमारी भर्तृजं यथा
2,17,30,māturutsaṃgamārūḍhaḥ putro darpānvito bhavet hāramuttamadehasthaṃ hastenāhartumicchati,मातुरुत्संगमारूढः पुत्रो दर्पान्वितो भवेत् हारमुत्तमदेहस्थं हस्तेनाहर्तुमिच्छति
2,17,31,pālyamāno jananyā hi pitṛhīno 'pi darpitaḥ samīhate jagaddhartuṃ savīryaṃ mātṛjaṃ payaḥ,पाल्यमानो जनन्या हि पितृहीनो ऽपि दर्पितः समीहते जगद्धर्तुं सवीर्यं मातृजं पयः
2,17,32,etajjaṭharasaṃsargi bhavatyutsaṃgaśaṅkitaḥ asyāścaivāparāṇāṃ ca viśeṣo yadi me na cet,एतज्जठरसंसर्गि भवत्युत्संगशङ्कितः अस्याश्चैवापराणां च विशेषो यदि मे न चेत्
2,17,33,tena satyena me tāto jīvatāccharadāṃ śatam evaṃ bruvāṇe tanaye mohinī vismayaṃ gatā,तेन सत्येन मे तातो जीवताच्छरदां शतम् एवं ब्रुवाणे तनये मोहिनी विस्मयं गता
2,17,34,kathamasya prahartavyaṃ mayā nirghṛṇaśīlayā vinītasya hyapāpasya aucityaṃ pāpino gṛhe,कथमस्य प्रहर्तव्यं मया निर्घृणशीलया विनीतस्य ह्यपापस्य औचित्यं पापिनो गृहे
2,17,35,pituḥ śuśrūṣaṇaṃ yasya na tasya sadṛśaṃ kṣitau evaṃ guṇādhikasyāhaṃ kartuṃ karma jugupsitām,पितुः शुश्रूषणं यस्य न तस्य सदृशं क्षितौ एवं गुणाधिकस्याहं कर्तुं कर्म जुगुप्सिताम्
2,17,36,putrasya dharmaśīlasya bhūttvā tu jananī kṣitau evaṃ vimṛśya bahudhā mohinī lokasuṃdarī,पुत्रस्य धर्मशीलस्य भूत्त्वा तु जननी क्षितौ एवं विमृश्य बहुधा मोहिनी लोकसुंदरी
2,17,37,uvāca tanayaṃ bālā śīghramānaya me patim na śaknomi vinā tena muhūrtamapi vartitum,उवाच तनयं बाला शीघ्रमानय मे पतिम् न शक्नोमि विना तेन मुहूर्तमपि वर्तितुम्
2,17,38,tataḥ sa tvaritaṃ gatvā praṇamya pitaraṃ nṛpa kaniṣṭhā jananī tāta śīghraṃ tvāṃ draṣṭumicchati,ततः स त्वरितं गत्वा प्रणम्य पितरं नृप कनिष्ठा जननी तात शीघ्रं त्वां द्रष्टुमिच्छति
2,17,39,prasādaḥ kriyatāṃ tasyāḥ pūjyatāṃ brahmaṇaḥ sutā putravākyena nṛpatiratatkṣaṇādgantumudyataḥ,प्रसादः क्रियतां तस्याः पूज्यतां ब्रह्मणः सुता पुत्रवाक्येन नृपतिरतत्क्षणाद्गन्तुमुद्यतः
2,17,40,prahṛṣṭavadano bhūtvā saṃdhyāvalyā niveśanam saṃpraviśya gṛhe rājā dadarśa śayanasthitām,प्रहृष्टवदनो भूत्वा संध्यावल्या निवेशनम् संप्रविश्य गृहे राजा ददर्श शयनस्थिताम्
2,17,41,mohinīṃ mohasaṃyuktāṃ taptakāñcanasaprabhām upāsya mānāṃ priyayā saṃdhyāvalyā śanaiḥ śanaiḥ,मोहिनीं मोहसंयुक्तां तप्तकाञ्चनसप्रभाम् उपास्य मानां प्रियया संध्यावल्या शनैः शनैः
2,17,42,putravākyātparityajya krodhaṃ sāpatnyajaṃ tathā dṛṣṭvā rukmāṅgadaṃ prāptaṃ śayane mohya suṃdarī,पुत्रवाक्यात्परित्यज्य क्रोधं सापत्न्यजं तथा दृष्ट्वा रुक्माङ्गदं प्राप्तं शयने मोह्य सुंदरी
2,17,43,prahṛṣṭavadanā prāha rājānaṃ bhūridakṣiṇam ihopaviśyatāṃ kānta paryaṅke mṛdutūlake,प्रहृष्टवदना प्राह राजानं भूरिदक्षिणम् इहोपविश्यतां कान्त पर्यङ्के मृदुतूलके
2,17,44,sarvaṃ nirīkṣitaṃ bhūpa rājyatantraṃ tvayā ciram adyāpi nahi te vāñchā rājye parinivartate,सर्वं निरीक्षितं भूप राज्यतन्त्रं त्वया चिरम् अद्यापि नहि ते वाञ्छा राज्ये परिनिवर्तते
2,17,45,manye duṣkṛtinaṃ bhūpa tvāmatra dharaṇītale yaḥ samarthaṃ sutaṃ jñātvā svayaṃ paśyennṛpaśriyam,मन्ये दुष्कृतिनं भूप त्वामत्र धरणीतले यः समर्थं सुतं ज्ञात्वा स्वयं पश्येन्नृपश्रियम्
2,17,46,tasmāttvatto 'dhiko nāsti duḥkhī lokeṣu kaścana suputrāṇāṃ pitṝṇāṃ hi sukhaṃ yāti kṣaṇaṃ nṛpa,तस्मात्त्वत्तो ऽधिको नास्ति दुःखी लोकेषु कश्चन सुपुत्राणां पितॄणां हि सुखं याति क्षणं नृप
2,17,47,duḥkhena pāpabhoktṝṇāṃ viṣayāsaktacetasām sarvāśca prakṛtī rājaṃstaveṣṭāḥ pūrṇapuṇyajāḥ,दुःखेन पापभोक्तॄणां विषयासक्तचेतसाम् सर्वाश्च प्रकृती राजंस्तवेष्टाः पूर्णपुण्यजाः
2,17,48,dharmāṅgade pālayāne kathaṃ tvaṃ vīkṣase 'dhunā parityajya priyāsaukhyaṃ kīnāśa iva durbalaḥ,धर्माङ्गदे पालयाने कथं त्वं वीक्षसे ऽधुना परित्यज्य प्रियासौख्यं कीनाश इव दुर्बलः
2,17,49,yadi pālayase rājyaṃ mayā kiṃ te prayojanam niṣprayojanamānītā kṣīrasāgaramastakāt,यदि पालयसे राज्यं मया किं ते प्रयोजनम् निष्प्रयोजनमानीता क्षीरसागरमस्तकात्
2,17,50,viḍbhojyā hi bhaviṣyāmi pakṣiṇāmāmiṣaṃ yathā yo bhāryāṃ yauvanopetāṃ na sevediha durmatiḥ,विड्भोज्या हि भविष्यामि पक्षिणामामिषं यथा यो भार्यां यौवनोपेतां न सेवेदिह दुर्मतिः
2,17,51,kṛtyācaraṇasaktastu kutastasya bhavetpriyā asevitā vrajedbhāryā adattaṃ hi dhanaṃ vrajet,कृत्याचरणसक्तस्तु कुतस्तस्य भवेत्प्रिया असेविता व्रजेद्भार्या अदत्तं हि धनं व्रजेत्
2,17,52,arakṣitaṃ vrajedrājyaṃ anabhyastaṃ śrutaṃ vrajet nālasaiḥ prāpyate vidyā na bhāryā vratasaṃsthitaiḥ,अरक्षितं व्रजेद्राज्यं अनभ्यस्तं श्रुतं व्रजेत् नालसैः प्राप्यते विद्या न भार्या व्रतसंस्थितैः
2,17,53,nānuṣṭhānaṃ vinā lakṣmīrnābhaktaiḥ prāpyate yaśaḥ nodyamī sukhamāpnoti nābhāryaḥ saṃtatiṃ labhet,नानुष्ठानं विना लक्ष्मीर्नाभक्तैः प्राप्यते यशः नोद्यमी सुखमाप्नोति नाभार्यः संततिं लभेत्
2,17,54,nāśucirddharmamāpnoti na vipro 'priyavāgdhanam apṛcchannaiva jānāti agacchanna kvacidvrajet,नाशुचिर्द्धर्ममाप्नोति न विप्रो ऽप्रियवाग्धनम् अपृच्छन्नैव जानाति अगच्छन्न क्वचिद्व्रजेत्
2,17,55,aśiśyo na kriyāṃ vetti na bhayaṃ vetti jāgarī kasmādbhūpāla māṃ tyaktvā dharmāṅgadagṛhe śubhe,अशिश्यो न क्रियां वेत्ति न भयं वेत्ति जागरी कस्माद्भूपाल मां त्यक्त्वा धर्माङ्गदगृहे शुभे
2,17,56,vīkṣyase rājyapadavīṃ samarthe tanaye vibho,वीक्ष्यसे राज्यपदवीं समर्थे तनये विभो
2,17,57,evaṃ brubāṇāṃ tanayāṃ vidhestu ratipriyāṃ cāruviśālanetrām vrīḍānvitaḥ putrasamīpavartī provāca vākyaṃ nṛpatiḥ priyāntām,एवं ब्रुबाणां तनयां विधेस्तु रतिप्रियां चारुविशालनेत्राम् व्रीडान्वितः पुत्रसमीपवर्ती प्रोवाच वाक्यं नृपतिः प्रियान्ताम्
2,18,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite mohinīvacanaṃ nāma saptadaśo 'dhyāyaḥ rājovāca nādhikāro mayā mīru kṛto nṛpaparigrahe śramāturasya nidrā me pravṛttā mukhadāyinī,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते मोहिनीवचनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः राजोवाच नाधिकारो मया मीरु कृतो नृपपरिग्रहे श्रमातुरस्य निद्रा मे प्रवृत्ता मुखदायिनी
2,18,2,dharmāṅgadaṃ samābhāṣya mohinīṃ naya mandiram pūjayasva yathānyā mameṣā patnī priyā mama,धर्माङ्गदं समाभाष्य मोहिनीं नय मन्दिरम् पूजयस्व यथान्या ममेषा पत्नी प्रिया मम
2,18,3,nijaṃ kamalapatrākṣa sarvaratnavibhūṣitam nirvātavātasaṃyuktaṃ sarvartusukhadāyakam,निजं कमलपत्राक्ष सर्वरत्नविभूषितम् निर्वातवातसंयुक्तं सर्वर्तुसुखदायकम्
2,18,4,evamādiśya tanayamahaṃ nidrāmupāgataḥ śayanaṃ prāpya kaṣṭātte abhāgyo hi dhanaṃ yathā,एवमादिश्य तनयमहं निद्रामुपागतः शयनं प्राप्य कष्टात्ते अभाग्यो हि धनं यथा
2,18,5,vibuddhamātraḥ sahasā tvatsamīpamupāgataḥ yadvravīṣi vaco devi tatkaromi na saṃśayaḥ,विबुद्धमात्रः सहसा त्वत्समीपमुपागतः यद्व्रवीषि वचो देवि तत्करोमि न संशयः
2,18,6,mohinyuvāca parisāṃtvaya rājendra imāndārānsuduḥkhitān mamodvāhena nirviṇṇānnirāśānkāmabhogayoḥ,मोहिन्युवाच परिसांत्वय राजेन्द्र इमान्दारान्सुदुःखितान् ममोद्वाहेन निर्विण्णान्निराशान्कामभोगयोः
2,18,7,jyeṣṭhānāṃ rūpayuktānāṃ kalatrāṇāṃ viśāṃpate mūrghni kīlaṃ kaniṣṭhākhyaṃ yo hi rājannikhānayet,ज्येष्ठानां रूपयुक्तानां कलत्राणां विशांपते मूर्घ्नि कीलं कनिष्ठाख्यं यो हि राजन्निखानयेत्
2,18,8,na sadgatirbhavettasya na ta sā vindate param pativratāśrudagdhāyāḥ kā śāntirme bhaviṣyati,न सद्गतिर्भवेत्तस्य न त सा विन्दते परम् पतिव्रताश्रुदग्धायाः का शान्तिर्मे भविष्यति
2,18,9,janitāraṃ hi me bhasma kuryyurdevyaḥ pativratāḥ kiṃ punaḥ prākṛtaṃ bhūpa tvādṛśīṃ tathā,जनितारं हि मे भस्म कुर्य्युर्देव्यः पतिव्रताः किं पुनः प्राकृतं भूप त्वादृशीं तथा
2,18,10,saṃdhyāvalīsamā nārī trailokye nāsti bhūmipa tava snehanibaddhāṅgī saṃbhojayati ṣaḍrasaiḥ,संध्यावलीसमा नारी त्रैलोक्ये नास्ति भूमिप तव स्नेहनिबद्धाङ्गी संभोजयति षड्रसैः
2,18,11,priyāṇi cāṭuvākyāni vadatī tava gauvavāt evaṃvidhā hi śataśo nāryaḥ saṃti gṛhe tava,प्रियाणि चाटुवाक्यानि वदती तव गौववात् एवंविधा हि शतशो नार्यः संति गृहे तव
2,18,12,yāsāṃ na pādarajasā tulyāhaṃ bhūpate kvacit mohinī vacanaṃ śrutvā vrīḍito hyabhavannṛpaḥ,यासां न पादरजसा तुल्याहं भूपते क्वचित् मोहिनी वचनं श्रुत्वा व्रीडितो ह्यभवन्नृपः
2,18,13,saputrāyāḥ samīpe tu jyeṣṭhāyā nṛpatistadā iṅgitajñaḥ suto jñātvā daśāvasthāgatāṃ nṛpam,सपुत्रायाः समीपे तु ज्येष्ठाया नृपतिस्तदा इङ्गितज्ञः सुतो ज्ञात्वा दशावस्थागतां नृपम्
2,18,14,pitaraṃ kāmasaṃtaptaṃ mohinyarthe vimohitam mātṛḥ sarvāḥ samāhūya saṃdhyāvalipurogamāḥ,पितरं कामसंतप्तं मोहिन्यर्थे विमोहितम् मातृः सर्वाः समाहूय संध्यावलिपुरोगमाः
2,18,15,kṛtāñjalipuṭo bhūtvā evamāha priya vacaḥ vimohinī me jananī navoḍhā brāhmaṇaḥ sutā,कृताञ्जलिपुटो भूत्वा एवमाह प्रिय वचः विमोहिनी मे जननी नवोढा ब्राह्मणः सुता
2,18,16,sā ca prārthayate devyo rājānaṃ rahasisthitam ātmanā saha khelārthaṃ tanmodadhvaṃ suharṣitāḥ,सा च प्रार्थयते देव्यो राजानं रहसिस्थितम् आत्मना सह खेलार्थं तन्मोदध्वं सुहर्षिताः
2,18,17,mātara ūcuḥ ko 'numodayate putra sarpabhakṣaṇamātmanaḥ ko hi dīpayate vahniṃ svadehe dehināṃ vara,मातर ऊचुः को ऽनुमोदयते पुत्र सर्पभक्षणमात्मनः को हि दीपयते वह्निं स्वदेहे देहिनां वर
2,18,18,ko bhakṣayedviṣaṃ ghoraṃ kaśchindyādātmanaḥ śiraḥ kastaretsāgaraṃ baddhvā grīvāyāṃ dāruṇāṃ śilām,को भक्षयेद्विषं घोरं कश्छिन्द्यादात्मनः शिरः कस्तरेत्सागरं बद्ध्वा ग्रीवायां दारुणां शिलाम्
2,18,19,ko gaccheddvīpivadanaṃ kaḥ keśānsuharerharet ko niṣīdati dhārāyāṃ khaṅgasyā kāśabhāsinaḥ,को गच्छेद्द्वीपिवदनं कः केशान्सुहरेर्हरेत् को निषीदति धारायां खङ्गस्या काशभासिनः
2,18,20,kānumodayate bhartrā sapatnyāḥ krīḍanaṃ kila sarvasyāpi pradānena naitanmanasi vartate,कानुमोदयते भर्त्रा सपत्न्याः क्रीडनं किल सर्वस्यापि प्रदानेन नैतन्मनसि वर्तते
2,18,21,varaṃ hi chedanaṃ mūrdhnastatkṣaṇāttu varāsinā kā dṛṣṭyā dayitaṃ kāntaṃ nirīkṣedanyayāhṛtam,वरं हि छेदनं मूर्ध्नस्तत्क्षणात्तु वरासिना का दृष्ट्या दयितं कान्तं निरीक्षेदन्ययाहृतम्
2,18,22,kā sā sīmantinī loke bhavedetādṛśī kvacit ātmaprāṇasamaṃ kāntamanyastrīkucapīḍanam,का सा सीमन्तिनी लोके भवेदेतादृशी क्वचित् आत्मप्राणसमं कान्तमन्यस्त्रीकुचपीडनम्
2,18,23,saṃśrutya sahate yā tu kiṃ punaḥ svena cakṣuṣā sarveṣāmeva duḥkhānāṃ duḥkhametadanantakam,संश्रुत्य सहते या तु किं पुनः स्वेन चक्षुषा सर्वेषामेव दुःखानां दुःखमेतदनन्तकम्
2,18,24,yadbhartānyāṅganāsaṃkto dṛśyaṭate svena cakṣuṣā varaṃ sarvā mṛtāḥ putra yugapanmātarastava,यद्भर्तान्याङ्गनासंक्तो दृश्यटते स्वेन चक्षुषा वरं सर्वा मृताः पुत्र युगपन्मातरस्तव
2,18,25,na tu mohinisaṃyukto dṛśyo 'yaṃ nṛpatiḥ patiḥ dharmāṅgada uvāca yadi me na pituḥ saukhyaṃ kariṣyatha śubhānanāḥ,न तु मोहिनिसंयुक्तो दृश्यो ऽयं नृपतिः पतिः धर्माङ्गद उवाच यदि मे न पितुः सौख्यं करिष्यथ शुभाननाः
2,18,26,viṣamāloḍya pāsyāmi yuṣmatsaukhyaṃ mṛte mayi karmaṇā manasā vācā yā piturduḥkhamācaret,विषमालोड्य पास्यामि युष्मत्सौख्यं मृते मयि कर्मणा मनसा वाचा या पितुर्दुःखमाचरेत्
2,18,27,sā me śatrurvadhārhāsti yadi saṃdhyāvalī bhavet sarvāsāṃ sādhikā devī mohinī janakapriyā,सा मे शत्रुर्वधार्हास्ति यदि संध्यावली भवेत् सर्वासां साधिका देवी मोहिनी जनकप्रिया
2,18,28,krīḍārthamāgatā bālā mandarācalamandirāt tatputravacanaṃ śrutvā vepamānā hi mātaraḥ,क्रीडार्थमागता बाला मन्दराचलमन्दिरात् तत्पुत्रवचनं श्रुत्वा वेपमाना हि मातरः
2,18,29,ūcuḥ sagadgadāṃ vācaṃ hitārthaṃ tanayasya hi avaśyaṃ tava vākyaṃ hi kartavyaṃ nyāyasaṃyutam,ऊचुः सगद्गदां वाचं हितार्थं तनयस्य हि अवश्यं तव वाक्यं हि कर्तव्यं न्यायसंयुतम्
2,18,30,kiṃ tu dānaprado bhūtvā mohinīṃ yātu te pitā yo bhāryāmudvahedbhartā dvitīyāmaparāmapi,किं तु दानप्रदो भूत्वा मोहिनीं यातु ते पिता यो भार्यामुद्वहेद्भर्ता द्वितीयामपरामपि
2,18,31,jyeṣṭhāyai dviguṇaṃ tasyā dadyaccaivānyathā ṛṇī anujñāpya yadā bhārtā jyeṣṭhāmanyāṃ samudvahetak,ज्येष्ठायै द्विगुणं तस्या दद्यच्चैवान्यथा ऋणी अनुज्ञाप्य यदा भार्ता ज्येष्ठामन्यां समुद्वहेतक्
2,18,32,tadā jyeṣṭhābhilaṣitaṃ deyamāhuḥ purāvidaḥ jyeṣṭhayā sahitaḥ kuryādiṣṭāpūrtaṃ narottamaḥ,तदा ज्येष्ठाभिलषितं देयमाहुः पुराविदः ज्येष्ठया सहितः कुर्यादिष्टापूर्तं नरोत्तमः
2,18,33,eṣa dharmo 'nyathānyāyo jāyate dharmasaṃkṣayaḥ śrutvā tu mātṛvacanaṃ prahaṣṭenāntarātmano,एष धर्मो ऽन्यथान्यायो जायते धर्मसंक्षयः श्रुत्वा तु मातृवचनं प्रहष्टेनान्तरात्मनो
2,18,34,ekaikasyai dadau sāgrāṃ koṭiṃ koṭiṃ sutastadā sahasraṃ nagarāṇāṃ ca grāmāṇāṃ pradadau tathā,एकैकस्यै ददौ साग्रां कोटिं कोटिं सुतस्तदा सहस्रं नगराणां च ग्रामाणां प्रददौ तथा
2,18,35,caturaśvatarībhiścapṛthagyuktā nṛpātmajaḥ ekaikasya dadāvaṣṭau rathānkāñcanamālinaḥ,चतुरश्वतरीभिश्चपृथग्युक्ता नृपात्मजः एकैकस्य ददावष्टौ रथान्काञ्चनमालिनः
2,18,36,vāsasāmayutaṃ prādādyeṣāṃ mūlyaṃ śatādhikam śuddhasya merujātasya akṣayasya nupātmajaḥ,वाससामयुतं प्रादाद्येषां मूल्यं शताधिकम् शुद्धस्य मेरुजातस्य अक्षयस्य नुपात्मजः
2,18,37,kāñcanasya dadau lakṣamekaikaṃ pratimātaram dāsānāṃ ca śataṃ sāgraṃ dāsīnāṃ ca nṛpātmajaḥ,काञ्चनस्य ददौ लक्षमेकैकं प्रतिमातरम् दासानां च शतं साग्रं दासीनां च नृपात्मजः
2,18,38,dhenūnāṃ ghaṭadogdhrīṇāmekaikasyai tathāyutam yugandharāṇāṃ bhadrāṇāṃ śatāni daśa vai pṛthak,धेनूनां घटदोग्ध्रीणामेकैकस्यै तथायुतम् युगन्धराणां भद्राणां शतानि दश वै पृथक्
2,18,39,daśaprakāraṃ nṛpate dhānyaṃ ca pradadau sutaḥ vāṭīnāṃ tu sahasrāṇāṃ śataṃ prādāddhasanniva,दशप्रकारं नृपते धान्यं च प्रददौ सुतः वाटीनां तु सहस्राणां शतं प्रादाद्धसन्निव
2,18,40,kuṃbhāyutaṃ sarpiṣastu tailasya ca pṛthagdadau ajāvikamasaṃkhyātamekaikasyai nyavedayat,कुंभायुतं सर्पिषस्तु तैलस्य च पृथग्ददौ अजाविकमसंख्यातमेकैकस्यै न्यवेदयत्
2,18,41,sahasreṇa sahasreṇa suvarṇasya vyabhūṣayat ākhaṇḍalāstrayuktaratha bhūṣaṇasya subhaktimān,सहस्रेण सहस्रेण सुवर्णस्य व्यभूषयत् आखण्डलास्त्रयुक्तरथ भूषणस्य सुभक्तिमान्
2,18,42,dhātrīpramāṇairhariśca mauktikairdīptisaṃyutaiḥ pradadau saṃhatānkṛtvā valayānpañca sapta ca,धात्रीप्रमाणैर्हरिश्च मौक्तिकैर्दीप्तिसंयुतैः प्रददौ संहतान्कृत्वा वलयान्पञ्च सप्त च
2,18,43,pañcāśacca śate dve tu bhauktikāni mahīpate saṃdhyāvalyāṃ sthitānīha śītāṃśupratimāni ca,पञ्चाशच्च शते द्वे तु भौक्तिकानि महीपते संध्यावल्यां स्थितानीह शीतांशुप्रतिमानि च
2,18,44,ekaikasyai dadau putrosa hārayugmaṃ manoharam kuṅkumaṃ candanaṃ bhūri karpūraṃ prasthasaṃkhyayā,एकैकस्यै ददौ पुत्रोस हारयुग्मं मनोहरम् कुङ्कुमं चन्दनं भूरि कर्पूरं प्रस्थसंख्यया
2,18,45,kastūrikāṃ tathā tābhyo bhūyasīṃ pradadau sutaḥ mātṝṇāmaviśeṣeṇa pituḥ sukhamabhīpsayan,कस्तूरिकां तथा ताभ्यो भूयसीं प्रददौ सुतः मातॄणामविशेषेण पितुः सुखमभीप्सयन्
2,18,46,bhājanāni vicitrāṇi jalapātrāṇyanekaśaḥ ghṛtakṣīrasya pātrāṇi peyasya vividhasya ca,भाजनानि विचित्राणि जलपात्राण्यनेकशः घृतक्षीरस्य पात्राणि पेयस्य विविधस्य च
2,18,47,caturddaśaśataṃ prādātsahasreṇa samanvitam sthālīnāṃ kāñcanīnāṃ hi sakuṃbhānāṃ nṛpātmajaḥ,चतुर्द्दशशतं प्रादात्सहस्रेण समन्वितम् स्थालीनां काञ्चनीनां हि सकुंभानां नृपात्मजः
2,18,48,ekaikasyai dadau bhūpa śatāni trīṇi pañca ca kareṇūnāṃ savegānāṃ māṃsavikrāntakandharām,एकैकस्यै ददौ भूप शतानि त्रीणि पञ्च च करेणूनां सवेगानां मांसविक्रान्तकन्धराम्
2,18,49,viṃśatiṃ viṃśatiṃ prādāduṣṭrīṇāṃ ca śataṃ śatam śibikānāṃ saveṣāṇāṃ puṃsāṃ pīvaragāminām,विंशतिं विंशतिं प्रादादुष्ट्रीणां च शतं शतम् शिबिकानां सवेषाणां पुंसां पीवरगामिनाम्
2,18,50,pradadau daśa saptāśvānmātṝṇāṃ sukhayāyinaḥ evaṃ datvā bahudhanaṃ bahvībhyo nṛpanandanaḥ,प्रददौ दश सप्ताश्वान्मातॄणां सुखयायिनः एवं दत्वा बहुधनं बह्वीभ्यो नृपनन्दनः
2,18,51,dhanyo dhanapatiprakhyaścakre tāsāṃ pradakṣiṇāḥ kṛtāñjalipuṭo bhūtvā idaṃ vacanamabravīt,धन्यो धनपतिप्रख्यश्चक्रे तासां प्रदक्षिणाः कृताञ्जलिपुटो भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्
2,18,52,mamoparodhātpraṇatasya mūrdhnāpatiṃ samuddiśya yathā bhavatyaḥ bruvantu sarvāḥ pitaraṃ mamādya svaireṇa saṃbhuṅkṣva nareśaṃ mohinīm,ममोपरोधात्प्रणतस्य मूर्ध्नापतिं समुद्दिश्य यथा भवत्यः ब्रुवन्तु सर्वाः पितरं ममाद्य स्वैरेण संभुङ्क्ष्व नरेशं मोहिनीम्
2,18,53,na cāsmadīyā bhavatā kilerṣyā svalpāpi kāryā manasi pratītā vimohinīṃ brahmasutāṃ suśīlāṃ ramasva saukhyena rahaḥ śatāni,न चास्मदीया भवता किलेर्ष्या स्वल्पापि कार्या मनसि प्रतीता विमोहिनीं ब्रह्मसुतां सुशीलां रमस्व सौख्येन रहः शतानि
2,18,54,tatputravākyaṃ hi niśamya sarvāḥ saṃhṛṣṭalomnyo nṛpanāthamūcuḥ svabhūduhitrā suciraṃ ramasva videhaputryeva raghupravīraḥ,तत्पुत्रवाक्यं हि निशम्य सर्वाः संहृष्टलोम्न्यो नृपनाथमूचुः स्वभूदुहित्रा सुचिरं रमस्व विदेहपुत्र्येव रघुप्रवीरः
2,18,55,na śalyabhūtā kuśaketuputrī tvatsaṃgamādvidvi na saṃśayo 'tra putraujasā duḥkhavimuktabhāvātsamīritaṃ vākyamidaṃ pratīhi,न शल्यभूता कुशकेतुपुत्री त्वत्संगमाद्विद्वि न संशयो ऽत्र पुत्रौजसा दुःखविमुक्तभावात्समीरितं वाक्यमिदं प्रतीहि
2,19,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mātṛsanmānaṃ nāma aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca so 'nujñāto mahīpālaḥ priyābhiḥ priyakāmukaḥ praharṣamatulaṃ lebhe dharmāṅgadamuvāca ha,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मातृसन्मानं नाम अष्टादशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच सो ऽनुज्ञातो महीपालः प्रियाभिः प्रियकामुकः प्रहर्षमतुलं लेभे धर्माङ्गदमुवाच ह
2,19,2,etāṃ dvīpavatīṃ pṛthvīṃ paripālaya putraka kṛtvā duṣṭavadhaṃ tvādāvapramattaḥ sadodyataḥ,एतां द्वीपवतीं पृथ्वीं परिपालय पुत्रक कृत्वा दुष्टवधं त्वादावप्रमत्तः सदोद्यतः
2,19,3,sadāvasarasaṃyuktaḥ sadācāranirīkṣakaḥ sadā cetanasaṃyuktaḥ sadā vāṇijyavallabhaḥ,सदावसरसंयुक्तः सदाचारनिरीक्षकः सदा चेतनसंयुक्तः सदा वाणिज्यवल्लभः
2,19,4,sadā bhramaṇaśīlaśca sadā dānaratirbhava sadā kauṭilyahīnaśca sadācārarataḥ sadā,सदा भ्रमणशीलश्च सदा दानरतिर्भव सदा कौटिल्यहीनश्च सदाचाररतः सदा
2,19,5,aparaṃ śṛṇu me putra yatkarttavyaṃ tvayādhunā aviśvāsastu sarvatra bhūmipānāṃ praśasyate,अपरं शृणु मे पुत्र यत्कर्त्तव्यं त्वयाधुना अविश्वासस्तु सर्वत्र भूमिपानां प्रशस्यते
2,19,6,koṣasya ca parijñānaṃ janānāṃ janavallabha rasavaddravyamākarṣeḥ puṣpebhya iva ṣaṭpadaḥ,कोषस्य च परिज्ञानं जनानां जनवल्लभ रसवद्द्रव्यमाकर्षेः पुष्पेभ्य इव षट्पदः
2,19,7,tvayā putreṇa saṃprāptaṃ punareveha yauvanam,त्वया पुत्रेण संप्राप्तं पुनरेवेह यौवनम्
2,19,8,imāmapūrvāṃ vararūpamohinīṃ saṃprāpya bhāryāṃ dvijarājavaktrām sukhena saṃyojya ca te 'dya bhāraṃ saptodadhidvīpabhavaṃ praraṃsye,इमामपूर्वां वररूपमोहिनीं संप्राप्य भार्यां द्विजराजवक्त्राम् सुखेन संयोज्य च ते ऽद्य भारं सप्तोदधिद्वीपभवं प्ररंस्ये
2,19,9,vrīḍākarastāta manuṣyaloke samarthaputre suratābhikāmī bhavetpitā cedbralibhiśca yukto jīrṇadvijaḥ śvetaśiroruhaśca,व्रीडाकरस्तात मनुष्यलोके समर्थपुत्रे सुरताभिकामी भवेत्पिता चेद्ब्रलिभिश्च युक्तो जीर्णद्विजः श्वेतशिरोरुहश्च
2,19,10,jīrṇo 'pyajīrṇastava saukhyavṛddho vāñche imāṃ lokavarāṃ varārhām saṃtyajya devānmama hetumāgatāmanaṅgabāṇābhihatāṃ sunetrām,जीर्णो ऽप्यजीर्णस्तव सौख्यवृद्धो वाञ्छे इमां लोकवरां वरार्हाम् संत्यज्य देवान्मम हेतुमागतामनङ्गबाणाभिहतां सुनेत्राम्
2,19,11,kāmaṃ ramiṣye drutakāṃ canābhāṃ hyekāntaśīlaḥ paripūrṇacetāḥ bhūtvā tu gupto vananirjhareṣu ramyeṣu divyeṣu nadītaṭeṣu,कामं रमिष्ये द्रुतकां चनाभां ह्येकान्तशीलः परिपूर्णचेताः भूत्वा तु गुप्तो वननिर्झरेषु रम्येषु दिव्येषु नदीतटेषु
2,19,12,iyaṃ purandhrī mama jīvitādhikā sukhena dhāryā tridivaikanārī asyāstu hetorvibudhā vimūḍhā yathā ramāyai dharaṇīśasaṃghāḥ,इयं पुरन्ध्री मम जीविताधिका सुखेन धार्या त्रिदिवैकनारी अस्यास्तु हेतोर्विबुधा विमूढा यथा रमायै धरणीशसंघाः
2,19,13,tadvākyamākarṇya pituḥ subuddhiḥ praṇamya bhaktyā jananīsametam nṛpottamaṃ taṃ nṛpanandano 'sau dideśa bhogārthamanekavittam,तद्वाक्यमाकर्ण्य पितुः सुबुद्धिः प्रणम्य भक्त्या जननीसमेतम् नृपोत्तमं तं नृपनन्दनो ऽसौ दिदेश भोगार्थमनेकवित्तम्
2,19,14,ājñāvidheyāṃstu piturniyojya dāsāṃśca dāsīśca hiraṇyakaṇṭhīḥ matsyadhvajārttasya sukhāya putrastato mahīrakṣaṇamācacāra,आज्ञाविधेयांस्तु पितुर्नियोज्य दासांश्च दासीश्च हिरण्यकण्ठीः मत्स्यध्वजार्त्तस्य सुखाय पुत्रस्ततो महीरक्षणमाचचार
2,19,15,nṛpaistuto dharmavibhūṣaṇo 'sau samāvṛto dvīpavatīṃ samagrām tasyetthamurvīṃ carataśca bhūpa na pāpabuddhiṃ kurute janaighaḥ,नृपैस्तुतो धर्मविभूषणो ऽसौ समावृतो द्वीपवतीं समग्राम् तस्येत्थमुर्वीं चरतश्च भूप न पापबुद्धिं कुरुते जनैघः
2,19,16,na cāpi vṛkṣaḥ phalapuṣpahīno na kṣetramāsīdyavaśālihīnam sravanti gāvo ghaṭapūradugdhaṃ ghṛtādhikaṃ śarkaravatsumiṣṭam,न चापि वृक्षः फलपुष्पहीनो न क्षेत्रमासीद्यवशालिहीनम् स्रवन्ति गावो घटपूरदुग्धं घृताधिकं शर्करवत्सुमिष्टम्
2,19,17,kṣīraṃ supeyaṃ sakalārtināśanaṃ pāpāpahaṃ puṣṭivivardhanaṃ ca jano na kaścidvibhavasya goptā bhartuhiṃ bhāryā na kaṭūktivādinī,क्षीरं सुपेयं सकलार्तिनाशनं पापापहं पुष्टिविवर्धनं च जनो न कश्चिद्विभवस्य गोप्ता भर्तुहिं भार्या न कटूक्तिवादिनी
2,19,18,putro vinītaḥ pitṛśāsane rato vadhūḥ sthitā hastapuṭe ca śvaśroḥ dvijopadeśe hi jano vyavasthito vedoktadharmācaraṇāddvijottamāḥ,पुत्रो विनीतः पितृशासने रतो वधूः स्थिता हस्तपुटे च श्वश्रोः द्विजोपदेशे हि जनो व्यवस्थितो वेदोक्तधर्माचरणाद्द्विजोत्तमाः
2,19,19,na bhuñjate mādhavavāsare janā na yānti śoṣaṃ bhuviḥ nimnagāstu saṃbhujya mānā nahi yānti saṃpadaḥ saṃbhogayuktairapi mānavaiḥ kṣayam,न भुञ्जते माधववासरे जना न यान्ति शोषं भुविः निम्नगास्तु संभुज्य माना नहि यान्ति संपदः संभोगयुक्तैरपि मानवैः क्षयम्
2,19,20,vivṛddhimāyānti jalairivorddhvaṃ dūrvātṛṇaṃ śādvalatāmupaiti kṛtī ca loko hyabhavatsamasto dharmāṅgade pālanasaṃpravṛtte,विवृद्धिमायान्ति जलैरिवोर्द्ध्वं दूर्वातृणं शाद्वलतामुपैति कृती च लोको ह्यभवत्समस्तो धर्माङ्गदे पालनसंप्रवृत्ते
2,19,21,bhuktvā tu saukhyāni ca yānti mānavā hareḥ padaṃ taddinasevanena dvārāṇi sadhvāntaniśāsu bhūpa guptāni kurvanti na dasyu bhītāḥ,भुक्त्वा तु सौख्यानि च यान्ति मानवा हरेः पदं तद्दिनसेवनेन द्वाराणि सध्वान्तनिशासु भूप गुप्तानि कुर्वन्ति न दस्यु भीताः
2,19,22,na cāpi gopeṣu dadanti vṛttiṃ svecchācarā mandiramāvrajanti kṣīraṃ kṣarantyo ghaṭavatsubhūriśo vatsapriyāḥ śāntikarāśca gāvaḥ,न चापि गोपेषु ददन्ति वृत्तिं स्वेच्छाचरा मन्दिरमाव्रजन्ति क्षीरं क्षरन्त्यो घटवत्सुभूरिशो वत्सप्रियाः शान्तिकराश्च गावः
2,19,23,akṛṣṭapacyā dharaṇī samastā prarūḍhasasyā kila lāṅgalaṃ vinā mātuḥ payobhiḥ śiśavaḥ supuṣṭā bhartuḥ prayogaiḥ pramadāḥ supuṣṭāḥ,अकृष्टपच्या धरणी समस्ता प्ररूढसस्या किल लाङ्गलं विना मातुः पयोभिः शिशवः सुपुष्टा भर्तुः प्रयोगैः प्रमदाः सुपुष्टाः
2,19,24,nṛpaiḥ suguptāstu janāḥ supuṣṭāḥ satyābhiyukto hi vṛṣaḥ supuṣṭaḥ evaṃ vidhe dharmaratipradhāne jane pravṛtte haribhaktiyukte saṃrakṣyamāṇe hi nṛpātmajena jagāma kālaḥ sukhahe tubhūtaḥ,नृपैः सुगुप्तास्तु जनाः सुपुष्टाः सत्याभियुक्तो हि वृषः सुपुष्टः एवं विधे धर्मरतिप्रधाने जने प्रवृत्ते हरिभक्तियुक्ते संरक्ष्यमाणे हि नृपात्मजेन जगाम कालः सुखहे तुभूतः
2,19,25,nirāmayo bhūtisamanvitaśca sabhūrivarṣotsavakārakaśca pṛthvīpatiścātivimohitaśca vimohinīceṣṭitasaukhyayuktaḥ,निरामयो भूतिसमन्वितश्च सभूरिवर्षोत्सवकारकश्च पृथ्वीपतिश्चातिविमोहितश्च विमोहिनीचेष्टितसौख्ययुक्तः
2,19,26,dinaṃ na jānāti na cāpi rātriṃ māsaṃ ca pakṣaṃ ca sa vatsaraṃ ca atīva mugdhaḥ suratena tasyā virañciputryāḥ śubhaceṣṭitāyāḥ,दिनं न जानाति न चापि रात्रिं मासं च पक्षं च स वत्सरं च अतीव मुग्धः सुरतेन तस्या विरञ्चिपुत्र्याः शुभचेष्टितायाः
2,19,26,vimohinīsaṃgamane nṛpasya babhūva śaktistvadhikā manoje yathā yathā sevata eva bhūpastathā tathā vṛddhimiyarti vīryam pakṣeṣu śukleṣviva śītabhānurna kṣīyate saṃtatasevanena,विमोहिनीसंगमने नृपस्य बभूव शक्तिस्त्वधिका मनोजे यथा यथा सेवत एव भूपस्तथा तथा वृद्धिमियर्ति वीर्यम् पक्षेषु शुक्लेष्विव शीतभानुर्न क्षीयते संततसेवनेन
2,19,27,vṛndārakaḥ pītasudhāraso yathā saṃspṛśya saṃspṛśya punarnavo 'sau pibaṃstu pānaṃ sumanoharaṃ hi śṛṇvaṃstu gītaṃ supadaprayuktam,वृन्दारकः पीतसुधारसो यथा संस्पृश्य संस्पृश्य पुनर्नवो ऽसौ पिबंस्तु पानं सुमनोहरं हि शृण्वंस्तु गीतं सुपदप्रयुक्तम्
2,19,29,paśyaṃśca rūpaṃ sa nitaṃbinīnāṃ spṛśanspṛśanmohinivaktracandram vimarddamānastu kareṇa tuṅgau sukhena pīnau piśitoparūḍhau,पश्यंश्च रूपं स नितंबिनीनां स्पृशन्स्पृशन्मोहिनिवक्त्रचन्द्रम् विमर्द्दमानस्तु करेण तुङ्गौ सुखेन पीनौ पिशितोपरूढौ
2,19,30,ghanastanau kāñcanakuṃbhatulyau pracchāditau hāravibhūṣaṇena valitrayaṃ nātivivarddhamānaṃ manoharaṃ lomaśarājiśobham,घनस्तनौ काञ्चनकुंभतुल्यौ प्रच्छादितौ हारविभूषणेन वलित्रयं नातिविवर्द्धमानं मनोहरं लोमशराजिशोभम्
2,19,31,stanasya rūpaṃ parito vilokya dadhre varāṅgyāḥ śubhalocanāyāḥ nahīdṛśaṃ cārutaraṃ nitāntaṃ nitaṃbinīnāṃ manaso 'bhirāmam,स्तनस्य रूपं परितो विलोक्य दध्रे वराङ्ग्याः शुभलोचनायाः नहीदृशं चारुतरं नितान्तं नितंबिनीनां मनसो ऽभिरामम्
2,19,32,yādṛgvidhaṃ mohinamohanārthaṃ vinirmitaṃ yadvidhinā svarūpam mṛgendraśatroḥkarasannikāśe jaṅghe vilome drutakāñcanābhe,यादृग्विधं मोहिनमोहनार्थं विनिर्मितं यद्विधिना स्वरूपम् मृगेन्द्रशत्रोःकरसन्निकाशे जङ्घे विलोमे द्रुतकाञ्चनाभे
2,19,33,śaśāṅkakāntirddaśanasya paṅktirnigūḍhagulphe janamohanārtham āpādaśīrṣaṃ kila tatsvarūpaṃ saṃpaśyataccāruviśālanetryāḥ,शशाङ्ककान्तिर्द्दशनस्य पङ्क्तिर्निगूढगुल्फे जनमोहनार्थम् आपादशीर्षं किल तत्स्वरूपं संपश्यतच्चारुविशालनेत्र्याः
2,19,34,mene surāṇāmadhikaṃ hi rājā kṛtārthamātmānamatīva harṣāt aho sutanvī vipulekṣaṇeyaṃ yāciṣyate yacca tadeva deyam,मेने सुराणामधिकं हि राजा कृतार्थमात्मानमतीव हर्षात् अहो सुतन्वी विपुलेक्षणेयं याचिष्यते यच्च तदेव देयम्
2,19,35,asyāstu ramye surate śubhāyā dāsyāmi cānte nijavittajātam sudurlabhaṃ deyamadeyamanyairdāsyāmi cāsyā yadi vāpyadeyam,अस्यास्तु रम्ये सुरते शुभाया दास्यामि चान्ते निजवित्तजातम् सुदुर्लभं देयमदेयमन्यैर्दास्यामि चास्या यदि वाप्यदेयम्
2,19,36,yadyapyadeyaṃ mama jīvitaṃ hi yāciṣyate cedyadi hemavarṇā dāsyāmi cedaṃ na vicārayiṣye putraṃ vinā nāsti nadeyamasyāḥ,यद्यप्यदेयं मम जीवितं हि याचिष्यते चेद्यदि हेमवर्णा दास्यामि चेदं न विचारयिष्ये पुत्रं विना नास्ति नदेयमस्याः
2,20,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīpraṇayavarṇanaṃ nāmaikonaviṃśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca evaṃ suratamūḍhasya rājño rukmāṅgadasya ca trīṇi pañca ca varṣāṇi vyatītāni sukhena vai,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीप्रणयवर्णनं नामैकोनविंशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच एवं सुरतमूढस्य राज्ञो रुक्माङ्गदस्य च त्रीणि पञ्च च वर्षाणि व्यतीतानि सुखेन वै
2,20,2,saṃprāpte navame varṣe putro dharmāṅgado balī jitvā vidyādharānpañca malaye parvatottame,संप्राप्ते नवमे वर्षे पुत्रो धर्माङ्गदो बली जित्वा विद्याधरान्पञ्च मलये पर्वतोत्तमे
2,20,3,ājahāra maṇīnpañca sarvakāmapradān śubhān ekaṃ kāñcanadātāraṃ koṭikoṭiguṇaṃ śubham,आजहार मणीन्पञ्च सर्वकामप्रदान् शुभान् एकं काञ्चनदातारं कोटिकोटिगुणं शुभम्
2,20,4,dvitīyaṃ vastrabhūṣādilakṣakoṭipradaṃ tathā tṛtīyamamṛtasrāvi punaryauvanakārakam,द्वितीयं वस्त्रभूषादिलक्षकोटिप्रदं तथा तृतीयममृतस्रावि पुनर्यौवनकारकम्
2,20,5,sabhāgṛhaprakartāraṃ caturthaṃ cānnasādhakam pañcamaṃ vyobhagatidaṃ trailokyaparisarpaṇam,सभागृहप्रकर्तारं चतुर्थं चान्नसाधकम् पञ्चमं व्योभगतिदं त्रैलोक्यपरिसर्पणम्
2,20,6,tānmaṇīngṛhya manasā vidyādharasamanvitaḥ strībhirvidyādharāṇāṃ ca sāśrunetrābhirāvṛtaḥ,तान्मणीन्गृह्य मनसा विद्याधरसमन्वितः स्त्रीभिर्विद्याधराणां च साश्रुनेत्राभिरावृतः
2,20,7,vavande caraṇau mātuḥ pitū rukmāṅgadasya ca maṇīnpañca samarpyātha pādayoḥ prāha saṃnataḥ,ववन्दे चरणौ मातुः पितू रुक्माङ्गदस्य च मणीन्पञ्च समर्प्याथ पादयोः प्राह संनतः
2,20,8,ime jitā mayā tāta pañca vidyādharā raṇe malaye bhūdharaśreṣṭhe vaiṣṇavāstreṇa bhūpate,इमे जिता मया तात पञ्च विद्याधरा रणे मलये भूधरश्रेष्ठे वैष्णवास्त्रेण भूपते
2,20,9,ime te bhṛtyatāṃ prāptāḥ sastrīkā nṛpasattama maṇīnprayaccha mohinyai bhujabhūṣaṇahetave,इमे ते भृत्यतां प्राप्ताः सस्त्रीका नृपसत्तम मणीन्प्रयच्छ मोहिन्यै भुजभूषणहेतवे
2,20,10,sarvakāmapradā hyete punaryauvanakāriṇaḥ jīrṇadantāḥ punarbālā bhavanti maṇidhāraṇāt,सर्वकामप्रदा ह्येते पुनर्यौवनकारिणः जीर्णदन्ताः पुनर्बाला भवन्ति मणिधारणात्
2,20,11,vastraharmyasuvarṇānāṃ svargateramṛtasya ca dātāro māsayuddhena sādhitāstava tejasā,वस्त्रहर्म्यसुवर्णानां स्वर्गतेरमृतस्य च दातारो मासयुद्धेन साधितास्तव तेजसा
2,20,12,sādhitāni mayā kṛcchrātsaptadvīpāni bhūpate karadānisamastāni kṛtāni tava tejasā,साधितानि मया कृच्छ्रात्सप्तद्वीपानि भूपते करदानिसमस्तानि कृतानि तव तेजसा
2,20,13,samudre ca praviṣṭasya gataḥ saṃvatsaro mama jitā bhogavatī tāta mayā nāgasamāvṛtā,समुद्रे च प्रविष्टस्य गतः संवत्सरो मम जिता भोगवती तात मया नागसमावृता
2,20,14,āhṛtā nāgakanyāśca mayā cāyutasaṃkhyakāḥ tatrāpi hāraratnāni subahūnyāhṛtāni ca,आहृता नागकन्याश्च मया चायुतसंख्यकाः तत्रापि हाररत्नानि सुबहून्याहृतानि च
2,20,15,punaścāhaṃ gatastāta dānavānāṃ puraṃ mahat tānnirjityaṃ ca kanyānāṃ surūpāṇāṃ suvarcasām,पुनश्चाहं गतस्तात दानवानां पुरं महत् तान्निर्जित्यं च कन्यानां सुरूपाणां सुवर्चसाम्
2,20,16,āhṛtāni mayā trīṇi sahasrāṇi ca pañca ca daśakoṭyastu ratnānāṃ dīpakarma niśāgame,आहृतानि मया त्रीणि सहस्राणि च पञ्च च दशकोट्यस्तु रत्नानां दीपकर्म निशागमे
2,20,17,kurvatāṃ te mahīpāla ānītāstava mandire tato 'haṃ vāruṇaṃ lokaṃ rasātalatalasthitam,कुर्वतां ते महीपाल आनीतास्तव मन्दिरे ततो ऽहं वारुणं लोकं रसातलतलस्थितम्
2,20,18,gato vīryabalotsiktastvadaṅghriyugasevakaḥ tatrokto varuṇo devaḥ sthīyatāṃ matpinturvaśe,गतो वीर्यबलोत्सिक्तस्त्वदङ्घ्रियुगसेवकः तत्रोक्तो वरुणो देवः स्थीयतां मत्पिन्तुर्वशे
2,20,19,rukmāṅgadasya nṛpateryadi jīvitumicchasi kupito mama vākyena varuṇo yoddhumāgataḥ,रुक्माङ्गदस्य नृपतेर्यदि जीवितुमिच्छसि कुपितो मम वाक्येन वरुणो योद्धुमागतः
2,20,20,tena saṃvatsaraṃ yuddhaṃ ghoraṃ jātaṃ rasātale jito nārāyaṇāstreṇa mayā sa jalanāyakaḥ,तेन संवत्सरं युद्धं घोरं जातं रसातले जितो नारायणास्त्रेण मया स जलनायकः
2,20,21,na hataḥ pramadāvākyaistasya jīvitarakṣaṇe nirjitenāyutaṃ dattaṃ vājināṃ vātaraṃhasām,न हतः प्रमदावाक्यैस्तस्य जीवितरक्षणे निर्जितेनायुतं दत्तं वाजिनां वातरंहसाम्
2,20,22,ekataḥ śyāmakarṇānāṃ śubhrāṇāṃ candravarcasām tṛṇatoyavihīnā ye jīvanti bahuśaḥ samāḥ,एकतः श्यामकर्णानां शुभ्राणां चन्द्रवर्चसाम् तृणतोयविहीना ये जीवन्ति बहुशः समाः
2,20,23,ekāṃ kanyāṃ surūpāṃ me puraskṛtya svalaṅkṛtām bhāryārthe varuṇaḥ prādātsāpyānītā mayā śubhā,एकां कन्यां सुरूपां मे पुरस्कृत्य स्वलङ्कृताम् भार्यार्थे वरुणः प्रादात्साप्यानीता मया शुभा
2,20,24,kumārī tu samānītāḥ bahuvittasamanvitā tannisti triṣu lokeṣu sthānaṃ tāta sudurgamam,कुमारी तु समानीताः बहुवित्तसमन्विता तन्निस्ति त्रिषु लोकेषु स्थानं तात सुदुर्गमम्
2,20,25,yanmayā na jitaṃ hyasti tavāṅghriparisevanāt taduttiṣṭha parīkṣasva tvatprasādārjitāṃ śriyam,यन्मया न जितं ह्यस्ति तवाङ्घ्रिपरिसेवनात् तदुत्तिष्ठ परीक्षस्व त्वत्प्रसादार्जितां श्रियम्
2,20,26,ahaṃ ca saṃpadaḥ sarvāstvadadhīnā viśāṃpate yaḥ putrastāta vadati mayā lakṣmīḥ samarjitā,अहं च संपदः सर्वास्त्वदधीना विशांपते यः पुत्रस्तात वदति मया लक्ष्मीः समर्जिता
2,20,27,na deyā bhūmidevebhyaḥ so 'pi vai narakaṃ vrajet ātmasaṃbhāvanaṃ tāta na kartavyaṃ sutena hi,न देया भूमिदेवेभ्यः सो ऽपि वै नरकं व्रजेत् आत्मसंभावनं तात न कर्तव्यं सुतेन हि
2,20,28,kuṭhāradātrasadṛśaḥ putraḥ saṃpatsamuccaye pituḥ śauryeṇa putrasya varddhate dhanasaṃcayaḥ,कुठारदात्रसदृशः पुत्रः संपत्समुच्चये पितुः शौर्येण पुत्रस्य वर्द्धते धनसंचयः
2,20,29,taijasaṃ dātramādāya lunāti tṛṇasaṃcayān vāyunā pūritaṃ vastraṃ tārayennaugataṃ jale,तैजसं दात्रमादाय लुनाति तृणसंचयान् वायुना पूरितं वस्त्रं तारयेन्नौगतं जले
2,20,30,yathā dārumayī yoṣā ceṣṭate kuhakecchayā tathāhi pitṛvīryeṇa putrāstejobalānvitāḥ,यथा दारुमयी योषा चेष्टते कुहकेच्छया तथाहि पितृवीर्येण पुत्रास्तेजोबलान्विताः
2,20,31,tasmādiyaṃ mādhavadevavallabhā vilokayasvādya mayopanītā ātmecchayā yacchatu rakṣatādvā svasaṃpado mātṛsamūhavaryāḥ,तस्मादियं माधवदेववल्लभा विलोकयस्वाद्य मयोपनीता आत्मेच्छया यच्छतु रक्षताद्वा स्वसंपदो मातृसमूहवर्याः
2,21,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge dharmāṅgadadigvijayo nāma viṃśo 'dhyāyaḥ māndhātovāca putrasya vacanaṃ śrutvā kiṃ cakāra mahīpatiḥ sā cāpi mohinī brahmanpriyā rājño vidheḥ sutā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे धर्माङ्गददिग्विजयो नाम विंशो ऽध्यायः मान्धातोवाच पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा किं चकार महीपतिः सा चापि मोहिनी ब्रह्मन्प्रिया राज्ञो विधेः सुता
2,21,2,āścaryarūpaṃ kathitamākhyānaṃ tu sudhopamam viśeṣatastvayā puṇyaṃ sarvasaṃdehabhañjanam,आश्चर्यरूपं कथितमाख्यानं तु सुधोपमम् विशेषतस्त्वया पुण्यं सर्वसंदेहभञ्जनम्
2,21,3,vasiṣṭha uvāca tatputravacanaṃ śrutvā prahṛṣṭo nṛpapuṅgavaḥ udatiṣṭhatpriyāyuktastāḥ śriyaścāvalokayat,वसिष्ठ उवाच तत्पुत्रवचनं श्रुत्वा प्रहृष्टो नृपपुङ्गवः उदतिष्ठत्प्रियायुक्तस्ताः श्रियश्चावलोकयत्
2,21,4,kṣaṇaṃ harṣānvito bhūpa rājā viṣṇuparāyaṇaḥ nāgakanyāstu tāḥ sarvā vāruṇīsahitā mudā,क्षणं हर्षान्वितो भूप राजा विष्णुपरायणः नागकन्यास्तु ताः सर्वा वारुणीसहिता मुदा
2,21,5,pradadau tanaye premṇā bhāryārthaṃ dharmabhūṣaṇe śeṣaṃ dānavanārībhirbahuratnasamanvitam,प्रददौ तनये प्रेम्णा भार्यार्थं धर्मभूषणे शेषं दानवनारीभिर्बहुरत्नसमन्वितम्
2,21,6,mohinyai pradadau rājā kāmabāṇaprapīḍitaḥ saṃvibhajya pitā vittaṃ dharmāṅgadasamāhṛtam,मोहिन्यै प्रददौ राजा कामबाणप्रपीडितः संविभज्य पिता वित्तं धर्माङ्गदसमाहृतम्
2,21,7,purohitamuvācedaṃ kāle cāhūya bhūpatiḥ sarvāsāṃ matsuto brahmanpāṇīngṛhṇātu dharmataḥ,पुरोहितमुवाचेदं काले चाहूय भूपतिः सर्वासां मत्सुतो ब्रह्मन्पाणीन्गृह्णातु धर्मतः
2,21,8,kumārīṇāṃ kumāro 'yaṃ madvākye saṃsthitaḥ sadā vaivāhyalagne nakṣatre muhūrte sarvakāmade,कुमारीणां कुमारो ऽयं मद्वाक्ये संस्थितः सदा वैवाह्यलग्ने नक्षत्रे मुहूर्ते सर्वकामदे
2,21,9,vācayitvā dvijānsvasti gosvarṇāṃbaratoṣitān vivāhaṃ kuru putrasya mama dharmāṅgadasya vai,वाचयित्वा द्विजान्स्वस्ति गोस्वर्णांबरतोषितान् विवाहं कुरु पुत्रस्य मम धर्माङ्गदस्य वै
2,21,10,yaḥ putrasya pitodvāhaṃ na karotīha mandadhīḥ sasa majjennarake ghore hyapratiṣṭhe yugāyutam,यः पुत्रस्य पितोद्वाहं न करोतीह मन्दधीः सस मज्जेन्नरके घोरे ह्यप्रतिष्ठे युगायुतम्
2,21,11,tasmāccodvāhayetputraṃ pitā dharmasamanvitaḥ ātmā saṃsthāpitastena yena saṃsthāpitaḥ sutaḥ,तस्माच्चोद्वाहयेत्पुत्रं पिता धर्मसमन्वितः आत्मा संस्थापितस्तेन येन संस्थापितः सुतः
2,21,12,sarvakratuphalaṃ tasya putrodvāhe kṛte bhavet putrasya guṇayuktasya nirguṇasyāpi bhūsura,सर्वक्रतुफलं तस्य पुत्रोद्वाहे कृते भवेत् पुत्रस्य गुणयुक्तस्य निर्गुणस्यापि भूसुर
2,21,13,pitrā kārayitavyo hi vivāho dharmamicchatā yo na dāraiśca vittaiśca putrānsaṃyojayetpitā,पित्रा कारयितव्यो हि विवाहो धर्ममिच्छता यो न दारैश्च वित्तैश्च पुत्रान्संयोजयेत्पिता
2,21,14,na pumānsa tu vijñeya ihāmutra vigarhitaḥ tasmādvṛttiyutāḥ kāryāḥ putrā dāraiḥ samanvitāḥ,न पुमान्स तु विज्ञेय इहामुत्र विगर्हितः तस्माद्वृत्तियुताः कार्याः पुत्रा दारैः समन्विताः
2,21,15,yathā ramante te tuṣṭāḥ sukhaṃ putrāḥ sumānitāḥ tacchrutvā vacanaṃ rājño dvijastasya purohitaḥ,यथा रमन्ते ते तुष्टाः सुखं पुत्राः सुमानिताः तच्छ्रुत्वा वचनं राज्ञो द्विजस्तस्य पुरोहितः
2,21,16,dharmāṅgadavivāhārthamudyato harṣasaṃyutaḥ sa yuvānicchamāno 'pi strīsaukhyaṃ lajjāyā sutaḥ,धर्माङ्गदविवाहार्थमुद्यतो हर्षसंयुतः स युवानिच्छमानो ऽपि स्त्रीसौख्यं लज्जाया सुतः
2,21,17,svīcakāra piturvākyāddārasaṃgrahaṇaṃ tadā varuṇātmajayā sārddhaṃ nāgakanyā manoharāḥ,स्वीचकार पितुर्वाक्याद्दारसंग्रहणं तदा वरुणात्मजया सार्द्धं नागकन्या मनोहराः
2,21,18,upayeme mahābāhū rūpeṇāpratimā bhuvi udvāhayitvā sarvāstā vidhidṛṣṭena karmaṇā,उपयेमे महाबाहू रूपेणाप्रतिमा भुवि उद्वाहयित्वा सर्वास्ता विधिदृष्टेन कर्मणा
2,21,19,vasugoratnadānāni viprebhyaḥ pradadau mudā kṛtadāro vavande 'tha pādānmātuḥ piturmudā,वसुगोरत्नदानानि विप्रेभ्यः प्रददौ मुदा कृतदारो ववन्दे ऽथ पादान्मातुः पितुर्मुदा
2,21,20,tataḥ saṃdhyāvalīdevīmāha dharmāṅgadaḥ sutaḥ piturvākyena me devi saṃjāto dārasaṃgrahaḥ,ततः संध्यावलीदेवीमाह धर्माङ्गदः सुतः पितुर्वाक्येन मे देवि संजातो दारसंग्रहः
2,21,21,etanme nāsti manasi yatpitrodvāhito hyaham avyayaṃ pitaraṃ vijñaṃ devi śuśrūṣaye hyaham,एतन्मे नास्ति मनसि यत्पित्रोद्वाहितो ह्यहम् अव्ययं पितरं विज्ञं देवि शुश्रूषये ह्यहम्
2,21,22,divyairbhogairna me kiñcitsvargeṇāpi prayojanam kāryā me pitṛśuśrūṣā tava caiva divāniśam,दिव्यैर्भोगैर्न मे किञ्चित्स्वर्गेणापि प्रयोजनम् कार्या मे पितृशुश्रूषा तव चैव दिवानिशम्
2,21,23,saṃdhyāvalyuvāca ciraṃ jīva sukhaṃ putra bhuṅkṣva bhogānmano 'nugān pituḥ prasādāddīrghoyurmano nandaya me suta,संध्यावल्युवाच चिरं जीव सुखं पुत्र भुङ्क्ष्व भोगान्मनो ऽनुगान् पितुः प्रसादाद्दीर्घोयुर्मनो नन्दय मे सुत
2,21,24,tvayā suputriṇī putra jātā guṇavatā kṣitau sapatnīnāṃ ca sarvāsāṃ hṛdaye saṃsthitā hyaham,त्वया सुपुत्रिणी पुत्र जाता गुणवता क्षितौ सपत्नीनां च सर्वासां हृदये संस्थिता ह्यहम्
2,21,25,evamuktvā pariṣvajya mūrddhanyāghrāya cāsakṛt vyasarjayattataḥ putraṃ rājyatantrāvalokane,एवमुक्त्वा परिष्वज्य मूर्द्धन्याघ्राय चासकृत् व्यसर्जयत्ततः पुत्रं राज्यतन्त्रावलोकने
2,21,26,visarjitastadā mātrā mātṝranyāḥ praṇamya ca rājyatantraṃ tadakhilaṃ cakre pitṛvacaḥ sthitaḥ,विसर्जितस्तदा मात्रा मातॄरन्याः प्रणम्य च राज्यतन्त्रं तदखिलं चक्रे पितृवचः स्थितः
2,21,27,duṣṭanigrahaṇaṃ cakre śiṣṭānāṃ paripālanam aṭanaṃ sarvadeśeṣu vīkṣaṇaṃ sarvakarmaṇām,दुष्टनिग्रहणं चक्रे शिष्टानां परिपालनम् अटनं सर्वदेशेषु वीक्षणं सर्वकर्मणाम्
2,21,28,cakre sarvatra kāryāṇāṃ māsi māsi nirīkṣaṇam hastyaśvapoṣaṇaṃ cakre cāracakrekṣaṇaṃ tathā,चक्रे सर्वत्र कार्याणां मासि मासि निरीक्षणम् हस्त्यश्वपोषणं चक्रे चारचक्रेक्षणं तथा
2,21,29,vādasaṃvīkṣaṇaṃ cakre tulāmānaṃ dine dene gṛhe gṛhe narāṇāṃ ca cakre saṃrakṣaṇaṃ nṛpaḥ,वादसंवीक्षणं चक्रे तुलामानं दिने देने गृहे गृहे नराणां च चक्रे संरक्षणं नृपः
2,21,30,stanandhayī kvacidbālaḥ stanahīno na roditi śvaśrūrvadhvā na kutrāpi prarodityavamānitā,स्तनन्धयी क्वचिद्बालः स्तनहीनो न रोदिति श्वश्रूर्वध्वा न कुत्रापि प्ररोदित्यवमानिता
2,21,31,kvacitsamarthastanayaḥ pitaraṃ nahi yācate na varṇasaṃkaro rājye keṣāñcidabhavatpunaḥ,क्वचित्समर्थस्तनयः पितरं नहि याचते न वर्णसंकरो राज्ये केषाञ्चिदभवत्पुनः
2,21,32,na gūḍhavibhavo loko dharme vadati dūṣaṇam na kañcukavihīnā tu bhavennārī sabhartṛkā,न गूढविभवो लोको धर्मे वदति दूषणम् न कञ्चुकविहीना तु भवेन्नारी सभर्तृका
2,21,33,gṛhānniṣkramaṇaṃ strīṇāṃ māstu rājye madīyake mā sakeśā hi vidhavā māstvakeśā mabhartṛkā,गृहान्निष्क्रमणं स्त्रीणां मास्तु राज्ये मदीयके मा सकेशा हि विधवा मास्त्वकेशा मभर्तृका
2,21,34,mā vratīha sadākrośī māraṇyā nagarāśrayāḥ sāmānyavṛttyadātā me rājye 'vasatu nirghṛṇaḥ,मा व्रतीह सदाक्रोशी मारण्या नगराश्रयाः सामान्यवृत्त्यदाता मे राज्ये ऽवसतु निर्घृणः
2,21,35,gopālo nagarākāṅkṣī nirguṇastūpadeśakaḥ ṛtvigvā śāstrahīnaśca mā me rājye vasediha,गोपालो नगराकाङ्क्षी निर्गुणस्तूपदेशकः ऋत्विग्वा शास्त्रहीनश्च मा मे राज्ये वसेदिह
2,21,36,yo hi niṣpādayennīlīṃ nīlīraṅgātisecakaḥ nirvāsyau tāvubhau pāpau yo vai madyaṃ karoti ca,यो हि निष्पादयेन्नीलीं नीलीरङ्गातिसेचकः निर्वास्यौ तावुभौ पापौ यो वै मद्यं करोति च
2,21,37,vṛthā māṃsaṃ hi yo 'śnāti pṛṣṭhamāṃsapriyo hi yaḥ tasya vāso na me rājye svakalatraṃ tyajecca yaḥ,वृथा मांसं हि यो ऽश्नाति पृष्ठमांसप्रियो हि यः तस्य वासो न मे राज्ये स्वकलत्रं त्यजेच्च यः
2,21,38,viṣṇuṃ parityajya varaṃ surāṇāṃ saṃpūjayedyo 'nyatamaṃ hi devam gacchetsagarbhāṃ yuvatīṃ prasūtāṃ daṇḍyaśca vadhyaśca sa cāsmadīyaiḥ,विष्णुं परित्यज्य वरं सुराणां संपूजयेद्यो ऽन्यतमं हि देवम् गच्छेत्सगर्भां युवतीं प्रसूतां दण्ड्यश्च वध्यश्च स चास्मदीयैः
2,22,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge śikṣānirūpaṇaṃ nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭa uvāca evaṃ dharmāṅgado rājyaṃ cakāra vasudhātale piturnaniyogādrājendra pālayan harivāsaram,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे शिक्षानिरूपणं नामैकविंशो ऽध्यायः वसिष्ट उवाच एवं धर्माङ्गदो राज्यं चकार वसुधातले पितुर्ननियोगाद्राजेन्द्र पालयन् हरिवासरम्
2,22,2,na babhūva janaḥ kaścidyo na dharme vyavasthitaḥ nāsukhī nāprajaḥ kaścinna vā phuṣṭhī mahīpate,न बभूव जनः कश्चिद्यो न धर्मे व्यवस्थितः नासुखी नाप्रजः कश्चिन्न वा फुष्ठी महीपते
2,22,3,hṛṣṭapuṣṭa jane tasmin kṣmā caiva nidhidāyinī ghaṭadogdhrīṣu nṛpate tṛptavatsāsu dhenuṣu,हृष्टपुष्ट जने तस्मिन् क्ष्मा चैव निधिदायिनी घटदोग्ध्रीषु नृपते तृप्तवत्सासु धेनुषु
2,22,4,puṭake kuṭake kṣaudraṃ droṇamātraṃ drume drume prahṛṣṭāyāṃ tu medinyāṃ sarvadhānyasamudbhavaḥ,पुटके कुटके क्षौद्रं द्रोणमात्रं द्रुमे द्रुमे प्रहृष्टायां तु मेदिन्यां सर्वधान्यसमुद्भवः
2,22,5,kṛtasya sparddhini yuge tretānte dvāpare yuge vyatīte jaladāpāye nirmale cāṃbare gṛhe,कृतस्य स्पर्द्धिनि युगे त्रेतान्ते द्वापरे युगे व्यतीते जलदापाये निर्मले चांबरे गृहे
2,22,6,sugandhiśālipakvāḍhye kuṃbhodbhavavilokite madhyapravāhayuktāsu nimnagāsu samantataḥ,सुगन्धिशालिपक्वाढ्ये कुंभोद्भवविलोकिते मध्यप्रवाहयुक्तासु निम्नगासु समन्ततः
2,22,7,tīrotthaiḥ kāśapuṣpaiśca śuklakeśairivāṅganā candrāṃśudhavale loke nātitīvre divākare,तीरोत्थैः काशपुष्पैश्च शुक्लकेशैरिवाङ्गना चन्द्रांशुधवले लोके नातितीव्रे दिवाकरे
2,22,8,tasminmanuṣyabahulairjalasnānavicitritaiḥ yatrotsukaiḥ prayātaistu bhūmipālaiḥ samantataḥ,तस्मिन्मनुष्यबहुलैर्जलस्नानविचित्रितैः यत्रोत्सुकैः प्रयातैस्तु भूमिपालैः समन्ततः
2,22,9,prabodhasamaye viṣṇorāśvinānte jagadguroḥ mohinī ramayāmāsa tatkāle hṛcchayārditā,प्रबोधसमये विष्णोराश्विनान्ते जगद्गुरोः मोहिनी रमयामास तत्काले हृच्छयार्दिता
2,22,10,rājānaṃ vividhaiḥ saukhyaiḥ sarvabhāvena suṃdarī vaneṣu giriśṛṅgeṣu nadīnāṃ saṃgameṣu ca,राजानं विविधैः सौख्यैः सर्वभावेन सुंदरी वनेषु गिरिशृङ्गेषु नदीनां संगमेषु च
2,22,11,padminī kusumāḍhyeṣu saraḥsu vividheṣu ca malaye mandare vindhye mahendre vibudhālaye,पद्मिनी कुसुमाढ्येषु सरःसु विविधेषु च मलये मन्दरे विन्ध्ये महेन्द्रे विबुधालये
2,22,12,sahye prāleyasaṃjñe ca digaṃbaragirau śubhe anyeṣu caiva rājānaṃ svargasthānādikeṣu ca,सह्ये प्रालेयसंज्ञे च दिगंबरगिरौ शुभे अन्येषु चैव राजानं स्वर्गस्थानादिकेषु च
2,22,13,rameyāyāsa rājendra divyarūpā dine dine rājāpi mohinīṃ prāpya sarvaṃ kṛtyaṃ parityajan,रमेयायास राजेन्द्र दिव्यरूपा दिने दिने राजापि मोहिनीं प्राप्य सर्वं कृत्यं परित्यजन्
2,22,14,tyaktaṃ na vāsaraṃ viṣṇorjanmamṛtyunikṛntanam vrataṃ nopekṣate tattu atimugdho 'pi pārthivaḥ,त्यक्तं न वासरं विष्णोर्जन्ममृत्युनिकृन्तनम् व्रतं नोपेक्षते तत्तु अतिमुग्धो ऽपि पार्थिवः
2,22,15,krīḍāṃ tyajati bhūpālo daśamyādidinatraye evaṃ prakīḍatastasya pūrṇe saṃvatsare gate,क्रीडां त्यजति भूपालो दशम्यादिदिनत्रये एवं प्रकीडतस्तस्य पूर्णे संवत्सरे गते
2,22,16,kāle kālavidāṃ śreṣṭhaḥ saṃprāptaḥ kārtikaḥ śubhaḥ nidrāchedakaro viṣṇoḥ sa māsaḥ puṇyadāyakaḥ,काले कालविदां श्रेष्ठः संप्राप्तः कार्तिकः शुभः निद्राछेदकरो विष्णोः स मासः पुण्यदायकः
2,22,17,yasminkṛtaṃ hi sukṛtaṃ vaiṣṇavairmanujairnṛpa akṣayaṃ hi bhavetsarvaṃ viṣṇulokapradāyakam,यस्मिन्कृतं हि सुकृतं वैष्णवैर्मनुजैर्नृप अक्षयं हि भवेत्सर्वं विष्णुलोकप्रदायकम्
2,22,18,na kārtikasamo māso na kūtena samaṃ yugam na dharmastu dayā tulyo na jyotiścakṣuṣā samam,न कार्तिकसमो मासो न कूतेन समं युगम् न धर्मस्तु दया तुल्यो न ज्योतिश्चक्षुषा समम्
2,22,19,na vedena samaṃ śāstraṃ na tīrthaṃ gaṅgayā samam na bhūmyā sadṛśaṃ dānaṃ na sukhaṃ bhāryayā samam,न वेदेन समं शास्त्रं न तीर्थं गङ्गया समम् न भूम्या सदृशं दानं न सुखं भार्यया समम्
2,22,20,na kṛṣyā tu samaṃ vittaṃ na lābhaḥ surabhīsamaḥ na tapo 'naśanādanyanna damena samaṃ śivam,न कृष्या तु समं वित्तं न लाभः सुरभीसमः न तपो ऽनशनादन्यन्न दमेन समं शिवम्
2,22,21,tṛptirna rasanātulyā na samo 'nyo dvijena ca na dharmeṇa samaṃ mitraṃ na satyena samaṃ yaśaḥ,तृप्तिर्न रसनातुल्या न समो ऽन्यो द्विजेन च न धर्मेण समं मित्रं न सत्येन समं यशः
2,22,22,nārogyasamamaiśvaryaṃ na devaḥ keśavātparaḥ na kārtikasamaṃ loke pāvanaṃ kavayo viduḥ,नारोग्यसममैश्वर्यं न देवः केशवात्परः न कार्तिकसमं लोके पावनं कवयो विदुः
2,22,23,kārtikaḥ pravaro māso viṣṇoścāpi priyaḥ sadā avrato hi kṣipedyastu māsaṃ dāmodarapriyam,कार्तिकः प्रवरो मासो विष्णोश्चापि प्रियः सदा अव्रतो हि क्षिपेद्यस्तु मासं दामोदरप्रियम्
2,22,24,tiryagyonimavāpnoti sarvadharmabahiṣkṛtaḥ,तिर्यग्योनिमवाप्नोति सर्वधर्मबहिष्कृतः
2,22,25,māndhātovāca saṃprāpya kārtike māse rājā rukmāṅgado mune mohinīṃ mohasaṃyuktāṃ kathaṃ sa bubhuje vada,मान्धातोवाच संप्राप्य कार्तिके मासे राजा रुक्माङ्गदो मुने मोहिनीं मोहसंयुक्तां कथं स बुभुजे वद
2,22,26,viṣṇubhaktaḥ śrutiparaḥ pravaraḥ sa mahīkṣitām tasminpuṇyatame māse kiṃ cakāra nṛpottamaḥ,विष्णुभक्तः श्रुतिपरः प्रवरः स महीक्षिताम् तस्मिन्पुण्यतमे मासे किं चकार नृपोत्तमः
2,22,27,vasiṣṭha uvāca saṃprāptaṃ kārtikaṃ dṛṣṭvā prabodhakaraṇaṃ hareḥ atipramugdho rājendro mohinīṃ vākyamabravīt,वसिष्ठ उवाच संप्राप्तं कार्तिकं दृष्ट्वा प्रबोधकरणं हरेः अतिप्रमुग्धो राजेन्द्रो मोहिनीं वाक्यमब्रवीत्
2,22,28,rataṃ devi tvayā sārddhaṃ mayā saṃvatsarānbahūn tavāpamānabhītena noktaṃ kiñcidapi kvacit,रतं देवि त्वया सार्द्धं मया संवत्सरान्बहून् तवापमानभीतेन नोक्तं किञ्चिदपि क्वचित्
2,22,29,sāṃprataṃ vaktukāmo 'haṃ tannibodha śubhānane tvayyāsaktasya me devi bahavaḥ kārtikā gatāḥ,सांप्रतं वक्तुकामो ऽहं तन्निबोध शुभानने त्वय्यासक्तस्य मे देवि बहवः कार्तिका गताः
2,22,30,na vratī kārtike jāto muktvaikaṃ harivāsaram so 'haṃ kārtikamicchāmi vrate na paryyupāsitum,न व्रती कार्तिके जातो मुक्त्वैकं हरिवासरम् सो ऽहं कार्तिकमिच्छामि व्रते न पर्य्युपासितुम्
2,22,31,avratena gato yeṣāṃ kārtiko martyadharmiṇām iṣṭāpūrtau vṛthā teṣāṃ dharmo druhiṇasaṃbhave,अव्रतेन गतो येषां कार्तिको मर्त्यधर्मिणाम् इष्टापूर्तौ वृथा तेषां धर्मो द्रुहिणसंभवे
2,22,32,māṃsāśino 'pi bhūpālā atyarthaṃ mṛgayāratāḥ te bhāṃsaṃ kārtike tyaktvā gatā viṣṇvālayaṃ śubhe,मांसाशिनो ऽपि भूपाला अत्यर्थं मृगयारताः ते भांसं कार्तिके त्यक्त्वा गता विष्ण्वालयं शुभे
2,22,33,pravṛttānāṃ hi bhakṣyāṇāṃ kārtike niyame kṛte avaśyaṃ viṣṇurūpatvaṃ prāpyate sādhakena hi,प्रवृत्तानां हि भक्ष्याणां कार्तिके नियमे कृते अवश्यं विष्णुरूपत्वं प्राप्यते साधकेन हि
2,22,34,tiṣṭhantu bahuvittāni dānāni varavarṇini hṛdayāyāsakartṝṇi dīpadānāddivaṃ vrajet,तिष्ठन्तु बहुवित्तानि दानानि वरवर्णिनि हृदयायासकर्तॄणि दीपदानाद्दिवं व्रजेत्
2,22,35,tasyāpyabhāvātsubhage paradīpaprabodhanam kartavyaṃ bhaktibhāvena sarvadānādhikaṃ ca tat,तस्याप्यभावात्सुभगे परदीपप्रबोधनम् कर्तव्यं भक्तिभावेन सर्वदानाधिकं च तत्
2,22,36,ekataḥ sarvadānāni dīpadānaṃ hi caikataḥ kārtikena samaṃ proktaṃ dīpadānātprabodhanam,एकतः सर्वदानानि दीपदानं हि चैकतः कार्तिकेन समं प्रोक्तं दीपदानात्प्रबोधनम्
2,22,37,kartavyaṃ bhaktibhāvena sarvadānādhikaṃ smṛtam kārtikīṃ ca tithiṃ kṛtvā viṣṇornābhisaroruhe,कर्तव्यं भक्तिभावेन सर्वदानाधिकं स्मृतम् कार्तिकीं च तिथिं कृत्वा विष्णोर्नाभिसरोरुहे
2,22,38,ājanmakṛtapāpāttu mucyate nātrasaṃśayaḥ vratopavāsaniyamaiḥ kārtiko yasya gacchati,आजन्मकृतपापात्तु मुच्यते नात्रसंशयः व्रतोपवासनियमैः कार्तिको यस्य गच्छति
2,22,39,devo vaimāniko bhūtvā sa yāti paramāṃ gatim tasmānmohini mohaṃ tvaṃ parityajya mamopari,देवो वैमानिको भूत्वा स याति परमां गतिम् तस्मान्मोहिनि मोहं त्वं परित्यज्य ममोपरि
2,22,40,ājñāṃ vidhehi tatkālaṃ kariṣye kārttikavratam tava vakṣojapūjāyā virato nīrajekṣame,आज्ञां विधेहि तत्कालं करिष्ये कार्त्तिकव्रतम् तव वक्षोजपूजाया विरतो नीरजेक्षमे
2,22,41,ahaṃ vratadharaścaiva bhaviṣye haripūjane mohinyuvāca vistareṇa samākhyāhi māhātmyaṃ kārtikasya ca,अहं व्रतधरश्चैव भविष्ये हरिपूजने मोहिन्युवाच विस्तरेण समाख्याहि माहात्म्यं कार्तिकस्य च
2,22,42,sarvapuṇyākaraḥ prokto māso 'yaṃ rājasattamā viśeṣātkutra kathitastadādiśa mahāmate,सर्वपुण्याकरः प्रोक्तो मासो ऽयं राजसत्तमा विशेषात्कुत्र कथितस्तदादिश महामते
2,22,43,śrutvā kārttikamāhātmyaṃ kariṣye 'haṃ yathepsitam,श्रुत्वा कार्त्तिकमाहात्म्यं करिष्ये ऽहं यथेप्सितम्
2,22,44,rukmāṅgada uvāca māhātmyamabhidhāsyāmi māsasyāsya varānane yena bhaktirbhavitrī te prakartuṃ haripūjanam,रुक्माङ्गद उवाच माहात्म्यमभिधास्यामि मासस्यास्य वरानने येन भक्तिर्भवित्री ते प्रकर्तुं हरिपूजनम्
2,22,45,kārttike kṛcchrasevī yaḥ prājāpatyacaro 'pi vā ekāntaropavāsī vā trirātropoṣito 'pi vā,कार्त्तिके कृच्छ्रसेवी यः प्राजापत्यचरो ऽपि वा एकान्तरोपवासी वा त्रिरात्रोपोषितो ऽपि वा
2,22,46,yadvā daśāhaṃ pakṣaṃ vā māsaṃ vā varavarṇini kṣapayitvā naro yāti sa viṣṇoḥ paramaṃ padam,यद्वा दशाहं पक्षं वा मासं वा वरवर्णिनि क्षपयित्वा नरो याति स विष्णोः परमं पदम्
2,22,47,ekabhaktena naktena tathaivāyācitena ca asmin narairdharā caiva prāpyate dvīpamālinī,एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च अस्मिन् नरैर्धरा चैव प्राप्यते द्वीपमालिनी
2,22,48,viśeṣātpuṣkare tīrthe dvārāvatyāṃ ca śaukare māso 'yaṃ bhaktidaḥ prokto vratadānārcanādibhiḥ,विशेषात्पुष्करे तीर्थे द्वारावत्यां च शौकरे मासो ऽयं भक्तिदः प्रोक्तो व्रतदानार्चनादिभिः
2,22,49,tasninhari dinaṃ puṇyaṃ tathā vai bhīṣmapañcakam prabodhinīṃ naraḥ kṛtvā jāgareṇa samanvitām,तस्निन्हरि दिनं पुण्यं तथा वै भीष्मपञ्चकम् प्रबोधिनीं नरः कृत्वा जागरेण समन्विताम्
2,22,50,na māturjaṭhare tiṣṭhedapi pāpānvito naraḥ tasmindine varārohe maṇḍalaṃ yastu paśyati,न मातुर्जठरे तिष्ठेदपि पापान्वितो नरः तस्मिन्दिने वरारोहे मण्डलं यस्तु पश्यति
2,22,51,vinā sāṃkhyena yogena sa yāti paramaṃ padam kārtike maṇḍalaṃ dṛṣṭvā śaukareḥ sūkaraṃ śubhe,विना सांख्येन योगेन स याति परमं पदम् कार्तिके मण्डलं दृष्ट्वा शौकरेः सूकरं शुभे
2,22,52,dṛṣṭvā kokavarāhaṃ vā na bhūyastanayo bhavet trividhasyāpi pāpasya dṛṣṭvā muktirbhavennṛṇām,दृष्ट्वा कोकवराहं वा न भूयस्तनयो भवेत् त्रिविधस्यापि पापस्य दृष्ट्वा मुक्तिर्भवेन्नृणाम्
2,22,53,maṇḍalaṃ capalāpāṅgi śrīdharaṃ kubjake tathā kārtike varjayettailaṃ kārttike varjayenmadhu,मण्डलं चपलापाङ्गि श्रीधरं कुब्जके तथा कार्तिके वर्जयेत्तैलं कार्त्तिके वर्जयेन्मधु
2,22,54,kārtike varjayenmāṃsaṃ kārtike varjayetstriyaḥ niṣpāvānkārtike devi tyañjedviṣṇutatparaḥ,कार्तिके वर्जयेन्मांसं कार्तिके वर्जयेत्स्त्रियः निष्पावान्कार्तिके देवि त्यञ्जेद्विष्णुतत्परः
2,22,55,saṃvatsarakṛtātpāpādbrahirbhavati tatkṣaṇāt prāpnoti rājakīṃ yoniṃ sakṛdbhakṣaṇasaṃbhavāt,संवत्सरकृतात्पापाद्ब्रहिर्भवति तत्क्षणात् प्राप्नोति राजकीं योनिं सकृद्भक्षणसंभवात्
2,22,56,kārtike śaukaramāṃsaṃ yastu bhuñjīta durmatiḥ ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi raurave paripacyate,कार्तिके शौकरमांसं यस्तु भुञ्जीत दुर्मतिः षष्टिवर्षसहस्राणि रौरवे परिपच्यते
2,22,57,tanmukto jāyate pāpī viṣṭhāśī grāmyasūkaraḥ mātsyaṃ māṃsaṃ na bhuñjīta na kaurmaṃ nāpi hāriṇam,तन्मुक्तो जायते पापी विष्ठाशी ग्राम्यसूकरः मात्स्यं मांसं न भुञ्जीत न कौर्मं नापि हारिणम्
2,22,58,cāṇḍālo jāyate devi kārtike māṃsabhakṣaṇāt kārtikaḥ sarvapāpaghnaḥ kiñcidvratadharasya hi,चाण्डालो जायते देवि कार्तिके मांसभक्षणात् कार्तिकः सर्वपापघ्नः किञ्चिद्व्रतधरस्य हि
2,22,59,kārtike tu kṛtādīkṣā nṛṇāṃ janmanikṛntanī tasmātsarvaprayatnena dīkṣāṃ kurvīta kārtike,कार्तिके तु कृतादीक्षा नृणां जन्मनिकृन्तनी तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दीक्षां कुर्वीत कार्तिके
2,22,60,adīkṣitasya vāmoru kṛtaṃ sarvaṃ nirarthakam paśuyonimavāpnoti dīkṣayā rahito naraḥ,अदीक्षितस्य वामोरु कृतं सर्वं निरर्थकम् पशुयोनिमवाप्नोति दीक्षया रहितो नरः
2,22,61,na gṛhe kārtikaṃ kuryādviśeṣeṇa tu kārtikīm tīrthe hi kārtikīṃ kurvannaro yāti hareḥ padam,न गृहे कार्तिकं कुर्याद्विशेषेण तु कार्तिकीम् तीर्थे हि कार्तिकीं कुर्वन्नरो याति हरेः पदम्
2,22,62,kārtike śuklapakṣasya kagṛtvā hyekādaśīṃ naraḥ prātardatvā śubhānkuṃbhānprayāti harimandiram,कार्तिके शुक्लपक्षस्य कगृत्वा ह्येकादशीं नरः प्रातर्दत्वा शुभान्कुंभान्प्रयाति हरिमन्दिरम्
2,22,63,saṃvatsaravratānāṃ hi samāptiḥ kārtikaṃ smṛtā vivāhā yatra dṛśyante viṣṇornābhisaroruhe,संवत्सरव्रतानां हि समाप्तिः कार्तिकं स्मृता विवाहा यत्र दृश्यन्ते विष्णोर्नाभिसरोरुहे
2,22,64,dināni tatra catvāri yathaikaṃ varāvarṇini vinottarāyaṇe kālaṃ lagnaśuddhiṃ vināpi ca,दिनानि तत्र चत्वारि यथैकं वरावर्णिनि विनोत्तरायणे कालं लग्नशुद्धिं विनापि च
2,22,65,dṛśyante yatra sambandhāḥ putrapautravivarddhanāḥ tasmānmohini kartāsmi kārtike vratasevanam,दृश्यन्ते यत्र सम्बन्धाः पुत्रपौत्रविवर्द्धनाः तस्मान्मोहिनि कर्तास्मि कार्तिके व्रतसेवनम्
2,22,66,aśeṣapāpanāśāya tava prītivivṛddhaye mohinyuvāca aho māhātmyamatulaṃ kārtikasya tvayoritam,अशेषपापनाशाय तव प्रीतिविवृद्धये मोहिन्युवाच अहो माहात्म्यमतुलं कार्तिकस्य त्वयोरितम्
2,22,67,cāturmāsyavratānāṃ hi vidhimudyāpanaṃ vada pūrṇatā yena bhavatagi vratānāṃ pṛthivīpate,चातुर्मास्यव्रतानां हि विधिमुद्यापनं वद पूर्णता येन भवतगि व्रतानां पृथिवीपते
2,22,68,avaikalyaṃ bhaveccaiva vrataṃ puṇyaphalasya tu rājovāca naktavratī ṣaḍrasena brāhmaṇaṃ bhojayetpriye,अवैकल्यं भवेच्चैव व्रतं पुण्यफलस्य तु राजोवाच नक्तव्रती षड्रसेन ब्राह्मणं भोजयेत्प्रिये
2,22,69,ayācite tvanaṅkāhaṃ sahiraṇyaṃ pradāpayet amāṃsāśībhavedyasttu gāṃ pradadyātsadakṣiṇām,अयाचिते त्वनङ्काहं सहिरण्यं प्रदापयेत् अमांसाशीभवेद्यस्त्तु गां प्रदद्यात्सदक्षिणाम्
2,22,70,dhātrīsnāne naro dadyāddadhipāyasameva ca phalānāṃ niyame subhru phaladānaṃ samācaret,धात्रीस्नाने नरो दद्याद्दधिपायसमेव च फलानां नियमे सुभ्रु फलदानं समाचरेत्
2,22,71,tailatyāge ghṛtaṃ dadyā ddhṛtatyāge payastathā dhānyānāṃ niyame śālīṃstattaddhānyamathāpi vā,तैलत्यागे घृतं दद्या द्धृतत्यागे पयस्तथा धान्यानां नियमे शालींस्तत्तद्धान्यमथापि वा
2,22,72,dadyādbhūśayane śayyāṃ tūlikāgaṇḍakānvitām patrabhojī narodadyādbhājanaṃ ghṛtasaṃyutam,दद्याद्भूशयने शय्यां तूलिकागण्डकान्विताम् पत्रभोजी नरोदद्याद्भाजनं घृतसंयुतम्
2,22,73,maune ghaṇṭāṃ tilānvāpi sahiraṇyānpradāpayet daṃpatyorbhojanaṃ kāryamubhayoḥ śayanānvitam,मौने घण्टां तिलान्वापि सहिरण्यान्प्रदापयेत् दंपत्योर्भोजनं कार्यमुभयोः शयनान्वितम्
2,22,74,saṃbhogaṃ dakṣiṇopetaṃ vratasya paripūrtaye prātaḥ snāne hayaṃ dadyānniḥsnehe ghṛtasaktukān,संभोगं दक्षिणोपेतं व्रतस्य परिपूर्तये प्रातः स्नाने हयं दद्यान्निःस्नेहे घृतसक्तुकान्
2,22,75,nakharāṇāṃ ca keśānāṃ dhāraṇe darpaṇaṃ dadet upānahau pradadyāttu pādatrāṇavivarjane,नखराणां च केशानां धारणे दर्पणं ददेत् उपानहौ प्रदद्यात्तु पादत्राणविवर्जने
2,22,76,lavaṇasya tu saṃtyāge dātavyā surabhistathā āmiṣasya parityāge savatsāṃ kapilāṃ dadet,लवणस्य तु संत्यागे दातव्या सुरभिस्तथा आमिषस्य परित्यागे सवत्सां कपिलां ददेत्
2,22,77,nityaṃ dīpaprado yastu vrate 'bhīṣṭe surālaye sa kāñcanaṃ tathā tāmraṃ saghṛtaṃ dīpakaṃ priye,नित्यं दीपप्रदो यस्तु व्रते ऽभीष्टे सुरालये स काञ्चनं तथा ताम्रं सघृतं दीपकं प्रिये
2,22,78,pradadyādvāsasā chatraṃ vaiṣṇave vratapūrtaye ekāntaropavāsī tu kṣaumavastraṃ pradāpayet,प्रदद्याद्वाससा छत्रं वैष्णवे व्रतपूर्तये एकान्तरोपवासी तु क्षौमवस्त्रं प्रदापयेत्
2,22,79,trirātre kāñcanopetāṃ dadyācchayyāṃ svalaṅkṛtām ṣaḍrarātrādyupavāseṣu śibikāṃ chatrasaṃyutām,त्रिरात्रे काञ्चनोपेतां दद्याच्छय्यां स्वलङ्कृताम् षड्ररात्राद्युपवासेषु शिबिकां छत्रसंयुताम्
2,22,80,savāhapuruṣaṃ pīnamanaṅvāhamathārpayet ajāvikaṃ tvekabhakte phalāhāre suvarṇakam,सवाहपुरुषं पीनमनङ्वाहमथार्पयेत् अजाविकं त्वेकभक्ते फलाहारे सुवर्णकम्
2,22,81,śākāhāre phalaṃ dadyātsauvarṇaṃ ghṛtasaṃyutam rasānāṃ caiva sarveṣāṃ tyāge 'nuktasya vāpi ca,शाकाहारे फलं दद्यात्सौवर्णं घृतसंयुतम् रसानां चैव सर्वेषां त्यागे ऽनुक्तस्य वापि च
2,22,82,dātavyaṃ rājataṃ pātraṃ sauvarṇa vāpi śaktitaḥ yathoktasyāpradāne tu yathoktākaraṇe 'pi vā,दातव्यं राजतं पात्रं सौवर्ण वापि शक्तितः यथोक्तस्याप्रदाने तु यथोक्ताकरणे ऽपि वा
2,22,83,vipravākyaṃ caretsubhru viṣṇusmaraṇapūrvakam vṛthā vipravaco yastu manyate manujaḥ śubhe,विप्रवाक्यं चरेत्सुभ्रु विष्णुस्मरणपूर्वकम् वृथा विप्रवचो यस्तु मन्यते मनुजः शुभे
2,22,84,dakṣiṇāṃ naiva dadyādvā sa yāti narakedhruvam vratavaikalyamāsādya kuṣṭhī cāndhaḥ prajāyate,दक्षिणां नैव दद्याद्वा स याति नरकेध्रुवम् व्रतवैकल्यमासाद्य कुष्ठी चान्धः प्रजायते
2,22,85,dharāmarāṇāṃ vacane vyavasthitā divaukasastīrthagaṇā makhāśca ko laṅghayetsubhru vaco hi teṣāṃ śreyobhikāmo manujastu vidvān,धरामराणां वचने व्यवस्थिता दिवौकसस्तीर्थगणा मखाश्च को लङ्घयेत्सुभ्रु वचो हि तेषां श्रेयोभिकामो मनुजस्तु विद्वान्
2,22,86,idaṃ mayā dharmarahasyayuktaṃ virañcaye śrīpatinā yathoktam prakāśitaṃ tubhyamananyavācyaṃ phalapradaṃ mādhavatuṣṭihetum,इदं मया धर्मरहस्ययुक्तं विरञ्चये श्रीपतिना यथोक्तम् प्रकाशितं तुभ्यमनन्यवाच्यं फलप्रदं माधवतुष्टिहेतुम्
2,23,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge kārtikamāhātmyaṃ nāma dvāviṃśo 'dhyāyaḥ mohinyuvāca vākyamuktaṃ tvayā sādhu kārtike yadupoṣaṇam vratādikaraṇaṃ rājñāṃ noktaṃ kvāpi nidarśane,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे कार्तिकमाहात्म्यं नाम द्वाविंशो ऽध्यायः मोहिन्युवाच वाक्यमुक्तं त्वया साधु कार्तिके यदुपोषणम् व्रतादिकरणं राज्ञां नोक्तं क्वापि निदर्शने
2,23,2,muktvaikaṃ brāhmaṇaṃ loke noktaṃ śūdraviśorapi dānaṃ hi pālanaṃ yuddhaṃ tṛtīyaṃ bhūbhujāṃ smṛtam,मुक्त्वैकं ब्राह्मणं लोके नोक्तं शूद्रविशोरपि दानं हि पालनं युद्धं तृतीयं भूभुजां स्मृतम्
2,23,3,na vrataṃ hi tvayā kāryaṃ yadi māmicchasi priyām muhūrtamapi rājendra na śaknomi tvayā vinā,न व्रतं हि त्वया कार्यं यदि मामिच्छसि प्रियाम् मुहूर्तमपि राजेन्द्र न शक्नोमि त्वया विना
2,23,4,sthātuṃ kamalagarbhābha kiṃ punarmāsasaṃkhyayā yatropavāsakaraṇaṃ manyase vasādhādhipa,स्थातुं कमलगर्भाभ किं पुनर्माससंख्यया यत्रोपवासकरणं मन्यसे वसाधाधिप
2,23,5,tatra vai bhojanaṃ deyaṃ viprāṇāṃ ca mahātmanām athavā jyeṣṭhapatnī yā sā karotu vratādikam evamukte tu vacane mohinyā rukmabhūṣaṇaḥ,तत्र वै भोजनं देयं विप्राणां च महात्मनाम् अथवा ज्येष्ठपत्नी या सा करोतु व्रतादिकम् एवमुक्ते तु वचने मोहिन्या रुक्मभूषणः
2,23,6,ājuhāva priyāṃ bhāryāṃ nāmnā saṃdhyāvaliṃśubhām āhūtā tatkṣaṇātprāptā rājānaṃ bhūridakṣiṇam,आजुहाव प्रियां भार्यां नाम्ना संध्यावलिंशुभाम् आहूता तत्क्षणात्प्राप्ता राजानं भूरिदक्षिणम्
2,23,7,āśīnaṃ śayane divye mohinībāhusaṃvṛtam saṃghṛṣṭaṃ hi kucāgreṇa svarṇakuṃbhanibhena hi,आशीनं शयने दिव्ये मोहिनीबाहुसंवृतम् संघृष्टं हि कुचाग्रेण स्वर्णकुंभनिभेन हि
2,23,8,śayane vāmanetrāyāḥ sakāmāyā mahīpate kṛtāṃ jalipuṭā bhūtvā bharturnamitakandharā,शयने वामनेत्रायाः सकामाया महीपते कृतां जलिपुटा भूत्वा भर्तुर्नमितकन्धरा
2,23,9,saṃdhyāvalī prāha nṛpaṃ kimāhūtā karomyaham tava vākye sthitā kānta duḥsāpatnyavivarjitā,संध्यावली प्राह नृपं किमाहूता करोम्यहम् तव वाक्ये स्थिता कान्त दुःसापत्न्यविवर्जिता
2,23,10,yathā yathā hi ramase mohinyā sahaha bhūpate tathā tathā mama prītirvarddhate nātra saṃśayaḥ,यथा यथा हि रमसे मोहिन्या सहह भूपते तथा तथा मम प्रीतिर्वर्द्धते नात्र संशयः
2,23,11,bhartuḥ saukhyena yā nārī duḥkhayuktā prajāyate sā tu śyenī bhavedrājaṃstrīṇi varṣāṇi pañca ca,भर्तुः सौख्येन या नारी दुःखयुक्ता प्रजायते सा तु श्येनी भवेद्राजंस्त्रीणि वर्षाणि पञ्च च
2,23,12,ājñāṃ me dehi rājendra mā vrīhāṃ kāmikāṃ kuru,आज्ञां मे देहि राजेन्द्र मा व्रीहां कामिकां कुरु
2,23,13,rukmāṅgada uvāca jānāmi tava śīlaṃ tu kulaṃ jānāmi bhāmini tava vākyena hi ciraṃ mohinī ramitā mayā,रुक्माङ्गद उवाच जानामि तव शीलं तु कुलं जानामि भामिनि तव वाक्येन हि चिरं मोहिनी रमिता मया
2,23,14,ramamāṇasya suciraṃ bahavaḥ kārtikā gatāḥ priyā saukhyena mugdhasya na gato harivāsaraḥ,रममाणस्य सुचिरं बहवः कार्तिका गताः प्रिया सौख्येन मुग्धस्य न गतो हरिवासरः
2,23,15,so 'haṃ tṛptimanuprāptaḥ kāmabhogātpunaḥ punaḥ jñāto 'yaṃ kārtiko māsaḥ sarvapāpakṣayaṅkaraḥ,सो ऽहं तृप्तिमनुप्राप्तः कामभोगात्पुनः पुनः ज्ञातो ऽयं कार्तिको मासः सर्वपापक्षयङ्करः
2,23,16,kartukāmo vrataṃ devi kārtikākhyaṃ supuṇyadam iyaṃ vārayate māṃ ca vratādbrahmasutā śubhe,कर्तुकामो व्रतं देवि कार्तिकाख्यं सुपुण्यदम् इयं वारयते मां च व्रताद्ब्रह्मसुता शुभे
2,23,17,asyā na vipriyaṃ kāryaṃ sarvathā varavarṇini māmakaṃ vratamādhatsva kṛcchrākhyaṃ kāyaśoṣakam,अस्या न विप्रियं कार्यं सर्वथा वरवर्णिनि मामकं व्रतमाधत्स्व कृच्छ्राख्यं कायशोषकम्
2,23,18,sā caivamuktā navahemavarṇā bhartrā tadā pīnapayodharaṅgī uvāca vākyaṃ dvijarājakaktrāvrataṃ cariṣye tava tuṣṭihetoḥ,सा चैवमुक्ता नवहेमवर्णा भर्त्रा तदा पीनपयोधरङ्गी उवाच वाक्यं द्विजराजकक्त्राव्रतं चरिष्ये तव तुष्टिहेतोः
2,23,19,yenaiva kīrtistu yaśo bhavecca tathaiva saukhyaṃ tava kīrtiyuktam karomi saumyaṃ naradevanātha kṣipāmi dehaṃ jvalanetvadartham,येनैव कीर्तिस्तु यशो भवेच्च तथैव सौख्यं तव कीर्तियुक्तम् करोमि सौम्यं नरदेवनाथ क्षिपामि देहं ज्वलनेत्वदर्थम्
2,23,20,akāryametannahi bhūmipāla vākyena te hanmi sutaṃ svakīyam kintvevametadvratakarma bhūyaḥ karomi saumyaṃ naradevanātha,अकार्यमेतन्नहि भूमिपाल वाक्येन ते हन्मि सुतं स्वकीयम् किन्त्वेवमेतद्व्रतकर्म भूयः करोमि सौम्यं नरदेवनाथ
2,23,21,ityevamuktvā raviputraśatruṃ praṇamya taṃ cāruviśālanetrā vrataṃ cakārātha tadā hi devī hyaśeṣapāpaughavināśanāya,इत्येवमुक्त्वा रविपुत्रशत्रुं प्रणम्य तं चारुविशालनेत्रा व्रतं चकाराथ तदा हि देवी ह्यशेषपापौघविनाशनाय
2,23,22,vrate pravṛtte varakṛcchrasaṃjñe priyākṛte harṣamavāpa rājā uvāca vākyaṃ kuśaketuputrīṃ kṛtaṃ vacaḥ subhru samīhitaṃ te,व्रते प्रवृत्ते वरकृच्छ्रसंज्ञे प्रियाकृते हर्षमवाप राजा उवाच वाक्यं कुशकेतुपुत्रीं कृतं वचः सुभ्रु समीहितं ते
2,23,23,ramasva kāmaṃ maya sanniviṣṭasaṃpūrṇavāñchā karabhoru hṛṣṭā vimuktakāryastava subhru hetornānyāsti nārī mama saukhyahetuḥ,रमस्व कामं मय सन्निविष्टसंपूर्णवाञ्छा करभोरु हृष्टा विमुक्तकार्यस्तव सुभ्रु हेतोर्नान्यास्ति नारी मम सौख्यहेतुः
2,23,24,sā tvevamuktā nijanāyakena praharṣamabhyetya jagāda bhūpam jñātvā bhavantaṃ bahukāmayuktaṃ triviṣṭapānnātha samāgatāham,सा त्वेवमुक्ता निजनायकेन प्रहर्षमभ्येत्य जगाद भूपम् ज्ञात्वा भवन्तं बहुकामयुक्तं त्रिविष्टपान्नाथ समागताहम्
2,23,25,tyaktvāmarāndaityagaṇāṃśca sarvāngandharvayakṣoragarākṣasāṃśca saṃdṛśyamānānmama nātha hetoḥ snehānvitāhaṃ tava mandarādrau,त्यक्त्वामरान्दैत्यगणांश्च सर्वान्गन्धर्वयक्षोरगराक्षसांश्च संदृश्यमानान्मम नाथ हेतोः स्नेहान्विताहं तव मन्दराद्रौ
2,23,26,etatkāmaphalaṃ loke yaddvayorekacittatā anyacetaḥ kṛtaḥ kāmaḥ śavayoriva saṃgamaḥ,एतत्कामफलं लोके यद्द्वयोरेकचित्तता अन्यचेतः कृतः कामः शवयोरिव संगमः
2,23,27,saphalaṃ hi vapurme 'dya saphalaṃ rūpameva hi tvayā kāmavatā kānta durllabhaṃ yajjagattraye,सफलं हि वपुर्मे ऽद्य सफलं रूपमेव हि त्वया कामवता कान्त दुर्ल्लभं यज्जगत्त्रये
2,23,28,pronnatābhyāṃ kucābhyāṃ hi kāmino hṛdayaṃ yadi saṃśliṣṭaṃ nahi śīryeta manye vajrasamaṃ dṛḍham tadeva cāmṛtaṃ loke yatpurandhryadharāsavam,प्रोन्नताभ्यां कुचाभ्यां हि कामिनो हृदयं यदि संश्लिष्टं नहि शीर्येत मन्ये वज्रसमं दृढम् तदेव चामृतं लोके यत्पुरन्ध्र्यधरासवम्
2,23,29,kucābhyāṃ hṛdi līnābhyāṃ mukhena paripīyate evamuktvā pariṣvajya rājānaṃ rahasi sthitam,कुचाभ्यां हृदि लीनाभ्यां मुखेन परिपीयते एवमुक्त्वा परिष्वज्य राजानं रहसि स्थितम्
2,23,30,ramayāmāsa tanvaṅgī vātsyāyanavidhānataḥ tasyaivaṃ ramamāṇasya mohinyā sahitasya hi,रमयामास तन्वङ्गी वात्स्यायनविधानतः तस्यैवं रममाणस्य मोहिन्या सहितस्य हि
2,23,31,rukmāṅgadasya karṇābhyāṃ paṭahadhvanirāgataḥ mattebhakuṃbhasaṃsthastu dharmāṅgadanideśataḥ,रुक्माङ्गदस्य कर्णाभ्यां पटहध्वनिरागतः मत्तेभकुंभसंस्थस्तु धर्माङ्गदनिदेशतः
2,23,32,prātarharidinaṃ lokāstiṣṭhadhvaṃ tvekabhojanāḥ akṣāralavaṇāḥ sarve haviṣyānnaniṣeviṇaḥ,प्रातर्हरिदिनं लोकास्तिष्ठध्वं त्वेकभोजनाः अक्षारलवणाः सर्वे हविष्यान्ननिषेविणः
2,23,33,avanītalpaśayanāḥ priyāsaṃgavivarjitāḥ smaradhvaṃ devadeveśaṃ purāṇaṃ puruṣottamam,अवनीतल्पशयनाः प्रियासंगविवर्जिताः स्मरध्वं देवदेवेशं पुराणं पुरुषोत्तमम्
2,23,34,sakṛdbhojanasaṃyuktā upavāsaṃ kariṣyatha akṛtaśrāddhanicayā aprāptāḥ piṇḍameva ca,सकृद्भोजनसंयुक्ता उपवासं करिष्यथ अकृतश्राद्धनिचया अप्राप्ताः पिण्डमेव च
2,23,35,gayāmagataputrāśca gacchadhvaṃ śrīhareḥ padam eṣā kārtikaśuklā vai harernidrāvyapohinī,गयामगतपुत्राश्च गच्छध्वं श्रीहरेः पदम् एषा कार्तिकशुक्ला वै हरेर्निद्राव्यपोहिनी
2,23,36,prātarekādaśī prāptā mā kṛthā bhojanaṃ kvacit brahmahatyādipāpāni kāmakārakṛtāni ca,प्रातरेकादशी प्राप्ता मा कृथा भोजनं क्वचित् ब्रह्महत्यादिपापानि कामकारकृतानि च
2,23,37,tāni yāsyanti sarvāṇi upoṣyemāṃ prabodhinīm prabodhayeddharmmaparānnyāyācāra samanvitān,तानि यास्यन्ति सर्वाणि उपोष्येमां प्रबोधिनीम् प्रबोधयेद्धर्म्मपरान्न्यायाचार समन्वितान्
2,23,38,hareḥ prabodhamādhatte tenaiṣā bodhinī smṛtā sakṛccopoṣitāṃ cemāṃ nidrācchedakarīṃ hareḥ,हरेः प्रबोधमाधत्ते तेनैषा बोधिनी स्मृता सकृच्चोपोषितां चेमां निद्राच्छेदकरीं हरेः
2,23,39,tanayo na bhavenmartyo na garbhe jāyate punaḥ rurudhvaṃ cakriṇaḥ pūjāmātmavittena mānavāḥ,तनयो न भवेन्मर्त्यो न गर्भे जायते पुनः रुरुध्वं चक्रिणः पूजामात्मवित्तेन मानवाः
2,23,40,vastraiḥ puṣpairdhūpadīpairvaracandanakuṅkumaiḥ suhṛdyaiśca phalairgandhairyajadhvaṃ śrīhareḥ padam,वस्त्रैः पुष्पैर्धूपदीपैर्वरचन्दनकुङ्कुमैः सुहृद्यैश्च फलैर्गन्धैर्यजध्वं श्रीहरेः पदम्
2,23,41,yo na kuryādvaco me 'dya dharmyaṃ viṣṇugatipradam sa me daṇḍyaśca vādhyaśca nirvāsyo viṣayāddhruvam,यो न कुर्याद्वचो मे ऽद्य धर्म्यं विष्णुगतिप्रदम् स मे दण्ड्यश्च वाध्यश्च निर्वास्यो विषयाद्ध्रुवम्
2,23,42,evaṃvidhe vādyamāne paṭahe meghaniḥsvane hastā damuñca tāṃbūlaṃ sakarpūraṃ nṛpottamaḥ,एवंविधे वाद्यमाने पटहे मेघनिःस्वने हस्ता दमुञ्च तांबूलं सकर्पूरं नृपोत्तमः
2,23,43,mohinīkucayorlagnaṃ hṛdayaṃ sa vikṛṣya vai udattiṣṭhanmahīpālaḥ śayyāyāṃ rativarddhanaḥ,मोहिनीकुचयोर्लग्नं हृदयं स विकृष्य वै उदत्तिष्ठन्महीपालः शय्यायां रतिवर्द्धनः
2,23,44,mohinīṃ mohakāmārttāṃ satviyan ślakṣṇayā girā devi prātarharidinaṃ bhaviṣyatyadhanāśanam,मोहिनीं मोहकामार्त्तां सत्वियन् श्लक्ष्णया गिरा देवि प्रातर्हरिदिनं भविष्यत्यधनाशनम्
2,23,45,saṃyato 'haṃ bhaviṣyāmi kṣamyatāṃ kṣamyatāmiti tavājñayā mayā kṛcchraṃ sandhyāvalyā tu kāritam,संयतो ऽहं भविष्यामि क्षम्यतां क्षम्यतामिति तवाज्ञया मया कृच्छ्रं सन्ध्यावल्या तु कारितम्
2,23,46,iyamekādaśī kāryā prabodhakaraṇī mayā aśeṣapāpabandhasya chedanī gatidāyinī,इयमेकादशी कार्या प्रबोधकरणी मया अशेषपापबन्धस्य छेदनी गतिदायिनी
2,23,47,trayāṇāmapi lokānāṃ mahotsavavidhāyinī tasmāddhaviṣyaṃ bhokṣye 'haṃ niyato mattagāminī,त्रयाणामपि लोकानां महोत्सवविधायिनी तस्माद्धविष्यं भोक्ष्ये ऽहं नियतो मत्तगामिनी
2,23,48,mayā saha viśālākṣi tvaṃ cāpi tamadhokṣajam ārādhaya hṛṣīkeśamupavāsaparāyaṇā yena yāsyasi nirvāṇaṃ dāhapralayavarjitam,मया सह विशालाक्षि त्वं चापि तमधोक्षजम् आराधय हृषीकेशमुपवासपरायणा येन यास्यसि निर्वाणं दाहप्रलयवर्जितम्
2,23,49,mohinyuvāca sādhūktaṃ hi tvayā rājanpūjanaṃ cakrapāṇinaḥ janmamṛtyujarāchedi kariṣye 'haṃ tavājñayā,मोहिन्युवाच साधूक्तं हि त्वया राजन्पूजनं चक्रपाणिनः जन्ममृत्युजराछेदि करिष्ये ऽहं तवाज्ञया
2,23,50,pratijñā yā tvayā pūrvaṃ kṛtā mandaramastake karapradānasahitā bhavatā sukṛtāṅkitā,प्रतिज्ञा या त्वया पूर्वं कृता मन्दरमस्तके करप्रदानसहिता भवता सुकृताङ्किता
2,23,51,tasyāstu samayaḥ prāpto dīyatāṃ sa hi me tvayā janmaprabhṛti yatpuṇyaṃ tvayā yatnena saṃcitam,तस्यास्तु समयः प्राप्तो दीयतां स हि मे त्वया जन्मप्रभृति यत्पुण्यं त्वया यत्नेन संचितम्
2,23,52,tatsarvaṃ naśyati kṣipraṃ na dadāsi varaṃ yadi rukmāṅgada uvāca ehi cārvaṅgi karttāsmi yatte manasi vartate,तत्सर्वं नश्यति क्षिप्रं न ददासि वरं यदि रुक्माङ्गद उवाच एहि चार्वङ्गि कर्त्तास्मि यत्ते मनसि वर्तते
2,23,53,nādeyaṃ vidyate kiñcittubhyaṃ me jīvitāvadhi kiṃ punargrāmavittādi dharāyuktaṃ ca bhāmini,नादेयं विद्यते किञ्चित्तुभ्यं मे जीवितावधि किं पुनर्ग्रामवित्तादि धरायुक्तं च भामिनि
2,23,54,mohinyuvāca nātha kānta vibho rājan jīviteśa ratipriya nopoṣyaṃ vāmaraṃ viṣṇorbhoktavyā yadyahaṃ priyā,मोहिन्युवाच नाथ कान्त विभो राजन् जीवितेश रतिप्रिय नोपोष्यं वामरं विष्णोर्भोक्तव्या यद्यहं प्रिया
2,23,55,na ca te 'haṃ priyā rājan suhūrtamapi kāmaye tvatsaṃyogaṃ vinā bhūtā bhaviṣyāmi varaṃ vinā,न च ते ऽहं प्रिया राजन् सुहूर्तमपि कामये त्वत्संयोगं विना भूता भविष्यामि वरं विना
2,23,56,tasmānmāṃ yadi vāñchethā bhoktuṃ satyaparāyaṇa tadā tyajopavāsaṃ hi bhujyatāṃ harivāsare,तस्मान्मां यदि वाञ्छेथा भोक्तुं सत्यपरायण तदा त्यजोपवासं हि भुज्यतां हरिवासरे
2,23,57,eṣa eva varo deyo yo mayā prārthitaḥ purā na ceddāsyasi rājendra bhūtvānṛtavacābhavān,एष एव वरो देयो यो मया प्रार्थितः पुरा न चेद्दास्यसि राजेन्द्र भूत्वानृतवचाभवान्
2,23,58,yāsyate narake ghore yāvadābhūtasaṃplavam rājovāca maivaṃ tvaṃ vada kalyāṇi nedaṃ tvayyupapadyate,यास्यते नरके घोरे यावदाभूतसंप्लवम् राजोवाच मैवं त्वं वद कल्याणि नेदं त्वय्युपपद्यते
2,23,59,vidheśca tanayā bhūtvā dharmavighnaṃ koroṣi kim janmaprabhṛtyahaṃ naiva bhuktavānharivāsare,विधेश्च तनया भूत्वा धर्मविघ्नं कोरोषि किम् जन्मप्रभृत्यहं नैव भुक्तवान्हरिवासरे
2,23,60,sa cādyāhaṃ kathaṃ bhoktā saṃjātapalitaḥ śubhe yauvanātītamartyasya kṣīṇendriyabalasya ca,स चाद्याहं कथं भोक्ता संजातपलितः शुभे यौवनातीतमर्त्यस्य क्षीणेन्द्रियबलस्य च
2,23,61,svarṇadīsevanaṃ yuktamathavā haripūjanam na kṛtaṃ yanmayā bālye yauvane na kṛtaṃ ca yat,स्वर्णदीसेवनं युक्तमथवा हरिपूजनम् न कृतं यन्मया बाल्ये यौवने न कृतं च यत्
2,23,62,tadahaṃ kṣīṇavīryo 'dya kathaṃ kuryāṃ jugupsitam prasīda capalāpāṅgi prasīda varavarṇini,तदहं क्षीणवीर्यो ऽद्य कथं कुर्यां जुगुप्सितम् प्रसीद चपलापाङ्गि प्रसीद वरवर्णिनि
2,23,63,mā kuruṣva vrate bhaṅgaṃ dātāhaṃ rājyasaṃpadām athavā necchasi tvaṃ tatkaromyanyatsulocane,मा कुरुष्व व्रते भङ्गं दाताहं राज्यसंपदाम् अथवा नेच्छसि त्वं तत्करोम्यन्यत्सुलोचने
2,23,64,āropayitvā śibikāṃ vimānapratimāṃ śubhām yatrecchasi nayiṣyāmi pādacārī kalatrayuk,आरोपयित्वा शिबिकां विमानप्रतिमां शुभाम् यत्रेच्छसि नयिष्यामि पादचारी कलत्रयुक्
2,23,65,yadi taccāpi necchestvaṃ vimānaṃ hi kṛtaṃ mayā tarhi svarṇamayau staṃbhau kṛtvā vidrumabhūṣitau,यदि तच्चापि नेच्छेस्त्वं विमानं हि कृतं मया तर्हि स्वर्णमयौ स्तंभौ कृत्वा विद्रुमभूषितौ
2,23,66,muktāphalamayīṃ dolāṃ kariṣye tvatkṛte priye tatra tvāṃ dolayiṣyāmi bahūnmāsānaharniśam,मुक्ताफलमयीं दोलां करिष्ये त्वत्कृते प्रिये तत्र त्वां दोलयिष्यामि बहून्मासानहर्निशम्
2,23,67,vratabhaṅgaṃ varārohe mā kuruṣva mama priye varaṃ śvapacamāṃsaṃ hi śvamāṃsaṃ vā varānane,व्रतभङ्गं वरारोहे मा कुरुष्व मम प्रिये वरं श्वपचमांसं हि श्वमांसं वा वरानने
2,23,68,ātmano vā narairbhuktaṃ yairbhuktaṃ harivāsare trailokyaghātinaḥ pāpaṃ maithune śaśinaḥ kṣaye,आत्मनो वा नरैर्भुक्तं यैर्भुक्तं हरिवासरे त्रैलोक्यघातिनः पापं मैथुने शशिनः क्षये
2,23,69,narasya saṃcaretpāpaṃ bhūtāyāṃ kṣaurakarmaṇi bhojane vāsare viṣṇostaile ṣaṣṭyāṃ vyavasthite,नरस्य संचरेत्पापं भूतायां क्षौरकर्मणि भोजने वासरे विष्णोस्तैले षष्ट्यां व्यवस्थिते
2,23,70,lavaṇe tu tṛtīyāyāṃ saptamyāṃ piśite śubhe ājyeṣu paurṇamāsyāṃ vai surāyāṃ ravisaṃkrame,लवणे तु तृतीयायां सप्तम्यां पिशिते शुभे आज्येषु पौर्णमास्यां वै सुरायां रविसंक्रमे
2,23,71,gocārasya pralope ca kūṭasākṣyapradāyake nikṣepahārake vāpi kumārīvighnakārake,गोचारस्य प्रलोपे च कूटसाक्ष्यप्रदायके निक्षेपहारके वापि कुमारीविघ्नकारके
2,23,72,viśvastaghātake cāpi mṛtavatsāpradogdhari dadāmīti dvijāgryāya pratiśrutya na dātari,विश्वस्तघातके चापि मृतवत्साप्रदोग्धरि ददामीति द्विजाग्र्याय प्रतिश्रुत्य न दातरि
2,23,73,maṇikūṭe tulākūṭe kanyānṛtagavānṛte yatpātakaṃ tadanne hi saṃsthitaṃ harivāsare,मणिकूटे तुलाकूटे कन्यानृतगवानृते यत्पातकं तदन्ने हि संस्थितं हरिवासरे
2,23,74,tadvidvāṃścārunayane kathaṃ bhokṣyāmi tāpakam mohinyuvāca ekabhuktena naktena tathaivāyācitena ca,तद्विद्वांश्चारुनयने कथं भोक्ष्यामि तापकम् मोहिन्युवाच एकभुक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च
2,23,75,upavāsena rājendra dvādaśīṃ na hi laṅghayet gurviṇīnāṃ gṛhasthānāṃ kṣīṇānāṃ rogiṇāṃ tathā,उपवासेन राजेन्द्र द्वादशीं न हि लङ्घयेत् गुर्विणीनां गृहस्थानां क्षीणानां रोगिणां तथा
2,23,76,śiśūnāṃ valigātrāṇāṃ na yuktaṃ samupoṣaṇam yajñabhogodyatānāṃ ca saṃgrāmakṣitisevinām,शिशूनां वलिगात्राणां न युक्तं समुपोषणम् यज्ञभोगोद्यतानां च संग्रामक्षितिसेविनाम्
2,23,77,pativratānāṃ rājendra na yuktaṃ samupoṣaṇam etanme gautamaḥ prāha sthitāyā mandarācale,पतिव्रतानां राजेन्द्र न युक्तं समुपोषणम् एतन्मे गौतमः प्राह स्थिताया मन्दराचले
2,23,78,nāvratena dinaṃ viṣṇorneyaṃ manujasattama te gṛhasthā dvijā jñeyā yeṣāmagniparigrahaḥ,नाव्रतेन दिनं विष्णोर्नेयं मनुजसत्तम ते गृहस्था द्विजा ज्ञेया येषामग्निपरिग्रहः
2,23,79,rājānaste tu vijñeyā ye prajāpālane sthitāḥ gurviṇī hyaṣṭamamāsīyā śiśavaścāṣṭavatsarāḥ,राजानस्ते तु विज्ञेया ये प्रजापालने स्थिताः गुर्विणी ह्यष्टममासीया शिशवश्चाष्टवत्सराः
2,23,80,atilaṅghaninaḥ kṣīṇā valigātrāstu vārddhakāḥ ye vivāhādimāṅgalyakarmavyagrā mahotsavāḥ,अतिलङ्घनिनः क्षीणा वलिगात्रास्तु वार्द्धकाः ये विवाहादिमाङ्गल्यकर्मव्यग्रा महोत्सवाः
2,23,81,nivṛttāśca pravṛttebhyo yajñānāṃ codyatā hi te trividhena purāṇena bhartturyā strī hite ratā,निवृत्ताश्च प्रवृत्तेभ्यो यज्ञानां चोद्यता हि ते त्रिविधेन पुराणेन भर्त्तुर्या स्त्री हिते रता
2,23,82,pativratā tu sā jñeyā yonisaṃrakṣaṇā tathā kimanyairbahubhirbhūpa vākyālāpakṛtairmayā,पतिव्रता तु सा ज्ञेया योनिसंरक्षणा तथा किमन्यैर्बहुभिर्भूप वाक्यालापकृतैर्मया
2,23,83,bhojane tu kṛte prītirekādaśyāṃ tvayā mama na prītiryadi me chitvā śiraḥ svaṃ hi prayacchasi,भोजने तु कृते प्रीतिरेकादश्यां त्वया मम न प्रीतिर्यदि मे छित्वा शिरः स्वं हि प्रयच्छसि
2,23,84,na kariṣyasi cedrājan bhojanaṃ harivāsare tadā hyasatyavacaso dehaṃ na sparśayāmi te,न करिष्यसि चेद्राजन् भोजनं हरिवासरे तदा ह्यसत्यवचसो देहं न स्पर्शयामि ते
2,23,85,varṇānāmāśramāṇāṃ hi satyaṃ rājendra pūjyate viśeṣādbhūmipālānāṃ tvadvidhānāṃ mahīpate,वर्णानामाश्रमाणां हि सत्यं राजेन्द्र पूज्यते विशेषाद्भूमिपालानां त्वद्विधानां महीपते
2,23,86,satyena sūryastapati śaśī satyenarājate satye sthitā kṣitirbhūpa satyaṃ dhārayate jagat,सत्येन सूर्यस्तपति शशी सत्येनराजते सत्ये स्थिता क्षितिर्भूप सत्यं धारयते जगत्
2,23,87,satyena vāyurvahati satyena jvalate śikhī satyā dhāramidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam,सत्येन वायुर्वहति सत्येन ज्वलते शिखी सत्या धारमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
2,23,88,na satyāccālate siṃdhurna vindhyo varddhate nṛpa na garbhaṃ yuvatī dhatte velātītaṃ kadācana,न सत्याच्चालते सिंधुर्न विन्ध्यो वर्द्धते नृप न गर्भं युवती धत्ते वेलातीतं कदाचन
2,23,89,satye sthitā hi taravaḥ phalapuṣpapradarśinaḥ divyādisādhanaṃ nṝṇāṃ satyādhāraṃ mahīpate,सत्ये स्थिता हि तरवः फलपुष्पप्रदर्शिनः दिव्यादिसाधनं नॄणां सत्याधारं महीपते
2,23,90,aśvamedhasahasrebhyaḥ satyameva viśiṣyate madirāpānatulyena karmaṇā lipyase 'nṛtāt,अश्वमेधसहस्रेभ्यः सत्यमेव विशिष्यते मदिरापानतुल्येन कर्मणा लिप्यसे ऽनृतात्
2,24,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge rukmāṅgadasaṃlāpo nāma trayoviṃśo 'dhyāyaḥ rājovāca yattvayā vyāhṛtaṃ vākyaṃ mamedaṃ gautameritam mandare parvataśreṣṭhe harivāsarabhojanam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे रुक्माङ्गदसंलापो नाम त्रयोविंशो ऽध्यायः राजोवाच यत्त्वया व्याहृतं वाक्यं ममेदं गौतमेरितम् मन्दरे पर्वतश्रेष्ठे हरिवासरभोजनम्
2,24,2,amatena purāṇānāṃ vyāhṛtaṃ yaddvijanmanā kṣudraśāstropadeśena lolupena varānane,अमतेन पुराणानां व्याहृतं यद्द्विजन्मना क्षुद्रशास्त्रोपदेशेन लोलुपेन वरानने
2,24,3,purāṇe nirṇayo hyeṣa vidvadbhiḥ samudāhṛtaḥ na śaṅkhena pibettoyaṃ na hanyātkūrmasūkarau,पुराणे निर्णयो ह्येष विद्वद्भिः समुदाहृतः न शङ्खेन पिबेत्तोयं न हन्यात्कूर्मसूकरौ
2,24,4,ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi agamyāgamane devi abhakṣyasya ca bhakṣaṇe,एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि अगम्यागमने देवि अभक्ष्यस्य च भक्षणे
2,24,5,akāryakaraṇe jantorgosahasravadhaḥ smṛtaḥ jānannapi kathaṃ devi bhokṣye 'haṃ harivāsare,अकार्यकरणे जन्तोर्गोसहस्रवधः स्मृतः जानन्नपि कथं देवि भोक्ष्ये ऽहं हरिवासरे
2,24,6,puroḍāśo 'pi vāmoru saṃprāpte harivāsare abhakṣyeṇa samaḥ proktaḥ kiṃ punaścāttanakriyā,पुरोडाशो ऽपि वामोरु संप्राप्ते हरिवासरे अभक्ष्येण समः प्रोक्तः किं पुनश्चात्तनक्रिया
2,24,7,anukūlaṃ nṛṇāṃ proktaṃ kṣīṇānāṃ varavarṇini mūlaṃ phalaṃ payastoyamupabhojyaṃ munīśvaraiḥ,अनुकूलं नृणां प्रोक्तं क्षीणानां वरवर्णिनि मूलं फलं पयस्तोयमुपभोज्यं मुनीश्वरैः
2,24,8,natvatra bhojanaṃ kaiścidekādaśyāṃ pradarśitam jvariṇāṃ laṅghanaṃ śastaṃ dhārmikāṇāmupoṣaṇam,नत्वत्र भोजनं कैश्चिदेकादश्यां प्रदर्शितम् ज्वरिणां लङ्घनं शस्तं धार्मिकाणामुपोषणम्
2,24,9,śubhaṃ gatipradaṃ proktaṃ saṃprāpte harivāsare jvaramadhye kṛtaṃ pathyaṃ nidhanāya prakalpate,शुभं गतिप्रदं प्रोक्तं संप्राप्ते हरिवासरे ज्वरमध्ये कृतं पथ्यं निधनाय प्रकल्पते
2,24,10,vaiṣṇave tu dine bhuktaṃ narakāyaiva kevalam māgrahaṃ kuru vāmoru vratabhaṅgo bhavenmama,वैष्णवे तु दिने भुक्तं नरकायैव केवलम् माग्रहं कुरु वामोरु व्रतभङ्गो भवेन्मम
2,24,11,yadanyadvocate tubhyaṃ tatkartāsmi na saṃśayaḥ mohinyuvāca na cānyadrocate rājanvinā vai bhojanaṃ tava,यदन्यद्वोचते तुभ्यं तत्कर्तास्मि न संशयः मोहिन्युवाच न चान्यद्रोचते राजन्विना वै भोजनं तव
2,24,12,jīvitasyāpi dānena na me kiñcitprayodajanam na ca vedeṣu dṛṣṭo 'yamupavāso harerdine,जीवितस्यापि दानेन न मे किञ्चित्प्रयोदजनम् न च वेदेषु दृष्टो ऽयमुपवासो हरेर्दिने
2,24,13,agnimanto na viprā hi manyante samupoṣaṇam vedabāhya kathaṃ dharmaṃ bhavāṃścaritumicchati,अग्निमन्तो न विप्रा हि मन्यन्ते समुपोषणम् वेदबाह्य कथं धर्मं भवांश्चरितुमिच्छति
2,24,14,vaco niśamya mohinyā rājā vedavidāṃ varaḥ uvāca mānase kruddhaḥ prahasanniva bhūpate,वचो निशम्य मोहिन्या राजा वेदविदां वरः उवाच मानसे क्रुद्धः प्रहसन्निव भूपते
2,24,15,śṛṇu mohini madvākyaṃ vedo 'yaṃ bahudhā sthitaḥ yajñakarmakriyā vedaḥ smṛtirvedo gṛhāśrame,शृणु मोहिनि मद्वाक्यं वेदो ऽयं बहुधा स्थितः यज्ञकर्मक्रिया वेदः स्मृतिर्वेदो गृहाश्रमे
2,24,16,smṛtirvedaḥ kriyāvedaḥ purāṇeṣu pratiṣṭhitaḥ purāṇapuṃruṣājjātaṃ yathedaṃ jagadadbhutam,स्मृतिर्वेदः क्रियावेदः पुराणेषु प्रतिष्ठितः पुराणपुंरुषाज्जातं यथेदं जगदद्भुतम्
2,24,17,tathedaṃ vāṅmayaṃ jātaṃ purāṇebhyo na saṃśayaḥ vedārthādadhikaṃ manye purāṇārthaṃ varānane,तथेदं वाङ्मयं जातं पुराणेभ्यो न संशयः वेदार्थादधिकं मन्ये पुराणार्थं वरानने
2,24,18,vedāḥ pratiṣṭhitāḥ sarve purāṇeṣveva sarvadā bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ prahariṣyati,वेदाः प्रतिष्ठिताः सर्वे पुराणेष्वेव सर्वदा बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रहरिष्यति
2,24,19,na vede grahasaṃcāro na śuddhiḥ kālabodhinī tithivṛddhikṣayo vāpi parvagrahavinirṇayaḥ,न वेदे ग्रहसंचारो न शुद्धिः कालबोधिनी तिथिवृद्धिक्षयो वापि पर्वग्रहविनिर्णयः
2,24,20,iti hāsapurāṇaistu niścayo 'yaṃ kṛtaḥ purā yanna dṛṣṭaṃ hi vedeṣu tatsarvaṃ lakṣyate smṛtau,इति हासपुराणैस्तु निश्चयो ऽयं कृतः पुरा यन्न दृष्टं हि वेदेषु तत्सर्वं लक्ष्यते स्मृतौ
2,24,21,ubhayoryanna dṛṣṭaṃ hi tatpurāṇaiḥ pragīyate prāyaścittaṃ tu hatyāyāmāturasyauṣadhaṃ priye,उभयोर्यन्न दृष्टं हि तत्पुराणैः प्रगीयते प्रायश्चित्तं तु हत्यायामातुरस्यौषधं प्रिये
2,24,22,na cāpi pāpaśuddhiḥ syādātmanaśca parasya vā yadvedairgīyate subhru upāṅgairyatpragīyate,न चापि पापशुद्धिः स्यादात्मनश्च परस्य वा यद्वेदैर्गीयते सुभ्रु उपाङ्गैर्यत्प्रगीयते
2,24,23,purāṇaiḥ smṛtibhiścaiva veda eva nigadyate raṭantīha purāṇāni bhūyo bhūyo varānane,पुराणैः स्मृतिभिश्चैव वेद एव निगद्यते रटन्तीह पुराणानि भूयो भूयो वरानने
2,24,24,na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ saṃprāpte harivāsare purāṇamanyathā matvā tiryagyonimavāpnuyāt,न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं संप्राप्ते हरिवासरे पुराणमन्यथा मत्वा तिर्यग्योनिमवाप्नुयात्
2,24,25,saṃsrāto 'pi sudānto 'pi na gatiṃ prāpnuyāditi pitaraṃ ko na vandeta mātaraṃ ko na pūjayet,संस्रातो ऽपि सुदान्तो ऽपि न गतिं प्राप्नुयादिति पितरं को न वन्देत मातरं को न पूजयेत्
2,24,26,ko na gacchetsaricchreṣṭhāṃ ko bhuṅkte harivāsare ko hi dūṣayate vedaṃ brāhmaṇaṃ ko nipātayet,को न गच्छेत्सरिच्छ्रेष्ठां को भुङ्क्ते हरिवासरे को हि दूषयते वेदं ब्राह्मणं को निपातयेत्
2,24,27,ko gacchetparadārān hi ko bhuṅkte harivāsare,को गच्छेत्परदारान् हि को भुङ्क्ते हरिवासरे
2,24,28,nahīdṛśaṃ pāpamihāsti jantorvimūḍhacittasya dine hareḥ priye yadbhojanenātmanipātakāriṇā yamasya ravāteṣu ciraṃ sulocane,नहीदृशं पापमिहास्ति जन्तोर्विमूढचित्तस्य दिने हरेः प्रिये यद्भोजनेनात्मनिपातकारिणा यमस्य रवातेषु चिरं सुलोचने
2,24,29,mohinyuvāca śīghramānaya viprāṃstvaṃ ghūrṇike vedapāragān yeṣāṃ vākyena yukto 'yaṃ rājā kuryāddhi bhojanam,मोहिन्युवाच शीघ्रमानय विप्रांस्त्वं घूर्णिके वेदपारगान् येषां वाक्येन युक्तो ऽयं राजा कुर्याद्धि भोजनम्
2,24,30,sā tadvākyamupākarṇya brāhmaṇānvedaśālinaḥ gautamādīnsamāhūya mohinīpārśvamānayata,सा तद्वाक्यमुपाकर्ण्य ब्राह्मणान्वेदशालिनः गौतमादीन्समाहूय मोहिनीपार्श्वमानयत
2,24,31,tānviprānāgatāndṛṣṭvā vedavedāṅgapāragān mohinī sahitā rājñā vavande kāryatatparā,तान्विप्रानागतान्दृष्ट्वा वेदवेदाङ्गपारगान् मोहिनी सहिता राज्ञा ववन्दे कार्यतत्परा
2,24,32,upaviṣṭāstu te sarve śātakaiṃbhamayeṣu ca āsaneṣu mahīpāla jvaladagnisamaprabhāḥ,उपविष्टास्तु ते सर्वे शातकैंभमयेषु च आसनेषु महीपाल ज्वलदग्निसमप्रभाः
2,24,33,teṣāṃ madhye vayovṛddho gautamo vākyamabravīt vayaṃ samāgatā devi nānāśāstraviśāradāḥ,तेषां मध्ये वयोवृद्धो गौतमो वाक्यमब्रवीत् वयं समागता देवि नानाशास्त्रविशारदाः
2,24,34,sarvasaṃdehahartāro yadarthaṃ te samāhutāḥ tacchatvā vacanaṃ teṣāṃ mohinī brahmaṇaḥ sutā,सर्वसंदेहहर्तारो यदर्थं ते समाहुताः तच्छत्वा वचनं तेषां मोहिनी ब्रह्मणः सुता
2,24,35,sarvāsādhyakṛtaṃ kartuṃ pravṛttāṃstānuvāca ha mohinyuvāca saṃdehastu jaḍau hyeṣa svalpo vā svamatiryathā,सर्वासाध्यकृतं कर्तुं प्रवृत्तांस्तानुवाच ह मोहिन्युवाच संदेहस्तु जडौ ह्येष स्वल्पो वा स्वमतिर्यथा
2,24,36,so 'yaṃ vadati rājā vai nāhaṃ bhokṣye harerdine annādhāramidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam,सो ऽयं वदति राजा वै नाहं भोक्ष्ये हरेर्दिने अन्नाधारमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
2,24,37,mṛtā hyapi tathānnena prīyante pitaro divi karkandhumātraṃ prahutaṃ puroḍāśaṃ hi devatāḥ,मृता ह्यपि तथान्नेन प्रीयन्ते पितरो दिवि कर्कन्धुमात्रं प्रहुतं पुरोडाशं हि देवताः
2,24,38,kāmayanti dvijaśreṣṭhāstato 'nnaṃ hyamṛtaṃ param pipīlikāpi kṣudhitā mukhenādāya taṇḍulam,कामयन्ति द्विजश्रेष्ठास्ततो ऽन्नं ह्यमृतं परम् पिपीलिकापि क्षुधिता मुखेनादाय तण्डुलम्
2,24,39,bilaṃ vrajati duḥkhena kasyānnaṃ nahi rocate ayaṃ khādati nānnādyaṃ saṃprāpte harivāsare,बिलं व्रजति दुःखेन कस्यान्नं नहि रोचते अयं खादति नान्नाद्यं संप्राप्ते हरिवासरे
2,24,40,nijadharmaṃ parityajya paradharme vyavasthitaḥ vidhāvānāṃ yatīnāṃ ca yujyate vratasevanam,निजधर्मं परित्यज्य परधर्मे व्यवस्थितः विधावानां यतीनां च युज्यते व्रतसेवनम्
2,24,41,paradharmarato yaḥ syātsvadharmavimukho naraḥ soṃ'dhe tamasi majjeta yāvadindrāścaturddaśa,परधर्मरतो यः स्यात्स्वधर्मविमुखो नरः सोंऽधे तमसि मज्जेत यावदिन्द्राश्चतुर्द्दश
2,24,42,upavāsādikaraṇaṃ bhūbhujāṃ noditaṃ kvacit prajāsaṃrakṣaṇaṃ tyaktvā caturvargaphalapradam,उपवासादिकरणं भूभुजां नोदितं क्वचित् प्रजासंरक्षणं त्यक्त्वा चतुर्वर्गफलप्रदम्
2,24,43,nārīṇāṃ bhartṛśūśrūṣā putrāṇāṃ pitṛsevanam śūdrāṇāṃ dvijasevā ca lokarakṣā mahībhṛtām,नारीणां भर्तृशूश्रूषा पुत्राणां पितृसेवनम् शूद्राणां द्विजसेवा च लोकरक्षा महीभृताम्
2,24,44,svakaṃ karma parityajya yo 'nyatra kurute śramam ajñānādvā pramādācca patitaḥ sa na saṃśayaḥ,स्वकं कर्म परित्यज्य यो ऽन्यत्र कुरुते श्रमम् अज्ञानाद्वा प्रमादाच्च पतितः स न संशयः
2,24,45,so 'yamadya mahīpālo yatidharmme vyavasthitaḥ subuddhyācāraśīlaśca vedoktaṃ tyajati dvijāḥ,सो ऽयमद्य महीपालो यतिधर्म्मे व्यवस्थितः सुबुद्ध्याचारशीलश्च वेदोक्तं त्यजति द्विजाः
2,24,46,svecchācārā tu yā nārī yo 'vinītaḥ suto dvijāḥ ekāntaśīlo nṛpatirbhṛtyaḥ karmavivarjitaḥ,स्वेच्छाचारा तु या नारी यो ऽविनीतः सुतो द्विजाः एकान्तशीलो नृपतिर्भृत्यः कर्मविवर्जितः
2,24,47,sarve te narakaṃ yānti hyapratiṣṭhaśca yo dvijāḥ ayaṃ hi niyamopeto haripūjanatatparaḥ,सर्वे ते नरकं यान्ति ह्यप्रतिष्ठश्च यो द्विजाः अयं हि नियमोपेतो हरिपूजनतत्परः
2,24,48,ākrande varttamāne tu na yadyeṣa pradhāvati vyapohya haripūjāṃ vai brahmahatyāṃ tu vindati,आक्रन्दे वर्त्तमाने तु न यद्येष प्रधावति व्यपोह्य हरिपूजां वै ब्रह्महत्यां तु विन्दति
2,24,49,kṣīṇadehe haridine kathaṃ saṃyamayiṣyati annātprabhavati prāṇaḥ prāṇāddehaviceṣṭanam,क्षीणदेहे हरिदिने कथं संयमयिष्यति अन्नात्प्रभवति प्राणः प्राणाद्देहविचेष्टनम्
2,24,50,ceṣṭayā ripunāśaśca taddhīnaḥ paribhūyate evaṃ jñātvā mayā rājā bodhyamāno na buddhyati,चेष्टया रिपुनाशश्च तद्धीनः परिभूयते एवं ज्ञात्वा मया राजा बोध्यमानो न बुद्ध्यति
2,24,51,etadeva vrataṃ rājño yatprajāpālanaṃ caret na vrataṃ kiñcidastyanyannṛpasya dvijasattamāḥ,एतदेव व्रतं राज्ञो यत्प्रजापालनं चरेत् न व्रतं किञ्चिदस्त्यन्यन्नृपस्य द्विजसत्तमाः
2,24,52,kiṃ deva kāryeṇa narādhipasya kṛtvā hi manyuṃ viṣayasthitānām taddevakāryaṃ sa ca yajñahomo yadraktapāto na bhavet svarāṣṭre,किं देव कार्येण नराधिपस्य कृत्वा हि मन्युं विषयस्थितानाम् तद्देवकार्यं स च यज्ञहोमो यद्रक्तपातो न भवेत् स्वराष्ट्रे
2,25,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīpraśno nāma caturviṃśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ śrutvā mohinyā samudīritam tathyamityevamuktvā tu rājānaṃ vākyamabruvan,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीप्रश्नो नाम चतुर्विंशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच तद्वाक्यं ब्राह्मणाः श्रुत्वा मोहिन्या समुदीरितम् तथ्यमित्येवमुक्त्वा तु राजानं वाक्यमब्रुवन्
2,25,2,brāhmaṇā ūcuḥ yastvayā nṛpate puṇyaḥ kṛto 'yaṃ śapathaḥ kila ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi,ब्राह्मणा ऊचुः यस्त्वया नृपते पुण्यः कृतो ऽयं शपथः किल एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि
2,25,3,na kṛtaḥ śāstradṛṣṭyā tu svabuddhyaiva prakalpitaḥ sāgrīnāṃ prāśanaṃ proktamubhayoḥ saṃdhyayoḥ kila,न कृतः शास्त्रदृष्ट्या तु स्वबुद्ध्यैव प्रकल्पितः साग्रीनां प्राशनं प्रोक्तमुभयोः संध्ययोः किल
2,25,4,homocchiṣṭaprabhoktārastrayo varṇāḥ prakīrtitāḥ viśeṣādbhūmipālānāṃ kathaṃ yuktamupoṣaṇam,होमोच्छिष्टप्रभोक्तारस्त्रयो वर्णाः प्रकीर्तिताः विशेषाद्भूमिपालानां कथं युक्तमुपोषणम्
2,25,5,sarvadodyataśastrāṇāṃ duṣṭasaṃyamināṃ vibho śāstrato 'śāstrato vāpi yastvayā śapathaḥ kṛtaḥ,सर्वदोद्यतशस्त्राणां दुष्टसंयमिनां विभो शास्त्रतो ऽशास्त्रतो वापि यस्त्वया शपथः कृतः
2,25,6,paripūrṇo bhavatyadya vākyena hi dvijanmanām vratabhaṅgo na te 'stīha bhukṣvaṃ viprasamanvitaḥ,परिपूर्णो भवत्यद्य वाक्येन हि द्विजन्मनाम् व्रतभङ्गो न ते ऽस्तीह भुक्ष्वं विप्रसमन्वितः
2,25,7,paritāpo na te kāryo vipravākyaṃ mahattaram yo 'nyathā manyate vākyaṃ viprāṇāṃ nṛpasattama,परितापो न ते कार्यो विप्रवाक्यं महत्तरम् यो ऽन्यथा मन्यते वाक्यं विप्राणां नृपसत्तम
2,25,8,sa yāti rākṣasīṃ yoniṃ janmāni daśa pañca ca tacchrutvā vacanaṃ rodraṃ rājā kopasamanvitaḥ,स याति राक्षसीं योनिं जन्मानि दश पञ्च च तच्छ्रुत्वा वचनं रोद्रं राजा कोपसमन्वितः
2,25,9,uvāca sphuramāṇauṣṭastānviprānślakṣṇayā girā sarveṣāmeva bhūtānāṃ bhavanto mārgadarśinaḥ,उवाच स्फुरमाणौष्टस्तान्विप्रान्श्लक्ष्णया गिरा सर्वेषामेव भूतानां भवन्तो मार्गदर्शिनः
2,25,10,yatīnāṃ vidhavānāṃ ca śloko 'yaṃ paṭhyate dvijāḥ vimārgagāmināṃ caitanmataṃ na sātvatāṃ kvacit,यतीनां विधवानां च श्लोको ऽयं पठ्यते द्विजाः विमार्गगामिनां चैतन्मतं न सात्वतां क्वचित्
2,25,11,yadbhavadbhiḥ samuddiṣṭaṃ rājñāṃ nopoṣaṇaṃ smṛtam tatra vākyāni śṛṇuta vaiṣṇavā cāralakṣaṇe,यद्भवद्भिः समुद्दिष्टं राज्ञां नोपोषणं स्मृतम् तत्र वाक्यानि शृणुत वैष्णवा चारलक्षणे
2,25,12,na śaṅkhena pibettoyaṃ na hanyātkūrmasūkarau ekā daśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi,न शङ्खेन पिबेत्तोयं न हन्यात्कूर्मसूकरौ एका दश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि
2,25,13,na pātavyaṃ hi madya tu na hantavyo dvijaḥ kvacit krīḍennākṣaistu dharmajño nāśnīyāddharivāsare,न पातव्यं हि मद्य तु न हन्तव्यो द्विजः क्वचित् क्रीडेन्नाक्षैस्तु धर्मज्ञो नाश्नीयाद्धरिवासरे
2,25,14,abhakṣya bhakṣaṇaṃ pāpaṃ paradārābhimarśanam ekādaśyāṃ bhojanaṃ ca patanasyaiva kāraṇam,अभक्ष्य भक्षणं पापं परदाराभिमर्शनम् एकादश्यां भोजनं च पतनस्यैव कारणम्
2,25,15,akāryakaraṇaṃ kṛtvā kiṃ jīveccharadāṃ śatam ko hi saṃceṣṭamānastu bhunakti harivāsare,अकार्यकरणं कृत्वा किं जीवेच्छरदां शतम् को हि संचेष्टमानस्तु भुनक्ति हरिवासरे
2,25,16,catuṣpadebhyo 'pi janairnānnaṃ deyaṃ harerdine uttarāśāsthitairviprairviṣṇudharmaparāyaṇaiḥ,चतुष्पदेभ्यो ऽपि जनैर्नान्नं देयं हरेर्दिने उत्तराशास्थितैर्विप्रैर्विष्णुधर्मपरायणैः
2,25,17,so 'haṃ kathaṃ karomyadya abhakṣyasya tu bhakṣaṇam nopakṣīṇaśarīro 'haṃ nāmayāvī dvijottamāḥ,सो ऽहं कथं करोम्यद्य अभक्ष्यस्य तु भक्षणम् नोपक्षीणशरीरो ऽहं नामयावी द्विजोत्तमाः
2,25,18,sa kathaṃ hi vrataṃ tyakṣe vimārgasthadvijoktitaḥ dharmabhūṣaṇasaṃjñena rakṣyamāṇe dharātale,स कथं हि व्रतं त्यक्षे विमार्गस्थद्विजोक्तितः धर्मभूषणसंज्ञेन रक्ष्यमाणे धरातले
2,25,19,na ca rakṣāvihīno 'haṃ śatruḥ ko 'pina me 'sti ca evaṃ jñātvā dvijaśreṣṭhā vaiṣṇavavrataśālinaḥ,न च रक्षाविहीनो ऽहं शत्रुः को ऽपिन मे ऽस्ति च एवं ज्ञात्वा द्विजश्रेष्ठा वैष्णवव्रतशालिनः
2,25,20,bhavadbhirnocitaṃ vaktuṃ pratikūlaṃ vratāpaham asaṃparīkṣya ye dadyuḥ prāyaścittaṃ dvijātayaḥ,भवद्भिर्नोचितं वक्तुं प्रतिकूलं व्रतापहम् असंपरीक्ष्य ये दद्युः प्रायश्चित्तं द्विजातयः
2,25,21,teṣāmeva hi tatpāpaṃ smṛtivaikalyasambhavam devo vā dānavo vāpi gandharvo rākṣaso 'pi vā,तेषामेव हि तत्पापं स्मृतिवैकल्यसम्भवम् देवो वा दानवो वापि गन्धर्वो राक्षसो ऽपि वा
2,25,22,siddho vā brāhmaṇo vāpi pitāsmākaṃ svayaṃ vadet harirvāpi haro vāpi mohinījanako 'pi vā,सिद्धो वा ब्राह्मणो वापि पितास्माकं स्वयं वदेत् हरिर्वापि हरो वापि मोहिनीजनको ऽपि वा
2,25,23,dinakṛllokapālo vā no bhokṣye harivāsare yo hi rukmāṅgado rājā vikhyāto bhūtale dvijāḥ,दिनकृल्लोकपालो वा नो भोक्ष्ये हरिवासरे यो हि रुक्माङ्गदो राजा विख्यातो भूतले द्विजाः
2,25,24,satyapratijñāṃ viphalāṃ na kadācitkaroti hi dyupateḥ kṣīyate tejo himavānparivarttate,सत्यप्रतिज्ञां विफलां न कदाचित्करोति हि द्युपतेः क्षीयते तेजो हिमवान्परिवर्त्तते
2,25,25,jaladhiḥ śoṣamāyāti pāvakaścoṣṇatāṃ tyajet tathāpi na tyaje viprā vratamekādaśīdine,जलधिः शोषमायाति पावकश्चोष्णतां त्यजेत् तथापि न त्यजे विप्रा व्रतमेकादशीदिने
2,25,26,prasiddhireṣā bhuvanatraye 'pi āraṭyate me paṭahena viprāḥ grāmeṣu deśeṣu pareṣu vāpi ye bhuñjate rukmavibhūṣaṇasya,प्रसिद्धिरेषा भुवनत्रये ऽपि आरट्यते मे पटहेन विप्राः ग्रामेषु देशेषु परेषु वापि ये भुञ्जते रुक्मविभूषणस्य
2,25,27,daṇḍyāśca vadhyāśca saputrakāste na cāpi vāso viṣaye hi teṣām harerdine sarvamakhapradhāne pāpāpahe dharmavivarddhane ca,दण्ड्याश्च वध्याश्च सपुत्रकास्ते न चापि वासो विषये हि तेषाम् हरेर्दिने सर्वमखप्रधाने पापापहे धर्मविवर्द्धने च
2,25,28,mokṣaprade janmanikṛntanākhye tejo nidhau sarvajanaprarūḍhe eṃvavidhe prodgata eva śabde yadyasmi bhoktā vṛjinasya karttā,मोक्षप्रदे जन्मनिकृन्तनाख्ये तेजो निधौ सर्वजनप्ररूढे एंवविधे प्रोद्गत एव शब्दे यद्यस्मि भोक्ता वृजिनस्य कर्त्ता
2,25,29,amedhyaliptaḥ paṭaho bhavettadā saṃchādito nīlamayena vāsasā utpādya kīrtiṃ svayameva jaturnikṛntati prāṇabhayācca pāpāt,अमेध्यलिप्तः पटहो भवेत्तदा संछादितो नीलमयेन वाससा उत्पाद्य कीर्तिं स्वयमेव जतुर्निकृन्तति प्राणभयाच्च पापात्
2,25,30,yastasya vāso niraye yugānāṃ ṣaṣṭirbhavedvā krimidaṃśasaṃjñe vṛthā hi sūtā mama sā janitrī bhavennirāśā dvijapitṛdevāḥ,यस्तस्य वासो निरये युगानां षष्टिर्भवेद्वा क्रिमिदंशसंज्ञे वृथा हि सूता मम सा जनित्री भवेन्निराशा द्विजपितृदेवाः
2,25,31,vaivasvato harṣamupāśrayecca salekhako me vratabhaṅga eva kiṃ tena jātena durātmanā hi dadāti harṣaṃ ripusuṃdarīṇām,वैवस्वतो हर्षमुपाश्रयेच्च सलेखको मे व्रतभङ्ग एव किं तेन जातेन दुरात्मना हि ददाति हर्षं रिपुसुंदरीणाम्
2,25,32,kukarmaṇā pāparatiḥ kujātiḥ sarvasya nāśī tvaśucissa mūḍhaḥ na manyate vedapurāṇaśāstrānante purīṃ yāti dineśasūnoḥ,कुकर्मणा पापरतिः कुजातिः सर्वस्य नाशी त्वशुचिस्स मूढः न मन्यते वेदपुराणशास्त्रानन्ते पुरीं याति दिनेशसूनोः
2,25,33,kṛtvaiva vāntiṃ punaratti tāṃ yastadvatpratijñāvratabhaṅgakārī vedā na śāstraṃ na ca tatpurāṇaṃ na cāpi santaḥ smṛtayo na ca syuḥ,कृत्वैव वान्तिं पुनरत्ति तां यस्तद्वत्प्रतिज्ञाव्रतभङ्गकारी वेदा न शास्त्रं न च तत्पुराणं न चापि सन्तः स्मृतयो न च स्युः
2,25,34,ye mādhavasya priyakṛtyayogye vadanti śuddhe 'hni bhujikriyāṃ tu śrāddhena tenāpi na cāsti tṛptiḥ pituśca cīrṇena harerdine tu,ये माधवस्य प्रियकृत्ययोग्ये वदन्ति शुद्धे ऽह्नि भुजिक्रियां तु श्राद्धेन तेनापि न चास्ति तृप्तिः पितुश्च चीर्णेन हरेर्दिने तु
2,25,35,vratena yadviṣṇupadapradena sākaṃ kṣayāhena vadantu mūḍhāḥ,व्रतेन यद्विष्णुपदप्रदेन साकं क्षयाहेन वदन्तु मूढाः
2,25,36,etacchrutvā tu tadvākyaṃ mohinī jvalitāntarā kopasaṃraktanayanā bhartāraṃ paryabhāṣat,एतच्छ्रुत्वा तु तद्वाक्यं मोहिनी ज्वलितान्तरा कोपसंरक्तनयना भर्तारं पर्यभाषत्
2,25,37,karoṣi cenna me vākyaṃ dharmabāhyo bhaviṣyasi dharmabāhyo hi puruṣaḥ pāṃśunā tulyatāṃ vrajet,करोषि चेन्न मे वाक्यं धर्मबाह्यो भविष्यसि धर्मबाह्यो हि पुरुषः पांशुना तुल्यतां व्रजेत्
2,25,38,pāṃśunā pūryate gartaḥ sa gartakhanako bhavet tvayā mamārpitaḥ pāṇirvarāya pṛthivīpate,पांशुना पूर्यते गर्तः स गर्तखनको भवेत् त्वया ममार्पितः पाणिर्वराय पृथिवीपते
2,25,39,tāmullaṅghya pratijñāṃ svāṃ pālayiṣyāsi no yadi kṛtakṛtyā tadā yāsye prāpto dharmo mayā tava,तामुल्लङ्घ्य प्रतिज्ञां स्वां पालयिष्यासि नो यदि कृतकृत्या तदा यास्ये प्राप्तो धर्मो मया तव
2,25,40,na cāhaṃ te priyā bhāryā na ca tvaṃ me patirnṛpa upadhānaṃ kariṣyāmi svakaṃ bāhuṃ na te yudhi,न चाहं ते प्रिया भार्या न च त्वं मे पतिर्नृप उपधानं करिष्यामि स्वकं बाहुं न ते युधि
2,25,41,dhik tvāṃ dharmakṣayakaraṃ svavacolopakārakam mleccheṣvapi na dṛśyeta tvādṛśo dharmalopakaḥ,धिक् त्वां धर्मक्षयकरं स्ववचोलोपकारकम् म्लेच्छेष्वपि न दृश्येत त्वादृशो धर्मलोपकः
2,25,42,satyāccalitamadyatvāṃ parityakṣye supāpinam evamuktvā varārohā hyudatiṣṭhattvarānvitā,सत्याच्चलितमद्यत्वां परित्यक्ष्ये सुपापिनम् एवमुक्त्वा वरारोहा ह्युदतिष्ठत्त्वरान्विता
2,25,43,yathā satī haraṃ tyaktvā divyābharaṇabhūṣitā prasthitā sā tadā tanvī bhūsuraiśca samanvitā,यथा सती हरं त्यक्त्वा दिव्याभरणभूषिता प्रस्थिता सा तदा तन्वी भूसुरैश्च समन्विता
2,25,44,varaṃ madyasya saṃsparśo nāsya saṃgo nṛpasya vai varaṃ nīlāṃbarasparśo nāsya dharmacyutasya hi,वरं मद्यस्य संस्पर्शो नास्य संगो नृपस्य वै वरं नीलांबरस्पर्शो नास्य धर्मच्युतस्य हि
2,25,45,evaṃ hi mohinī ruṣṭā pralapantī tadā bhṛśam gautamādisamāyuktā nirjagāma gṛhādbrahiḥ,एवं हि मोहिनी रुष्टा प्रलपन्ती तदा भृशम् गौतमादिसमायुक्ता निर्जगाम गृहाद्ब्रहिः
2,25,46,hā tāta hā jagannātha sṛṣṭisthittyantakāraka ityeva śabdaṃ krośantī brahmaṇomānasodbhavā,हा तात हा जगन्नाथ सृष्टिस्थित्त्यन्तकारक इत्येव शब्दं क्रोशन्ती ब्रह्मणोमानसोद्भवा
2,25,47,etasminneva kāle tu vājirājaṃ samāsthitaḥ aṭitvā sakalāmurvīṃ saṃprāpto dharmabhūṣaṇaḥ,एतस्मिन्नेव काले तु वाजिराजं समास्थितः अटित्वा सकलामुर्वीं संप्राप्तो धर्मभूषणः
2,25,48,saṃmukho 'bhūjjananyāstu tvarāyukto vimatsaraḥ karṇābhyāṃ tasya śabdo 'sau viśrutaḥ pitṛvatsalaḥ,संमुखो ऽभूज्जनन्यास्तु त्वरायुक्तो विमत्सरः कर्णाभ्यां तस्य शब्दो ऽसौ विश्रुतः पितृवत्सलः
2,25,49,mohinīvaktrasaṃbhūto vipravākyopabṛṃhitaḥ dharmāṅgado dharmamūrtiḥ rukmāgadasutastadā,मोहिनीवक्त्रसंभूतो विप्रवाक्योपबृंहितः धर्माङ्गदो धर्ममूर्तिः रुक्मागदसुतस्तदा
2,25,50,avaruhya hayāttūrṇaṃ yayau tātapadāntike punarutthāya viprendrānnanāma vihitāñjaliḥ,अवरुह्य हयात्तूर्णं ययौ तातपदान्तिके पुनरुत्थाय विप्रेन्द्रान्ननाम विहिताञ्जलिः
2,25,51,tataḥ śīghragatiṃ dṛṣṭvā mohinīṃ ruṣṭamānasām ālakṣya tarasā mātaḥ prāha rājan kṛtāñjaliḥ,ततः शीघ्रगतिं दृष्ट्वा मोहिनीं रुष्टमानसाम् आलक्ष्य तरसा मातः प्राह राजन् कृताञ्जलिः
2,25,52,kenāvamānitā devi kathaṃ ruṣṭā pituḥ priye etairdvijendraiḥ sahitā kva tvaṃ saṃprasthitādhunā,केनावमानिता देवि कथं रुष्टा पितुः प्रिये एतैर्द्विजेन्द्रैः सहिता क्व त्वं संप्रस्थिताधुना
2,25,53,dharmāṅgadavacaḥ śrutvā mohinī vākyamabravīt pitā tavānṛtī putra karo yena vṛthā kṛtaḥ,धर्माङ्गदवचः श्रुत्वा मोहिनी वाक्यमब्रवीत् पिता तवानृती पुत्र करो येन वृथा कृतः
2,25,54,yaḥ karttā sukṛtaṃ bhūri raktāśokākṛtiḥ sthitaḥ dhvajāṅkuśāṅkitaḥ śrīmāndakṣiṇaḥ kanakāṅgadaḥ,यः कर्त्ता सुकृतं भूरि रक्ताशोकाकृतिः स्थितः ध्वजाङ्कुशाङ्कितः श्रीमान्दक्षिणः कनकाङ्गदः
2,25,55,rukmāṅgadena te pitrā na cāhaṃ vastumutsahe,रुक्माङ्गदेन ते पित्रा न चाहं वस्तुमुत्सहे
2,25,56,dharmāṅgada uvāca yadvavīṣi vaco devi tatkarttāhaṃ na saṃśayaḥ mā kopaṃ kuru mātastvaṃ nivarttatasva pituḥ priye,धर्माङ्गद उवाच यद्ववीषि वचो देवि तत्कर्त्ताहं न संशयः मा कोपं कुरु मातस्त्वं निवर्त्ततस्व पितुः प्रिये
2,25,57,mohinyuvāca anena samayenāhaṃ tvatpitrā mandarācale kṛtā bhāryā śivaḥ sākṣye sthito yatra surādhipaḥ,मोहिन्युवाच अनेन समयेनाहं त्वत्पित्रा मन्दराचले कृता भार्या शिवः साक्ष्ये स्थितो यत्र सुराधिपः
2,25,58,samayātsa cyutaḥ samyakpitā te rukmabhūpaṇaḥ na prayacchati me deyaṃ tasya vṛddhiṃ vicintaye,समयात्स च्युतः सम्यक्पिता ते रुक्मभूपणः न प्रयच्छति मे देयं तस्य वृद्धिं विचिन्तये
2,25,59,na yāce kāñcanaṃ dhānyaṃ hastyaśvaṃ grāmavāsasī yena tasya bhaveddhānirna yāce tannṛpātmaja,न याचे काञ्चनं धान्यं हस्त्यश्वं ग्रामवाससी येन तस्य भवेद्धानिर्न याचे तन्नृपात्मज
2,25,60,yenāsau prīṇayeddehaṃ svakīyaṃ dehināṃ vara tanmayā prārthitaṃ putra sa mohānna prayacchati,येनासौ प्रीणयेद्देहं स्वकीयं देहिनां वर तन्मया प्रार्थितं पुत्र स मोहान्न प्रयच्छति
2,25,61,tasyaiva copakārāya śarīrasya nṛpātmaja yācitaḥ sukhahetostu mayā nṛpatisattamaḥ,तस्यैव चोपकाराय शरीरस्य नृपात्मज याचितः सुखहेतोस्तु मया नृपतिसत्तमः
2,25,62,sthitaḥ so 'dyānṛte ghore surāpānasame vibhuḥ,स्थितः सो ऽद्यानृते घोरे सुरापानसमे विभुः
2,25,63,satyacyutaṃ niṣṭhuravākyabhāṣiṇaṃ vimuktadharmaṃ tvanṛtaṃ śaṭhaṃ ca parityajeyaṃ janakaṃ tavādhamaṃ naiva sthitirme bhavitā hi tena,सत्यच्युतं निष्ठुरवाक्यभाषिणं विमुक्तधर्मं त्वनृतं शठं च परित्यजेयं जनकं तवाधमं नैव स्थितिर्मे भविता हि तेन
2,25,64,tacchrutvā mohinīvākyaṃ putro dharmāṅgado 'bravīt mayi jīvati tāto me na bhavedanṛtī kvacit,तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं पुत्रो धर्माङ्गदो ऽब्रवीत् मयि जीवति तातो मे न भवेदनृती क्वचित्
2,25,65,nivartasva varārohe kariṣye 'haṃ tavepsitam pitrā me nānṛtaṃ devi pūrvamuktaṃ kadācana,निवर्तस्व वरारोहे करिष्ये ऽहं तवेप्सितम् पित्रा मे नानृतं देवि पूर्वमुक्तं कदाचन
2,25,66,sa kathaṃ mayi jāte tu vadiṣyati mahīpatiḥ yasya satye sthitā lokāḥ sadevāsuramānuṣāḥ,स कथं मयि जाते तु वदिष्यति महीपतिः यस्य सत्ये स्थिता लोकाः सदेवासुरमानुषाः
2,25,67,vaivasvatagṛhaṃ yena kṛtaṃ śūnyaṃ hi pāpibhiḥ vijṛṃbhate yasya kīrtirvyāptaṃ brahmāṇḍamaṇḍalam,वैवस्वतगृहं येन कृतं शून्यं हि पापिभिः विजृंभते यस्य कीर्तिर्व्याप्तं ब्रह्माण्डमण्डलम्
2,25,68,sa kathaṃ jāyate bhūpo mithyāvacanasaṃsthitaḥ aśrutaṃ bhūpatervākyaṃ parokṣe śraddadhe katham,स कथं जायते भूपो मिथ्यावचनसंस्थितः अश्रुतं भूपतेर्वाक्यं परोक्षे श्रद्दधे कथम्
2,25,69,mamopari dayāṃ kṛtvā nivartasva śubhānane etaddharmāṅgadenoktaṃ vākyamākarṇya mohinī,ममोपरि दयां कृत्वा निवर्तस्व शुभानने एतद्धर्माङ्गदेनोक्तं वाक्यमाकर्ण्य मोहिनी
2,25,70,nyavartata mahīpālaputraskandhāvalaṃbinī yatra rukmāṅgadaḥ śete mṛtakalpo raviprabhaḥ,न्यवर्तत महीपालपुत्रस्कन्धावलंबिनी यत्र रुक्माङ्गदः शेते मृतकल्पो रविप्रभः
2,25,71,tasminniveśayāmāsa śayane kāñcanānvite dīparatnaiḥ suprakāśe vidrumaiścitrite vare,तस्मिन्निवेशयामास शयने काञ्चनान्विते दीपरत्नैः सुप्रकाशे विद्रुमैश्चित्रिते वरे
2,25,72,ākhaṇḍalāstramaṇibhiḥ kṛtapāde sukomale dīrghavistārasaṃyukte hyanaupamye manohare,आखण्डलास्त्रमणिभिः कृतपादे सुकोमले दीर्घविस्तारसंयुक्ते ह्यनौपम्ये मनोहरे
2,25,73,tataḥ kṛtāñjaliḥ prāhapitaraṃ ślakṣṇayā girā tātaiṣā jananī me 'dya tvāṃ vadatyanṛtī tviti,ततः कृताञ्जलिः प्राहपितरं श्लक्ष्णया गिरा तातैषा जननी मे ऽद्य त्वां वदत्यनृती त्विति
2,25,74,kasmāttvamanṛtī bhūpa bhaviṣyasi mahītale sakoṣaratnanicaye gajāśvarathasaṃyute,कस्मात्त्वमनृती भूप भविष्यसि महीतले सकोषरत्ननिचये गजाश्वरथसंयुते
2,25,75,rājye praśāsyamāne tu saptodadhisamanvite pradehi sakalaṃ hyasyai yattyā śrāvitaṃ vibho,राज्ये प्रशास्यमाने तु सप्तोदधिसमन्विते प्रदेहि सकलं ह्यस्यै यत्त्या श्रावितं विभो
2,25,76,mayi cāpadhare tāta ko vyalīkaṃ carettava dehi śakrapadaṃ devyai jitaṃ viddhi purandaram,मयि चापधरे तात को व्यलीकं चरेत्तव देहि शक्रपदं देव्यै जितं विद्धि पुरन्दरम्
2,25,77,vairiñcyaṃ durllabhaṃ yacca yogigamyaṃ nirañjanam taccāpyahaṃ pradāsyāmi tapasā toṣya padmajam,वैरिञ्च्यं दुर्ल्लभं यच्च योगिगम्यं निरञ्जनम् तच्चाप्यहं प्रदास्यामि तपसा तोष्य पद्मजम्
2,25,78,samīhate yajjananī madīyā rasātale vāpi dharātale vā triviṣṭape vāpi pare pade vā dāsyāmi jitvā naradevadānavān,समीहते यज्जननी मदीया रसातले वापि धरातले वा त्रिविष्टपे वापि परे पदे वा दास्यामि जित्वा नरदेवदानवान्
2,25,79,ahaṃ hi dāsastava bhūpa yasmādvikrīyatāṃ māmathavā tṛṇāya haste hi pāpasya divāprakīrtervatsyāmi tatkarmakaraḥ subhuktaḥ,अहं हि दासस्तव भूप यस्माद्विक्रीयतां मामथवा तृणाय हस्ते हि पापस्य दिवाप्रकीर्तेर्वत्स्यामि तत्कर्मकरः सुभुक्तः
2,25,80,yadduṣkaraṃ bhūmipate trilokyāṃ nādeyamastīha tadiṣṭaṃbhāvāt taccāpi rājendra dadasva devyai majjīvitaṃ majjananībhavaṃ vā,यद्दुष्करं भूमिपते त्रिलोक्यां नादेयमस्तीह तदिष्टंभावात् तच्चापि राजेन्द्र ददस्व देव्यै मज्जीवितं मज्जननीभवं वा
2,25,81,tenaiva sadyo nṛpanātha loke satkīrtiyukto bhava sarvadaiva virājayitvā svaguṇairnṛpaughānkarairivātmaprabhavaiḥ khaśobhaiḥ,तेनैव सद्यो नृपनाथ लोके सत्कीर्तियुक्तो भव सर्वदैव विराजयित्वा स्वगुणैर्नृपौघान्करैरिवात्मप्रभवैः खशोभैः
2,25,82,kīrtiprabhaṅge vṛjinaṃ bhaviṣyati prajāvadhe yanmanurāha satyam saṃmārjayitvā vimalaṃ yaśaḥ svaṃ kathaṃ sukhī syāṃ nṛpate tataḥ kṣamaḥ,कीर्तिप्रभङ्गे वृजिनं भविष्यति प्रजावधे यन्मनुराह सत्यम् संमार्जयित्वा विमलं यशः स्वं कथं सुखी स्यां नृपते ततः क्षमः
2,26,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ rājovāca kīrtirnaśyatu me putra hyanṛtī vā bhavāmyaham gato vā narakaṃ ghoraṃ kathaṃ bhokṣye harerdine,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते पञ्चविंशो ऽध्यायः राजोवाच कीर्तिर्नश्यतु मे पुत्र ह्यनृती वा भवाम्यहम् गतो वा नरकं घोरं कथं भोक्ष्ये हरेर्दिने
2,26,2,brahmaṇo nilayaṃ yātu devīyaṃ mohinī suta bhūyo bhūyo vadati māṃ durmedhāśca subāliśā,ब्रह्मणो निलयं यातु देवीयं मोहिनी सुत भूयो भूयो वदति मां दुर्मेधाश्च सुबालिशा
2,26,3,nāparaṃ kāmaye rājyaṃ vasudhāṃ vasu kiñcana muktvaivaṃ vāsare viṣṇorbhojanaṃ pāpanāśane,नापरं कामये राज्यं वसुधां वसु किञ्चन मुक्त्वैवं वासरे विष्णोर्भोजनं पापनाशने
2,26,4,yadyahaṃ kutsitāṃ yoniṃ vrajeyaṃ krimisaṃjñitām tathāpi naiva kartāhaṃ bhojanaṃ harivāsare,यद्यहं कुत्सितां योनिं व्रजेयं क्रिमिसंज्ञिताम् तथापि नैव कर्ताहं भोजनं हरिवासरे
2,26,5,eṣā gurutarā bhūtvā lokānāṃ śikṣayānvitā dundubhī kurvatī nādaṃ sā kathaṃ vitathā bhavet,एषा गुरुतरा भूत्वा लोकानां शिक्षयान्विता दुन्दुभी कुर्वती नादं सा कथं वितथा भवेत्
2,26,6,abhakṣyabhakṣaṇaṃ kṛtvā agamyāgamanaṃ tathā apeyaṃ caiva pītvā tu kiṃ jīveccharadaḥ śatam,अभक्ष्यभक्षणं कृत्वा अगम्यागमनं तथा अपेयं चैव पीत्वा तु किं जीवेच्छरदः शतम्
2,26,7,asatyaṃ vāpi kṛtvāhaṃ tyaktarājyanayaḥ kṣitau dhikkṛto 'pi janaiḥ sarvairna bhokṣye harivāsare,असत्यं वापि कृत्वाहं त्यक्तराज्यनयः क्षितौ धिक्कृतो ऽपि जनैः सर्वैर्न भोक्ष्ये हरिवासरे
2,26,8,viyoge capalāpāṅgyā yadi cenmaraṇaṃ mama taccāpi varamevātra na bhokṣye harivāsare,वियोगे चपलापाङ्ग्या यदि चेन्मरणं मम तच्चापि वरमेवात्र न भोक्ष्ये हरिवासरे
2,26,9,kathaṃ harṣamahaṃ kartā mārtaṇḍatanayasya vai vrajadbhirmanujairmārge nirayasyātiduḥkhitaiḥ,कथं हर्षमहं कर्ता मार्तण्डतनयस्य वै व्रजद्भिर्मनुजैर्मार्गे निरयस्यातिदुःखितैः
2,26,10,yāstu śūnyāḥ kṛtāstāta mayā narakapaṅktayaḥ janaiḥ pūrṇā bhaviṣyanti mayi bhukte tu tāḥ suta,यास्तु शून्याः कृतास्तात मया नरकपङ्क्तयः जनैः पूर्णा भविष्यन्ति मयि भुक्ते तु ताः सुत
2,26,11,māsma sīmantinī putra kukṣau saṃdhārayetsutam samartho yastu śatrūṇāṃ harṣaṃ saṃjanayedbhuvi,मास्म सीमन्तिनी पुत्र कुक्षौ संधारयेत्सुतम् समर्थो यस्तु शत्रूणां हर्षं संजनयेद्भुवि
2,26,12,bhojanaṃ vāsare viṣṇoretadeva hiyācate tanna dāsyāmi mohinyā yācito 'pi surāsuraiḥ,भोजनं वासरे विष्णोरेतदेव हियाचते तन्न दास्यामि मोहिन्या याचितो ऽपि सुरासुरैः
2,26,13,pibedviṣaṃ viśedvahniṃ nipatetparvatāgrataḥ ākāśabhāsā svaśiraśchindyādeva varāsinā,पिबेद्विषं विशेद्वह्निं निपतेत्पर्वताग्रतः आकाशभासा स्वशिरश्छिन्द्यादेव वरासिना
2,26,14,na bhokṣyate haridine rājā rukmāṅgadaḥ kṣitau rukmāṅgadeti mannāma prasiddhaṃ bhuvanatraye,न भोक्ष्यते हरिदिने राजा रुक्माङ्गदः क्षितौ रुक्माङ्गदेति मन्नाम प्रसिद्धं भुवनत्रये
2,26,15,ekādaśyupavāsena tanmayā saṃcitaṃ yaśaḥ sa kathaṃ bhojanaṃ kṛtvā nāśaye svakṛtaṃ yaśaḥ,एकादश्युपवासेन तन्मया संचितं यशः स कथं भोजनं कृत्वा नाशये स्वकृतं यशः
2,26,16,mriyate yadi vā gacchati nipatati naśyecca khaṇḍaśo vāpi viramati tadapi na ceto māmakamiti mohinīhetoḥ,म्रियते यदि वा गच्छति निपतति नश्येच्च खण्डशो वापि विरमति तदपि न चेतो मामकमिति मोहिनीहेतोः
2,26,17,parityajāmyeṣa nijaṃ hi jīvitaṃ lokaiḥ sametaḥ sahadārabhṛtyaiḥ na tveva kuryāṃ madhusūdanasya dine supuṇye 'nnaniṣevaṇaṃ hi,परित्यजाम्येष निजं हि जीवितं लोकैः समेतः सहदारभृत्यैः न त्वेव कुर्यां मधुसूदनस्य दिने सुपुण्ये ऽन्ननिषेवणं हि
2,27,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite ṣaḍvaviṃśo 'dhyāyaḥ adastadā āhūya jananīṃ śīghraṃ nāmnā saṃdhyāvalīṃ śubhām,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते षड्वविंशो ऽध्यायः अदस्तदा आहूय जननीं शीघ्रं नाम्ना संध्यावलीं शुभाम्
2,27,2,sūryāyuta samaprakhyāṃ tejasā rucirastanām pālayantīṃ dharāṃ sarvāṃ pādavinyāsavikramaiḥ,सूर्यायुत समप्रख्यां तेजसा रुचिरस्तनाम् पालयन्तीं धरां सर्वां पादविन्यासविक्रमैः
2,27,3,putrasya vacanātprāptā tatkṣaṇaṃ nṛpasannidhau śrāvitā mohinī vākyaṃ piturvākyaṃ tathaiva ca,पुत्रस्य वचनात्प्राप्ता तत्क्षणं नृपसन्निधौ श्राविता मोहिनी वाक्यं पितुर्वाक्यं तथैव च
2,27,4,ubhayoḥ saṃvidaṃ kṛtvā parisāṃtvayya mohinīm bhojanāya sthitāmenāṃ nṛpasya harivāsare,उभयोः संविदं कृत्वा परिसांत्वय्य मोहिनीम् भोजनाय स्थितामेनां नृपस्य हरिवासरे
2,27,5,yathā no cyavate satyādyathā bhuṅkte na me pitā tathā vidhīyatāmevaṃ kuśalaṃ cobhayorbhavet,यथा नो च्यवते सत्याद्यथा भुङ्क्ते न मे पिता तथा विधीयतामेवं कुशलं चोभयोर्भवेत्
2,27,6,tatputravacanaṃ śrutvā devī saṃdhyāvalī nṛpa mohinīṃ ślakṣṇayā vācā prāha brahmasutā tadā,तत्पुत्रवचनं श्रुत्वा देवी संध्यावली नृप मोहिनीं श्लक्ष्णया वाचा प्राह ब्रह्मसुता तदा
2,27,7,māgrahaṃ kuru vāmoru kathañcidapi bhūpatiḥ nāsvādayati pāpānna saṃprāpte harivāsare,माग्रहं कुरु वामोरु कथञ्चिदपि भूपतिः नास्वादयति पापान्न संप्राप्ते हरिवासरे
2,27,8,anuvartaya rājāna gurureṣa sanātanaḥ sadā bhavati yā nārī bharturvacanakāriṇī,अनुवर्तय राजान गुरुरेष सनातनः सदा भवति या नारी भर्तुर्वचनकारिणी
2,27,9,tasyāḥ syurakṣayayā lokāḥ sāvitryāstu yathāmalāḥ yadyanena purā devi tava dattaḥ karo girau,तस्याः स्युरक्षयया लोकाः सावित्र्यास्तु यथामलाः यद्यनेन पुरा देवि तव दत्तः करो गिरौ
2,27,10,kāmārtena vimūḍhena tanna yo 'gyaṃ vicintitam yaddeyaṃ taddadātyeṣa hyadeyaṃ prārthayasva mā,कामार्तेन विमूढेन तन्न यो ऽग्यं विचिन्तितम् यद्देयं तद्ददात्येष ह्यदेयं प्रार्थयस्व मा
2,27,11,vipattirapi bhadraiva sanmārge saṃsthitasya tu na bhuktaṃ yena subhage śaiśave 'pi harerdine,विपत्तिरपि भद्रैव सन्मार्गे संस्थितस्य तु न भुक्तं येन सुभगे शैशवे ऽपि हरेर्दिने
2,27,12,sa kathaṃ bhokṣyate puṇye mādhavasya dine 'dhunā kāmaṃ varaya vāmoruvaramanyaṃ sudurlabham,स कथं भोक्ष्यते पुण्ये माधवस्य दिने ऽधुना कामं वरय वामोरुवरमन्यं सुदुर्लभम्
2,27,13,taṃ dadātyeva bhūpālo nivṛttā bhava bhojane manyase yadi māṃ devi dharmāṅgadavirohiṇīm,तं ददात्येव भूपालो निवृत्ता भव भोजने मन्यसे यदि मां देवि धर्माङ्गदविरोहिणीम्
2,27,14,asmajjīvitasaṃyuktaṃ rājyaṃ varaya suvrate saptadvīpasametaṃ hi sasaridvanaparvatam,अस्मज्जीवितसंयुक्तं राज्यं वरय सुव्रते सप्तद्वीपसमेतं हि ससरिद्वनपर्वतम्
2,27,15,kaniṣṭhāyā variṣṭhāhaṃ kariṣye pādavandanam bharturarthe viśālākṣi prasīda tanumadhyame,कनिष्ठाया वरिष्ठाहं करिष्ये पादवन्दनम् भर्तुरर्थे विशालाक्षि प्रसीद तनुमध्यमे
2,27,16,vācā śapathadoṣaistu saṃnirudhya patiṃ hi yā akāryaṃ kārayetpāpā sā nārī niraye vaset,वाचा शपथदोषैस्तु संनिरुध्य पतिं हि या अकार्यं कारयेत्पापा सा नारी निरये वसेत्
2,27,17,sā cyutā narakāddhorātsaptajanmāni pañca ca sūkarīṃ yonimāpnoti cāṇḍālīṃ ca tataḥ param,सा च्युता नरकाद्धोरात्सप्तजन्मानि पञ्च च सूकरीं योनिमाप्नोति चाण्डालीं च ततः परम्
2,27,18,evaṃ jñātvā mayā devi vikriyāṃ pāpasaṃbhavām nivāritāsi vāmoru sakhībhāvena suṃdari,एवं ज्ञात्वा मया देवि विक्रियां पापसंभवाम् निवारितासि वामोरु सखीभावेन सुंदरि
2,27,19,vipakṣasyāpi sadbuddhirdātavyā dharmamicchatā kiṃ punaḥ sakhisaṃsthāyāstava padmanibhānane,विपक्षस्यापि सद्बुद्धिर्दातव्या धर्ममिच्छता किं पुनः सखिसंस्थायास्तव पद्मनिभानने
2,27,20,saṃdhyā valīvacaḥ śrutvā mohinī mohakāriṇī uvāca kanakābhāṃ tāṃ bharturjyeṣṭhāṃ priyāṃ tadā,संध्या वलीवचः श्रुत्वा मोहिनी मोहकारिणी उवाच कनकाभां तां भर्तुर्ज्येष्ठां प्रियां तदा
2,27,21,mānanīyāsi me subhru karomi vacanaṃ tava vidvadbhirmunibhiryyattu gīyate nāradādibhiḥ,माननीयासि मे सुभ्रु करोमि वचनं तव विद्वद्भिर्मुनिभिर्य्यत्तु गीयते नारदादिभिः
2,27,22,yadi tannācaredrājā bhojanaṃ harivāsare kriyatāmaparaṃ devi maraṇādadhikaṃ tava,यदि तन्नाचरेद्राजा भोजनं हरिवासरे क्रियतामपरं देवि मरणादधिकं तव
2,27,23,mamāpi duḥkhadaṃhyetaddaivājjalpāmyahaṃ śubhe kasyeṣṭamātmahananaṃ kasyeṣṭaṃ viṣabhakṣaṇam,ममापि दुःखदंह्येतद्दैवाज्जल्पाम्यहं शुभे कस्येष्टमात्महननं कस्येष्टं विषभक्षणम्
2,27,24,patanaṃ vā girermūrdhraḥ krīḍā vāpi bileśayaiḥ vyāghrasiṃhābhigamanaṃ samudrataraṇaṃ tathā,पतनं वा गिरेर्मूर्ध्रः क्रीडा वापि बिलेशयैः व्याघ्रसिंहाभिगमनं समुद्रतरणं तथा
2,27,25,daruktānṛtavākyaṃ vā paradārābhimarśanam apathyabhakṣaṇaṃ loke tathābhakṣyasya bhakṣaṇam,दरुक्तानृतवाक्यं वा परदाराभिमर्शनम् अपथ्यभक्षणं लोके तथाभक्ष्यस्य भक्षणम्
2,27,26,mṛgāṭanamathākṣairvā krīḍanaṃ sāhasaṃ tathā chedanaṃ tṛṇakāṣṭhānāṃ loṣṭānāmavamarddanam,मृगाटनमथाक्षैर्वा क्रीडनं साहसं तथा छेदनं तृणकाष्ठानां लोष्टानामवमर्द्दनम्
2,27,27,hiṃsanaṃ sūkṣmadevānāṃ jalapāvakakhelanam daivāviṣṭo varārohe naraḥ sarvaṃ karoti vai,हिंसनं सूक्ष्मदेवानां जलपावकखेलनम् दैवाविष्टो वरारोहे नरः सर्वं करोति वै
2,27,28,trivargavicyutaṃ ghoraṃ yaśodehaharaṃ kṣitau narakārhe naro devi karotyaśubhakarma tat,त्रिवर्गविच्युतं घोरं यशोदेहहरं क्षितौ नरकार्हे नरो देवि करोत्यशुभकर्म तत्
2,27,29,sāhaṃ pāpā durācārā vaktukāmā sunirghṛṇam yādṛśena hi bhāvena yonau śukraṃ samutsṛjet,साहं पापा दुराचारा वक्तुकामा सुनिर्घृणम् यादृशेन हि भावेन योनौ शुक्रं समुत्सृजेत्
2,27,30,tādṛśena hi bhāvena saṃtānaṃ saṃbhavediti sāhaṃ vivādabhāvena rājño rukmāṅgadasya hi,तादृशेन हि भावेन संतानं संभवेदिति साहं विवादभावेन राज्ञो रुक्माङ्गदस्य हि
2,27,31,jātā jalajajātena strīrūpā varavarṇinī duṣṭabhāvā tathā jātā kartrī duṣṭaṃ nṛpasya tu,जाता जलजजातेन स्त्रीरूपा वरवर्णिनी दुष्टभावा तथा जाता कर्त्री दुष्टं नृपस्य तु
2,27,32,na lagnaṃ na grahā devi na horā puṇyadarśinī tatkālabhāvanā grāhyā tadbhāvo jāyate sutaḥ,न लग्नं न ग्रहा देवि न होरा पुण्यदर्शिनी तत्कालभावना ग्राह्या तद्भावो जायते सुतः
2,27,33,tena bhāvena jātasya dākṣiṇyaṃ nopapadyate na ca vrīḍā na ca sneho na dharmo devi vidyate,तेन भावेन जातस्य दाक्षिण्यं नोपपद्यते न च व्रीडा न च स्नेहो न धर्मो देवि विद्यते
2,27,34,jānannapi yathāyuktastaṃ bhāvamanuvartate,जानन्नपि यथायुक्तस्तं भावमनुवर्तते
2,27,35,vakṣye vacaḥ prāṇaharaṃ tavādhunā bhartuḥ salokasya vadhūjanasya dharmāpahaṃ vācyakaraṃ mamāpi kartuṃ na śakyaṃ manasāpi bhīru,वक्ष्ये वचः प्राणहरं तवाधुना भर्तुः सलोकस्य वधूजनस्य धर्मापहं वाच्यकरं ममापि कर्तुं न शक्यं मनसापि भीरु
2,27,36,karoṣi vākyaṃ yadi māmakaṃ hi bhavecca kīrtirmahatīha loke bharturyaśaḥ syāttridive gatiste putre praśaṃsā mama dhigvivādaḥ,करोषि वाक्यं यदि मामकं हि भवेच्च कीर्तिर्महतीह लोके भर्तुर्यशः स्यात्त्रिदिवे गतिस्ते पुत्रे प्रशंसा मम धिग्विवादः
2,27,37,vasiṣṭha uvāca mohinīvacanaṃ śrutvā devī saṃdhyāvalī vibho dhairyamālaṃbya tāṃ tanvīṃ brūhi brūhītyacodayat,वसिष्ठ उवाच मोहिनीवचनं श्रुत्वा देवी संध्यावली विभो धैर्यमालंब्य तां तन्वीं ब्रूहि ब्रूहीत्यचोदयत्
2,27,38,kīdṛśaṃ vadase vākyaṃ yena duḥkhaṃ bhavenmama bharturme satyakaraṇe na duḥkhaṃ jāyate kvacit ātmano nidhane vāpi putrasya nidhane 'pi vā bharturarthe prakurvantyā rājyanāśe na me vyathā,कीदृशं वदसे वाक्यं येन दुःखं भवेन्मम भर्तुर्मे सत्यकरणे न दुःखं जायते क्वचित् आत्मनो निधने वापि पुत्रस्य निधने ऽपि वा भर्तुरर्थे प्रकुर्वन्त्या राज्यनाशे न मे व्यथा
2,27,39,yasyā duḥkhī bhavedbhartā bhāryāyā varavārṇinī samṛddhāyāḥ sapāpāyāstasyāḥ proktā hyadhogatiḥ,यस्या दुःखी भवेद्भर्ता भार्याया वरवार्णिनी समृद्धायाः सपापायास्तस्याः प्रोक्ता ह्यधोगतिः
2,27,40,sā yāti narakaṃ pāpā pūyākhyaṃ yugasaptatim tataśchuchundarī syācca sapta janmāni bhārate,सा याति नरकं पापा पूयाख्यं युगसप्ततिम् ततश्छुछुन्दरी स्याच्च सप्त जन्मानि भारते
2,27,41,tataḥ kākī tataḥ śyālī godhā gotvena śuddhyati bharturarthe tu yā vitteṃ vidyamānaṃ na yacchati,ततः काकी ततः श्याली गोधा गोत्वेन शुद्ध्यति भर्तुरर्थे तु या वित्तें विद्यमानं न यच्छति
2,27,42,jīvitaṃ vā varārohe viṣṭhāyāṃ sā bhavetkrimiḥ krimiyonivinirmuktā kāṣṭhīlā jāyate śubhe,जीवितं वा वरारोहे विष्ठायां सा भवेत्क्रिमिः क्रिमियोनिविनिर्मुक्ता काष्ठीला जायते शुभे
2,27,43,mama kaumārabhāve tu matpituḥ kāṣṭhapāṭakaḥ agniprajvālanātha hi kāṣṭhaṃ pāṭayate ciram,मम कौमारभावे तु मत्पितुः काष्ठपाटकः अग्निप्रज्वालनाथ हि काष्ठं पाटयते चिरम्
2,27,44,sakhībhiḥ sahitā cāhaṃ krīḍāsaṃsaktamānasā kāṣṭhaṃ pāṭayatastasya samīpamagamaṃ tadā,सखीभिः सहिता चाहं क्रीडासंसक्तमानसा काष्ठं पाटयतस्तस्य समीपमगमं तदा
2,27,45,tatra dṛṣṭā mayā subhru kāṣṭhīlā dārunirgatā navanītanibhaṃ dehaṃ bibhrāṇā cāñjanatviṣam,तत्र दृष्टा मया सुभ्रु काष्ठीला दारुनिर्गता नवनीतनिभं देहं बिभ्राणा चाञ्जनत्विषम्
2,27,46,kaniṣṭhikāṅgulisamā sthaulye hyaṅgulimānikā tāṃ dṛṣṭvā patitāṃ bhūmau hantuṃ dhvāṅkṣaḥ samāgataḥ,कनिष्ठिकाङ्गुलिसमा स्थौल्ये ह्यङ्गुलिमानिका तां दृष्ट्वा पतितां भूमौ हन्तुं ध्वाङ्क्षः समागतः
2,27,47,yāvadgṛhṇāti vaktreṇa kāṣṭhīlāṃ kṣudhitaḥ sa tu tāvannivāritaḥ sadyo mayā loṣṭena tatkṣaṇāt,यावद्गृह्णाति वक्त्रेण काष्ठीलां क्षुधितः स तु तावन्निवारितः सद्यो मया लोष्टेन तत्क्षणात्
2,27,48,sā muktā tāḍitenetthaṃ vāyasena varānane sakṣatā tuṇḍasaṃspṛṣṭā na ca śaktā palāyitum,सा मुक्ता ताडितेनेत्थं वायसेन वरानने सक्षता तुण्डसंस्पृष्टा न च शक्ता पलायितुम्
2,27,49,tataḥ sā vepamānā tu prāṇatyāgamupāgamat siktā kiñcijjalainaiva tataḥ svāsthyamupāgatā,ततः सा वेपमाना तु प्राणत्यागमुपागमत् सिक्ता किञ्चिज्जलैनैव ततः स्वास्थ्यमुपागता
2,27,50,tatataḥ sā mānuṣīvācā māmāha varavarṇinī saṃdhyāvalīti saṃbodhya sakhīmadhyasamāsthitām,तततः सा मानुषीवाचा मामाह वरवर्णिनी संध्यावलीति संबोध्य सखीमध्यसमास्थिताम्
2,27,51,sumantunāmno hi muneḥ sarvajñasya sutābhavam pūrvajanmani patnī ca kaiṇḍinyasya śubhānane,सुमन्तुनाम्नो हि मुनेः सर्वज्ञस्य सुताभवम् पूर्वजन्मनि पत्नी च कैण्डिन्यस्य शुभानने
2,27,52,nyavasaṃ kānyakubje tu susamṛddhā sudarpitā jananyā bandhuvargasya pituriṣṭatamā hyaham,न्यवसं कान्यकुब्जे तु सुसमृद्धा सुदर्पिता जनन्या बन्धुवर्गस्य पितुरिष्टतमा ह्यहम्
2,27,53,pitrā dattā tataścāhaṃ kaiṇḍinyāya mahātmane kulīnāya sarūpāya strīsaṃgarahitāya ca,पित्रा दत्ता ततश्चाहं कैण्डिन्याय महात्मने कुलीनाय सरूपाय स्त्रीसंगरहिताय च
2,27,54,śayanīyādikaṃ dattaṃ yautukaṃ janakena me śvaśureṇāpi me dattaṃ suvarṇasyāyutaṃ purā,शयनीयादिकं दत्तं यौतुकं जनकेन मे श्वशुरेणापि मे दत्तं सुवर्णस्यायुतं पुरा
2,27,55,pitṛśvaśūravittābhyāṃ paripūrṇābhavaṃ tadā gomahiṣyādisaṃyuktā dhanadhānyasamanvitā,पितृश्वशूरवित्ताभ्यां परिपूर्णाभवं तदा गोमहिष्यादिसंयुक्ता धनधान्यसमन्विता
2,27,56,iṣṭā śvaśurayośvāhaṃ sauśīnyena janasya ca kālena pañcatāṃ prāptaḥ śvaśuro vedatattvavit,इष्टा श्वशुरयोश्वाहं सौशीन्येन जनस्य च कालेन पञ्चतां प्राप्तः श्वशुरो वेदतत्त्ववित्
2,27,57,taṃ mṛtaṃ patimādāya śvaśrūragniṃ viveśa sā tato bhartāñjaliṃ datvā pitroḥ śrāddhamathākarot,तं मृतं पतिमादाय श्वश्रूरग्निं विवेश सा ततो भर्ताञ्जलिं दत्वा पित्रोः श्राद्धमथाकरोत्
2,27,58,gate māsadvaye devi bhartā me rājamandiram gataḥ kautukabhāvenahṛcchayena prapīḍitaḥ,गते मासद्वये देवि भर्ता मे राजमन्दिरम् गतः कौतुकभावेनहृच्छयेन प्रपीडितः
2,27,59,tatra veśyāḥ surūpāḍhyā yauvanena samanvitāḥ praviśatyāṃ nṛpagṛhe dṛṣṭāstena dvijanmanā,तत्र वेश्याः सुरूपाढ्या यौवनेन समन्विताः प्रविशत्यां नृपगृहे दृष्टास्तेन द्विजन्मना
2,27,60,tāsāṃ madhyāttu dve gṛhyavittadānena bhūriṇā svagṛhe dhārayāmāsa krīḍārthaṃ durmatiḥ patiḥ,तासां मध्यात्तु द्वे गृह्यवित्तदानेन भूरिणा स्वगृहे धारयामास क्रीडार्थं दुर्मतिः पतिः
2,27,61,tābhyāṃ vittamaśeṣaṃ tu kṣayaṃ nītaṃ niṣevaṇāt varṣatraye gate devi nisvo jātaḥ patirmama,ताभ्यां वित्तमशेषं तु क्षयं नीतं निषेवणात् वर्षत्रये गते देवि निस्वो जातः पतिर्मम
2,27,62,tatā māṃ prārthayāmāsa dehi me 'ṅgavibhūṣaṇam tanmayā nahi dattaṃ tu bhartre vyasanine tadā,तता मां प्रार्थयामास देहि मे ऽङ्गविभूषणम् तन्मया नहि दत्तं तु भर्त्रे व्यसनिने तदा
2,27,63,subhage sarvamādāya gatāhaṃ mandiraṃ pituḥ tataḥ pitṛgṛhe vittaṃ bhṛtyādikamaśeṣataḥ,सुभगे सर्वमादाय गताहं मन्दिरं पितुः ततः पितृगृहे वित्तं भृत्यादिकमशेषतः
2,27,64,vikrīya dattaṃ vaiśyābhyāṃ taccāpi kṣayamāgatam kṣetradhānyādikaṃ yacca sabhāṇḍaṃ saparicchadam,विक्रीय दत्तं वैश्याभ्यां तच्चापि क्षयमागतम् क्षेत्रधान्यादिकं यच्च सभाण्डं सपरिच्छदम्
2,27,65,svalpamūlyena vikrīyagato nadanadīpatim nāvamāruhya me bhartā viveśāntarmahodadheḥ,स्वल्पमूल्येन विक्रीयगतो नदनदीपतिम् नावमारुह्य मे भर्ता विवेशान्तर्महोदधेः
2,27,66,sa gato dūramadhvānaṃ paśyamāno 'dbhutāni ca śubhe samudrajātāni jīvaceṣṭhāṅkitāni ca,स गतो दूरमध्वानं पश्यमानो ऽद्भुतानि च शुभे समुद्रजातानि जीवचेष्ठाङ्कितानि च
2,27,67,prabhañjanavaśaṃ prāptā sā naukā śatayojanam gatā viśīrṇatāṃ tatra mṛtāste nāvamāśritāḥ,प्रभञ्जनवशं प्राप्ता सा नौका शतयोजनम् गता विशीर्णतां तत्र मृतास्ते नावमाश्रिताः
2,27,68,matpatirdaivayogena dīrgha kāṣṭhaṃ samāśritaḥ vāyunā nīyamāno 'sau prācīnena svakarmaṇā,मत्पतिर्दैवयोगेन दीर्घ काष्ठं समाश्रितः वायुना नीयमानो ऽसौ प्राचीनेन स्वकर्मणा
2,27,69,āsasādācalaṃ devi ratnaśṛṅgavibhūṣitam bahunir jharaṇopetaṃ bahupakṣisamanvitam,आससादाचलं देवि रत्नशृङ्गविभूषितम् बहुनिर् झरणोपेतं बहुपक्षिसमन्वितम्
2,27,70,bahuvṛkṣaiḥ samākīrṇaṃ nānāpuṣpaphalopagaiḥ ullikhantaṃ hi śikharaiḥ khamadhyaṃ svātmanastribhiḥ,बहुवृक्षैः समाकीर्णं नानापुष्पफलोपगैः उल्लिखन्तं हि शिखरैः खमध्यं स्वात्मनस्त्रिभिः
2,27,71,taṃ dṛṣṭvā parvataṃ divyaṃ tyaktvā naukāṣṭhamadbhutam āruroha mudāyukto vittākāṅkṣī sulocane,तं दृष्ट्वा पर्वतं दिव्यं त्यक्त्वा नौकाष्ठमद्भुतम् आरुरोह मुदायुक्तो वित्ताकाङ्क्षी सुलोचने
2,27,72,viśaśrāma muhūrtaṃ tu kṣutpipāsāsamanvitaḥ tata utthāya bhakṣyārthaṃ vṛkṣāṃstatra vyalokayat,विशश्राम मुहूर्तं तु क्षुत्पिपासासमन्वितः तत उत्थाय भक्ष्यार्थं वृक्षांस्तत्र व्यलोकयत्
2,27,73,supakvāstatra mṛdvīkā dṛṣṭvā bhuktvā mudānvitaḥ śāntiṃ prāptastato 'paśyatsālamekaṃ sunirmalam,सुपक्वास्तत्र मृद्वीका दृष्ट्वा भुक्त्वा मुदान्वितः शान्तिं प्राप्तस्ततो ऽपश्यत्सालमेकं सुनिर्मलम्
2,27,74,ghanacchāyaṃ meghanibhaṃ pañcāśatpuruṣocchrayam tasyādhastātsa suṣvāpa svottarīyaṃ prasārya ca,घनच्छायं मेघनिभं पञ्चाशत्पुरुषोच्छ्रयम् तस्याधस्तात्स सुष्वाप स्वोत्तरीयं प्रसार्य च
2,27,75,mohinyā nidrayā caiva saṃpraghūrṇitalocanaḥ tāvatsupto 'tikhinno 'sau yāvatsūryo 'statāṃ gataḥ,मोहिन्या निद्रया चैव संप्रघूर्णितलोचनः तावत्सुप्तो ऽतिखिन्नो ऽसौ यावत्सूर्यो ऽस्ततां गतः
2,27,76,sūrye 'staṃ samanuprāpte samāyāte niśāmukhe abhyagādrākṣaso ghoro garjamāno yathā ghanaḥ,सूर्ये ऽस्तं समनुप्राप्ते समायाते निशामुखे अभ्यगाद्राक्षसो घोरो गर्जमानो यथा घनः
2,27,77,aṅkenādāya tanvaṅgīṃ sītāmiva daśānanaḥ śubhāṃ kāśīpateḥ putrīṃ nāmnā ratnāvalīṃ śubhām,अङ्केनादाय तन्वङ्गीं सीतामिव दशाननः शुभां काशीपतेः पुत्रीं नाम्ना रत्नावलीं शुभाम्
2,27,78,adhautapādāṃ suśroṇīṃ saumyadikchīrṣaśāyinīm patikāmā kumārī sā nāvindatsadṛśaṃ patim,अधौतपादां सुश्रोणीं सौम्यदिक्छीर्षशायिनीम् पतिकामा कुमारी सा नाविन्दत्सदृशं पतिम्
2,27,79,sarvayoṣidvarā bālā rudatī nidrayākulā pitā tasyāḥ pradāne tu cintāviṣṭo hyaharnniśam,सर्वयोषिद्वरा बाला रुदती निद्रयाकुला पिता तस्याः प्रदाने तु चिन्ताविष्टो ह्यहर्न्निशम्
2,27,80,dīpacchāyāśrite tanvi śayane sā vyavasthitā aṭamānena pāpena dṛṣṭā sā rūpaśālinī,दीपच्छायाश्रिते तन्वि शयने सा व्यवस्थिता अटमानेन पापेन दृष्टा सा रूपशालिनी
2,27,81,dīparatnaiḥ sukhacite dhārayantī ca kaṅkaṇe ubhayordaśa ratnāni niṣke ca daśapañca ca,दीपरत्नैः सुखचिते धारयन्ती च कङ्कणे उभयोर्दश रत्नानि निष्के च दशपञ्च च
2,27,82,sīmante sapta ratnāni keyūre 'ṣṭau ca pañca ca evaṃ ratnācitāṃ bālāṃ śātakumbhasamaprabhām,सीमन्ते सप्त रत्नानि केयूरे ऽष्टौ च पञ्च च एवं रत्नाचितां बालां शातकुम्भसमप्रभाम्
2,27,83,jahāra rājabhavanāttāṃ tadā cāruhāsinīm vāyumārgaṃ samāśritya kṣaṇātprāptaḥ svamālayam,जहार राजभवनात्तां तदा चारुहासिनीम् वायुमार्गं समाश्रित्य क्षणात्प्राप्तः स्वमालयम्
2,27,84,taṃ parvataṃ sa yatrāste patirmeśālamāśritaḥ tatra tasya guhāṃ dṛṣṭvā suvarṇasadṛśaprabhām,तं पर्वतं स यत्रास्ते पतिर्मेशालमाश्रितः तत्र तस्य गुहां दृष्ट्वा सुवर्णसदृशप्रभाम्
2,27,85,tadbhayasyāsahā tatra praviveśāsya paśyataḥ anekairmaṇivinyāsaiḥ saṃyuktāṃ citramandirām,तद्भयस्यासहा तत्र प्रविवेशास्य पश्यतः अनेकैर्मणिविन्यासैः संयुक्तां चित्रमन्दिराम्
2,27,86,nānādravyasamākīrṇāṃ śayanāsanasaṃyutām bhojanaiḥ pānapātraiśca bhakṣyabhojyairanekadhā,नानाद्रव्यसमाकीर्णां शयनासनसंयुताम् भोजनैः पानपात्रैश्च भक्ष्यभोज्यैरनेकधा
2,27,87,praviśya tatra śayyāyāṃ mumocotpalalocanām rudatīmatisaṃtrastāṃ pīnaśroṇipayodharām,प्रविश्य तत्र शय्यायां मुमोचोत्पललोचनाम् रुदतीमतिसंत्रस्तां पीनश्रोणिपयोधराम्
2,27,88,tasyāstu ruditaṃ śrutvā tasya bhāryā hi rākṣasī ājagāma tvarāyuktā yatrāsau rākṣasaḥ sthitaḥ,तस्यास्तु रुदितं श्रुत्वा तस्य भार्या हि राक्षसी आजगाम त्वरायुक्ता यत्रासौ राक्षसः स्थितः
2,27,89,tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīṃ taptakāñcanasaprabhām papraccha nijabhartāraṃ kruddhā nirbhartsatī satī,तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं तप्तकाञ्चनसप्रभाम् पप्रच्छ निजभर्तारं क्रुद्धा निर्भर्त्सती सती
2,27,90,kimarthamāhṛtā ceyaṃ jīvantyāṃ mayi nirghṛṇaṃ anyāṃ samīhase bhāryāṃ nāhaṃ bhāryāṃ bhavāmi te,किमर्थमाहृता चेयं जीवन्त्यां मयि निर्घृणं अन्यां समीहसे भार्यां नाहं भार्यां भवामि ते
2,27,91,evaṃ bruvāṇāṃ tāṃ bhartā rākṣasīmasitekṣaṇām uvāca rākṣaso harṣātsvāṃ priyāṃ cārulocanām,एवं ब्रुवाणां तां भर्ता राक्षसीमसितेक्षणाम् उवाच राक्षसो हर्षात्स्वां प्रियां चारुलोचनाम्
2,27,92,tvadarthamāhṛtaṃ bhakṣyaṃ mayā kośyāḥ śubhānane daivopapāditaṃ dvāri dvitīyaṃ mama tiṣṭhati,त्वदर्थमाहृतं भक्ष्यं मया कोश्याः शुभानने दैवोपपादितं द्वारि द्वितीयं मम तिष्ठति
2,27,93,śālavṛkṣāśritaḥ śete vipraścaiko varānane tamānaya tvarāyuktā yenāhaṃ bhakṣyamācare,शालवृक्षाश्रितः शेते विप्रश्चैको वरानने तमानय त्वरायुक्ता येनाहं भक्ष्यमाचरे
2,27,94,rākṣasasya vacaḥ śrutvā kumārī sābravīdidam mithyā rākṣasi bhartā te bhāṣate tvadbhayādayam,राक्षसस्य वचः श्रुत्वा कुमारी साब्रवीदिदम् मिथ्या राक्षसि भर्ता ते भाषते त्वद्भयादयम्
2,27,95,jñātvā tvāṃ jarayopetāṃ virūpāmatijihyagām suptāṃ pitṛgṛhe rātrau māṃ samāsādya kāmataḥ,ज्ञात्वा त्वां जरयोपेतां विरूपामतिजिह्यगाम् सुप्तां पितृगृहे रात्रौ मां समासाद्य कामतः
2,27,96,anūḍhāṃ rudatīṃ bhadre bhāryārthaṃ samupānayat itīritamupākarṇya vacanaṃ rājakanyayā,अनूढां रुदतीं भद्रे भार्यार्थं समुपानयत् इतीरितमुपाकर्ण्य वचनं राजकन्यया
2,27,97,krodhayuktātimātraṃ vai babhūva kṣipatī vacaḥ tasyāśca rūpamālokya satyamevāvadhārayat,क्रोधयुक्तातिमात्रं वै बभूव क्षिपती वचः तस्याश्च रूपमालोक्य सत्यमेवावधारयत्
2,27,98,cintayāmāsa cāpyevaṃ bhāryārthe hyāhṛteti ca avaśyaṃ mūrghniṃ kīlaṃ me roṣayiṣyati rākṣasaḥ,चिन्तयामास चाप्येवं भार्यार्थे ह्याहृतेति च अवश्यं मूर्घ्निं कीलं मे रोषयिष्यति राक्षसः
2,27,99,māsma sīmantinī kācidbhevatsā bhuvanatraye yā sāpatnyena duḥkhena pīḍyamānā hi jīvati,मास्म सीमन्तिनी काचिद्भेवत्सा भुवनत्रये या सापत्न्येन दुःखेन पीड्यमाना हि जीवति
2,27,100,sarveṣāmeva duḥkhānāṃ mahaccedaṃ na saṃśayaḥ sāmānyadravyabhogādi niṣṭhā caivāparā bhavet,सर्वेषामेव दुःखानां महच्चेदं न संशयः सामान्यद्रव्यभोगादि निष्ठा चैवापरा भवेत्
2,27,101,evaṃ sā bahu saṃcintya bhartāraṃ vākyamabravīt madīyā mama bhakṣyārthaṃ tvayānītā sulocanā,एवं सा बहु संचिन्त्य भर्तारं वाक्यमब्रवीत् मदीया मम भक्ष्यार्थं त्वयानीता सुलोचना
2,27,102,taṃ vipramānayiṣyāmi bhakṣyārthaṃ tava suvrata tataḥ sa rākṣasaḥ prāha gacchagaccheti satvaram,तं विप्रमानयिष्यामि भक्ष्यार्थं तव सुव्रत ततः स राक्षसः प्राह गच्छगच्छेति सत्वरम्
2,27,103,sṛkkiṇī sravate 'tyarthaṃ tasya bhakṣaṇakāmyayā tataḥ sā rākṣasī ghorā śrutvā patisamīritam,सृक्किणी स्रवते ऽत्यर्थं तस्य भक्षणकाम्यया ततः सा राक्षसी घोरा श्रुत्वा पतिसमीरितम्
2,27,104,nirjagāma durantāśā dadarśa dvijasattamam rūpayauvanasaṃyuktaṃ vidyāratnavibhūṣitam,निर्जगाम दुरन्ताशा ददर्श द्विजसत्तमम् रूपयौवनसंयुक्तं विद्यारत्नविभूषितम्
2,27,105,taṃ dṛṣṭvā māyayā bhūtvā suṃdarī ṣoḍaśābdikā hṛcchayena samāviṣṭā tadantikamupāgamat,तं दृष्ट्वा मायया भूत्वा सुंदरी षोडशाब्दिका हृच्छयेन समाविष्टा तदन्तिकमुपागमत्
2,27,106,abravītsā pṛthuśroṇī taṃ vipraṃ prītisaṃyutā kastvaṃ kasmādihāyataḥ kimarthamiha tiṣṭhasi,अब्रवीत्सा पृथुश्रोणी तं विप्रं प्रीतिसंयुता कस्त्वं कस्मादिहायतः किमर्थमिह तिष्ठसि
2,27,107,pṛcchāmi patikāmāhaṃ rākṣasī hṛcchayāturā svabhartrāhaṃ parityaktā tvāṃ patiṃ kartumāgatā,पृच्छामि पतिकामाहं राक्षसी हृच्छयातुरा स्वभर्त्राहं परित्यक्ता त्वां पतिं कर्तुमागता
2,27,108,tacchrutvā vacanaṃ tasyā bhartā me bhayasaṃyutaḥ uvāca vacanaṃ prājño dhairyamālaṃbya tāṃ śubhe,तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या भर्ता मे भयसंयुतः उवाच वचनं प्राज्ञो धैर्यमालंब्य तां शुभे
2,27,109,rakṣomānuṣasaṃyogaḥ kathaṃ rākṣasi saṃbhavet mānuṣāstu smṛtā bhakṣyā rākṣasānāṃ na saṃśayaḥ,रक्षोमानुषसंयोगः कथं राक्षसि संभवेत् मानुषास्तु स्मृता भक्ष्या राक्षसानां न संशयः
2,27,110,tacchrutvā vacanaṃ sā tu punastaṃ prāha sādaram asaṃbhāvyaṃ ca jagati saṃbhaveddaivayogataḥ,तच्छ्रुत्वा वचनं सा तु पुनस्तं प्राह सादरम् असंभाव्यं च जगति संभवेद्दैवयोगतः
2,27,111,purāṇe śrūyate hyetadbhaviṣyaṃ bhārate sthitam hiḍaṃbā rākṣasī vipra bhīmabhāryā bhaviṣyati,पुराणे श्रूयते ह्येतद्भविष्यं भारते स्थितम् हिडंबा राक्षसी विप्र भीमभार्या भविष्यति
2,27,112,mānuṣotpāditaḥ putro bhaviṣyati ghaṭotkacaḥ avadhyaḥ sarvaśastrāṇāṃ śaktyā mṛtyumavāpsyati,मानुषोत्पादितः पुत्रो भविष्यति घटोत्कचः अवध्यः सर्वशस्त्राणां शक्त्या मृत्युमवाप्स्यति
2,27,113,tasmādviṣādaṃ mā viprakuru tvaṃ daivayogataḥ bhāryā tavāhaṃ saṃjātā dava hi balavattaram,तस्माद्विषादं मा विप्रकुरु त्वं दैवयोगतः भार्या तवाहं संजाता दव हि बलवत्तरम्
2,27,114,martyalokaṃ gate śaktre vairocaninirīkṣaṇe tadantaraṃ samāsādya bhartā me ghorarākṣasaḥ,मर्त्यलोकं गते शक्त्रे वैरोचनिनिरीक्षणे तदन्तरं समासाद्य भर्ता मे घोरराक्षसः
2,27,115,tadgṛhācchaktimaharaddīptāmagriśikhāmiva seyaṃ samāśritā cātra śālavṛkṣe tu vāsavī,तद्गृहाच्छक्तिमहरद्दीप्तामग्रिशिखामिव सेयं समाश्रिता चात्र शालवृक्षे तु वासवी
2,27,116,ahatvaikaṃ dvijaśreṣṭha nagacchati purandaram yadvadhāya prakṣipettāṃ so 'maro 'pi vinaśyati,अहत्वैकं द्विजश्रेष्ठ नगच्छति पुरन्दरम् यद्वधाय प्रक्षिपेत्तां सो ऽमरो ऽपि विनश्यति
2,27,117,sāhamāruhya śālāgraṃ śaktimānīya bhāsvarām tvatkare saṃpradāsyāmi bharturnidhanakāmyayā,साहमारुह्य शालाग्रं शक्तिमानीय भास्वराम् त्वत्करे संप्रदास्यामि भर्तुर्निधनकाम्यया
2,27,118,yadi tvamanayā śaktyā na hiṃsasi niśācaram khādayiṣyati durmedhāstvāṃ ca māṃ ca na saśayaḥ,यदि त्वमनया शक्त्या न हिंससि निशाचरम् खादयिष्यति दुर्मेधास्त्वां च मां च न सशयः
2,27,119,tava śatrurmahāneṣa mamāpi ca parantapa yenāhṛtā kumārīha bhāryārthaṃ mandabuddhinā,तव शत्रुर्महानेष ममापि च परन्तप येनाहृता कुमारीह भार्यार्थं मन्दबुद्धिना
2,27,120,sapatnabhāvo janito mama bhartrā durātmanā vyāpādite 'sminnubhayoḥ krīḍanaṃ saṃbhaviṣyati,सपत्नभावो जनितो मम भर्त्रा दुरात्मना व्यापादिते ऽस्मिन्नुभयोः क्रीडनं संभविष्यति
2,27,121,yadyanyathā vadervākyaṃ tvāmahaṃ rativarddhana tadātmakagṛtapuṇyasya na bhaveyaṃ hi bhāginī,यद्यन्यथा वदेर्वाक्यं त्वामहं रतिवर्द्धन तदात्मकगृतपुण्यस्य न भवेयं हि भागिनी
2,27,122,yā gatirbrahmahatyāyāṃ kutsitā prāpyate naraiḥ tāṃ gatiṃ hi prapadye 'haṃ yadyetadanṛtaṃ bhavet,या गतिर्ब्रह्महत्यायां कुत्सिता प्राप्यते नरैः तां गतिं हि प्रपद्ये ऽहं यद्येतदनृतं भवेत्
2,27,123,madyaṃ hi pibato brahman brāhmaṇasya durātmanaḥ yā gatirvihitā ghorā tāṃ gatiṃ prāpnuyāmyaham,मद्यं हि पिबतो ब्रह्मन् ब्राह्मणस्य दुरात्मनः या गतिर्विहिता घोरा तां गतिं प्राप्नुयाम्यहम्
2,27,124,gurudāraprasaktasya jatoḥ pāpaniṣeviṇaḥ yā gatistāṃ dvijaśreṣṭha mithyā procya samāpnuyām,गुरुदारप्रसक्तस्य जतोः पापनिषेविणः या गतिस्तां द्विजश्रेष्ठ मिथ्या प्रोच्य समाप्नुयाम्
2,27,125,svarṇanyāsāpaharaṇe medinīharaṇe ca yā ātmano hanane yā hi vihitā munibhirdvija,स्वर्णन्यासापहरणे मेदिनीहरणे च या आत्मनो हनने या हि विहिता मुनिभिर्द्विज
2,27,126,gatistāmanugacchāmi yadyetadanṛtaṃ vade pañcamyāṃ ca tathāṣṭamyāṃ yatpāpaṃ māṃsabhakṣaṇe,गतिस्तामनुगच्छामि यद्येतदनृतं वदे पञ्चम्यां च तथाष्टम्यां यत्पापं मांसभक्षणे
2,27,127,strīsaṃgame tarucchede yatpāpaṃ śaśinaḥ kṣaye yaducchiṣṭe ghṛtaṃ bhokturmaithunena divā ca yat,स्त्रीसंगमे तरुच्छेदे यत्पापं शशिनः क्षये यदुच्छिष्टे घृतं भोक्तुर्मैथुनेन दिवा च यत्
2,27,128,vaiśvadevamakartuśca gṛhiṇo hi dvijasya yat bhikṣāmadāturbhikṣubhyo vidhavāyā dvibhojanāt,वैश्वदेवमकर्तुश्च गृहिणो हि द्विजस्य यत् भिक्षामदातुर्भिक्षुभ्यो विधवाया द्विभोजनात्
2,27,129,tailaṃ bhoktuśca saṃkrāntau gobhistīrthaṃ ca gacchataḥ tathā mṛdamanuddhṛtya snātuḥ parajalāśaye,तैलं भोक्तुश्च संक्रान्तौ गोभिस्तीर्थं च गच्छतः तथा मृदमनुद्धृत्य स्नातुः परजलाशये
2,27,130,niṣiddhavṛkṣajanitaṃ dantakāṣṭhaṃ ca khādataḥ gāmasevayato baddhvā pākhaṇḍapathagāminaḥ,निषिद्धवृक्षजनितं दन्तकाष्ठं च खादतः गामसेवयतो बद्ध्वा पाखण्डपथगामिनः
2,27,131,pitṛdevārcanaṃ kartuḥ kāṣṭhagrāvasthitasya yat gohīnāṃ mahiṣīṃ dharturbhinnakāṃsye ca bhuñjataḥ,पितृदेवार्चनं कर्तुः काष्ठग्रावस्थितस्य यत् गोहीनां महिषीं धर्तुर्भिन्नकांस्ये च भुञ्जतः
2,27,132,adhautabhinnapārakyavastrasaṃvītakarmiṇaḥ nagrastrīprekṣaṇaṃ karturabhakṣyasya ca bhojinaḥ,अधौतभिन्नपारक्यवस्त्रसंवीतकर्मिणः नग्रस्त्रीप्रेक्षणं कर्तुरभक्ष्यस्य च भोजिनः
2,27,133,kathāyāṃ śrīharervighnaṃ karturyatpātakaṃ dvija tena pāpena lipye 'haṃ yadi vacmi tavānṛtam,कथायां श्रीहरेर्विघ्नं कर्तुर्यत्पातकं द्विज तेन पापेन लिप्ये ऽहं यदि वच्मि तवानृतम्
2,27,134,uktānyetāni pāpāni yānyanuktānyapi dvija sarveṣāṃ bhāginī cāhaṃ yadyetadanṛtaṃ vade,उक्तान्येतानि पापानि यान्यनुक्तान्यपि द्विज सर्वेषां भागिनी चाहं यद्येतदनृतं वदे
2,27,135,evaṃ saṃbodhito devi bhartā me pāpayā tayā tatheti niścayaṃ cakre bhavitavyena mohitaḥ,एवं संबोधितो देवि भर्ता मे पापया तया तथेति निश्चयं चक्रे भवितव्येन मोहितः
2,27,136,nirdravyo vyayasanāsakto madvākyakaluṣīkṛtaḥ uvāca rākṣasīṃ vākyaṃ sarvaṃsiddhipradāyakam,निर्द्रव्यो व्ययसनासक्तो मद्वाक्यकलुषीकृतः उवाच राक्षसीं वाक्यं सर्वंसिद्धिप्रदायकम्
2,27,137,śīghramānaya tāṃ śaktiṃ karomi vacanaṃ tava sarvametatpradeyaṃ hi tvayā me rākṣase hate,शीघ्रमानय तां शक्तिं करोमि वचनं तव सर्वमेतत्प्रदेयं हि त्वया मे राक्षसे हते
2,27,138,dravyāśayā praviṣṭo 'haṃ sāgaraṃ timisaṃkulam tacchrutvā rākṣasī śaktiṃ samānīya nagasthitām,द्रव्याशया प्रविष्टो ऽहं सागरं तिमिसंकुलम् तच्छ्रुत्वा राक्षसी शक्तिं समानीय नगस्थिताम्
2,27,139,dadau madbhartṛsiddhyarthaṃ vimuñcantīṃ mahārciṣam etasminneva kāle tu rākṣasaḥ kāmamohitaḥ,ददौ मद्भर्तृसिद्ध्यर्थं विमुञ्चन्तीं महार्चिषम् एतस्मिन्नेव काले तु राक्षसः काममोहितः
2,27,140,gamanāyodyataḥ kanyāṃ sā bhītā vākyamabravīt kumārīsevane rakṣo mahāpāpaṃ vidhīyate,गमनायोद्यतः कन्यां सा भीता वाक्यमब्रवीत् कुमारीसेवने रक्षो महापापं विधीयते
2,27,141,chalenāhaṃ hṛtā kāśyāḥ suptā pitṛgṛhātvayā tava doṣo na cehāsti bhavitavyaṃ mamedṛśam,छलेनाहं हृता काश्याः सुप्ता पितृगृहात्वया तव दोषो न चेहास्ति भवितव्यं ममेदृशम्
2,27,142,guhāmadhyagatāyāstuko me trātā bhaviṣyati vidhiyogādbhavedbhartā vidhiyogādbhavetpriyā,गुहामध्यगतायास्तुको मे त्राता भविष्यति विधियोगाद्भवेद्भर्ता विधियोगाद्भवेत्प्रिया
2,27,143,bhavedvidhivaśādvidyā gṛhaṃ saukhyaṃ dhanaṃ kulam vidhinā preryamāṇastu janaḥ sarvatra gacchati,भवेद्विधिवशाद्विद्या गृहं सौख्यं धनं कुलम् विधिना प्रेर्यमाणस्तु जनः सर्वत्र गच्छति
2,27,144,avaśyaṃ bhavitā bhartā tvameva rajanīcara vidhainā vihite mārge kiṃ kariṣyati paṇḍitaḥ,अवश्यं भविता भर्ता त्वमेव रजनीचर विधैना विहिते मार्गे किं करिष्यति पण्डितः
2,27,145,tasmādānayata vipraṃ śālavṛkṣāśrita tviha ghṛtaṃ jalaṃ kuśānagniṃ vivāhaṃ vidhinā kuru,तस्मादानयत विप्रं शालवृक्षाश्रित त्विह घृतं जलं कुशानग्निं विवाहं विधिना कुरु
2,27,146,vināpi darbhatoyāgnīnnyathoktavidhimatarā brāhmaṇasyaiva vākyena vivāhaḥ saphalo bhavet,विनापि दर्भतोयाग्नीन्न्यथोक्तविधिमतरा ब्राह्मणस्यैव वाक्येन विवाहः सफलो भवेत्
2,27,147,na hato yadi viprastu bhāryayā tava rākṣasa vṛtte homasya kārye tu taṃ bhavān bhakṣayiṣyati,न हतो यदि विप्रस्तु भार्यया तव राक्षस वृत्ते होमस्य कार्ये तु तं भवान् भक्षयिष्यति
2,27,148,evamukte tu vacane tayā vai rājakanyayā viśvastamānaso darpānnirjagāma sa rākṣasaḥ,एवमुक्ते तु वचने तया वै राजकन्यया विश्वस्तमानसो दर्पान्निर्जगाम स राक्षसः
2,27,149,satvaraṃ hṛcchayāviṣṭastamānetuṃ bahiḥ sthitaḥ,सत्वरं हृच्छयाविष्टस्तमानेतुं बहिः स्थितः
2,27,150,tasya nirgacchato devi kṣutamāsītsvayaṃ kila savyaṃ cāpyasphurannetraṃ svavastraṃ skhalitaṃ tathā,तस्य निर्गच्छतो देवि क्षुतमासीत्स्वयं किल सव्यं चाप्यस्फुरन्नेत्रं स्ववस्त्रं स्खलितं तथा
2,27,151,anāhṛtya tu tatsarvaṃ nirgato 'sau darīmukhāt bibhrāṇāṃ mānuṣaṃ rūpaṃ svāmapaśyannitaṃbinīm,अनाहृत्य तु तत्सर्वं निर्गतो ऽसौ दरीमुखात् बिभ्राणां मानुषं रूपं स्वामपश्यन्नितंबिनीम्
2,27,152,ghaṭayantīṃ tu saṃbandhaṃ bhāryābhartṛsamudbhavam parityajāmi tvāṃ pāpaṃ rākṣasaṃ krūrakarmiṇam,घटयन्तीं तु संबन्धं भार्याभर्तृसमुद्भवम् परित्यजामि त्वां पापं राक्षसं क्रूरकर्मिणम्
2,27,153,mānuṣīpramadāsaktaṃ maccharīrasya dūṣakam tacchrutvā dāruṇaṃ vākyaṃ bhāryayā samudīritam īrṣyākopasamāyuktastvabhyadhāvanniśācaraḥ,मानुषीप्रमदासक्तं मच्छरीरस्य दूषकम् तच्छ्रुत्वा दारुणं वाक्यं भार्यया समुदीरितम् ईर्ष्याकोपसमायुक्तस्त्वभ्यधावन्निशाचरः
2,27,154,utkṣipya bāhū pravidārya vaktraṃ saṃprasthito bhakṣayituṃ sa cobhau kālena vegātpavano yathaiva samuccaranvākyamanarthayuktam,उत्क्षिप्य बाहू प्रविदार्य वक्त्रं संप्रस्थितो भक्षयितुं स चोभौ कालेन वेगात्पवनो यथैव समुच्चरन्वाक्यमनर्थयुक्तम्
2,28,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite kāṣṭhīlopākhyānaṃ nāma saptaviṃśo 'dhyāyaḥ kāṣṭhīlovāca rākṣasaṃ dhāvamānaṃ tu kālāntakayamopamam dṛṣṭvā sā rākṣasī prāha bhartāraṃ mama śaṅkitā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते काष्ठीलोपाख्यानं नाम सप्तविंशो ऽध्यायः काष्ठीलोवाच राक्षसं धावमानं तु कालान्तकयमोपमम् दृष्ट्वा सा राक्षसी प्राह भर्तारं मम शङ्किता
2,28,2,prakṣipasvānalaprakhyāṃ śaktiṃ hemavibhūṣitām mamāyaṃ pañcatāṃ yātu digaṃbararipupriya,प्रक्षिपस्वानलप्रख्यां शक्तिं हेमविभूषिताम् ममायं पञ्चतां यातु दिगंबररिपुप्रिय
2,28,3,tasyā vākyānmama patiḥ pauruṣe tu vyavasthitaḥ mumoca vipulāṃ śaktiṃ rakṣovakṣasthala prati,तस्या वाक्यान्मम पतिः पौरुषे तु व्यवस्थितः मुमोच विपुलां शक्तिं रक्षोवक्षस्थल प्रति
2,28,4,jvalantī jvalanaprakhyā dyotayantī diśo daśa divyāṃśutīkṣṇa vaktrātā kiṅkiṇīśatanāditā,ज्वलन्ती ज्वलनप्रख्या द्योतयन्ती दिशो दश दिव्यांशुतीक्ष्ण वक्त्राता किङ्किणीशतनादिता
2,28,5,raktacandanaliptāṅgī raktavastropaśobhitā hṛdi tasya nipatyāsau śaktirviprakaracyutā,रक्तचन्दनलिप्ताङ्गी रक्तवस्त्रोपशोभिता हृदि तस्य निपत्यासौ शक्तिर्विप्रकरच्युता
2,28,6,kṛtvā bhasmāvaśeṣaṃ tu rākṣasaṃ gaganaṃ yayau pātayitvā svabhartāraṃ viprahastena rākṣasī,कृत्वा भस्मावशेषं तु राक्षसं गगनं ययौ पातयित्वा स्वभर्तारं विप्रहस्तेन राक्षसी
2,28,7,kṛtakṛtyamivātmānaṃ mene hṛṣṭatanūruhā athovāca dvijaṃ hṛṣṭā rākṣasī śubhalocanam,कृतकृत्यमिवात्मानं मेने हृष्टतनूरुहा अथोवाच द्विजं हृष्टा राक्षसी शुभलोचनम्
2,28,8,ehi kānta guhāṃ ramyāṃ praviśa tvaṃ yadṛcchayā bhuṅkṣva bhogānmayā sārddhaṃ ye divyā ye ca mānuṣāḥ,एहि कान्त गुहां रम्यां प्रविश त्वं यदृच्छया भुङ्क्ष्व भोगान्मया सार्द्धं ये दिव्या ये च मानुषाः
2,28,9,tatheti prāṇanātho me prāhahṛṣṭavapustadā tataḥ sādāya me kāntaṃ svāṃ praviṣṭā guhāṃ mudā,तथेति प्राणनाथो मे प्राहहृष्टवपुस्तदा ततः सादाय मे कान्तं स्वां प्रविष्टा गुहां मुदा
2,28,10,asaṃvīkṣyaiva tadbhasma bhartṛdehasamudbhavam kucābhyāmunnatābhyāṃ sā madbhartāramapīḍayat,असंवीक्ष्यैव तद्भस्म भर्तृदेहसमुद्भवम् कुचाभ्यामुन्नताभ्यां सा मद्भर्तारमपीडयत्
2,28,11,darśayāmāsa tāṃ tanvīṃ kumārīṃ śayane sthitām iyaṃ tenāsitāpāṅgī bimboṣṭhī kāñcanaprabhā,दर्शयामास तां तन्वीं कुमारीं शयने स्थिताम् इयं तेनासितापाङ्गी बिम्बोष्ठी काञ्चनप्रभा
2,28,12,bhāryārthe samupānītā vārāṇasyā dvijottama yasyāḥ sīmāṃ na laṅghanti pātakāni hyaśeṣataḥ,भार्यार्थे समुपानीता वाराणस्या द्विजोत्तम यस्याः सीमां न लङ्घन्ति पातकानि ह्यशेषतः
2,28,13,śaktikṣetraṃ ca tāṃ prāhuḥ puṇyaṃ pāpakṣayaṅkaram yā gṛhaṃ tripurāreśca pañcagavyūtisaṃsthitā,शक्तिक्षेत्रं च तां प्राहुः पुण्यं पापक्षयङ्करम् या गृहं त्रिपुरारेश्च पञ्चगव्यूतिसंस्थिता
2,28,14,yasyāṃ mṛtāḥ punarmartyā garbhavāsaṃ viśanti na sa tvamasyā gṛhaṃ pitryaṃ punarnaya sulocanām,यस्यां मृताः पुनर्मर्त्या गर्भवासं विशन्ति न स त्वमस्या गृहं पित्र्यं पुनर्नय सुलोचनाम्
2,28,15,imāni tava ratnāni śayanānyāsanāni ca mayā saha samastāni vikrīṇīhi nijecchayā,इमानि तव रत्नानि शयनान्यासनानि च मया सह समस्तानि विक्रीणीहि निजेच्छया
2,28,16,tvadarthe rākṣaso ghoro mayā brahmanniṣūditaḥ mugdhayā tava rūpeṇa preṣito yamasādanam,त्वदर्थे राक्षसो घोरो मया ब्रह्मन्निषूदितः मुग्धया तव रूपेण प्रेषितो यमसादनम्
2,28,17,tasmānmamopiri vibho kṛtvā viśvāsamātmanā bhajasva māṃ viśālākṣa bhaktāṃ vai kāmarūpiṇīm,तस्मान्ममोपिरि विभो कृत्वा विश्वासमात्मना भजस्व मां विशालाक्ष भक्तां वै कामरूपिणीम्
2,28,18,etacchrutvā tu vacanaṃ bhartā me cārulocane rākṣasyāḥ kāmataptāyāḥ kumāryāḥ sannidhau śubhe,एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भर्ता मे चारुलोचने राक्षस्याः कामतप्तायाः कुमार्याः सन्निधौ शुभे
2,28,19,uvāca rākṣasīṃ tāṃ tu saśaṅko madhuraṃ vacaḥ subhage nītiśāstreṣu viśvastavyā na yoṣitaḥ,उवाच राक्षसीं तां तु सशङ्को मधुरं वचः सुभगे नीतिशास्त्रेषु विश्वस्तव्या न योषितः
2,28,20,kaumāraṃ yā patiṃ hanti sā kathaṃ māṃ na hiṃsati matto rūpādhikaṃ matvā paraṃ puruṣalaṃpaṭā,कौमारं या पतिं हन्ति सा कथं मां न हिंसति मत्तो रूपाधिकं मत्वा परं पुरुषलंपटा
2,28,21,so 'haṃ viśvāsabhāvena viśvastaste varānane,सो ऽहं विश्वासभावेन विश्वस्तस्ते वरानने
2,28,22,adya vātha paredyurvā pakṣe māse 'tha vatsare vyāpādaya yathecchaṃ vā tvāṃ prapanno 'smi bhāmini,अद्य वाथ परेद्युर्वा पक्षे मासे ऽथ वत्सरे व्यापादय यथेच्छं वा त्वां प्रपन्नो ऽस्मि भामिनि
2,28,23,evameva tvayā kāryaṃ nādya copakṛtaṃ tava ātmā te sarvathā deyaḥ pratīkārasya hetave,एवमेव त्वया कार्यं नाद्य चोपकृतं तव आत्मा ते सर्वथा देयः प्रतीकारस्य हेतवे
2,28,24,madarthe nihato bhartā tvayā niḥśaṅkayā yataḥ tato 'haṃ nottaraṃ vacmi paraṃ kiñcitsulocane,मदर्थे निहतो भर्ता त्वया निःशङ्कया यतः ततो ऽहं नोत्तरं वच्मि परं किञ्चित्सुलोचने
2,28,25,tacchrutvā vacanaṃ tasya madbhartuḥ sābravīdidam viśvastahiṃsanaṃ brahman brahmahatyā samaṃ bhavet,तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मद्भर्तुः साब्रवीदिदम् विश्वस्तहिंसनं ब्रह्मन् ब्रह्महत्या समं भवेत्
2,28,26,yadyevaṃ rākṣasīṃ krūrāṃ manyase patighātinīm patiṃ tathāpi garheyaṃ viśvastaṃ ghātaye katham,यद्येवं राक्षसीं क्रूरां मन्यसे पतिघातिनीम् पतिं तथापि गर्हेयं विश्वस्तं घातये कथम्
2,28,27,sūkṣmā hi dharmasya gatirna jñāyeta kathañcana kenāpi kutraciddevadaityarākṣasakādinā kecinmanuṣyāḥ paṭavo dharmasūkṣmatvacintane,सूक्ष्मा हि धर्मस्य गतिर्न ज्ञायेत कथञ्चन केनापि कुत्रचिद्देवदैत्यराक्षसकादिना केचिन्मनुष्याः पटवो धर्मसूक्ष्मत्वचिन्तने
2,28,28,ye 'nityena śarīreṇa naiṣkarmyaṃ sādhayantyuta śrūyate ca purāṇeṣu kiñcidatra nigadyate,ये ऽनित्येन शरीरेण नैष्कर्म्यं साधयन्त्युत श्रूयते च पुराणेषु किञ्चिदत्र निगद्यते
2,28,29,dharmasyaivānukūlyena viṣṇunā prabhaviṣṇunā daśāvatāragrahaṇe duḥkhaṃ prāptamanekadhā,धर्मस्यैवानुकूल्येन विष्णुना प्रभविष्णुना दशावतारग्रहणे दुःखं प्राप्तमनेकधा
2,28,30,kva sītārthaṃ śrīnivāso rāmo lakṣmaṇasaṃyutaḥ vilāpaṃ kurute nāgapāśabandhādikarmasu,क्व सीतार्थं श्रीनिवासो रामो लक्ष्मणसंयुतः विलापं कुरुते नागपाशबन्धादिकर्मसु
2,28,31,kva devadevo vasudevasūnurvijñānarūpo nikhalaprapañcī hā kaṣṭamityasradṛgādiceṣṭaḥ pārthograsanādikabhṛtyakṛtyaḥ,क्व देवदेवो वसुदेवसूनुर्विज्ञानरूपो निखलप्रपञ्ची हा कष्टमित्यस्रदृगादिचेष्टः पार्थोग्रसनादिकभृत्यकृत्यः
2,28,32,īśasya kṛtyaṃ dvija durvibhāvyaṃ dharmānukūlyena samāsthitasya vyāsaḥ svayaṃ vedavibhāgakarttā pārāśaristattvadṛgijyamūrtiḥ kanyātvavidhvasakavīryajanmā kānīnasaṃjño 'nujadāragāmī,ईशस्य कृत्यं द्विज दुर्विभाव्यं धर्मानुकूल्येन समास्थितस्य व्यासः स्वयं वेदविभागकर्त्ता पाराशरिस्तत्त्वदृगिज्यमूर्तिः कन्यात्वविध्वसकवीर्यजन्मा कानीनसंज्ञो ऽनुजदारगामी
2,28,33,parivettā ca didhiṣūḥ śantanuḥ svaḥsaritpattiḥ didhiṣū tanayaḥ sākṣādvasuḥ strīvādamṛtyubhāk,परिवेत्ता च दिधिषूः शन्तनुः स्वःसरित्पत्तिः दिधिषू तनयः साक्षाद्वसुः स्त्रीवादमृत्युभाक्
2,28,34,ye golakasutāḥ kuṇḍāḥ pāṇḍavāḥ samayonigāḥ teṣāṃ saṃkīrtanaṃ puṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam,ये गोलकसुताः कुण्डाः पाण्डवाः समयोनिगाः तेषां संकीर्तनं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम्
2,28,35,yaṃ dhyāyanti smarantyaddhā yogamūrtiḥ sanātanaḥ,यं ध्यायन्ति स्मरन्त्यद्धा योगमूर्तिः सनातनः
2,28,36,viṣṇurveśyāsamāsaktaḥ prahlādādyupadeśakṛt śrīnṛsiṃho 'suradhvaṃsī devadevādhidaivatam,विष्णुर्वेश्यासमासक्तः प्रह्लादाद्युपदेशकृत् श्रीनृसिंहो ऽसुरध्वंसी देवदेवाधिदैवतम्
2,28,37,saṃsāravāsanādhvaṃsī devadevādhidaivatam saṃsāravāsanādhvaṃsī svarṇākṣabhavanasthitiḥ,संसारवासनाध्वंसी देवदेवाधिदैवतम् संसारवासनाध्वंसी स्वर्णाक्षभवनस्थितिः
2,28,38,jāmadagnyaḥ svayaṃ siddhastapasā dagdhakilbiṣaḥ īśvaraḥ kṣatrasaṃhārabhrūṇahatyādikarmakṛt,जामदग्न्यः स्वयं सिद्धस्तपसा दग्धकिल्बिषः ईश्वरः क्षत्रसंहारभ्रूणहत्यादिकर्मकृत्
2,28,39,svayamevarṣabho yogī lokaśikṣāparo dvijaḥ lokaglānikaro jātaḥ kurvandharmānurodhataḥ,स्वयमेवर्षभो योगी लोकशिक्षापरो द्विजः लोकग्लानिकरो जातः कुर्वन्धर्मानुरोधतः
2,28,40,nārado nārado bhūyo bhūyo bhūyo 'pi nāradaḥ nārāyaṇaparo nāro naro narahito 'maraḥ,नारदो नारदो भूयो भूयो भूयो ऽपि नारदः नारायणपरो नारो नरो नरहितो ऽमरः
2,28,41,gautamo gautamo vipra gopaceṣṭāparāyaṇaḥ vedabāhyārthasaṃyuktaśāstrī vedopakāra kṛt,गौतमो गौतमो विप्र गोपचेष्टापरायणः वेदबाह्यार्थसंयुक्तशास्त्री वेदोपकार कृत्
2,28,42,vasuṣṭhaścorvaśījāto 'gastyo 'pi svayamīśvarau yena lokopakārārthaṃ vāsiṣṭhaṃ śāstramuttamam,वसुष्ठश्चोर्वशीजातो ऽगस्त्यो ऽपि स्वयमीश्वरौ येन लोकोपकारार्थं वासिष्ठं शास्त्रमुत्तमम्
2,28,43,kṛtaṃ yasminpurāṇāni vedāḥ sāmyatvamāgatāḥ yaḥ svayaṃ rāmacandrasya guruḥ sarveśvarasya ca,कृतं यस्मिन्पुराणानि वेदाः साम्यत्वमागताः यः स्वयं रामचन्द्रस्य गुरुः सर्वेश्वरस्य च
2,28,44,sa kathaṃ gādhijāśaptastiryagyonimupāgamat yo damitvā vibhurvindhyaṃ vātāpiṃ sāgaraṃ sthitaḥ,स कथं गाधिजाशप्तस्तिर्यग्योनिमुपागमत् यो दमित्वा विभुर्विन्ध्यं वातापिं सागरं स्थितः
2,28,45,sa kathaṃ mṛtakādātā duṣkaraṃ samupāsate yo vidhiḥ karmasākṣyādivandyo mānyaḥ pitāmahaḥ,स कथं मृतकादाता दुष्करं समुपासते यो विधिः कर्मसाक्ष्यादिवन्द्यो मान्यः पितामहः
2,28,46,mohinīmohito dehamutsasarja kathaṃ sa ca yaḥ śivaḥ śivadaḥ sākṣātprakṛtīśaḥ parātparaḥ,मोहिनीमोहितो देहमुत्ससर्ज कथं स च यः शिवः शिवदः साक्षात्प्रकृतीशः परात्परः
2,28,47,sa kathaṃ devapatnīgaḥ śmaśānāśubhaceṣṭitaḥ tasmāddvija sadācāro niṣevyo vidhinā vidhiḥ,स कथं देवपत्नीगः श्मशानाशुभचेष्टितः तस्माद्द्विज सदाचारो निषेव्यो विधिना विधिः
2,28,48,tamahaṃbhāvanāyukto no heyādyo vidāṃ varaḥ sa śāntimāpnuyādagryāṃ dhamyāmubhayasaṃsthitām,तमहंभावनायुक्तो नो हेयाद्यो विदां वरः स शान्तिमाप्नुयादग्र्यां धम्यामुभयसंस्थिताम्
2,28,49,āpavargyaḥ smṛto dharmo dhanaṃ dharmaikasādhanam tanmayā sādhito dharmaḥ sarvottamadhanātmanā,आपवर्ग्यः स्मृतो धर्मो धनं धर्मैकसाधनम् तन्मया साधितो धर्मः सर्वोत्तमधनात्मना
2,28,50,śṛṇu viprātra dharmasya gatiṃ sūkṣmāṃ vadāmyaham yadā samāgato bhartā mama kanyāṃ samāharan,शृणु विप्रात्र धर्मस्य गतिं सूक्ष्मां वदाम्यहम् यदा समागतो भर्ता मम कन्यां समाहरन्
2,28,51,tvāṃ paśyan nijakarmasthaṃ ko 'pi doṣo na tasya vai mayā pṛṣṭaḥ kathaṃ nāma kanyeyaṃ samupāhṛtā,त्वां पश्यन् निजकर्मस्थं को ऽपि दोषो न तस्य वै मया पृष्टः कथं नाम कन्येयं समुपाहृता
2,28,52,tadā tena mṛṣā vākyamuktaṃ madbhakṣaṇārthakam tanniśamyāha māṃ baddhā svayaṃ cāsthāni darśanāt,तदा तेन मृषा वाक्यमुक्तं मद्भक्षणार्थकम् तन्निशम्याह मां बद्धा स्वयं चास्थानि दर्शनात्
2,28,53,ye vadanti ca dāṃpatye bhāryā mokṣavirodhinī na te tattvadṛśo jñeyā na sā bhāryā virodhinī,ये वदन्ति च दांपत्ये भार्या मोक्षविरोधिनी न ते तत्त्वदृशो ज्ञेया न सा भार्या विरोधिनी
2,28,54,bhāryā samuddharetpāpātpatantaṃ niraye patim sā bhāryānyā karmavallīrūpā saṃsāradāyīnī,भार्या समुद्धरेत्पापात्पतन्तं निरये पतिम् सा भार्यान्या कर्मवल्लीरूपा संसारदायीनी
2,28,55,pāpaṃ kimatra tanmattaḥ samyakchṛṇu svayaṃ vara alīkaṃ naiva vaktavyaṃ prāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi,पापं किमत्र तन्मत्तः सम्यक्छृणु स्वयं वर अलीकं नैव वक्तव्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि
2,28,56,satyamevācaretsatye sākṣāddharme vyavasthitaḥ satye samāsthito brahmā satye santaḥ samāsthitāḥ,सत्यमेवाचरेत्सत्ये साक्षाद्धर्मे व्यवस्थितः सत्ये समास्थितो ब्रह्मा सत्ये सन्तः समास्थिताः
2,28,57,satye samāsthitaṃ viśvaṃ sarvadā sacarācaram satyaṃ brūyāditi vaco vedānteṣu pragīyate,सत्ये समास्थितं विश्वं सर्वदा सचराचरम् सत्यं ब्रूयादिति वचो वेदान्तेषु प्रगीयते
2,28,58,satyaṃ brahmasvarūpaṃ hi tatsatyamabhidhīmahi satyaṃ tu sarvadā vipra maṅgalaṃ maṅgalapradam,सत्यं ब्रह्मस्वरूपं हि तत्सत्यमभिधीमहि सत्यं तु सर्वदा विप्र मङ्गलं मङ्गलप्रदम्
2,28,59,asatyamātmakṣayadaṃ sadyaḥ pratyayakārakam strīṣu satyaṃ na vaktavyaṃ tatrāpi śṛṇu kāraṇam,असत्यमात्मक्षयदं सद्यः प्रत्ययकारकम् स्त्रीषु सत्यं न वक्तव्यं तत्रापि शृणु कारणम्
2,28,60,nidhiṃ striyai na kathayedityādau doṣavāraṇam uktaṃ taddharmajanakaṃ dharmasūkṣmatvadarśakam,निधिं स्त्रियै न कथयेदित्यादौ दोषवारणम् उक्तं तद्धर्मजनकं धर्मसूक्ष्मत्वदर्शकम्
2,28,61,kuśā dvijā jalaṃ vahnirvedā bhūkāladiksurāḥ sākṣye yatra vivāheṣu dāṃpatyaṃ tadudīritam,कुशा द्विजा जलं वह्निर्वेदा भूकालदिक्सुराः साक्ष्ये यत्र विवाहेषु दांपत्यं तदुदीरितम्
2,28,62,samaṅgīkaraṇaṃ karma vivāhe tu vidhīyate strīpuṃsordvijasaṃskāre nirdiṣṭaṃ guruśiṣyayoḥ,समङ्गीकरणं कर्म विवाहे तु विधीयते स्त्रीपुंसोर्द्विजसंस्कारे निर्दिष्टं गुरुशिष्ययोः
2,28,63,tasmātparasparaṃ jñeyo guruśiṣyau vadhūvarau nānayoraṇumātro 'pi bhedo bodhyo vijānatā,तस्मात्परस्परं ज्ञेयो गुरुशिष्यौ वधूवरौ नानयोरणुमात्रो ऽपि भेदो बोध्यो विजानता
2,28,64,tattatkarmānurūpatvātprādhānyastrīniyojyayoḥ kvacidvyatyayadoṣaśceddaivamevātra kāraṇam,तत्तत्कर्मानुरूपत्वात्प्राधान्यस्त्रीनियोज्ययोः क्वचिद्व्यत्ययदोषश्चेद्दैवमेवात्र कारणम्
2,28,65,daivādhīnaṃ jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam daivaṃ tatpūrvajanmāni saṃcitāḥ karmavāsanāḥ,दैवाधीनं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् दैवं तत्पूर्वजन्मानि संचिताः कर्मवासनाः
2,28,66,prāptaṃ niṣevannanyonyaṃ vartate kāmakārakam śubhaṃ vāpyaśubhaṃ vipra taṃ tu śāntaṃ vidurbudhāḥ,प्राप्तं निषेवन्नन्योन्यं वर्तते कामकारकम् शुभं वाप्यशुभं विप्र तं तु शान्तं विदुर्बुधाः
2,28,67,śāntaḥ satyasamācāro janturlokapratārakaḥ evamādi viditvā tu nāyaṃ bhartā nipātitaḥ,शान्तः सत्यसमाचारो जन्तुर्लोकप्रतारकः एवमादि विदित्वा तु नायं भर्ता निपातितः
2,28,68,kanyātvadhvaṃsakātpāpātpūto madupakārataḥ gatiṃ prayātaḥ kṛtināṃ tvaddhastavinipātitaḥ,कन्यात्वध्वंसकात्पापात्पूतो मदुपकारतः गतिं प्रयातः कृतिनां त्वद्धस्तविनिपातितः
2,28,69,mayā tūpakṛtaṃ patye jānantyā dharmasūkṣyatām tvatprāṇarakṣaṇe dharmo mamābhūddvijasattama,मया तूपकृतं पत्ये जानन्त्या धर्मसूक्ष्यताम् त्वत्प्राणरक्षणे धर्मो ममाभूद्द्विजसत्तम
2,28,70,tena dharmeṇa kiṃ prāptamiti samyaṅnibodha me rākṣasīṃ yonimāpannā rākṣasasya priyā hyaham,तेन धर्मेण किं प्राप्तमिति सम्यङ्निबोध मे राक्षसीं योनिमापन्ना राक्षसस्य प्रिया ह्यहम्
2,28,71,kāmarūpā brāhmaṇī tu saṃjātā dharmakāraṇāt dharmakāmadughā dhenuḥ saṃtoṣo nandanaṃ vanam,कामरूपा ब्राह्मणी तु संजाता धर्मकारणात् धर्मकामदुघा धेनुः संतोषो नन्दनं वनम्
2,28,72,vidyā mokṣakarī proktā tṛṣṇā vaitaraṇī nadī vaitaraṇyāṃ patanbhartā mayoddhṛta ihābhavat,विद्या मोक्षकरी प्रोक्ता तृष्णा वैतरणी नदी वैतरण्यां पतन्भर्ता मयोद्धृत इहाभवत्
2,28,73,asyāścopakṛtaṃ vipra varṇottamaniveśanāt iyaṃ tvasaṃginī bhāryā bhaviṣyati piturgṛhe,अस्याश्चोपकृतं विप्र वर्णोत्तमनिवेशनात् इयं त्वसंगिनी भार्या भविष्यति पितुर्गृहे
2,28,74,ahaṃ tavāsyāśca sadā rakṣikā dharmabodhinī matsaṃgamātpūrvameva yā bhāryā vipra te 'bhavat,अहं तवास्याश्च सदा रक्षिका धर्मबोधिनी मत्संगमात्पूर्वमेव या भार्या विप्र ते ऽभवत्
2,28,75,iyaṃ tvatsaṃginī bhāryā bhaviṣyati varānanā sāpi tiryaggatiṃ prāpya mucyate madanugrahāt,इयं त्वत्संगिनी भार्या भविष्यति वरानना सापि तिर्यग्गतिं प्राप्य मुच्यते मदनुग्रहात्
2,28,76,ahaṃ purā bhave 'bhūvaṃ ramaṇī lokasundarī kandalīti ca vikhyātā tanayaurvamunerdvija,अहं पुरा भवे ऽभूवं रमणी लोकसुन्दरी कन्दलीति च विख्याता तनयौर्वमुनेर्द्विज
2,28,77,tapaḥ prabhāvātsaṃjātā yamalā mithunandharā puruṣo me sahabhavo damito dharmakāraṇāt,तपः प्रभावात्संजाता यमला मिथुनन्धरा पुरुषो मे सहभवो दमितो धर्मकारणात्
2,28,78,tenaivaurveṇa śiṣṭāhaṃ dattā durvāsase bhavam taṃ patiṃ prāpya viprendra prākkarmavaśāgā hyaham,तेनैवौर्वेण शिष्टाहं दत्ता दुर्वाससे भवम् तं पतिं प्राप्य विप्रेन्द्र प्राक्कर्मवशागा ह्यहम्
2,28,79,kalahābhiratā patyā śaptā bhasmatvamāgatā kiñcitpāpāvaśeṣeṇa rākṣasīṃ yonimāgatā,कलहाभिरता पत्या शप्ता भस्मत्वमागता किञ्चित्पापावशेषेण राक्षसीं योनिमागता
2,28,80,tatra yonau mayā labdho bhartāyaṃ rākṣasādhipaḥ gobhilo nāma tejasvī sa tvayā vinipātitaḥ,तत्र योनौ मया लब्धो भर्तायं राक्षसाधिपः गोभिलो नाम तेजस्वी स त्वया विनिपातितः
2,28,81,śopo 'sya pūrvavayasibabhūva dvijasattama kasyāścidrājakanyāyāḥ striyā'rabdhā mṛtistava,शोपो ऽस्य पूर्ववयसिबभूव द्विजसत्तम कस्याश्चिद्राजकन्यायाः स्त्रियाऽरब्धा मृतिस्तव
2,28,82,ahaṃ tu rākṣasībhāvarahitā pūrvakarmaṇaḥ śubhasya balamāpannā jātā tava sahāyinī,अहं तु राक्षसीभावरहिता पूर्वकर्मणः शुभस्य बलमापन्ना जाता तव सहायिनी
2,28,83,duḥkhitāhaṃ kṛtā bhartrā kumāryāharaṇātpurā bhāryātha pāpinā brahmaṃstena vyāpādito mayā,दुःखिताहं कृता भर्त्रा कुमार्याहरणात्पुरा भार्याथ पापिना ब्रह्मंस्तेन व्यापादितो मया
2,28,84,viśvasto hi yatastvaṃ vai mama sarveṇa cetasā tatastvāṃ gopayiṣyāmi sarvabhāvena kāmuka,विश्वस्तो हि यतस्त्वं वै मम सर्वेण चेतसा ततस्त्वां गोपयिष्यामि सर्वभावेन कामुक
2,28,85,eṣa te śapathaḥ satyaḥ pañcabhūtopasākṣikaḥ kṛtsnasya puruṣasyeha sannidhau vyāhṛto mayā,एष ते शपथः सत्यः पञ्चभूतोपसाक्षिकः कृत्स्नस्य पुरुषस्येह सन्निधौ व्याहृतो मया
2,28,86,na karoṣi dvijaśreṣṭha saṃvidaṃ hyanyathā kvacit madvākye bhavatā stheyaṃ sarvakṛtyeṣu mānada,न करोषि द्विजश्रेष्ठ संविदं ह्यन्यथा क्वचित् मद्वाक्ये भवता स्थेयं सर्वकृत्येषु मानद
2,28,87,etacchrutvā tu vacanaṃ rākṣasyā paribhāṣitam pratipede vacaḥ sarvaṃ yatkṛtaṃ hi tayā tadā,एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राक्षस्या परिभाषितम् प्रतिपेदे वचः सर्वं यत्कृतं हि तया तदा
2,28,88,tataḥ sā rākṣasī sarvaṃ saṃpragṛhya guhādhanam kareṇurūpiṇī bhūtvā pṛṣṭhe kṛtvā patiṃ mama,ततः सा राक्षसी सर्वं संप्रगृह्य गुहाधनम् करेणुरूपिणी भूत्वा पृष्ठे कृत्वा पतिं मम
2,28,89,tayā saha viśālākṣyā ratnāvalyā mudānvitā yayāvākāśamārgeṇa kāśīmabhi mulocane,तया सह विशालाक्ष्या रत्नावल्या मुदान्विता ययावाकाशमार्गेण काशीमभि मुलोचने
2,29,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite kāṣṭhīlopākhyānaṃ nāmāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ kāṣṭhīlovāca evaṃ sā rākṣasī subhru hastinīrūpadhāriṇī tribhirmuhūrtaiḥ saṃprāptā kāśīṃ viśveśamandiram,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते काष्ठीलोपाख्यानं नामाष्टाविंशो ऽध्यायः काष्ठीलोवाच एवं सा राक्षसी सुभ्रु हस्तिनीरूपधारिणी त्रिभिर्मुहूर्तैः संप्राप्ता काशीं विश्वेशमन्दिरम्
2,29,2,uvāca tāṃ purīṃ prāpya bhartāramasitekṣaṇā iyaṃ pāpataroḥ kānta kuṭhārā parikīrtitā,उवाच तां पुरीं प्राप्य भर्तारमसितेक्षणा इयं पापतरोः कान्त कुठारा परिकीर्तिता
2,29,3,ṣaḍūrmikāñcanasyaiṣā kānta proktā durodarī karmabījopaśamanī sarveṣāṃ gatidāyikā,षडूर्मिकाञ्चनस्यैषा कान्त प्रोक्ता दुरोदरी कर्मबीजोपशमनी सर्वेषां गतिदायिका
2,29,4,ādyaṃ hi vaiṣṇavaṃ sthānaṃ purāṇāḥ saṃpracakṣate nāvaiṣṇave sthale muktiḥ sarvasya tu kadācana,आद्यं हि वैष्णवं स्थानं पुराणाः संप्रचक्षते नावैष्णवे स्थले मुक्तिः सर्वस्य तु कदाचन
2,29,5,mādhavasya purī ceyaṃ pūrvamāsīddvijottama muktidā sarvajantūnāṃ sarvapāpapraṇāśinī,माधवस्य पुरी चेयं पूर्वमासीद्द्विजोत्तम मुक्तिदा सर्वजन्तूनां सर्वपापप्रणाशिनी
2,29,6,ekadā śaṅkaro devo draṣṭuṃ prāgātpitāmaham sarvalokaikakartāraṃ bhrājamānaṃ svatejasā,एकदा शङ्करो देवो द्रष्टुं प्रागात्पितामहम् सर्वलोकैककर्तारं भ्राजमानं स्वतेजसा
2,29,7,gatvā tatra mahādevo brahmāṇaṃ jagatāṃ gurum namaskṛtya sthito hyagre vedapāṭhaṃ niśāmayan,गत्वा तत्र महादेवो ब्रह्माणं जगतां गुरुम् नमस्कृत्य स्थितो ह्यग्रे वेदपाठं निशामयन्
2,29,8,caturbhiradbhutaivaktraiścaturo nigamānmudā udgirantaṃ jagannāthaṃ dṛṣṭvā prīto 'bhavattadā,चतुर्भिरद्भुतैवक्त्रैश्चतुरो निगमान्मुदा उद्गिरन्तं जगन्नाथं दृष्ट्वा प्रीतो ऽभवत्तदा
2,29,9,atha tatpañcamaṃ vaktraṃ brahmaṇo bhūtanāyakaḥ pragalbhaṃ tamupālakṣya kṣaṇājjātaḥ samatsaraḥ,अथ तत्पञ्चमं वक्त्रं ब्रह्मणो भूतनायकः प्रगल्भं तमुपालक्ष्य क्षणाज्जातः समत्सरः
2,29,10,sa krodhajanmā viprendra tasya prāgalbhyamakṣaman cakarta tannakhāgreṇa khasthaṃ vaktraṃ trilocanaḥ,स क्रोधजन्मा विप्रेन्द्र तस्य प्रागल्भ्यमक्षमन् चकर्त तन्नखाग्रेण खस्थं वक्त्रं त्रिलोचनः
2,29,11,tacchinnaṃ brahmaṇaḥ śīrṣaṃ saṃlagnaṃ karapallave vāme nirdhūtamāniśaṃ na nivṛttaṃ dvijottama,तच्छिन्नं ब्रह्मणः शीर्षं संलग्नं करपल्लवे वामे निर्धूतमानिशं न निवृत्तं द्विजोत्तम
2,29,12,brahmā tu duḥkhito bhūtvā tasthau sthāṇuṃ vyalokayan rudro 'pi lajjito bhūtvā nirjjagāma tvarānvitaḥ,ब्रह्मा तु दुःखितो भूत्वा तस्थौ स्थाणुं व्यलोकयन् रुद्रो ऽपि लज्जितो भूत्वा निर्ज्जगाम त्वरान्वितः
2,29,13,bahudhā yatamāno 'pi tacchiraḥ kṣeptumāturaḥ na śaśāka parityaktuṃ tadadbhutamabhūnmahat,बहुधा यतमानो ऽपि तच्छिरः क्षेप्तुमातुरः न शशाक परित्यक्तुं तदद्भुतमभून्महत्
2,29,14,cintayā vyākulo bhūtvā sasmāra garuḍadhvajam tena saṃsmṛtamātrastu śīghramāvirabhūcca saḥ,चिन्तया व्याकुलो भूत्वा सस्मार गरुडध्वजम् तेन संस्मृतमात्रस्तु शीघ्रमाविरभूच्च सः
2,29,15,taṃ dṛṣṭvā devadeveśaṃ viṣṇuṃ sarvagataṃ dvija nanāma śirasā namro niṣprabho vṛṣabhadhvajaḥ,तं दृष्ट्वा देवदेवेशं विष्णुं सर्वगतं द्विज ननाम शिरसा नम्रो निष्प्रभो वृषभध्वजः
2,29,16,taṃ tathāturamālakṣya bhītaṃ brahmadruhaṃ hariḥ samāśvāsyā bravīdvākyaṃ tattoṣaparikārakam,तं तथातुरमालक्ष्य भीतं ब्रह्मद्रुहं हरिः समाश्वास्या ब्रवीद्वाक्यं तत्तोषपरिकारकम्
2,29,17,śaṃbho tvayā kṛtaṃ pāpaṃ yaccinnaṃ brahmaṇaḥ śiraḥ tatphalaṃ bhuṅkṣva sarṃvajña kiyatkālaṃ kṛtaṃ svayam,शंभो त्वया कृतं पापं यच्चिन्नं ब्रह्मणः शिरः तत्फलं भुङ्क्ष्व सर्ंवज्ञ कियत्कालं कृतं स्वयम्
2,29,18,avaśyameva bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham nābhuktaṃ kṣīyate karma hyapi janmaśataiḥ priya,अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् नाभुक्तं क्षीयते कर्म ह्यपि जन्मशतैः प्रिय
2,29,19,kiṃ karomi kva gacchāmi tvāṃ dṛṣṭvā duḥkhitaṃ haram prāṇā vikalatāṃ yānti mama tvadduḥkhadarśanāt,किं करोमि क्व गच्छामि त्वां दृष्ट्वा दुःखितं हरम् प्राणा विकलतां यान्ति मम त्वद्दुःखदर्शनात्
2,29,20,yāni kāni ca pāpāni mahānti mahatāṃ gate na tāni brahmahatyāyāḥ samānīti matirmama,यानि कानि च पापानि महान्ति महतां गते न तानि ब्रह्महत्यायाः समानीति मतिर्मम
2,29,21,yastvaṃ sarvasya lokasya gururdharmopadeśakaḥ brahmahatyābhibhūtastu kṣaṇaṃ sthātuṃ na ca kṣamaḥ,यस्त्वं सर्वस्य लोकस्य गुरुर्धर्मोपदेशकः ब्रह्महत्याभिभूतस्तु क्षणं स्थातुं न च क्षमः
2,29,22,eṣā ghoratarā hatyā mīnagandhyā jarāturā lelihānā sureśāna grahītuṃ tvānudhāvati,एषा घोरतरा हत्या मीनगन्ध्या जरातुरा लेलिहाना सुरेशान ग्रहीतुं त्वानुधावति
2,29,23,tasmānnaikatra bhavatā stheyaṃ dvādaśabatsaram aṭanīyaṃ hitārthāya pāpanāśābhikāmyayā,तस्मान्नैकत्र भवता स्थेयं द्वादशबत्सरम् अटनीयं हितार्थाय पापनाशाभिकाम्यया
2,29,24,aṭitvā dvādaśābdāni tīrtheṣu sakaleṣu ca prakṣālayankaraṃ vāmaṃ bhikṣāṃ gṛhṇankapālake,अटित्वा द्वादशाब्दानि तीर्थेषु सकलेषु च प्रक्षालयन्करं वामं भिक्षां गृह्णन्कपालके
2,29,25,śuddhiṃ yāsyasi deveśa pāpādasmātsudāruṇāt ityukto viṣṇunā vipra sthāṇuḥ sarvagato 'bhavat,शुद्धिं यास्यसि देवेश पापादस्मात्सुदारुणात् इत्युक्तो विष्णुना विप्र स्थाणुः सर्वगतो ऽभवत्
2,29,26,kapālamocanārthaṃ hi pāṇiṃ prakṣālayan jale varṣatrayaṃ bhramitvā tu prāpto badarikāśramam,कपालमोचनार्थं हि पाणिं प्रक्षालयन् जले वर्षत्रयं भ्रमित्वा तु प्राप्तो बदरिकाश्रमम्
2,29,27,bhikṣārthaṃ devadevasya dharmaputrasya mānada dvārastho dehi bhikṣāṃ me viṣṇo ityavadanmuhuḥ,भिक्षार्थं देवदेवस्य धर्मपुत्रस्य मानद द्वारस्थो देहि भिक्षां मे विष्णो इत्यवदन्मुहुः
2,29,28,tato nārāyaṇo devo dṛṣṭvā dvāri sthitaṃ haram gṛhāṇa bhikṣāmityuktvā pradadau dakṣiṇaṃ karam,ततो नारायणो देवो दृष्ट्वा द्वारि स्थितं हरम् गृहाण भिक्षामित्युक्त्वा प्रददौ दक्षिणं करम्
2,29,29,tato haro hariṃ dṛṣṭvā bhikṣāṃ dātuṃ samudyatam prāharaddakṣiṇaṃ pāṇiṃ triśūlena dvijottama,ततो हरो हरिं दृष्ट्वा भिक्षां दातुं समुद्यतम् प्राहरद्दक्षिणं पाणिं त्रिशूलेन द्विजोत्तम
2,29,30,tattriśūlakṣatāddhārāstisro lokabhayaṅkarāḥ prasthadvādaśahastāśca nirgatāścitravarṇikāḥ,तत्त्रिशूलक्षताद्धारास्तिस्रो लोकभयङ्कराः प्रस्थद्वादशहस्ताश्च निर्गताश्चित्रवर्णिकाः
2,29,31,ekā kṣatajadhārā tu kapāle nyapatattadā dvitīyā tanmukhe prāptā payasyātha tṛtīyakā,एका क्षतजधारा तु कपाले न्यपतत्तदा द्वितीया तन्मुखे प्राप्ता पयस्याथ तृतीयका
2,29,32,jaladhārā śivaṃ prāptā harasya heturagrataḥ tā dhārāstrīṇi varṣāṇi saṃsevya vidhivaddharaḥ,जलधारा शिवं प्राप्ता हरस्य हेतुरग्रतः ता धारास्त्रीणि वर्षाणि संसेव्य विधिवद्धरः
2,29,33,kiñcitprīto yayau kṣetraṃ kuroḥ puṇyakaraṃ dvija tatra gatvā haraḥ sthāṇurbhūtastatra papāta ca,किञ्चित्प्रीतो ययौ क्षेत्रं कुरोः पुण्यकरं द्विज तत्र गत्वा हरः स्थाणुर्भूतस्तत्र पपात च
2,29,34,brahmahrade trivarṣāṇi magro brahmahradāṃbuni varṣatraye gate tatra kṣatārddhāṅgo viniḥsṛtaḥ,ब्रह्मह्रदे त्रिवर्षाणि मग्रो ब्रह्मह्रदांबुनि वर्षत्रये गते तत्र क्षतार्द्धाङ्गो विनिःसृतः
2,29,35,ciraṃ tuṣṭāva deveśaṃ viṣṇuṃ sarvaguhāśayam tatastuṣṭo jagannātho varaṃ tasmai dadau tu saḥ,चिरं तुष्टाव देवेशं विष्णुं सर्वगुहाशयम् ततस्तुष्टो जगन्नाथो वरं तस्मै ददौ तु सः
2,29,36,gaccha kāśīmito bhrāntvā tīrthāni bahuśo hara tato hariṃ namaskṛtya parītya bahudhā tathā,गच्छ काशीमितो भ्रान्त्वा तीर्थानि बहुशो हर ततो हरिं नमस्कृत्य परीत्य बहुधा तथा
2,29,37,kramāttīrthāṭanaṃ kurvannavimuktapurīṃ gataḥ avimuktasya sīmāyāṃ prāviśadvīkṣtaya dhūrjaṭiḥ,क्रमात्तीर्थाटनं कुर्वन्नविमुक्तपुरीं गतः अविमुक्तस्य सीमायां प्राविशद्वीक्ष्तय धूर्जटिः
2,29,38,nāpaśyattāmanuprāptāṃ brahmahatyāṃ bahiḥ sthitām tato 'sau vaiṣṇavaṃ jñātvā kṣetraṃ duritanāśanam tuṣṭāva prayato bhūtvā mādhavaṃ vandyamīśvaram,नापश्यत्तामनुप्राप्तां ब्रह्महत्यां बहिः स्थिताम् ततो ऽसौ वैष्णवं ज्ञात्वा क्षेत्रं दुरितनाशनम् तुष्टाव प्रयतो भूत्वा माधवं वन्द्यमीश्वरम्
2,29,39,jaya jaya jagadīśa nātha viṣṇo jagadānandanidhāna vedavedya madhumathana nṛsiṃha pītavāso garuḍādhiṣṭhita mādhavādideva,जय जय जगदीश नाथ विष्णो जगदानन्दनिधान वेदवेद्य मधुमथन नृसिंह पीतवासो गरुडाधिष्ठित माधवादिदेव
2,29,40,vrajaramaṇa rameśa rādhikeśa tridaśeśākhilakāmapūra kṛṣṇa suravarakaruṇārṇavārtināśinnalinākṣādhipate vibho pareśa,व्रजरमण रमेश राधिकेश त्रिदशेशाखिलकामपूर कृष्ण सुरवरकरुणार्णवार्तिनाशिन्नलिनाक्षाधिपते विभो परेश
2,29,41,yaduku latilakābdhivāsa śaure kudharoddhāravidhānadakṣa dhanvin kalikaluṣaharāṅghripadmayugma gṛṇadātmaprada kūrma kaśyapottha,यदुकु लतिलकाब्धिवास शौरे कुधरोद्धारविधानदक्ष धन्विन् कलिकलुषहराङ्घ्रिपद्मयुग्म गृणदात्मप्रद कूर्म कश्यपोत्थ
2,29,42,kukupativanapāvakākhilejyāsrapakālāsitavastra buddha kalkin bhavabhayahara bhaktavaśya gopa praṇattoddhāraka puṇyakīrtinām,कुकुपतिवनपावकाखिलेज्यास्रपकालासितवस्त्र बुद्ध कल्किन् भवभयहर भक्तवश्य गोप प्रणत्तोद्धारक पुण्यकीर्तिनाम्
2,29,43,dharaṇibharaharāsurāripūjya prakṛtīśeśa jagannivāsa rāma guṇagaṇavilasaccarācareśa triguṇātīta sanātanāgrapūjya nijajanaparirakṣitāntakāre kamalāṅghre kamanīya padmanābha kamalakara kuśeśayā dhivāsa priyakāmonmathana tryadhīśavandya,धरणिभरहरासुरारिपूज्य प्रकृतीशेश जगन्निवास राम गुणगणविलसच्चराचरेश त्रिगुणातीत सनातनाग्रपूज्य निजजनपरिरक्षितान्तकारे कमलाङ्घ्रे कमनीय पद्मनाभ कमलकर कुशेशया धिवास प्रियकामोन्मथन त्र्यधीशवन्द्य
2,29,44,aghahara raghunātha yādaveśa priyabhūdeva parātparāmarejya haladhara duritāpaha praṇamya triguṇavyāpta jagattrikāladakṣa,अघहर रघुनाथ यादवेश प्रियभूदेव परात्परामरेज्य हलधर दुरितापह प्रणम्य त्रिगुणव्याप्त जगत्त्रिकालदक्ष
2,29,45,danujakulavināśanaikakarmannanaghārūḍhaphaṇīśa kaṃsakāla raviśaśinayana pragalbhaceṣṭa pradhutadhvānta navāṃbudābha meśa,दनुजकुलविनाशनैककर्मन्ननघारूढफणीश कंसकाल रविशशिनयन प्रगल्भचेष्ट प्रधुतध्वान्त नवांबुदाभ मेश
2,29,46,makha makhadhara mātṛbaddhadāmannavanītapriya ballavīgaṇeśa aghabakavṛṣakeśipūtanānta triśirovālidaśāsyabhedakārin,मख मखधर मातृबद्धदामन्नवनीतप्रिय बल्लवीगणेश अघबकवृषकेशिपूतनान्त त्रिशिरोवालिदशास्यभेदकारिन्
2,29,47,narakamuravināśa bāṇadoḥ kṛttripurārījya sudāmamitra sevya bhavataraṇivahitrapādapadma prakaṭaiśvarya purāṇa pūrṇabāho,नरकमुरविनाश बाणदोः कृत्त्रिपुरारीज्य सुदाममित्र सेव्य भवतरणिवहित्रपादपद्म प्रकटैश्वर्य पुराण पूर्णबाहो
2,29,48,bahujanisukṛtāpya maṅgalārha śrutivedya śrutidhāma śāntaśuddha tava varada vareṇyamaṅghriyugmaṃ śaraṇaṃ prāptamaghārditaṃ prapāhi,बहुजनिसुकृताप्य मङ्गलार्ह श्रुतिवेद्य श्रुतिधाम शान्तशुद्ध तव वरद वरेण्यमङ्घ्रियुग्मं शरणं प्राप्तमघार्दितं प्रपाहि
2,29,49,nahi mama gatidaṃ purāṇapuṃso 'nyaditi prārthanayā prasīda'medya,नहि मम गतिदं पुराणपुंसो ऽन्यदिति प्रार्थनया प्रसीदऽमेद्य
2,29,50,iti stuto jagannātho bhaktyā devena śaṃbhunā āvirbabhūva sahasā mādhavo bhaktavatsalaḥ,इति स्तुतो जगन्नाथो भक्त्या देवेन शंभुना आविर्बभूव सहसा माधवो भक्तवत्सलः
2,29,51,taṃ dṛṣṭvā daṇḍavadbhūmau nipapāta haro harim punarutthāya viprendra nanāma vidhṛtāñjaliḥ,तं दृष्ट्वा दण्डवद्भूमौ निपपात हरो हरिम् पुनरुत्थाय विप्रेन्द्र ननाम विधृताञ्जलिः
2,29,52,tamuvāca hṛṣīkeśaḥ praṇataṃ bhūtanāyakam varaṃ vṛṇu pradāsye 'haṃ saṃtuṣṭaḥ stotratastava,तमुवाच हृषीकेशः प्रणतं भूतनायकम् वरं वृणु प्रदास्ये ऽहं संतुष्टः स्तोत्रतस्तव
2,29,53,tacchrutvā bhagavadvākyaṃ bhūteśo brahyahatyayā pīḍitātmā jagādedaṃ bhuktimuktipradaṃ harim,तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्यं भूतेशो ब्रह्यहत्यया पीडितात्मा जगादेदं भुक्तिमुक्तिप्रदं हरिम्
2,29,54,icchāmi vasituṃ kṣetre tava cakragadādhara tvatkṣetrasīmābāhyasthā brahmahatyā yadīkṣyate,इच्छामि वसितुं क्षेत्रे तव चक्रगदाधर त्वत्क्षेत्रसीमाबाह्यस्था ब्रह्महत्या यदीक्ष्यते
2,29,55,kṣetradānena kāruṇyaṃ kuru me garuḍadhvaja mama nirgamane brahmahatyā māṃ punareṣyati,क्षेत्रदानेन कारुण्यं कुरु मे गरुडध्वज मम निर्गमने ब्रह्महत्या मां पुनरेष्यति
2,29,56,tvatkṣetre saṃsthito 'haṃ tu pūjāṃ prāpsye jagattraye ityuktvā hyabhavattūṣṇīṃ devadevaṃ vṛṣadhvajaḥ,त्वत्क्षेत्रे संस्थितो ऽहं तु पूजां प्राप्स्ये जगत्त्रये इत्युक्त्वा ह्यभवत्तूष्णीं देवदेवं वृषध्वजः
2,29,57,tatheti pratipede ca kṣīrasāgarajāpriyaḥ tataḥ prabhṛti viprendra śaivaṃ kṣetraṃ nigadyate,तथेति प्रतिपेदे च क्षीरसागरजाप्रियः ततः प्रभृति विप्रेन्द्र शैवं क्षेत्रं निगद्यते
2,29,58,kṣetraṃ tu keśavasyedaṃ purāṇaṃ kavayo viduḥ kṛpayā saṃparītasya mādhavasya dvijottama,क्षेत्रं तु केशवस्येदं पुराणं कवयो विदुः कृपया संपरीतस्य माधवस्य द्विजोत्तम
2,29,59,netrābhyāṃ nirgataṃ vāri tena bindusaro 'bhavat mādhavasyājñayā tatra sasnau devo vṛṣadhvajaḥ,नेत्राभ्यां निर्गतं वारि तेन बिन्दुसरो ऽभवत् माधवस्याज्ञया तत्र सस्नौ देवो वृषध्वजः
2,29,60,snātamātre hare tattu kapālaṃ pāṇito 'patat kapālamocanaṃ nāma tattīrthaṃ khyātimāgatam,स्नातमात्रे हरे तत्तु कपालं पाणितो ऽपतत् कपालमोचनं नाम तत्तीर्थं ख्यातिमागतम्
2,29,61,bindumādhavanāmāsau datvā svaṃ dhāma śūline bhaktibhāvena śaṃbhustu nibaddhastatra saṃsthitaḥ,बिन्दुमाधवनामासौ दत्वा स्वं धाम शूलिने भक्तिभावेन शंभुस्तु निबद्धस्तत्र संस्थितः
2,29,62,yaṃ tu brahmādayo devāḥ svaḥsthāḥ paśyati sarvadā sūryāyutasamaprakhya digaṃbaraniṣevitam,यं तु ब्रह्मादयो देवाः स्वःस्थाः पश्यति सर्वदा सूर्यायुतसमप्रख्य दिगंबरनिषेवितम्
2,29,63,vighnāni śūlinā kānta kṛtānyasya niṣevaṇe yairvighnairabhibhūtāstu stutvā viṣṇuṃ śivārcakāḥ,विघ्नानि शूलिना कान्त कृतान्यस्य निषेवणे यैर्विघ्नैरभिभूतास्तु स्तुत्वा विष्णुं शिवार्चकाः
2,29,64,sarve lokāḥ sthitā hyatra śivaḥ kāśīti cintakāḥ śivasya cintanādvipra śaivāḥ sarve nirākulāḥ,सर्वे लोकाः स्थिता ह्यत्र शिवः काशीति चिन्तकाः शिवस्य चिन्तनाद्विप्र शैवाः सर्वे निराकुलाः
2,29,65,prayānti śivalokaṃ vaijarāmṛtyuvivarjitam bahupuṇyayutāḥ saṃto nivasaṃttayatra nīrujaḥ,प्रयान्ति शिवलोकं वैजरामृत्युविवर्जितम् बहुपुण्ययुताः संतो निवसंत्तयत्र नीरुजः
2,29,66,yajñaśiṣṭāśinaḥ kāśīkānta ṛddhisamanvitāḥ nātra snānaṃ praśaṃsaṃti na japaṃ na surārcanam,यज्ञशिष्टाशिनः काशीकान्त ऋद्धिसमन्विताः नात्र स्नानं प्रशंसंति न जपं न सुरार्चनम्
2,29,67,nāpi dānaṃ dvijaśreṣṭha muktvaikaṃ dehapātanam mṛtyuṃ prātyuṃ naraḥ kāmaṃ kṛtakṛtyo bhaveddhruvan,नापि दानं द्विजश्रेष्ठ मुक्त्वैकं देहपातनम् मृत्युं प्रात्युं नरः कामं कृतकृत्यो भवेद्ध्रुवन्
2,29,68,seyamāsāditā viprara purī prāsādasaṃkulā bhoginīmapi mokṣāya kiṃ punarvratadhāriṇām,सेयमासादिता विप्रर पुरी प्रासादसंकुला भोगिनीमपि मोक्षाय किं पुनर्व्रतधारिणाम्
2,29,69,nikṣipyatāmiyaṃ bālā kāśīśasyeha mandire viyojitā tu yā pūrvaṃ tena duṣṭena rakṣasā,निक्षिप्यतामियं बाला काशीशस्येह मन्दिरे वियोजिता तु या पूर्वं तेन दुष्टेन रक्षसा
2,29,70,ātmanaḥ suratārthāya kumārī niyamānvitā eṣa prabhāvo 'pi hitaḥ kṣetrasyāsya dvijotma,आत्मनः सुरतार्थाय कुमारी नियमान्विता एष प्रभावो ऽपि हितः क्षेत्रस्यास्य द्विजोत्म
2,29,71,vinaśyantīha karmāṇi śubhānyapyaśubhāni ca bhūtavyabhaviṣyāṇi jñānājñānakṛtāni ca,विनश्यन्तीह कर्माणि शुभान्यप्यशुभानि च भूतव्यभविष्याणि ज्ञानाज्ञानकृतानि च
2,29,72,eṣā purī karmavināśanāya kṛṣṇena pūrvaṃ hi vinirmitābhūt yasyāṃ mṛtā duḥkhamanantamugraṃ bhuñjanti martyā yamayātanāṃ no,एषा पुरी कर्मविनाशनाय कृष्णेन पूर्वं हि विनिर्मिताभूत् यस्यां मृता दुःखमनन्तमुग्रं भुञ्जन्ति मर्त्या यमयातनां नो
2,30,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite kāṣṭhīlopākhyāne rākṣasīcarite kāśīvarṇanaṃ nāma ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ kāṣṭhīlovāca bhāryāyāstadvacaḥ śrutvā rākṣasyā dharmasaṃmitam pṛṣṭhātkaroṇurūpiṇyāḥ sakanyo 'vātaraddvijaḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते काष्ठीलोपाख्याने राक्षसीचरिते काशीवर्णनं नाम एकोनत्रिंशो ऽध्यायः काष्ठीलोवाच भार्यायास्तद्वचः श्रुत्वा राक्षस्या धर्मसंमितम् पृष्ठात्करोणुरूपिण्याः सकन्यो ऽवातरद्द्विजः
2,30,2,avatīrṇe dvije sābhūtsurūpā pramadā punaḥ kṣapācarī kṣapānāthavaktrā pīnonnatastanī,अवतीर्णे द्विजे साभूत्सुरूपा प्रमदा पुनः क्षपाचरी क्षपानाथवक्त्रा पीनोन्नतस्तनी
2,30,3,sā kumārī tataḥ prāpya nagaraṃ svapituḥ śubham bāhyarakṣāsthita prāptaṃ purapālamuvāca ha,सा कुमारी ततः प्राप्य नगरं स्वपितुः शुभम् बाह्यरक्षास्थित प्राप्तं पुरपालमुवाच ह
2,30,4,gaccha tvaṃ nṛpateḥ pārśvaṃ piturmama purādhipa brūhi māṃ samanuprāptāṃ ratnaśālāṃ purā hṛtām,गच्छ त्वं नृपतेः पार्श्वं पितुर्मम पुराधिप ब्रूहि मां समनुप्राप्तां रत्नशालां पुरा हृताम्
2,30,5,ratnāvaliṃ ratnabhūtāṃ sudyumnasya mahīkṣituḥ talpasthā rakṣasā rātrau svapurasthā hṛtā dvija,रत्नावलिं रत्नभूतां सुद्युम्नस्य महीक्षितुः तल्पस्था रक्षसा रात्रौ स्वपुरस्था हृता द्विज
2,30,6,punaḥ sā samanuprāptā jīvamānākṣatā pitaḥ samāśvasihi śokaṃ tvaṃ mā kṛthā matkṛte kvacit,पुनः सा समनुप्राप्ता जीवमानाक्षता पितः समाश्वसिहि शोकं त्वं मा कृथा मत्कृते क्वचित्
2,30,7,aviplutāsmi rājendra gāṅgā āpa ivāmalāḥ tava kīrtikarī tadvanmātuḥ sauśīlyasūcikā,अविप्लुतास्मि राजेन्द्र गाङ्गा आप इवामलाः तव कीर्तिकरी तद्वन्मातुः सौशील्यसूचिका
2,30,8,tatkumārīvacaḥ śrutvā purāpālastvarānvitaḥ abāhuriti vikhyātaḥ prāptaḥ sudyumrasannidhau,तत्कुमारीवचः श्रुत्वा पुरापालस्त्वरान्वितः अबाहुरिति विख्यातः प्राप्तः सुद्युम्रसन्निधौ
2,30,9,kṛtapraṇāmaḥ saṃpṛṣṭaḥ prāha rājānamādarāt rājannupāgatā naṣṭā dihitā tava mānada,कृतप्रणामः संपृष्टः प्राह राजानमादरात् राजन्नुपागता नष्टा दिहिता तव मानद
2,30,10,ratnāvalīti vikhyātā sastrīkadvidajasaṃyutā purabāhye sthitā dṛṣṭā mayā jñātā na cābhavat,रत्नावलीति विख्याता सस्त्रीकद्विदजसंयुता पुरबाह्ये स्थिता दृष्टा मया ज्ञाता न चाभवत्
2,30,11,tayāhaṃ preritaḥ prāgāṃ tvāṃ vijñāpayituṃ prabho aviplutāhaṃ vadati māṃ jānātu samāgatām,तयाहं प्रेरितः प्रागां त्वां विज्ञापयितुं प्रभो अविप्लुताहं वदति मां जानातु समागताम्
2,30,12,pitaraṃ mama satkṛtyai nātra kāryā vicāraṇā tadadbhutaṃ vacaḥ śrutvā purapālasya tatkṣaṇāt,पितरं मम सत्कृत्यै नात्र कार्या विचारणा तदद्भुतं वचः श्रुत्वा पुरपालस्य तत्क्षणात्
2,30,13,sāmātyaḥ sakalatrastu sadvijo niryayau nṛpaḥ sa tu gatvā purādbrāhye gaṅgātīre vyavasthitām,सामात्यः सकलत्रस्तु सद्विजो निर्ययौ नृपः स तु गत्वा पुराद्ब्राह्ये गङ्गातीरे व्यवस्थिताम्
2,30,14,apaśyadbhāskarākārāṃ sastrīkadvijasaṃyutām sahaje naiva veṣeṇa bhūṣitāṃ bhūṣaṇapriyām,अपश्यद्भास्कराकारां सस्त्रीकद्विजसंयुताम् सहजे नैव वेषेण भूषितां भूषणप्रियाम्
2,30,15,amlānakusumaprakhyāṃ tatpakāñcanasuprabhām dūrāddṛṣṭvāntikaṃ gatvā paryaṣvajata bhūpatiḥ,अम्लानकुसुमप्रख्यां तत्पकाञ्चनसुप्रभाम् दूराद्दृष्ट्वान्तिकं गत्वा पर्यष्वजत भूपतिः
2,30,16,pitaraṃ sāpi saṃhṛṣṭā samāśliṣya nanāma ha tataśca mātrā saṃgamya hṛṣṭayā harṣitāntarā,पितरं सापि संहृष्टा समाश्लिष्य ननाम ह ततश्च मात्रा संगम्य हृष्टया हर्षितान्तरा
2,30,17,prāha vākyaṃ viśālākṣī saṃbodhya pitaraṃ nṛpam suptāhaṃ ratnaśālāyāṃ sakhībhiḥ parivāritā,प्राह वाक्यं विशालाक्षी संबोध्य पितरं नृपम् सुप्ताहं रत्नशालायां सखीभिः परिवारिता
2,30,18,udakūkṛtvā śirastātādhautāṅghrirmañcakopari cintayatnī bhartṛyogaṃ niśīthe rakṣasā hṛtā,उदकूकृत्वा शिरस्ताताधौताङ्घ्रिर्मञ्चकोपरि चिन्तयत्नी भर्तृयोगं निशीथे रक्षसा हृता
2,30,19,sa māṃ gṛhītvā svapuraṃ prāgādarṇavage girau nānāratnamaye tatra guhāyāṃ sthāpitā hyaham,स मां गृहीत्वा स्वपुरं प्रागादर्णवगे गिरौ नानारत्नमये तत्र गुहायां स्थापिता ह्यहम्
2,30,20,sa tatrodvahanopāyacintayāntarvyavasthitaḥ tasya bhāryā tviyaṃ subhrūryā tiṣṭhati sumadhyamā,स तत्रोद्वहनोपायचिन्तयान्तर्व्यवस्थितः तस्य भार्या त्वियं सुभ्रूर्या तिष्ठति सुमध्यमा
2,30,21,bibhratī mānuṣaṃ rūpaṃ rākṣasī rākṣasapriyā anayā buddhiyogena śaktyā śakrasya bhūpate,बिभ्रती मानुषं रूपं राक्षसी राक्षसप्रिया अनया बुद्धियोगेन शक्त्या शक्रस्य भूपते
2,30,22,ghātito viprahastena krūrakarmā patiḥ svakaḥ puraiva mama taṃ śailaṃ prāpto devena bhūsuraḥ,घातितो विप्रहस्तेन क्रूरकर्मा पतिः स्वकः पुरैव मम तं शैलं प्राप्तो देवेन भूसुरः
2,30,23,iyaṃ tu rākṣasī dṛṣṭvā patiṃ svaṃ dharmadūṣakam vipreṇa saṃvidaṃ kṛtvā dāṃpatye nijakarmaṇā,इयं तु राक्षसी दृष्ट्वा पतिं स्वं धर्मदूषकम् विप्रेण संविदं कृत्वा दांपत्ये निजकर्मणा
2,30,24,rūpeṇāpyasya saṃmugdhā ghātayāmāsa rākṣasam evaṃ kṛtvā patiṃ vipraṃ hastinīrūpadhāriṇī,रूपेणाप्यस्य संमुग्धा घातयामास राक्षसम् एवं कृत्वा पतिं विप्रं हस्तिनीरूपधारिणी
2,30,25,gṛhītvā vāstukaṃ vittaṃ pṛṣṭhamāropya māmapi samāyātātra bhūpāla māmattuṃ tava mandiram,गृहीत्वा वास्तुकं वित्तं पृष्ठमारोप्य मामपि समायातात्र भूपाल मामत्तुं तव मन्दिरम्
2,30,26,anayā rakṣitā rājan rākṣasyārākṣasāttataḥ tasmādimāṃ pūjayasva satkṛtyāgrajasaṃyutām,अनया रक्षिता राजन् राक्षस्याराक्षसात्ततः तस्मादिमां पूजयस्व सत्कृत्याग्रजसंयुताम्
2,30,27,asyā evāmumatyā māṃ dehyasmai brāhmaṇāya hi anenaikāsanagatā jātā bhartā sa me bhavat,अस्या एवामुमत्या मां देह्यस्मै ब्राह्मणाय हि अनेनैकासनगता जाता भर्ता स मे भवत्
2,30,28,yenaikāsanagā nārī bhavedbhartā sa eva hi nānya itthaṃ purāṇeṣu śrūyate hyāgameṣvapi,येनैकासनगा नारी भवेद्भर्ता स एव हि नान्य इत्थं पुराणेषु श्रूयते ह्यागमेष्वपि
2,30,29,asyāḥ pṛṣṭhe niviṣṭāhaṃ prītyā saha dvijanmanā dharmata stena madbhartā bhavedeṣā matirmama,अस्याः पृष्ठे निविष्टाहं प्रीत्या सह द्विजन्मना धर्मत स्तेन मद्भर्ता भवेदेषा मतिर्मम
2,30,30,tasmādimāṃ sāṃtvayitvā śāstrāgamavidhānataḥ dehi viprāya māṃ tāta pitamanyaṃ vṛṇe na ca,तस्मादिमां सांत्वयित्वा शास्त्रागमविधानतः देहि विप्राय मां तात पितमन्यं वृणे न च
2,30,31,tacchrutvā duhiturvākyaṃ sudyumno bhūpatistadā sāṃtvayāmāsa tanvaṅgīṃ rākṣasīṃ praśrayānataḥ,तच्छ्रुत्वा दुहितुर्वाक्यं सुद्युम्नो भूपतिस्तदा सांत्वयामास तन्वङ्गीं राक्षसीं प्रश्रयानतः
2,30,32,sutaiṣā dharmabhītā me tvāmeva śaraṇaṃ gatā yadarthaṃ nihataḥ kāntastvayā pūrvataraḥ sati,सुतैषा धर्मभीता मे त्वामेव शरणं गता यदर्थं निहतः कान्तस्त्वया पूर्वतरः सति
2,30,33,tvadadhīnā tato bhadre jāteyaṃ matsutā kila imamicchati bhartāraṃ yo 'yaṃ bhartā kṛtastvayā,त्वदधीना ततो भद्रे जातेयं मत्सुता किल इममिच्छति भर्तारं यो ऽयं भर्ता कृतस्त्वया
2,30,34,mayā praṇāmadānābhyāṃ yācitā tvaṃ niśācari anumodaya sāhāyye sutāṃ mama sulocane,मया प्रणामदानाभ्यां याचिता त्वं निशाचरि अनुमोदय साहाय्ये सुतां मम सुलोचने
2,30,34,aṅgīcakāra tatsarvaṃ yaduktaṃ prītayā tayā pratipanne tu vacasi rājñā tuṣṭā tu rākṣasī,अङ्गीचकार तत्सर्वं यदुक्तं प्रीतया तया प्रतिपन्ने तु वचसि राज्ञा तुष्टा तु राक्षसी
2,30,35,tvadvākyādbhavatu preṣyā matsutā brāhmaṇasya tu sāpatnabhāvaṃ tyaktvā tu sutāṃ me paripālaya,त्वद्वाक्याद्भवतु प्रेष्या मत्सुता ब्राह्मणस्य तु सापत्नभावं त्यक्त्वा तु सुतां मे परिपालय
2,30,36,sutāyā mama bhāryāyā madbalasya janasya ca purasya viṣayasyāpi svāminī tvaṃ na saṃśayaḥ,सुताया मम भार्याया मद्बलस्य जनस्य च पुरस्य विषयस्यापि स्वामिनी त्वं न संशयः
2,30,37,tava vākye sthitā hyeṣā sadaivāpi bhaviṣyati etacchruttvā tu vacanaṃ sudyumnasya niśācarī,तव वाक्ये स्थिता ह्येषा सदैवापि भविष्यति एतच्छ्रुत्त्वा तु वचनं सुद्युम्नस्य निशाचरी
2,30,38,anvamodata śuddhena cetasā sahacāriṇī uvāca ca dharāpālaṃ pradānāya kṛtodyamam,अन्वमोदत शुद्धेन चेतसा सहचारिणी उवाच च धरापालं प्रदानाय कृतोद्यमम्
2,30,39,yadarthaṃ praṇatastvaṃ māṃ sadbhāvena nṛpottama tasmāddvitīyā bhāryeyaṃ bhavatvasya dvijanmanaḥ,यदर्थं प्रणतस्त्वं मां सद्भावेन नृपोत्तम तस्माद्द्वितीया भार्येयं भवत्वस्य द्विजन्मनः
2,30,40,ahaṃ ca bhavatā pūjyā kṛtvārcāṃ devamandire sarvaiśca nāgaraiḥ sārddhaṃ phālgune dhavale dale,अहं च भवता पूज्या कृत्वार्चां देवमन्दिरे सर्वैश्च नागरैः सार्द्धं फाल्गुने धवले दले
2,30,41,saptāhamutsavaḥ kāryo hyaṣṭamyā ācaturdaśīm naṭanartakayuktena gītavādyena bhūriṇā,सप्ताहमुत्सवः कार्यो ह्यष्टम्या आचतुर्दशीम् नटनर्तकयुक्तेन गीतवाद्येन भूरिणा
2,30,42,maireyamāṃsaraktādibalibhiścāpi pūjayā evaṃ prakurvate tubhyaṃ sadā kṣemakarī hyaham,मैरेयमांसरक्तादिबलिभिश्चापि पूजया एवं प्रकुर्वते तुभ्यं सदा क्षेमकरी ह्यहम्
2,30,43,bhaveyaṃ nṛpaśārdūla svaṃ vacaḥ pratipālaya tacchrutvā vacanaṃ tasyāḥ sudyumno nṛpatistadā,भवेयं नृपशार्दूल स्वं वचः प्रतिपालय तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः सुद्युम्नो नृपतिस्तदा
2,30,45,uvāca brāhmaṇaṃ premṇā kuru bhāryāmimāmapi rājakanyāṃ dvijaśreṣṭha gṛhyoktavidhinā śubhām,उवाच ब्राह्मणं प्रेम्णा कुरु भार्यामिमामपि राजकन्यां द्विजश्रेष्ठ गृह्योक्तविधिना शुभाम्
2,30,46,īrṣyāṃ tyaktvā viśālākṣyā bhavāmyeṣā sahodarī rākṣasyā vacaneneha pariṇīya nṛpātmajām,ईर्ष्यां त्यक्त्वा विशालाक्ष्या भवाम्येषा सहोदरी राक्षस्या वचनेनेह परिणीय नृपात्मजाम्
2,30,47,bahuvittayutāṃ vipro mahodayapuraṃ yayau āruhya kariṇīrūpāṃ rākṣasīṃ kṣaṇamātrataḥ,बहुवित्तयुतां विप्रो महोदयपुरं ययौ आरुह्य करिणीरूपां राक्षसीं क्षणमात्रतः
2,30,48,tato mayā śrutaṃ devi bhartā te samupāgataḥ dhanaratnasamāyukto bhāryādvayasamanvitaḥ,ततो मया श्रुतं देवि भर्ता ते समुपागतः धनरत्नसमायुक्तो भार्याद्वयसमन्वितः
2,30,49,tato 'haṃ bandhuvargeṇa pitṛbhyāṃ ca sakhīgaṇaiḥ bahuśo bhartsitā rūkṣairvacanairmarmabhedibhiḥ,ततो ऽहं बन्धुवर्गेण पितृभ्यां च सखीगणैः बहुशो भर्त्सिता रूक्षैर्वचनैर्मर्मभेदिभिः
2,30,50,kathaṃ yāsyasi bhartāraṃ dhanalubdhe śriyā vṛtam yastvayā nirddhanaḥ pūrvaṃ parityaktaḥ sudīnavat,कथं यास्यसि भर्तारं धनलुब्धे श्रिया वृतम् यस्त्वया निर्द्धनः पूर्वं परित्यक्तः सुदीनवत्
2,30,51,cañcalānīha vittāni pitryāṇi kila yoṣitām kāntārjitāni subhage sthirāṇīti nigadyate,चञ्चलानीह वित्तानि पित्र्याणि किल योषिताम् कान्तार्जितानि सुभगे स्थिराणीति निगद्यते
2,30,52,paruṣairvacanairyastu kṣiptastadbhāṣaṇaṃ katham bhaviṣyati praveśo 'pi duṣkarastasya veśmani,परुषैर्वचनैर्यस्तु क्षिप्तस्तद्भाषणं कथम् भविष्यति प्रवेशो ऽपि दुष्करस्तस्य वेश्मनि
2,30,53,gatāyā api te tatra śayanaṃ patinā saha bhaviṣyati durācāre sukhadaṃ na kadācana,गताया अपि ते तत्र शयनं पतिना सह भविष्यति दुराचारे सुखदं न कदाचन
2,30,54,lokāpavādādyadi cedgrahīṣyati patistava tvāṃ snehahīnacittastu na kadācinmiliṣyati,लोकापवादाद्यदि चेद्ग्रहीष्यति पतिस्तव त्वां स्नेहहीनचित्तस्तु न कदाचिन्मिलिष्यति
2,30,55,nedṛśaṃ duḥkhadaṃ kiñcidyādṛśaṃ dūracittayoḥ daṃpakatyormilanaṃ loke vaikalyakaraṇaṃ mahat,नेदृशं दुःखदं किञ्चिद्यादृशं दूरचित्तयोः दंपकत्योर्मिलनं लोके वैकल्यकरणं महत्
2,30,56,evaṃ bahuvidhā vācaḥ śṛṇvānā bandhubhāṣitāḥ adhomukhyasrupūrṇākṣī babhūvāhaṃ suduḥkhitā,एवं बहुविधा वाचः शृण्वाना बन्धुभाषिताः अधोमुख्यस्रुपूर्णाक्षी बभूवाहं सुदुःखिता
2,30,57,cetasārcitayaṃ cāhaṃ pūrvalobhena muhyatī na dattaṃ kaṅkaṇaṃ pāṇerna dattaṃ kaṭisūtrakam,चेतसार्चितयं चाहं पूर्वलोभेन मुह्यती न दत्तं कङ्कणं पाणेर्न दत्तं कटिसूत्रकम्
2,30,58,na cāpi nūpure datte yena tuṣṭiṃ vrajetpatiḥ dhanajīvitayoḥ svāmī bhartā lokeṣu gīyate,न चापि नूपुरे दत्ते येन तुष्टिं व्रजेत्पतिः धनजीवितयोः स्वामी भर्ता लोकेषु गीयते
2,30,59,tanmayāpahṛtaṃ vittaṃ bhavitrī kā gatirmama kathaṃ yāsyāmi tadveśma kathaṃ saṃbhāṣaye punaḥ,तन्मयापहृतं वित्तं भवित्री का गतिर्मम कथं यास्यामि तद्वेश्म कथं संभाषये पुनः
2,30,60,yo mayā duṣṭayā tyaktaḥ sa pratyeti kathaṃ hi mām evaṃ viciṃye yādaddhṛdayena vidūyatā,यो मया दुष्टया त्यक्तः स प्रत्येति कथं हि माम् एवं विचिंये यादद्धृदयेन विदूयता
2,30,61,veṣṭitā bandhuvargeṇa tāvaddolā samāgatā chatreṇa śaśivarṇena śobhamānā sukomalā,वेष्टिता बन्धुवर्गेण तावद्दोला समागता छत्रेण शशिवर्णेन शोभमाना सुकोमला
2,30,62,āstṛtā rāṅkavaiḥ pīnaiḥ puruṣorvidhṛtāṃsakaiḥ te samāgatya puruṣāḥ procurmāmasakṛcchabhe,आस्तृता राङ्कवैः पीनैः पुरुषोर्विधृतांसकैः ते समागत्य पुरुषाः प्रोचुर्मामसकृच्छभे
2,30,63,ākāritāsi patyā te vraja śīghraṃ mudānvitā dhanaratnayuto bhartā saddhibhāryaḥ samāgataḥ,आकारितासि पत्या ते व्रज शीघ्रं मुदान्विता धनरत्नयुतो भर्ता सद्धिभार्यः समागतः
2,30,64,praviṣṭamātreṇa gṛhe tvāmānetuṃ varānane preṣitāḥ satvaraṃ patyā saṃsthitāṃ pitṛveśmani,प्रविष्टमात्रेण गृहे त्वामानेतुं वरानने प्रेषिताः सत्वरं पत्या संस्थितां पितृवेश्मनि
2,30,65,tato 'haṃ vrīḍitā devi bhartustadvīkṣya ceṣṭitam naivottaramadāṃ tebhyaḥ kiñcinmaunaṃ samāsthitā,ततो ऽहं व्रीडिता देवि भर्तुस्तद्वीक्ष्य चेष्टितम् नैवोत्तरमदां तेभ्यः किञ्चिन्मौनं समास्थिता
2,30,66,tato 'haṃ bandhuvargeṇa bhūyobhūyaḥ prabodhitā āhūtā svāminā gaccha sammānena tadantikam,ततो ऽहं बन्धुवर्गेण भूयोभूयः प्रबोधिता आहूता स्वामिना गच्छ सम्मानेन तदन्तिकम्
2,30,67,svāminākāritā patnī yā na yāti tadantikam sā tu dhvāṅkṣī bhavetputri janmāni daśa pañca ca,स्वामिनाकारिता पत्नी या न याति तदन्तिकम् सा तु ध्वाङ्क्षी भवेत्पुत्रि जन्मानि दश पञ्च च
2,30,68,evamuktvā samāśvāsya māṃ gṛhītvā tvarānvitāḥ dolāmāropya gaccheti procuḥ snigdhā muhurmurhuḥ,एवमुक्त्वा समाश्वास्य मां गृहीत्वा त्वरान्विताः दोलामारोप्य गच्छेति प्रोचुः स्निग्धा मुहुर्मुर्हुः
2,30,69,tataste puruṣā dolāṃ nidhāyāṃseṣu satvaram jagmurmahodayapuraṃ yatra tiṣṭhati me patiḥ,ततस्ते पुरुषा दोलां निधायांसेषु सत्वरम् जग्मुर्महोदयपुरं यत्र तिष्ठति मे पतिः
2,30,70,dṛṣṭaṃ mayā gṛhaṃ tasya sarvataḥ kāñcanāvṛtam āsanīyaiśca bhojyaiśca dhanairvastrairyutaṃ tataḥ,दृष्टं मया गृहं तस्य सर्वतः काञ्चनावृतम् आसनीयैश्च भोज्यैश्च धनैर्वस्त्रैर्युतं ततः
2,30,71,atha sā rākṣasī devī sā cāpi nṛpanandinī prītyā ca bhaktyā kurutāṃ praṇatiṃ mama sundari,अथ सा राक्षसी देवी सा चापि नृपनन्दिनी प्रीत्या च भक्त्या कुरुतां प्रणतिं मम सुन्दरि
2,30,72,tatastābhyāmamahaṃ premṇā yathārhamabhipūjitā bhartṛvākyena saṃprītā snātvābhujaṃ tathāhṛtā,ततस्ताभ्याममहं प्रेम्णा यथार्हमभिपूजिता भर्तृवाक्येन संप्रीता स्नात्वाभुजं तथाहृता
2,30,73,tato 'stasamayātpaścādbhartā cāhūya satvaram pariṣvajya ciraṃ dorbhyāṃ paryaṅke saṃnyaveśayat,ततो ऽस्तसमयात्पश्चाद्भर्ता चाहूय सत्वरम् परिष्वज्य चिरं दोर्भ्यां पर्यङ्के संन्यवेशयत्
2,30,74,tato niśācarīṃ rājaputrīṃ cāhūya so 'bravīt bhaktyā yuvābhyāṃ kartavyamasyāścaraṇasevanam,ततो निशाचरीं राजपुत्रीं चाहूय सो ऽब्रवीत् भक्त्या युवाभ्यां कर्तव्यमस्याश्चरणसेवनम्
2,30,75,iyaṃ prākkālikī bhāryā jyeṣṭhā ca yuvayordbhuvam patyurvākyāttatastābhyāṃ gṛhītau caraṇau mama,इयं प्राक्कालिकी भार्या ज्येष्ठा च युवयोर्द्भुवम् पत्युर्वाक्यात्ततस्ताभ्यां गृहीतौ चरणौ मम
2,30,76,sāpatnabhāvajāmīrṣyāṃ parityajya sulocane tataḥ preṣyānsamāhūya bhartā me vākyamabravīt,सापत्नभावजामीर्ष्यां परित्यज्य सुलोचने ततः प्रेष्यान्समाहूय भर्ता मे वाक्यमब्रवीत्
2,30,77,yatkiñcidrakṣasaḥ pārśvānmayā prāptaṃ purā vasu sutāmudvahato rājño yacca labdhaṃ mayākhilam,यत्किञ्चिद्रक्षसः पार्श्वान्मया प्राप्तं पुरा वसु सुतामुद्वहतो राज्ञो यच्च लब्धं मयाखिलम्
2,30,78,tatsarvaṃ bhaktibhāvena samānayata mā ciram iyaṃ hi svāminī prāptā tasya vittasya kiṅkarāḥ,तत्सर्वं भक्तिभावेन समानयत मा चिरम् इयं हि स्वामिनी प्राप्ता तस्य वित्तस्य किङ्कराः
2,30,79,tadvākyātsahasā preṣyaiḥ samānītaṃ dhanaṃ śubhe bhartā samarpayāmāsa prītyā yukto 'khilaṃ tadā,तद्वाक्यात्सहसा प्रेष्यैः समानीतं धनं शुभे भर्ता समर्पयामास प्रीत्या युक्तो ऽखिलं तदा
2,30,80,satkṛtya bhūṣaṇairvastraikhyalīkena cetasā ubhayostatra paśyantyo rākṣasīrājakanyayoḥ,सत्कृत्य भूषणैर्वस्त्रैख्यलीकेन चेतसा उभयोस्तत्र पश्यन्त्यो राक्षसीराजकन्ययोः
2,30,81,paryaṅkasthāṃ pariṣvajya māṃ cuñcubādhare śubhe taddṛṣṭvā cādbhutaṃ bharturdehavittasamarpaṇam,पर्यङ्कस्थां परिष्वज्य मां चुञ्चुबाधरे शुभे तद्दृष्ट्वा चाद्भुतं भर्तुर्देहवित्तसमर्पणम्
2,30,82,ullāsakaraṇa vākyaṃ kareṇa kucapīḍanam chinnā gauriva khaṅgena gatāḥ prāṇā mamābhavan,उल्लासकरण वाक्यं करेण कुचपीडनम् छिन्ना गौरिव खङ्गेन गताः प्राणा ममाभवन्
2,30,83,tato 'haṃ yamanirddiṣṭāṃ prāptā narakayātanām tāmatītya suduḥkhārtā kāṣṭhīlā cābhavaṃ śubhe,ततो ऽहं यमनिर्द्दिष्टां प्राप्ता नरकयातनाम् तामतीत्य सुदुःखार्ता काष्ठीला चाभवं शुभे
2,30,84,yāsyāmi punarevāhaṃ tiryagyoniṃ sahasraśaḥ yā bharturnāpayedvittaṃ jīvitaṃ ca śubhānane,यास्यामि पुनरेवाहं तिर्यग्योनिं सहस्रशः या भर्तुर्नापयेद्वित्तं जीवितं च शुभानने
2,30,85,sāpīdṛśīmavasthā vai yāsyatyeva na saṃśayaḥ evaṃ jñātvāniśaṃ rakṣetpatyurvittaṃ ca jīvitam,सापीदृशीमवस्था वै यास्यत्येव न संशयः एवं ज्ञात्वानिशं रक्षेत्पत्युर्वित्तं च जीवितम्
2,30,86,patirmātā pitā vittaṃ jīvitaṃ ca gururgatiḥ,पतिर्माता पिता वित्तं जीवितं च गुरुर्गतिः
2,30,87,prayāti nārī bahubhiḥ supuṇyaiḥ sahaiva bhartrā svaśarīradāhāt viṣṇoḥ padaṃ vittaśarīralubdhā prayāti yāmīṃ ca kuyonipīḍām,प्रयाति नारी बहुभिः सुपुण्यैः सहैव भर्त्रा स्वशरीरदाहात् विष्णोः पदं वित्तशरीरलुब्धा प्रयाति यामीं च कुयोनिपीडाम्
2,31,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite kāṣṭhīlācaritaṃ nāma triṃśattamo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca tacchrutvā vacanaṃ tasyāḥ kāṣṭhīlāyāḥ śucismite sandhyāvalī nāma bhṛśaṃ tāmuvāca ha sādaram,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते काष्ठीलाचरितं नाम त्रिंशत्तमो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः काष्ठीलायाः शुचिस्मिते सन्ध्यावली नाम भृशं तामुवाच ह सादरम्
2,31,2,tvadvākyādvismayo jātaḥ kāṣṭhīle sāṃprataṃ mama kathaṃ dṛṣṭā mayā tvaṃ ca yāsyantī kutsitāṃ gatim,त्वद्वाक्याद्विस्मयो जातः काष्ठीले सांप्रतं मम कथं दृष्टा मया त्वं च यास्यन्ती कुत्सितां गतिम्
2,31,3,karmaṇā kena te muktirbhavetkutsitayonitaḥ tanme vada viśālāṅge tvāṃ dṛṣṭvā duḥkhitā hyaham,कर्मणा केन ते मुक्तिर्भवेत्कुत्सितयोनितः तन्मे वद विशालाङ्गे त्वां दृष्ट्वा दुःखिता ह्यहम्
2,31,4,māṃsapiṇḍopamaṃ ślakṣṇaṃ navanītopamaṃ śubhe śarīraṃ tava saṃvīkṣya tayā me jāyate hṛdi,मांसपिण्डोपमं श्लक्ष्णं नवनीतोपमं शुभे शरीरं तव संवीक्ष्य तया मे जायते हृदि
2,31,5,kāṣṭhīlovāca pṛthivīṃ dāsyase subhru sakalāmapi matkṛte tathāpi naiva mucyeyaṃ sadyaḥ kutsitayonitaḥ,काष्ठीलोवाच पृथिवीं दास्यसे सुभ्रु सकलामपि मत्कृते तथापि नैव मुच्येयं सद्यः कुत्सितयोनितः
2,31,6,yena puṇyena subhage mucyeyaṃ karmabandhanāt tannirdiśāmi sumahadgatidaṃ tvaṃ niśāmaya,येन पुण्येन सुभगे मुच्येयं कर्मबन्धनात् तन्निर्दिशामि सुमहद्गतिदं त्वं निशामय
2,31,7,yaścāyaṃ māghamāsastu sarvamāsottamaḥ smṛtaḥ yasmin krośanti pāpāni brahmahatyādikāni ca,यश्चायं माघमासस्तु सर्वमासोत्तमः स्मृतः यस्मिन् क्रोशन्ति पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च
2,31,8,durlabho māghamāso vai durllabhaṃ janma mānuṣam durllabhaṃ coṣasi snānaṃ durlabhaṃ kṛṣṇasevanam,दुर्लभो माघमासो वै दुर्ल्लभं जन्म मानुषम् दुर्ल्लभं चोषसि स्नानं दुर्लभं कृष्णसेवनम्
2,31,9,durlabho vāsaro viṣṇorvidhinā samupoṣitaḥ devaistejaḥ parikṣiptaṃ māghamāse svakaṃ jale,दुर्लभो वासरो विष्णोर्विधिना समुपोषितः देवैस्तेजः परिक्षिप्तं माघमासे स्वकं जले
2,31,10,tasmājjalaṃ māghamāse pāvanaṃ hi viśeṣataḥ nedṛśī saṃgare śūrairgatiḥ prāpyeta saukhyadā,तस्माज्जलं माघमासे पावनं हि विशेषतः नेदृशी संगरे शूरैर्गतिः प्राप्येत सौख्यदा
2,31,11,yādṛśī plavane prātaḥ prāpyate niyamasthitaiḥ sarittaḍāgavāpīṣu snāne sattamamīritam,यादृशी प्लवने प्रातः प्राप्यते नियमस्थितैः सरित्तडागवापीषु स्नाने सत्तममीरितम्
2,31,12,kūpabhāṇḍajalairmadhyaṃ jaghanyaṃ vahnitāpitaiḥ na saukhyairlabhyate puṇyaṃ duḥkhairevāpyate tu tat,कूपभाण्डजलैर्मध्यं जघन्यं वह्नितापितैः न सौख्यैर्लभ्यते पुण्यं दुःखैरेवाप्यते तु तत्
2,31,13,dharmmasevārthakaṃ snānaṃ nāṅganairmalyahetukam homārthaṃ sevanaṃ vahnerna ca śītādihānaye,धर्म्मसेवार्थकं स्नानं नाङ्गनैर्मल्यहेतुकम् होमार्थं सेवनं वह्नेर्न च शीतादिहानये
2,31,14,yāvannodayate sūryastāvatsnānaṃ vidhīyate ācchādite ghanairvyomni hyudgamiṣyantamarthayet,यावन्नोदयते सूर्यस्तावत्स्नानं विधीयते आच्छादिते घनैर्व्योम्नि ह्युद्गमिष्यन्तमर्थयेत्
2,31,15,abhāve saridādīnāṃ navakuṃbhasthitaṃ jalam vāyunā tāḍitaṃ rātrau snāne gaṅgāsamaṃ viduḥ,अभावे सरिदादीनां नवकुंभस्थितं जलम् वायुना ताडितं रात्रौ स्नाने गङ्गासमं विदुः
2,31,16,māghasnāyī varārohe durgatiṃ naiva paśyati tannāsti pātakaṃ yattu māghasnānaṃ na śodhayet,माघस्नायी वरारोहे दुर्गतिं नैव पश्यति तन्नास्ति पातकं यत्तु माघस्नानं न शोधयेत्
2,31,17,agnipraveśādadhikaṃ māghoṣasyeva majjanam jīvatā bhujyate duḥkhaṃ mṛtena bahulaṃ sukham,अग्निप्रवेशादधिकं माघोषस्येव मज्जनम् जीवता भुज्यते दुःखं मृतेन बहुलं सुखम्
2,31,18,etasmātkāraṇādbhadre māghasnānaṃ viśiṣyate ahanyahani dātavyāstilāḥ śarkarayānvitāḥ,एतस्मात्कारणाद्भद्रे माघस्नानं विशिष्यते अहन्यहनि दातव्यास्तिलाः शर्करयान्विताः
2,31,19,meghapuṃṣpopapannena sahānnena sumadhyame yāvakaiścaiva hotavyā gavyasarpiḥ samanvitaiḥ,मेघपुंष्पोपपन्नेन सहान्नेन सुमध्यमे यावकैश्चैव होतव्या गव्यसर्पिः समन्वितैः
2,31,20,mādhyāṃ snānasamāptai tu dadyādviprāya ṣaḍrasam sūryo me prīyatāṃ devo viṣṇumūrtirnirañjanaḥ,माध्यां स्नानसमाप्तै तु दद्याद्विप्राय षड्रसम् सूर्यो मे प्रीयतां देवो विष्णुमूर्तिर्निरञ्जनः
2,31,21,vāsāṃsi dvijayugmāya sa saptānnāni cārpayet triṃśacca modakā deyāstilānnāḥ śarkarāmayāḥ,वासांसि द्विजयुग्माय स सप्तान्नानि चार्पयेत् त्रिंशच्च मोदका देयास्तिलान्नाः शर्करामयाः
2,31,22,bhāgāstrayastilānāṃ tu caturthaḥ śarkarāṃśakaḥ tāṃbūlādīni bhogyāni bhaktyādakadyādvidhānavit,भागास्त्रयस्तिलानां तु चतुर्थः शर्करांशकः तांबूलादीनि भोग्यानि भक्त्यादकद्याद्विधानवित्
2,31,23,srotomukhaḥ sariti cānyatra bhāskarasaṃmukhaḥ snāyādāvāhya tīrthāni gaṅgādīnya karmaṇḍalāt,स्रोतोमुखः सरिति चान्यत्र भास्करसंमुखः स्नायादावाह्य तीर्थानि गङ्गादीन्य कर्मण्डलात्
2,31,24,yadanekajanurjanyaṃ yajjñānājñānataḥ kṛtam tvattejasā hataṃ cāstu tattu pāpaṃ sahasradhā,यदनेकजनुर्जन्यं यज्ज्ञानाज्ञानतः कृतम् त्वत्तेजसा हतं चास्तु तत्तु पापं सहस्रधा
2,31,25,divākara jagannātha prabhākara namo 'stu te paripūrṇaṃ kuruṣvedaṃ māghasnānaṃ mamācyuta,दिवाकर जगन्नाथ प्रभाकर नमो ऽस्तु ते परिपूर्णं कुरुष्वेदं माघस्नानं ममाच्युत
2,31,26,tīrthasnāyī varārohe māghasnāyī phalālpakaḥ tīrthasnānādiyātsvargaṃ māghasnānātparaṃ padam,तीर्थस्नायी वरारोहे माघस्नायी फलाल्पकः तीर्थस्नानादियात्स्वर्गं माघस्नानात्परं पदम्
2,31,27,māghasya dhavale pakṣe bhavedekādaśī tu yā ravivāreṇa saṃyuktā mahāpātakanāśinī,माघस्य धवले पक्षे भवेदेकादशी तु या रविवारेण संयुक्ता महापातकनाशिनी
2,31,28,vināpi ṛkṣasaṃyogaṃ sā śuklaikādaśī nṛṇām vinirdahati pāpāni kunṛpo viṣayaṃ yathā,विनापि ऋक्षसंयोगं सा शुक्लैकादशी नृणाम् विनिर्दहति पापानि कुनृपो विषयं यथा
2,31,29,kuputrastu kulaṃ yadvatkubhāryā ca patiṃ yathā adharmastu yathā dharmaṃ kumantrī nṛpatiṃ yathā,कुपुत्रस्तु कुलं यद्वत्कुभार्या च पतिं यथा अधर्मस्तु यथा धर्मं कुमन्त्री नृपतिं यथा
2,31,30,ajñānaṃ ca yathā jñānaṃ kuśaucaṃ śucitāṃ yathā yathā hantyanṛtaṃ satyaṃ vādassaṃvādameva ca,अज्ञानं च यथा ज्ञानं कुशौचं शुचितां यथा यथा हन्त्यनृतं सत्यं वादस्संवादमेव च
2,31,31,uṣṇaṃ himamanarthor'thaṃ pāpaṃ kīrtiṃ smayastapaḥ yathā rasā mahārogāñchrāddhaṃ saṃketa eva ca,उष्णं हिममनर्थोर्ऽथं पापं कीर्तिं स्मयस्तपः यथा रसा महारोगाञ्छ्राद्धं संकेत एव च
2,31,32,tathā duritasaṃghaṃ tu dvādaśī hanti sādhitā brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṅganāgamaḥ,तथा दुरितसंघं तु द्वादशी हन्ति साधिता ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः
2,31,33,mahānti pātakānyetānyāśu hanti harerdinam samavetāni caitāni na śāmayati puṣkaram,महान्ति पातकान्येतान्याशु हन्ति हरेर्दिनम् समवेतानि चैतानि न शामयति पुष्करम्
2,31,34,na cāpi naimiṣāraṇyaṃ na kṣetraṃ kurusaṃjñitam prabhāso na gayā devi na revā na sarasvatī,न चापि नैमिषारण्यं न क्षेत्रं कुरुसंज्ञितम् प्रभासो न गया देवि न रेवा न सरस्वती
2,31,35,na gagā yamunā caiva prayāgo na ca devakā na sarāṃsi nadāścānye homadānatapāṃsi ca,न गगा यमुना चैव प्रयागो न च देवका न सरांसि नदाश्चान्ये होमदानतपांसि च
2,31,36,na cānyatsukṛtaṃ subhru purāṇe paṭhyate sphuṭam pāpasaṃghavināśāya muktvaikaṃ harivāsaram,न चान्यत्सुकृतं सुभ्रु पुराणे पठ्यते स्फुटम् पापसंघविनाशाय मुक्त्वैकं हरिवासरम्
2,31,37,upoṣaṇātsakṛddevi vinaśyantyagharāśayaḥ ekataḥ pṛthivīdānamekato harivāsaram,उपोषणात्सकृद्देवि विनश्यन्त्यघराशयः एकतः पृथिवीदानमेकतो हरिवासरम्
2,31,38,na samaṃ brahmaṇā proktamadhikaṃ harivāsaram tasminvarāhavapuṣaṃ kṛtvā devaṃ tu hāṭakam,न समं ब्रह्मणा प्रोक्तमधिकं हरिवासरम् तस्मिन्वराहवपुषं कृत्वा देवं तु हाटकम्
2,31,39,ghaṭopari nave pātre dhṛtvā tāmramaye śubhe sarvabījānvite caiva sitavastrāvaguṇṭhite,घटोपरि नवे पात्रे धृत्वा ताम्रमये शुभे सर्वबीजान्विते चैव सितवस्त्रावगुण्ठिते
2,31,40,sahiraṇye sudīpāḍhye kṛtapuṣpāvataṃsake vidhinā pūjayitvā cakuryājjāgaraṇaṃ vratī,सहिरण्ये सुदीपाढ्ये कृतपुष्पावतंसके विधिना पूजयित्वा चकुर्याज्जागरणं व्रती
2,31,41,prātarviprāya dadyācca vaiṣṇavāya kuṭuṃbine tatkuṃbhakroḍasaṃyuktaṃ sanaivedyaparicchadam,प्रातर्विप्राय दद्याच्च वैष्णवाय कुटुंबिने तत्कुंभक्रोडसंयुक्तं सनैवेद्यपरिच्छदम्
2,31,42,paścācca pāraṇaṃ kuryāddvijānbhojya suhṛdvṛtaḥ evaṃ kṛte varārohe na bhūyo jāyate kvacit,पश्चाच्च पारणं कुर्याद्द्विजान्भोज्य सुहृद्वृतः एवं कृते वरारोहे न भूयो जायते क्वचित्
2,31,43,bahujanmārjjitaṃ pāpaṃ jñānājñānakṛtaṃ ca yat tatsarvaṃ nāśamāyāti tamaḥ sūryodaye yathā,बहुजन्मार्ज्जितं पापं ज्ञानाज्ञानकृतं च यत् तत्सर्वं नाशमायाति तमः सूर्योदये यथा
2,31,44,yathāśāstraṃ mayā tubhyaṃ varṇitā dvādaśī śubhe yā sā kṛtā tvayā pūrvamāsīddevyanyajanmani,यथाशास्त्रं मया तुभ्यं वर्णिता द्वादशी शुभे या सा कृता त्वया पूर्वमासीद्देव्यन्यजन्मनि
2,31,45,yasyāstavātulā puṣṭirvartate vartayiṣyati bharttustava ca putrasya sarvadā sukhadāyinī,यस्यास्तवातुला पुष्टिर्वर्तते वर्तयिष्यति भर्त्तुस्तव च पुत्रस्य सर्वदा सुखदायिनी
2,31,46,tasyāstvayā turīyāṃśo deyaścenmahyamādarāt tadā prītā gamiṣyāmi tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,तस्यास्त्वया तुरीयांशो देयश्चेन्मह्यमादरात् तदा प्रीता गमिष्यामि तद्विष्णोः परमं पदम्
2,31,47,vittāhrutijaṃ pāpaṃ yadbhūtaṃ mama suṃdari tasya pāvanahetuṃ ca turīyāṃśaṃ prayaccha me,वित्ताह्रुतिजं पापं यद्भूतं मम सुंदरि तस्य पावनहेतुं च तुरीयांशं प्रयच्छ मे
2,31,48,jīvitenāpi vittena bhartāraṃ vañcayettu yā kṛmiyoniśataṃ gatvā pulkasī jāyate tu sā,जीवितेनापि वित्तेन भर्तारं वञ्चयेत्तु या कृमियोनिशतं गत्वा पुल्कसी जायते तु सा
2,31,49,surataṃ yācamānāya patye vittaṃ ca mānini yā na yacchati durbuddhiḥ kāṣṭhīlā jāyate dhruvam,सुरतं याचमानाय पत्ये वित्तं च मानिनि या न यच्छति दुर्बुद्धिः काष्ठीला जायते ध्रुवम्
2,31,50,tatpātakaviśuddhyarthaṃ dehi me dvādaśībhavam turīyāṃśamitaṃ puṇyaṃ yadyasti mayi te ghṛṇā,तत्पातकविशुद्ध्यर्थं देहि मे द्वादशीभवम् तुरीयांशमितं पुण्यं यद्यस्ति मयि ते घृणा
2,31,51,etacchrutvā vacastasyāḥ kāṣṭhīlāyāḥ sulocane puṇyaṃ dattavatī tasyai pāṇau vāri pragṛhya ca,एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्याः काष्ठीलायाः सुलोचने पुण्यं दत्तवती तस्यै पाणौ वारि प्रगृह्य च
2,31,52,yatkṛtaṃ hi mayā pūrvamekādaśyā mupoṣaṇam tatturīyāṃśapuṇyena kāṣṭhīleyaṃ vimucyatām,यत्कृतं हि मया पूर्वमेकादश्या मुपोषणम् तत्तुरीयांशपुण्येन काष्ठीलेयं विमुच्यताम्
2,31,53,pūrvajanmakṛtātpāpātsatyaṃ satyaṃ mayoditam evamukte tu vacane mayā vidyutsamaprabhā,पूर्वजन्मकृतात्पापात्सत्यं सत्यं मयोदितम् एवमुक्ते तु वचने मया विद्युत्समप्रभा
2,31,54,dṛṣṭā divyavimānasthā gacchantī vaiṣṇavaṃ padam patirhi daivataṃ loke vañcanīyo na bhāryayā,दृष्टा दिव्यविमानस्था गच्छन्ती वैष्णवं पदम् पतिर्हि दैवतं लोके वञ्चनीयो न भार्यया
2,31,55,dehena cāpi vittena yadīcchecchobhanāṃ gatim sā tvaṃ brūhi pradāsyāmi bharturarthe tavepsitam,देहेन चापि वित्तेन यदीच्छेच्छोभनां गतिम् सा त्वं ब्रूहि प्रदास्यामि भर्तुरर्थे तवेप्सितम्
2,31,56,vittaṃ dehaṃ tathā putraṃ yaccānyadvā varānane kimanyaddaivataṃ loke strīṇāmekaṃ patiṃ vinā,वित्तं देहं तथा पुत्रं यच्चान्यद्वा वरानने किमन्यद्दैवतं लोके स्त्रीणामेकं पतिं विना
2,31,57,tasyārthe vā tyajedvittaṃ jīvitaṃ vā sulocane kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ viṣṇuloke mahīyate,तस्यार्थे वा त्यजेद्वित्तं जीवितं वा सुलोचने कल्पकोटिशतं साग्रं विष्णुलोके महीयते
2,31,58,agnyādisākṣye vṛtamīkṣya niṣṭhurā yuktaṃ sudhorairvyasanairdvijātmajā patiṃ dadau naiva ca yācitā dhanaṃ tenaiva pāpena babhūva kīṭā,अग्न्यादिसाक्ष्ये वृतमीक्ष्य निष्ठुरा युक्तं सुधोरैर्व्यसनैर्द्विजात्मजा पतिं ददौ नैव च याचिता धनं तेनैव पापेन बभूव कीटा
2,31,59,etanmayā duṣṭamanaṅgayaṣṭi kaumārabhāve pitṛveśmavāse jñātvā hitaṃ tathyamidaṃ svabharturdadāmi sarvaṃ ca gṛhāṇa subhru,एतन्मया दुष्टमनङ्गयष्टि कौमारभावे पितृवेश्मवासे ज्ञात्वा हितं तथ्यमिदं स्वभर्तुर्ददामि सर्वं च गृहाण सुभ्रु
2,32,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite kāṣṭhīlopākhyāne māghamāhātmyaṃ nāmaikatriṃśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca saṃdhyāvalīvacaḥ śrutvā mohinī duhitā vidheḥ uvāca tatparā svīye kārye mohakaraṇḍikā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते काष्ठीलोपाख्याने माघमाहात्म्यं नामैकत्रिंशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच संध्यावलीवचः श्रुत्वा मोहिनी दुहिता विधेः उवाच तत्परा स्वीये कार्ये मोहकरण्डिका
2,32,2,yadyevaṃ tvaṃ vijānāsi dharmādharmagatiṃ śubhe bharturarthe pradātrī ca dhanajīvitayorapi,यद्येवं त्वं विजानासि धर्माधर्मगतिं शुभे भर्तुरर्थे प्रदात्री च धनजीवितयोरपि
2,32,3,tadāhaṃ yācaye vittaṃ jīvitādadhikaṃ śubhe dehi putraśiroḥ mahyaṃ yadiṣṭaṃ hṛdayādhikam,तदाहं याचये वित्तं जीवितादधिकं शुभे देहि पुत्रशिरोः मह्यं यदिष्टं हृदयाधिकम्
2,32,4,yadi no bhojanaṃ kuryātsaṃprāpte harivāsare tadā svahaste saṃgṛhya khaḍgaṃ rājā patistava,यदि नो भोजनं कुर्यात्संप्राप्ते हरिवासरे तदा स्वहस्ते संगृह्य खड्गं राजा पतिस्तव
2,32,5,dharmāṅgadaśiraścāru candrabiṃbopamaṃ śubham ajātaśmaśrukaṃ caiva kuṇḍalābhyāṃ vibhūṣitam,धर्माङ्गदशिरश्चारु चन्द्रबिंबोपमं शुभम् अजातश्मश्रुकं चैव कुण्डलाभ्यां विभूषितम्
2,32,6,chitvā śīghraṃ pātayatu mamotsaṃge sulocane etadvā kurutadbhadre yadānnaṃ na bhunakti ca,छित्वा शीघ्रं पातयतु ममोत्संगे सुलोचने एतद्वा कुरुतद्भद्रे यदान्नं न भुनक्ति च
2,32,7,dine mādhavadevasya pāpasaṃghavināśane tacchrutvā vacanaṃ tasyā mohinyāḥ kaṭukākṣaram,दिने माधवदेवस्य पापसंघविनाशने तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या मोहिन्याः कटुकाक्षरम्
2,32,8,pracakaṃpe kṣaṇaṃ devī śītārtā kadalī yathā saṃdhyāvalī tato dhairyamāsthāya varavārṇinī,प्रचकंपे क्षणं देवी शीतार्ता कदली यथा संध्यावली ततो धैर्यमास्थाय वरवार्णिनी
2,32,9,uvāca mohinīṃ vākyaṃ sumukhī prahasaṃtyapi śrūyante hi purāṇeṣu gāthāḥ subhru samīritāḥ,उवाच मोहिनीं वाक्यं सुमुखी प्रहसंत्यपि श्रूयन्ते हि पुराणेषु गाथाः सुभ्रु समीरिताः
2,32,10,dvādaśī prati saṃbaddhāḥ svargamokṣapradāyikāḥ dhanaṃ tyajettyajeddārāñjīvitaṃ ca gṛhaṃ tyajet,द्वादशी प्रति संबद्धाः स्वर्गमोक्षप्रदायिकाः धनं त्यजेत्त्यजेद्दाराञ्जीवितं च गृहं त्यजेत्
2,32,11,tyajeddeśaṃ tathā bhūpaṃ svargaṃ mitraṃ guruṃ tyajet tyajettīrthaṃ tyajeddharmaṃ tyajedatyantasupriyam,त्यजेद्देशं तथा भूपं स्वर्गं मित्रं गुरुं त्यजेत् त्यजेत्तीर्थं त्यजेद्धर्मं त्यजेदत्यन्तसुप्रियम्
2,32,12,tyajedyogaṃ tyajeddānaṃ jñānaṃ puṇyakriyā tyajet tapastyajettyajedvidyāṃ siddhiṃ mokṣaṃ tyajecchubhe,त्यजेद्योगं त्यजेद्दानं ज्ञानं पुण्यक्रिया त्यजेत् तपस्त्यजेत्त्यजेद्विद्यां सिद्धिं मोक्षं त्यजेच्छुभे
2,32,13,na tyajeddvādagaśīṃ puṇyāṃ pakṣayorubhayorapi iha saṃbandhinaḥ sarve putrabhrātṛsuhṛtpriyāḥ,न त्यजेद्द्वादगशीं पुण्यां पक्षयोरुभयोरपि इह संबन्धिनः सर्वे पुत्रभ्रातृसुहृत्प्रियाः
2,32,14,aihikāmuṣmike devi sādhanī dvādaśī smṛtā dvādaśyāstu prabhāveṇa sarvaṃ kṣemaṃ bhaviṣyati,ऐहिकामुष्मिके देवि साधनी द्वादशी स्मृता द्वादश्यास्तु प्रभावेण सर्वं क्षेमं भविष्यति
2,32,15,dāpaye tava tuṣṭyarthaṃ dharmāṅgadaśiraḥ śubhe viśvāsaṃ kuru me vākye sukhinī bhava śobhane,दापये तव तुष्ट्यर्थं धर्माङ्गदशिरः शुभे विश्वासं कुरु मे वाक्ये सुखिनी भव शोभने
2,32,16,ihārthaṃ śrūyate bhadre itihāsaḥ purātanaḥ kathayiṣyāmi te bhadre sāvadhānā śruṇuṣva me,इहार्थं श्रूयते भद्रे इतिहासः पुरातनः कथयिष्यामि ते भद्रे सावधाना श्रुणुष्व मे
2,32,17,āsīdvirocanaḥ pūrvaṃ daityo dharmaparāyaṇaḥ tasya bhāryā viśālākṣī dvijapūjanatatparā,आसीद्विरोचनः पूर्वं दैत्यो धर्मपरायणः तस्य भार्या विशालाक्षी द्विजपूजनतत्परा
2,32,18,nityamekamṛṣiṃ prātaḥ pūjayitvā yathāvidhi pādodakaṃ tasya subhru bhaktyā pibati hṛṣṭadhīḥ,नित्यमेकमृषिं प्रातः पूजयित्वा यथाविधि पादोदकं तस्य सुभ्रु भक्त्या पिबति हृष्टधीः
2,32,19,prāhlādiśaṅkitā devā āsanpūrvaṃ mṛte sati hiraṇyakaśipau rājyaṃ śāsati hyugratejasi,प्राह्लादिशङ्किता देवा आसन्पूर्वं मृते सति हिरण्यकशिपौ राज्यं शासति ह्युग्रतेजसि
2,32,20,prāhlādau hlādasaṃyukte cerurvyagrā mahītale ekadā śakramukhyāste devāḥ samantrya vākpatim,प्राह्लादौ ह्लादसंयुक्ते चेरुर्व्यग्रा महीतले एकदा शक्रमुख्यास्ते देवाः समन्त्र्य वाक्पतिम्
2,32,21,procuḥ kiṃ kāryamadhunāsmābhiḥ śatru pratāpitaiḥ tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ devānāṃ gururabravīt,प्रोचुः किं कार्यमधुनास्माभिः शत्रु प्रतापितैः तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां देवानां गुरुरब्रवीत्
2,32,22,viṣṇurvijñāpanīyo 'dya duḥkhaṃ prāptaiḥ suravrajaiḥ tacchrutvā bhāṣitaṃ tasya guroramitatejasaḥ,विष्णुर्विज्ञापनीयो ऽद्य दुःखं प्राप्तैः सुरव्रजैः तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य गुरोरमिततेजसः
2,32,23,virocanaprāṇahatyai jagmurvaikuṇṭhamantike tatra gatvā suraśreṣṭhaṃ vaikuṇṭhaṃ tuṣṭuvuḥ stavaiḥ,विरोचनप्राणहत्यै जग्मुर्वैकुण्ठमन्तिके तत्र गत्वा सुरश्रेष्ठं वैकुण्ठं तुष्टुवुः स्तवैः
2,32,24,devā ūcuḥ namo devādhidevāya viṣṇave 'mitatejase bhaktavighnavināśāya vaikuṇṭhāya namo namaḥ,देवा ऊचुः नमो देवाधिदेवाय विष्णवे ऽमिततेजसे भक्तविघ्नविनाशाय वैकुण्ठाय नमो नमः
2,32,25,haraye 'dbhutasiṃhāya vāmanāya mahātmane kroḍarūpāya matsyāya pralayābdhinivāsine,हरये ऽद्भुतसिंहाय वामनाय महात्मने क्रोडरूपाय मत्स्याय प्रलयाब्धिनिवासिने
2,32,26,kūrmāya mandaradhṛte bhārgavāyābdhiśāyine rāmāyākhilanāthāya viśveśāya ca sākṣiṇe,कूर्माय मन्दरधृते भार्गवायाब्धिशायिने रामायाखिलनाथाय विश्वेशाय च साक्षिणे
2,32,27,dattātreyāya śuddhāya kapilāyārtihāriṇe yajñāya dhṛtadharmāya sanakādisvarūpiṇe,दत्तात्रेयाय शुद्धाय कपिलायार्तिहारिणे यज्ञाय धृतधर्माय सनकादिस्वरूपिणे
2,32,28,dhruvasya varadātre ca pṛthave bhūrikarmaṇe ṛṣabhāya viśuddhāya hayaśīrṣabhṛtātmane,ध्रुवस्य वरदात्रे च पृथवे भूरिकर्मणे ऋषभाय विशुद्धाय हयशीर्षभृतात्मने
2,32,29,haṃsāyāgamarūpāyāmṛtakumbhavidhāriṇe kṛṣṇāṃya vāsudevāya saṃkarṣaṇavapurdhṛte,हंसायागमरूपायामृतकुम्भविधारिणे कृष्णांय वासुदेवाय संकर्षणवपुर्धृते
2,32,30,pradyumnāyāniruddhāya brahmaṇe śaṅkarāya ca kumārāya gaṇeśāya nandine bhṛṅgiṇe namaḥ,प्रद्युम्नायानिरुद्धाय ब्रह्मणे शङ्कराय च कुमाराय गणेशाय नन्दिने भृङ्गिणे नमः
2,32,31,gandhamādanavāsāya naranārāyaṇāya ca jagannāthāya nāthāya namo rāmeśvarāya ca,गन्धमादनवासाय नरनारायणाय च जगन्नाथाय नाथाय नमो रामेश्वराय च
2,32,32,dvārakāvāsine caiva tulasī vanavāsine namaḥ kamalanābhāya namaste paṅkajāṅghraye,द्वारकावासिने चैव तुलसी वनवासिने नमः कमलनाभाय नमस्ते पङ्कजाङ्घ्रये
2,32,33,namaḥ kamalahastāya kamalākṣāya te namaḥ kamalāpratipālāya keśavāya namo namaḥ,नमः कमलहस्ताय कमलाक्षाय ते नमः कमलाप्रतिपालाय केशवाय नमो नमः
2,32,34,namo bhāskararūpāya śaśirūpadharāya ca lokapālasvarūpāya prajāpativapurdhṛte,नमो भास्कररूपाय शशिरूपधराय च लोकपालस्वरूपाय प्रजापतिवपुर्धृते
2,32,35,bhūtagrāmasvarūpāya jīvarūpāya tejase jayāya jayine netre niyamāya kriyātmane,भूतग्रामस्वरूपाय जीवरूपाय तेजसे जयाय जयिने नेत्रे नियमाय क्रियात्मने
2,32,36,nirguṇāya nirīhāya nītijñāyākriyātmane buddhāya kalkirūpāya kṣetrajñāyākṣarāya ca,निर्गुणाय निरीहाय नीतिज्ञायाक्रियात्मने बुद्धाय कल्किरूपाय क्षेत्रज्ञायाक्षराय च
2,32,37,govindāya jagadbhartre 'nantāyādyāya śārṅgiṇe śaṅkhine gadine caiva namaścakradharāya ca,गोविन्दाय जगद्भर्त्रे ऽनन्तायाद्याय शार्ङ्गिणे शङ्खिने गदिने चैव नमश्चक्रधराय च
2,32,38,khaḍgine śūline caiva sarvaśastrāstraghātine śaraṇyāya vareṇyāya parāya paramātmane,खड्गिने शूलिने चैव सर्वशस्त्रास्त्रघातिने शरण्याय वरेण्याय पराय परमात्मने
2,32,39,hṛṣīkeśāya viśvāya viśvarūpāya te namaḥ kālanābhāya kālāya śaśisūryyadṛśe namaḥ pūrṇāya parisevyāya parātparatarāya ca,हृषीकेशाय विश्वाय विश्वरूपाय ते नमः कालनाभाय कालाय शशिसूर्य्यदृशे नमः पूर्णाय परिसेव्याय परात्परतराय च
2,32,40,jagatkartre jagadbhartre jagaddhātreṃ'takāya ca mohine kṣobhine kāmarūpiṇe 'jāya sūriṇe,जगत्कर्त्रे जगद्भर्त्रे जगद्धात्रेंऽतकाय च मोहिने क्षोभिने कामरूपिणे ऽजाय सूरिणे
2,32,41,bhagavaṃstava saṃprāptāḥ śaraṇaṃ daityatāpitāḥ tadvidhatsvākhilādhāra yathā hi sukhino vayam,भगवंस्तव संप्राप्ताः शरणं दैत्यतापिताः तद्विधत्स्वाखिलाधार यथा हि सुखिनो वयम्
2,32,42,putramitrakalatrādisaṃyutā viharāmahe tacchrutvā stavanaṃ teṣāṃ vaikuṇṭhaḥ prītamānasaḥ,पुत्रमित्रकलत्रादिसंयुता विहरामहे तच्छ्रुत्वा स्तवनं तेषां वैकुण्ठः प्रीतमानसः
2,32,43,pradadau darśanaṃ teṣāṃ daityasaṃ saṃtāpitātmanām te dṛṣṭvā devadeveśaṃ vaikuṇṭhaṃ snigdhamānasam,प्रददौ दर्शनं तेषां दैत्यसं संतापितात्मनाम् ते दृष्ट्वा देवदेवेशं वैकुण्ठं स्निग्धमानसम्
2,32,44,virocanavadhāyāśu prārthayāmāsurādarāt tacchrutvā śakramukhyānāṃ kāryaṃ kāryavidāṃ varaḥ,विरोचनवधायाशु प्रार्थयामासुरादरात् तच्छ्रुत्वा शक्रमुख्यानां कार्यं कार्यविदां वरः
2,32,45,samāśvāsya surānprītyā visasarja mudānvitān gateṣu devavargeṣu sarvopāyavidāṃvaraḥ,समाश्वास्य सुरान्प्रीत्या विससर्ज मुदान्वितान् गतेषु देववर्गेषु सर्वोपायविदांवरः
2,32,46,vṛddhabrāhmaṇarūpeṇa virocanagṛhaṃ yayau dvijapūjanakāle tu saṃprāptaḥ kāryasādhakaḥ,वृद्धब्राह्मणरूपेण विरोचनगृहं ययौ द्विजपूजनकाले तु संप्राप्तः कार्यसाधकः
2,32,47,taṃ tu dṛṣṭvā viśālākṣī brāhmaṇaṃ hṛṣṭamānasā apūrvaṃ bhaktibhāvena dadau satkṛtya cāsanam,तं तु दृष्ट्वा विशालाक्षी ब्राह्मणं हृष्टमानसा अपूर्वं भक्तिभावेन ददौ सत्कृत्य चासनम्
2,32,48,so 'naṅgīkṛtya taddattamāsanaṃ prāha tāṃ śubhe nāhaṃ samādade devi tvaddattaṃ paramāsanam,सो ऽनङ्गीकृत्य तद्दत्तमासनं प्राह तां शुभे नाहं समाददे देवि त्वद्दत्तं परमासनम्
2,32,49,śṛṇu me kāryamatulaṃ yadarthamahamāgataḥ yanme manogataṃ kāryaṃ tadvijñāya ca mānini,शृणु मे कार्यमतुलं यदर्थमहमागतः यन्मे मनोगतं कार्यं तद्विज्ञाय च मानिनि
2,32,50,yoṃ'gīkaroti tatpūjāṃ grahīṣyāmi varānane tacchrutvā vṛddhaviprasya vākyaṃ vākyaviśāradā,योंऽगीकरोति तत्पूजां ग्रहीष्यामि वरानने तच्छ्रुत्वा वृद्धविप्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदा
2,32,51,māyayā mohitā viṣṇoḥ strītvāccāhātiharṣitā viśālākṣyuvāca yatte manogataṃ vipra taddāsyāmi gṛhāṇame,मायया मोहिता विष्णोः स्त्रीत्वाच्चाहातिहर्षिता विशालाक्ष्युवाच यत्ते मनोगतं विप्र तद्दास्यामि गृहाणमे
2,32,52,āsanaṃ pādasalilaṃ dehi me vāñchitārthadam ityuktaḥ sa dvijaḥ prāha na pratyemi striyā vacaḥ,आसनं पादसलिलं देहि मे वाञ्छितार्थदम् इत्युक्तः स द्विजः प्राह न प्रत्येमि स्त्रिया वचः
2,32,53,tava bhartā yadi vadettadā me pratyayo bhavet tadākarṇya dvijenoktaṃ virocanagṛheśvarī,तव भर्ता यदि वदेत्तदा मे प्रत्ययो भवेत् तदाकर्ण्य द्विजेनोक्तं विरोचनगृहेश्वरी
2,32,54,patimākārayāmāsa tatraiva dvijasannidhau sa prāpto dūtavākyena prāhlādirhṛṣṭamānasaḥ,पतिमाकारयामास तत्रैव द्विजसन्निधौ स प्राप्तो दूतवाक्येन प्राह्लादिर्हृष्टमानसः
2,32,55,antaḥpuraṃ yatra bhāryā viśālākṣī samāsthitā tamāgataṃ samālokya patiṃ dharmaparāyaṇā,अन्तःपुरं यत्र भार्या विशालाक्षी समास्थिता तमागतं समालोक्य पतिं धर्मपरायणा
2,32,56,utthāya natvā viprāgryamāsanaṃ punararpayat yadā tu jagṛhe naiva dattamāsanamādarāt,उत्थाय नत्वा विप्राग्र्यमासनं पुनरर्पयत् यदा तु जगृहे नैव दत्तमासनमादरात्
2,32,57,rājānaṃ kathayāmāsa daityānāṃ patimātmanaḥ taddṛttāntamupājñāya daityarāṭ sa virocanaḥ,राजानं कथयामास दैत्यानां पतिमात्मनः तद्दृत्तान्तमुपाज्ञाय दैत्यराट् स विरोचनः
2,32,58,bhāryāsnehena mugdhātmā tattadāṅgīcakāra ha aṅgīkṛte tu daityena tadvijñāya ca mānasam,भार्यास्नेहेन मुग्धात्मा तत्तदाङ्गीचकार ह अङ्गीकृते तु दैत्येन तद्विज्ञाय च मानसम्
2,32,59,uvāca brāhmaṇo hṛṣṭaḥ svamāyurmama kalpaya tatastu daṃpatī tatra mugdhau svakṛtayā śucā,उवाच ब्राह्मणो हृष्टः स्वमायुर्मम कल्पय ततस्तु दंपती तत्र मुग्धौ स्वकृतया शुचा
2,32,60,muhūrtaṃ dhyānamāsthāya karau baddhocaturdvijam gṛhāṇa jīvitaṃ vipra dehi pādodakaṃ mama,मुहूर्तं ध्यानमास्थाय करौ बद्धोचतुर्द्विजम् गृहाण जीवितं विप्र देहि पादोदकं मम
2,32,61,tvayoktaṃ vacanaṃ satyaṃ kurvaḥ prītimavāpnuhi tatastu vipraḥ protātmā tadaṅgīkṛtya cāsanam,त्वयोक्तं वचनं सत्यं कुर्वः प्रीतिमवाप्नुहि ततस्तु विप्रः प्रोतात्मा तदङ्गीकृत्य चासनम्
2,32,62,pādodakaṃ dadau tasyai bhaktyā prīto janārdanaḥ prakṣālya pādau viprasya viśālākṣī mudānvitā,पादोदकं ददौ तस्यै भक्त्या प्रीतो जनार्दनः प्रक्षाल्य पादौ विप्रस्य विशालाक्षी मुदान्विता
2,32,63,patyā saha dadhau mūrdhni apaḥ pādāvanejanīḥ tatastu sahasā subhru daṃpatī divyarūpiṇau,पत्या सह दधौ मूर्ध्नि अपः पादावनेजनीः ततस्तु सहसा सुभ्रु दंपती दिव्यरूपिणौ
2,32,64,vimānavaramāruhya jagmaturvaiṣṇavaṃ padam tataḥ prasanno bhagavān devaśalyaṃ vimocya saḥ,विमानवरमारुह्य जग्मतुर्वैष्णवं पदम् ततः प्रसन्नो भगवान् देवशल्यं विमोच्य सः
2,32,65,yayau vaikuṇṭhabhavanaṃ sarvairdevagaṇaiḥ stutaḥ evaṃ mayāpi dātavyaṃ tava devi pratiśrutam,ययौ वैकुण्ठभवनं सर्वैर्देवगणैः स्तुतः एवं मयापि दातव्यं तव देवि प्रतिश्रुतम्
2,32,66,na satyāccālaye devi patiṃ rukmāṅgadābhidham sattayameva manuṣyāṇāṃ gatidaṃ parikīrtitam,न सत्याच्चालये देवि पतिं रुक्माङ्गदाभिधम् सत्तयमेव मनुष्याणां गतिदं परिकीर्तितम्
2,32,67,satyācccutaṃ manuṣyaṃ hi śvapākādadhamaṃ viduḥ,सत्याच्च्चुतं मनुष्यं हि श्वपाकादधमं विदुः
2,32,68,ityevamuktvā kanakāvadātā sā mohinīṃ paṅkajajanmajātām jagrāha bhartuścaraṇau sutāmnau raktāṅgulī pāṇiyugena subhrūḥ,इत्येवमुक्त्वा कनकावदाता सा मोहिनीं पङ्कजजन्मजाताम् जग्राह भर्तुश्चरणौ सुताम्नौ रक्ताङ्गुली पाणियुगेन सुभ्रूः
2,33,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite saṃdhyāvalīkathanaṃ nāma dvātriṃśattamo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca saṃdhyāvalī tataḥ pādau bhartuḥ saṃgṛhya bhūpate uvāca vacanaṃ devī dharmāṃ gadavināśanam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते संध्यावलीकथनं नाम द्वात्रिंशत्तमो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच संध्यावली ततः पादौ भर्तुः संगृह्य भूपते उवाच वचनं देवी धर्मां गदविनाशनम्
2,33,2,bahudhāpyanuśiṣṭeyaṃ mayā bhūpa yathā tvayā mohinyā moharūpāyā nānyatsaṃrocate 'dhunā,बहुधाप्यनुशिष्टेयं मया भूप यथा त्वया मोहिन्या मोहरूपाया नान्यत्संरोचते ऽधुना
2,33,3,bhojanaṃ vāsare viṣṇorvadhaṃ vā tanayasya vai dharmatyāgādvaraṃ nātha putrasya vinipātanam,भोजनं वासरे विष्णोर्वधं वा तनयस्य वै धर्मत्यागाद्वरं नाथ पुत्रस्य विनिपातनम्
2,33,4,yādṛśī hi jananyāstu pīḍā bhavati bhūpate putrasyotpādane tīvrātādṛśī na bhavetpituḥ,यादृशी हि जनन्यास्तु पीडा भवति भूपते पुत्रस्योत्पादने तीव्रातादृशी न भवेत्पितुः
2,33,5,garbhasaṃdhāraṇe rājan khedaḥ sneho 'dhiko yathā māturbhavati bhūpāla tathā nahi bhavetpituḥ,गर्भसंधारणे राजन् खेदः स्नेहो ऽधिको यथा मातुर्भवति भूपाल तथा नहि भवेत्पितुः
2,33,6,bījanirvāṣakaḥ proktaḥ pitā rājendra bhūtale jananī dhāriṇī kliṣṭā varddhane pālane 'dhikā,बीजनिर्वाषकः प्रोक्तः पिता राजेन्द्र भूतले जननी धारिणी क्लिष्टा वर्द्धने पालने ऽधिका
2,33,7,pituḥ śataguṇaḥ sneho mātuḥ putre pravartate snehādhikyaṃ tu saṃprekṣya mātaraṃ mahatīṃ viduḥ,पितुः शतगुणः स्नेहो मातुः पुत्रे प्रवर्तते स्नेहाधिक्यं तु संप्रेक्ष्य मातरं महतीं विदुः
2,33,8,sāhaṃ jātā gatasnehā paralokajigīṣayā putrasya nṛpaśārdūla satyavākyasya pālanāt,साहं जाता गतस्नेहा परलोकजिगीषया पुत्रस्य नृपशार्दूल सत्यवाक्यस्य पालनात्
2,33,9,vyāpādaya sutaṃ bhūpa snehaṃ tyaktvā sudūrataḥ mā satyalaṅghanaṃ kārṣīḥ śāpito 'si mayātmanā,व्यापादय सुतं भूप स्नेहं त्यक्त्वा सुदूरतः मा सत्यलङ्घनं कार्षीः शापितो ऽसि मयात्मना
2,33,10,nikaṣeṣu hyaṣīkeśo bhaviṣyati phalapradaḥ yasmiṃścīrṇe rujā dehe nālpāpi nṛpa jāyate,निकषेषु ह्यषीकेशो भविष्यति फलप्रदः यस्मिंश्चीर्णे रुजा देहे नाल्पापि नृप जायते
2,33,11,adharmānmānavo 'vaśyaṃ svargabhraṣṭo na saṃśayaḥ prāṇānādāya putraṃ vā sarvasvaṃ vā mahīpate,अधर्मान्मानवो ऽवश्यं स्वर्गभ्रष्टो न संशयः प्राणानादाय पुत्रं वा सर्वस्वं वा महीपते
2,33,12,yaścānuvartate daivaṃ sa pumān gīyate mahān tā āpado 'pi bhūpāla dhanyā yāḥ satyakārikāḥ,यश्चानुवर्तते दैवं स पुमान् गीयते महान् ता आपदो ऽपि भूपाल धन्या याः सत्यकारिकाः
2,33,13,sattayasaṃrakṣaṇārthatvānnṛṇāṃ syurmokṣadāyikāḥ kīrtisaṃstaraṇārthāya karttavyaṃ manujaiḥ sadā,सत्तयसंरक्षणार्थत्वान्नृणां स्युर्मोक्षदायिकाः कीर्तिसंस्तरणार्थाय कर्त्तव्यं मनुजैः सदा
2,33,14,karma bhūpāla śāstroktaṃ snehadveṣavivarjitam tadalaṃ paritāpena satyaṃ pālaya bhūpate,कर्म भूपाल शास्त्रोक्तं स्नेहद्वेषविवर्जितम् तदलं परितापेन सत्यं पालय भूपते
2,33,15,satyasya pālanādrājanviṣṇudehena yujyate devairutpāditā hyeṣā nikaṣā te vimohinī,सत्यस्य पालनाद्राजन्विष्णुदेहेन युज्यते देवैरुत्पादिता ह्येषा निकषा ते विमोहिनी
2,33,16,manye bhūpāla sā patnyā kṛtā tāṃ tvaṃ na budhyase putravya pādanāddevā bhaviṣyanti hyavāṅmukhāḥ,मन्ये भूपाल सा पत्न्या कृता तां त्वं न बुध्यसे पुत्रव्य पादनाद्देवा भविष्यन्ति ह्यवाङ्मुखाः
2,33,17,teṣāṃ datvā padaṃ mūrdhni yāsyase paramaṃ padam viṣṇorudvahatāṃ bhaktiṃ devatāḥ paripanthinaḥ,तेषां दत्वा पदं मूर्ध्नि यास्यसे परमं पदम् विष्णोरुद्वहतां भक्तिं देवताः परिपन्थिनः
2,33,18,bhaviṣyatyandhatā loke tadeva prakaṭīkṛtam viruddhā vibudhā bhūpa seśvarāstava ceṣṭitaiḥ,भविष्यत्यन्धता लोके तदेव प्रकटीकृतम् विरुद्धा विबुधा भूप सेश्वरास्तव चेष्टितैः
2,33,19,mokṣamārgaprabhettārastava niścayā lopakāḥ sa tvaṃ bhūpa dṛḍho bhūtvā ghātayasva sutaṃ priyam,मोक्षमार्गप्रभेत्तारस्तव निश्चया लोपकाः स त्वं भूप दृढो भूत्वा घातयस्व सुतं प्रियम्
2,33,20,mohinyāḥ kuru vākyaṃ tu ātmanaḥ satyapālanāt,मोहिन्याः कुरु वाक्यं तु आत्मनः सत्यपालनात्
2,33,21,lupte 'pi vākye bhavitā nṛpeśa pāpaṃ samaṃ brahmavadhena ghoram tantāsi loke śamanasya bhūpa yaśaḥpraṇo bhavitā dharāyām,लुप्ते ऽपि वाक्ये भविता नृपेश पापं समं ब्रह्मवधेन घोरम् तन्तासि लोके शमनस्य भूप यशःप्रणो भविता धरायाम्
2,33,22,vasiṣṭha uvāca bhāryāyā vacanaṃ śrutvā rājā rukmāṅgadastadā saṃdhyāvalīmuvācedaṃ mohinyāḥ sannidhau nṛpa,वसिष्ठ उवाच भार्याया वचनं श्रुत्वा राजा रुक्माङ्गदस्तदा संध्यावलीमुवाचेदं मोहिन्याः सन्निधौ नृप
2,33,23,putrahatyā mahāhatyā brahmahatyādhikā priye ghātayitvā sutaṃ loke kā gatirmme bhaviṣyati,पुत्रहत्या महाहत्या ब्रह्महत्याधिका प्रिये घातयित्वा सुतं लोके का गतिर्म्मे भविष्यति
2,33,24,kva gato mandaraṃ śailaṃ kva prāptā mohinī mayā dharmāṅgadavināśāya devi kālapriyā tviyam,क्व गतो मन्दरं शैलं क्व प्राप्ता मोहिनी मया धर्माङ्गदविनाशाय देवि कालप्रिया त्वियम्
2,33,25,dharmajñaṃ vinayopetaṃ prajārañjanakārakam aprajaṃ ca sutaṃ hatvā kā gatirme bhaviṣyāti,धर्मज्ञं विनयोपेतं प्रजारञ्जनकारकम् अप्रजं च सुतं हत्वा का गतिर्मे भविष्याति
2,33,26,kuputrasyāpi hananāddevi duḥkhaṃ bhavetpituḥ,कुपुत्रस्यापि हननाद्देवि दुःखं भवेत्पितुः
2,33,27,kiṃ punarddharmaśīlasya gurusevāvidhāyinaḥ jambūdvīpamidaṃ bhuktaṃ mayā tu varavarṇini,किं पुनर्द्धर्मशीलस्य गुरुसेवाविधायिनः जम्बूद्वीपमिदं भुक्तं मया तु वरवर्णिनि
2,33,28,dvīpāni sapta bhuktāni tanayena tavādhunā viṣṇoraṃśo varārohe piturapyadhiko bhavet,द्वीपानि सप्त भुक्तानि तनयेन तवाधुना विष्णोरंशो वरारोहे पितुरप्यधिको भवेत्
2,33,29,purāṇeṣu varārohe kavibhiḥ parikīrtitaḥ yo 'yamatyadhikaḥ putro dharmāṅgada iti kṣitau,पुराणेषु वरारोहे कविभिः परिकीर्तितः यो ऽयमत्यधिकः पुत्रो धर्माङ्गद इति क्षितौ
2,33,30,mama vaṃśasya cārvaṅgi kiṃ punarmama mānadaḥ aho duḥkhamanuprāptaṃ putrādapyadhikaṃ mayā,मम वंशस्य चार्वङ्गि किं पुनर्मम मानदः अहो दुःखमनुप्राप्तं पुत्रादप्यधिकं मया
2,33,31,punareva varārohe brūhi tvaṃ vacanaiḥ śubhaiḥ mohinīṃ mohasaṃprāptāṃ mama duḥkhapradāyinīm,पुनरेव वरारोहे ब्रूहि त्वं वचनैः शुभैः मोहिनीं मोहसंप्राप्तां मम दुःखप्रदायिनीम्
2,33,32,evamuktvā tu nṛpatiḥ priyāṃ sandhyāvalīṃ tadā samīpamāgatya nṛpo mohinīkṣidamabravīt,एवमुक्त्वा तु नृपतिः प्रियां सन्ध्यावलीं तदा समीपमागत्य नृपो मोहिनीक्षिदमब्रवीत्
2,33,33,na bhokṣye vāsare viṣṇorna hiṃsye tanayaṃ śubhe ātmānaṃ dārayiṣyāmi devīṃ sandhyāvalīṃ tathā,न भोक्ष्ये वासरे विष्णोर्न हिंस्ये तनयं शुभे आत्मानं दारयिष्यामि देवीं सन्ध्यावलीं तथा
2,33,34,anyadvā dāruṇaṃ karma karomi tava śāsanāt duṣṭāgrahamimaṃ subhru parityaja sutaṃ prati,अन्यद्वा दारुणं कर्म करोमि तव शासनात् दुष्टाग्रहमिमं सुभ्रु परित्यज सुतं प्रति
2,33,35,kiṃ phalaṃ bhavitā tubhyaṃ hatvā dharmāṅgadaṃ sutam bhojayitvā dine viṣṇoḥ ko lābho bhavitā vada,किं फलं भविता तुभ्यं हत्वा धर्माङ्गदं सुतम् भोजयित्वा दिने विष्णोः को लाभो भविता वद
2,33,36,dāso 'smi tava bhṛtyo 'smi vaśago 'smi varānane anyaṃ yācasva subhage varaṃ tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ,दासो ऽस्मि तव भृत्यो ऽस्मि वशगो ऽस्मि वरानने अन्यं याचस्व सुभगे वरं त्वां शरणं गतः
2,33,37,raktāśokasamānābhyāṃ tava cārvaṅgisarvaśaḥ anyatprayojanaṃ kiñcitkarttāsmi vaśagastava,रक्ताशोकसमानाभ्यां तव चार्वङ्गिसर्वशः अन्यत्प्रयोजनं किञ्चित्कर्त्तास्मि वशगस्तव
2,33,38,prasādaṃ kuru me devi putrabhikṣāṃ prayaccha me durlabho guṇavānputro durlabho harivāsaraḥ,प्रसादं कुरु मे देवि पुत्रभिक्षां प्रयच्छ मे दुर्लभो गुणवान्पुत्रो दुर्लभो हरिवासरः
2,33,39,durlabhaḥ jāhnavītoyaṃ durlabhā jananī kṣitau durlabhaṃ hi kule janma durlabhā vaṃśajā priyā,दुर्लभः जाह्नवीतोयं दुर्लभा जननी क्षितौ दुर्लभं हि कुले जन्म दुर्लभा वंशजा प्रिया
2,33,40,durlabhaṃ kāñcanaṃ dānaṃ durlabhaṃ haripūjanam durlabhā vaiṣṇavī dīkṣā durlabhaḥ smṛtisaṃgrahaḥ,दुर्लभं काञ्चनं दानं दुर्लभं हरिपूजनम् दुर्लभा वैष्णवी दीक्षा दुर्लभः स्मृतिसंग्रहः
2,33,41,durlabhaḥ śaukare vāso durlabhaṃ haricintanam durlabho jāgaro viṣṇordurlabhā hyātmasatkriyā,दुर्लभः शौकरे वासो दुर्लभं हरिचिन्तनम् दुर्लभो जागरो विष्णोर्दुर्लभा ह्यात्मसत्क्रिया
2,33,42,durlabhā putrasaṃprāptirdurlabhaṃ pauṣkaraṃ jalam durlabhaḥ śiṣṭasaṃsargo durlabhā bhaktirucyate,दुर्लभा पुत्रसंप्राप्तिर्दुर्लभं पौष्करं जलम् दुर्लभः शिष्टसंसर्गो दुर्लभा भक्तिरुच्यते
2,33,43,durlabhaṃ kapilādānaṃ durlabhaṃ nīlamokṣaṇam kṛtaṃ śrāddhaṃ trayodaśyāṃ durlabhaṃ varavarṇini,दुर्लभं कपिलादानं दुर्लभं नीलमोक्षणम् कृतं श्राद्धं त्रयोदश्यां दुर्लभं वरवर्णिनि
2,33,44,durlabhā vasudhā cīrṇaṃ vrataṃ pātakanāśanam dhenustilamayī subhru durlabhā vipragāminī,दुर्लभा वसुधा चीर्णं व्रतं पातकनाशनम् धेनुस्तिलमयी सुभ्रु दुर्लभा विप्रगामिनी
2,33,45,dhātrīsnānaṃ varārohe durlabho harivāsaraḥ durlabhaṃ parvakāle tu snānaṃ śītalavāriṇā,धात्रीस्नानं वरारोहे दुर्लभो हरिवासरः दुर्लभं पर्वकाले तु स्नानं शीतलवारिणा
2,33,46,māghamāse viśeṣeṇa pratyūṣasamaye śubhe yathāśāstroditaṃ karma taddevi bhuvi durlabham,माघमासे विशेषेण प्रत्यूषसमये शुभे यथाशास्त्रोदितं कर्म तद्देवि भुवि दुर्लभम्
2,33,47,durlabhaṃ kuśalaṃ pathyaṃ durlabhaṃ cauṣadhaṃ tathā vyādhervighātakaraṇaṃ durlabhaṃ śāstramārgataḥ,दुर्लभं कुशलं पथ्यं दुर्लभं चौषधं तथा व्याधेर्विघातकरणं दुर्लभं शास्त्रमार्गतः
2,33,48,durlabhaṃ smaraṇaṃ viṣṇormaraṇe varavarṇini evaṃ vaco varārohe kuru me dharmarakṣakam,दुर्लभं स्मरणं विष्णोर्मरणे वरवर्णिनि एवं वचो वरारोहे कुरु मे धर्मरक्षकम्
2,33,49,kiṃ vadhenevai cārvaṅgi prasādaṃ kartumarhasi sevitā viṣayāḥ samyakkṛtaṃ rājyamakaṇṭakam,किं वधेनेवै चार्वङ्गि प्रसादं कर्तुमर्हसि सेविता विषयाः सम्यक्कृतं राज्यमकण्टकम्
2,33,50,mayā mūrghni padaṃ dattaṃ devagoviprarakṣiṇām adṛṣṭaviṣayaṃ putraṃ nāhaṃ hiṃsye kadācana,मया मूर्घ्नि पदं दत्तं देवगोविप्ररक्षिणाम् अदृष्टविषयं पुत्रं नाहं हिंस्ये कदाचन
2,33,51,svahasteneha cārvaṅgi kiṃ nu pāpamataḥ param mohinyuvāca dharmāṅgado na me śatrurnāhaṃ hanmi sutaṃ tava,स्वहस्तेनेह चार्वङ्गि किं नु पापमतः परम् मोहिन्युवाच धर्माङ्गदो न मे शत्रुर्नाहं हन्मि सुतं तव
2,33,52,pūrvameva mayā proktaṃ bhuṅkṣvatvaṃ harivāsare vasudhāṃ svecchayā rājaṃstvaṃ śādhi bahuvatsaram,पूर्वमेव मया प्रोक्तं भुङ्क्ष्वत्वं हरिवासरे वसुधां स्वेच्छया राजंस्त्वं शाधि बहुवत्सरम्
2,33,53,nāhaṃ vyāpādaye putramarthasiddhistu bhojane mama bhūmipate kāryaṃ na putranidhane tava,नाहं व्यापादये पुत्रमर्थसिद्धिस्तु भोजने मम भूमिपते कार्यं न पुत्रनिधने तव
2,33,54,yadi putraḥ priyo rājanbhujyatāṃ harivāsare kiṃ vilāpairmahīpāla etairddharmabahiṣkṛtaiḥ,यदि पुत्रः प्रियो राजन्भुज्यतां हरिवासरे किं विलापैर्महीपाल एतैर्द्धर्मबहिष्कृतैः
2,33,55,satyaṃ saṃrakṣa yatnena kuruṣva vacanaṃ mama evaṃ bruvāṇāṃ tāṃ rājanmohinīṃ tanumadhyamām,सत्यं संरक्ष यत्नेन कुरुष्व वचनं मम एवं ब्रुवाणां तां राजन्मोहिनीं तनुमध्यमाम्
2,33,56,dharmāṅgadaḥ pratyuvāca dṛṣṭvā natvāgrataḥ sthitaḥ etadeva gṛhāṇa tvaṃ mā śaṅkāṃ kuru bhāmini,धर्माङ्गदः प्रत्युवाच दृष्ट्वा नत्वाग्रतः स्थितः एतदेव गृहाण त्वं मा शङ्कां कुरु भामिनि
2,33,57,gṛhītvā nirmalaṃ khaṅgaṃ vinyasya nṛpateḥ puraḥ ātmānaṃ ca pratyuvāca satyadharmavyavasthitaḥ,गृहीत्वा निर्मलं खङ्गं विन्यस्य नृपतेः पुरः आत्मानं च प्रत्युवाच सत्यधर्मव्यवस्थितः
2,33,58,na vilaṃbaḥ pitaḥ kāryastvayā mama nipātane manmāturvacanaṃ satyaṃ kuru bhūpa pratiśrutam,न विलंबः पितः कार्यस्त्वया मम निपातने मन्मातुर्वचनं सत्यं कुरु भूप प्रतिश्रुतम्
2,33,59,ātmā rakṣyo dhanairdārairathavāpi nijātmajaiḥ apatyaṃ dharmakāmārthaṃ śreyaskāmasya bhūpateḥ,आत्मा रक्ष्यो धनैर्दारैरथवापि निजात्मजैः अपत्यं धर्मकामार्थं श्रेयस्कामस्य भूपतेः
2,33,60,tvadarthe maraṇaṃ mahyamakṣayya gatidāyakam tavāpi nirmanā lokāḥ svavākyaparipālanāt,त्वदर्थे मरणं मह्यमक्षय्य गतिदायकम् तवापि निर्मना लोकाः स्ववाक्यपरिपालनात्
2,33,61,parityajya paraṃ duḥkhaṃ putravyāpādanodbhavam dehatyāge mamāraṃbho naradehe bhaviṣyati,परित्यज्य परं दुःखं पुत्रव्यापादनोद्भवम् देहत्यागे ममारंभो नरदेहे भविष्यति
2,33,62,sarvāmayavinirmukte śatakratusame vibho piturarthe hatā ye tu māturarthe hatāstathā,सर्वामयविनिर्मुक्ते शतक्रतुसमे विभो पितुरर्थे हता ये तु मातुरर्थे हतास्तथा
2,33,63,gavārthe brāhyaṇārthe vā pramadārthe mahīpate bhūmyarthe pārthivārthe vā devatārthe tathaiva ca,गवार्थे ब्राह्यणार्थे वा प्रमदार्थे महीपते भूम्यर्थे पार्थिवार्थे वा देवतार्थे तथैव च
2,33,64,bālārthe vikalārthe ca yānti lokānsubhāsvarān tadalaṃ paritāpena jahi māṃ tvaṃ varāsinā,बालार्थे विकलार्थे च यान्ति लोकान्सुभास्वरान् तदलं परितापेन जहि मां त्वं वरासिना
2,33,65,satyaṃ pālaya rājendra mā bhuṅkṣva harivāsare dharmārthe tanayaṃ hanyādbhāryāṃ vāpi mahīpate,सत्यं पालय राजेन्द्र मा भुङ्क्ष्व हरिवासरे धर्मार्थे तनयं हन्याद्भार्यां वापि महीपते
2,33,66,śrūyate vedavākyeṣu putraṃ hanyānmakhasthitaḥ aśvameghe makhavare na doṣo jāyate nṛpa,श्रूयते वेदवाक्येषु पुत्रं हन्यान्मखस्थितः अश्वमेघे मखवरे न दोषो जायते नृप
2,33,67,yadbravīti mahīpāla mohinī jananī mama tattvayā hyavicāreṇa karttavyaṃ vacanaṃ dhruvam,यद्ब्रवीति महीपाल मोहिनी जननी मम तत्त्वया ह्यविचारेण कर्त्तव्यं वचनं ध्रुवम्
2,33,68,prasīda rājendra kuruṣva vākyaṃ mayeritaṃ cātmavadhāya satyam vimocayethā nṛpate sughorādvākyānṛtānmohinihastayogāt,प्रसीद राजेन्द्र कुरुष्व वाक्यं मयेरितं चात्मवधाय सत्यम् विमोचयेथा नृपते सुघोराद्वाक्यानृतान्मोहिनिहस्तयोगात्
2,33,69,vadhena te bhūmipate sutasya yaśaḥ prakāśaṃ gamayiṣyate ca yaśaḥ pkāśādbhavitā hi kīrtistathākṣayā tāta na saṃśayo 'tra,वधेन ते भूमिपते सुतस्य यशः प्रकाशं गमयिष्यते च यशः प्काशाद्भविता हि कीर्तिस्तथाक्षया तात न संशयो ऽत्र
2,34,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite dharmāṅgadoktirnāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca tatputravacanaṃ śrutvā rājā rukmāṅgadastadā saṃdhyāvalīmukhaṃ prekṣya prahṛṣṭakamalopamam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते धर्माङ्गदोक्तिर्नाम त्रयस्त्रिंशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच तत्पुत्रवचनं श्रुत्वा राजा रुक्माङ्गदस्तदा संध्यावलीमुखं प्रेक्ष्य प्रहृष्टकमलोपमम्
2,34,2,mohinīvacanaṃ śṛṇvanbhuṅkṣva mā hana dehajam mā bhuṅkṣva tanayaṃ hiṃsa cetyāgrahasamanvitam,मोहिनीवचनं शृण्वन्भुङ्क्ष्व मा हन देहजम् मा भुङ्क्ष्व तनयं हिंस चेत्याग्रहसमन्वितम्
2,34,3,etasminneva kāle tu bhagavānkamalekṣaṇaḥ antarddhānagatastasthau vyomni dhairyāvalokakaḥ,एतस्मिन्नेव काले तु भगवान्कमलेक्षणः अन्तर्द्धानगतस्तस्थौ व्योम्नि धैर्यावलोककः
2,34,4,trayāṇāṃ nṛpaśārdūla meghaśyāmo nirañjanaḥ dharmāṅgadasya vīrasya tasya rukmāṅgadasya tu,त्रयाणां नृपशार्दूल मेघश्यामो निरञ्जनः धर्माङ्गदस्य वीरस्य तस्य रुक्माङ्गदस्य तु
2,34,5,saṃdhyāvalyā sametasya vīśasaṃstho janārdanaḥ vacane bhuṅkṣva bhuṅkṣveti mohinyā vyāhṛte tadā,संध्यावल्या समेतस्य वीशसंस्थो जनार्दनः वचने भुङ्क्ष्व भुङ्क्ष्वेति मोहिन्या व्याहृते तदा
2,34,6,jagrāha vimalaṃ khaṅgaṃ hantuṃ dharmāṅgadaṃ sutam supraharṣeṇa manasā praṇamya garuḍadhvajam taṃ dṛṣṭvā khaṅgahastaṃ tu pitaraṃ dharmmaṃbhūṣaṇaḥ,जग्राह विमलं खङ्गं हन्तुं धर्माङ्गदं सुतम् सुप्रहर्षेण मनसा प्रणम्य गरुडध्वजम् तं दृष्ट्वा खङ्गहस्तं तु पितरं धर्म्मंभूषणः
2,34,7,praṇamya mātāpitarau devaṃ cakradharaṃ tathā vadanaṃ prekṣya cādīnaṃ jananyā nṛpapuṅgavaḥ,प्रणम्य मातापितरौ देवं चक्रधरं तथा वदनं प्रेक्ष्य चादीनं जनन्या नृपपुङ्गवः
2,34,8,vṛṣāṅgadena tu tadā svagrīvorvītale kṛtā kaṃbugrīvāṃ samānāṃ tu suvarṇā sukomalām,वृषाङ्गदेन तु तदा स्वग्रीवोर्वीतले कृता कंबुग्रीवां समानां तु सुवर्णा सुकोमलाम्
2,34,9,bahurekhamatha sthūlāṃ khaṅgamārge jyadarśayat pitṛbhaktyā yutenaiva mātṛbhaktyādhikena vai,बहुरेखमथ स्थूलां खङ्गमार्गे ज्यदर्शयत् पितृभक्त्या युतेनैव मातृभक्त्याधिकेन वै
2,34,10,grīvāpradāne tanayasya bhūpa harṣākule cārusudhāṃśuvaktre gṛhītakhaṅge jagadīśanāthe cacāla pṛthvīṃ sanagā samagrā,ग्रीवाप्रदाने तनयस्य भूप हर्षाकुले चारुसुधांशुवक्त्रे गृहीतखङ्गे जगदीशनाथे चचाल पृथ्वीं सनगा समग्रा
2,34,11,siṃdhuḥ pravṛddhaśca babhūva sadyo nimajja nārthaṃ bhuvanatrayasya nipeturulkāḥ śataśo dharāyāṃ nirghātayuktāḥ sataḍitkhamadhyāt,सिंधुः प्रवृद्धश्च बभूव सद्यो निमज्ज नार्थं भुवनत्रयस्य निपेतुरुल्काः शतशो धरायां निर्घातयुक्ताः सतडित्खमध्यात्
2,34,12,vivarṇarūpā ca babhūva mohinī na devakāryaṃ hi kṛtaṃ mayeti nirarthakaṃ janma mamādhunābhūtkṛtaṃ tu daivena dajagadvidhāyinā,विवर्णरूपा च बभूव मोहिनी न देवकार्यं हि कृतं मयेति निरर्थकं जन्म ममाधुनाभूत्कृतं तु दैवेन दजगद्विधायिना
2,34,13,vimohanaṃ rūpamidaṃ viḍaṃbanaṃ yadbhūmipālena na bhuktamannam harerdine pāpabhayāpahe tu tṛṇaiḥ samāhaṃ bhavitā triviṣṭape,विमोहनं रूपमिदं विडंबनं यद्भूमिपालेन न भुक्तमन्नम् हरेर्दिने पापभयापहे तु तृणैः समाहं भविता त्रिविष्टपे
2,34,14,satvādhiko yāsyati mokṣamārgaṃ gantāsmi pāpa narakaṃ sudāruṇam,सत्वाधिको यास्यति मोक्षमार्गं गन्तास्मि पाप नरकं सुदारुणम्
2,34,15,samudyate tadā khaṅge nṛpeṇa nṛpapuṅgava mohinī mohasaṃyuktā papāta dharaṇītale,समुद्यते तदा खङ्गे नृपेण नृपपुङ्गव मोहिनी मोहसंयुक्ता पपात धरणीतले
2,34,16,rājāpi tena khaṅgena bhrājamānaḥ samudyataḥ grīvāyāśchedanārthāya vṛṣāṅgadasutasya tu,राजापि तेन खङ्गेन भ्राजमानः समुद्यतः ग्रीवायाश्छेदनार्थाय वृषाङ्गदसुतस्य तु
2,34,17,sakuṇḍalaṃ cāru śaśiprakāśaṃ bhrājiṣṇu vaktraṃ tanayasya bhūpaḥ pracicchide yāvadatīva harṣāddhairyānvito rukmavibhūṣaṇo 'sau,सकुण्डलं चारु शशिप्रकाशं भ्राजिष्णु वक्त्रं तनयस्य भूपः प्रचिच्छिदे यावदतीव हर्षाद्धैर्यान्वितो रुक्मविभूषणो ऽसौ
2,34,18,tāvadgṛhītaḥ svakareṇa bhūpaḥ kṣīrābdhikanyāpatinā mahīpaḥ tuṣṭo 'smi tuṣṭo 'smi na saṃśayo 'tra gacchasva lokaṃ mama lokanātha,तावद्गृहीतः स्वकरेण भूपः क्षीराब्धिकन्यापतिना महीपः तुष्टो ऽस्मि तुष्टो ऽस्मि न संशयो ऽत्र गच्छस्व लोकं मम लोकनाथ
2,34,19,priyānvitaścātmajasaṃyutaśca kīrtiṃ samādhāya mahītale tu trailokyapūjyāṃ vimalāṃ ca śuklāṃ kṛtvā padaṃ mūrdhni yamasya bhūpa,प्रियान्वितश्चात्मजसंयुतश्च कीर्तिं समाधाय महीतले तु त्रैलोक्यपूज्यां विमलां च शुक्लां कृत्वा पदं मूर्ध्नि यमस्य भूप
2,34,20,prayāhi vāsaṃ mama dehasaṃjñaṃ sa cakriṇo bhūmipatiḥ kareṇa saṃspṛṣṭamātro virajā babhūva priyāsametastanayena yuktaḥ,प्रयाहि वासं मम देहसंज्ञं स चक्रिणो भूमिपतिः करेण संस्पृष्टमात्रो विरजा बभूव प्रियासमेतस्तनयेन युक्तः
2,34,21,upetya vegena jagāma dehaṃ devasya divyaṃ sa nṛpo mahātmā vihāya lakṣmīmavanīprasūtāṃ vihāya dāsīḥsudhanaṃ sa kośam,उपेत्य वेगेन जगाम देहं देवस्य दिव्यं स नृपो महात्मा विहाय लक्ष्मीमवनीप्रसूतां विहाय दासीःसुधनं स कोशम्
2,34,22,vihāya nāgāṃsturagānrathāṃśca svadāravargaṃ svajanādikāṃśca jagāma dehaṃ madhusūdanasya tatoṃ'barātpuṣpacayaḥ papāta,विहाय नागांस्तुरगान्रथांश्च स्वदारवर्गं स्वजनादिकांश्च जगाम देहं मधुसूदनस्य ततोंऽबरात्पुष्पचयः पपात
2,34,23,saṃhṛṣṭasiddhaiḥ suralokapālaiḥ saṃtāḍitā dundubhayo vineduḥ rājan jagurgītamatīva ramyaṃ devāṅganāḥ saṃnanṛturmudānvitāḥ,संहृष्टसिद्धैः सुरलोकपालैः संताडिता दुन्दुभयो विनेदुः राजन् जगुर्गीतमतीव रम्यं देवाङ्गनाः संननृतुर्मुदान्विताः
2,34,24,gandharvakanyā nṛpakarmatuṣṭāstadadbhutaṃ prekṣya dineśasūnuḥ harestanau bhūmipatiṃ praviṣṭaṃ sadāraputraṃ svalipiṃ pramārjya,गन्धर्वकन्या नृपकर्मतुष्टास्तदद्भुतं प्रेक्ष्य दिनेशसूनुः हरेस्तनौ भूमिपतिं प्रविष्टं सदारपुत्रं स्वलिपिं प्रमार्ज्य
2,34,25,lokāṃśca sarvānnṛpadiṣṭamārge kṛtvā kṛtajñānharilokamārgān bhītaḥ punaḥ prāpya pitāmahāntikaṃ provāca devaṃ caturānanaṃ rudan,लोकांश्च सर्वान्नृपदिष्टमार्गे कृत्वा कृतज्ञान्हरिलोकमार्गान् भीतः पुनः प्राप्य पितामहान्तिकं प्रोवाच देवं चतुराननं रुदन्
2,34,26,nāhaṃ niyogī bhavitā hi deva ājñāvihīnaḥ suralokanātha vidhehi cānyatprakaromi tāta nideśanaṃ māstu madīya daṇḍam,नाहं नियोगी भविता हि देव आज्ञाविहीनः सुरलोकनाथ विधेहि चान्यत्प्रकरोमि तात निदेशनं मास्तु मदीय दण्डम्
2,35,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite sutavadhodyatasya rukmāṅgadasya bhagavaddarśanaṃ nāma catustriṃśattamo 'dhyāyaḥ yama uvāca vibudheśa jagannātha carācaraguro prabho mohinī niṣphalā jātā vandhyā strī janane yathā,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते सुतवधोद्यतस्य रुक्माङ्गदस्य भगवद्दर्शनं नाम चतुस्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः यम उवाच विबुधेश जगन्नाथ चराचरगुरो प्रभो मोहिनी निष्फला जाता वन्ध्या स्त्री जनने यथा
2,35,2,rukmāṅgadapraṇītena mārgeṇa kuśalāñchana lokaḥ prayāti vaikuṃṇṭhaṃ na māṃ kaścitprapadyate,रुक्माङ्गदप्रणीतेन मार्गेण कुशलाञ्छन लोकः प्रयाति वैकुंण्ठं न मां कश्चित्प्रपद्यते
2,35,3,gate 'pi bhūminātheśe dehaṃ devasya cakriṇaḥ tathāpi sarvabhūtānāṃ na buddhiḥ parivartate,गते ऽपि भूमिनाथेशे देहं देवस्य चक्रिणः तथापि सर्वभूतानां न बुद्धिः परिवर्तते
2,35,4,upoṣya vāsaraṃ viṣṇorākumārāttu mānavāḥ prayānti paramaṃ lokaṃ luptapāpāḥ pitāmaha,उपोष्य वासरं विष्णोराकुमारात्तु मानवाः प्रयान्ति परमं लोकं लुप्तपापाः पितामह
2,35,5,putrī te vrīḍitā devī mohinī mohamāgatā nāyāti tava sāmīpyaṃ na bhuṅkte lokagarhitā,पुत्री ते व्रीडिता देवी मोहिनी मोहमागता नायाति तव सामीप्यं न भुङ्क्ते लोकगर्हिता
2,35,6,nirvyāpārastvahaṃ jātaḥ kiṃ karomi praśādhi mām raviputravacaḥ śrutvā provāca kamalāsanaḥ,निर्व्यापारस्त्वहं जातः किं करोमि प्रशाधि माम् रविपुत्रवचः श्रुत्वा प्रोवाच कमलासनः
2,35,7,gacchāmaḥ sahitāḥ sarve mohinīṃ pratibodhitum mohinyāṃ pratibuddhāyāṃ kariṣyāmo divākare,गच्छामः सहिताः सर्वे मोहिनीं प्रतिबोधितुम् मोहिन्यां प्रतिबुद्धायां करिष्यामो दिवाकरे
2,35,8,tava kāryaṃ na saṃdehaḥ saṃbhramastyajyatāmayam tato deva gaṇāḥ sarve śatakratupurogamāḥ,तव कार्यं न संदेहः संभ्रमस्त्यज्यतामयम् ततो देव गणाः सर्वे शतक्रतुपुरोगमाः
2,35,9,brahmaṇā sahitāḥ pṛthvīṃ vimānaiḥ sūryasaprabhaiḥ samāyātā mahīpāla nārīṃ tāṃ pratibodhitum,ब्रह्मणा सहिताः पृथ्वीं विमानैः सूर्यसप्रभैः समायाता महीपाल नारीं तां प्रतिबोधितुम्
2,35,10,te vimānaiḥ samantāttu parivārya śubhānanām tejohīnāṃ nirānandāṃ śuṣkatoyāṃ nadīmiva,ते विमानैः समन्तात्तु परिवार्य शुभाननाम् तेजोहीनां निरानन्दां शुष्कतोयां नदीमिव
2,35,11,śaśihīnāṃ niśāṃ bhūpa ṛtvigghīnāṃ kriyāmiva parājito yathā martyaḥ pralmānakusumaṃ yathā,शशिहीनां निशां भूप ऋत्विग्घीनां क्रियामिव पराजितो यथा मर्त्यः प्रल्मानकुसुमं यथा
2,35,12,nivṛttotsavavedīva vidrumaṃ dhavalaṃ yathā gataśālistu kedāro niṣpra yathā,निवृत्तोत्सववेदीव विद्रुमं धवलं यथा गतशालिस्तु केदारो निष्प्र यथा
2,35,13,maṇḍa vā gatodvā yathā saraḥ manthānaṃ navanīte vā uddhṛte dharaṇīpate,मण्ड वा गतोद्वा यथा सरः मन्थानं नवनीते वा उद्धृते धरणीपते
2,35,14,asaṃskṛtā yathā vāṇī marditā ca yathā camūm hata nāthāṃ tu yuvatīṃ dhānyahīnāṃ prajāṃ yathā,असंस्कृता यथा वाणी मर्दिता च यथा चमूम् हत नाथां तु युवतीं धान्यहीनां प्रजां यथा
2,35,15,mantrahīnavidhiṃ yuddhaṃ dharmaṃ ca dayayā vinā pṛthvīṃ bhūpālahīnā vā mantrahī yathā nṛpa,मन्त्रहीनविधिं युद्धं धर्मं च दयया विना पृथ्वीं भूपालहीना वा मन्त्रही यथा नृप
2,35,16,dhanadhānyavihīnaṃ vā gṛhaṃ nṛpavarottama jalahīnaṃ yathā kuṃbhaṃ paṅkasthaṃ gopatiṃ yathā,धनधान्यविहीनं वा गृहं नृपवरोत्तम जलहीनं यथा कुंभं पङ्कस्थं गोपतिं यथा
2,35,17,gṛhasthaṃ bhāryayā hīnaṃ rāṣṭrabhraṣṭaṃ ca bhūpatim bhagnakriyaṃ yathā vaidyaṃ bhagnaśākhaṃ yathā drumam,गृहस्थं भार्यया हीनं राष्ट्रभ्रष्टं च भूपतिम् भग्नक्रियं यथा वैद्यं भग्नशाखं यथा द्रुमम्
2,35,18,tejohīnaṃ yathāgāraṃ nirjalaṃ vā ghanaṃ yathā vidhūma iva saptārcirviraśmiriva bhāskaraḥ,तेजोहीनं यथागारं निर्जलं वा घनं यथा विधूम इव सप्तार्चिर्विरश्मिरिव भास्करः
2,35,19,matibhraṣṭo yathā martyaḥ parvasaṃgī yathā naraḥ atṛptaḥ kāntayā kāntaḥ pannagaśca viṣojjhitaḥ,मतिभ्रष्टो यथा मर्त्यः पर्वसंगी यथा नरः अतृप्तः कान्तया कान्तः पन्नगश्च विषोज्झितः
2,35,20,lūnapakṣo yathā pakṣī vṛttihīno yathā dvijaḥ śirobhraṣṭā yathā mālā parvato dhātuvarjitaḥ,लूनपक्षो यथा पक्षी वृत्तिहीनो यथा द्विजः शिरोभ्रष्टा यथा माला पर्वतो धातुवर्जितः
2,35,21,prabhraṣṭalipi śāstraṃ vā ṛgyajurvisvaraṃ yathā svarahīnaṃ yathā sāma padmahīnaṃ yathā saraḥ,प्रभ्रष्टलिपि शास्त्रं वा ऋग्यजुर्विस्वरं यथा स्वरहीनं यथा साम पद्महीनं यथा सरः
2,35,22,yathā mārgaṃ tṛṇai ruddhaṃ padmaṃ patravivarjitam jñānaṃ mamatvasaṃyuktaṃ pumāṃsaṃ prakṛtiṃ vinā,यथा मार्गं तृणै रुद्धं पद्मं पत्रविवर्जितम् ज्ञानं ममत्वसंयुक्तं पुमांसं प्रकृतिं विना
2,35,23,sāṃkhyāni tattvahīnāni dharmaṃ daṃbhānvitaṃ yathā tejohīnāṃ tathāpaśyan mohinīṃ te divaukasaḥ,सांख्यानि तत्त्वहीनानि धर्मं दंभान्वितं यथा तेजोहीनां तथापश्यन् मोहिनीं ते दिवौकसः
2,35,24,dhyāyamānāṃ nirutsāhāṃ dṛśyamānāṃ janaiḥ prabho ākrośavacanaiḥ krūraiḥ putrahatyāsamanvitām,ध्यायमानां निरुत्साहां दृश्यमानां जनैः प्रभो आक्रोशवचनैः क्रूरैः पुत्रहत्यासमन्विताम्
2,35,25,duḥśīlāṃ dharmasaṃtyaktāṃ tadvākyaparimoṣitām svavākyapālanāṃ caṇḍāmucurdevāḥ samāgatāḥ,दुःशीलां धर्मसंत्यक्तां तद्वाक्यपरिमोषिताम् स्ववाक्यपालनां चण्डामुचुर्देवाः समागताः
2,35,26,māṃ śokaṃ kuru vāmoru pauruṣaṃ hi tvayā kṛtam nahi mādhavabhaktānāṃ vidyate mānakhaṇḍanam,मां शोकं कुरु वामोरु पौरुषं हि त्वया कृतम् नहि माधवभक्तानां विद्यते मानखण्डनम्
2,35,27,sā tvaṃ hariṇaśāvākṣi devakāryārthamāgatā tanna siddhaṃ varārohe sa prayāto 'dhunābhavam,सा त्वं हरिणशावाक्षि देवकार्यार्थमागता तन्न सिद्धं वरारोहे स प्रयातो ऽधुनाभवम्
2,35,28,vighnavidhvaṃsinīṃ pūrvaṃ kṛtā rukmāṅgadena hi ekādaśī mahāpuṇyā mohinī mādhave site,विघ्नविध्वंसिनीं पूर्वं कृता रुक्माङ्गदेन हि एकादशी महापुण्या मोहिनी माधवे सिते
2,35,29,saṃvatsaraṃ viśālākṣi kṛcchrapādaprapūjitā tasyaivādhyuṣṭiratulā yatsatyācaccalito na hi,संवत्सरं विशालाक्षि कृच्छ्रपादप्रपूजिता तस्यैवाध्युष्टिरतुला यत्सत्याचच्चलितो न हि
2,35,30,vighnarājñī tu vai nārī lokeṣu parigīyate karmaṇā manasā vācā putravyāpādane matim,विघ्नराज्ञी तु वै नारी लोकेषु परिगीयते कर्मणा मनसा वाचा पुत्रव्यापादने मतिम्
2,35,31,kṛtvā coddhṛtya khaṅgaṃ ca tyaktvā snehaṃ sudūrurataḥ tādṛśaṃ nikaṣaṃ prokṣya bhagavānmadhusūdanaḥ,कृत्वा चोद्धृत्य खङ्गं च त्यक्त्वा स्नेहं सुदूरुरतः तादृशं निकषं प्रोक्ष्य भगवान्मधुसूदनः
2,35,32,haniṣyati priyaṃ putraṃ na bhuṅkte harivāsare putrasya ca priyāyāśca bhāvaṃ prekṣya nṛpasya ca,हनिष्यति प्रियं पुत्रं न भुङ्क्ते हरिवासरे पुत्रस्य च प्रियायाश्च भावं प्रेक्ष्य नृपस्य च
2,35,33,viṣṇunā paretuṣṭena nītāḥ svabhavane trayaḥ sadehāḥ kṣīṇakarmāṇo hy aṅgāro 'gnirivāhitaḥ,विष्णुना परेतुष्टेन नीताः स्वभवने त्रयः सदेहाः क्षीणकर्माणो ह्य् अङ्गारो ऽग्निरिवाहितः
2,35,34,phalaṃ karmaṇi cārabdhe yadi devī na siddhyati sarvayatnena subhage doṣaḥ ko 'tra tavādhunā,फलं कर्मणि चारब्धे यदि देवी न सिद्ध्यति सर्वयत्नेन सुभगे दोषः को ऽत्र तवाधुना
2,35,35,etasmād varadāḥ sarve saṃprāptā vibudhāḥ śubhe siddhau vāpyatha vāsiddhau karmakṛtsyāddṛthā na hi,एतस्माद् वरदाः सर्वे संप्राप्ता विबुधाः शुभे सिद्धौ वाप्यथ वासिद्धौ कर्मकृत्स्याद्दृथा न हि
2,35,36,bhartavyo bhṛtyavargaśca bhūbhujā dharmamicchatā sadbhāve ghaṭamānasya yadi karma na siddhyati,भर्तव्यो भृत्यवर्गश्च भूभुजा धर्ममिच्छता सद्भावे घटमानस्य यदि कर्म न सिद्ध्यति
2,35,37,deyaṃ vetanamātraṃ tu na ca tuṣṭiphalaṃ bhavet yo na tasmai prayaccheta jīvanaṃ jīvanāya vai,देयं वेतनमात्रं तु न च तुष्टिफलं भवेत् यो न तस्मै प्रयच्छेत जीवनं जीवनाय वै
2,35,38,govadhaṃ samavāpnoti sa naro nātra saṃśayaḥ tasmād deyaṃ varārohe abhīṣṭaṃ varasundari,गोवधं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः तस्माद् देयं वरारोहे अभीष्टं वरसुन्दरि
2,35,39,sadbhāvena kṛte samyagvighnaṃ kāryaṃ divaukasām kiṃ na kurvanti vibudhās tvayā saha varānane,सद्भावेन कृते सम्यग्विघ्नं कार्यं दिवौकसाम् किं न कुर्वन्ति विबुधास् त्वया सह वरानने
2,35,40,dvādaśyās tejasā bhagnā yām āhur vighranāśinīm vibudhair evam uktā tu mohinī lokamohinī,द्वादश्यास् तेजसा भग्ना याम् आहुर् विघ्रनाशिनीम् विबुधैर् एवम् उक्ता तु मोहिनी लोकमोहिनी
2,35,41,uvāca sā nirānandā patihīnātiduḥkhitā dhigidaṃ jīvitaṃ mahyaṃ yena kāryaṃ na sādhitam,उवाच सा निरानन्दा पतिहीनातिदुःखिता धिगिदं जीवितं मह्यं येन कार्यं न साधितम्
2,35,42,na kṛto janasaṃbādho yamamārgo 'marādhipāḥ na tu luptaṃ haridinaṃ na bhuktaṃ harivāsare,न कृतो जनसंबाधो यममार्गो ऽमराधिपाः न तु लुप्तं हरिदिनं न भुक्तं हरिवासरे
2,35,43,bhūbhujā tena vīreṇa kṛtaḥ putravadho mudā gato mūrdhni padaṃ datvā mama rukmāṅgado harim,भूभुजा तेन वीरेण कृतः पुत्रवधो मुदा गतो मूर्ध्नि पदं दत्वा मम रुक्माङ्गदो हरिम्
2,35,44,aprameyaguṇaṃ viṣṇuṃ nirmalaṃ nirmalāśrayam haṃsaṃ śucipadaṃ vyoma praṇavaṃ bījamavyayam,अप्रमेयगुणं विष्णुं निर्मलं निर्मलाश्रयम् हंसं शुचिपदं व्योम प्रणवं बीजमव्ययम्
2,35,45,nirākāraṃ nirābhāsaṃ niṣprapañcaṃ nirañjanam śūnyaṃ viyatsvarūpaṃ ca dhyeyadhyānavivarjitam,निराकारं निराभासं निष्प्रपञ्चं निरञ्जनम् शून्यं वियत्स्वरूपं च ध्येयध्यानविवर्जितम्
2,35,46,asti nāstīti yaṃ prāhurna dūre nāpi cāntike paraṃ dhāma manogrāhyaṃ puruṣākhyaṃ jaganmayam,अस्ति नास्तीति यं प्राहुर्न दूरे नापि चान्तिके परं धाम मनोग्राह्यं पुरुषाख्यं जगन्मयम्
2,35,47,hṛtpaṅkajasamāsīnaṃ tejorūpaṃ sanātanam tasmiṃl layam anuprāpte kiṃ nu me jīvite phalam,हृत्पङ्कजसमासीनं तेजोरूपं सनातनम् तस्मिंल् लयम् अनुप्राप्ते किं नु मे जीविते फलम्
2,35,48,asādhite tu yaḥ kārye naro gṛhṇāti vetanam svāminaṃ tu parityajya prayāti narakaṃ dhruvam,असाधिते तु यः कार्ये नरो गृह्णाति वेतनम् स्वामिनं तु परित्यज्य प्रयाति नरकं ध्रुवम्
2,35,49,na sādhayanti ye kāryaṃ svāmināṃ tu divaukasaḥ bhṛtyā vetanabhoktāro jāyante bhūtale hayāḥ,न साधयन्ति ये कार्यं स्वामिनां तु दिवौकसः भृत्या वेतनभोक्तारो जायन्ते भूतले हयाः
2,35,50,asādhinīyaṃ kāryasya bhartṛputravināśinī kathaṃ varaṃ tu gṛhṇāmi bhavatāṃ nākavāsinām,असाधिनीयं कार्यस्य भर्तृपुत्रविनाशिनी कथं वरं तु गृह्णामि भवतां नाकवासिनाम्
2,35,51,devā ūcuḥ brūhi mohini dāsyāmi yatte hṛdi samīhitam anṛṇāstu bhaviṣyāmaḥ kṛtvā copakṛtiṃ tava,देवा ऊचुः ब्रूहि मोहिनि दास्यामि यत्ते हृदि समीहितम् अनृणास्तु भविष्यामः कृत्वा चोपकृतिं तव
2,35,52,pariśramaḥ kṛto devi tvayā rājaprayojane tasya tvaṃ phalabhāgdevi tādṛśārthe kṛtasya tu,परिश्रमः कृतो देवि त्वया राजप्रयोजने तस्य त्वं फलभाग्देवि तादृशार्थे कृतस्य तु
2,35,53,evamuccaramāṇānāṃ devatānāṃ mahīpate nṛpaterājagāmātha purodhāḥ pāvakaprabhaḥ,एवमुच्चरमाणानां देवतानां महीपते नृपतेराजगामाथ पुरोधाः पावकप्रभः
2,35,54,uṣito jalamadhye tu prāṇāyāmarato muniḥ dvādaśābde tataḥ pūrṇe nirgato jalamadhyataḥ,उषितो जलमध्ये तु प्राणायामरतो मुनिः द्वादशाब्दे ततः पूर्णे निर्गतो जलमध्यतः
2,35,55,nirgatena śrutaṃ tena mohinīceṣṭitaṃ nṛpa sakrodho muniśārdūlo devavṛndamupāgataḥ,निर्गतेन श्रुतं तेन मोहिनीचेष्टितं नृप सक्रोधो मुनिशार्दूलो देववृन्दमुपागतः
2,35,56,uvāca vibudhānsarvānmohinīvaradāyinaḥ dhigimāṃ dhigdevasaṃghaṃ karma dhikpāpasaṃjñitam,उवाच विबुधान्सर्वान्मोहिनीवरदायिनः धिगिमां धिग्देवसंघं कर्म धिक्पापसंज्ञितम्
2,35,57,bhavatāṃ bhāvanāśāya puruṣārthe prarohakam bhavanto yacca dātāro mohinyā vāñchitaṃ varam,भवतां भावनाशाय पुरुषार्थे प्ररोहकम् भवन्तो यच्च दातारो मोहिन्या वाञ्छितं वरम्
2,35,58,hatyāyutā bhartṛsutopaghātinī vihinavṛttiśca marāśirūpā nāsmā hi loke bhavatīha śuddhiḥ samiddhavahnau patane 'pi devāḥ,हत्यायुता भर्तृसुतोपघातिनी विहिनवृत्तिश्च मराशिरूपा नास्मा हि लोके भवतीह शुद्धिः समिद्धवह्नौ पतने ऽपि देवाः
2,35,59,"""hatyāyutaṃ bhartṛvadho nirarthakametatsamaṃ vipravaraiḥ purākṛtam na cāpi cāsyā bhavatīha śuddhiḥ samidbhavahnau patane 'pi devāḥ""","""हत्यायुतं भर्तृवधो निरर्थकमेतत्समं विप्रवरैः पुराकृतम् न चापि चास्या भवतीह शुद्धिः समिद्भवह्नौ पतने ऽपि देवाः"""
2,35,59,vimoyitvā vacanaiḥ sudhāmayairukmāṅgadaṃ dharmaṃvibhūṣaṇaṃ ca priyāyutaṃ mokṣapadaṃ nihatya cakāra bhūmiṃ nṛpavarjitāṃ ca,विमोयित्वा वचनैः सुधामयैरुक्माङ्गदं धर्मंविभूषणं च प्रियायुतं मोक्षपदं निहत्य चकार भूमिं नृपवर्जितां च
2,35,60,na cāpi vāso narakeṣu devā asyāḥ sthitiḥ kka tridive 'lpabuddheḥ na cāpi rājño nikaṭe ca devā nāpyetu viṣṇoḥ padamavyayaṃ yat,न चापि वासो नरकेषु देवा अस्याः स्थितिः क्क त्रिदिवे ऽल्पबुद्धेः न चापि राज्ञो निकटे च देवा नाप्येतु विष्णोः पदमव्ययं यत्
2,35,61,na lokavādena vidūṣitāyā lokeṣu kutrāpi bhavecca vāsaḥ dhirajīvanaṃ kargmavigarhitāyā devāḥ sadā pāpasamāratāyāḥ,न लोकवादेन विदूषिताया लोकेषु कुत्रापि भवेच्च वासः धिरजीवनं कर्ग्मविगर्हिताया देवाः सदा पापसमारतायाः
2,35,62,patiṃ hatvā sutaṃ hatvā sapatnīṃ jananīsamām hatvā dharāṃ samastāṃ vā kāṃ gatiṃ yāsyate surāḥ,पतिं हत्वा सुतं हत्वा सपत्नीं जननीसमाम् हत्वा धरां समस्तां वा कां गतिं यास्यते सुराः
2,35,63,iyaṃ pāpatarā devā dharmavidhvaṃsinī hareḥ sarvadāpyanayā proktaṃ bhujyatāṃ harivāsare,इयं पापतरा देवा धर्मविध्वंसिनी हरेः सर्वदाप्यनया प्रोक्तं भुज्यतां हरिवासरे
2,35,64,prāṇasaṃvarddhanārthāya teṣāmevāpyadhogatiḥ bhujyatāṃ vāsare viṣṇorhanyatāṃ gaurdvijānvitā,प्राणसंवर्द्धनार्थाय तेषामेवाप्यधोगतिः भुज्यतां वासरे विष्णोर्हन्यतां गौर्द्विजान्विता
2,35,65,apeyaṃ pīyatā muktvā kathaṃ vāsaṃ labheddivi etadajñānināṃ proktaṃ jñānanāṃ tu na nirṇayaḥ,अपेयं पीयता मुक्त्वा कथं वासं लभेद्दिवि एतदज्ञानिनां प्रोक्तं ज्ञाननां तु न निर्णयः
2,35,66,ajñānāvdyāhṛte vākye bhujyatāṃ harivāsare tasyāpi śuddhirgaditā prāṇāyāmaśatena hi,अज्ञानाव्द्याहृते वाक्ये भुज्यतां हरिवासरे तस्यापि शुद्धिर्गदिता प्राणायामशतेन हि
2,35,67,athavāpyupavāsena ekādaśyā divaukasaḥ ṛkṣeṇa saṃyutāyāstu jyeṣṭhakuṇḍāplavena vā,अथवाप्युपवासेन एकादश्या दिवौकसः ऋक्षेण संयुतायास्तु ज्येष्ठकुण्डाप्लवेन वा
2,35,68,śaukarasparśanā dvāpi naro devārcanena vā vyāhṛte kathitaṃ vipraiḥ seyamadya suniṣṭhurā,शौकरस्पर्शना द्वापि नरो देवार्चनेन वा व्याहृते कथितं विप्रैः सेयमद्य सुनिष्ठुरा
2,35,69,bhojane pāpaniratā dine viṣṇordurāsade bharturvākyaṃ vyapohyaiva ghātayitvā sutaṃ priyam,भोजने पापनिरता दिने विष्णोर्दुरासदे भर्तुर्वाक्यं व्यपोह्यैव घातयित्वा सुतं प्रियम्
2,35,70,vākyajñaṃ vākyanirataṃ mātṝṇāṃ tu hite ratam viṣṇudharmapraloptrīyaṃ bahupāpasamanvitā,वाक्यज्ञं वाक्यनिरतं मातॄणां तु हिते रतम् विष्णुधर्मप्रलोप्त्रीयं बहुपापसमन्विता
2,35,71,naiṣā spṛśyāsti deveśāḥ kathamasyā varapradāḥ bhavanto nyāyayukteṣu dharmayukteṣu tatparāḥ,नैषा स्पृश्यास्ति देवेशाः कथमस्या वरप्रदाः भवन्तो न्याययुक्तेषु धर्मयुक्तेषु तत्पराः
2,35,72,pālanaṃ pāpayuktasya na kurvanti divaukasaḥ dharmādhārāḥ smṛtā devā dharmo vedesamāsthitaḥ,पालनं पापयुक्तस्य न कुर्वन्ति दिवौकसः धर्माधाराः स्मृता देवा धर्मो वेदेसमास्थितः
2,35,73,vedaiḥ śuśrūṣaṇaṃ bhartuḥ strīṇāṃ dharmaḥ prakīrtitaḥ yadbravīti patiḥ kiñcittatkāryamāviśaṅkayā,वेदैः शुश्रूषणं भर्तुः स्त्रीणां धर्मः प्रकीर्तितः यद्ब्रवीति पतिः किञ्चित्तत्कार्यमाविशङ्कया
2,35,74,śuklaṃ śuklamiti brūyātkṛṣṇaṃ kṛṣṇeti cāmarāḥ śuśrūṣā sā hi vijñeyā na śuśrūṣā hi sevanam,शुक्लं शुक्लमिति ब्रूयात्कृष्णं कृष्णेति चामराः शुश्रूषा सा हि विज्ञेया न शुश्रूषा हि सेवनम्
2,35,75,bharturājñā hatā devā ātmājñāsthāpanecchayā tasmātpāpā na saṃdeho mohinī sarvayoṣitām satyasya sādhanārthāya śapathairyantrito nṛpaḥ,भर्तुराज्ञा हता देवा आत्माज्ञास्थापनेच्छया तस्मात्पापा न संदेहो मोहिनी सर्वयोषिताम् सत्यस्य साधनार्थाय शपथैर्यन्त्रितो नृपः
2,35,76,uvāca vividhaṃ vākyaṃ sā naicchatputraghātinī tena mokṣaṃ gato rājā pāpamasyāṃ visṛjya ca,उवाच विविधं वाक्यं सा नैच्छत्पुत्रघातिनी तेन मोक्षं गतो राजा पापमस्यां विसृज्य च
2,35,77,seyaṃ pāpaśarīrā hi hatyāyutasamanvitā,सेयं पापशरीरा हि हत्यायुतसमन्विता
2,35,78,dātāraṃ sarvadānānāṃ brahmaṇyaṃ haridaivatam prajārañjanaśīlaṃ ca harivāsarasevinam,दातारं सर्वदानानां ब्रह्मण्यं हरिदैवतम् प्रजारञ्जनशीलं च हरिवासरसेविनम्
2,35,79,paradāreṣu niḥsnehaṃ viṣaye vigataspṛham parārthatyaktakāmaṃ ca sadā makhaniṣeviṇam,परदारेषु निःस्नेहं विषये विगतस्पृहम् परार्थत्यक्तकामं च सदा मखनिषेविणम्
2,35,80,sadaiva duṣṭadamane vartamānaṃ dharātale vyasanaiḥ saptabhirghorairanākrāntaṃ mahīpatim,सदैव दुष्टदमने वर्तमानं धरातले व्यसनैः सप्तभिर्घोरैरनाक्रान्तं महीपतिम्
2,35,81,saṃnirasya durācārā varayogyā kathaṃ bhavet yo 'syāḥ pakṣetu varteta devo vā dānavo 'pi vā,संनिरस्य दुराचारा वरयोग्या कथं भवेत् यो ऽस्याः पक्षेतु वर्तेत देवो वा दानवो ऽपि वा
2,35,82,taṃ cāpi bhasmasātkuryāṃ kṣaṇena surasattamāḥ mohinyā rakṣaṇe yastu prayatnaṃ kurute surāḥ,तं चापि भस्मसात्कुर्यां क्षणेन सुरसत्तमाः मोहिन्या रक्षणे यस्तु प्रयत्नं कुरुते सुराः
2,35,83,tasya tajjāyate pāpaṃ yanmohinyāṃ vyavasthitam,तस्य तज्जायते पापं यन्मोहिन्यां व्यवस्थितम्
2,35,84,sa evamuktvā nṛpate dvijendraḥ saṃgṛhya pāṇau salilaṃ ca tīvram krodhena saṃvīkṣya vidhiprasūtāṃ cikṣepa tanmūrghnyanalaprakāśam,स एवमुक्त्वा नृपते द्विजेन्द्रः संगृह्य पाणौ सलिलं च तीव्रम् क्रोधेन संवीक्ष्य विधिप्रसूतां चिक्षेप तन्मूर्घ्न्यनलप्रकाशम्
2,35,85,nikṣiptamātre salile mahīpa sadyaḥ prajajvāla ca taccharīram saṃpaśyatāṃ nākanivāsināṃ tu tṛṇyā yathā vahniśikhāvalīḍhā,निक्षिप्तमात्रे सलिले महीप सद्यः प्रजज्वाल च तच्छरीरम् संपश्यतां नाकनिवासिनां तु तृण्या यथा वह्निशिखावलीढा
2,35,86,kopaṃ vibho saṃhara saṃhareti yāvadgiraḥ khe marutāṃ babhūvuḥ tāvatsa vahnirdvijavākyamṛṣṭo bhasmāvaśeṣāṃ pramadāṃ cakāra,कोपं विभो संहर संहरेति यावद्गिरः खे मरुतां बभूवुः तावत्स वह्निर्द्विजवाक्यमृष्टो भस्मावशेषां प्रमदां चकार
2,36,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinī carite śāpaprāptirnāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca mohinī mohamutsṛjya gatā vibudhamandiram bhartsitā devadūtena sthitiste 'tra na pāpinī,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनी चरिते शापप्राप्तिर्नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच मोहिनी मोहमुत्सृज्य गता विबुधमन्दिरम् भर्त्सिता देवदूतेन स्थितिस्ते ऽत्र न पापिनी
2,36,2,pāpaśīle sudurmedhe bhartṛnindāparāyaṇe harivāsaralopinyāṃ vāsaste na triviṣṭape,पापशीले सुदुर्मेधे भर्तृनिन्दापरायणे हरिवासरलोपिन्यां वासस्ते न त्रिविष्टपे
2,36,3,dharmato vimukhānāṃ ca narake vāsa iṣyate evamuktvā tu tāṃ vāyuḥ krūraṃ vacanapadbhutam,धर्मतो विमुखानां च नरके वास इष्यते एवमुक्त्वा तु तां वायुः क्रूरं वचनपद्भुतम्
2,36,4,tāḍayitvā ca daṇḍena prerayāmāsa yātanām evaṃ saṃtāḍitā rājan devadūtena mohinī,ताडयित्वा च दण्डेन प्रेरयामास यातनाम् एवं संताडिता राजन् देवदूतेन मोहिनी
2,36,5,brahmadaṇḍaparābhūtā saṃprāptā narakaṃ nṛpa tatra dharmājñayā sā tu dūtaiḥ saṃtāḍitā ciram,ब्रह्मदण्डपराभूता संप्राप्ता नरकं नृप तत्र धर्माज्ञया सा तु दूतैः संताडिता चिरम्
2,36,6,sarveṣu kramaśo gatvā narakeṣu nipātitā pāpe dharmāṅgadaḥ putro ghātitaḥ patipāṇinā,सर्वेषु क्रमशो गत्वा नरकेषु निपातिता पापे धर्माङ्गदः पुत्रो घातितः पतिपाणिना
2,36,7,tvayā yatastato bhuṅkṣva kṛtakarmaphalaṃ tviha prajāhitaṃ sthiraprajñaṃ mahendravaruṇopamam,त्वया यतस्ततो भुङ्क्ष्व कृतकर्मफलं त्विह प्रजाहितं स्थिरप्रज्ञं महेन्द्रवरुणोपमम्
2,36,8,saptadvīpādhipaṃ putraṃ hatvedṛkphalabhoginī prākṛtasyāpi putrasya hiṃsāyāṃ brahmahā bhavet,सप्तद्वीपाधिपं पुत्रं हत्वेदृक्फलभोगिनी प्राकृतस्यापि पुत्रस्य हिंसायां ब्रह्महा भवेत्
2,36,9,kiṃ punarddharmayuktasya pāpe dharmāṅgadasya ca evaṃ nirbhatsitā dūtairyamasya nṛpasattama,किं पुनर्द्धर्मयुक्तस्य पापे धर्माङ्गदस्य च एवं निर्भत्सिता दूतैर्यमस्य नृपसत्तम
2,36,10,bubhuje yātanāḥ sarvāḥ kramaśaḥ śamanoditāḥ brahmadaṇḍahatāyāstu dehasparśena yātanāḥ,बुभुजे यातनाः सर्वाः क्रमशः शमनोदिताः ब्रह्मदण्डहतायास्तु देहस्पर्शेन यातनाः
2,36,11,jvalitāṅgā babhūvustā dhāraṇāya na tu kṣamāḥ tataste narakā rājan dharmarājamupāgatāḥ,ज्वलिताङ्गा बभूवुस्ता धारणाय न तु क्षमाः ततस्ते नरका राजन् धर्मराजमुपागताः
2,36,12,procuḥ prāñjalayo bhītāstadaṅgasparśapīḍitāḥ devadeva jagannātha dharmarāja dayāṃ kuru,प्रोचुः प्राञ्जलयो भीतास्तदङ्गस्पर्शपीडिताः देवदेव जगन्नाथ धर्मराज दयां कुरु
2,36,13,imāṃ niḥsārayāśu tvaṃ yātanābhyaḥ sukhāya naḥ yasyāḥ sparśanato nātha bhasmabhūtāḥ kṣaṇādaho,इमां निःसारयाशु त्वं यातनाभ्यः सुखाय नः यस्याः स्पर्शनतो नाथ भस्मभूताः क्षणादहो
2,36,14,bhaviṣyāmastatastvenāṃ narakebhyo vivāsaya tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ dharmarājo 'tivismitaḥ,भविष्यामस्ततस्त्वेनां नरकेभ्यो विवासय तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां धर्मराजो ऽतिविस्मितः
2,36,15,dūtānsvānpratyuvāceyaṃ niḥsāryā mama mandirāt yo brahmadaṇḍanirdagdhaḥ pumān strī vā ca taskaraḥ,दूतान्स्वान्प्रत्युवाचेयं निःसार्या मम मन्दिरात् यो ब्रह्मदण्डनिर्दग्धः पुमान् स्त्री वा च तस्करः
2,36,16,tasya pāpasya saṃsparśaṃ necchati yātanā mama tasmādimāṃ mahāpāpāṃ bharturvacanalopinīm,तस्य पापस्य संस्पर्शं नेच्छति यातना मम तस्मादिमां महापापां भर्तुर्वचनलोपिनीम्
2,36,17,putraghnīṃ dharmahantrīṃ ca brahmadaṇḍahatāmapi niḥsārayata me bāpi deho jvalati darśaṃnāt,पुत्रघ्नीं धर्महन्त्रीं च ब्रह्मदण्डहतामपि निःसारयत मे बापि देहो ज्वलति दर्शंनात्
2,36,18,ityuktāste tadā dūtā dharmarājena bhūpate praharanto 'straśastraiśca bahiścakruryamakṣayāt,इत्युक्तास्ते तदा दूता धर्मराजेन भूपते प्रहरन्तो ऽस्त्रशस्त्रैश्च बहिश्चक्रुर्यमक्षयात्
2,36,19,tataḥ sā duḥkhitā rājan mohinī mohasaṃyutā pātālaṃ prayayau tatra pātālasthairnivāritā,ततः सा दुःखिता राजन् मोहिनी मोहसंयुता पातालं प्रययौ तत्र पातालस्थैर्निवारिता
2,36,20,tatastu vrīḍitātyarthaḥ mohinī brahmaṇaḥ sutā janakasyāntikaṃ gatvā duḥkhaṃ svaṃ saṃnyavedayat,ततस्तु व्रीडितात्यर्थः मोहिनी ब्रह्मणः सुता जनकस्यान्तिकं गत्वा दुःखं स्वं संन्यवेदयत्
2,36,21,tāta tannāsti me sthānaṃ trailokye sacarā care yatra yatra tu gacchāmi tatra tatra kṣipanti mām,तात तन्नास्ति मे स्थानं त्रैलोक्ये सचरा चरे यत्र यत्र तु गच्छामि तत्र तत्र क्षिपन्ति माम्
2,36,22,ahaṃ nirvāsitā lokairghātayitvāyudhairdṛḍham bhavadājñāṃ samādāya gatā rukmavibhūṣaṇam,अहं निर्वासिता लोकैर्घातयित्वायुधैर्दृढम् भवदाज्ञां समादाय गता रुक्मविभूषणम्
2,36,23,mayā vyavasitaṃ cedaṃ sarvalokavigarhitam kleśayitvā tu bhartāraṃ putraṃ hatvā varāsinā,मया व्यवसितं चेदं सर्वलोकविगर्हितम् क्लेशयित्वा तु भर्तारं पुत्रं हत्वा वरासिना
2,36,24,saṃdhyāvalīṃ kṣobhayitvā pitaḥ prāptā daśā mimām na gatirvidyate deva pāpāyā mama sāṃpratam,संध्यावलीं क्षोभयित्वा पितः प्राप्ता दशा मिमाम् न गतिर्विद्यते देव पापाया मम सांप्रतम्
2,36,25,viśeṣāddvijaśāpena jātāhaṃ duḥkhabhāginī vipravākyahatānā ca dagdhānāṃ citrabhānunā,विशेषाद्द्विजशापेन जाताहं दुःखभागिनी विप्रवाक्यहताना च दग्धानां चित्रभानुना
2,36,26,divākīrtihatānāṃ ca bhakṣitānāṃ mṛgādibhiḥ śatahradāvipannānāṃ muktidā svarṇadī pitaḥ,दिवाकीर्तिहतानां च भक्षितानां मृगादिभिः शतह्रदाविपन्नानां मुक्तिदा स्वर्णदी पितः
2,36,27,yadi tvaṃ tridaśaiḥ sārddhaṃ vipraṃ taṃ śāpadāyinam prasādayasi matprītyā tarhi me vihitā gatiḥ,यदि त्वं त्रिदशैः सार्द्धं विप्रं तं शापदायिनम् प्रसादयसि मत्प्रीत्या तर्हि मे विहिता गतिः
2,36,28,tāṃ tathāvādinīṃ rājan brahmā lokapitāmahaḥ śivendradharmasūryāgnideveśairmunibhiryutaḥ,तां तथावादिनीं राजन् ब्रह्मा लोकपितामहः शिवेन्द्रधर्मसूर्याग्निदेवेशैर्मुनिभिर्युतः
2,36,29,mohinīmagrataḥ kṛtvā jagāma dvijasannidhau tatra gatvā mahīpāla brahmā devādibhirvṛtaḥ,मोहिनीमग्रतः कृत्वा जगाम द्विजसन्निधौ तत्र गत्वा महीपाल ब्रह्मा देवादिभिर्वृतः
2,36,30,mahatā gauraveṇāpi namaścakre svayaṃ vidhiḥ bhūpa rudrādidevaistu pūjyo mānyaḥ pitāmahaḥ,महता गौरवेणापि नमश्चक्रे स्वयं विधिः भूप रुद्रादिदेवैस्तु पूज्यो मान्यः पितामहः
2,36,31,mohinīprītaye mugdhaḥ svayaṃ cakre namaskriyām kārye mahati saṃprāpte hyasādhye bhuvanatraye,मोहिनीप्रीतये मुग्धः स्वयं चक्रे नमस्क्रियाम् कार्ये महति संप्राप्ते ह्यसाध्ये भुवनत्रये
2,36,32,na dūṣitaṃ bhavedbhūpa yaviṣṭhasyābhivādanam sa dvijo vedavedāṅgaparagastapasi sthitaḥ,न दूषितं भवेद्भूप यविष्ठस्याभिवादनम् स द्विजो वेदवेदाङ्गपरगस्तपसि स्थितः
2,36,33,saṃprekṣya lokakartāraṃ devaiḥ saha samāgatam samutthāya namaścakre brahmāṇaṃ tānmunīnsurān,संप्रेक्ष्य लोककर्तारं देवैः सह समागतम् समुत्थाय नमश्चक्रे ब्रह्माणं तान्मुनीन्सुरान्
2,36,34,vāsayāmāsa bhaktyā ca stutiṃ cakre 'bjajanmanaḥ tataḥ prasanno bhagavān lokakarttā jagadguruḥ,वासयामास भक्त्या च स्तुतिं चक्रे ऽब्जजन्मनः ततः प्रसन्नो भगवान् लोककर्त्ता जगद्गुरुः
2,36,35,te dvijaṃ prārthayāmāsurmohinyarthe nṛpārcitam tāta vipra sadācāra paralokopakāraka,ते द्विजं प्रार्थयामासुर्मोहिन्यर्थे नृपार्चितम् तात विप्र सदाचार परलोकोपकारक
2,36,36,kṛpāṃ kuru kṛpāsiṃdho mohinīgatido bhava mayā saṃpreṣitā brahman rukmāṅgadavimohane,कृपां कुरु कृपासिंधो मोहिनीगतिदो भव मया संप्रेषिता ब्रह्मन् रुक्माङ्गदविमोहने
2,36,37,sutā me yamalokaṃ tu śūnyaṃ dṛṣṭvā ca mānada vaikuṇṭhaṃ saṃkulaṃ prekṣya lokaiḥ sarvairni rākulaiḥ,सुता मे यमलोकं तु शून्यं दृष्ट्वा च मानद वैकुण्ठं संकुलं प्रेक्ष्य लोकैः सर्वैर्नि राकुलैः
2,36,38,manasotpāditā devī devānāṃ hitakāriṇī niśāmaya dharādeva yadbravīmi tavāgrataḥ,मनसोत्पादिता देवी देवानां हितकारिणी निशामय धरादेव यद्ब्रवीमि तवाग्रतः
2,36,39,gatiṃ dharmasyātisūkṣmāṃ lokakalyāṇakāriṇīm anayā nikaṣāśyāṅgyā parīkṣya svarṇabhūṣaṇaḥ,गतिं धर्मस्यातिसूक्ष्मां लोककल्याणकारिणीम् अनया निकषाश्याङ्ग्या परीक्ष्य स्वर्णभूषणः
2,36,40,sadāraḥ sasuto brahmanprāpito harimandiram rājñāprahatayā bhaktyā harivāsarapālanāt,सदारः ससुतो ब्रह्मन्प्रापितो हरिमन्दिरम् राज्ञाप्रहतया भक्त्या हरिवासरपालनात्
2,36,41,kṛtaṃ śūnyaṃ yamasthānaṃ lipimārjanakarmaṇā devāpakāro viprarṣe na kṣamo bāhujanmanā,कृतं शून्यं यमस्थानं लिपिमार्जनकर्मणा देवापकारो विप्रर्षे न क्षमो बाहुजन्मना
2,36,42,bhūsurāṇāṃ viśeṣeṇaṃ yātāste tatsahāyakāḥ,भूसुराणां विशेषेणं यातास्ते तत्सहायकाः
2,36,43,na prāpyate sāṅghyavidā tu yacca nāṣṭāṅgayogena tu bhaktigamyam tatprāpitaṃ bhūsura bhūpabharturnijasya putrasya tathā sapatnyāḥ,न प्राप्यते साङ्घ्यविदा तु यच्च नाष्टाङ्गयोगेन तु भक्तिगम्यम् तत्प्रापितं भूसुर भूपभर्तुर्निजस्य पुत्रस्य तथा सपत्न्याः
2,36,44,yatpuṇyaśīlasya nṛpasya bhūpaśiromaṇerācaritaṃ pratīpam tatpāpavegena babhūva vidrutā bhasmāvaśeṣā tava śāpadagdhā,यत्पुण्यशीलस्य नृपस्य भूपशिरोमणेराचरितं प्रतीपम् तत्पापवेगेन बभूव विद्रुता भस्मावशेषा तव शापदग्धा
2,36,45,devārthameṣā bhavavarddhanārthaṃ nṛpopakārāya ca saṃpravṛttā na svārthakāmā labhate 'vamānaṃ kathaṃ dvijāto 'pakṛtiṃ kṣamasva,देवार्थमेषा भववर्द्धनार्थं नृपोपकाराय च संप्रवृत्ता न स्वार्थकामा लभते ऽवमानं कथं द्विजातो ऽपकृतिं क्षमस्व
2,36,46,dayāṃ kuruṣva praśamaṃ bhajasva piṣṭasya peṣo nahi nītiyuktaḥ śāpapradānenanipātiteyaṃ kuru prasādaṃ gatido bhavatvam yasminkṛte brāhmaṇa mohinīyaṃ buddhiṃ tyajetkrūratarāṃ tvayījye,दयां कुरुष्व प्रशमं भजस्व पिष्टस्य पेषो नहि नीतियुक्तः शापप्रदानेननिपातितेयं कुरु प्रसादं गतिदो भवत्वम् यस्मिन्कृते ब्राह्मण मोहिनीयं बुद्धिं त्यजेत्क्रूरतरां त्वयीज्ये
2,36,47,sa evamuktaḥ kamalāsanena vimṛśya buddhyā visasarja kopam uvāca devaṃ tridaśādhināthaṃ vimohinīdehakṛtaṃ dvijendraḥ,स एवमुक्तः कमलासनेन विमृश्य बुद्ध्या विससर्ज कोपम् उवाच देवं त्रिदशाधिनाथं विमोहिनीदेहकृतं द्विजेन्द्रः
2,36,48,bahupāpayutā deva mohinī tanayā tava na lokeṣu sthitistasmātprāṇibhiḥ saṃkuleṣu ca,बहुपापयुता देव मोहिनी तनया तव न लोकेषु स्थितिस्तस्मात्प्राणिभिः संकुलेषु च
2,36,49,mayā vimṛśya suciraṃ moddinyarthaṃ vicintitam taddāsyami tava prītyā tvaṃ hi pūjyataro mama,मया विमृश्य सुचिरं मोद्दिन्यर्थं विचिन्तितम् तद्दास्यमि तव प्रीत्या त्वं हि पूज्यतरो मम
2,36,50,yathā tava vacaḥ satyaṃ mama cāpi sureśvara devakāryaṃ ca bhavitā mohinīkṛtatyameva ca,यथा तव वचः सत्यं मम चापि सुरेश्वर देवकार्यं च भविता मोहिनीकृतत्यमेव च
2,36,51,yannākrāntaṃ hi bhūtaughaistatsthāne mohinīsthitiḥ jaṅgamājaṅgamairbhūmirvyāptā dvīpavatī sadā,यन्नाक्रान्तं हि भूतौघैस्तत्स्थाने मोहिनीस्थितिः जङ्गमाजङ्गमैर्भूमिर्व्याप्ता द्वीपवती सदा
2,36,52,talāni cāpi daityādyairākāśaḥ pakṣipūrvakaiḥ nākaḥ sukṛtibhirjīvairnarakāḥ pāpakarmabhiḥ,तलानि चापि दैत्याद्यैराकाशः पक्षिपूर्वकैः नाकः सुकृतिभिर्जीवैर्नरकाः पापकर्मभिः
2,36,53,jhaṣādyaiḥ sāgarā vyāptā naiṣvaspṛṣyāsthitistataḥ tato brahmā suraiḥ sarvaiḥ saṃmantrya nṛpasattama,झषाद्यैः सागरा व्याप्ता नैष्वस्पृष्यास्थितिस्ततः ततो ब्रह्मा सुरैः सर्वैः संमन्त्र्य नृपसत्तम
2,36,54,uvāca mohinīṃ devīṃ nāsti sthānaṃ tava kvacit tacchrutvā mohinī vākyaṃ piturājñāvidhāyinī,उवाच मोहिनीं देवीं नास्ति स्थानं तव क्वचित् तच्छ्रुत्वा मोहिनी वाक्यं पितुराज्ञाविधायिनी
2,36,55,uvāca praṇatā sarvān harivāsaranāśinī purodhasā sametāno devānāṃ lokasākṣiṇām,उवाच प्रणता सर्वान् हरिवासरनाशिनी पुरोधसा समेतानो देवानां लोकसाक्षिणाम्
2,36,56,bhavatāṃ tridaśaśreṣṭhā eṣa baddho mayāñjaliḥ praṇipātaśatenāpi prasannena hṛdā surāḥ,भवतां त्रिदशश्रेष्ठा एष बद्धो मयाञ्जलिः प्रणिपातशतेनापि प्रसन्नेन हृदा सुराः
2,36,57,dātavyaṃ yācitaṃ maṃhyaṃ sarveṣāṃ prītikārakam ekādaśyāḥ prabhāveṇa sarveṣāṃ pāpināṃ gatiḥ,दातव्यं याचितं मंह्यं सर्वेषां प्रीतिकारकम् एकादश्याः प्रभावेण सर्वेषां पापिनां गतिः
2,36,58,sādhyate tāṃ suraśreṣṭhā vardhituṃ me prayojanam patiḥ sapatnī putraśca mayā vaikuṇṭhagāḥ kṛtāḥ,साध्यते तां सुरश्रेष्ठा वर्धितुं मे प्रयोजनम् पतिः सपत्नी पुत्रश्च मया वैकुण्ठगाः कृताः
2,36,59,bhūrloke vidhavādyāhaṃ vartāmi bhavatāṃ kṛte yathā haridinaṃ duṣṭaṃ jāyate mama mānadāḥ,भूर्लोके विधवाद्याहं वर्तामि भवतां कृते यथा हरिदिनं दुष्टं जायते मम मानदाः
2,36,60,etatprayāce dadata svārthārthaṃ taddhi nānyathā,एतत्प्रयाचे ददत स्वार्थार्थं तद्धि नान्यथा
2,37,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite ṣaṭtriṃśattamo 'dhyāyaḥ mohinyuvāca ekādaśīsamaṃ devāḥ pāvanaṃ nāparaṃ bhavet yayā pūtā mahāpāpā gacchanti harimandiram,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते षट्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः मोहिन्युवाच एकादशीसमं देवाः पावनं नापरं भवेत् यया पूता महापापा गच्छन्ति हरिमन्दिरम्
2,37,2,tatsamīpe mama sthānaṃ yuktaṃ bhāti vicāryatām devā ūcuḥ vedho niśīthe devānāmupakārāya mohinī,तत्समीपे मम स्थानं युक्तं भाति विचार्यताम् देवा ऊचुः वेधो निशीथे देवानामुपकाराय मोहिनी
2,37,3,sūryodaye surāṇāṃ ca hariṇā parikalpitaḥ pāraṇaṃ ca trayodaśyāmupavāsavināśanam,सूर्योदये सुराणां च हरिणा परिकल्पितः पारणं च त्रयोदश्यामुपवासविनाशनम्
2,37,4,mahādvādaśikā hyaṣṭau yāḥ smṛtā vaiṣṇavāgame tāstu hyekādaśībhinnā upoṣyante ca vaiṣṇavaiḥ,महाद्वादशिका ह्यष्टौ याः स्मृता वैष्णवागमे तास्तु ह्येकादशीभिन्ना उपोष्यन्ते च वैष्णवैः
2,37,5,ekādaśīvrataṃ bhinnaṃ vaiṣṇavānāṃ mahātmanām nityaṃ pakṣadvaye proktaṃ vidhinā tridinātmake,एकादशीव्रतं भिन्नं वैष्णवानां महात्मनाम् नित्यं पक्षद्वये प्रोक्तं विधिना त्रिदिनात्मके
2,37,6,sāyaṃ prātastyajedbhuktiṃ kramātpūrvāparāhṇayoḥ ekādaśī yadā bhinnā upoṣyā hi pare 'hani dvādaśyāṃ hi vrataṃ kāryaṃ niraṃbu samupoṣaṇam,सायं प्रातस्त्यजेद्भुक्तिं क्रमात्पूर्वापराह्णयोः एकादशी यदा भिन्ना उपोष्या हि परे ऽहनि द्वादश्यां हि व्रतं कार्यं निरंबु समुपोषणम्
2,37,7,laṅghane tvasamarthānāṃ jalaṃ śākaṃ phalaṃ payaḥ naivedyaṃ vā hareḥ proktaṃ svāhārātpādasaṃmitam,लङ्घने त्वसमर्थानां जलं शाकं फलं पयः नैवेद्यं वा हरेः प्रोक्तं स्वाहारात्पादसंमितम्
2,37,8,svātī sūryodaye viddho tyajantyakādaśīṃ sati niṣkāmā madhyarātre ca viddhāṃ muñcanti yāmyayā,स्वाती सूर्योदये विद्धो त्यजन्त्यकादशीं सति निष्कामा मध्यरात्रे च विद्धां मुञ्चन्ति याम्यया
2,37,9,sarveṣvapi tu lokeṣu viditā daśamī tithiḥ yamasya tasyāḥ prānti tu sthitiḥ kāryā tvayānaghe,सर्वेष्वपि तु लोकेषु विदिता दशमी तिथिः यमस्य तस्याः प्रान्ति तु स्थितिः कार्या त्वयानघे
2,37,10,etena devakāryaṃ ca siddhaṃ bhavati śobhane sūryenducārā tithyāstu daśamyāḥ prāntagāminī,एतेन देवकार्यं च सिद्धं भवति शोभने सूर्येन्दुचारा तिथ्यास्तु दशम्याः प्रान्तगामिनी
2,37,11,bhuvi tīrthāni caiva tvaṃ svāghanāśāya saṃcara aruṇodayamārabhya yāvatsūryodayo bhavet,भुवि तीर्थानि चैव त्वं स्वाघनाशाय संचर अरुणोदयमारभ्य यावत्सूर्योदयो भवेत्
2,37,12,tadantastvaṃ vrate prāptā labhasvaikādaśīphalam yaḥ kaścitkurute viddhaṃ tvayā hyekādaśīvratam,तदन्तस्त्वं व्रते प्राप्ता लभस्वैकादशीफलम् यः कश्चित्कुरुते विद्धं त्वया ह्येकादशीव्रतम्
2,37,13,sa tīpakārakastubhyaṃ bhaviṣyati surapriye muhūrtadvayamātraṃ tu jñeyaṃ cātrāruṇodayam,स तीपकारकस्तुभ्यं भविष्यति सुरप्रिये मुहूर्तद्वयमात्रं तु ज्ञेयं चात्रारुणोदयम्
2,37,14,mūhūrtāḥ pañcadaśa ca smṛtā rātrerdinasya ca jñeyāste hrasvadīrghatve trairāśika vidhānataḥ,मूहूर्ताः पञ्चदश च स्मृता रात्रेर्दिनस्य च ज्ञेयास्ते ह्रस्वदीर्घत्वे त्रैराशिक विधानतः
2,37,15,trayodaśānmuhūrtānttu rātrairūrddhvā samāgatā sabdhvopavāsināṃ puṇyaṃ svasthā bhava śucismite,त्रयोदशान्मुहूर्तान्त्तु रात्रैरूर्द्ध्वा समागता सब्ध्वोपवासिनां पुण्यं स्वस्था भव शुचिस्मिते
2,37,16,yamasaṃsthāpanārthāya vaikuṇṭhadhvaṃsanāya ca pākhaṇḍānāṃ vivṛddhyarthaṃ pāpasaṃcanāya ca,यमसंस्थापनार्थाय वैकुण्ठध्वंसनाय च पाखण्डानां विवृद्ध्यर्थं पापसंचनाय च
2,37,17,dattaṃ te mohini sthānaṃ pratyūṣasamayāṅkitam,दत्तं ते मोहिनि स्थानं प्रत्यूषसमयाङ्कितम्
2,37,18,viddhaṃ tvayaikādaśikāvrataṃ ye kurvanti kartāra iha prayatnāt teṣāṃ bhavedyatsukṛtaṃ śubhe phalaṃ bhuṅkṣva prasannā bhava bhūsure tvam,विद्धं त्वयैकादशिकाव्रतं ये कुर्वन्ति कर्तार इह प्रयत्नात् तेषां भवेद्यत्सुकृतं शुभे फलं भुङ्क्ष्व प्रसन्ना भव भूसुरे त्वम्
2,37,19,evaṃ pradiṣṭā kamalāsanādyaiḥ sā mohinī hṛṣṭatarā babhūva mene kṛtārthaṃ nijajīvitaṃ ca svapāpatīrthābhiniṣevaṇena,एवं प्रदिष्टा कमलासनाद्यैः सा मोहिनी हृष्टतरा बभूव मेने कृतार्थं निजजीवितं च स्वपापतीर्थाभिनिषेवणेन
2,37,20,saṃsādhitaṃ kāryamidaṃ surāṇāṃ bhasmāvaśeṣaṃ hi gate 'pi dehe caitanyamātre pavanātmake 'smin saṃmārjito bhūpakṛtastu panthāḥ,संसाधितं कार्यमिदं सुराणां भस्मावशेषं हि गते ऽपि देहे चैतन्यमात्रे पवनात्मके ऽस्मिन् संमार्जितो भूपकृतस्तु पन्थाः
2,37,21,nītaṃ mayā cātmakṛtaṃ hi vākyaṃ prahṛṣṭayā vai yadudāhṛtaṃ hi evaṃ vimṛśya kṣiptipālade vānpraṇamya hṛṣṭā ca purodhasaṃ svam,नीतं मया चात्मकृतं हि वाक्यं प्रहृष्टया वै यदुदाहृतं हि एवं विमृश्य क्षिप्तिपालदे वान्प्रणम्य हृष्टा च पुरोधसं स्वम्
2,37,22,prānte sthitā sūryavihīnasaṃjñe kāle daśamyā janamohanāya kṛcchrāntarūpā ca dinaṃ ca bhuṅkte prakṛṣṭarūpā narakāya nṝṇām,प्रान्ते स्थिता सूर्यविहीनसंज्ञे काले दशम्या जनमोहनाय कृच्छ्रान्तरूपा च दिनं च भुङ्क्ते प्रकृष्टरूपा नरकाय नॄणाम्
2,37,23,prāntasthitāṃ tāṃ ravijo nirīkṣya prahṛṣṭavaktro vacanaṃ jagāda tvayā pratiṣṭhā mama cārunetre kṛtātra loke punareva samyak vibhodito rukmavibhūṣaṇasya mattebhasaṃsthaḥ paṭahaḥ sughaiṣaḥ,प्रान्तस्थितां तां रविजो निरीक्ष्य प्रहृष्टवक्त्रो वचनं जगाद त्वया प्रतिष्ठा मम चारुनेत्रे कृतात्र लोके पुनरेव सम्यक् विभोदितो रुक्मविभूषणस्य मत्तेभसंस्थः पटहः सुघैषः
2,37,24,dṛṣṭe kārye janaḥ sarvaḥ pratyayaṃ kurute tviti,दृष्टे कार्ये जनः सर्वः प्रत्ययं कुरुते त्विति
2,37,25,sūryodaya spṛṣā hyeṣā daśamī garhitā sadā aspṛṣṭamudayaṃ nṝṇāṃ mohanāya bhaviṣyati,सूर्योदय स्पृषा ह्येषा दशमी गर्हिता सदा अस्पृष्टमुदयं नॄणां मोहनाय भविष्यति
2,37,26,vihāya tāṃ yatpriyayogabhuktiṃ pādasthitā sāpi hyadṛṣyarūpā satyaṃ hi te nāma viśālanetre yanmohinītyeva jano bravīti,विहाय तां यत्प्रिययोगभुक्तिं पादस्थिता सापि ह्यदृष्यरूपा सत्यं हि ते नाम विशालनेत्रे यन्मोहिनीत्येव जनो ब्रवीति
2,37,27,vimohayitvā hi janaṃ samastaṃ paṭe madīye likhitaṃ karoṣi ityeva muktvā tanayo vivasvataḥ praṇamya tāṃ brahmasutāṃ prahṛṣṭaḥ,विमोहयित्वा हि जनं समस्तं पटे मदीये लिखितं करोषि इत्येव मुक्त्वा तनयो विवस्वतः प्रणम्य तां ब्रह्मसुतां प्रहृष्टः
2,37,28,jagāma devaiḥ saha nākalokaṃ kare gṛhītvā lipilekhitāram gateṣu deveṣu vimohinī sā brahmāṇamāsādya surāsureśam,जगाम देवैः सह नाकलोकं करे गृहीत्वा लिपिलेखितारम् गतेषु देवेषु विमोहिनी सा ब्रह्माणमासाद्य सुरासुरेशम्
2,37,29,vijñāpayāmāsa pitaḥ purodhā mamāyamatyugrataraśca kopāt dagdhaṃ śarīraṃ mama lokanātha punaḥ prapatsye 'tha tathā kuruṣva,विज्ञापयामास पितः पुरोधा ममायमत्युग्रतरश्च कोपात् दग्धं शरीरं मम लोकनाथ पुनः प्रपत्स्ये ऽथ तथा कुरुष्व
2,37,30,vimohitaṃ caiva jaganmayedaṃ prānte samāsthāya yamasya tithyāḥ jito hi rājñā śamanaḥ purādya kṛto jayī tāta tava prabhāvāt,विमोहितं चैव जगन्मयेदं प्रान्ते समास्थाय यमस्य तिथ्याः जितो हि राज्ञा शमनः पुराद्य कृतो जयी तात तव प्रभावात्
2,37,31,tava kṛtyamidaṃ tāta yatpunardehadhāriṇī bhūyāmahaṃ jagannātha brahmaṇaṃ sāṃtyayasva bhoḥ,तव कृत्यमिदं तात यत्पुनर्देहधारिणी भूयामहं जगन्नाथ ब्रह्मणं सांत्ययस्व भोः
2,37,32,tacchrutvā mohinīvākyaṃ brahmā lokavidhānakṛt brāhmaṇaṃ sāṃtvayāmāsa punareva sutākṛte,तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं ब्रह्मा लोकविधानकृत् ब्राह्मणं सांत्वयामास पुनरेव सुताकृते
2,37,33,vaso tāta nibodhedaṃ yadbravīmi hitāvaham tava cāsyā mahābhāga sarvalokahitāya ca,वसो तात निबोधेदं यद्ब्रवीमि हितावहम् तव चास्या महाभाग सर्वलोकहिताय च
2,37,34,tvayeyaṃ mohinī kopātkṛtā bhasmāvaśeṣitā punaḥ śarīraṃ yāceta tadājñāṃ dehi mānada,त्वयेयं मोहिनी कोपात्कृता भस्मावशेषिता पुनः शरीरं याचेत तदाज्ञां देहि मानद
2,37,35,matputrī tava yājyeyaṃ durgatiṃ tāta gacchati tvayā mayā ca sapālyā kṛtakāryā tapasvinī,मत्पुत्री तव याज्येयं दुर्गतिं तात गच्छति त्वया मया च सपाल्या कृतकार्या तपस्विनी
2,37,36,yadi tvaṃ śuddhabhāvena māṃ jñāpayasi mānada tāto 'hamasyā bhūyo 'pi dehamutpādayāmyaham,यदि त्वं शुद्धभावेन मां ज्ञापयसि मानद तातो ऽहमस्या भूयो ऽपि देहमुत्पादयाम्यहम्
2,37,37,kintu viṣṇudinasyaiṣā vairiṇī pāpakāriṇī yathā śuddhyeti viprendra tathaivāśu vidhīyatām,किन्तु विष्णुदिनस्यैषा वैरिणी पापकारिणी यथा शुद्ध्येति विप्रेन्द्र तथैवाशु विधीयताम्
2,37,38,tacchrutvā vacanaṃ tasya brahmaṇaḥ sa purohitaḥ yājyāyā dehayogārthamādideśa mudānvitaḥ,तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य ब्रह्मणः स पुरोहितः याज्याया देहयोगार्थमादिदेश मुदान्वितः
2,37,39,vipravākyaṃ samākarṇya brahmā lokapitamahaḥ kamaṇḍalujalenaukṣanmohinyā dehabhasma tat,विप्रवाक्यं समाकर्ण्य ब्रह्मा लोकपितमहः कमण्डलुजलेनौक्षन्मोहिन्या देहभस्म तत्
2,37,40,samukṣite brahmaṇā lokakartrā sā mohinī dehayutā babhūva praṇamya tātaṃ ca vasoḥ purodhaso jagrāha pādau vinayena natvā,समुक्षिते ब्रह्मणा लोककर्त्रा सा मोहिनी देहयुता बभूव प्रणम्य तातं च वसोः पुरोधसो जग्राह पादौ विनयेन नत्वा
2,37,41,tato vasuryājaka eva rājño mudānvito yājyanitaṃbinīṃ tām vimohinīṃ svāmisutoñjjhitāṃ ca jagāda vākyaṃ vidutāmavīrām,ततो वसुर्याजक एव राज्ञो मुदान्वितो याज्यनितंबिनीं ताम् विमोहिनीं स्वामिसुतोञ्ज्झितां च जगाद वाक्यं विदुतामवीराम्
2,37,42,vasuruvāca krodhastyakto mayā devi brahmaṇo vacanādatha gatiṃ te kārayiṣyāmi tīrthasnānādikarmaṇā,वसुरुवाच क्रोधस्त्यक्तो मया देवि ब्रह्मणो वचनादथ गतिं ते कारयिष्यामि तीर्थस्नानादिकर्मणा
2,37,43,ityuktvā mohinīṃ vipro brahmāṇāṃ jagatāṃ patim visasarja namaskṛtya mohinīpitaraṃ mudā,इत्युक्त्वा मोहिनीं विप्रो ब्रह्माणां जगतां पतिम् विससर्ज नमस्कृत्य मोहिनीपितरं मुदा
2,37,44,mohinyā vasunā caiva prītyā brahmā visarjitaḥ jagāma lokaṃ tamasaḥ paramavyaktavartmanā,मोहिन्या वसुना चैव प्रीत्या ब्रह्मा विसर्जितः जगाम लोकं तमसः परमव्यक्तवर्त्मना
2,37,45,sa vasurbrāhmaṇaśreṣṭho rukmāṅgadapurohitaḥ mohinīṃ samanugrāhyāṃ matvā hṛdi vicārayan,स वसुर्ब्राह्मणश्रेष्ठो रुक्माङ्गदपुरोहितः मोहिनीं समनुग्राह्यां मत्वा हृदि विचारयन्
2,37,46,muhūrttaṃ dhyānamāpanno bubudhe kāraṇaṃ gateḥ,मुहूर्त्तं ध्यानमापन्नो बुबुधे कारणं गतेः
2,38,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite saptatriṃśo 'dhyāyaḥ vasiṣṭaṃ uvāca sa vasurnṛpaśārdūla mohinīṃ yājyakāminīm uvāca ślakṣṇayā vācā sarvalokahite rataḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते सप्तत्रिंशो ऽध्यायः वसिष्टं उवाच स वसुर्नृपशार्दूल मोहिनीं याज्यकामिनीम् उवाच श्लक्ष्णया वाचा सर्वलोकहिते रतः
2,38,2,vasuruvāca śṛṇu mohinī vakṣyāmi tīrthānāṃ lakṣaṇaṃ pṛthak yena vijñātamātreṇa pāpināṃ gatiruttamā,वसुरुवाच शृणु मोहिनी वक्ष्यामि तीर्थानां लक्षणं पृथक् येन विज्ञातमात्रेण पापिनां गतिरुत्तमा
2,38,3,sarveṣāmapi tīrthānāṃ śreṣṭhā gaṃmā dharātale na tasyā sadṛśaṃ kiñcidvidyate pāpanāśanam,सर्वेषामपि तीर्थानां श्रेष्ठा गंमा धरातले न तस्या सदृशं किञ्चिद्विद्यते पापनाशनम्
2,38,4,tacchrutvā vacanaṃ tasya vasoḥ svasya purodhasaḥ praṇatā mohinī prāha gaṅgāsnānakṛtādarā,तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वसोः स्वस्य पुरोधसः प्रणता मोहिनी प्राह गङ्गास्नानकृतादरा
2,38,5,mohinyuvāca bhagavanvāḍavaśreṣṭha gaṅgāmāhātmyamuttamam sarveṣāṃ ca purāṇānāṃ saṃmataṃ vada sāṃpratam,मोहिन्युवाच भगवन्वाडवश्रेष्ठ गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् सर्वेषां च पुराणानां संमतं वद सांप्रतम्
2,38,6,śrutvā māhātmyamatulaṃ gaṅgāyāḥ pāpanāśanam paścātpāpavināśinyāṃ snātuṃ yāsye tvayā saha,श्रुत्वा माहात्म्यमतुलं गङ्गायाः पापनाशनम् पश्चात्पापविनाशिन्यां स्नातुं यास्ये त्वया सह
2,38,7,tacchrutvā mohinīvākyaṃ vasuḥ sarvapurāṇavit māhātmyaṃ kathayāmāsa gaṅgāyāḥ pāpanāśanam,तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं वसुः सर्वपुराणवित् माहात्म्यं कथयामास गङ्गायाः पापनाशनम्
2,38,8,vasuruvāca te deśāste janapadāste śailā ste 'pi cāśramāḥ yeṣāṃ bhāgīrathī puṇyā samīpe vartate sadā,वसुरुवाच ते देशास्ते जनपदास्ते शैला स्ते ऽपि चाश्रमाः येषां भागीरथी पुण्या समीपे वर्तते सदा
2,38,9,tapasā brahmacaryeṇa yajñaistyāgena vā punaḥ tāṃ gatiṃ na labhejjanturgaṅgāṃ saṃsevya yāṃ labhet,तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैस्त्यागेन वा पुनः तां गतिं न लभेज्जन्तुर्गङ्गां संसेव्य यां लभेत्
2,38,11,tiṣṭhedyugasahasraṃ tu pādenaikena yaḥ pumān māsamekaṃ tu gaṅgāyāṃ snātastulyaphalāvubhau,तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् मासमेकं तु गङ्गायां स्नातस्तुल्यफलावुभौ
2,38,12,tiṣṭhetārvākchirā yastu yugānāmayutaṃ pumān tiṣṭhedyatheṣṭaṃ yaścāpi gaṅgāyāṃ sa viśiṣyate,तिष्ठेतार्वाक्छिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् तिष्ठेद्यथेष्टं यश्चापि गङ्गायां स विशिष्यते
2,38,13,bhūtānāmiha sarveṣāṃ duḥkhopahatacetasām gatimanveṣamāṇānāṃ na gaṅgāsadṛśī gatiḥ,भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् गतिमन्वेषमाणानां न गङ्गासदृशी गतिः
2,38,14,prakṛṣṭaiḥ pātakair ghoraiḥ pāpinaḥ puruṣādhamān prasahya tārayedguṅgā gacchato niraye 'śucau,प्रकृष्टैः पातकैर् घोरैः पापिनः पुरुषाधमान् प्रसह्य तारयेद्गुङ्गा गच्छतो निरये ऽशुचौ
2,38,15,te samānāstu munibhirnūnaṃ devaiḥ savāsavaiḥ ye 'bhigacchanti satataṃ gaṅgāmabhimatāṃ suraiḥ,ते समानास्तु मुनिभिर्नूनं देवैः सवासवैः ये ऽभिगच्छन्ति सततं गङ्गामभिमतां सुरैः
2,38,16,andhāñjaḍāndravyahīnāṃśca gaṅgā saṃpāvayedbṛhatī viśvarūpā devaiḥ seṃdrairmunibhirmānavaiśca niṣevitā sarvakālaṃ samṛddhye,अन्धाञ्जडान्द्रव्यहीनांश्च गङ्गा संपावयेद्बृहती विश्वरूपा देवैः सेंद्रैर्मुनिभिर्मानवैश्च निषेविता सर्वकालं समृद्ध्ये
2,38,17,pakṣādau kṛṣṇapakṣe tu bhūmau saṃnihitā bhavet yāvatpuṇyā hyamāvāsyā dināni daśa mohini,पक्षादौ कृष्णपक्षे तु भूमौ संनिहिता भवेत् यावत्पुण्या ह्यमावास्या दिनानि दश मोहिनि
2,38,18,śuklapratipadādeśca dināni daśa saṃkhyayā pātāle sannidhānaṃ tu kurute svayameva hi,शुक्लप्रतिपदादेश्च दिनानि दश संख्यया पाताले सन्निधानं तु कुरुते स्वयमेव हि
2,38,19,ārabhya śuklaikādaśyā dināni daśa yāni tu pañcamyaṃ tāni sā svarge bhavetsannihitā sadā,आरभ्य शुक्लैकादश्या दिनानि दश यानि तु पञ्चम्यं तानि सा स्वर्गे भवेत्सन्निहिता सदा
2,38,20,kṛte tu sarvatīrthāni tretāyāṃ puṣkaraṃ param dvāpare tu kurukṣetraṃ kalau gaṅgā viśiṣyate,कृते तु सर्वतीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गङ्गा विशिष्यते
2,38,21,kalau tu sarvatīrthāni svaṃ svaṃ vīryaṃ svabhāvataḥ gaṅgāyāṃ pratimuñcanti sā tu devī na kutracit,कलौ तु सर्वतीर्थानि स्वं स्वं वीर्यं स्वभावतः गङ्गायां प्रतिमुञ्चन्ति सा तु देवी न कुत्रचित्
2,38,22,gaṅgāṃbhaḥ kaṇadigdhasya vāyoḥ saṃsparśanādapi pāpaśīlā api narāḥ parāṃ gatimavāpnuyuḥ,गङ्गांभः कणदिग्धस्य वायोः संस्पर्शनादपि पापशीला अपि नराः परां गतिमवाप्नुयुः
2,38,23,yo 'sau sarvagato viṣṇuścitsvarūpī janārdanaḥ sa eva dravarūpeṇa gaṅgāṃbho nātra saṃśayaḥ,यो ऽसौ सर्वगतो विष्णुश्चित्स्वरूपी जनार्दनः स एव द्रवरूपेण गङ्गांभो नात्र संशयः
2,38,24,brahmahā guruḍā goghnaḥ steyī ca gurutalpagaḥ gaṅgāṃbhasā ca pūyante nātra kāryā vicāraṇā,ब्रह्महा गुरुडा गोघ्नः स्तेयी च गुरुतल्पगः गङ्गांभसा च पूयन्ते नात्र कार्या विचारणा
2,38,25,kṣetrasthamṛddhṛtaṃ vāpi śītamuṣṇamathāpi vā gāṅgeyaṃ tu harettoyaṃ pāpamāmaraṇāntikam,क्षेत्रस्थमृद्धृतं वापि शीतमुष्णमथापि वा गाङ्गेयं तु हरेत्तोयं पापमामरणान्तिकम्
2,38,26,varjyaṃ paryuṣitaṃ toyaṃ varjyaṃ puryuṣitaṃ dalam na varjyaṃ jāhnavītoyaṃ na varjyaṃ tulasīdalam,वर्ज्यं पर्युषितं तोयं वर्ज्यं पुर्युषितं दलम् न वर्ज्यं जाह्नवीतोयं न वर्ज्यं तुलसीदलम्
2,38,27,meroḥ suvarṇasya ca sarvaratnaiḥ saṃkhyopalānāmudakasya vāpi gaṅgājalānāṃ na tu śaktirasti vaktuṃ guṇākhyāparimāṇamatra,मेरोः सुवर्णस्य च सर्वरत्नैः संख्योपलानामुदकस्य वापि गङ्गाजलानां न तु शक्तिरस्ति वक्तुं गुणाख्यापरिमाणमत्र
2,38,28,tīrthayātrāvidhiṃ kṛtsnamakurvāṇo 'pi yo naraḥ gaṅgātoyasya māhātmyātso 'pyatra phalabhāgbhavet,तीर्थयात्राविधिं कृत्स्नमकुर्वाणो ऽपि यो नरः गङ्गातोयस्य माहात्म्यात्सो ऽप्यत्र फलभाग्भवेत्
2,38,29,cintāmaṇiguṇāccāpi gaṅgāyāstoyabindavaḥ viśiṣṭā yatprayacchanti bhaktebhyo vāñchitaṃ phalam,चिन्तामणिगुणाच्चापि गङ्गायास्तोयबिन्दवः विशिष्टा यत्प्रयच्छन्ति भक्तेभ्यो वाञ्छितं फलम्
2,38,30,gaṇḍūṣamātrato bhaktyā sakūdgaṅgāṃbhasā naraḥ kāmadhenu stanodbhūtānbhuṅkte divyarasāndivi,गण्डूषमात्रतो भक्त्या सकूद्गङ्गांभसा नरः कामधेनु स्तनोद्भूतान्भुङ्क्ते दिव्यरसान्दिवि
2,38,31,śālagrāmaśilāyāṃ yastu gaṅgājalaṃ kṣipet apahatya tamastīvraṃ bhāti sūryo yathodaye,शालग्रामशिलायां यस्तु गङ्गाजलं क्षिपेत् अपहत्य तमस्तीव्रं भाति सूर्यो यथोदये
2,38,32,manovākkāyajairgrastaḥ pāpairbahuvidhairapi vīkṣya gaṅgāṃ bhavetpūtaḥ puruṣo nātra saṃśayaḥ,मनोवाक्कायजैर्ग्रस्तः पापैर्बहुविधैरपि वीक्ष्य गङ्गां भवेत्पूतः पुरुषो नात्र संशयः
2,38,33,gaṅgātoyābhiṣiktāṃ tu bhikṣāmaśnāti yaḥ sadā sarpavatkañcukaṃ muktvā pāpahīno bhavetsa vai,गङ्गातोयाभिषिक्तां तु भिक्षामश्नाति यः सदा सर्पवत्कञ्चुकं मुक्त्वा पापहीनो भवेत्स वै
2,38,34,himavadvindhyasadṛśā rāśayaḥ pāpakarmaṇām gaṅgāṃbhasā vinaśyanti viṣṇubhaktyā yathāpadaḥ,हिमवद्विन्ध्यसदृशा राशयः पापकर्मणाम् गङ्गांभसा विनश्यन्ति विष्णुभक्त्या यथापदः
2,38,35,praveśamātre gaṅgāyāṃ snānārthaṃ bhaktito nṛṇām brahmahatyādipāpāni hāhetyuktvā prayāntyalam,प्रवेशमात्रे गङ्गायां स्नानार्थं भक्तितो नृणाम् ब्रह्महत्यादिपापानि हाहेत्युक्त्वा प्रयान्त्यलम्
2,38,36,gaṅgātīre vasennityaṃ gaṅgātoyaṃ pibetsadā yaḥ pumānsa vimucyeta pātakaiḥ pūrvasaṃcitaiḥ,गङ्गातीरे वसेन्नित्यं गङ्गातोयं पिबेत्सदा यः पुमान्स विमुच्येत पातकैः पूर्वसंचितैः
2,38,37,yo vai gaṅgāṃ samāśritya nityaṃ tiṣṭhati nirbhayaḥ sa eva devairmartyaiśca pūjanīyo maharṣibhiḥ,यो वै गङ्गां समाश्रित्य नित्यं तिष्ठति निर्भयः स एव देवैर्मर्त्यैश्च पूजनीयो महर्षिभिः
2,38,38,kimaṣṭāṅgena yogena kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ vāsa eva hi gaṅgāyāṃ sarvato 'pi viśiṣyate,किमष्टाङ्गेन योगेन किं तपोभिः किमध्वरैः वास एव हि गङ्गायां सर्वतो ऽपि विशिष्यते
2,38,39,kiṃ yajñairbahubhirjāpyaiḥ kiṃ tapobhirdhanārpaṇaiḥ svargamokṣapradā gaṅgā sukhasevyā yataḥ sthitā,किं यज्ञैर्बहुभिर्जाप्यैः किं तपोभिर्धनार्पणैः स्वर्गमोक्षप्रदा गङ्गा सुखसेव्या यतः स्थिता
2,38,40,pūrve vayasi pāpāni kṛtvā karmāṇi ye narāḥ śeṣe gaṅgāṃ niṣevante te 'pi yānti parāṃ gatim,पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा कर्माणि ये नराः शेषे गङ्गां निषेवन्ते ते ऽपि यान्ति परां गतिम्
2,38,40,yajñairyamaiśca niyamairdānaiḥ saṃnyāsato 'pi vā na tatphalamavāproti gaṅgāṃ sevya yadāpnuyāt,यज्ञैर्यमैश्च नियमैर्दानैः संन्यासतो ऽपि वा न तत्फलमवाप्रोति गङ्गां सेव्य यदाप्नुयात्
2,38,41,prabhāse gosahastreṇa rāhugraste divākare yatphalaṃ labhate martyo gaṅgāyāṃ taddinena vai,प्रभासे गोसहस्त्रेण राहुग्रस्ते दिवाकरे यत्फलं लभते मर्त्यो गङ्गायां तद्दिनेन वै
2,38,42,anyopāyāṃśca yastyaktvā mīkṣakāmaḥ suniścitaḥ gaṅgātīre sukhaṃ tiṣṭhetsa vai mokṣasya bhājanam,अन्योपायांश्च यस्त्यक्त्वा मीक्षकामः सुनिश्चितः गङ्गातीरे सुखं तिष्ठेत्स वै मोक्षस्य भाजनम्
2,38,43,vārāṇasyāṃ viśeṣaṇa gaṅgā sadyastu mokṣadā pratimāsaṃ caturdaśyāmaṣṭamyāṃ caiva sarvadā,वाराणस्यां विशेषण गङ्गा सद्यस्तु मोक्षदा प्रतिमासं चतुर्दश्यामष्टम्यां चैव सर्वदा
2,38,44,gaṅgātīre nivāsaśca yāvajjīvaṃ ca siddhidaḥ kṛcchrāṇi sarvadā kṛtvā yatphalaṃ sukhamaśnute,गङ्गातीरे निवासश्च यावज्जीवं च सिद्धिदः कृच्छ्राणि सर्वदा कृत्वा यत्फलं सुखमश्नुते
2,38,45,sadā cāndrāyaṇaṃ caiva tallabhejjāhnavītaṭe gaṅgāsevāparasyeha divasārddhena yatphalam,सदा चान्द्रायणं चैव तल्लभेज्जाह्नवीतटे गङ्गासेवापरस्येह दिवसार्द्धेन यत्फलम्
2,38,46,na tacchakyaṃ brahmasute prāptuṃ kratuśatairapi sarvayajñatapodānayogasvādhyāyakarmabhiḥ,न तच्छक्यं ब्रह्मसुते प्राप्तुं क्रतुशतैरपि सर्वयज्ञतपोदानयोगस्वाध्यायकर्मभिः
2,38,47,yatphalaṃ tallabhedbhaktyā gaṅgātīranivāsataḥ yatpuṇyaṃ satyavacanairnaiṣṭhikabrahmacāriṇām,यत्फलं तल्लभेद्भक्त्या गङ्गातीरनिवासतः यत्पुण्यं सत्यवचनैर्नैष्ठिकब्रह्मचारिणाम्
2,38,48,yadagnihotriṇāṃ puṇyaṃ tattu gaṅgānivāsataḥ samātṛpitṛdārāṇāṃ kulakoṭimanantakam,यदग्निहोत्रिणां पुण्यं तत्तु गङ्गानिवासतः समातृपितृदाराणां कुलकोटिमनन्तकम्
2,38,49,gaṅgābhaktistārayate saṃsārārṇavato dhruvam saṃtoṣaḥ paramaiśvaryaṃ tattvajñānaṃ sukhātmanām,गङ्गाभक्तिस्तारयते संसारार्णवतो ध्रुवम् संतोषः परमैश्वर्यं तत्त्वज्ञानं सुखात्मनाम्
2,38,50,vinayācārasaṃpattirgaṅgābhaktasya jāyate kṛtakṛtyo bhavenmartyo gaṅgāṃ prāpyaiva kevalam,विनयाचारसंपत्तिर्गङ्गाभक्तस्य जायते कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यो गङ्गां प्राप्यैव केवलम्
2,38,51,tadbhaktastatparaśca syānmṛto vāpi na saṃśayaḥ bhaktyā tajjalasaṃsparśī tajjalaṃ pibate ca yaḥ,तद्भक्तस्तत्परश्च स्यान्मृतो वापि न संशयः भक्त्या तज्जलसंस्पर्शी तज्जलं पिबते च यः
2,38,52,anāyāsena hi naro mokṣo pāyaṃ sa vindati dīkṣitaḥ sarvayajñeṣu somapānaṃ dine dine,अनायासेन हि नरो मोक्षो पायं स विन्दति दीक्षितः सर्वयज्ञेषु सोमपानं दिने दिने
2,38,53,sarvāṇi yaṃṣāṃ gaṅgāyāstoyaiḥ kṛtyāni sarvadā dehaṃ tyaktvā narāste tu modante śivasannidhau,सर्वाणि यंषां गङ्गायास्तोयैः कृत्यानि सर्वदा देहं त्यक्त्वा नरास्ते तु मोदन्ते शिवसन्निधौ
2,38,54,devāḥ somārkasaṃsthāni yathā śakrādayo mukhaiḥ amṛtānyupabhuñjanti tathā gaṅgājalaṃ narāḥ,देवाः सोमार्कसंस्थानि यथा शक्रादयो मुखैः अमृतान्युपभुञ्जन्ति तथा गङ्गाजलं नराः
2,38,55,kanyādānaiśca vidhivadbhūmidānaiśca bhaktitaḥ annadānaiśca godānaiḥ svarṇadānādibhistathā,कन्यादानैश्च विधिवद्भूमिदानैश्च भक्तितः अन्नदानैश्च गोदानैः स्वर्णदानादिभिस्तथा
2,38,56,rathāśvagajadānaiśca yatpuṇyaṃ parikīrtitam tataḥ śataguṇaṃ puṇyaṃ gaṅgāṃbhaśculukāśanāt,रथाश्वगजदानैश्च यत्पुण्यं परिकीर्तितम् ततः शतगुणं पुण्यं गङ्गांभश्चुलुकाशनात्
2,38,57,cāndrāyaṇasahasrāṇāṃ yatphalaṃ parikīrtitam tato 'dhikaphalaṃ gaṅgātoyapānādavāpyate,चान्द्रायणसहस्राणां यत्फलं परिकीर्तितम् ततो ऽधिकफलं गङ्गातोयपानादवाप्यते
2,38,58,gaṇḍūṣamātrapāne tu aśvamedhaphalaṃ labhet svacchandaṃ yaḥ pibedaṃbhastasya muktiḥ kare sthitā,गण्डूषमात्रपाने तु अश्वमेधफलं लभेत् स्वच्छन्दं यः पिबेदंभस्तस्य मुक्तिः करे स्थिता
2,38,59,tribhiḥ sārasvataṃ toyaṃ saptabhistvatha yāmunam nārmadaṃ daśabhirmāsairgāṅgaṃ varṣeṇa jīryati,त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्तभिस्त्वथ यामुनम् नार्मदं दशभिर्मासैर्गाङ्गं वर्षेण जीर्यति
2,38,60,śāstreṇākṛtatoyānāṃ mṛtānāṃ kvāpi dehanām taduttaraphalāvāptirgaṅgāyāmasthiyogataḥ,शास्त्रेणाकृततोयानां मृतानां क्वापि देहनाम् तदुत्तरफलावाप्तिर्गङ्गायामस्थियोगतः
2,38,61,cāndrāyaṇasahasraṃ tu yaścaretkāyaśodhanam yaḥ pibettu yatheṣṭhaṃ hi gaṅgāmbhaḥ sa viśiṣyate,चान्द्रायणसहस्रं तु यश्चरेत्कायशोधनम् यः पिबेत्तु यथेष्ठं हि गङ्गाम्भः स विशिष्यते
2,38,62,gaṅgāṃ paśyati yaḥ stauti snāti bhaktyā pibejjalam sa svargaṃ jñānamamalaṃ yogaṃ mokṣaṃ ca vindati,गङ्गां पश्यति यः स्तौति स्नाति भक्त्या पिबेज्जलम् स स्वर्गं ज्ञानममलं योगं मोक्षं च विन्दति
2,38,63,yastu sūryyāṃśuniṣṭaptaṃ gāṅgeyaṃ pibate jalam gomūtrayāvakāhārādgāṅgapānaṃ viśiṣyate,यस्तु सूर्य्यांशुनिष्टप्तं गाङ्गेयं पिबते जलम् गोमूत्रयावकाहाराद्गाङ्गपानं विशिष्यते
2,39,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīvasusaṃvāde gaṅgāmāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭatriṃśattamo 'dhyāyaḥ vasuruvāca śṛṇu mohini vakṣyāmi gaṅgāyā darśane phalam yaduktaṃ hi purāṇeṣu munibhistattvadarśibhiḥ,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गङ्गामाहात्म्यवर्णनं नामाष्टत्रिंशत्तमो ऽध्यायः वसुरुवाच शृणु मोहिनि वक्ष्यामि गङ्गाया दर्शने फलम् यदुक्तं हि पुराणेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
2,39,2,bhavanti nirviṣāḥ sarpā yathā tārkṣyasya daśa nāt gaṅgāsaṃdarśanāttadvatsarvapāpaiḥ pramucyate,भवन्ति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दश नात् गङ्गासंदर्शनात्तद्वत्सर्वपापैः प्रमुच्यते
2,39,3,saptāvarān saptaparān pitṛṃstebhyaśca ye pare pumāṃstārayate gaṅgāṃ vīkṣya spṛṣṭvāvagāhya ca,सप्तावरान् सप्तपरान् पितृंस्तेभ्यश्च ये परे पुमांस्तारयते गङ्गां वीक्ष्य स्पृष्ट्वावगाह्य च
2,39,4,darśanātsparśanātpānāttathā gaṅgeti kīrtanāt pumānpunāti puruṣāñchataśo 'tha sahasraśaḥ,दर्शनात्स्पर्शनात्पानात्तथा गङ्गेति कीर्तनात् पुमान्पुनाति पुरुषाञ्छतशो ऽथ सहस्रशः
2,39,5,jñānamaiśvaryamatulaṃ pratiṣṭhāyuryaśastathā śubhānāmāśramāṇāṃ ca gaṅgādarśanajaṃ phalam,ज्ञानमैश्वर्यमतुलं प्रतिष्ठायुर्यशस्तथा शुभानामाश्रमाणां च गङ्गादर्शनजं फलम्
2,39,6,sarvendriyāṇāṃ cāñcalyaṃ vyasanāni ca pātakam nirghṛṇatvaṃ ca naśyanti gaṅgādarśana mātrataḥ,सर्वेन्द्रियाणां चाञ्चल्यं व्यसनानि च पातकम् निर्घृणत्वं च नश्यन्ति गङ्गादर्शन मात्रतः
2,39,7,parahiṃsā ca kauṭilyaṃ paradoṣādyavekṣaṇam dāṃbhikatvaṃ nṛṇāṃ gaṅgādarśanādeva naśyati,परहिंसा च कौटिल्यं परदोषाद्यवेक्षणम् दांभिकत्वं नृणां गङ्गादर्शनादेव नश्यति
2,39,8,muhurmuhustathā paśyetspṛśedvāpi muhurmuhuḥ bhaktyā yadicchati naraḥ śāśvataṃ padamavyayam,मुहुर्मुहुस्तथा पश्येत्स्पृशेद्वापि मुहुर्मुहुः भक्त्या यदिच्छति नरः शाश्वतं पदमव्ययम्
2,39,9,vāpīkūpataḍāgādiprapāsatrādibhistathā anyatra yadbhavetpuṇyaṃ tadgaṅgādarśanādbhavet,वापीकूपतडागादिप्रपासत्रादिभिस्तथा अन्यत्र यद्भवेत्पुण्यं तद्गङ्गादर्शनाद्भवेत्
2,39,10,yatphalaṃ jāyate puṃsāṃ darśane paramātmanaḥ tadbhavedeva gaṅgāyā darśanādbhaktibhāvataḥ,यत्फलं जायते पुंसां दर्शने परमात्मनः तद्भवेदेव गङ्गाया दर्शनाद्भक्तिभावतः
2,39,11,naimiṣe ca kurukṣetre narmadāyāṃ ca puṣkare snānātsaṃsparśanā sevya yatphalaṃ labhate naraḥ,नैमिषे च कुरुक्षेत्रे नर्मदायां च पुष्करे स्नानात्संस्पर्शना सेव्य यत्फलं लभते नरः
2,39,12,tadgaṅgādarśanādeva kalau prāhurmaharṣayaḥ atha te smaraṇasyāpi gaṅgāyā bhūpabhāmini,तद्गङ्गादर्शनादेव कलौ प्राहुर्महर्षयः अथ ते स्मरणस्यापि गङ्गाया भूपभामिनि
2,39,13,pravakṣyāmi phalaṃ yattu purāṇeṣu prakīrtitam aśubhaiḥ karmabhiryuktānmajjamānānbhavārṇave,प्रवक्ष्यामि फलं यत्तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् अशुभैः कर्मभिर्युक्तान्मज्जमानान्भवार्णवे
2,39,14,patato narake gaṅgā smṛtā dūrātsamuddharet yojanānāṃ sahasreṣu gaṅgāṃ smarati yo naraḥ,पततो नरके गङ्गा स्मृता दूरात्समुद्धरेत् योजनानां सहस्रेषु गङ्गां स्मरति यो नरः
2,39,15,api duṣkṛtakarmā hi labhate paramāṃ gatim smaraṇādeva gaṅgāyāḥ pāpasaṃghātapañjaram,अपि दुष्कृतकर्मा हि लभते परमां गतिम् स्मरणादेव गङ्गायाः पापसंघातपञ्जरम्
2,39,16,bhedaṃ sahasradhā yāti girirvajrahato yathā gacchaṃstiṣṭhansvapandhyāyañjāgradbhuñjan hasan rudan,भेदं सहस्रधा याति गिरिर्वज्रहतो यथा गच्छंस्तिष्ठन्स्वपन्ध्यायञ्जाग्रद्भुञ्जन् हसन् रुदन्
2,39,17,yaḥ smaretsatataṃ gaṅgāṃ sa ca mucyeta bandhanāt sahasrayojanasthāśca gaṅgāṃ bhaktyā smaranti ye,यः स्मरेत्सततं गङ्गां स च मुच्येत बन्धनात् सहस्रयोजनस्थाश्च गङ्गां भक्त्या स्मरन्ति ये
2,39,18,gaṅgāgaṅgeti cākruśya mucyante te 'pi pātakāt ye ca smaranti vai gaṅgāṃ gaṅgābhaktiparāśca ye,गङ्गागङ्गेति चाक्रुश्य मुच्यन्ते ते ऽपि पातकात् ये च स्मरन्ति वै गङ्गां गङ्गाभक्तिपराश्च ये
2,39,19,te 'pyaśeṣairmahāpāpairmucyante nātra saṃśayaḥ bhavanāni vicitrāṇi vicitrābharaṇāḥ striyaḥ,ते ऽप्यशेषैर्महापापैर्मुच्यन्ते नात्र संशयः भवनानि विचित्राणि विचित्राभरणाः स्त्रियः
2,39,20,ārogyaṃ vittrasaṃpattirgaṅgāsmaraṇañja phalam manasā saṃsmaredyastu gaṅgāṃ dūrasthito naraḥ,आरोग्यं वित्त्रसंपत्तिर्गङ्गास्मरणञ्ज फलम् मनसा संस्मरेद्यस्तु गङ्गां दूरस्थितो नरः
2,39,21,cāndrāyaṇasahasrasya sa phalaṃ labhate dhruvam gaṅgā gaṅgā japannāma yojanānāṃ śate sthitaḥ,चान्द्रायणसहस्रस्य स फलं लभते ध्रुवम् गङ्गा गङ्गा जपन्नाम योजनानां शते स्थितः
2,39,22,mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ ca gacchati kīrtanānmucyate pāpāddarśanānmaṅgalaṃ labhet,मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं च गच्छति कीर्तनान्मुच्यते पापाद्दर्शनान्मङ्गलं लभेत्
2,39,23,avagāhya tathā pītvā punātyāsaptamaṃ kulam saptāvaparānparānsapta saptātha parataḥ parān,अवगाह्य तथा पीत्वा पुनात्यासप्तमं कुलम् सप्तावपरान्परान्सप्त सप्ताथ परतः परान्
2,39,24,gaṅgā tārayate puṃsāṃ prasaṃgenāpi kīrtitā aśraddhayāpi gaṅgāyā yattu nāmānukīrtanam,गङ्गा तारयते पुंसां प्रसंगेनापि कीर्तिता अश्रद्धयापि गङ्गाया यत्तु नामानुकीर्तनम्
2,39,25,karoti puṇyavāhinyāḥ so 'pi svargasya bhājanam sarvāvasthāṃ gato vāpi sarvadharmavivarjitaḥ,करोति पुण्यवाहिन्याः सो ऽपि स्वर्गस्य भाजनम् सर्वावस्थां गतो वापि सर्वधर्मविवर्जितः
2,39,26,gaṅgāyāḥ kīrtanenaiva śubhāṃ gatimavāpnuyāt brahmahā guruhāgoghnaḥ spṛṣṭo vā sarvapātakaiḥ,गङ्गायाः कीर्तनेनैव शुभां गतिमवाप्नुयात् ब्रह्महा गुरुहागोघ्नः स्पृष्टो वा सर्वपातकैः
2,39,27,gaṅgātoyaṃ naraḥ spṛṣṭvā mucyate sarvapātakaiḥ kadā drakṣyāmi tāṃ gaṅgāṃ kadā snānaṃ labhe hyaham,गङ्गातोयं नरः स्पृष्ट्वा मुच्यते सर्वपातकैः कदा द्रक्ष्यामि तां गङ्गां कदा स्नानं लभे ह्यहम्
2,39,28,iti puṃsābhilaṣitā kulānāṃ tārayecchatam atha snānaphalaṃ devi gaṅgāyāḥ pravadāmi te,इति पुंसाभिलषिता कुलानां तारयेच्छतम् अथ स्नानफलं देवि गङ्गायाः प्रवदामि ते
2,39,29,yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ snātasya gaṅgāsalile sadyaḥ pāpaṃ praṇaśyati,यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः स्नातस्य गङ्गासलिले सद्यः पापं प्रणश्यति
2,39,30,apūrvapuṇyaprāptiśca sadyo mohini jāyate snātānāṃ śucibhistoyairgāṅgeyaiḥ prayatātmanām,अपूर्वपुण्यप्राप्तिश्च सद्यो मोहिनि जायते स्नातानां शुचिभिस्तोयैर्गाङ्गेयैः प्रयतात्मनाम्
2,39,31,vyuṣṭirbhavati yā puṃsāṃ na sā kratuśatairapi apahatya tamastīvraṃ yathā bhātyudaye raviḥ,व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः
2,39,32,tathāpahatya pāpmānaṃ bhāti gaṅgājalokṣitaḥ ekenaivāpi vidhinā snānena nṛpasundari,तथापहत्य पाप्मानं भाति गङ्गाजलोक्षितः एकेनैवापि विधिना स्नानेन नृपसुन्दरि
2,39,33,aśvamedhaphalaṃ martyo gaṅgāyāṃ labhate dhruvam anekajanmasaṃbhūtaṃ puṃsaḥ pāpaṃ praṇaśyati,अश्वमेधफलं मर्त्यो गङ्गायां लभते ध्रुवम् अनेकजन्मसंभूतं पुंसः पापं प्रणश्यति
2,39,34,snānamātreṇa gaṅgāyāḥ sadyaḥ syātpuṇyabhājanam anyasthānakṛtaṃ pāpaṃ gaṅgātīre vinaśyati,स्नानमात्रेण गङ्गायाः सद्यः स्यात्पुण्यभाजनम् अन्यस्थानकृतं पापं गङ्गातीरे विनश्यति
2,39,35,gaṅgātīre kṛtaṃ pāpaṃ gaṅgāsnānena naśyati rātrau divā ca saṃdhyāyāṃ gaṅgāyāṃ tu prayatnataḥ,गङ्गातीरे कृतं पापं गङ्गास्नानेन नश्यति रात्रौ दिवा च संध्यायां गङ्गायां तु प्रयत्नतः
2,39,36,snātvāśvamedhajaṃ puṇyaṃ gṛhe 'pyuddhṛtatatajjalaiḥ sarvatīrtheṣu yatpuṇyaṃ sarveṣṭāyataneṣu ca,स्नात्वाश्वमेधजं पुण्यं गृहे ऽप्युद्धृतततज्जलैः सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वेष्टायतनेषु च
2,39,37,tatphalaṃ labhate martyo gaṅgāsnānānna saṃśayaḥ mahāpātakasaṃyukto yukto vā sarvapātakaiḥ,तत्फलं लभते मर्त्यो गङ्गास्नानान्न संशयः महापातकसंयुक्तो युक्तो वा सर्वपातकैः
2,39,38,gaṅgāsnānena vidhivanmucyate sarvapātakaiḥ gaṅgā snānātparaṃ snānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati,गङ्गास्नानेन विधिवन्मुच्यते सर्वपातकैः गङ्गा स्नानात्परं स्नानं न भूतं न भविष्यति
2,39,39,viśeṣataḥ kaliyuge pāpaṃ harati jāhnavī nihatya kāmajāndoṣānkāyavākcittasaṃbhavān,विशेषतः कलियुगे पापं हरति जाह्नवी निहत्य कामजान्दोषान्कायवाक्चित्तसंभवान्
2,39,40,gaṅgāsnānena bhaktyā tu modate divi devavat varṣaṃ snāti ca gaṅgāyāṃ yo naro bhaktisaṃyutaḥ,गङ्गास्नानेन भक्त्या तु मोदते दिवि देववत् वर्षं स्नाति च गङ्गायां यो नरो भक्तिसंयुतः
2,39,41,tasya syādvaiṣṇave loke sthitiḥ kalpaṃ na saṃśayaḥ āmṛtyuṃ snāti gaṅgāyāṃ yo naro nityameva ca,तस्य स्याद्वैष्णवे लोके स्थितिः कल्पं न संशयः आमृत्युं स्नाति गङ्गायां यो नरो नित्यमेव च
2,39,42,samastapāpanimuktaḥ samastakulasaṃyutaḥ samastabhogasaṃyukto viṣṇuloke mahīyate,समस्तपापनिमुक्तः समस्तकुलसंयुतः समस्तभोगसंयुक्तो विष्णुलोके महीयते
2,39,43,parārddhadvitayaṃ yāvannātra kāryā vicāraṇā gaṅgāyāṃ snāti yo martyo nairantaryeṇa nityadā,परार्द्धद्वितयं यावन्नात्र कार्या विचारणा गङ्गायां स्नाति यो मर्त्यो नैरन्तर्येण नित्यदा
2,39,44,jīvanmuktaḥ sa cātraiva mṛto viṣṇupadaṃ vrajet prātaḥsnānāddaśaguṇaṃ puṇyaṃ madhyandine smṛtam,जीवन्मुक्तः स चात्रैव मृतो विष्णुपदं व्रजेत् प्रातःस्नानाद्दशगुणं पुण्यं मध्यन्दिने स्मृतम्
2,39,45,sāyaṅkāle śataguṇamanantaṃ śivasannidhau kapilākoṭidānāddhi gaṅgāsnānaṃ viśiṣyate,सायङ्काले शतगुणमनन्तं शिवसन्निधौ कपिलाकोटिदानाद्धि गङ्गास्नानं विशिष्यते
2,39,46,kurukṣetrasamā gaṅgā yatra tatrāvagāhitā haridvāre prayāge ca siṃdhusaṃge phalādhikā,कुरुक्षेत्रसमा गङ्गा यत्र तत्रावगाहिता हरिद्वारे प्रयागे च सिंधुसंगे फलाधिका
2,39,47,ye madīyāṃśusaṃtapte jale te snānti jāhnavi te bhitvā maṇḍalaṃ yānti mokṣaṃ ceti ravervacaḥ,ये मदीयांशुसंतप्ते जले ते स्नान्ति जाह्नवि ते भित्वा मण्डलं यान्ति मोक्षं चेति रवेर्वचः
2,39,48,yo gṛhe sve sthito 'pi tvāṃ snāne saṃkīrtayiṣyati so 'pi yāsyati nākaṃ vai ityāha varuṇaśca tām,यो गृहे स्वे स्थितो ऽपि त्वां स्नाने संकीर्तयिष्यति सो ऽपि यास्यति नाकं वै इत्याह वरुणश्च ताम्
2,40,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite gaṅgāsnānamāhātmyaṃ nāmaikonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ vasuruvāca atha kālaviśeṣe tu gaṅgāsnānasya te phalam kīrtayiṣyāmi vāmoru sāvadhānā niśāmaya,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते गङ्गास्नानमाहात्म्यं नामैकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः वसुरुवाच अथ कालविशेषे तु गङ्गास्नानस्य ते फलम् कीर्तयिष्यामि वामोरु सावधाना निशामय
2,40,2,nairantaryeṇa gaṅgāyā māghe snāti ca yo naraḥ saśakraloke suciraṃ kālaṃ tiṣṭhetsagotrajaḥ,नैरन्तर्येण गङ्गाया माघे स्नाति च यो नरः सशक्रलोके सुचिरं कालं तिष्ठेत्सगोत्रजः
2,40,3,tato brahmapuraṃ yāti kalpakoṭiśatāyutaiḥ nairantaryeṇa vidhivadgaṅgāyāṃ snāti yo naraḥ,ततो ब्रह्मपुरं याति कल्पकोटिशतायुतैः नैरन्तर्येण विधिवद्गङ्गायां स्नाति यो नरः
2,40,4,ṣaṇmāsa mekakālāśī sakṛdevottarāyaṇe so 'pi viṣṇupadaṃ yāti kulānāṃ śatamuddharan,षण्मास मेककालाशी सकृदेवोत्तरायणे सो ऽपि विष्णुपदं याति कुलानां शतमुद्धरन्
2,40,5,saṃkrāntiṣu tu sarvāsu snātvā gaṅgājale naraḥ vimānenārkavarṇena sa vrajedviṣṇumandiram,संक्रान्तिषु तु सर्वासु स्नात्वा गङ्गाजले नरः विमानेनार्कवर्णेन स व्रजेद्विष्णुमन्दिरम्
2,40,6,viṣuve 'yanasaṃkrāntau viśeṣātphalamīritam tapaḥsamaṃ kārtike 'pi gaṅgāsnāne phalaṃ viduḥ,विषुवे ऽयनसंक्रान्तौ विशेषात्फलमीरितम् तपःसमं कार्तिके ऽपि गङ्गास्नाने फलं विदुः
2,40,7,meṣapraveśārkakāle kārtikyāṃ vāpi mohini māghasnānādhikaṃ prāhuḥ kamalāsanapūrvakāḥ,मेषप्रवेशार्ककाले कार्तिक्यां वापि मोहिनि माघस्नानाधिकं प्राहुः कमलासनपूर्वकाः
2,40,8,saṃvatsarasnānajanyaṃ phalamakṣayake tithau kārtike vāpi vaiśākhe iti prāha pitā tava,संवत्सरस्नानजन्यं फलमक्षयके तिथौ कार्तिके वापि वैशाखे इति प्राह पिता तव
2,40,9,manvādau ca yugādau yatproktaṃ gaṅgājale phalam snānaina yājyavanite trimāsyāpi ca tatphalam,मन्वादौ च युगादौ यत्प्रोक्तं गङ्गाजले फलम् स्नानैन याज्यवनिते त्रिमास्यापि च तत्फलम्
2,40,10,dvādaśyāṃ śravaṇarkṣe ca aṣṭabhyāṃ puṣyayogataḥ ārdrāyāṃ ca caturdaśyāṃ gaṅgāsnānaṃ sudurlabham,द्वादश्यां श्रवणर्क्षे च अष्टभ्यां पुष्ययोगतः आर्द्रायां च चतुर्दश्यां गङ्गास्नानं सुदुर्लभम्
2,40,11,pūrṇimā mādhave puṇyā tathā kārtikamāghayoḥ amāvasyāstathaiteṣāṃ gaṅgāsnāne sudurlabhāḥ,पूर्णिमा माधवे पुण्या तथा कार्तिकमाघयोः अमावस्यास्तथैतेषां गङ्गास्नाने सुदुर्लभाः
2,40,12,kṛṣṇāṣṭamyāṃ sahasraṃ tu śataṃ syātsarvaparvasu amāyāṃ ca tathāṣṭamyāṃ māghāsitadale sati,कृष्णाष्टम्यां सहस्रं तु शतं स्यात्सर्वपर्वसु अमायां च तथाष्टम्यां माघासितदले सति
2,40,13,ardhodayaṃ tadā parvakiñcinnyūnaṃ mahodayaḥ mahodaye śataguṇaṃ lakṣamarddhodaye smṛtam,अर्धोदयं तदा पर्वकिञ्चिन्न्यूनं महोदयः महोदये शतगुणं लक्षमर्द्धोदये स्मृतम्
2,40,14,snānaṃ gaṅgājale devi grahaṇāccandrasūryayoḥ māsatrayasnānaphalaṃ phālgunāṣāḍha māsayoḥ,स्नानं गङ्गाजले देवि ग्रहणाच्चन्द्रसूर्ययोः मासत्रयस्नानफलं फाल्गुनाषाढ मासयोः
2,40,15,janmarkṣe tu kṛte snāne gaṅgāyāṃ bhaktibhāvataḥ janmaprabhṛti pāpaṃ vai saṃcitaṃ hi vinaśyati,जन्मर्क्षे तु कृते स्नाने गङ्गायां भक्तिभावतः जन्मप्रभृति पापं वै संचितं हि विनश्यति
2,40,16,caturdaśyāṃ māghakṛṣṇe vyatīpātaśca durlabhaḥ kṛṣṇāṣṭamyāṃ viśeṣeṇa vaidhṛtirjāhnavījale,चतुर्दश्यां माघकृष्णे व्यतीपातश्च दुर्लभः कृष्णाष्टम्यां विशेषेण वैधृतिर्जाह्नवीजले
2,40,17,māghaṃ sakalamevāpi naro yo vidhipūrvakam aruṇodayake snāyī sa tu jātismaro bhavet,माघं सकलमेवापि नरो यो विधिपूर्वकम् अरुणोदयके स्नायी स तु जातिस्मरो भवेत्
2,40,18,sarvaśāstrārthavijjñānī nīrogaśca bhavedbhruvam saṃkrāntyāṃ pakṣayorante grahaṇe candrasūryayoḥ,सर्वशास्त्रार्थविज्ज्ञानी नीरोगश्च भवेद्भ्रुवम् संक्रान्त्यां पक्षयोरन्ते ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः
2,40,19,gaṅgāsnāto naraḥ kāmādbrahmaṇaḥ sadanaṃ labhet indorlakṣaguṇaṃ proktaṃ raverdaśaguṇaṃ tataḥ,गङ्गास्नातो नरः कामाद्ब्रह्मणः सदनं लभेत् इन्दोर्लक्षगुणं प्रोक्तं रवेर्दशगुणं ततः
2,40,20,gaṅgātīre tu saṃprāptā indoḥ koṭī raverdaśa vāruṇena samāyuktā madhau kṛṣṇā trayodaśī gaṅgāyāṃ yadi labhyeta sūryagrahaśataiḥ samā,गङ्गातीरे तु संप्राप्ता इन्दोः कोटी रवेर्दश वारुणेन समायुक्ता मधौ कृष्णा त्रयोदशी गङ्गायां यदि लभ्येत सूर्यग्रहशतैः समा
2,40,21,jyeṣṭhe māsi kṣitisutadine śuklapakṣe daśamyāṃ haste śailādavataradasau jāhnavī martyalokam pāpānyasyāṃ harati hi tithau sā daśaiṣādyagaṅgā puṇyaṃ dadyādapi śataguṇaṃ vājimedhakratośca,ज्येष्ठे मासि क्षितिसुतदिने शुक्लपक्षे दशम्यां हस्ते शैलादवतरदसौ जाह्नवी मर्त्यलोकम् पापान्यस्यां हरति हि तिथौ सा दशैषाद्यगङ्गा पुण्यं दद्यादपि शतगुणं वाजिमेधक्रतोश्च
2,40,22,mahāpātakasaṃghāni yāni pāpāni saṃti me govindadvādaśīṃ prāpya tāni me hana jāhnavi,महापातकसंघानि यानि पापानि संति मे गोविन्दद्वादशीं प्राप्य तानि मे हन जाह्नवि
2,40,23,maghāsaṃjñena ṛkṣeṇa candraḥ saṃpūrṇamaṇḍalaḥ guruṇā yāti saṃyogaṃ tanmahatvaṃ titheḥ smṛtam,मघासंज्ञेन ऋक्षेण चन्द्रः संपूर्णमण्डलः गुरुणा याति संयोगं तन्महत्वं तिथेः स्मृतम्
2,40,24,gaṅgāyāṃ yadi labhyeta sūryagrahaśataiḥ samā atha deśaviśeṣeṇa snānasya phalamucyate,गङ्गायां यदि लभ्येत सूर्यग्रहशतैः समा अथ देशविशेषेण स्नानस्य फलमुच्यते
2,40,25,kurukṣetrāddaśaguṇā yatra tatrāvagāhitā kurukṣetrācchataguṇā yatra vindhyena saṃyutā,कुरुक्षेत्राद्दशगुणा यत्र तत्रावगाहिता कुरुक्षेत्राच्छतगुणा यत्र विन्ध्येन संयुता
2,40,26,vindhyācchataguṇā proktā kāśīpuryāṃ tu jāhnavī sarvatra durlabhā gaṅgā triṣu sthāneṣu cādhikā,विन्ध्याच्छतगुणा प्रोक्ता काशीपुर्यां तु जाह्नवी सर्वत्र दुर्लभा गङ्गा त्रिषु स्थानेषु चाधिका
2,40,27,gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṃgame eṣu snātā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ,गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसंगमे एषु स्नाता दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः
2,40,28,gaṅgādvāre kuśāvarte snāne puṇyaphalaṃ śṛṇu saptānāṃ rājasūyānāṃ phalaṃ syādaśvamedhayoḥ,गङ्गाद्वारे कुशावर्ते स्नाने पुण्यफलं शृणु सप्तानां राजसूयानां फलं स्यादश्वमेधयोः
2,40,29,uṣitvā tatra māsārddhaṃ ṣaṇṇāṃ viśvajitāṃ phalam daśāyutānāṃ tu gavāṃ dānapuṇyaṃ vidurbudhāḥ,उषित्वा तत्र मासार्द्धं षण्णां विश्वजितां फलम् दशायुतानां तु गवां दानपुण्यं विदुर्बुधाः
2,40,30,sarottame 'tha govindaṃ rudraṃ kanakhale sthitam snātvā vāpyeṣu gaṅgāyāṃ puṇyamakṣayamāpnuyāt,सरोत्तमे ऽथ गोविन्दं रुद्रं कनखले स्थितम् स्नात्वा वाप्येषु गङ्गायां पुण्यमक्षयमाप्नुयात्
2,40,31,tīrthaṃ ca saukaraṃ nāma mahāpuṇyaṃ śubhe śṛṇu yasminnāvirabhūtpūrvaṃ vārāhākṛtiracyutaḥ,तीर्थं च सौकरं नाम महापुण्यं शुभे शृणु यस्मिन्नाविरभूत्पूर्वं वाराहाकृतिरच्युतः
2,40,32,śatasyāgnicitāṃ puṇyaṃ jyotiṣṭomadvayasya ca agniṣṭomasahasrasya phalamāpnoti mānavaḥ,शतस्याग्निचितां पुण्यं ज्योतिष्टोमद्वयस्य च अग्निष्टोमसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः
2,40,33,tatraiva brahmaṇastīrthe jyotiṣṭomāyutasya ca aśvamedhatrayasyāpi snātaḥ puṇyaṃ labhennaraḥ,तत्रैव ब्रह्मणस्तीर्थे ज्योतिष्टोमायुतस्य च अश्वमेधत्रयस्यापि स्नातः पुण्यं लभेन्नरः
2,40,34,kubjākhyaṃ tīrthamanaghaṃ yatra ca vyādhayo 'khilāḥ naśyanti sarvajanmotthaṃ pātakaṃ cāpi mohini,कुब्जाख्यं तीर्थमनघं यत्र च व्याधयो ऽखिलाः नश्यन्ति सर्वजन्मोत्थं पातकं चापि मोहिनि
2,40,35,atrānyatkāpilaṃ tīrthaṃ yatra snāto naraḥ śubhe kapilāṣṭāyutasyāpi dānatulyaphalaṃ labhet,अत्रान्यत्कापिलं तीर्थं यत्र स्नातो नरः शुभे कपिलाष्टायुतस्यापि दानतुल्यफलं लभेत्
2,40,36,gaṅgādvāre kuśāvarte bilvake nīlaparvate tīrthe kanakhale snātvā dhūtapāpo vrajeddivam,गङ्गाद्वारे कुशावर्ते बिल्वके नीलपर्वते तीर्थे कनखले स्नात्वा धूतपापो व्रजेद्दिवम्
2,40,37,pavitrārthaṃ tatastīrthaṃ sarvatīrthottamottamam dvayorviśvajitostatra snānātpuṇyaṃ labhennaraḥ,पवित्रार्थं ततस्तीर्थं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् द्वयोर्विश्वजितोस्तत्र स्नानात्पुण्यं लभेन्नरः
2,40,38,veṇīrājyaṃ tatastīrthaṃ sarayūryatra gaṅgayā supuṇyayā mahāpuṇyā svasā svasreva saṃgatā,वेणीराज्यं ततस्तीर्थं सरयूर्यत्र गङ्गया सुपुण्यया महापुण्या स्वसा स्वस्रेव संगता
2,40,39,harerdakṣiṇapādābjakṣālanādamarāpagā vāmapādodbhavā vāpi sarayūrmānasaprasūḥ,हरेर्दक्षिणपादाब्जक्षालनादमरापगा वामपादोद्भवा वापि सरयूर्मानसप्रसूः
2,40,40,tīrthe tatrārcayan rudraṃ viṣṇuṃ viṣṇutvamāpnuyāt pañcāśvamedhaphaladaṃ snānaṃ tatra prakīrtitam,तीर्थे तत्रार्चयन् रुद्रं विष्णुं विष्णुत्वमाप्नुयात् पञ्चाश्वमेधफलदं स्नानं तत्र प्रकीर्तितम्
2,40,41,tatastu gāṇḍavaṃ tīrthaṃ gaṇḍakī yatra saṃgatā gosahasrasya dānaṃ ca tatra snānaṃ samaṃ dvayam,ततस्तु गाण्डवं तीर्थं गण्डकी यत्र संगता गोसहस्रस्य दानं च तत्र स्नानं समं द्वयम्
2,40,42,rāmatīrthaṃ tataḥ puṇyaṃ vaikuṇṭhaṃ yatra sannidhau somatīrthaṃ tataḥ puṇyaṃ yatrāsau nakulo muniḥ,रामतीर्थं ततः पुण्यं वैकुण्ठं यत्र सन्निधौ सोमतीर्थं ततः पुण्यं यत्रासौ नकुलो मुनिः
2,40,43,samabhyarcya śivaṃ dhyāyangaṇatāṃ tu samāyayau caṃpakākhyaṃ puṇyatīrthaṃ yadgaṅgottaravāhinī,समभ्यर्च्य शिवं ध्यायन्गणतां तु समाययौ चंपकाख्यं पुण्यतीर्थं यद्गङ्गोत्तरवाहिनी
2,40,44,maṇikarṇikayā tulyaṃ mahāpātakanāśanam kalaśākhyaṃ tatastīrthaṃ kalaśādutthito muniḥ,मणिकर्णिकया तुल्यं महापातकनाशनम् कलशाख्यं ततस्तीर्थं कलशादुत्थितो मुनिः
2,40,45,agastyaḥ pūjayanyatra rudraṃ munivaro 'bhavat somadvīpaṃ mahāpuṇyaṃ tīrthaṃ vārāṇasīsamam,अगस्त्यः पूजयन्यत्र रुद्रं मुनिवरो ऽभवत् सोमद्वीपं महापुण्यं तीर्थं वाराणसीसमम्
2,40,46,somo yatrārcayannīśaṃ rudreṇa śirasā dhṛtaḥ viśvāmitrasya bhaginī gaṅgayā yatra saṃgatā,सोमो यत्रार्चयन्नीशं रुद्रेण शिरसा धृतः विश्वामित्रस्य भगिनी गङ्गया यत्र संगता
2,40,47,tatrāpluto naro bhūyādvāsavasya priyo 'tithiḥ jahnuhrade mahātīrthe snāto martyo hi mohini,तत्राप्लुतो नरो भूयाद्वासवस्य प्रियो ऽतिथिः जह्नुह्रदे महातीर्थे स्नातो मर्त्यो हि मोहिनि
2,40,48,ekaviṃśatikulyānāṃ tārako bhavati dhruvam tasmādadititīrthaṃ ca yatrāvāpāditirharim,एकविंशतिकुल्यानां तारको भवति ध्रुवम् तस्माददितितीर्थं च यत्रावापादितिर्हरिम्
2,40,49,kaśyapāttatra subhage snānamāhurmahodayam śiloccayaṃ mahātīrthaṃ yatra taptvā tapaḥ prajāḥ,कश्यपात्तत्र सुभगे स्नानमाहुर्महोदयम् शिलोच्चयं महातीर्थं यत्र तप्त्वा तपः प्रजाः
2,40,50,tṛṇādibhiḥ saha svargaṃ yānti tīrthagaṇāśrayāt indrāṇīnāmatīrthaṃ syādyatrendrāṇī tu vāsavam,तृणादिभिः सह स्वर्गं यान्ति तीर्थगणाश्रयात् इन्द्राणीनामतीर्थं स्याद्यत्रेन्द्राणी तु वासवम्
2,40,51,tapastaptvā patiṃ lebhe sevyametatprayāgavat puṇyadaṃ snātakaṃ tīrthaṃ viśvāmitrastapaścaran,तपस्तप्त्वा पतिं लेभे सेव्यमेतत्प्रयागवत् पुण्यदं स्नातकं तीर्थं विश्वामित्रस्तपश्चरन्
2,40,52,yatra brahmarṣitāṃ lebhe kṣattriyastīrthā sevayā pradyumnatīrthaṃ tapasā khyātaṃ yatra smaro hareḥ,यत्र ब्रह्मर्षितां लेभे क्षत्त्रियस्तीर्था सेवया प्रद्युम्नतीर्थं तपसा ख्यातं यत्र स्मरो हरेः
2,40,53,pradyumnanāmā putro 'bhūtparaṃ tatra mahodayam tato dakṣaprayāgaṃ tu gaṅgāto yamunāgata,प्रद्युम्ननामा पुत्रो ऽभूत्परं तत्र महोदयम् ततो दक्षप्रयागं तु गङ्गातो यमुनागत
2,40,54,snātvā tatrākṣayaṃ puṇyaṃ prayāga iva labhyate,स्नात्वा तत्राक्षयं पुण्यं प्रयाग इव लभ्यते
2,41,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīvasusaṃvāde gaṅgāmāhātmye sthalaviśeṣasnānaphalakathanaṃ nāma catvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ vasuruvāca athāvagāhanādīnāṃ karmaṇāṃ phalamucyate sāvadhānā śṛṇuṣva tvaṃ brahmaputri nṛpapriye,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गङ्गामाहात्म्ये स्थलविशेषस्नानफलकथनं नाम चत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः वसुरुवाच अथावगाहनादीनां कर्मणां फलमुच्यते सावधाना शृणुष्व त्वं ब्रह्मपुत्रि नृपप्रिये
2,41,2,yaiḥ puṇyavāhinī gaṅgā sakṛdbhaktyāvagāhitā teṣāṃ kulānāṃ lakṣaṃ tu bhavāttārayate śivā,यैः पुण्यवाहिनी गङ्गा सकृद्भक्त्यावगाहिता तेषां कुलानां लक्षं तु भवात्तारयते शिवा
2,41,3,sāmānyasthānato devi tatra saṃdhyā hyupāsitā puṇyaṃ lakṣaguṇaṃ kartuṃ samarthā dvijapāvanī,सामान्यस्थानतो देवि तत्र संध्या ह्युपासिता पुण्यं लक्षगुणं कर्तुं समर्था द्विजपावनी
2,41,4,dattāḥ pitṛbhyo yatrāpastanayaiḥ śraddhayānvitaiḥ akṣayāṃ tu prakurvanti tṛptiṃ mohini durlabhām,दत्ताः पितृभ्यो यत्रापस्तनयैः श्रद्धयान्वितैः अक्षयां तु प्रकुर्वन्ति तृप्तिं मोहिनि दुर्लभाम्
2,41,5,yāvantaśca tilā martyārgṛhītāḥ pitṛkarmaṇi tāvadvarṣasahasrāṇi pitaraḥ svargavāsinaḥ,यावन्तश्च तिला मर्त्यार्गृहीताः पितृकर्मणि तावद्वर्षसहस्राणि पितरः स्वर्गवासिनः
2,41,6,pitṛlokeṣu ye kecitsarveṣāṃ pitaraḥ sthitāḥ tarpyamāṇāḥ parāṃ tṛptiṃ yānti gaṅgājalaiḥ śubhaiḥ,पितृलोकेषु ये केचित्सर्वेषां पितरः स्थिताः तर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यान्ति गङ्गाजलैः शुभैः
2,41,7,ya icchetsaphalaṃ janma saṃtatiṃ vā śubhānane sa pitṝṃstarpayedgaṅgāmabhigamya surāṃstathā,य इच्छेत्सफलं जन्म संततिं वा शुभानने स पितॄंस्तर्पयेद्गङ्गामभिगम्य सुरांस्तथा
2,41,8,ye matā durgatā martyāstarpitāstatkulodbhavaiḥ kuśaistilairgāṅgajalaiste prayānti hareḥ padam,ये मता दुर्गता मर्त्यास्तर्पितास्तत्कुलोद्भवैः कुशैस्तिलैर्गाङ्गजलैस्ते प्रयान्ति हरेः पदम्
2,41,9,svargasasthāśca ye kecitpitaraḥ puṇyaśīlinaḥ te tarpitā gāṅgajalairmokṣe yānti vidhervacaḥ,स्वर्गसस्थाश्च ये केचित्पितरः पुण्यशीलिनः ते तर्पिता गाङ्गजलैर्मोक्षे यान्ति विधेर्वचः
2,41,10,māsaṃ tarpaṇamātreṇa piṇḍasaṃpātanena ca gaṅgāyāṃ pitaraḥ sarve suprītāḥ sūryavarcasaḥ,मासं तर्पणमात्रेण पिण्डसंपातनेन च गङ्गायां पितरः सर्वे सुप्रीताः सूर्यवर्चसः
2,41,11,apsaro gaṇaṇasaṃyuktānhemaratnavibhūṣitān muktājālaparicchannānveṇuvīṇānināditān,अप्सरो गणणसंयुक्तान्हेमरत्नविभूषितान् मुक्ताजालपरिच्छन्नान्वेणुवीणानिनादितान्
2,41,12,bherīśaṅkhamṛdaṅgādinirghoṣānsragvibhūṣitān gandharvadeharucirāndivyabhogasamanvitān,भेरीशङ्खमृदङ्गादिनिर्घोषान्स्रग्विभूषितान् गन्धर्वदेहरुचिरान्दिव्यभोगसमन्वितान्
2,41,13,āruhya tu vimānāgryānbrahyalokaṃ prayānti hi gaṅgāyāṃ tu naraḥ snātvā yo nityaṃ liṅgamarcayet,आरुह्य तु विमानाग्र्यान्ब्रह्यलोकं प्रयान्ति हि गङ्गायां तु नरः स्नात्वा यो नित्यं लिङ्गमर्चयेत्
2,41,14,ekena janmanā mokṣaṃ paramānpoti sa dhruvam agnihotrāṇi vedāśca yajñāśca bahudakṣiṇāḥ,एकेन जन्मना मोक्षं परमान्पोति स ध्रुवम् अग्निहोत्राणि वेदाश्च यज्ञाश्च बहुदक्षिणाः
2,41,15,gaṅgāyāṃ liṅgapūjāyāḥ koṭyaṃśenāpi no samāḥ pitṝnudiśya vā devāngaṅgāṃbhibhiḥ prasiṃcayet,गङ्गायां लिङ्गपूजायाः कोट्यंशेनापि नो समाः पितॄनुदिश्य वा देवान्गङ्गांभिभिः प्रसिंचयेत्
2,41,16,tṛptāḥ syustasya pitaro narakasthāśca tatkṣaṇāt mṛtkuṃbhāttāmrakuṃbhaistu snānaṃ daśaguṇaṃ smṛtam,तृप्ताः स्युस्तस्य पितरो नरकस्थाश्च तत्क्षणात् मृत्कुंभात्ताम्रकुंभैस्तु स्नानं दशगुणं स्मृतम्
2,41,17,raupyaiḥ śataguṇaṃ puṇyaṃ hemaiḥ koṭiguṇaṃ smṛtam evamarghe ca naivedye balipūjādiṣu kramāt,रौप्यैः शतगुणं पुण्यं हेमैः कोटिगुणं स्मृतम् एवमर्घे च नैवेद्ये बलिपूजादिषु क्रमात्
2,41,18,pātrāṃ taraviśeṣeṇa phalaṃ caivottarottaram vibhave sati yo mohānna kuryādvidhivistaram,पात्रां तरविशेषेण फलं चैवोत्तरोत्तरम् विभवे सति यो मोहान्न कुर्याद्विधिविस्तरम्
2,41,19,na sa tatkarmaphalabhāgdevadrohī prakīrtyate devānāṃ darśanaṃ puṇyaṃ darśanātsparśanaṃ varam,न स तत्कर्मफलभाग्देवद्रोही प्रकीर्त्यते देवानां दर्शनं पुण्यं दर्शनात्स्पर्शनं वरम्
2,41,20,sparśanādarcanaṃ śreṣṭhaṃ ghṛtasnānamataḥ param prāhurgaṅgājalaiḥ snānaṃ ghṛtasnānasamaṃ budhāḥ,स्पर्शनादर्चनं श्रेष्ठं घृतस्नानमतः परम् प्राहुर्गङ्गाजलैः स्नानं घृतस्नानसमं बुधाः
2,41,21,arghyaṃ dravyaviśeṣeṇa gaṅgātoyena yaḥ sakṛt māgadhaprasthamātreṇa tāmrapātrasthitena ca,अर्घ्यं द्रव्यविशेषेण गङ्गातोयेन यः सकृत् मागधप्रस्थमात्रेण ताम्रपात्रस्थितेन च
2,41,22,devatābhyaḥ pradadyāttu svakīyapitṛbhiḥ saha putrapautraiśca saṃyuktaḥ sa ca vai svargamāpnuyāt āpaḥ kṣīraṃ kuśāgrāṇi ghṛtaṃ dadhi tathā madhu,देवताभ्यः प्रदद्यात्तु स्वकीयपितृभिः सह पुत्रपौत्रैश्च संयुक्तः स च वै स्वर्गमाप्नुयात् आपः क्षीरं कुशाग्राणि घृतं दधि तथा मधु
2,41,23,raktāni karavīrāṇi tathā vai raktacandanam aṣṭāṅgaireṣa yuktor'gho bhānave parikīrtitaḥ,रक्तानि करवीराणि तथा वै रक्तचन्दनम् अष्टाङ्गैरेष युक्तोर्ऽघो भानवे परिकीर्तितः
2,41,24,viṣṇoḥ śivasya sūryyasya durgāyā brahmaṇastathā gaṅgātīre pratiṣṭhāṃ tu yaḥ karoti narottamaḥ,विष्णोः शिवस्य सूर्य्यस्य दुर्गाया ब्रह्मणस्तथा गङ्गातीरे प्रतिष्ठां तु यः करोति नरोत्तमः
2,41,25,tathaivāyatanānyeṣāṃ kārayatyapi śaktitaḥ anyatīrtheṣu karaṇātkoṭiguṇaṃ bhavet,तथैवायतनान्येषां कारयत्यपि शक्तितः अन्यतीर्थेषु करणात्कोटिगुणं भवेत्
2,41,26,gaṅgātīrasamudbhūtamṛdā ligāni śaktitaḥ salakṣaṇāni kṛtvā tu pratiṣṭhāpya dine dine,गङ्गातीरसमुद्भूतमृदा लिगानि शक्तितः सलक्षणानि कृत्वा तु प्रतिष्ठाप्य दिने दिने
2,41,27,mantreśca patrapuṣpādyaiḥ pūjayitvā ca śaktitaḥ gaṅgāyāṃ nikṣipennityaṃ tasya pupayamanantakam,मन्त्रेश्च पत्रपुष्पाद्यैः पूजयित्वा च शक्तितः गङ्गायां निक्षिपेन्नित्यं तस्य पुपयमनन्तकम्
2,41,28,sarvānandapradāyinyāṃ gaṅgāyāṃ yo narottamaḥ aṣṭākṣaraṃ japedbhaktya muktistasya kare sthitā,सर्वानन्दप्रदायिन्यां गङ्गायां यो नरोत्तमः अष्टाक्षरं जपेद्भक्त्य मुक्तिस्तस्य करे स्थिता
2,41,29,namo nārāyaṇāyeti praṇavādyaṃ niyamya ca ṣaṇmāsaṃ japataḥ sarvā hyupatiṣṭhanti siddhayaḥ,नमो नारायणायेति प्रणवाद्यं नियम्य च षण्मासं जपतः सर्वा ह्युपतिष्ठन्ति सिद्धयः
2,41,30,namaḥ śivāyeti mantraṃ satāraṃ vidhinā tu yaḥ caturviśatilakṣaṃ vai japetsākṣātsaśaṅkaraḥ,नमः शिवायेति मन्त्रं सतारं विधिना तु यः चतुर्विशतिलक्षं वै जपेत्साक्षात्सशङ्करः
2,41,31,pañcākṣarī siddhavidyā śiva eva na saṃśayaḥ apavitraḥ pavitro vā japanniṣpātako bhavet,पञ्चाक्षरी सिद्धविद्या शिव एव न संशयः अपवित्रः पवित्रो वा जपन्निष्पातको भवेत्
2,41,32,pūjitāyāṃ tu gaṅgāyāṃ pūjitāḥ sarva devatāḥ tasmātsarvaprayatnena pūjayedamarāpagām,पूजितायां तु गङ्गायां पूजिताः सर्व देवताः तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजयेदमरापगाम्
2,41,33,caturbhujāṃ trinetrāṃ ca sarvāvayavaśobhitām ratnakuṃbhasitāṃbhojavarābhayakaraṃ śubhām,चतुर्भुजां त्रिनेत्रां च सर्वावयवशोभिताम् रत्नकुंभसितांभोजवराभयकरं शुभाम्
2,41,34,śvetavastraparīdhānāṃ muktāmaṇivibhūṣitām suprasannāṃ suvadanāṃ karuṇārdrahṛdaṃbujām,श्वेतवस्त्रपरीधानां मुक्तामणिविभूषिताम् सुप्रसन्नां सुवदनां करुणार्द्रहृदंबुजाम्
2,41,35,sudhāplāvitabhūpṛṣṭhāṃ trailokyanamitāṃ sadā dhyātvā jalamayīṃ gaṅgāṃ pūjayanpuṇyabhāgbhavet,सुधाप्लावितभूपृष्ठां त्रैलोक्यनमितां सदा ध्यात्वा जलमयीं गङ्गां पूजयन्पुण्यभाग्भवेत्
2,41,36,māsārddhamapi yastvevaṃ nairantaryeṇa pūjayet sa eva devasadṛśo bahukāle phalādhikaḥ,मासार्द्धमपि यस्त्वेवं नैरन्तर्येण पूजयेत् स एव देवसदृशो बहुकाले फलाधिकः
2,41,37,vaiśākhaśuklasaptamyāṃ jahnunā jāhnavī purā krodhātpītā punastyaktā karṇaraṅghrāttu dakṣiṇāt,वैशाखशुक्लसप्तम्यां जह्नुना जाह्नवी पुरा क्रोधात्पीता पुनस्त्यक्ता कर्णरङ्घ्रात्तु दक्षिणात्
2,41,38,tāṃ tatra pūjayeddevīṃ gaṅgāṃ gaganamekhalām akṣayāyāṃ tu vaiśākhe kārtike 'pi śubhānane,तां तत्र पूजयेद्देवीं गङ्गां गगनमेखलाम् अक्षयायां तु वैशाखे कार्तिके ऽपि शुभानने
2,41,39,rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā yavānnaiśca tilaistathā viṣṇuṃ gaṅgāṃ ca śaṃbhuṃ ca pūjayedbhakti bhāvataḥ,रात्रौ जागरणं कृत्वा यवान्नैश्च तिलैस्तथा विष्णुं गङ्गां च शंभुं च पूजयेद्भक्ति भावतः
2,41,40,tathā sugandhaiḥ kusumaiḥ kuṅkumāgarumandanaiḥ tulasībilvapatrādyairmātuluṅgaphalādibhiḥ,तथा सुगन्धैः कुसुमैः कुङ्कुमागरुमन्दनैः तुलसीबिल्वपत्राद्यैर्मातुलुङ्गफलादिभिः
2,41,41,dhūpairdīpaiśca naivedyairyathā vibhavavistaraiḥ kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca,धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्यथा विभवविस्तरैः कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च
2,41,42,divyaṃ vimānamāsthāya viṣṇuloke mahīyate tato mahītalaṃ prāpya rājā bhavati dhārmikaḥ,दिव्यं विमानमास्थाय विष्णुलोके महीयते ततो महीतलं प्राप्य राजा भवति धार्मिकः
2,41,43,bhuktvā vividhasaukhyāni rūpaśīlaguṇānvitaḥ dehānte jñānavānbhūtvā śivasāyujyamāpnuyāt,भुक्त्वा विविधसौख्यानि रूपशीलगुणान्वितः देहान्ते ज्ञानवान्भूत्वा शिवसायुज्यमाप्नुयात्
2,41,44,yajño dānaṃ tapo japyaṃ śrāddhaṃ ca surapūjanam gaṅgāyāṃ tu kṛtaṃ sarvaṃ koṭikoṭiguṇaṃ bhavet,यज्ञो दानं तपो जप्यं श्राद्धं च सुरपूजनम् गङ्गायां तु कृतं सर्वं कोटिकोटिगुणं भवेत्
2,41,45,yastvakṣayatṛtīyāyāṃ gaṅgātīre dadāti vai ghṛtadhenuṃ vidhānena tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu,यस्त्वक्षयतृतीयायां गङ्गातीरे ददाति वै घृतधेनुं विधानेन तस्य पुण्यफलं शृणु
2,41,46,kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca sahasrādityasaṃkāśaḥ sarvakāmasamanvitaḥ,कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च सहस्रादित्यसंकाशः सर्वकामसमन्वितः
2,41,47,hemaratna maye citre vimāne haṃsabhūṣite svakīyapitṛbhiḥ sārddhaṃ brahmaloke mahīyate,हेमरत्न मये चित्रे विमाने हंसभूषिते स्वकीयपितृभिः सार्द्धं ब्रह्मलोके महीयते
2,41,48,tatastu jāyate vipro gaṅgātīre dhanānvitaḥ ante tu brahmavidbhūtvā mokṣamāpnotyasaṃśayaḥ,ततस्तु जायते विप्रो गङ्गातीरे धनान्वितः अन्ते तु ब्रह्मविद्भूत्वा मोक्षमाप्नोत्यसंशयः
2,41,49,tathaiva gopradānaṃ ca vidhinā kurute tu yaḥ golomasaṃkhyavarṣāṇi svargaloke mahīyate,तथैव गोप्रदानं च विधिना कुरुते तु यः गोलोमसंख्यवर्षाणि स्वर्गलोके महीयते
2,41,50,jāyate ca kule paścāddhanadhānyasamākule ratnakāñcanabhūpūrṇe śīlavidyāyaśonvite,जायते च कुले पश्चाद्धनधान्यसमाकुले रत्नकाञ्चनभूपूर्णे शीलविद्यायशोन्विते
2,41,51,sa bhuktvā vipulānbhogānputrapautrasamanvitaḥ mokṣabhāgī bhavennṛnaṃ nātrakāryā vicāraṇā,स भुक्त्वा विपुलान्भोगान्पुत्रपौत्रसमन्वितः मोक्षभागी भवेन्नृनं नात्रकार्या विचारणा
2,41,52,kapilā yadi dattā syādvidhinā vedapārage narakasthānpitṝnsarvānsvargaṃ nayati vai tadā,कपिला यदि दत्ता स्याद्विधिना वेदपारगे नरकस्थान्पितॄन्सर्वान्स्वर्गं नयति वै तदा
2,41,53,bhūmiṃ nivartanamitāṃ gaṅgātīre dadāti yaḥ bhūmireṇupramāṇābdaṃ brahmaviṣṇuśivātigaḥ,भूमिं निवर्तनमितां गङ्गातीरे ददाति यः भूमिरेणुप्रमाणाब्दं ब्रह्मविष्णुशिवातिगः
2,41,54,jāyate ca punarbhūmau saptadvīpapatirbhavet bherīśaṅkhādinirghoṣairgītavāditraniḥsvanaiḥ,जायते च पुनर्भूमौ सप्तद्वीपपतिर्भवेत् भेरीशङ्खादिनिर्घोषैर्गीतवादित्रनिःस्वनैः
2,41,55,stutibhirmāgaghānāṃ ca supto 'sau pratibudhyate sarvasaukhyānyavāpyeha sarvadharmaparāyaṇaḥ,स्तुतिभिर्मागघानां च सुप्तो ऽसौ प्रतिबुध्यते सर्वसौख्यान्यवाप्येह सर्वधर्मपरायणः
2,41,56,narakasthānpitṝnsarvānprāpayitvā divaṃ tathā svargasthitānmokṣayitvā svayaṃ jñānī ca mohini,नरकस्थान्पितॄन्सर्वान्प्रापयित्वा दिवं तथा स्वर्गस्थितान्मोक्षयित्वा स्वयं ज्ञानी च मोहिनि
2,41,57,ante jñānāsinā chitvā avidyāṃ pañcaparvikām paraṃ vairāgyamāpannaḥ paraṃ brahmādhi gacchati,अन्ते ज्ञानासिना छित्वा अविद्यां पञ्चपर्विकाम् परं वैराग्यमापन्नः परं ब्रह्माधि गच्छति
2,41,58,saptahastena daṇḍena triṃśaddaṇḍā nivartanam tribhāgahīnaṃ gocarma mānamāha vidhiḥ svayam,सप्तहस्तेन दण्डेन त्रिंशद्दण्डा निवर्तनम् त्रिभागहीनं गोचर्म मानमाह विधिः स्वयम्
2,41,59,grāmaṃ gaṅgātaṭe yo vai brāhmaṇebhyaḥ prayacchati brahmaviṣṇuśivaprītye durgāyā bhāskarasya ca,ग्रामं गङ्गातटे यो वै ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति ब्रह्मविष्णुशिवप्रीत्ये दुर्गाया भास्करस्य च
2,41,60,sarvadāneṣu yatpuṇyaṃ sarvayajñeṣu yatphalam tapovrateṣu puṇyeṣu yatphalaṃ parikīrtitam,सर्वदानेषु यत्पुण्यं सर्वयज्ञेषु यत्फलम् तपोव्रतेषु पुण्येषु यत्फलं परिकीर्तितम्
2,41,61,sahasraguṇitaṃ tattu vijñeyaṃ grāmadāyinaḥ sūryakoṭipratīkāśe vimāne vaiṣṇave pure,सहस्रगुणितं तत्तु विज्ञेयं ग्रामदायिनः सूर्यकोटिप्रतीकाशे विमाने वैष्णवे पुरे
2,41,62,krīḍate śāṅkare vāpi stuto devādibhirmudā bhūmireṇvabdasaṃkhyākaṃ kālaṃ sthitvā ca tatra saḥ,क्रीडते शाङ्करे वापि स्तुतो देवादिभिर्मुदा भूमिरेण्वब्दसंख्याकं कालं स्थित्वा च तत्र सः
2,41,63,aṇimādiguṇairyukte yogināṃ jāyate kule akṣayāyāṃ tu yo devi svarṇaṃ ṣoḍaśamāsikam,अणिमादिगुणैर्युक्ते योगिनां जायते कुले अक्षयायां तु यो देवि स्वर्णं षोडशमासिकम्
2,41,64,dadāti dvijamukhyāya so 'pi lokeṣu pūjyate annadānādviṣṇulokaṃ śaivaṃ vai tiladānataḥ,ददाति द्विजमुख्याय सो ऽपि लोकेषु पूज्यते अन्नदानाद्विष्णुलोकं शैवं वै तिलदानतः
2,41,65,brāhmaṃ ratnapradānena gohiraṇyena vāsavam gāndharvaṃ svarṇavāsobhiḥ kīrtiṃ kanyāpradānataḥ,ब्राह्मं रत्नप्रदानेन गोहिरण्येन वासवम् गान्धर्वं स्वर्णवासोभिः कीर्तिं कन्याप्रदानतः
2,41,66,vidyayā muktidaṃ jñānaṃ prāpya yāyānnirañjanam gaṃmātīre naro yastu nānāvṛkṣaiḥ samanvitam,विद्यया मुक्तिदं ज्ञानं प्राप्य यायान्निरञ्जनम् गंमातीरे नरो यस्तु नानावृक्षैः समन्वितम्
2,41,67,ārāmaṃ kārayedbhaktyā gṛhaṃ copavanānvitam kadalīnārikeraiśca kapitthāśokacaṃpakaiḥ,आरामं कारयेद्भक्त्या गृहं चोपवनान्वितम् कदलीनारिकेरैश्च कपित्थाशोकचंपकैः
2,41,68,panasairbilvavṛkṣaiśca kadaṃbāśvatthapāṭalaiḥ āmraistālairnāgaraṅgairvṛkṣairanyaiśca saṃyutam,पनसैर्बिल्ववृक्षैश्च कदंबाश्वत्थपाटलैः आम्रैस्तालैर्नागरङ्गैर्वृक्षैरन्यैश्च संयुतम्
2,41,69,jātīvijayasaṃyuktaṃ tathā pāṭalarājitam nicitaṃ kārayitvaivamāvāsaṃ puṣpaśobhitam,जातीविजयसंयुक्तं तथा पाटलराजितम् निचितं कारयित्वैवमावासं पुष्पशोभितम्
2,41,70,śivāya viṣṇave vāpi durgāyai bhāskarāya ca prayacchati tathā bhaktyā sarvārthaṃ parikalpya ca,शिवाय विष्णवे वापि दुर्गायै भास्कराय च प्रयच्छति तथा भक्त्या सर्वार्थं परिकल्प्य च
2,41,71,tasya puṇyaphalaṃ vakṣye saṃkṣepānnatu vistarāt yāvanti teṣāṃ vṛkṣāṇāṃ puṣpamūlaphalāni ca,तस्य पुण्यफलं वक्ष्ये संक्षेपान्नतु विस्तरात् यावन्ति तेषां वृक्षाणां पुष्पमूलफलानि च
2,41,72,bījāni ca vicitrāṇi teṣāṃ mūlāni vai tathā tāvatkalpasahasrāṇi teṣāṃ lokeṣu saṃsthitiḥ,बीजानि च विचित्राणि तेषां मूलानि वै तथा तावत्कल्पसहस्राणि तेषां लोकेषु संस्थितिः
2,42,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīvasusaṃvāde gaṅgāmāhātmye dānādividhivarṇanaṃ nāmaikacatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ mohinyuvāca dhanyāhaṃ kṛtakṛtyāhaṃ saphalaṃ jīvitaṃ mama yacchrutaṃ tvanmukhāṃbhojādgāmāhātmyamuttamam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गङ्गामाहात्म्ये दानादिविधिवर्णनं नामैकचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः मोहिन्युवाच धन्याहं कृतकृत्याहं सफलं जीवितं मम यच्छ्रुतं त्वन्मुखांभोजाद्गामाहात्म्यमुत्तमम्
2,42,2,aho gaṅgāsamaṃ tīrthaṃ nāsti kiñciddharā tale yasyāḥ saṃdarśanādīnāmīdṛśaṃ puṇyamīritam,अहो गङ्गासमं तीर्थं नास्ति किञ्चिद्धरा तले यस्याः संदर्शनादीनामीदृशं पुण्यमीरितम्
2,42,3,guḍadhenvādidhenūnāṃ vidhānaṃ ca yathākramam tathā kathayaviprendra bhaktāhaṃ tava sarvadā,गुडधेन्वादिधेनूनां विधानं च यथाक्रमम् तथा कथयविप्रेन्द्र भक्ताहं तव सर्वदा
2,42,4,vasiṣṭha uvāca tacchrutvā mohinīvākyaṃ vasustasyāḥ purohitaḥ vedāgamānāṃ tattvajñaḥ smayamāna uvāca ha,वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं वसुस्तस्याः पुरोहितः वेदागमानां तत्त्वज्ञः स्मयमान उवाच ह
2,42,5,vasuruvāca śṛṇu mohini vakṣyāmi yatpṛṣṭaṃ hi tvayā mama guḍadhenuvidhānaṃ ca yathā śāstre prakīrtitam,वसुरुवाच शृणु मोहिनि वक्ष्यामि यत्पृष्टं हि त्वया मम गुडधेनुविधानं च यथा शास्त्रे प्रकीर्तितम्
2,42,6,kṛṣṇājinaṃ caturgrīvaṃ vinyasedbhuvi gomayenopaliptāyāṃ kuśānāstīrya yatnataḥ,कृष्णाजिनं चतुर्ग्रीवं विन्यसेद्भुवि गोमयेनोपलिप्तायां कुशानास्तीर्य यत्नतः
2,42,7,praṅmukhīṃ kalpayeddhenumudakpādāṃ savatsakām uttamā guḍadhenustu caturbhāraiḥ prakīrtitā,प्रङ्मुखीं कल्पयेद्धेनुमुदक्पादां सवत्सकाम् उत्तमा गुडधेनुस्तु चतुर्भारैः प्रकीर्तिता
2,42,8,vatsaṃ bhāreṇa kurvīta bhārābhyāṃ madhyamā smṛtā arddhabhāreṇa vatsaḥ syātkaniṣṭhā bhārakeṇa tu,वत्सं भारेण कुर्वीत भाराभ्यां मध्यमा स्मृता अर्द्धभारेण वत्सः स्यात्कनिष्ठा भारकेण तु
2,42,9,caturthāṃśena vatsaḥ syād gṛhavittānusārataḥ prabhuḥ prathamakalpasya yo 'nukalpena vartayet,चतुर्थांशेन वत्सः स्याद् गृहवित्तानुसारतः प्रभुः प्रथमकल्पस्य यो ऽनुकल्पेन वर्तयेत्
2,42,10,na sāṃparāyikaṃ tasya durmaterjāyate phalam dhenuvatsau ghṛtasyaitau sitaślakṣṇāṃbarāvṛtau,न सांपरायिकं तस्य दुर्मतेर्जायते फलम् धेनुवत्सौ घृतस्यैतौ सितश्लक्ष्णांबरावृतौ
2,42,11,śuktikarṇāvikṣupādau śuddhamuktālekṣaṇau sitasūtraśirālau ca sitakaṃbalakaṃbalau,शुक्तिकर्णाविक्षुपादौ शुद्धमुक्तालेक्षणौ सितसूत्रशिरालौ च सितकंबलकंबलौ
2,42,12,tāmragaṇḍūkapṛṣṭhau tau sitacāmaralomakau vidrumakramago petau navanītastanānvitau,ताम्रगण्डूकपृष्ठौ तौ सितचामरलोमकौ विद्रुमक्रमगो पेतौ नवनीतस्तनान्वितौ
2,42,13,kāṃsyadohāvindranīlamaṇikalpitatārakau suvarṇaśṛṅgābharaṇau śuddharaupyakhurāvubhau,कांस्यदोहाविन्द्रनीलमणिकल्पिततारकौ सुवर्णशृङ्गाभरणौ शुद्धरौप्यखुरावुभौ
2,42,14,nānāphalaṃ samāyuktau ghrāṇagandhakaraṇḍakau ityevaṃ racayitvā tu dhūpadīpairathārcayet,नानाफलं समायुक्तौ घ्राणगन्धकरण्डकौ इत्येवं रचयित्वा तु धूपदीपैरथार्चयेत्
2,42,15,yā lakṣmīḥ sarvabhūtānāṃ yā ca deveṣvavasthitā dhenurūpeṇa sā devī mama śāntiṃ prayacchatu,या लक्ष्मीः सर्वभूतानां या च देवेष्ववस्थिता धेनुरूपेण सा देवी मम शान्तिं प्रयच्छतु
2,42,16,dehasthā yā ca rudrāṇāṃ śaṅkarasya sadā priyā dhenurūpeṇa sā devī mama pāpaṃ vyapohatu,देहस्था या च रुद्राणां शङ्करस्य सदा प्रिया धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु
2,42,17,viṣṇorvakṣasi yā lakṣmīḥ svāhārūpā vibhāvasoḥ candrārkaśakraśaktiryā dhenurūpāstu sā śriye,विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहारूपा विभावसोः चन्द्रार्कशक्रशक्तिर्या धेनुरूपास्तु सा श्रिये
2,42,18,caturmukhasya yā lakṣmīrlakṣmīryā dhanadasya ca lakṣmīryā lokapālānāṃ sā dhenurvaradāstu me,चतुर्मुखस्य या लक्ष्मीर्लक्ष्मीर्या धनदस्य च लक्ष्मीर्या लोकपालानां सा धेनुर्वरदास्तु मे
2,42,19,svadhā yā pitṛmukhyānāṃ svāhā yajñamujā ca yā sarvapāpaharā dhenuḥ sā me śāntiṃ prayacchatu,स्वधा या पितृमुख्यानां स्वाहा यज्ञमुजा च या सर्वपापहरा धेनुः सा मे शान्तिं प्रयच्छतु
2,42,20,evamāṃmatrya tāṃ dhenuṃ brāhmaṇāya nivedayet vidhānametaddhenūnāṃ sarvāsāmiha paṭhyate,एवमांमत्र्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत् विधानमेतद्धेनूनां सर्वासामिह पठ्यते
2,42,21,yāstu pāparvināśinyaḥ kīrtitā daśadhenavaḥ tāsāṃ svarūpaṃ vakṣyāmi śāstrokaṃ śṛṇu mohini,यास्तु पापर्विनाशिन्यः कीर्तिता दशधेनवः तासां स्वरूपं वक्ष्यामि शास्त्रोकं शृणु मोहिनि
2,42,22,prathamā guḍadhenuḥ syād ghṛtadhenurathāparā tiladhenustṛtīyā ca caturthī jalasaṃjñitā,प्रथमा गुडधेनुः स्याद् घृतधेनुरथापरा तिलधेनुस्तृतीया च चतुर्थी जलसंज्ञिता
2,42,23,pañcamī kṣīradhenuśca ṣaṣṭhī madhumayī smṛtā saptamī śarkarādhenurdadhidhenustathāṣṭamī,पञ्चमी क्षीरधेनुश्च षष्ठी मधुमयी स्मृता सप्तमी शर्कराधेनुर्दधिधेनुस्तथाष्टमी
2,42,24,ratnadhenuśca navamī daśamī tu svarūpataḥ kuṃbhāḥ syurdravadhenūnāṃ cetarāsāṃ tu rāśayaḥ,रत्नधेनुश्च नवमी दशमी तु स्वरूपतः कुंभाः स्युर्द्रवधेनूनां चेतरासां तु राशयः
2,42,25,survaṇadhenumapyatra kecidicchanti sūrayaḥ navanītena tailena tathā ke 'pi maharṣayaḥ,सुर्वणधेनुमप्यत्र केचिदिच्छन्ति सूरयः नवनीतेन तैलेन तथा के ऽपि महर्षयः
2,42,26,etadeva vidhānaṃ syādeta eva hyupaskarāḥ mantrāvāhanasaṃyuktāḥ sadā parvaṇi parvaṇi,एतदेव विधानं स्यादेत एव ह्युपस्कराः मन्त्रावाहनसंयुक्ताः सदा पर्वणि पर्वणि
2,42,27,yathāśraddhaṃ pradātavyā bhuktimuktiphalapradāḥ anekayajñaphaladāḥ sarvapāpaharāḥ śubhāḥ,यथाश्रद्धं प्रदातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः अनेकयज्ञफलदाः सर्वपापहराः शुभाः
2,42,28,ayane viṣuve puṇye vyatīpāte 'thavā punaḥ yugādau caiva manvādau coparāgādiparvasu,अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते ऽथवा पुनः युगादौ चैव मन्वादौ चोपरागादिपर्वसु
2,42,29,guḍadhenvādayo deyā bhaktiśraddhāsamanvitaiḥ tīrtheṣu svagṛhe vāpi gaṅgātīre viśeṣataḥ,गुडधेन्वादयो देया भक्तिश्रद्धासमन्वितैः तीर्थेषु स्वगृहे वापि गङ्गातीरे विशेषतः
2,42,30,evaṃ datvā vidhānena dhenuṃ dvijavarāya ca pradakṣiṇīkṛtya vipraṃ dakṣiṇābhiḥ pratoṣya ca,एवं दत्वा विधानेन धेनुं द्विजवराय च प्रदक्षिणीकृत्य विप्रं दक्षिणाभिः प्रतोष्य च
2,42,31,ṛtvijaḥ prītisaṃyukto namaskṛtya visarjayet tataḥ saṃpūjayedgaṅgāṃ vidhinā susamāhitaḥ,ऋत्विजः प्रीतिसंयुक्तो नमस्कृत्य विसर्जयेत् ततः संपूजयेद्गङ्गां विधिना सुसमाहितः
2,42,32,aṣṭamūrtidharāṃ devīṃ divyarūpāṃ nirīkṣya ca śālitandulaprasthena dviprasthapayasā tathā,अष्टमूर्तिधरां देवीं दिव्यरूपां निरीक्ष्य च शालितन्दुलप्रस्थेन द्विप्रस्थपयसा तथा
2,42,33,pāyasaṃ kārayitvā ca datvā madhu ghṛtaṃ tathā pratyekaṃ palamātraṃ ca bhaktibhāvena saṃyutaḥ,पायसं कारयित्वा च दत्वा मधु घृतं तथा प्रत्येकं पलमात्रं च भक्तिभावेन संयुतः
2,42,34,tatpāyasamapūpāṃśca modakā maṇḍalāni ca tathā guñjārddhamātraṃ ca suvarṇaṃ rūpyameva ca,तत्पायसमपूपांश्च मोदका मण्डलानि च तथा गुञ्जार्द्धमात्रं च सुवर्णं रूप्यमेव च
2,42,35,candanāgarukarpūrakuṅkumāni ca guggulam bilvapatrāṇi dūrvāśca rocanā sitacandanam,चन्दनागरुकर्पूरकुङ्कुमानि च गुग्गुलम् बिल्वपत्राणि दूर्वाश्च रोचना सितचन्दनम्
2,42,36,nīlotpalāni cānyāni puṣpāṇi surabhīṇi ca yathāśakti mahābhaktyā gaṅgāyāṃ caiva nikṣipet,नीलोत्पलानि चान्यानि पुष्पाणि सुरभीणि च यथाशक्ति महाभक्त्या गङ्गायां चैव निक्षिपेत्
2,42,37,mantreṇānena subhage purāṇoktena cāpi hi oṅgaṅgāyai nārāyaṇyai śivāyai ca namonamaḥ,मन्त्रेणानेन सुभगे पुराणोक्तेन चापि हि ओङ्गङ्गायै नारायण्यै शिवायै च नमोनमः
2,42,38,etadeva vidhānaṃ tu māsi māsi ca mohini paurṇamāsyāmapāyāṃ vā kāryaṃ prātaḥ samāhitaiḥ,एतदेव विधानं तु मासि मासि च मोहिनि पौर्णमास्यामपायां वा कार्यं प्रातः समाहितैः
2,42,39,varṣaṃ yastu naro bhaktyā yathā śaktyarcayanmudā haviṣyāśī mitāhāro brahmacaryasamanvitaḥ,वर्षं यस्तु नरो भक्त्या यथा शक्त्यर्चयन्मुदा हविष्याशी मिताहारो ब्रह्मचर्यसमन्वितः
2,42,40,dine vāpi tathā rātrā niyamena ca mohini saṃvatsarānte tasyeṣā gaṅgā divyavapurddharā,दिने वापि तथा रात्रा नियमेन च मोहिनि संवत्सरान्ते तस्येषा गङ्गा दिव्यवपुर्द्धरा
2,42,41,divyamālyāṃbarā caiva divyaratnavibhūṣitā pratyakṣarūpā puratastiṣṭatyeva varapradā,दिव्यमाल्यांबरा चैव दिव्यरत्नविभूषिता प्रत्यक्षरूपा पुरतस्तिष्टत्येव वरप्रदा
2,42,42,evaṃ pratyakṣarūpāṃ tāṃ gaṅgāṃ divyavapurddharām dṛṣṭvā sva cakṣuṣā martyaḥ kṛtakṛtyo bhavecchubhe,एवं प्रत्यक्षरूपां तां गङ्गां दिव्यवपुर्द्धराम् दृष्ट्वा स्व चक्षुषा मर्त्यः कृतकृत्यो भवेच्छुभे
2,42,43,yānyānkāmayate martyaḥ kāmāṃstāṃstānavāpnuyāt niṣkāmastu labhenmokṣaṃ viprastenaiva janmanā,यान्यान्कामयते मर्त्यः कामांस्तांस्तानवाप्नुयात् निष्कामस्तु लभेन्मोक्षं विप्रस्तेनैव जन्मना
2,42,44,etaddhidhānaṃ ca mayoditaṃ te pṛṣṭaṃ hi sarvaṃ guḍadhenupūrvam gaṅgārcanaṃ muktikaraṃ vrataṃ tta sāṃvatsaraṃ śrīpatituṣṭidaṃ hi,एतद्धिधानं च मयोदितं ते पृष्टं हि सर्वं गुडधेनुपूर्वम् गङ्गार्चनं मुक्तिकरं व्रतं त्त सांवत्सरं श्रीपतितुष्टिदं हि
2,43,1,iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīvasusaṃvāde gaṅgāmāhātmye guḍadhenuvidhikathanaṃ nāma dvicatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca vasorvacanamākarṇya gaṅgāmāhātmyasūcakam punaḥ papraccha rājendraṃ taṃ vipraṃ svapurohitam,इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गङ्गामाहात्म्ये गुडधेनुविधिकथनं नाम द्विचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच वसोर्वचनमाकर्ण्य गङ्गामाहात्म्यसूचकम् पुनः पप्रच्छ राजेन्द्रं तं विप्रं स्वपुरोहितम्
2,43,2,mohinyuvāca śrutaṃ vipra mayā sarvaṃ godānādi śubhāvaham adhunā śrotumicchāmi gaṅgāvratamanuttamam,मोहिन्युवाच श्रुतं विप्र मया सर्वं गोदानादि शुभावहम् अधुना श्रोतुमिच्छामि गङ्गाव्रतमनुत्तमम्
2,43,3,gaṅgādīnāṃ pūjanaṃ ca sthāpanaṃ tatra vā dvija kiṃ phalaṃ vada sarvajña tvāmahaṃ śaraṇaṃ gatā,गङ्गादीनां पूजनं च स्थापनं तत्र वा द्विज किं फलं वद सर्वज्ञ त्वामहं शरणं गता
2,43,4,adhunā gatidātā tvaṃ varjitāyāśca bandhubhiḥ patyā virahitā cāhaṃ putrahīnā vidāṃvara,अधुना गतिदाता त्वं वर्जितायाश्च बन्धुभिः पत्या विरहिता चाहं पुत्रहीना विदांवर
2,43,5,tvāmeva śaraṇaṃ prāptā piturvacanagauravāt tadbhavānpraṇatāyā me gaṅgāmāhātmyaṃsaṃyutam devatārādhanaṃ brūhi yacchrutvā mucyate hyaghāt,त्वामेव शरणं प्राप्ता पितुर्वचनगौरवात् तद्भवान्प्रणताया मे गङ्गामाहात्म्यंसंयुतम् देवताराधनं ब्रूहि यच्छ्रुत्वा मुच्यते ह्यघात्
2,43,6,vasiṣṭha uvāca tacchrutvā mohinīvākyaṃ vasurvipraḥ pratāpavān sabhājya mohinīṃ bhūpa prāha vedavidāṃ varaḥ,वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं वसुर्विप्रः प्रतापवान् सभाज्य मोहिनीं भूप प्राह वेदविदां वरः
2,43,7,vasuruvāca sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi lokānāṃ hitakāmyayā,वसुरुवाच साधु पृष्टं त्वया देवि लोकानां हितकाम्यया
2,43,8,gaṅgāmāhātmyamakhilaṃ mahāpāpapraṇāśanam vṛṣadhvajena kathitaṃ śivena dayayā purā,गङ्गामाहात्म्यमखिलं महापापप्रणाशनम् वृषध्वजेन कथितं शिवेन दयया पुरा
2,43,9,prītyā devyābhi pṛṣṭena gaṅgātīranivāsinā devaistu bhuktaṃ pūrvāhṇe madhyāhne ṛṣibhistathā,प्रीत्या देव्याभि पृष्टेन गङ्गातीरनिवासिना देवैस्तु भुक्तं पूर्वाह्णे मध्याह्ने ऋषिभिस्तथा
2,43,10,aparāhṇe ca pitṛbhiḥ śarvarṃyāṃ guhyakādibhaiḥ sarvā velā atikramya naktabhojanamuttamam,अपराह्णे च पितृभिः शर्वर्ंयां गुह्यकादिभैः सर्वा वेला अतिक्रम्य नक्तभोजनमुत्तमम्
2,43,11,upavāsādvāraṃ bhaikṣyaṃ bhaikṣyādvaramayācitam ayācitādvāraṃ naktaṃ tasmānnaktaṃ samācaret,उपवासाद्वारं भैक्ष्यं भैक्ष्याद्वरमयाचितम् अयाचिताद्वारं नक्तं तस्मान्नक्तं समाचरेत्
2,43,12,haviṣyabhojanaṃ snānaṃ satyamāhāralāghavam agnikāryyamadhaḥśayyāṃ naktāśī ṣaṭ samācaret,हविष्यभोजनं स्नानं सत्यमाहारलाघवम् अग्निकार्य्यमधःशय्यां नक्ताशी षट् समाचरेत्
2,43,13,gaṅgātīre māghamāse yaḥ kuryānnaktabhojanam śivāyatanapārśve tu kṛśaraṃ ghṛtasaṃyutam,गङ्गातीरे माघमासे यः कुर्यान्नक्तभोजनम् शिवायतनपार्श्वे तु कृशरं घृतसंयुतम्
2,43,14,naivedyaṃ ca nivedyaiva kṛśarānnaṃ śivasya tu kāṣṭhamaunena bhuñjāno jihvālaulyaṃ vivarjayet,नैवेद्यं च निवेद्यैव कृशरान्नं शिवस्य तु काष्ठमौनेन भुञ्जानो जिह्वालौल्यं विवर्जयेत्
2,43,15,palāśapatre bhuñjānaḥ śivaṃ smṛtvā jitendriyaḥ dharmarājasya devyāśca pṛthakpiṇḍaṃ prakalpayet,पलाशपत्रे भुञ्जानः शिवं स्मृत्वा जितेन्द्रियः धर्मराजस्य देव्याश्च पृथक्पिण्डं प्रकल्पयेत्
2,43,16,sopavāsaścaturddaśyāṃ bhavedubhayapakṣayoḥ paurṇamāsyāṃ tu gandhaiśca gaṅgāyāḥ salilaistathā,सोपवासश्चतुर्द्दश्यां भवेदुभयपक्षयोः पौर्णमास्यां तु गन्धैश्च गङ्गायाः सलिलैस्तथा
2,43,17,śivaṃ saṃsnāpya payasā madhvājyadadhibhiḥ pṛthak tathaiva hemapuṣpaṃ ca liṅgamūrdhni vinikṣipet,शिवं संस्नाप्य पयसा मध्वाज्यदधिभिः पृथक् तथैव हेमपुष्पं च लिङ्गमूर्ध्नि विनिक्षिपेत्
2,43,18,tato dadyāttu śaktyaivāpūpañca ghṛtapācitam tilāḍhakaṃ pragṛhyātha śivaliṅgopari kṣipet,ततो दद्यात्तु शक्त्यैवापूपञ्च घृतपाचितम् तिलाढकं प्रगृह्याथ शिवलिङ्गोपरि क्षिपेत्
2,43,19,nīlotpalaiśca sarveśaṃ pūjayetpaṅkajairapi tadalābhe tu sauvarṇaiḥ paṅkajaiḥ pūjayeddharam,नीलोत्पलैश्च सर्वेशं पूजयेत्पङ्कजैरपि तदलाभे तु सौवर्णैः पङ्कजैः पूजयेद्धरम्
2,43,20,pāyasaṃ cātra madhvaktaṃ ghṛtayuktaṃ ca guggulam ghṛtadīpaṃ tathā caiva candanādyairvilepanam,पायसं चात्र मध्वक्तं घृतयुक्तं च गुग्गुलम् घृतदीपं तथा चैव चन्दनाद्यैर्विलेपनम्
2,43,21,dadyādbhaktyā maheśāya tathā patraphalāni ca kṛṣṇagomithunaṃ caiva sarūpaṃ ca nivedayet,दद्याद्भक्त्या महेशाय तथा पत्रफलानि च कृष्णगोमिथुनं चैव सरूपं च निवेदयेत्
2,43,22,bhojayedbrāhmaṇānaṣṭau māsāṃte tu sadakṣiṇān varjayenmadhu māṃsaṃ ca taṃ māsaṃ brahmacaryavān,भोजयेद्ब्राह्मणानष्टौ मासांते तु सदक्षिणान् वर्जयेन्मधु मांसं च तं मासं ब्रह्मचर्यवान्
2,43,23,evaṃ kṛtvā yathoddiṣṭamekavāramidaṃ vratam yamaiśca niyamairyuktaḥ śraddhābhaktiparāyaṇaḥ,एवं कृत्वा यथोद्दिष्टमेकवारमिदं व्रतम् यमैश्च नियमैर्युक्तः श्रद्धाभक्तिपरायणः
2,43,24,iha bhogānavāpnoti pretya cānuttamāṃ gatim indranīlapratīkāśairvimānaiḥ śikhisaṃyuktaiḥ,इह भोगानवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमां गतिम् इन्द्रनीलप्रतीकाशैर्विमानैः शिखिसंयुक्तैः
2,43,25,divyaratnamayaiścaiva divyabhogasamanvitaiḥ gatvā śivapuraṃ ramyaṃ sarvasvakulasaṃyutaḥ,दिव्यरत्नमयैश्चैव दिव्यभोगसमन्वितैः गत्वा शिवपुरं रम्यं सर्वस्वकुलसंयुतः
2,43,26,suhṛdbhirvividhaiścaiva vividhānapyabhīpsitān bhuktvā bhogānaśeṣāṃśca yāvadābhūtasaṃplavam,सुहृद्भिर्विविधैश्चैव विविधानप्यभीप्सितान् भुक्त्वा भोगानशेषांश्च यावदाभूतसंप्लवम्
2,43,27,tato bhavati dharmātmā jaṃbūdvīpapatistathā tatra bhuṅkte samastāṃśca bhogānvigatakalmaṣaḥ,ततो भवति धर्मात्मा जंबूद्वीपपतिस्तथा तत्र भुङ्क्ते समस्तांश्च भोगान्विगतकल्मषः
2,43,28,surūpaḥ subhagaścaiva tathā vihitaśāsanaḥ sarvarogavinirmuktaḥ so 'pyetatphalabhāgbhavet,सुरूपः सुभगश्चैव तथा विहितशासनः सर्वरोगविनिर्मुक्तः सो ऽप्येतत्फलभाग्भवेत्
2,43,29,vaiśākhe śuklapakṣe vā caturdaśyāṃ samāhitaḥ śālyannaṃ kṣīrasaṃyuktaṃ yaḥ kuryānnaktabhojanam,वैशाखे शुक्लपक्षे वा चतुर्दश्यां समाहितः शाल्यन्नं क्षीरसंयुक्तं यः कुर्यान्नक्तभोजनम्
2,43,30,śivaṃ saṃpūjya puṣpādyairbhojyaṃ tu saṃnivedya ca kāṣṭhamaunena bhuñjāno vaṭakāṣṭena vai tathā,शिवं संपूज्य पुष्पाद्यैर्भोज्यं तु संनिवेद्य च काष्ठमौनेन भुञ्जानो वटकाष्टेन वै तथा
2,43,31,maunena prayato bhūtvā kuryādvai dantadhāvanam śivaliṅgasamīpe tu gaṅgātīre niśi svapet,मौनेन प्रयतो भूत्वा कुर्याद्वै दन्तधावनम् शिवलिङ्गसमीपे तु गङ्गातीरे निशि स्वपेत्
2,43,32,paurṇamāsyāṃ prabhāte tu gaṅgāyāṃ vidhinā tathā snātvopavāsaṃ saṃkalpya kuryyājjāgaraṇaṃ niśi,पौर्णमास्यां प्रभाते तु गङ्गायां विधिना तथा स्नात्वोपवासं संकल्प्य कुर्य्याज्जागरणं निशि
2,43,33,liṅgaṃ ghṛtena saṃsnāpya puṣpagandhādibhistathā naivedyadhūpadīpaiśca saṃpūjya vṛṣabhaṃ śubham,लिङ्गं घृतेन संस्नाप्य पुष्पगन्धादिभिस्तथा नैवेद्यधूपदीपैश्च संपूज्य वृषभं शुभम्
2,43,34,suśvetapuṣpavastrādyairhāridraiścandanaistathā alaṅkṛtya vidhānena śivāya vinivedayet,सुश्वेतपुष्पवस्त्राद्यैर्हारिद्रैश्चन्दनैस्तथा अलङ्कृत्य विधानेन शिवाय विनिवेदयेत्
2,43,35,brāhmaṇāṃśca yathāśakti pāyasena tu bhojayet evaṃ sakṛcca yo bhaktyā karoti śraddhayānvitaḥ,ब्राह्मणांश्च यथाशक्ति पायसेन तु भोजयेत् एवं सकृच्च यो भक्त्या करोति श्रद्धयान्वितः
2,43,36,labhate daivapādonayugānāṃ dvisahasrakam tapaḥ kṛtvā tu niyamādyatpuṇyaṃ tadasaṃśayam,लभते दैवपादोनयुगानां द्विसहस्रकम् तपः कृत्वा तु नियमाद्यत्पुण्यं तदसंशयम्
2,43,37,haṃsakundaprabhāyuktairvimānaiścandrasannibhaiḥ suśvetavṛṣayuktaiśca muktājālavibhūṣitaiḥ,हंसकुन्दप्रभायुक्तैर्विमानैश्चन्द्रसन्निभैः सुश्वेतवृषयुक्तैश्च मुक्ताजालविभूषितैः
2,43,38,svakīyapitṛbhiḥ sārddhaṃ prayātīśvaramandiram nīlotpalasuṃgandhābhiḥ surūpābhiḥ samantataḥ,स्वकीयपितृभिः सार्द्धं प्रयातीश्वरमन्दिरम् नीलोत्पलसुंगन्धाभिः सुरूपाभिः समन्ततः
2,43,39,kāntābhirdivyarūpābhirbhuktvā bhogānanekaśaḥ anantakālamaiśvaryayukto bhūtvā tato bhuvi,कान्ताभिर्दिव्यरूपाभिर्भुक्त्वा भोगाननेकशः अनन्तकालमैश्वर्ययुक्तो भूत्वा ततो भुवि
2,43,40,jāyate sa mahīpālaḥ kīrtyaiśvaryasamanvitaḥ ekacchatreṇa sa mahīṃ pālayatyājñayā saha,जायते स महीपालः कीर्त्यैश्वर्यसमन्वितः एकच्छत्रेण स महीं पालयत्याज्ञया सह
2,43,41,ante vairāgyasaṃpanno gaṅgāṃ sa labhate punaḥ sa tayā śraddhayā yukto gaṅgāyāṃ maraṇaṃ labhet,अन्ते वैराग्यसंपन्नो गङ्गां स लभते पुनः स तया श्रद्धया युक्तो गङ्गायां मरणं लभेत्
2,43,42,tathā tatra smṛtiṃ labdhvā mokṣamāpnoti sa dhruvam jyeṣṭhe māsi site pakṣe daśamyāṃ hastasaṃyute,तथा तत्र स्मृतिं लब्ध्वा मोक्षमाप्नोति स ध्रुवम् ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे दशम्यां हस्तसंयुते
2,43,43,gaṅgātīre tu puruṣo nārī vā bhaktibhāvataḥ niśāyāṃ jāgaraṃ kṛtvā gaṅgāṃ daśavidhaistataḥ,गङ्गातीरे तु पुरुषो नारी वा भक्तिभावतः निशायां जागरं कृत्वा गङ्गां दशविधैस्ततः
2,43,44,puṣpairgandhaiśca naivedyaiḥ phalaiśca daśasaṃkhyāyā tathaiva dīpaistāṃbūlaiḥ pūjayecchraddhayānvitaḥ,पुष्पैर्गन्धैश्च नैवेद्यैः फलैश्च दशसंख्याया तथैव दीपैस्तांबूलैः पूजयेच्छ्रद्धयान्वितः
2,43,45,snātvā bhaktyā tu jāhnavyāṃ daśakṛtvo vidhānataḥ daśaprasṛti kṛṣṇaṃśca tilānsarpiśca vai jale,स्नात्वा भक्त्या तु जाह्नव्यां दशकृत्वो विधानतः दशप्रसृति कृष्णंश्च तिलान्सर्पिश्च वै जले
2,43,46,saktupiṇḍānguḍapiṇḍāndadyācca daśasaṃkhyayā tato gaṅgātaṭe ramye hemnā rūpyeṇa vā tathā,सक्तुपिण्डान्गुडपिण्डान्दद्याच्च दशसंख्यया ततो गङ्गातटे रम्ये हेम्ना रूप्येण वा तथा
2,43,47,gaṅgāyāḥ pratimāṃ kṛtvā vakṣyamāṇasvarūpiṇīm padmasvastikacihnasya saṃsthitasya tathopari,गङ्गायाः प्रतिमां कृत्वा वक्ष्यमाणस्वरूपिणीम् पद्मस्वस्तिकचिह्नस्य संस्थितस्य तथोपरि
2,43,48,vastrasragdāmakaṇṭhasya pūrṇakuṃbhasya copari saṃsthāpya pūjayeddevīṃ tadalābhe mṛdādi vā,वस्त्रस्रग्दामकण्ठस्य पूर्णकुंभस्य चोपरि संस्थाप्य पूजयेद्देवीं तदलाभे मृदादि वा
2,43,49,atha tatrāpyaśaktaścellikhetpiṣṭena vai bhuvi caturbhujāṃ sunetrāṃ ca candrāyutasamaprabhām,अथ तत्राप्यशक्तश्चेल्लिखेत्पिष्टेन वै भुवि चतुर्भुजां सुनेत्रां च चन्द्रायुतसमप्रभाम्
2,43,50,cāmarairvījyamānāṃ ca śvetacchatropaśibhitām suprasannāṃ ca varadāṃ karuṇārdranijāntarām,चामरैर्वीज्यमानां च श्वेतच्छत्रोपशिभिताम् सुप्रसन्नां च वरदां करुणार्द्रनिजान्तराम्
2,43,51,sudhāplāvitabhūpṛṣṭhāṃ devādibhirabhiṣṭutām divyaratnaparītāṃ ca diṃvyamālyānulepanām,सुधाप्लावितभूपृष्ठां देवादिभिरभिष्टुताम् दिव्यरत्नपरीतां च दिंव्यमाल्यानुलेपनाम्
2,43,52,dhyātvā jale yathāproktāṃ tatrārcāyāṃ tu pūjayet vakṣyamāṇena mantreṇa kuryātpūjāṃ viśeṣataḥ,ध्यात्वा जले यथाप्रोक्तां तत्रार्चायां तु पूजयेत् वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण कुर्यात्पूजां विशेषतः
2,43,53,pañcāmṛtena ca snānamarcāyāṃ tu viśiṣyate pratimāgre sthaṇḍile tu gomayenopalepayet,पञ्चामृतेन च स्नानमर्चायां तु विशिष्यते प्रतिमाग्रे स्थण्डिले तु गोमयेनोपलेपयेत्
2,43,54,nārāyaṇaṃ maheśaṃ ca brahmāṇaṃ bhāskaraṃ tathā bhagīrathaṃ ca nṛpatiṃ himavantaṃ nageśvaram,नारायणं महेशं च ब्रह्माणं भास्करं तथा भगीरथं च नृपतिं हिमवन्तं नगेश्वरम्
2,43,55,gandhapuṣpādibhiścaiva yathāśakti prapūjayet daśaprasthāṃ stilāndadyāddaśa viprebhya eva ca,गन्धपुष्पादिभिश्चैव यथाशक्ति प्रपूजयेत् दशप्रस्थां स्तिलान्दद्याद्दश विप्रेभ्य एव च
2,43,56,daśaprasthānyavāndadyāddaśa gavyairyathāhitān matsyakacchapamaṇḍūkamarādijalecarān,दशप्रस्थान्यवान्दद्याद्दश गव्यैर्यथाहितान् मत्स्यकच्छपमण्डूकमरादिजलेचरान्
2,43,57,kāritānvai yathāśakti svarṇena rajatena vā tadalābhe piṣṭamayānabhyarcya kusumādibhiḥ gaṅgāyāṃ prakṣipetpūrvvaṃ mantreṇaiva tu mantravit,कारितान्वै यथाशक्ति स्वर्णेन रजतेन वा तदलाभे पिष्टमयानभ्यर्च्य कुसुमादिभिः गङ्गायां प्रक्षिपेत्पूर्व्वं मन्त्रेणैव तु मन्त्रवित्
2,43,58,rathayātrādine tasminvibhave sati kārayet rathārūḍhapratikṛtiṃ gaṅgāyāstūttarāmukhām,रथयात्रादिने तस्मिन्विभवे सति कारयेत् रथारूढप्रतिकृतिं गङ्गायास्तूत्तरामुखाम्
2,43,59,bhramantyā darśanaṃ loke durlabhaṃ pāpakarmaṇām durgāyā rathayātrāsti tathaivātrāpi kārayet,भ्रमन्त्या दर्शनं लोके दुर्लभं पापकर्मणाम् दुर्गाया रथयात्रास्ति तथैवात्रापि कारयेत्
2,43,60,evaṃ kṛtvā vidhānena vittaśāṭhyavivarjitaḥ daśapāpairvakṣyamāṇaiḥ sadya eva vimucyate,एवं कृत्वा विधानेन वित्तशाठ्यविवर्जितः दशपापैर्वक्ष्यमाणैः सद्य एव विमुच्यते
2,43,61,adattānāmupādānaṃ hiṃsā caivāvidhānataḥ paradāropasevā ca kāyikaṃ tribidhaṃ smṛtam,अदत्तानामुपादानं हिंसा चैवाविधानतः परदारोपसेवा च कायिकं त्रिबिधं स्मृतम्
2,43,62,pāṃruṣyamanṛtaṃ vāpi paiśunyaṃ cāpi sarvaśaḥ asaṃbaddhapralāpaśca vācikaṃ syāccaturvidham,पांरुष्यमनृतं वापि पैशुन्यं चापि सर्वशः असंबद्धप्रलापश्च वाचिकं स्याच्चतुर्विधम्
2,43,63,paradravyeṣvabhidhyānaṃ manasāniṣṭacintanam vitathābhiniveśaśca mānasaṃ trividhaṃ smṛtam,परद्रव्येष्वभिध्यानं मनसानिष्टचिन्तनम् वितथाभिनिवेशश्च मानसं त्रिविधं स्मृतम्
2,43,64,etairdaśavidhaiḥ pāpaiḥ koṭijanmasamudbhavaiḥ mucyate nātra saṃdeho brahmaṇo vacanaṃ yathā,एतैर्दशविधैः पापैः कोटिजन्मसमुद्भवैः मुच्यते नात्र संदेहो ब्रह्मणो वचनं यथा
2,43,65,daśa triṃśacca tānpūrvānpitṝneva tathāparān uddharatyeva saṃsārānmantreṇānena pūjitā,दश त्रिंशच्च तान्पूर्वान्पितॄनेव तथापरान् उद्धरत्येव संसारान्मन्त्रेणानेन पूजिता
2,43,66,oṃ namo daśaharāyai nārāyaṇyai gaṅgāyai namaḥ iti mantreṇa yo martyo dine tasmindivāniśam,ॐ नमो दशहरायै नारायण्यै गङ्गायै नमः इति मन्त्रेण यो मर्त्यो दिने तस्मिन्दिवानिशम्
2,43,67,japetpacasahasrāṇi daśadharmaphalaṃ labhet uddareddaśa pūrvāṇi parāṇi ca bhavārṇavāt,जपेत्पचसहस्राणि दशधर्मफलं लभेत् उद्दरेद्दश पूर्वाणि पराणि च भवार्णवात्
2,43,68,vakṣyamāṇamidaṃ stotraṃ vidhinā pratigṛhya ca gaṅgāgre taddine japyaṃ viṣṇupūjāṃ pravartayet,वक्ष्यमाणमिदं स्तोत्रं विधिना प्रतिगृह्य च गङ्गाग्रे तद्दिने जप्यं विष्णुपूजां प्रवर्तयेत्
2,43,69,oṃ namaḥ śivāyai gaṅgāyai śivadāyai namo 'stu te namo 'stu viṣṇurūpiṇyai gaṅgāyai te namo namaḥ,ॐ नमः शिवायै गङ्गायै शिवदायै नमो ऽस्तु ते नमो ऽस्तु विष्णुरूपिण्यै गङ्गायै ते नमो नमः
2,43,70,sarvadevasvarūpiṇyai namo bheṣajamūrtaye sarvasya sarvavyādhīnāṃ bhiṣakśreṣṭhe namo 'stu te,सर्वदेवस्वरूपिण्यै नमो भेषजमूर्तये सर्वस्य सर्वव्याधीनां भिषक्श्रेष्ठे नमो ऽस्तु ते
2,43,71,sthāṇujaṅgamasaṃbhūtaviṣahantri namo 'stu te saṃsāraviṣanāśinyai jīvanāyai namonamaḥ,स्थाणुजङ्गमसंभूतविषहन्त्रि नमो ऽस्तु ते संसारविषनाशिन्यै जीवनायै नमोनमः
2,43,72,tāpatritayahantryai ca prāṇeśvaryai namonamaḥ śāntyai saṃtāpahāriṇyai namaste sarvamūrtaye,तापत्रितयहन्त्र्यै च प्राणेश्वर्यै नमोनमः शान्त्यै संतापहारिण्यै नमस्ते सर्वमूर्तये
2,43,73,sarvasaṃśuddhikāriṇyai namaḥ pāpavimuktaye bhuktimuktipradāyinyai bhogavatyai namonamaḥ,सर्वसंशुद्धिकारिण्यै नमः पापविमुक्तये भुक्तिमुक्तिप्रदायिन्यै भोगवत्यै नमोनमः
2,43,74,mandākinyai namaste 'stu svargadāyai namonamaḥ namastrailokyamūrtāyai tridaśāyai namonamaḥ,मन्दाकिन्यै नमस्ते ऽस्तु स्वर्गदायै नमोनमः नमस्त्रैलोक्यमूर्तायै त्रिदशायै नमोनमः
2,43,75,namaste śuklasaṃsthāyai kṣemavatyai namonamaḥ tridaśāsanasaṃsthāyai tejovatyai namo 'stu te,नमस्ते शुक्लसंस्थायै क्षेमवत्यै नमोनमः त्रिदशासनसंस्थायै तेजोवत्यै नमो ऽस्तु ते
2,43,76,mandāyai liṅgadhāriṇyai nārāyaṇyai namonamaḥ namaste viśvamitrāyai revatyai te namonamaḥ,मन्दायै लिङ्गधारिण्यै नारायण्यै नमोनमः नमस्ते विश्वमित्रायै रेवत्यै ते नमोनमः
2,43,77,bṛhatyai te namo nityaṃ lokadhātryai namonamaḥ namaste viśvamukhyāyai nandinyai te namonamaḥ,बृहत्यै ते नमो नित्यं लोकधात्र्यै नमोनमः नमस्ते विश्वमुख्यायै नन्दिन्यै ते नमोनमः
2,43,78,pṛthvyai śivāmṛtāyai ca virajāyai namonamaḥ parāvaragatādyaiyai tārāyai te namonamaḥ,पृथ्व्यै शिवामृतायै च विरजायै नमोनमः परावरगताद्यैयै तारायै ते नमोनमः
2,43,79,namaste svargasaṃsthāyai abhinnāyai namonamaḥ śāntāyai te pratiṣṭhāyai varadāyai namonamaḥ,नमस्ते स्वर्गसंस्थायै अभिन्नायै नमोनमः शान्तायै ते प्रतिष्ठायै वरदायै नमोनमः
2,43,80,ugrāyai nukhajalpāyai saṃjīvinyai namonamaḥ brahmagāyai brahmadāyai duritaghnyai namonamaḥ,उग्रायै नुखजल्पायै संजीविन्यै नमोनमः ब्रह्मगायै ब्रह्मदायै दुरितघ्न्यै नमोनमः
2,43,81,praṇatārtiprabhañjinyai jaganmātre namonamaḥ viluṣāyai durgahantryai dakṣāyai te namonamaḥ,प्रणतार्तिप्रभञ्जिन्यै जगन्मात्रे नमोनमः विलुषायै दुर्गहन्त्र्यै दक्षायै ते नमोनमः
2,43,82,sarvāpatpratipakṣāyai maṅgalāyai namonamaḥ parāpare pare tubhya namo mokṣaprade sadā gaṅgā mamāgrato bhūyādgaṅgā me pārśvayostathā,सर्वापत्प्रतिपक्षायै मङ्गलायै नमोनमः परापरे परे तुभ्य नमो मोक्षप्रदे सदा गङ्गा ममाग्रतो भूयाद्गङ्गा मे पार्श्वयोस्तथा
2,43,83,gaṅgā me sarvato bhūyāttvayi gaṅge 'stu me sthitiḥ ādau tvamante madhye ca sarvā tvaṃ gāṅgate śive,गङ्गा मे सर्वतो भूयात्त्वयि गङ्गे ऽस्तु मे स्थितिः आदौ त्वमन्ते मध्ये च सर्वा त्वं गाङ्गते शिवे
2,43,84,tvameva mūlaprakṛtistvaṃ hi nārāyaṇaḥ prabhuḥ gaṅge tvaṃ paramātmā ca śivastubhyaṃ namonamaḥ,त्वमेव मूलप्रकृतिस्त्वं हि नारायणः प्रभुः गङ्गे त्वं परमात्मा च शिवस्तुभ्यं नमोनमः
2,43,85,itīdaṃ paṭhati stotraṃ nityaṃ bhaktiparastu yaḥ śṛṇoti śraddhayā vāpi kāyavācikasaṃbhavaiḥ,इतीदं पठति स्तोत्रं नित्यं भक्तिपरस्तु यः शृणोति श्रद्धया वापि कायवाचिकसंभवैः
2,43,86,daśadhā saṃsthitairdeṣaiḥ sarvaireva pramucyate rogī pramucyate rogānmucyetāpanna āpadaḥ,दशधा संस्थितैर्देषैः सर्वैरेव प्रमुच्यते रोगी प्रमुच्यते रोगान्मुच्येतापन्न आपदः
2,43,87,dviṣabhdyo bandhanāccāpi bhayebhyaśca vimucyate sarvānkāmānavāpnoti pretya brahmaṇi līyate,द्विषभ्द्यो बन्धनाच्चापि भयेभ्यश्च विमुच्यते सर्वान्कामानवाप्नोति प्रेत्य ब्रह्मणि लीयते
2,43,88,idaṃ stotraṃ gṛhe yasya likhitaṃ paripūjyate nāgnicaurabhayaṃ tatra pāpebhyo 'pi bhayaṃ nahi,इदं स्तोत्रं गृहे यस्य लिखितं परिपूज्यते नाग्निचौरभयं तत्र पापेभ्यो ऽपि भयं नहि
2,43,89,tasyāṃ daśamyāmetacca stotraṃ gaṅgājale sthitaḥ japaṃstu daśakṛtvaśca daridro vāpi cākṣamaḥ,तस्यां दशम्यामेतच्च स्तोत्रं गङ्गाजले स्थितः जपंस्तु दशकृत्वश्च दरिद्रो वापि चाक्षमः
2,43,90,so 'pi tatphalamāpnoti gaṅgāṃ saṃpūjya bhaktitaḥ pūrvoktena vidhānena phalaṃ yatparikīrtitam,सो ऽपि तत्फलमाप्नोति गङ्गां संपूज्य भक्तितः पूर्वोक्तेन विधानेन फलं यत्परिकीर्तितम्
2,43,91,yathā gaurī tathā gaṅgā tasmādgauryāstu pūjane vidhiryo vihitaḥ samyakso 'pi gaṅgāprapūjane,यथा गौरी तथा गङ्गा तस्माद्गौर्यास्तु पूजने विधिर्यो विहितः सम्यक्सो ऽपि गङ्गाप्रपूजने
2,43,92,yathā śivastathā viṣṇuryathā viṣṇustathā hyumā umā yathā tathā gaṅgā cātra bhedo na vidyate,यथा शिवस्तथा विष्णुर्यथा विष्णुस्तथा ह्युमा उमा यथा तथा गङ्गा चात्र भेदो न विद्यते
2,43,93,viṣṇurudrāntaraṃ yaśca gagāgauryantaraṃ tathā lakṣmīgauryataraṃ yaśca prabrūte mūḍhadhīstu saḥ,विष्णुरुद्रान्तरं यश्च गगागौर्यन्तरं तथा लक्ष्मीगौर्यतरं यश्च प्रब्रूते मूढधीस्तु सः
2,43,94,śuklapakṣe divā bhūmau gaṅgāyāmuttarāyaṇe dhanyā dehaṃ vimuñcanti hṛdayasthe janārdane,शुक्लपक्षे दिवा भूमौ गङ्गायामुत्तरायणे धन्या देहं विमुञ्चन्ति हृदयस्थे जनार्दने
2,43,95,ye muñcanti narā-prāṇān gaṅgāyāṃ vidhinaṃ dini te viṣṇulokaṃ gacchanti stūyamānā divisthitaiḥ,ये मुञ्चन्ति नरा-प्राणान् गङ्गायां विधिनं दिनि ते विष्णुलोकं गच्छन्ति स्तूयमाना दिविस्थितैः
2,43,96,arddhodakena jāhnavyāṃ mniyate 'naśanena yaḥ sa yāti na punarjanma brahmasāyujyameti ca,अर्द्धोदकेन जाह्नव्यां म्नियते ऽनशनेन यः स याति न पुनर्जन्म ब्रह्मसायुज्यमेति च
2,43,97,yā gatiryogayuktasya sātvikasya manīṣiṇaḥ sā getistyajataḥ prāṇān gaṅgāyāṃ tu śarīriṇaḥ,या गतिर्योगयुक्तस्य सात्विकस्य मनीषिणः सा गेतिस्त्यजतः प्राणान् गङ्गायां तु शरीरिणः
2,43,98,anaśanaṃ gṛhītvā yo gaṅgātīre mṛto naraḥ satyameva paraṃ lokamāpnoti pitṛbhiḥ saha,अनशनं गृहीत्वा यो गङ्गातीरे मृतो नरः सत्यमेव परं लोकमाप्नोति पितृभिः सह
2,43,99,gaṅgāyāṃ maraṇātprāṇānyoḥ prājñastyaktumicchati gatāni bahujanmāni yatra yatra mṛtāni ca,गङ्गायां मरणात्प्राणान्योः प्राज्ञस्त्यक्तुमिच्छति गतानि बहुजन्मानि यत्र यत्र मृतानि च
2,43,100,mahāṃścāpi gataḥ kālo yatra tatrāpi gacchataḥ atradūre samīpe ca sadṛśaṃ yojanadvayam,महांश्चापि गतः कालो यत्र तत्रापि गच्छतः अत्रदूरे समीपे च सदृशं योजनद्वयम्
2,43,101,gaṅgāyāṃ maraṇeneha nātra kāryā vicāraṇā jñānato 'jñānato vāpi kāmato 'pi vā,गङ्गायां मरणेनेह नात्र कार्या विचारणा ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि कामतो ऽपि वा
2,43,102,gaṅgāyāṃ tu mṛto martyaḥ svargaṃ mokṣaṃ ca vindati prāṇeṣūtsṛjyamāneṣu yo gaṅgāṃ saṃsmarennaraḥ,गङ्गायां तु मृतो मर्त्यः स्वर्गं मोक्षं च विन्दति प्राणेषूत्सृज्यमानेषु यो गङ्गां संस्मरेन्नरः
2,43,103,spṛśedvā pāpaśīlo 'pi sa vai yāti parāṃ gatim,स्पृशेद्वा पापशीलो ऽपि स वै याति परां गतिम्
2,43,104,gaṅgāṃ gatvā yaiḥ śarīraṃ visṛṣṭaṃ prāptā dhīrāste tu devaiḥ samatvam tasmātsurvānprohya muktipradānvai sevedgaṅgāmā śarīrasya pātam,गङ्गां गत्वा यैः शरीरं विसृष्टं प्राप्ता धीरास्ते तु देवैः समत्वम् तस्मात्सुर्वान्प्रोह्य मुक्तिप्रदान्वै सेवेद्गङ्गामा शरीरस्य पातम्
2,43,105,antarikṣe kṣitau toye pāpīyānapi yo mṛtaḥ brahmaviṣṇuśivaiḥ pūjyaṃ padamakṣayyamaśnute,अन्तरिक्षे क्षितौ तोये पापीयानपि यो मृतः ब्रह्मविष्णुशिवैः पूज्यं पदमक्षय्यमश्नुते
2,43,106,yo dharmiśṭaśca saprāṇaḥ prayataḥ śiṣṭasaṃmataḥ cintayenmanasā gaṅgāṃ sa gatiṃ paramāṃ labhet,यो धर्मिश्टश्च सप्राणः प्रयतः शिष्टसंमतः चिन्तयेन्मनसा गङ्गां स गतिं परमां लभेत्
2,43,107,yatra tatra mṛto vāpi maraṇe samupasthite bhaktyā gaṅgāṃ smaranyāti śaivaṃ vā vaiṣṇavaṃ puram,यत्र तत्र मृतो वापि मरणे समुपस्थिते भक्त्या गङ्गां स्मरन्याति शैवं वा वैष्णवं पुरम्
2,43,108,śaṃbhorjaṭākalāpāttu viniṣkrāntātikarkaśāt plāvayitvā divaṃ ninye yā pāpānyagarātmajān,शंभोर्जटाकलापात्तु विनिष्क्रान्तातिकर्कशात् प्लावयित्वा दिवं निन्ये या पापान्यगरात्मजान्
2,43,109,yāvantyasthīni gaṅgāyāṃ tiṣṭhanti puruṣasya vai tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate,यावन्त्यस्थीनि गङ्गायां तिष्ठन्ति पुरुषस्य वै तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
2,43,110,gagātoye tu yasyāsthi nītvā prakṣipyate naraiḥ tatkālamāditaḥ kṛtvā svargaloke bhavetsthitiḥ,गगातोये तु यस्यास्थि नीत्वा प्रक्षिप्यते नरैः तत्कालमादितः कृत्वा स्वर्गलोके भवेत्स्थितिः
2,43,111,gaṅgātoye tu yasyāsthi prāpyate śubhakarmaṇaḥ na tasya punarāvṛttirbrahmalokātkathañcana,गङ्गातोये तु यस्यास्थि प्राप्यते शुभकर्मणः न तस्य पुनरावृत्तिर्ब्रह्मलोकात्कथञ्चन
2,43,112,daśāhābhyantare yasya gaṅgātoye 'sthi saṃgatam gaṅgāyāṃ maraṇe yādṛktādṛkphalamavāpnuyāt,दशाहाभ्यन्तरे यस्य गङ्गातोये ऽस्थि संगतम् गङ्गायां मरणे यादृक्तादृक्फलमवाप्नुयात्
2,43,113,snātvā tataḥ pañcagavyena siktvā hiraṇyamadhvājyatilairniyojya tadasthipiṇḍaṃ puṭake nidhāya paśyan diśaṃ pretagaṇopagūḍhām,स्नात्वा ततः पञ्चगव्येन सिक्त्वा हिरण्यमध्वाज्यतिलैर्नियोज्य तदस्थिपिण्डं पुटके निधाय पश्यन् दिशं प्रेतगणोपगूढाम्
2,43,114,namo 'stu dharmāya vadanpraviśya jalaṃ sa me prīta iti kṣipecca snātvā tatastīrthavaṭākṣayaṃ ca dṛṣṭvā pradadyādatha dakṣiṇāṃ tu,नमो ऽस्तु धर्माय वदन्प्रविश्य जलं स मे प्रीत इति क्षिपेच्च स्नात्वा ततस्तीर्थवटाक्षयं च दृष्ट्वा प्रदद्यादथ दक्षिणां तु
2,43,115,evaṃ kṛtvā pretapure sthitasya svarge gatiḥ syātta mahendratulyā,एवं कृत्वा प्रेतपुरे स्थितस्य स्वर्गे गतिः स्यात्त महेन्द्रतुल्या
2,43,116,pravāhamavadhiṃ kṛtvā yāvaddhastacatuṣṭayam tatra nārāyaṇaḥ svāmī nānyaḥ svāmī kadācana,प्रवाहमवधिं कृत्वा यावद्धस्तचतुष्टयम् तत्र नारायणः स्वामी नान्यः स्वामी कदाचन
2,43,117,na tatra pratigṛhṇīyātprāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi bhādraśuklacaturdaśyāṃ yāvadākramate jalam,न तत्र प्रतिगृह्णीयात्प्राणैः कण्ठगतैरपि भाद्रशुक्लचतुर्दश्यां यावदाक्रमते जलम्
2,43,118,tāvadgabhaṃ vijānīyāttaddūraṃ tīramucyate sārddhahastaśataṃ yāvadgarbhastīraṃ tataḥ param,तावद्गभं विजानीयात्तद्दूरं तीरमुच्यते सार्द्धहस्तशतं यावद्गर्भस्तीरं ततः परम्
2,43,119,iti keṣāṃ mataṃ devi śrutismṛtiṣu saṃmatam tīrādgavyūtimātraṃ tu paritaḥ kṣetramucyate,इति केषां मतं देवि श्रुतिस्मृतिषु संमतम् तीराद्गव्यूतिमात्रं तु परितः क्षेत्रमुच्यते
2,43,120,tīraṃ tyaktvā vasetkṣetre tīre vāso na ceṣyate ekayojanavistīrṇā kṣetrasīmā taṭadvayāt,तीरं त्यक्त्वा वसेत्क्षेत्रे तीरे वासो न चेष्यते एकयोजनविस्तीर्णा क्षेत्रसीमा तटद्वयात्
2,43,121,gaṅgāsīmāṃ na laghanti pāpānyapyakhilānyapi tāṃ tu dṛṣṭvā palāyante yathā siṃhaṃ vanaukasaḥ,गङ्गासीमां न लघन्ति पापान्यप्यखिलान्यपि तां तु दृष्ट्वा पलायन्ते यथा सिंहं वनौकसः
2,43,122,yatra gaṅgā mahābhāge rāmaśaṃbhutapovanam siddhakṣetraṃ tu tajjñeyaṃ samantāttu triyojanam,यत्र गङ्गा महाभागे रामशंभुतपोवनम् सिद्धक्षेत्रं तु तज्ज्ञेयं समन्तात्तु त्रियोजनम्
2,43,123,tīrthe na pratigṛhṇīyātpuṇyeṣvāyataneṣu ca nimitteṣu ca sarveṣu tannivṛtto bhavennaraḥ,तीर्थे न प्रतिगृह्णीयात्पुण्येष्वायतनेषु च निमित्तेषु च सर्वेषु तन्निवृत्तो भवेन्नरः
2,43,124,tīrthe yaḥ pratigṛhṇāti puṇyeṣvāyataneṣu ca niṣphalaṃ tasya tattīrthaṃ yāvattaddhanamucyate,तीर्थे यः प्रतिगृह्णाति पुण्येष्वायतनेषु च निष्फलं तस्य तत्तीर्थं यावत्तद्धनमुच्यते
2,43,125,gaṅgāvikrayāṇāddevi viṣṇorvikrayaṇaṃ bhavet janārdane tu vikrīte vikrītaṃ bhuvanatrayam,गङ्गाविक्रयाणाद्देवि विष्णोर्विक्रयणं भवेत् जनार्दने तु विक्रीते विक्रीतं भुवनत्रयम्
2,43,126,gaṅgā tīrasamudbhūtāṃ ma-daṃ mūrghnā bibharti yaḥ bibharti rūpaṃ sor'kasya tamonāśāya kevalam,गङ्गा तीरसमुद्भूतां म-दं मूर्घ्ना बिभर्ति यः बिभर्ति रूपं सोर्ऽकस्य तमोनाशाय केवलम्
2,43,127,gaṅgāpulinajāṃ dhūlimāstīryātha nijān pitṝn prīṇayanyo naraḥ piṇḍāndadyāttān svarnayedapi,गङ्गापुलिनजां धूलिमास्तीर्याथ निजान् पितॄन् प्रीणयन्यो नरः पिण्डान्दद्यात्तान् स्वर्नयेदपि
2,43,128,idaṃ te 'bhihitaṃ bhadre gaṅgāmāhātmyamuttamam paṭhan śṛṇvannaro hyeti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam,इदं ते ऽभिहितं भद्रे गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् पठन् शृण्वन्नरो ह्येति तद्विष्णोः परमं पदम्
2,43,129,nityaṃ japyamidaṃ bhaktyā prayataiḥ śraddhayānvitaiḥ vaiṣṇavīṃ gatimicchadbhiḥ śaivīṃ vā vidhinandini,नित्यं जप्यमिदं भक्त्या प्रयतैः श्रद्धयान्वितैः वैष्णवीं गतिमिच्छद्भिः शैवीं वा विधिनन्दिनि